La 4an de januaro 2026 la Plenum-Komitato de SAT esprimis kondamnon pri la invado de Venezuelo fare de Usono per oficiala deklaro:
Usono invadis suverenan ŝtaton Venezuelo malobee al internacia juro, uzurpis ĝian politikan sendependecon, kaj neglektis la rajton de ĝia popolo je memdetermino. […] La Trump-registaro malvere asertis, ke ĝi faras militon kontraŭ drogoj kaj restarigas demokration en Venezuelo, sed ĝia vera celo estas establi usonan kontrolon super la naftoresursoj de Venezuelo kaj instali marionetan registaron, kiu servas usonajn interesojn. […] Plue, ni apelacias al la konscienco de la tuta homaro por agi por fini la daŭrantan masakron al palestinanoj fare de Netanjahu, la malamikecajn mortigojn en Ukrainio kaj Rusio, kaj la mortigojn kaj perforton en la Demokratia Respubliko Kongo, kaj aliaj mondopartoj. La Plenum-Komitato de SAT agados kun ĉiuj siaj membroj solidarante kun laboristoj kaj homoj tra la mondo, kontraŭstarante militon kaj alvokante al paca monda ordo.
Tiun ĉi rakonton de la brazila verkistino Rachel de Queiroz (1910 - 2003)
produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Jam antaŭ tre longe estis unu viro, kiu estis ateisto. En la malgranda vilaĝo, kie li loĝis, ekzistis neniu alia ateisto krom li, tiel ke la kompatindulo vivis en granda izoleco. Tamen li estis orgojla kaj neniam faris plendon, eĉ kiam li sentis sin pli soleca, por ekzemplo en la dimanĉoj, kiam la tuta popolo de la loko iris aŭskulti la meson, kaj li restis vaganta inter la arboj de la placo; aŭ ankaŭ en la antaŭtago de la Kristnasko, kiam la personoj okupiĝis pri la Kripo kaj la Koko-Meso. Ili levadis raketojn en la aeron, la sonoriloj sonadis, ĉiuj ĝojiĝis kaj noktomanĝis kune. Tamen la ateisto ĉiam fordankis la invitojn, kiujn oni faris al li: ne preĝinte, li ne kredis, ke li havas rajton partopreni la kunvespermanĝon, des pli ke, estante ateisto, li estis ankaŭ honesta; li enŝlosiĝis en la hejmon kaj restis kun la kandelo lumanta, legante unu el siaj libroj pri ateismo. Kaj, se unu el la personoj venantaj de malproksime miris la figuron de tiu soleca viro leganta ĉe la malvarmeto de la fenestro kaj demandis, kial li ne ĉeestas en la meso aŭ en la kunmanĝo, lokanoj klarigis jene:
- Li ne povas, li kompatindulo. Li estas nia ateisto.
Pri la cetero, la ateisto vivis same kiel ĉiuj aliaj. Li laboradis en sia ofico, plantadis brasikojn kaj origanojn en la korto, zorgis pri du perdrikhundoj kaj ĉe la noktiĝo partoprenis en rondo de samlokanoj, kiuj konversaciis sidante sur la ŝtupoj de la fontano. Kaj kiam la interparolo tuŝis la temon pri religio, ĉiam estis iu, kiu rimarkigis:
- Vi, kiu estas ateisto...
Tamen alvenis unu jaro, en kiu nia ateisto, pro diversaj kialoj, ŝajne eksentis sin ankoraŭ pli soleca. Mi forgesis diri, ke li estis fraŭlo. Kvankam la vilaĝo havis ian fieron posedi tiun strangulon – iun publikan ateiston -, la fraŭlinoj ne sentis kuraĝon edziniĝi kun viro tiel stigmatizita kaj kiu, apenaŭ li formortos, iros nepre sendite al la infero.
Venis hunda pesto, kiu mortigis liajn du perdrikhundojn. Tio ŝajnis puno por pligrandigi la solulecon de la kompatinda ateisto. Kaj liaj libroj, tiel multe legitaj kaj relegitaj, jam rakontis al li nenion plian. Dum la tago la laboro helpadis lin pri kompanio, kaj vespere li kunestis kun la amikoj. Tamen en tiuj antikvaj tempoj la homoj estis tre religiemaj kaj grandan parton de la tempo ili pasigis en la katolika preĝejo: en la mateno estis la meso, en la vespero, la rozario, en la nokto, la naŭtaga devotado, kaj dum ia ajn festo, la procesioj. Kaj en tiuj grandnombraj horoj, en kiuj la tuta popolo enmetiĝis en la preĝejon, la ateisto eliris el la hejmo, sidiĝis en la ombro de la krucego, sentis la bonan odoron de la incenso brulanta en la fumiloj, kaj tiam sentis ian ekdeziron eniri, rigardi la orkoloron de la vestoj de la sanktuloj kaj la belan latinon de la pastro. Tamen li ĉiam sin detenis de tio; kion dirus la popolanoj, se ili vidus lin tie interne?
Aliajn okazojn pri envio li spertis en la tagoj de procesio, kiam liaj amikoj vestis religian mantelon el kolora silko kaj transportis la portilon, la stangojn de la paliumo aŭ la lumantajn vakskandelegingojn, sed li staris en stratangulo kun la manoj pendigitaj ekde la kubutoj, en sia malnova vestaĵo de la ĉiutago. Tiam li reiris al la laboro, kvankam estis festotago, sed neniu skandaliĝis pri tio, ĉar ĉiuj komprenadis lian situacion de ateisto, malgraŭ tio, ke ili bedaŭris pri lia malfeliĉa destino.
Sed ĝuste tiam, en la fino de tiu jaro, aperis iu junulino, kiu menciinde estis nevino de la pastro kaj kiu enamiĝis al la ateisto. Kiel tio komenciĝis, neniu scias, sed la amo estas tia: junulino pasas tra la strato, ekvidas viron, kiun ŝi vidadis la tutan vivon kaj subite ŝi sentas baton ene de la brusto kaj komencas ami tiun viron.
Unue li nur kortuŝiĝis antaŭ la rigardoj, kiujn ŝi direktis al li, tiel dolĉaj kaj amikemaj.
Tamen, poste, rimarkante sin amata, li, kiun neniu antaŭe amis, komencis ankaŭ ami ŝin. Tiam ĉiuj loĝantoj de la loko bedaŭris pri la geamantoj, sciante, ke ili povos ekpensi pri geedziĝo kaj ke la pastro ne transdonos tiun naivan ŝafinon en la manojn de iu memkonfesinta ateisto.
Tiel alvenis la Kristnasko. Estis aranĝita la Kripo kaj komenciĝis la pilgrimado de la vizitantoj, kiuj venis kisi la piedon de la Infano. Kaj tiam la amatino de la ateisto insistis, ke li akompanu ŝin en tiu deviga vizito. Li diris, ke ne kaj ke nur grandpene li konsentus eniri en la ĉambron kaj resti en angulo, dum ŝi faros siajn devotaĵojn. Tamen tion la junulino ne akceptis:
- Kiom kostas unu kiso? Ĉu vi ne kisas min?
Li ridetis:
- Sed tamen vi estas homo, vi estas el karno kaj mi amas vin. La Infano, kiel vi nomas ĝin, estas pupo el ceramiko.
La junulino argumentis, ke el ceramiko estas ankaŭ la taso, kiun li portas al la lipoj kaj kiu tute ne malutilas al li. Li tiam menciis sian memamon, cetere ĉar li estis la loka ateisto, la sola tie. En tiu momento la junulino ekploris, dirante, ke se li havas pli da memamo, ol amo al ŝi, estas ĉio finita. La ateisto ektimis pri tiu minaco kaj tial donis sian konsenton, kvankam kontraŭvole. Li akompanis la triumfan junulinon, eniris en la vicon post ŝi kaj alfrontis onies miregajn rigardojn. Unuj post aliaj, la devotuloj haltis antaŭ la Kripo, fleksis la genuojn, eldiris preĝeton kaj kisis la piedon de la Infano. Nun venis la vico de la amatino, kiu, farinte sian riverencon kaj doninte la kison, turniĝis kaj ridetis al sia bona ateisto, celante animi lin. Li disetendis la rigardon ĉirkaŭen kaj vidis en ĉiuj la saman mienon de ĝojo kaj espero. Do li decidiĝis: li fleksis la malglatan genuon kaj klinis la kapon sur la piedetojn de la adorato. Kaj jen li sentis sub la lipoj ne la malvarmon de la porcelano, sed la varmon de la karno, la moviĝon, la pulsadon de la karno. Li levis la okulojn teruriĝinte. Tiam li rigardis la Infanon kaj vidis, ke Li ridetas radiante al li, kaj el Liaj okuloj eliĝis lumo, kian neniam okuloj el ceramiko havus.
Oni diras, ke la ateisto falis sur la plankon, kun la brakoj krucigitaj, plorante kaj adorante. Kaj tiam en tiu nokto de Kristnasko ĉesis ekzisti la sola ateisto en tiu vilaĝo.
