Tiun ĉi rakonton de Karel Ĉapek produktis Vladimír Türk el Ĉeĥio
"Rubner," diris ĉefredaktoro, "iru rigardi tiun grafologon Jensen, hodiaŭ vespere li havas prezentadon por reprezentantoj de la preso; onidire li estas io epokfaranta, tiu Jensen. Poste verku pri tio dek kvin liniojn."
"Bone," murmuris Rubner kun konvena deĵora malkomplezo.
"Sed atentu, ke ĝi ne estu ia truko," arde rekomendis la ĉefredaktoro. "Bone tion kontrolu, laŭeble persone. Ĝuste tial mi sendas vin tien, spertan homon -"
ooo
"- jen estas, sinjoroj, la ĉefaj principoj de scienca, pli precize dirite, de psikometria grafologio," finis tiuvespere grafologo Jensen sian teorian eksplikon antaŭ la presreprezentantoj. "Kiel videble, la tuta sistemo baziĝas sur nete eksperimentaj leĝoj; sed kompreneble la praktika apliko de ĉi tiuj ekzaktaj metodoj estas tiel senfine komplika, ke mi ne povas ĝin pli detale demonstri dum unusola prelego. Mi limigos min je tio, ke mi prezentos al vi praktike analizon de du aŭ tri manuskriptoj, sen teorie klarigi al vi la tutan procedon de mia laboro; por tio bedaŭrinde hodiaŭ ni ne havas tempon. Mi petas iun el sinjoroj pri iu ajn manuskripto."
Rubner atendinte tion, tuj donis al granda Jensen plenskribitan paperfolion. Jensen surmetis siajn magiajn okulvitrojn kaj ekrigardis la skribon.
"Ha, virina mano," li ekgrimacis. "La vira skribo estas kutime pli karakteriza kaj interesa, sed fine - -" Murmurante ion li okulvitris atente la paperfolion. "Hm, hm," li diris inter paŭzetoj kaj kapskuis; estis profunda silento.
"Ĉu eble ĝi estas. . de iu persono al vi proksima?" subite demandis la grafologo.
"Ho, ne," rapidis protesti Rubner.
"Des pli bone " diris la granda Jensen. "Aŭskultu, tiu virino mensogas! Jen la unua impreso el la skribo: mensogo, mensogo pro kutimo, mensogo kiel vivmanifesto. Cetere tiu persono estas ege malaltnivela; klera homo ne havus kun ŝi multon por priparoli - - ŝi estas ege voluptema; la skribo havas ĝuste tiajn karnecajn formojn. Kaj terure malordema; kiel ĝi aspektas en ŝia ĉirkaŭaĵo - hu! Jen la primaraj trajtoj, pri kiuj mi antaŭe diris al vi; la unua, kion vi ekkonas ĉe homo, estas liaj kutimoj, nome ecoj, kiuj mem, senpere mekanike eksteriĝas. La propra psikologia analizo komenciĝas nur ĉe ecoj, kiujn la koncerna persono neas aŭ subpremas, ĉar alie ŝi enriskigus sin en ĉirkaŭaĵo. Do ekzemple,“ li diris, metante fingron sur pinton de la nazo, „ĉi tiu persono versimile neniam konfesus, kion ŝi pensas. Ŝi estas supraĵeca, sed supraĵeca en du sencoj; supraĵe ŝi manifestiĝas, havas multajn senidealajn interesojn; sed per ĉio ĉi nur ŝi kaŝas, kion vere ŝi pensas; kaj la kaŝita egoo estas denove nur tiel terure banala; mi dirus, malvirto regata de psika pigreco. Ekzemple, rigardu: la skribo estas eĉ malagrable voluptema - ankaŭ tio estas signo de malŝparemo - kaj samtempe tiel vulgare prudenta; tiu persono tro ŝatas sian komforton, ol elserĉadi ian sensaventuron; memkomprene, kiam troviĝas al ŝi okazo - Sed tio ne estas nia afero. Neordinare komfortema kaj dume multvorta; kiam ŝi ion faras, parolas pri tio duontagon, ĝis tediĝo - - Ŝi tro okupiĝas pri si mem; oni vidas, ke ŝi amas neniun; nur pro sia komforto peze ŝi alkroĉiĝas al iu kaj volas kredigi lin, ke ŝi amas lin kaj pri li dioscias kiel zorgas. Ŝi estas unu el tiuj virinoj, antaŭ kiu ĉiu viro estas