Tiu sinjoro Janík estas nek d-ro Janík el ministerio, nek tiu Janík, kiu pafmortigis bienulon Jirsa, nek tiu makleristo Janík, pri kiu oni rakontas, ke li faris serion de tricent dudek ses karamboloj, sed sinjoro Janík, ĉefo de firmao Janík kaj Holeček, grandkomercejo per papero kaj celulozo: li estas tia deca kaj ne alta sinjoro iam svatiĝinta al fraŭlino Severová kaj poste pro malespero needziĝinta; mallonge tiel dirita paperisto Janík, por ke ne estiĝu eraro.
Do tiu sinjoro Janík venis al la aferoj absolute hazarde, kaj nome ie en Sázava, kie li somerumadis; tio estis tiam, kiam oni serĉis kadavron de Roza Regner, kiun murdis ŝia fianĉo Henriko Bašta, surverŝis per petrolo, forbruligis kaj enfosis en arbaro. Bašta kulpis pri murdo de Roza, sed ŝian korpon aŭ ostojn oni ne povis trovi; jam naŭ tagojn trairadis ĝendarmoj arbarojn, kondukataj de Bašta, kiu montradis al ili, tie aŭ alie ĝi estis, ili rastis kaj fosis, sed nenie io. Estis evidente, ke la mortlaca Bašta logas ilin for de ĝusta spuro kaj klopodas akiri tempon.
Li estis junulo el honesta kaj bonstata familio, tiu Henriko Bašta, sed versimile doktoro iel premdifektis per forcepso lian kapon, antaŭ ol li naskiĝis, mallonge iel li ne estis en ordo; tia degenerinta kaj stranga homo li estis. Do naŭ tagojn li kondukis ĝendarmojn tra la arbaroj, pala kiel fantomo, kun okultikoj pro hororo, ĝene lin rigardi. Ĝendarmoj vadis kun li tra mirtelarbustoj kaj marĉoj, furiozis jam, mire ke ili ne mordis kaj pensis, bestio, ni lacigos vin tiel, ke fine tamen vi alkondukos nin tien. Bašta, apenaŭ treniĝante pro senfortiĝo, sinkis kie ajn sur la teron kaj raŭkis:
"Jen, ĉi tie mi ŝin enfosis!"
"Ek, Bašta," alkriaĉis lin ĝendarmo. "Ĉi tie ĝi ne estis. Plue!"
Bašta ŝancele leviĝis, kaj faliris survoje iom plu, ĝis li denove rulfalis pro laco. Do tia estis la procesio: kvar ĝendarmoj, du detektivoj, kelkaj arbar-gardistoj kaj uloj kun hakfosiloj; kaj spasme ŝoviĝanta, palega homruino, Henriko Bašta.
"Sinjoro Janík konatiĝis kun la ĝendarmoj en gastejo; sekve de tio li rajtis iradi tra la arbaroj kun la tragedia procesio, sen ke iu bruskis lin, ke tie li havas nenion por fari. Krome li portadis kun si sardinskatolojn, salamon, konjakon kaj aliajn tiajn aĵojn, kiuj al tiuj sinjoroj konvenis. La naŭan tagon jam estis malbone, tiom malbone, ke sinjoro Janík decidiĝis: neniam plu mi kuniros. La ĝendarmoj jam preskaŭ bojis pro ekscitego, la arbar-gardistoj deklaris; ke da ĉio estas ĝiskole kaj ke ili havas aliajn farotaĵojn, la uloj kun hakfosiloj grumblis, ke por tia laboraĉo estas malmulte dudek kronojn tage, kaj sur la tero tremis Henriko Bašta fallaca de konvulsiaj skuoj, jam ne plu respondante kriadon kaj insistegadon de la ĝendarmoj. En tiu senkonsila kaj senelira momento faris sinjoro Janík agon, kiu iel ne estis en la programo: li ekgenuis ĉe Bašta, enmanigis al li bulkon kun ŝinko kaj diris kompate: "Rigardu, sinjoro Bašta - nu nu, sinjoro Bašta, ĉu vi aŭdas?" Bašta ekhurlis kaj ekploris. "Mi trovos tion ... mi trovos tion, sinjoro," li plorsingultis kaj provis stariĝi; tuj estis ĉe li unu el la detektivoj kaj levis lin preskaŭ tenere. "Nur apogu vin, sinjoro Bašta," li persvadis lin, "sinjoro Janík vin prenos de la dua flanko, tiel. Nu, sinjoro Bašta, nun vi montros al sinjoro Janík, kie ĝi okazis, jes."