Sed oni diras ankaŭ, ke li ne edziĝis al la amatino. Li ne povis tion, ĉar li forlasis ĉion kaj fariĝis monaĥo.
“La SAT-movadon forlasis multaj esperantistoj, eĉ foje tuta laborista Esperanto-asocio, kiel la nederlanda. Sekve de sia disfalo, SAT estas paralizata hodiaŭ. La fenomeno atingas la estraron. Ĝeneraliĝas iu nemovismo, eĉ nemovadismo, akceptata de notinda parto de la aktivularo. La situacio de la asocio aspektas senesperiga, senelireja” tiel publike ĵus deklaris k-ado Djémil Kessous pri la agonio de Sennacieca Asocio Tutmonda.
SAT partoprenis en la Forumoj por la Esperanta Civito, eĉ prezidis ilin per sia prezidanto Yves Peyrault en Karolovaro, kiam oni aprobis la malneton de la Konstitucio (1998), respektive per sia sekretario Kreŝo Barkoviĉ en Sabloneto, kiam oni promulgis la Konstitucian Ĉarton (2001). Se SAT estus aliĝinta al Pakto, hodiaŭ la Esperantan Civiton gvidus la Ruĝa listo; male, SAT reduktiĝis al speco de faka asocio paralela al UEA. Kial mankis la kuraĝo, kiun havis ĝia membro Kep Enderby, samtempe prezidanto de la Universala?
Sennacieca Asocio Tutmonda estis fondita post la unua mondmilito kiel komuna asocio de laboristaj esperantistoj de diversaj tendencoj. En la intermilita periodo la laborista Esperanto-movado estis forta en multaj landoj. Dum la lastaj jaroj SAT troviĝas en profunda krizo, kvankam ĝiaj ideoj teorie povus esti interesaj por multaj junaj esperantistoj. Tamen ne ĉio estas perdita, skribas en sia vidpunkta artikolo Djémil Kessous, membro de SAT ekde 1997.
La fonda kongreso de SAT en 1921.
La disvastiĝo de interreto estigis historian vojturnon. Multaj grandaj entreprenoj tiam flankenglitis. Ili ne kapablis taŭge vojturniĝi, adaptiĝi al la nova retepoko, sekve fiaskis. SAT, Sennacieca Asocio Tutmonda estas nobla entrepreno kiu apartenas al tiu kategorio.
Fondita en 1921, SAT laŭstatute ”per komparo de faktoj kaj ideoj, per libera diskutado celas malebligi ĉe membroj la dogmiĝon de la instruoj, kiujn ili ricevas en siaj apartaj medioj”. Ĝi do neniel estas partipolitika, sed prefere progresema, emancipema asocio, ankaŭ interkleriga, supertendenca. Liberecanoj, komunistoj, pacistoj, religiemuloj aŭ ekologiistoj aniĝas en ĝi.
La membronombro de SAT estis samnivela kun tiu de UEA ĝis la 1950-aj jaroj. Hodiaŭ SAT tamen eĉ ne estas dekono de UEA. Multaj elstaraj anoj forlasis la asocion. Inter ili siatempe estis Michel Duc Goninaz, la nun jam forpasinta patro de la nova PIV, Jakvo Schram, prezidinto de la Plenum-Komitato ĝis sia abrupta demisio en 2011, kaj Vilhelmo Lutermano, responsulo pri Le Monde diplomatique en Esperanto. Du jarojn antaŭ sia ĵusa forpaso eksiĝis ankaŭ Rob Moerbeek.
La eldona fako de SAT delonge ne plu eldonas. La gazetoj Sennaciulo kaj Sennacieca Revuo aperas nur sporade. La Plenum-Komitato plenumas nur la kurantajn aferojn. Tamen SAT plu havas kelkajn centojn da membroj, kun grupoj aktivantaj ie tie – en Iberio, Francio aŭ Ekstrem-Oriento.
Krome troviĝas SAT-anoj dise tra la tuta mondo, ofte tre lertaj Esperanto-parolantoj. La asocio laŭstatute havas bonegan filozofion – eĉ se ĝia centjaraĝa statuto delonge bezonus seriozan renovigon. Alivorte SAT havas eksterordinaran potencialon por fruktodone agadi en la Esperanto-movado, utili al ĝi, sed ne kapablas tion ekspluati. Ĝi estas kvazaŭ paralizata.
En 1921 SAT naskiĝis en tute aliaj cirkonstancoj. Post la unua mondmilito la tutmonda manlaboristaro estis plene kreskanta kaj multaj humilaj laboristoj soifis pri kulturo. Tiuj ĉi entuziasme donis al SAT ĝian unuan impeton, kun grava aktivula forto, samtempe por- kaj per-esperanta. Lanti mem, la ĉefa fondinto de SAT kaj prapatro de PIV, estis proleto de tre humila origino.
Kiamaniere ni alvenis al la nuna situacio? Problemo kuŝas jam en la agadskemo por- kaj per-esperanta. La agado peresperanta estas logike pli fermata, neeviteble pli apartema, komunumeca, dum la poresperanta turniĝas eksteren. La agado poresperanta estu fundamente neŭtrala, plurisma. Reciproke la peresperanta vivo ne nepre estas tia.
Lanti siatempe apartigis por la SAT-movado la peresperantan agadon, tutmondan, sennaciecan, disde la poresperanta, loka. Li tiam ne povis vidi la pereigan ĝermon de tiu dissekcado.
Ie tie, ĉe tiu loka nivelo, disvolviĝis tiutempe multaj Laboristaj Esperanto-Asocioj, dekomence poresperantaj. Ilia tasko estis instrui Esperanton kaj ankaŭ varbi por SAT. Sed tiuj lokaj asocioj alprenis iun aŭtonomecon rilate al SAT. Poste, dum ilia poresperanta agado marĝeniĝis, ili samtempe, nesenteble, fariĝis ĉefe peresperantaj. Plie, ili estas ĝisnune naciaj organizoj, ne vere sennaciecaj.
SAT ne estas politike neŭtrala, male ol UEA. En freŝa deklaro la Plenum-Komitato de SAT kondamnas la agadon de Usono en Venezuelo. Tamen oni debatis, ĉu vere la Plenum-Komitato rajtas fari tian deklaron.
Hodiaŭ ekzistas ekzemple la nacia asocio SAT en Hispanio (SATEH), dum pli ampleksa SAT en Hispanlingvio estus multe pli dezirinda, pli efika en nia retepoko, povante tiel labori kun la plejparto de latinamerikaj landoj. Se SAT en Britio (SATEB) estus formita kiel SAT en Anglalingvio, ĝi eble ne estus hodiaŭ kvazaŭ morta. Granda sinergio daŭre perdiĝas tiel.
Nur la franclingva SAT-Amikaro havas ian etan transnacian aktivadon. Ĝi malfeliĉe, kiel la tuta SAT, tamen ne vere profitas de la mirinda rezervo de junaj proletoj soifaj pri scio troviĝantaj en la franclingva Afriko. La SAT-Amikaranoj estas majoritate francaj, maljuniĝantaj mezklasanoj, samkiel en SAT pli ĝenerale.
Estus pli trafe, se Lanti tiam instigus la fondon de Sennaciecaj Asocioj Lingvaj, laŭ la grandaj tutmondaj lingvoj. Okazis diversaj eraroj sekve de tiu origina peko, kaj oni povus longe ilin analizi. Ili kuntrenis la nunan ŝrumpadon de SAT. La tasko tamen ne estas finkalkuli kontojn, detranĉi kapojn, sed ekzameni, ĉu eblas ion reĝustigi.
SAT apartenas al la alimondismo, samkiel la tuta Esperantio, vole nevole, kun ĉiuj kontraŭecoj propraj al tiu vasta movado. Ekzemple multaj SAT-anoj estas antinaciistoj, dum aliaj aniĝas en naciismaj partioj, eĉ inter la estraranoj; iuj favoras naci- aŭ etno-plurismon, dum aliaj restas ortodoksaj sennaciistoj, tiuteme fidelaj al Lanti.
Dum la ĝenerala alimonda movado hodiaŭ malkreskas, kaj samtempe en ĝi la partopreno de esperantistoj, kion eblas fari? La diversaj nuntempaj organizoj (UEA, SAT, la Civito ktp), preter neeviteblaj kontraŭecoj, konkuradoj, estas objektive kompletigaj. Anstataŭ provi grandigi sian kukoparton malprofite al alia asocio, la rekresko de la tuta esperanta kuko estas baza kondiĉo, vivnecesa por ĉiuj.
La esenca neŭtraleco de la poresperanta laboro ebligus tiel kunlaboron inter SAT kaj UEA, kaj desube kaj desupre. Tio ja okazis iam. Tiel, en majo 1952, la Estraro de UEA kaj la Plenum-komitato de SAT sendis Nefermitan Leteron al Stalin rilate al lia kontraŭesperanta politiko en Sovetunio. Ĝin publikigis kelkaj grandaj okcidentaj gazetoj.