malfortulo; simple li fariĝas malfortulo pro enuo, pro la senfina babilaĉado, pro la tuta humiliga materiismo. Rimarku, kiel estas skribita komenco de vortoj kaj nome de frazoj: iel tiel larĝgeste kaj mole. Tiu persono volas ordoni kaj efektive ordonas; sed en tio ne enestas energio, sed ia pretekstata graveco kaj multe da paroloj; eventuale la plej fia tiranismo, nome tiranismo per larmoj. Estas strange: post ĉiu larĝgesto estas videbla ia tia okulfrapa, ĝuste etanima sinko, tiun personon io bremsas, ion ŝi senĉese timas - - plej eble, ke ne ekstereniĝu io, kio endanĝerigus ŝian materian komforton; devas esti ĉi tie io ege ĝena kaj zorgeme kaŝata, hm, mi ne scias; eble io en la pasinteco. Nur post ĉi tiu reago ŝi denove rekolektas sian forton aŭ pli vere vivrutinon, por konvencie finskribi vorton - - memkomprene kun tiu memkontenta kaj flirtanta kurblinio ĉe la fino; jam denove kreskas en ŝi aplombo. Jen vi havas en la analizo la unuan impreson pri mensogemo. Samtempe je tio vi vidas, sinjoroj, kiel detala analizo fine devas konfirmi la unuan, ĝeneralan, iom intuician impreson; tiun finan konformecon mi nomas metoda verifo. - - Mi diris malalta nivelo; sed la nivelo ne estas donita pro primitiveco, sed malakordo; la skribo afektas, igas sin pli bela, ol ĝi estas, sed faras tion en bagateloj. Tiu persono en malgravaĵoj atentas ian korektecon: zorgeme ŝi faras siajn punktojn super "i", sed en grandaj aferoj ŝi estas neglektema, sen disciplino, sen moralo, simple malordulino. Pleje embarasaj estas la komoj; la skribo havas normalan kliniĝon al dekstra, sed la komoj havas direkton inversan. Ĝi kaŭzas ian grandan impreson, kiel bato per ponardo dorsen. En ĝi estas io malica kaj insida. Metafore mi dirus, ke tiu persono kapablus trapiki homon de malantaŭe; sed ŝi tion ne faros pro sia komfortemo - - kaj pro manko de fantazio. - - Mi opinias, ke tio sufiĉas al ni. Ĉu havas iu alian, pli interesan manuskripton?"
ooo
Tiuvespere venis Rubner hejmen kiel nubo.
"Fine, ke vi venas," diris sinjorino Rubner. "Ĉu vi vespermanĝis ie?"
Rubner morne ekrigardis ŝin. "Ĉu jam denove vi komencas?" li ekmurmuris minace.
Sinjorino Rubner levis mirigite la brovojn. "Mi petas vin, kion denove mi komencas? Mi nur demandas, ĉu vi volas vespermanĝon."
"Nu, vidu," diris, Rubner kun abomeno. "Pri nenio alia memkomprene vi scias paroli nur pri tiu manĝopeco. Jen viaj senidealaj interesoj. Kiel ĝi estas humiliga, la eterna babilaĉado, la materiismo kaj enuo -" Rubner ekĝemis kaj senespere mansvingis. "Mi scias, tiel oni faras el viroj malfortulojn."
Sinjorino Rubner metis la kudraĵon sinen kaj atente lin rigardis. "Franĉjo," ŝi diris zorgeme, "ĉu eble okazis al vi io malagrabla?"
"Ha," subitis Rubner sarkasme. "Jam denove vi zorgas pri mi, ĉu? Ne opiniu, mi petas, ke vi kredigos tion al mi! Jes ja, foje oni trapenetras la tutan mensogemon: foje oni konsciiĝas, kiel iu peze alkroĉiĝis al oni nur pro sia komforto. . . kaj pro nura voluptemo. Fi," ekkriegis Rubner, "oni vere ŝokiĝas."
Sinjorino Rubner kapskuis kaj volis ion diri; sed prefere ŝi lippremis kaj komencis rapide kudri; estis silente.
"Kia misordo ĉi tie," eksiblis Rubner post momento kaj peze ĉirkaŭrigardis. "Malordo kaj fizorgo - Memkomprene, en bagateloj oni atentas la ordon kaj korekton; sed en pli gravaj aferoj - Por kio ĉi tie la ĉifonoj?"