Horon poste staris Henriko Bašta, fumante cigaredon, super malprofunda kavo, el kiu elstaris femurosto.
"Ĉu tio estas korpo de Roza Regner?" demandis la ĉefserĝento Trnka deprimite.
"Estas," diris trankvile Henriko Bašta kaj fingre defrapis cindron de la cigaredo en la malfermitan kavon.
"Ĉu sinjoro deziras ankoraŭ ion?"
"Sciu, sinjoro," predikis vespere en gastejo ĉefserĝento Trnka al sinjoro Janík, "vi estas psikologo, tion oni devas lasi al vi. Je la sano, sinjoro! La ulo moliĝis, tuj kiam vi diris al li 'sinjoro Bašta'. Li ŝatas la honoron, mizerulo! Kaj ni turmentis nin kun li - Mi petas vin, kiel vi ekkonis, ke la ĝentileco tiel efikos je li?"
"Tio," diris la heroo de l' tago, modeste ruĝiĝante, "tio estis nur hazarde, jes? Mi, sciu, al ĉiu mi diras 'sinjoro'. Nome mi kompatis lin, tiun sinjoron Bašta, kaj tial mi volis doni al li la bulkon -"
"Instinkto," deklaris ĉefserĝento Trnka. "Tion ni nomas flarsento kaj psikologio. Je la sano, sinjoro Janík! Domaĝe pri vi, vi devus iri al ni -"
ooo
Nelonge poste veturis sinjoro Janík per nokta trajno al Bratislavo; tie estis ĝenerala akciula kunveno de iu slovaka paperfabriko kaj ĉar sinjoro Janík havis en ĝi egan partoprenon, li volis ĉe tio esti. "Antaŭ Bratislavo vi devas min veki," li admonis konduktoron, "por ke oni ne veturigu min ĝis la limo." Poste en litvagono li enlitiĝis, ĝojante, ke li estas sola en kupeo, kuŝiĝis bele kiel mortinto, momenton konsideris diversajn negocojn kaj ekdormis. Li eĉ ne sciis, kiam ĝi okazis, kiam la konduktoro malfermis la kupeon al iu sinjoro, kiu komencis senvestiĝi kaj grimpis en la supran liton. Sinjoro Janík vidis ankoraŭ en duondormo paron da krurumoj kaj pendolantajn neordinare vilajn krurojn, aŭdis ĝemadon de homo envolviĝanta en kovrilojn, poste klakis ŝaltilo kaj denove estis brueganta mallumo. Sinjoro Janík sonĝis tion kaj alion, plejparte, ke lin persekutas la vilaj kruroj, kaj poste vekiĝis tial, ĉar estis longa silento kaj ĉar li aŭdis iun ekstere voki: "Ĝis la revido en Žilina!" Kaj li salte ellitiĝis kaj ekrigardis tra la fenestro: li vidis, ke ekstere tagiĝas, ke la trajno jam haltas en stacidomo de Bratislavo kaj ke la konduktoro forgesis lin veki. Pro la ektimo li eĉ ne komencis insulti kaj en febra rapido li survestis pantalonon sur piĵamon kaj la ceteran vestaĵon, enpoŝigis siajn kvin aĵojn kaj elsaltis sur kajon ĝuste en momento, kiam la stacidoma oficisto jam levis la manon por forveturo de l' trajno.
"Uf," forkraĉis sinjoro Janík, pugne minacis la forveturantan rapidtrajnon kaj iris en tualetejon sin finvesti. Kiam fine li estis reordiganta enhavon de siaj poŝoj, li rigidiĝis de hororo: en la interna poŝo li havis anstataŭ unu papermonujo du. En la pli dika el ili, ne apartenanta al li, estis sesdek novaj ĉeĥoslovakaj kvincentkronoj. Ĝi estis versimile monujo de lia nokta kunvojaĝanto; sed kiel ĝi aperis en lia poŝo, tion la duondormema sinjoro Janík sciis imagi pro nenio en la mondo. Bone, memkomprene, unue li serĉis iun de polico, por transdoni al li la fremdan papermonujon. La polico lasis sinjoron Janík tempeton mortadi pro malsato kaj dume telefonis al Galanta, ke oni anoncu tie al vojaĝanto sur la lito 14, ke lia monujo kun mono troviĝas ĉe la polico en Bratislavo. Poste sinjoro Janík devis anonci siajn person-indikojn kaj iris matenmanĝi. Poste lin serĉis policano kaj demandis lin, ĉu ne okazis eraro; tiu sinjoro sur la lito 14 nome deklaris, ke al li mankas neniu monujo. Sinjoro Janík devis denove iri al la policejo kaj duafoje rakonti, kiel li akiris la monujon. Dum du civiluloj ien forportis la sesdek bankbiletojn, sinjoro Janík devis duonhoron atendi inter du detektivoj, post kio oni lin forkondukis al iu altranga polica sinjoro.