De tiu tempo la poresperanta laboro de SAT notinde malkreskis. Tio klarigas kial la SAT-movadon forlasis multaj esperantistoj, eĉ foje tuta laborista Esperanto-asocio, kiel la nederlanda. Sekve de sia disfalo, SAT estas paralizita hodiaŭ. La fenomeno atingas la estraron. Ĝeneraliĝas iu nemovismo, eĉ nemovadismo, akceptata de notinda parto de la aktivularo. La situacio de la asocio aspektas senesperiga, senelireja.
Ĉio ne estas nigra tamen. La centra retpaĝo de SAT, paralizita dum longaj jaroj sekve de piratatako, feliĉe nun denove funkcias. La asocio disponas pri diversaj listoj, iuj plene malfermaj (ĉe Facebook aŭ Telegram), aliaj rezervitaj nur al membroj. Tiuj lastaj plej suferas pro iu dezertiĝo, jam de la estraranoj, ankaŭ pro iu anarkio. En tiuj listoj tamen, la debatoj restas ofte kamaradecaj, eĉ ĝentilaj laŭ iu malnova SATeca tradicio, ĉefe tamen inter la maljunaj membroj.
Nepre per tiaj liberaj diskutoj, konstruivaj, la renovigo de SAT okazu. Informa retpaĝaro de SAT, kun ebligo de komentoj, kruele mankas nun tamen. Kion faras tiuteme kaj sukcese individuoj izolataj ie-tie, grava asocio kapablus pli bone fari. Ni alfrontas hodiaŭ vastan ruinkampon, sed ja ne malpli grandan konstruejon. Tio povus esti entuziasmiga.
SAT estas maljuna kaj samtempe plena je fekundaj bezonoj. Al ĝi necesas Plenum-Komitato kiu plenumas siajn taskojn. Sekretario kiu diskonigas al membroj la protokolitajn kunvenojn. Konflikt-Komisiono kiu mildigas la konfliktojn. Necesas listo de Ĝenerala Konsilantaro alirebla al ĉiu volontulo, retestro identigita, prizorganta la retpaĝojn. Bezonatas respondecularo, kiu efektive respondas kaj kondukas inkluziveman politikon anstataŭ la nuna, ekskluzivema.
Ĉio ĉi pri la desupraj aferoj. Sed tio ne sufiĉas. Desube estas bezonataj spertaj moderigantoj, por kvietigi la etoson de la listoj, mastrumantoj, por orienti la debatojn, kaj finfine membroj por partopreni en la debatoj, starigi proponojn…
Al la asocio necesas do nova vento, urĝa sangotransfuzo, dum la membraro danĝere maljuniĝas. Tiel ĝi bezonas antaŭ ĉio novan generacion da SAT-anoj, kiel eble junaj, kun ideoj novaj. Per renovigata politiko, SAT kapablas ŝanĝiĝi kaj renaskiĝi el sia cindro samkiel fenikso. Ĉu tio ne estu la baza kondiĉo por renovigo pli ĝenerala de la tuta Esperanto-movado?
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paῠlo Sergio Viana el Brazilo
Ĉiuj scias, jam de longa tempo, ke la psiko de gravedulinoj modifiĝas. Emocioj fariĝas pli intensaj, kapricaj deziroj aperas, ŝanĝiĝas la libido kaj ankaŭ certaj vidpunktoj pri ĉiutagaj aferoj. Sed ne nur dum la graveda tempo. Post la akuŝo, intensa zorgemo pri la ĵusnaskito superas lacecon kaj ĉirkaŭantajn malfacilaĵojn. Por defendi kaj protekti siajn idojn, patrinoj montriĝas nekredeble obstinaj kaj viglaj.
Dum longa tempo, same, oni atribuis tiajn ŝanĝojn al iaspeca superstiĉo
aῠ fantazio, do pure kultura, sugestia fenomeno nutrata de la socio mem,
pro kunvivado. Nun, la konata revuo “Nature Neuroscience” prenis la
iniciaton klarigi, ke tiu fenomeno ne estas pure kultura afero, sed
biologia kondiĉo: la graveda stato konkrete, mezureble modifas la cerbon
de la estonta patrino. Reduktiĝas partoj de la griza substanco, kiuj
rilatas al ĝenerala kunsentemo. Tia reduktiĝo faciligas la kapablon
interpreti la mensajn statojn de la ido aŭ antaŭvidi minacojn en la
medio. Tiajn ŝanĝojn gepatroj ordinare ne perceptas, sed ili daŭras du
jarojn post la akuŝo.
Per modernegaj magnetresonancaj
ekzamenoj oni esploris la cerbojn de virinoj antaŭ gravediĝo kaj post la
akuŝo. Por kontrolo, oni komparis tion kun ekzamenoj faritaj je
negravedaj virinoj kaj je la patroj. Klare montriĝis malpliiĝo en iuj
partoj de la griza substanco de gravedulinoj. Tiuj partoj modifas la
tiel nomatan “socian kognon”, la kapablon senti tion, kion aliaj homoj
sentas, interpreti aliulajn mensojn. Sed tio ne signifas perdon. Ĝi
estas adapta fenomeno, kiu faciligas la kapablon koncentriĝi je la
bezonoj de la bebo. La entuta mensokapablo plu restas vigla kaj efika.
Ŝanĝitaj areoj de la cerbo forte aktiviĝas, kiam patrino rigardas bildon
de sia ido, sed ne ŝanĝiĝas kiam ŝi rigardas bildon de alia infano.
Oni supozas, ke tiaj drastaj cerbaj ŝanĝoj estas kaŭzataj de amasa fluo de hormonoj. La celo estas faciligi la pluvivadon de la etulo. Tiuj ŝanĝoj rezultas de miljara biologia evoluo, kiu faris la virinon pli kapabla travivi la defiojn de patrineco. Proksimume du jarojn post akuŝo, novaj ekzamenoj montris, ke ili ankoraŭ ĉeestas. Iom post iom, la patrinaj cerboj revenas al la ordinara, antaŭa stato.
Dante Alighieri. Vivo nova / Vita nova / Tradukis el la itala Enrico Dondi. – Chapecó: Fonto, 2003. – 167 paĝoj.
Sen du longtempaj deĵorantoj en la Centra Oficejo en Roterdamo, por UEA komenciĝas Vivo nova. Tiuokaze dum la tuta januaro la libroservo de UEA ofertas, kun sesona rabato, libron kun tiu titolo.
Unua amromano de la itala literaturo. Historio pri de la amo de Dante al Beatrice ekde la unua renkontiĝo aĝe de naŭ jaroj ĝis ŝia morto aĝe de 25 kaj pri ŝia postmorta leviĝo al figuro de spirita transcendo al Dio.
“Vivo nova” konsistas el poemoj verkitaj dum la junaĝa periodo de Dante, kun prozaj komentarioj, kiuj donas spinon al la rakonto kaj interpreton al la versoj.
Dulingva verko (itala kaj Esperanto spegulpaĝe), kun enkonduko, notoj kaj traduko de Enrico Dondi.
(Brazila Esperantisto, 2003, №324)
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/01/libro-21/
Infanoj Ĉirkaŭ Afriko estas esperantista ne-registara organizaĵo (NRO). Ĝi sukcesis ricevi rajtigon instrui Esperanton kiel laŭvolan fakon en mez-lernejoj en la regiono Mono en Benino. Ĝi ankaŭ organizas enkondukan trejnadon pri lego-kapablo en iuj beninaj naciaj lingvoj. La rajtigon donis la instanco, kiu zorgas pri edukado kaj lernejoj en tiu regiono.
La kursoj komenciĝis dum la lerneja jaro 2023-2024 ĉe la por-knabina lernejo en Lokossa, kaj la postan jaron aldoniĝis ŝtata mezlernejo en Lokossa, sudokcidente en Benino. La lernejanoj povis studi ne nur Esperanton, sed krome du naciajn lingvojn de Benino: la minan kaj la fonuan.
Premio-ceremonioj okazis en decembro 2025 ĉe la du lernejoj, gvidataj de reprezentantoj de la regiona direktoro pri edukado kaj metia trejnado. 88 gejunuloj ĉe la du lernejoj ricevis atestilon pri partopreno en la kursoj, kaj dudek el la plej lertaj lernantoj ricevis premiojn. La premioj estis kajeroj diversaj, skribiloj, krajonoj, matematikaj ilaroj kaj similaj. Oni ankaŭ disdonis kalendaretojn el la franca Esperanto-kastelo Greziljono, kaj diversajn Esperantaĵojn (ekzemple glumarkojn kaj revuojn) el la Interkultura Centro en la germana urbo Herzberg.
La lernejestro salutas la ĉeestantaron kaj prezentas la eventon. La premioj estas ekspoziciataj sur la apuda tablo.
La premio-ceremonio estis grava okazo por instigi la lernantojn, kaj ankaŭ por informi la multajn ĉeestantojn kaj la ĝeneralan publikon pri Esperanto.