"Mi riparas viajn ĉemizojn," pene ekvortigis sinjorino Rubner kun la kunpremita gorĝo.
"Ĉemizojn vi riparas," mokis Rubner; "jen, vi riparas do la ĉemizojn. Memkomprene, tion devas scii la tuta mondo, ĉu? Duontagon oni devas paroli nur pri tio, ke iu riparas la ĉemizojn! Kiom da paroloj kaj graveco! Kaj vi opinias, ke tial vi povas ordoni? Ho, ne, nun ĝi ĉesos!"
"Franĉjo," elspiris sinjorino Rubner kun mirego, "faris mi ion al vi?"
"Ĉu mi scias?" bruskis Rubner. "Mi ne scias, kion vi faris; mi ne scias, pri kio vi pensas kaj kion vi kaŝintencas; mi scias pri vi nenion, nepre nenion, ĉar vi damne kaŝas, kio enestas en vi! Ja mi eĉ ne scias vian pasintaĵon!"
"Permesu!" ekbolis sinjorino Rubner, "tio superas jam ĉian tolereblon! Se vi ankoraŭ ion diros -" Per sia tuta forto ŝi ekregis sin. "Edzo," ŝi diris kun hororo, "kio okazis kun vi?"
"Ha," deklaris venke Rubner, "jen ni havas ĝin! Kion vi tiel ektimis? Ĉu eble tial, ke ne evidentiĝu io, kio endanĝerigus vian bonfarteton, he? Tion oni scias; eĉ en la plena komforto iam troviĝas okazo por iu aventuro, ĉu?"
Sinjorino Rubner sidis kiel ŝtoniĝinta. "Edzo," ŝi peze ekparolis, glutante larmojn, "se vi havas ion kontraŭ mi. . . do, prodio, diru tion rekte!"
"Nenion," predikis Rubner kun ega ironio, "tute ne, nepre nenion mi havas kontraŭ vi! Ja ne gravas, se oni havas edzinon sen disciplino, sen moralo, mensogeman, vulgaran, pigran, malŝpareman kaj ege volupteman! Kaj aldone de tiel malalta nivelo -"
Sinjorino Rubner ekploregis kaj stariĝis terenlasante sian kudraĵon.
"Ĉesu kun tio," alkriis ŝin la edzo malŝate, "tio estas la plej fia tiranado, la tiranado per larmoj!"
Sed tion jam sinjorino Rubner ne aŭdis, ĉar sufokiĝante de spasma ploro ŝi ĵetiĝis en sian dormoĉambron.
Rubner tragike ekridaĉis kaj puŝis ankoraŭ la kapon inter pordon. "Ponardi onin dorsen," li ekkriis, "tion vi ankoraŭ scius; sed eĉ por tio vi estas tro oportuna!"
Vespere post tio Rubner malaperis en sia kutima gastejo.
"Ĝuste mi legas en via ĵurnalo," bonvenigis lin sinjoro Plečka, okulvitrante, "kiel oni laŭdegas tiun grafologon Jensen. Ĉu ĝi estas atentinda, sinjoro redaktoro?"
"Estas, kaj multe," diris sinjoro Rubner. "Sinjoro Jančík, eventuale donu al mi kotleton, sed ĝi ne estu malmola. Aŭdu, li estas fenomeno, tiu Jensen; mi vidis lin hieraŭ. Ja la skribon li analizas absolute science."
"Do ĝi estas trompo," opiniis sinjoro Plečka. "Sinjoro, mi kredas ĉion, nur ne al scienco. Ekzemple vitaminoj; dum estis neniuj vitaminoj, do almenaŭ oni sciis, kion oni manĝas; kaj nun vi tion ne scias, nun vi havas en tiu kotleto nekonatajn vivfaktorojn. Fi," diris sinjoro Plečka tedite.
"Ĝi estas io tute alia," deklaris.Rubner. "Mi devus, sinjoro Plečka, longe rakonti al vi, kio estas psikometrio, aŭtomatismo, primaraj kaj sekundaraj signoj kaj tiaj aferoj. Sed mi diras al vi, ke tiu homo legas el skribo kiel el libro. Kaj nepre li tiun homon trafas, ke vi vidas lin ĝuste antaŭ vi; li diras al vi, kia li estas, kian pasintaĵon li havas, pri kio li pensas, kion li kaŝas, nu, ĉion! Mi ĉeestis, sinjoro!"