"Sinjoro," diris tiu sinjoro, "ĝuste ni telegrafas al Štúrovo, ke oni arestu pasaĝeron el la lito 14. Ĉu vi povas doni al ni lian precizan priskribon?"
Sinjoro Janík ne povis diri pli multe, ol tion, ke la pasaĝero havis okulfrape vilajn krurojn. La sinjoro de polico ne estis kun tio tre kontenta. "La bankbiletoj nome estas falsaĵo," li diris subite. "Vi devas ĉi tie resti, ĝis ni konfrontos vin kun la kunvojaĝinto."
Sinjoro Janík malbenis ĉe si la konduktoron, kiu ne vekis lin ĝustatempe kaj per tio kaŭzis, ke en tiu hasto aperis en la poŝo de sinjoro Janík la malbenita papermonujo. Proksimume post unu horo venis depeŝo el Štúrovo, ke la vojaĝinto el la lito 14 elvagoniĝis jam en Nové Zámky; kien li poste iris aŭ veturis, ne estas provizore konate.
"Sinjoro Janík," diris fine tiu altranga sinjoro de la polico, "dume ni ne retenos vin; la aferon ni cedos en Prago al inspektoro Hruška, kiu estas eksperto pri falsaĵoj; sed mi diras al vi, ke ĝi estos versimile ege grava afero. Revenu kiel eble plej frue en Pragon, kaj tie oni vin alvokos. Dume mi dankas al vi, ke vi tiel feliĉe trafis la falsaĵojn. Sinjoro, tio ne estas nur ia hazardo."
Apenaŭ sinjoro Janík revenis en Pragon, jam oni venigis lin al la polica prezidantaro; tie lin akceptis iu granda kaj korpulenta sinjoro, kiun ĉiuj nomis sinjoro prezidanto; kaj iu flava kaj tendena homo, nomata inspektoro Hruška. "Sidiĝu, sinjoro Janík," diris la korpulenta sinjoro kaj disŝiris sigelojn sur malgranda pakaĵeto. "Ĉu ĉi tio estas la papermonujo, kiun vi ... eh, kiun vi trovis en via poŝo en stacidomo de Bratislavo?"
"Estas, mi petas," elspiris sinjoro Janík.
La korpulenta sinjoro rekalkulis la novajn bankbiletojn, troviĝantaj en la papermonujo. "Sesdek ekzempleroj," li diris. "Ĉiuj havas serion 27.451. Tiun numeron oni signalis al ni el Cheb."
La tendena homo prenis en la manon unu bankbileton, fermis la okulojn kaj frotetis ĝin inter la fingroj, post kio li flaris al ĝi. "Do ĉi tiuj estas el Graz," li diris. "Tiuj el Ĝenevo ne estas tiom gluecaj."
"Graz," ripetis la korpulenta sinjoro mediteme, "tie oni faras ĉi tion por Budapeŝto, ĉu?"
La tendena homo nur okulsignis. "Do mi estu veturonta al Vieno," li opiniis. "Sed la viena polico ne ekstradicios al ni tiun ulon."
"Hm," murmuris la korpulenta sinjoro. "Do poste klopodu venigi lin alie al ni. Se tio ne sukcesus, diru al ili, ke ni por li ekstradicios al ili Leberhardton. Feliĉan vojaĝon, Hruška. Kaj vi, sinjoro," li diris turnante sin al sinjoro Janík, "mi eĉ ne scias, kiel danki al vi. Vi estas tiu, kiu trovis la knabinon de Henriko Bašta, ĉu?"
Sinjoro Janík ruĝigis. "Tio estis nur ia hazardo," li diris rapide. "Vere mi ... neniel mi havis intencon ..."
"Vi havas feliĉan manon," diris apreze la korpulenta sinjoro. "Sinjoro Janík, tio estas donaco de Di-sinjoro. Iu dum la tuta vivo nenion trovas, kaj la alia ĝuste stumblas je la plej bonaj kazoj. Vi devus iri al ni, sinjoro Janík."
"Ne eblas," defendis sin sinjoro Janík. "Mi ... nome mi havas mian komercejon ... bone prosperantan ... malnova firmo post la avo ..."
"Kiel vi volas," ekĝemis la granda viro, "sed domaĝe pri vi. Tian damnan feliĉon ne ĉiu facile havas. Ni ankoraŭ revidos nin, sinjoro Janík."
ooo
(daŭrigota)