Grupa foto
Se vi deziras subteni la projekton, kaj por ricevi pliajn informojn, bonvolu kontakti nin ĉe:
GBADAMASSI Latifou
BP 302 Lokossa (Mono)
Respubliko Benino
Retadresoj: latifougbadamassi[ĉe]yahoo.fr kaj
infanojcxirkauxafriko[ĉe]gmail.com
Latifou Gbadamassi
En sia ĵusa novjara salutmesaĝo la prezidanto de la Universala, Fernando Maia jr, deklaris ke “la kosto por funkciado de la administra bazo [de la Asocio] estas averaĝe ĉ. 320.000 eŭroj jare, dum la enspezoj pro aliĝkotizoj estas averaĝe ĉirkaŭ 120.000 jare”.
Tio signifus ke, se la kotizoj estus benzino, ili utilus nur por funkciigi motoron kiu ne turnigas la radojn: ĝi bruas sen movo de la veturilo.
Konsekvence de la milito en Ukrainujo, kie Moskvo engaĝis la fundamenton de siaj fortoj, Rusujo senpove spektis la falon de la reĝimo de s-ro Baŝar Al-Asad, kiun ĝi savis en 2015. La siria eksgvidanto tiam garantiis al ĝi la uzadon de du strategie gravaj armeaj bazoj. Kian sorton nun planas por ili la iamaj ribeluloj, hodiaŭ regantaj la landon, hieraŭ bombarditaj de la rusa aerarmeo ?
Rusa bombaviadilo ĉe la aerarmea bazo Ĥmejmim, proksime al la urbo Latakio en Sirio.
La renverso de la reĝimo de s-ro Baŝar Al-Asad en Decembro 2024 donis al Rusujo severan baton. Kvankam ĝia armea enmiksiĝo en la aŭtuno de 2015 ebligis savon de la siria reĝimo – kaj markis revenon en la scenejon ĉe Proksim-Oriento kaj Mediteraneo (1) – ĝi malsukcesis konservi en potenco sian aliancanon (2). Tiu fiasko povus transformiĝi en plej gravegan logistikan kaj strategian malprosperon, se Moskvo perdus siajn du armeajn bazojn – la unuan, mararmean, en Tartus, kaj la duan, aerarmean, en Ĥmejmim, kiuj ambaŭ troviĝas ĉe la marbordo. Ili ambaŭ ludas gravan rolon en la deplojkapablo de la rusaj fortoj. Ilia estonteco estis en la menuo de diskutadoj inter la rusa prezidanto Vladimir Putin kaj s-ro Ahmed Al-Ŝaraa, la nova siria ekzekutivestro, dum ties vizito al Moskvo la lastan 15-an de Oktobro. Okazanta post serio de altnivelaj rendevuoj dum la somero, tiu unua interparolo konkludiĝis per sindevontigo de Damasko respekti ĉiujn interkonsentojn alprenitajn de la antaŭa reĝimo.
Pli precize : Moskvo uzas siajn siriajn bazojn kadre de duflanka interkonsento, kiun ĝi subskribis kun Damasko en Januaro 2017 (por daŭro de kvardek naŭ jaroj), kiun la novaj aŭtoritatoj suspendis sed tamen ne oficiale deklaris nedaŭrigenda, atendante probablan reintertraktadon. De la fino de la 2000-aj jaroj ĝis la renverso de sia aliancano, la “materiala kaj teknika subtenejo” de Tartus, kiel oni tiam nomis ĝin, ebligis, ke la rusa mararmea operaca taĉmento permanente krozadu en Mediteraneo. La bazo malofte enhavis pli ol ses unuojn (surmarŝipojn, submarŝipojn de klasika propulsomaniero, subtenajn ŝipojn). Ĝiaj (modestaj) infrastrukturoj ebligis malpezajn logistikajn operacojn kaj, pro la foresto de ŝipfarejo, oni povis tie efektivigi por la ŝipoj nur bazan konservadon en taŭga stato. Rusaj ŝipoj venintaj el la nordo ĉiam apogis sin sur Tartus por efektivigi potencon en la Ruĝa Maro kaj la Hinda Oceano. Unuoj alvenintaj el la rusa ekstremoriento tra la Sueza Kanalo faris etapon tie antaŭ ol daŭrigi sian navigadon al Atlantiko. La aerbazo de Ĥmejmim dume servis kiel nabo por iom post iom alsendi homojn kaj materialojn al Libio, centra Afriko kaj Sahelo, kie Kremlo fruktigas sekurecajn partnerecojn ekde la fino de la 2010-aj jaroj (3).
Tuj antaŭ la falo de la reĝimo de s-ro Asad, la rusa armea stampo en Sirio estis relative modesta. La fundamento de ĝia kontingento – iom malpli ol kvin mil homoj, pinte de la armea enmiksiĝo de Rusujo inter 2015 kaj 2018 – redeplojiĝis al Ukrainujo post la invado de Februaro 2022. Ĝia grandeco, reduktita al kelkcent homoj, ebligis, ke ĝi plenumu misiojn kiel armea polico kaj intervena forto en loka situacio. Dispostenigite ĉe observaj pozicioj, establitaj laŭlonge de la konfliktolinioj inter militantoj (“teroristaj” grupoj, lojalaj trupoj, kurdoj, kaj ĝihadistaj por-turkaj grupoj), tiuj soldatoj havis, per sia ĉeesto mem, malinstigan funkcion, kio povis ĉe loka nivelo antaŭmalhelpi akriĝon de situacioj. Kompare, Ankaro disponis pri pli ol dek mil homoj en norda Sirio, sen enkalkuli siajn rezervojn de la Siria Nacia Armeo.
Diskutoj inter Moskvo kaj la novaj aŭtoritatoj pri la estonteco de la rusa armea ĉeesto komenciĝis ekde la falo de la siria reĝimo je la 8-a de Decembro 2024. Pragmatismo tiam ŝajnis konvena. En intervjuo donita al pluraj arabaj amaskomunikiloj (inkluzive de Al-Ĵazira) la 14-an de Decembro, s-ro Al-Ŝaraa afektis pacigeman spiritstaton. La estro de la islamisma grupo Hajat Tahrir al-Sham (HTS), kiu uzis la militnomon Abu Mohamed al-Ĵulani, tiam kvalifikis “strategiaj” la rusajn interesojn en Sirio, kaj ne esprimis malamikecon kontraŭ daŭrigo de la moskva armea ĉeesto sur la tero de sia lando. Tio okazis malgraŭ bombardoj fare de la rusa aerarmeo kontraŭ la enklavon Idlib, kien fuĝis la soldatoj de HTS, kaj malgraŭ azilo donita al s-ro al-Asad.
Verdire, Kremlo disponas pri kelkaj atutoj. La rusoj proponas kiel allogaĵon forprenon el la listo de organizaĵoj konsiderataj teroristaj, kaj ili efektivigas liveradojn da sterko, karburaĵoj kaj nutraĵaj helpoj, en situacio kie Damasko ankoraŭ suferas embargon de plej multaj okcidentaj landoj. Malgraŭ tio, la parta nuligo de punoj fare de Vaŝingtono kaj Bruselo fine de Majo kaj komence de Junio – inkluzive de la Cezara Leĝo, alprenita en 2019, kiu izolis la landon de internaciaj ekonomiaj agantoj, malhelpis ĝian rekonstruadon kaj pligravigis senhavojn de bazaj produktoj – inspiras al Kremlo kelkajn timojn. La rusa kapitalo pezas malmulte, perspektive de alfluontaj arabaj, eŭropaj kaj ĉinaj investistoj. En Majo, Damasko kaj havenlogistika firmao el Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, DP World, subskribis memorandon pri intenco evoluigi la havenon Tartus per valoro de 800 milionoj da dolaroj. Ĝis tiam, la rusoj prizorgis administradon de tiu infrastrukturo. La siriaj aŭtoritatoj sugestas, ke Moskvo ne plu inklinas regi strategiajn posedaĵojn de Sirio, pri kiuj ĝi iam vetbatalis kun Teherano. Paralele, ili ofte ĝenas la provizadon de la rusaj armeaj bazoj, tiel endanĝerigante la imunecon de tiuj instalaĵoj, kiujn ili supozeble garantias. Neidentigita grupo eĉ atakis la bazon de Ĥmejmim la pasintan 20-an de Majo, kaŭzante mortojn de rusaj soldatoj (de du ĝis kvar mortoj, laŭ raportoj) kaj atakantoj.
La novaj siriaj aŭtoritatoj, tamen, ne povas malhavi rusajn fortojn por stabiligi landon minacatan de fragmentigo kaj prematan de Israelo. Printempe de 2025, ekbataloj, en kiuj partoprenis registaraj fortoj en urboj de majoritato druza – komunumo, kiun Telavivo asertas sian volon protekti – servas kiel preteksto por pluraj militentrudoj (4). Ekde tiam, israelaj soldatoj fortikigas siajn poziciojn en Siria Golano. Masakroj en la regiono Sueida, kaŭzintaj plurajn mortojn de druzoj, rezultigis en Julio israelajn bombardojn ĝis la centro de Damasko. En tiu situacio, s-ro Al-Ŝaraa esperas premon de Moskvo al Israelo. Lia vizito al Kremlo finiĝis per anonco de liveradoj de armiloj kaj sendo de rusaj patroloj al la sudo de la lando, tiam redeplojitaj en la nordoriento, proksime al la kurda urbo Kamiŝli, apud la landlimo de Turkujo.