"Pa," murmuris sinjoro Plečka skeptike.
"Do mi rakontos al vi iun kazon," komencis sinjoro Rubner. "Iu sinjoro - mi ne nomos lin al vi, sed tre konata homo - donis al tiu Jensen manuskriptan folion de sia edzino. Kaj tiu Jensen nur ekrigardis la skribon kaj tuj komencas: "Tiu ino estas entute mensogema, malordema, ege voluptema kaj supraĵeca, malŝparema, parolaĉema, ordonas hejme, havas malbonan pasintaĵon kaj krome ankoraŭ volas murdi sian edzon." - Imagu al vi, tiu sinjoro morte ekpalis, ĉar ĉio ĉi estis laŭvorte vero. Konsideru nur, li vivis kun ŝi feliĉe dudek jarojn kaj nenion rimarkis. Dum la dudekjara edzeco li ekkonis ĉe tiu virino eĉ ne dekonon de tio, kion tiu Jensen ellegis unuavide! Tio ja estas efekto, ĉu? Sinjoro Plečka, tio devas konvinki ankaŭ vin!"
"Mi miras," opiniis sinjoro Plečka, "ke tiu imbecilo, tiu edzo dum la dudek jaroj tion ne konstatis."
"Mi petas," rapidis diri sinjoro Rubner, "ja la edzino tiel lerte hipokritis, kaj li, tiu edzo alie estis kun ŝi tute feliĉa. - Tia feliĉa homo havas por nenio okulojn. Kaj poste, sciu, li ne havis la sciencajn kaj ekzaktajn metodojn. La afero estis jena: kio per simpla okulo ŝajnas al vi blanka, tio science havas ĉiujn kolorojn. Sperto, sinjoro, ĝi signifas nenion; la nuna homo atentas nur ekzaktajn metodojn. Ne miru, ke la menciito eĉ ne supozetis, kian kanajlinon li havas hejme; simple li ne aplikis je ŝi sciencan metodon, jen la afero."
"Kaj ĉu nun li igis sin divorci?" enmiksiĝis en la parolon sinjoro gastejestro Jančík.
"Tion mi ne scias," leĝere diris sinjoro Rubner, "pri tiaj bagateloj mi ne zorgas. Min interesas nur tio, kiel oni povas el la skribo legi, kion alie tute neniu ekkonas. Konsideru, vi konas iun multajn jarojn kiel bravan kaj honestan homon, kaj subite, bum! el lia skribo vi ekkonas, ke li estas ŝtelisto aŭ protokanajlo. Jes ja, oni darfas al neniu nur blinde kredi; nur per tia analizo montriĝas, kio en li enestas!"
"Aj, aj," miris sinjoro Pleĉka deprimite; "Preskaŭ oni timu skribi al iu."
"Ĝuste," opiniis sinjoro Rubner. "Imagu al vi, kian signifon havos la scienca grafologio ekzemple por kriminala juro. Ho, oni povas iun malliberigi pli frue ol li ion ŝtelos; lia skribo perfidos, ke tiu ulo havas sekundaran ŝtelistan karakteron, kaj hop kun li al Pankraco! Tio havas egan estontecon. Kiel mi diras al vi, ĝi estas kompleta scienco, pri tio ne povas esti minimuma dubo." Sinjoro Rubner ekrigardis horloĝon. "Nu, la deka; mi iru jam hejmen."
"Kial hodiaŭ tiel frue?" murmuris sinjoro Pleĉka. "Vi scias ja," diris sinjoro Rubner mole, "la edzino eble grumblus, ke mi lasas ŝin senĉese tiel sola."
"Bone," murmuris Rubner kun konvena deĵora malkomplezo.
"Sed atentu, ke ĝi ne estu ia truko," arde rekomendis la ĉefredaktoro. "Bone tion kontrolu, laŭeble persone. Ĝuste tial mi sendas vin tien, spertan homon -"
ooo
"- jen estas, sinjoroj, la ĉefaj principoj de scienca, pli precize dirite, de psikometria grafologio," finis tiuvespere grafologo Jensen sian teorian eksplikon antaŭ la presreprezentantoj. "Kiel videble, la tuta sistemo baziĝas sur nete eksperimentaj leĝoj; sed kompreneble la praktika apliko de ĉi tiuj ekzaktaj metodoj estas tiel senfine komplika, ke mi ne povas ĝin pli detale demonstri dum unusola prelego. Mi limigos min je tio, ke mi prezentos al vi praktike analizon de du aŭ tri manuskriptoj, sen teorie klarigi al vi la tutan procedon de mia laboro; por tio bedaŭrinde hodiaŭ ni ne havas tempon. Mi petas iun el sinjoroj pri iu ajn manuskripto."