Tamen, tute eblas, ke la interkonsenton de 2017 anstataŭos alia, pli modesta. Rusujo povos reteni logistikajn centrojn sen ĝui suverenecon super tiuj armeaj instalaĵoj. Tiuj bazoj tamen povus pli simili al logistikaj naboj, kaj Moskvo devus kvitiĝi per lupago por uzi ilin, kio ne estis la kazo sub la reĝimo de s-ro Al-Asad.
Sendepende de la elektota formulo, Rusujo devos esplori aliajn opciojn por siaj floto kaj aviaro. Koncerne la aviadan komponenton, novaj bazoj en Libio parte kompensos la malfortiĝon de la aranĝo en Sirio. Moskvo jam tie luprenas flugkampojn de marŝalo Ĥalifa Haftar. Tamen, kompare kun Ĥmejmim, aviadiloj ekflugantaj el Rusujo bezonas de du ĝis tri pliajn flughorojn por uzi ilin, kio malfaciligas transportadon de pezaj ekipaĵoj. La eblecoj por redeploji mararmeajn fortojn estas eĉ pli malmultenombraj. Dum Egiptujo celas konservi ekvilibron inter Moskvo kaj la landoj de Okcidento, Alĝerio restas tre postulema pri sia suvereneco. Alĝero, engaĝinta sin en diplomatia repaciĝo kun Vaŝingtono, verŝajne ne faros ion ajn pli ol la nuna interkonsento pri mararmea kunlaborado, kiu permesas al rusaj marŝipoj halti en alĝeriaj havenoj por leĝeraj logistikaj operacoj (proviziĝo per dolĉa akvo kaj karburaĵoj). La libiaj urboj Tobruk kaj Bengazi povos eble gastigi rusajn ŝipojn, sed tio necesigus refortigon de iliaj havenaj infrastrukturoj. Tiu eventualo tamen konsistigus netrapaseblan sojlon por Usono. Fina opcio : Sudano, eĉ kvankam tiu lando troviĝas malproksime de Mediteraneo. La rusoj kaj sudananoj subskribis en Julio 2019 interkonsenton pri establado de mararmea bazo, sed la premado de Okcidento sur Kartumon, kaj poste la subita komenciĝo de enlanda milito en 2023, baris la planojn de Kremlo.
Ĉiuokaze, Moskvo alfrontas defiojn fortirantajn ĝin el Proksim-Oriento. La ŝipoj de la rusa mararmea taĉmento en Mediteraneo atingas sian plej malaltan nivelon ekde la reaktivigo de tiu formacio en la 2010-aj jaroj. Post la eknavigado de la korveto de projekto 20380 al la Balta Maro komence de Oktobro, restis nur unu klasika submarŝipo de tipo Kilo, nome Novorossijsk, kaj tri subtenaj ŝipoj. Plue, Rusujo devas regule malfortigi sian mediteranean flankon por eskorti la petrolŝipojn de sia “fantoma floto” en la Balta Maro kaj en la Maniko, fronte al la premado farita de membroŝtatoj de Eŭropa Unio kontraŭ la punsankciita rusa nafto.
Ekzistas konekto inter la usona milita interveno en Venezuelon kaj la jam ĝenerala protestado en Irano: la unua ne hazarde koincidas kun la dua; sed pri tio vi povas legi aliloke, inkluzive de la konsekvencoj por islamismo unuflanke kaj Israelo aliflanke.
Ĉi tie ni ekanalizas la delikatan situacion de la esperantlingvaj komunumoj en tiuj landoj. Ĝi similas al tiu de aliaj militscenaroj kie situas ankaŭ esperantistoj kaj Esperantianoj, sed ne samas: en Ukrajno aŭ Kongolando, Rusio aŭ Israelo oni ne atendas baldaŭan renverson de la nuna registaro nome reĝimo. Kontraŭe, Irano situas sojle de revolucio, Venezuelo de io analoga: ambaŭkaze interna eksplodo.
Kiel kondutas diasporoj en tiaj situacioj? Individuoj klopodas migri, eĉ rifuĝi aliloken. Societoj petas helpon de eksterlande. Tiel ankaŭ por Esperantio, kies tradiciaj movadoj tamen estas malpli fortaj ol antaŭ trideko da jaroj, okaze de la milito en eksa Jugoslavio. La helpo ŝajnas dependi precipe de privataj iniciatoj, de rilatoj inter konatoj. Verŝajne pli efika asisto eblus, se ekzistus reala persekuto; sed persekuto bonŝance ne okazas jam.
La jaro 2028 estos tre grava por la kataluna esperantismo. Danke al la kunlaboro inter Kataluna Esperanto-Junularo kaj la departemento pri Edukado de Katalunio, Esperanto povos esti elektita kiel unujara opcia fako en la katalunaj mezlernejoj. Unua provo okazos en Subirats jam dum 2027.
La celoj de la iniciato estas pluraj: akirigi al la katalunaj lernantoj ĝeneralajn lingvajn konojn kaj kapablojn kiuj helpos al ili lerni aliajn lingvojn; samtempe, pritrakti kaj esplori valorojn kaj konceptojn kiel lingvan diversecon aŭ lingvan justecon.
Dum 2026 kaj 2027, kunlabore kun ILEI, okazos trejnprogramoj por instrui Esperanton al preskaŭ naŭcent katalunaj mezlernejaj lingvoinstruistoj, por ke ĉio pretu en 2028.
Alodne al pasintaj bazaj statistikoj, jen kelkaj aliaj datumoj, kiuj indas por vidi la progreson de Aperu! kaj tubaro.
Unue, jen la datumoj:
Monatoj
spektoj
spektintoj
spektitaj_afiŝoj
referencoj
Januaro
1005
328
507
611
Februaro
770
314
362
463
Marto
747
223
442
541
Aprilo
772
264
439
2470
Majo
931
300
541
799
Junio
688
244
354
497
Julio
703
222
371
441
Aŭgusto
1551
502
540
823
Septembro
961
304
485
503
Octobro
941
382
426
525
Novembro
2206
615
581
1252
Decembro
1955
477
911
1989
Kiu, kompreneble, estas pli klare kiam oni grafikumas:
Estas imprese la kvanto da homoj kiuj sekvis rekomendojn de tubaro dum Decembro, kaj dum Aprilo. Estis sekvataj multaj rekomendoj de tubaro. Ne facilas klarigi kial tio okazis.
Kaj, por la tuta jaro 2025:
13230 spektoj
3959 spektintoj (tio ne estas la sumo de spektinto de januaro, februaro… decembro, kiu, parenteze, estas 4175 spektintoj)
4902 filmoj ricevis iun spekton danke al tubaro (denove, tiu kvanto estas pli malalta ol unika afiŝoj por januaro, februaro… decembro, kiu estas 5959. Tion oni komprenas, ĉar iun filmon oni spektas dum kelkaj monatoj)
Kian spacon okupis la esperantlingva komunumo en la intelekta historio de la nuntempa Japanio, dum la epokoj Meiĝi kaj Tajŝo (1868-1926)? Kaj kiamaniere festi la centan jarrevenon de tiu 1926, kiam la etoso vajmara de la nipona liberalismo subiris kaj anstataŭe erao de militismo kaj naciismo leviĝis en la azia imperio?
Responde al tiuj demandoj la subskribinto kaj d-ro Filippo Pedretti, esploristo pri Zen-budhismo ĉe la fama Komazaŭa-universitato de Tokio, baldaŭ starigos propran societon, dediĉitan al esploro pri tiuj temoj, ĉiam kun atento al la rolo de esperanto en Japanio. Multaj projektoj la jam menciitan flankos: ekzemple, oni planas serion da eventoj kaj artikoloj pri la tradukado en esperanton de tekstoj de la grava bikŝuo Doŭgen (1200-1253). Poste, sekvos laboro pri monaĥo Ŝibajama Zenkei (1894-1974), fondinto de Japana Budhana Ligo Esperantista, cele al realigo de monografia eldonaĵo.
La establo sin engaĝos kun la internacia akademia medio kaj uzos, kiel ĉefajn laborlingvojn, la japanan, esperanton kaj la anglan. Jam, flanke de la du kundirektoroj, anoncis sian intereson partopreni deko da intelektuloj, kaj japanoj kaj eksterlandanoj. Sub la nomo de Instituto Kinsecu (Kinsetsu Kenkūjo, japane), reference al budhologia esprimo, kaj kun la ideogramo 望 (“espero”) kiel simbolo, la societo estos probable dusideja, ĉar aktiva kaj en Japanio kaj en Eŭropo.