Rubner atendinte tion, tuj donis al granda Jensen plenskribitan paperfolion. Jensen surmetis siajn magiajn okulvitrojn kaj ekrigardis la skribon.
"Ha, virina mano," li ekgrimacis. "La vira skribo estas kutime pli karakteriza kaj interesa, sed fine - -" Murmurante ion li okulvitris atente la paperfolion. "Hm, hm," li diris inter paŭzetoj kaj kapskuis; estis profunda silento.
"Ĉu eble ĝi estas. . de iu persono al vi proksima?" subite demandis la grafologo.
"Ho, ne," rapidis protesti Rubner.
"Des pli bone " diris la granda Jensen. "Aŭskultu, tiu virino mensogas! Jen la unua impreso el la skribo: mensogo, mensogo pro kutimo, mensogo kiel vivmanifesto. Cetere tiu persono estas ege malaltnivela; klera homo ne havus kun ŝi multon por priparoli - - ŝi estas ege voluptema; la skribo havas ĝuste tiajn karnecajn formojn. Kaj terure malordema; kiel ĝi aspektas en ŝia ĉirkaŭaĵo - hu! Jen la primaraj trajtoj, pri kiuj mi antaŭe diris al vi; la unua, kion vi ekkonas ĉe homo, estas liaj kutimoj, nome ecoj, kiuj mem, senpere mekanike eksteriĝas. La propra psikologia analizo komenciĝas nur ĉe ecoj, kiujn la koncerna persono neas aŭ subpremas, ĉar alie ŝi enriskigus sin en ĉirkaŭaĵo. Do ekzemple,“ li diris, metante fingron sur pinton de la nazo, „ĉi tiu persono versimile neniam konfesus, kion ŝi pensas. Ŝi estas supraĵeca, sed supraĵeca en du sencoj; supraĵe ŝi manifestiĝas, havas multajn senidealajn interesojn; sed per ĉio ĉi nur ŝi kaŝas, kion vere ŝi pensas; kaj la kaŝita egoo estas denove nur tiel terure banala; mi dirus, malvirto regata de psika pigreco. Ekzemple, rigardu: la skribo estas eĉ malagrable voluptema - ankaŭ tio estas signo de malŝparemo - kaj samtempe tiel vulgare prudenta; tiu persono tro ŝatas sian komforton, ol elserĉadi ian sensaventuron; memkomprene, kiam troviĝas al ŝi okazo - Sed tio ne estas nia afero. Neordinare komfortema kaj dume multvorta; kiam ŝi ion faras, parolas pri tio duontagon, ĝis tediĝo - - Ŝi tro okupiĝas pri si mem; oni vidas, ke ŝi amas neniun; nur pro sia komforto peze ŝi alkroĉiĝas al iu kaj volas kredigi lin, ke ŝi amas lin kaj pri li dioscias kiel zorgas. Ŝi estas unu el tiuj virinoj, antaŭ kiu ĉiu viro estas malfortulo; simple li fariĝas malfortulo pro enuo, pro la senfina babilaĉado, pro la tuta humiliga materiismo. Rimarku, kiel estas skribita komenco de vortoj kaj nome de frazoj: iel tiel larĝgeste kaj mole. Tiu persono volas ordoni kaj efektive ordonas; sed en tio ne enestas energio, sed ia pretekstata graveco kaj multe da paroloj; eventuale la plej fia tiranismo, nome tiranismo per larmoj. Estas strange: post ĉiu larĝgesto estas videbla ia tia okulfrapa, ĝuste etanima sinko, tiun personon io bremsas, ion ŝi senĉese timas - - plej eble, ke ne ekstereniĝu io, kio endanĝerigus ŝian materian komforton; devas esti ĉi tie io ege ĝena kaj zorgeme kaŝata, hm, mi ne scias; eble io en la pasinteco. Nur post ĉi tiu reago ŝi denove rekolektas sian forton aŭ pli vere vivrutinon, por konvencie finskribi vorton - - memkomprene kun tiu memkontenta kaj flirtanta kurblinio ĉe la fino; jam denove kreskas en ŝi aplombo. Jen vi havas en la analizo la unuan impreson pri mensogemo. Samtempe je tio vi vidas, sinjoroj, kiel detala analizo fine devas konfirmi la unuan, ĝeneralan, iom intuician impreson; tiun finan konformecon mi nomas metoda verifo. - - Mi diris malalta nivelo; sed la nivelo ne estas donita pro primitiveco, sed malakordo; la skribo afektas, igas sin pli bela, ol ĝi estas, sed faras tion en bagateloj. Tiu persono en malgravaĵoj atentas ian korektecon: zorgeme ŝi faras siajn punktojn super "i", sed en grandaj aferoj ŝi estas neglektema, sen disciplino, sen moralo, simple malordulino. Pleje embarasaj estas la komoj; la skribo havas normalan kliniĝon al dekstra, sed la komoj havas direkton inversan. Ĝi kaŭzas ian grandan impreson, kiel bato per ponardo dorsen. En ĝi estas io malica kaj insida. Metafore mi dirus, ke tiu persono kapablus trapiki homon de malantaŭe; sed ŝi tion ne faros pro sia komfortemo - - kaj pro manko de fantazio. - - Mi opinias, ke tio sufiĉas al ni. Ĉu havas iu alian, pli interesan manuskripton?"
ooo
Tiuvespere venis Rubner hejmen kiel nubo.
"Fine, ke vi venas," diris sinjorino Rubner. "Ĉu vi vespermanĝis ie?"
Rubner morne ekrigardis ŝin. "Ĉu jam denove vi komencas?" li ekmurmuris minace.
Sinjorino Rubner levis mirigite la brovojn. "Mi petas vin, kion denove mi komencas? Mi nur demandas, ĉu vi volas vespermanĝon."
"Nu, vidu," diris, Rubner kun abomeno. "Pri nenio alia memkomprene vi scias paroli nur pri tiu manĝopeco. Jen viaj senidealaj interesoj. Kiel ĝi estas humiliga, la eterna babilaĉado, la materiismo kaj enuo -" Rubner ekĝemis kaj senespere mansvingis. "Mi scias, tiel oni faras el viroj malfortulojn."
Sinjorino Rubner metis la kudraĵon sinen kaj atente lin rigardis. "Franĉjo," ŝi diris zorgeme, "ĉu eble okazis al vi io malagrabla?"
"Ha," subitis Rubner sarkasme. "Jam denove vi zorgas pri mi, ĉu? Ne opiniu, mi petas, ke vi kredigos tion al mi! Jes ja, foje oni trapenetras la tutan mensogemon: foje oni konsciiĝas, kiel iu peze alkroĉiĝis al oni nur pro sia komforto. . . kaj pro nura voluptemo. Fi," ekkriegis Rubner, "oni vere ŝokiĝas."
Sinjorino Rubner kapskuis kaj volis ion diri; sed prefere ŝi lippremis kaj komencis rapide kudri; estis silente.
"Kia misordo ĉi tie," eksiblis Rubner post momento kaj peze ĉirkaŭrigardis. "Malordo kaj fizorgo - Memkomprene, en bagateloj oni atentas la ordon kaj korekton; sed en pli gravaj aferoj - Por kio ĉi tie la ĉifonoj?"
"Mi riparas viajn ĉemizojn," pene ekvortigis sinjorino Rubner kun la kunpremita gorĝo.
"Ĉemizojn vi riparas," mokis Rubner; "jen, vi riparas do la ĉemizojn. Memkomprene, tion devas scii la tuta mondo, ĉu? Duontagon oni devas paroli nur pri tio, ke iu riparas la ĉemizojn! Kiom da paroloj kaj graveco! Kaj vi opinias, ke tial vi povas ordoni? Ho, ne, nun ĝi ĉesos!"
"Franĉjo," elspiris sinjorino Rubner kun mirego, "faris mi ion al vi?"
"Ĉu mi scias?" bruskis Rubner. "Mi ne scias, kion vi faris; mi ne scias, pri kio vi pensas kaj kion vi kaŝintencas; mi scias pri vi nenion, nepre nenion, ĉar vi damne kaŝas, kio enestas en vi! Ja mi eĉ ne scias vian pasintaĵon!"
"Permesu!" ekbolis sinjorino Rubner, "tio superas jam ĉian tolereblon! Se vi ankoraŭ ion diros -" Per sia tuta forto ŝi ekregis sin. "Edzo," ŝi diris kun hororo, "kio okazis kun vi?"