Kiam ĝi estos formale registrita, laŭ la ĵus aprobita Direktivo Barikumutima, Instituto Kinsecu certe petos la aliĝon al la Pakto, pri kiu voĉdonos la Forumo de la Esperanta Civito. Se aprobite, temos pri la unua orientazia establo de la konsorcio.
La Forumo de la Esperanta Civito, kunsidanta en Pavio (Italio) 29 decembro 2025, unuanime akceptis la aliĝon al la Pakto kaj de Centro di Interlinguistica kaj de Esplora Instituto de Esperantologio: la unua fondiĝis en Kiaso (Svislando) 6 decembro 2025 kiel transformo de itala al svisa institucio, kun jura sidejo en Belinzono; la dua fondiĝis en Järfälla (Svedio) 8 decembro 2025, kun jura sidejo en Lesjöfors.
Samtage kaj samloke la Forumo aprobis unuanime la suspendon de kvar paktintoj ekster Eŭropo: Kooperativo Esperanto-Amikaro (Venezuelo), Kotdivuara Esperanto-Asocio (Eburio), Societo Solidareco Bona Volo (Kivuo — RDC), Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro (Kivuo — RDC). Estas rimarkinde ke ili situas en areo nuntempe kun militaj perturboj kaj aliloken rifuĝintaj/ontaj membroj.
La suspendoj ne estas ankoraŭ eksigo laŭ la art. 5 de la Foruma Reglamento, sed helpo por la establoj, ĉar ĝi engaĝas la vickonsulon pri internaj aferoj al restarigo de kontakto.
Pro nia maniero identigi unikajn uzantojn, povas esti ke la vera kvanto “spektinto” estas iomete pli malalta ol la montrata cifero, sed estas supozeble ke ne tro.
Gravaj eventoj:
La unua konkurso okazis inter 11a aŭgusto 2025 kaj la 17a aŭgusto 2025.
La dua konkurso okazis inter 29a septembro 2025 kaj la 5a oktobro 2025.
Nia tria konkurso (AKK Tubara kantoparado), inter la 7a de novembro 2025 ka la 7a de januaro 2026 (ne finita)
Konkursoj gravas (gravegas) por plialtigi la kvanton da spektoj, sed ne tiom por kvanto de spektintoj… Eble konkursantoj ne tre aktive diskonigas iliajn kreaĵojn (kaj konsekvence la spektantoj de tiuj verkoj estas la kutimaj vizitantoj al tubaro.aperu.net), aŭ eble ili diskonigas inter homoj kiuj jam konas aperu.net, do iliaj diskonigoj vere estas rememorigoj ke Aperu! ekzistas.
03/01/2026 La enhavlisto de la januara kajero: 3 ... Se nur 365… Novjara mesaĝo de la Prezidanto de UEA 5 ... Multlingvismo progresas en Unesko! 6 ... Sep-persona delegacio de UEA en la 43-a Ĝenerala Konferenco de Unesko 7 ... La alparolo de Mireille...
3. Antaŭ 80 jaroj mortis Jean Borel (1868-1901-1946), svisa ĵurnalisto, eldonisto, volapukisto kaj esperantisto, dum pli ol 40 jaroj loĝinta en Berlino; kunfondinto (1902) kaj vicprezidanto (1902-03) de Svisa Esperanto-Societo, de la eldonejo Esperanto-Verlag Möller & Borel (1903; de 1912 Ader & Borel, de 1923 Ellersiek & Borel) kaj de la gazeto “Esperantistische Mitteilungen” (1904; de 1905 “Germana Esperantisto”) kiun li redaktis dum 1904-10; defonda membro de la Lingva Komitato (1905-14); aŭtoro de popularaj lerniloj, tradukinto de “Mateo Falcone. Kaj aliaj rakontoj” de P. Mérimée (1926), kiu aperis inter tridek libroj en la serio “Esperanta Biblioteko Internacia” fondita de li en 1909.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 41-42.
6. Antaŭ 110 jaroj mortis Harold Bolingbroke Mudie (1880-1902-1916), angla borsisto kaj esperantisto, fondinto kaj redaktoro de “The Esperantist” (1903-05), vicprezidanto (1908-12) kaj prezidanto (1912-16) de BEA, unu el la tri ĉeforganizantoj de la 3a UK (Kembriĝo, 1907), kunfondinto de UEA (1908) kaj ĝia unua prezidanto ĝis sia morto.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 207-209.
13. Antaŭ 135 jaroj naskiĝis Gyula “Julio” Baghy (1891-1911-1967), hungara aktoro, reĝisoro, oficisto kaj esperantisto: instruisto, verkisto, aktoro kaj movadano; kunprezidanto de Hungarlanda Esperanto-Societo (1947-50), prezidanto de Hungarlanda Esperanto-Konsilantaro (1955-60), prezidanto de Hungara Esperanto-Asocio (1960-65); membro de la Lingva Komitato (1924-48), membro (1929-67) kaj vicprezidanto (1938-51) de la Akademio de Esperanto; kunredaktoro de “Literatura Mondo”; aŭtoro de “Preter la vivo” (1923), “Viktimoj” (1925), “Pilgrimo” (1926), “Dancu, marionetoj!” (1927), “Migranta plumo” (1929), “Hura!” (1930), “Printempo en la aŭtuno” (1931), “La vagabondo kantas” (1933), “Sur sanga tero ”(1933), “Verdaj Donkiĥotoj” (1933), “La teatra korbo” (1934), “La verda koro” (1937), “Sonĝe sub pomarbo” (1958), “Koloroj” (1960), “Ĉielarko” (1966) k. a.; honora membro de IEL-UEA (1937).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 19-20.
14. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Sergej Grigorjeviĉ Rublov (Рублёв, 1901-1919-1979), rusa sovetunia inĝeniero pri kemio kaj esperantisto, membro de la Lingva Komitato (1929-38), aŭtoro de kelkaj Esperanto-lerniloj, tradukinto de pluraj rusaj literaturaĵoj, inkluzive de la libroforme eldonitaj poeziaĵoj de I. Krylov (1979) kaj A. Puŝkin (2002).
16. Antaŭ 40 jaroj mortis Hu Yuzhi (1896-1913-1986), ĉina redaktoro, eldonisto, tradukisto kaj kulturaganto (direktoro de instituto pri eksterlandaj aferoj, direktoro de la ŝtata informa kaj eldona administracio, vicministro pri kulturo, vicprezidanto de la komitato pri reformado de la ĉina skribo, deputito kaj vicprezidanto de la Konstanta komitato (la supera organo) de la Ĉina Popola Kongreso (la ĉina parlamento), prezidanto de CK de la Ĉina Demokratia Ligo k. a.), kaj esperantisto konata en Esperanto kiel Hujucz; kunfondinto de Ŝanhaja Esperanto-Asocio (1919) kaj de ties revuo, disvastiganto de Esperanto (precipe en gazetoj kiujn li redaktis), iniciatinto de la restarigo de la Esperanto-movado en Popola Ĉinio, kunfondinto kaj la unua prezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo (1951-86), membro de la Honora Patrona Komitato de UEA (1984); en 1991 aperis la ĉinlingva kolekto “Verkoj de Hujusz pri Esperanto”.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 130-132.
30. Antaŭ 105 jaroj naskiĝis Leopoldo Henrique Knoedt (1921-1955-2000), brazila industriisto kaj esperantisto; Esperanto-instruisto, membro de la Akademio de Esperanto (1986-95); tradukinto de pluraj verkoj en Esperanton, i.a.: “Elektitaj Poemoj” de Castro Alves (1959), “La Luzidoj” de Camões (1980), “La Balado de Prizono Reding” de O. Wilde (1993), “Vivoj Sekaj” de G. Ramos (1997), “A Raça Menina” (portugaligo de “La Infana Raso” de W. Auld, 1992) k. a.; honora membro de UEA (1992).
31. Antaŭ 135 jaroj naskiĝis Nikolaj Ivanoviĉ Ĥoĥlov (Хохлов, 1891-1905-1953), rusa sovetunia ekonomikisto kaj esperantisto, konata en Esperanto ankaŭ kiel Nikolao Hohlov; sekretario de la lingva komisiono de SEU, gvidanto de la Esperanto-sekcio de la sovetunia amikeca societo VOKS, membro de la Lingva Komitato (1929-38); aŭtoro de la populara poemaro “La tajdo” (1928), tradukinto de pluraj beletraj, politikaj kaj fakaj verkoj.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 133-134 kaj en la artikolo “Ĥoĥlov: Muzikon antaŭ ĉio” de Aleksander Korĵenkov https://sezonoj.ru/2021/02/hohlov-2/.
Aleksander Korĵenkov
Ĉi tiu listo de Esperantaj jubileoj kaj memordatoj por januaro 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/01//
Kiel malaperigi la nebulon el datumoj, novaĵoj, bildoj, kiu senĉese zumas el niaj ekranoj ? Metodo revolucia, kvankam du-jarmila, ja povas oferti azilon al dizertantoj de la milito pri atento. Ĝiaj kvalitoj mirigas ĝiajn uzantojn, ĝia potenco panikigas Silician Valon.