"Ha," deklaris venke Rubner, "jen ni havas ĝin! Kion vi tiel ektimis? Ĉu eble tial, ke ne evidentiĝu io, kio endanĝerigus vian bonfarteton, he? Tion oni scias; eĉ en la plena komforto iam troviĝas okazo por iu aventuro, ĉu?"
Sinjorino Rubner sidis kiel ŝtoniĝinta. "Edzo," ŝi peze ekparolis, glutante larmojn, "se vi havas ion kontraŭ mi. . . do, prodio, diru tion rekte!"
"Nenion," predikis Rubner kun ega ironio, "tute ne, nepre nenion mi havas kontraŭ vi! Ja ne gravas, se oni havas edzinon sen disciplino, sen moralo, mensogeman, vulgaran, pigran, malŝpareman kaj ege volupteman! Kaj aldone de tiel malalta nivelo -"
Sinjorino Rubner ekploregis kaj stariĝis terenlasante sian kudraĵon.
"Ĉesu kun tio," alkriis ŝin la edzo malŝate, "tio estas la plej fia tiranado, la tiranado per larmoj!"
Sed tion jam sinjorino Rubner ne aŭdis, ĉar sufokiĝante de spasma ploro ŝi ĵetiĝis en sian dormoĉambron.
Rubner tragike ekridaĉis kaj puŝis ankoraŭ la kapon inter pordon. "Ponardi onin dorsen," li ekkriis, "tion vi ankoraŭ scius; sed eĉ por tio vi estas tro oportuna!"
Vespere post tio Rubner malaperis en sia kutima gastejo.
"Ĝuste mi legas en via ĵurnalo," bonvenigis lin sinjoro Plečka, okulvitrante, "kiel oni laŭdegas tiun grafologon Jensen. Ĉu ĝi estas atentinda, sinjoro redaktoro?"
"Estas, kaj multe," diris sinjoro Rubner. "Sinjoro Jančík, eventuale donu al mi kotleton, sed ĝi ne estu malmola. Aŭdu, li estas fenomeno, tiu Jensen; mi vidis lin hieraŭ. Ja la skribon li analizas absolute science."
"Do ĝi estas trompo," opiniis sinjoro Plečka. "Sinjoro, mi kredas ĉion, nur ne al scienco. Ekzemple vitaminoj; dum estis neniuj vitaminoj, do almenaŭ oni sciis, kion oni manĝas; kaj nun vi tion ne scias, nun vi havas en tiu kotleto nekonatajn vivfaktorojn. Fi," diris sinjoro Plečka tedite.
"Ĝi estas io tute alia," deklaris.Rubner. "Mi devus, sinjoro Plečka, longe rakonti al vi, kio estas psikometrio, aŭtomatismo, primaraj kaj sekundaraj signoj kaj tiaj aferoj. Sed mi diras al vi, ke tiu homo legas el skribo kiel el libro. Kaj nepre li tiun homon trafas, ke vi vidas lin ĝuste antaŭ vi; li diras al vi, kia li estas, kian pasintaĵon li havas, pri kio li pensas, kion li kaŝas, nu, ĉion! Mi ĉeestis, sinjoro!"
"Pa," murmuris sinjoro Plečka skeptike.
"Do mi rakontos al vi iun kazon," komencis sinjoro Rubner. "Iu sinjoro - mi ne nomos lin al vi, sed tre konata homo - donis al tiu Jensen manuskriptan folion de sia edzino. Kaj tiu Jensen nur ekrigardis la skribon kaj tuj komencas: "Tiu ino estas entute mensogema, malordema, ege voluptema kaj supraĵeca, malŝparema, parolaĉema, ordonas hejme, havas malbonan pasintaĵon kaj krome ankoraŭ volas murdi sian edzon." - Imagu al vi, tiu sinjoro morte ekpalis, ĉar ĉio ĉi estis laŭvorte vero. Konsideru nur, li vivis kun ŝi feliĉe dudek jarojn kaj nenion rimarkis. Dum la dudekjara edzeco li ekkonis ĉe tiu virino eĉ ne dekonon de tio, kion tiu Jensen ellegis unuavide! Tio ja estas efekto, ĉu? Sinjoro Plečka, tio devas konvinki ankaŭ vin!"
"Mi miras," opiniis sinjoro Plečka, "ke tiu imbecilo, tiu edzo dum la dudek jaroj tion ne konstatis."
"Mi petas," rapidis diri sinjoro Rubner, "ja la edzino tiel lerte hipokritis, kaj li, tiu edzo alie estis kun ŝi tute feliĉa. - Tia feliĉa homo havas por nenio okulojn. Kaj poste, sciu, li ne havis la sciencajn kaj ekzaktajn metodojn. La afero estis jena: kio per simpla okulo ŝajnas al vi blanka, tio science havas ĉiujn kolorojn. Sperto, sinjoro, ĝi signifas nenion; la nuna homo atentas nur ekzaktajn metodojn. Ne miru, ke la menciito eĉ ne supozetis, kian kanajlinon li havas hejme; simple li ne aplikis je ŝi sciencan metodon, jen la afero."
"Kaj ĉu nun li igis sin divorci?" enmiksiĝis en la parolon sinjoro gastejestro Jančík.
"Tion mi ne scias," leĝere diris sinjoro Rubner, "pri tiaj bagateloj mi ne zorgas. Min interesas nur tio, kiel oni povas el la skribo legi, kion alie tute neniu ekkonas. Konsideru, vi konas iun multajn jarojn kiel bravan kaj honestan homon, kaj subite, bum! el lia skribo vi ekkonas, ke li estas ŝtelisto aŭ protokanajlo. Jes ja, oni darfas al neniu nur blinde kredi; nur per tia analizo montriĝas, kio en li enestas!"
"Aj, aj," miris sinjoro Pleĉka deprimite; "Preskaŭ oni timu skribi al iu."
"Ĝuste," opiniis sinjoro Rubner. "Imagu al vi, kian signifon havos la scienca grafologio ekzemple por kriminala juro. Ho, oni povas iun malliberigi pli frue ol li ion ŝtelos; lia skribo perfidos, ke tiu ulo havas sekundaran ŝtelistan karakteron, kaj hop kun li al Pankraco! Tio havas egan estontecon. Kiel mi diras al vi, ĝi estas kompleta scienco, pri tio ne povas esti minimuma dubo." Sinjoro Rubner ekrigardis horloĝon. "Nu, la deka; mi iru jam hejmen."
"Kial hodiaŭ tiel frue?" murmuris sinjoro Pleĉka. "Vi scias ja," diris sinjoro Rubner mole, "la edzino eble grumblus, ke mi lasas ŝin senĉese tiel sola."
Ĝis nun en 2026 aperis kvin novaj varoj en la Libroservo de UEA.
La sola teksto ĉi-jare aperinta en la revuo de UEA pri libro almenaŭ parte en Esperanto aspektas ĉi tiel. (Nur la unua paĝo de la pli ampleksa teksto videblas.)
La 13an de majo gastis en Esperanto-Societo “Tibor Sekelj” kroata verkisto Nenad Rizvanović kun sia nova romano “La celpoŝto Osijek” / “Zadnja pošta Osijek”. Li volis verki romanon pri Osijek kaj li inspiriĝis per la aŭtobiografia verko de Lavoslav Kraus, prestiĝa osijeka esperantisto.
Ekrankopio de Verkilo kun dialogo por agordi la aŭtomatan korektilon. Montriĝas eblo por malŝalti la korektadon. La interfaco estas tradukita al Esperanto.
DEMANDO
Kadre de la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK), okazonta en Graco, Aŭstrio, la 6an de aŭgusto 2026 okazos la 48a Esperantologia Konferenco (EK), organizata de la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (CED). La EK reliefiĝas ekde 1978 kiel la ĉefa scienca forumo pri esperantologio kaj interlingvistiko kaj kunvenigas fakulojn, esploristojn kaj kongresanojn por diskuti aktualajn temojn rilatajn al Esperanto, lingvoplanado, arkivaj kolektoj, lingvopolitiko kaj lingva justeco.
UEA profunde bedaŭras la forpason de Probal Dasgupta (1953–2026) la 1-an de junio 2026, en la aĝo de 72 jaroj, en Kolkato, Barato.
Probal Dasgupta fotita dum la UK en Roterdamo 2008. Foto: Kalle Kniivilä (kombino de du fotoj)
Probal Dasgupta en 2008. Foto: Ziko, CC BY-SA 3.0
La 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK), organizata de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de UEA, okazos de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 en Tiana, Katalunio (Hispanio), proksime de Barcelono (