Atentu, jen teksto ekster la tempo, ekster la ciferecaj fluoj kaj kirladoj. Ĝia konstruo ne obeas la novajn regulojn uzatajn de ĵurnalistoj, blogistoj, influistoj, eldonistoj por provi transvivi la militon pri atento, kiu furiozas sur la ekranoj. Oni eklegos ĝin sen scii la magian nombron, kiu nuntempe antaŭas la unuan frazon de eĉ la plej eta artikolo en interreto, tiun de la necesaj minutoj por legi ĝin. Ĝia ĉefa mesaĝo ne tuj scintilas por stampiĝi en la retinojn, antaŭ ol ĉi lastaj forflugu aliloken, ien en paĝo de la tut-tera-teksaĵo.
Per observilo de okulmovoj, Jakob Nielsen fakulo pri komputika ergonomio, pruvis ke "la superanta maniero legi similas literon F. La legantoj inklinas komenci en la supera maldekstra angulo, kaj sekvi la tutan paĝon ĝis la dekstra fino. Ju pli ili legas des malpli ili atingas la dekstran parton. (1)". Kvindek kvar sekundoj : tio estas la mezuma tempo pasigita sur interreta paĝo, sed la duono de vizitoj ĉesas post dek sekundoj, kaj la mezuma daŭro de vizito al retejo ne superas ... du minutojn (2). Kiam la longo de informo necesigas rulumadon, la vizitanto inklinas foriri. Des pli ke la multobligo de sciigoj el la aptelefono incitas konsulti sian plenplenan mesaĝilon, respondi tekstmesaĝon, konsulti la fadenon en Instagram aŭ TikTok. Eĉ la hipertekstaj ligiloj, juveloj de cifereca formato, kiuj malfermas sinsekvajn alirojn al senfina akiro de scioj, fine lezas kompreneblon : "La plia decido kaj la vidtraktado necesaj por navigi de ligilo al alia pliigas la sciakiran ŝarĝon de la legantoj, postulante memorkapablon, kiun ili eble ne havas", konkludas detalado de la esploroj pri tiu temo (3).
De la "disponebla tempo de homa cerbo", kiun la eksprezidanto kaj plenuma direktoro de la televidkanalo TF1 singloris vendi al Coca-Cola en 2004, ĝis la scienca aŭkciado de konscioj aranĝita de la interretaj platformoj, la ekonomio de amaskomunikiloj ne vere ŝanĝis sian naturon nek siajn celojn. Sed la ritmo de informado kapturne plirapidigis. Kaj mesaĝoj detale celantaj individuojn per traktado de personaj datumoj anstataŭis la provojn de enŝaltomezuriloj por difini spektantarojn malnete tavoligitajn (kiel la fama "malpli ol kvindekjara dommastrino" de la jaroj 1990-aj). Ili nutras algoritmojn, kiuj statistike decidas tion, kion vidos, legos aŭskultos ĉiu uzanto por ke tiu restu enŝaltita plej longe kiel eble. Disputita, laŭpece dissendita, diserigita en sonpecoj, bilderoj, vortfragmentoj, la kolekto de informoj iĝas tute disigita de la kondiĉoj, kiuj ebligas doni al ĝi sencon : malrapideco, kontinueco, mensa imagpovo. Ĉiuj sociaj momentoj, ne nur tiuj pasigitaj antaŭ ekranoj, suferas tiun detruan disŝiriĝon.
Stultaj, sensciaj, malbonvolaj, kalumniaj, frenezaj, malpiaj kaj detruaj
Fronte al pluvego da datumoj kaj al malebleco ĉion asimili, la homoj diversmaniere reagas. En la 16-a jarcento en Eŭropo, la disvastiĝo de presado, la malkovro de Nova Mondo kaj la retrovo de la antikvaj verkistoj estigas lavangon da libreldonoj. "Ĉu loko ekzistas sur Tero, kiu eskapas el tiu svarmo de novaj libroj ?" », plendas la humanisto Erasmo - li mem fekundega aŭtoro - en 1525, en komentario pri la proverbo "rapidu malrapide". "Ilia nombro mem estas grava obstaklo por lernado" li koleras, ĉar "tiuj distraĵoj deturnas la homan menson de legado de la antikvaj aŭtoroj". Kaj tiu nederlanda teologo flamiĝas kvazaŭ li estis pasiginta unu horon ĉe X : la senbridaj eldonistoj "kovras la mondon per pamfletoj kaj libroj stultaj, sensciaj, malbonvolaj, kalumniaj, frenezaj, malpiaj kaj detruaj. La fluo estas tiom granda, ke eĉ aferoj, kiuj povus esti bonfaraj perdas ĉiujn siajn virtojn" (4). Oni trovas la saman riproĉon ĉe la reformaciano Kalvino, kolerigita de "tiu konfuza arbaro da libroj", kaj cent kvindek jarojn poste, ĉe la unua biografo de Kartezio, Adrien Baillet (1649-1706) : "Ni havas kialojn por timi, ke la amaso da libroj, kiuj ĉiutage kreskegas, faligos la venontajn jarcentojn en staton same barbaran ol tiun, kiu sekvis la falon de la romia imperio." Inter la komenco de la 16-a jarcento kaj la fino de la 18-a, la nombro de titoloj publikigitaj en Londono cent-kvindek-obligis (5). Sed anstataŭ fari dekadencan ŝtiparon laŭ sardanapala maniero, la kleruloj ĉirkaŭiris la troabundecon per metoda organizado de scioj. Tiam okazis la tempo de almanakoj, antologioj, enciklopedioj, manlibroj, kaj ankaŭ de bibliografioj kaj temaj indeksoj...
En la komenco de la 21-a jarcento, la merkato reagis al algoritma informado per tute alia maniero. Ne plu temis pri regi la kaoson de fluoj kiel en la 18-a jarcento ; sed pri plirapidigi ilian ensorbadon per diversaj teknikoj de aŭtomata supersatigado. Platformoj kaj sociaj retoj proponas legadon de enhavoj per plirapideco (x 1,5 aŭ eĉ x 2), kio samtiom obligas la englutadon de reklamoj. Miriado da servoj, kiel Power Reader, Spreeder, Outread, Speed Reader, ReadQuick, Reedy, promesas "legigi trioble plirapide ol kutimo" danke al "metodo, kiu koncentrigas vian rigardon ĉiufoje al pecetoj de teksto", aŭ danke al "opcio de aŭtomata kolorindiko por faciligi konsumadon de enhavoj". SmartNews "kompilas informojn el, pluraj fontoj en mallongaj resumoj, kiuj ebligas vin resti informita sen sentigi vin superŝutita". Inshorts sintezas "la plej bonajn novaĵojn naciajn kaj internaciajn, resumitajn maksimume en sesdek vortoj", Briefly estas "klera servo" kaj "resumas la esencajn punktojn per klara maniero kaj perteme klasifikas ilin". Por diri tion per nur ok vortoj : la merkato respondas al "tro" per "ankoraŭ pli". Ĉar ĝi postulas kontinuecon de atento, ĉiu longa teksto aperas esti obstaklo.
Unu post la alia, la "eldonistoj de enhavoj", kiel oni nun nomas la profesiojn kiuj plenigas tubojn anstataŭ nutri mensojn, kapitulacas. Publikigi pliajn artikolojn por esti referencita, oferti allogajn titolojn kaj "memorindajn punktojn", sekvi la ritmon de la televidkanaloj pri kontinua informado kaj de TikTok, pavi ĉe Twitch dum horoj... : tiuj receptoj jam eluzitaj ritmas la retgazetojn. Sed la esencaĵo estas alia. Per siaj mezuriloj pri populareco, pri disvastiĝeco, la algoritma informado estigas pli insidan transformadon de la redakciaj linioj, similan al tiu, kiun oni observis post la privatigo de la franca kanalo TF1 en 1987 pro la konkurso pri spektantaro. Freŝdata esploro detaligis tiun proceson per la kazo de la kanalo Brut, havanta veran redakcion, lanĉita en 2016 por diskonigi bonkvalitajn videofilmojn en la sociaj retoj celantajn publikon junan kaj ne kutimiĝintan al tradicia ĵurnalismo (6).
"La mezuro de spektantaro parte anstataŭas laboron por difini redakcian linion" konkludas la aŭtoro, instruisto-esploristo Aurélie Aubert, post esplorado de preskaŭ tri jaroj da produktaĵoj (novembro 2016- majo 2019), tio estas 828 videofilmoj. Iom post iom la temoj "socio" multobliĝis, dum la temo "ekonomio" malkreskis. La mediprotektadaj aferoj (219 el 828), ofte traktitaj laŭ individuaj ekologiaj sintenoj en la ĉiutaga vivo, estas la unuaj, dum la sociaj movadoj, kiujn malfavoras reklamistoj kaj mezuriloj, inspiras nur 15 videojn, inter ili 11 pri la "flavaj veŝtuloj" (7).
Ĉar ĝi estigas pli altan "procenton de engaĝiĝo" (t.e. nombro de reagoj/ŝatoj/komentoj dividita per nombro de vidoj), kaj do pli altan monigon, personigo kreskas ĝis aperi kiel plej granda traktomaniero : ĝi koncernas nur 1% de la unuaj objektoj dissenditaj de Brut fine de 2016, kontraŭ 49% en la printempo 2019. Tiel, laŭ la traktitaj monatoj, la esploristo vidis multobliĝi "videofilmoj enkorpigitaj de famaj homoj aŭ de anonimuloj, kiuj rakontas sian historion, siajn malfacilaĵojn, sed ankaŭ la manieron per kiu ili venkis ilin, kaj denuncas senzorgecon de la politikistoj". Ekzemple : "Molestita en sia lernejo, Jonathan Destin provis sinmortigi per fajro, 16-jaraĝe. Hodiaŭ li rakontas la kialojn, kiuj instigis lin fari tion".
Submetita al aparta premo de bildeco, la evolua itinero de Brut verŝajne estas pli kruta ol tiu de skribitaj amaskomunikiloj. Sed la disciplina efiko de mezuriloj influas ankaŭ la redakcian orientiĝon de paperaj gazetoj. Ĉi lastaj, de dek kvin jaroj dungis kohortojn da "vigligistoj de komunumo" kiuj, sub preteksto de famigo de titolo en la sociaj retoj, fakte laboras por pliriĉigi la retejajn platformojn, realsence - plialtigante iliajn borsajn valorojn - kaj figursence - tien enĵetante enhavojn.
Ĉar elpaŝi el la taktpaŝanta vico ofte riskigas ruiniĝon. Kiam en 2017 Facebook modifis la algoritmon de sia novaĵfadeno malfavore al politika informado por maksimumigi la "procenton de engaĝiĝo", tiu ŝanĝo lezis pli la maldekstrajn titolojn. La spektantaro de la usona monatgazeto Mother Jones plonĝis, kaj tiu malgranda entrepreno suferis reduktiĝon de siaj enspezoj de inter 400 000 ĝis 600 000 dolaroj, laŭ ĝia direktisto - ja grandega sumo por la senprofita fondaĵo, kiu publikigas tiun titolon. En 2022-2023, Meta plu reduktis la videblecon de aktualaĵoj en sia platformo kaj decidis "ne plu amplifi ilin" en sia nova servo Threads, centrita sur tekstoj. Tuj poste, la nombro de legantoj venantaj de Facebook dividiĝis per ... 83. "Kiam la platformoj malhelpas viajn abonantojn vidi grandan parton de viaj enhavoj - ĉar tion signifas "ne plu amplifi" - tio signifas, ke la eldonistoj ne povas rilati al siaj abonantoj aŭ mondonantoj. (...) Tial Usono perdas ĉiutage du gazetojn, kaj ĉi tiun jaron [2023] okazis senĉesaj maldungadoj en amaskomunikiloj (8). Mother Jones ne modifis sian redakcian linion.
Nek Le Monde diplomatique. Cetere, ni atingis la dek-unuan paragrafon de kontinua teksto, sen opcio pri "klera resumo" nek scintilantaj vortoj. Ĉu vi daŭre ĉeestas, karaj legantoj ? Se jes, eble tial, ke nia gazeto havas tiun nun maloftan karakteron : ĝi plejparte ekzistas sur papero. Tia aparteco kompreniĝas : nia monatgazeto publikigas artikolojn longajn, postulemajn. Nu, ĉiuj esploroj kiuj, de tridek jaroj, komparas la kvalitojn de legado, en Usono, en Germanujo, en Israelo aŭ en Hispanujo, sur papero kaj sur ekrano konverĝas al sama konkludo : la legantoj montras pli firman atentemon, pli bonan komprenon, kaj pli daŭran memoradon de kompleksaj tekstoj kiam ili estas presitaj.
Surstrata ĵurnallegado en Katmanduo foto de Jean Pierre Dalbéra, CC BY 2.0, laŭ Wikimedia Commons
La pioniro de elektronika lernejo retropaŝas
Kiam temas pri spaca memoro, kiu faciligas la eblecon retroiri por kontroli legadon, kiun perturbas la senĉesa reorganizado de ekranoj laŭ siaj formatoj, pri komforto kaj okullaceco, pri kapablo komentarii, substreki, marki por pli bone asimili, pri distro kreita de la rimedo, la papero komplete venkas. Ĝis la punkto ke Svedujo, kiu ĉion vetis pri perteknologia pedagogio, decidis en 2023 malpermesi uzon de komputiloj kaj ciferecaj rimedoj en la infanetaj lernejoj kaj reuzi presitajn kurslibrojn kaj permanan skribadon (9). La ĝeneraligo de artefarita intelekto en la klasĉambroj plifortigas tiun tendencon kaj skizas novan socian disiĝon : la gepatroj de kulturitaj sociaj klasoj insistas, por ke iliaj idaroj ricevu tradician instruadon - tiel, kiel la teknologiaj firmaestroj kiuj malpermesas al siaj infanoj uzadon de produktaĵoj, kiujn ili vendas al la malnobla homamaso.
Kvankam cifereco faciligas mallongajn kaj malformalajn interŝanĝojn, papero konservas sian statuson de la plej epokŝanĝa novigaĵo pri komunikado en la du lastaj jarmiloj. Kiel rimarkigis la usona ĵurnalisto kaj verkisto William Powers, ĝia simpleco mem malhelpas nin percepti ĝin kiel moderna tekniko, kiu restos ne superebla por iaj uzoj (10) - kiel legado de Le Monde diplomatique. La multobliĝo de konstraŭstaroj al legado sur ekranoj oponigas drastan refuton al la strategio de cifereca renverso adoptita de la gazetaj eldonistoj depost la fino de la jaroj 2000-aj, nome de idealisma principo : "Ja la vortoj, la bildoj, la ideoj, la nocioj kaj la enhavo, kiujn ni produktas estas tio, kio gravas, kaj ne la subtenilo per kiu oni diskonigas ilin", asertis jam en 2000 Daniel Okrent, famulo de The New York Times. Sed la sociaj uzoj de iu rimedo ne limiĝas al mesaĝo, kiun ili enhavas. Malfermi ĵurnalon kiel nian en kafeja teraso, ricevi aproban rideton de najbaro en trajno, lasi ekzempleron en publika loko aŭ svingi ĝin en manifestacio : tiuj gestoj, tiuj engaĝiĝoj ne estas imageblaj per malmateriala formo.
Eble tial, ke papero malfermas multe pli profundan imagpovon ol simpla rolo de subtenilo de skribaĵo. Presita gazeto simbolas rekonkeron de scivolemo, regadon de nia enpensiĝo, emon "rapidi malrapide", reziston al ŝtelo de personaj informoj kaj entrudoj en privatan vivon, kiujn necesas merkatigo de la uzo de konektitaj aparatoj. En la epoko de algoritma informado, la papero ne kontrolas sian leganton, ne kaperas ties emociojn. Ĝi ne trabatas statistikan vojon kontraŭ la fluo de nia volo : male, ĝi postulas strebon, enpaĝigo foje eĉ postulas akrobataĵojn. Kiam ĝia legado inspiras ideon, analogion, relativigon, koleron, agon, oni lasas ĝin, oni haltas, oni pripensas. Ĝi estas la subtenilo de retrovita suvereneco sur la subjektoj de nia atento kaj, konsekvence, de niaj engaĝiĝoj. Tiel, laŭdo al papero ne tradukas konservativan reagon, sed racian movon kaj politikan neceson.
Kvankam la civilizacio de presado verŝajne dumlonge kunekzistos kun tiu de ciferecaj bilderoj, la estonteco de paperaj gazetoj restas tute necerta. Kaptitaj de informoj kiuj defilas, ofte senpagaj, sur iliaj ekranoj, la legantoj forfuĝas el la gazetvendejoj, kies vendokvantoj falegas. En Francujo, el la 199 magazinoj nombritaj de la alianco por nombrado de gazetoj kaj amaskomunikiloj (ACPM), pli ol 150 konstatis malkreskon de siaj vendoj inter julio 2024 kaj julio 2025. En la dek unu unuaj monatoj de 2025, la vendoj de la ĵurnalo Le Monde malkreskis je 15,3% , tiujn de Le Figaro je 13,3%. La gazeto Le Nouvel Obs anoncis malkreskon je 17,7%, Télérama je 11,7%... Por maski tiun disfrakason, la titoloj artefarite ŝveligas siajn nombrojn de ciferecajn abonantoj per rabatoj, kiuj similas likvidadon ("escepta oferto Libé Friday, du jarojn por 50 eŭroj", tio estas malpli ol po 10 cendoj tage). Sed tia artifiko ne kompensas la malprofitojn faritajn pro la malkresko de la paperaj vendoj, kaj multobliĝas maldungadoj : ĉe Le Parisien, Le Point, Le Courrier picard, La Montagne, en la firmagrupo CMI (Marianne, Franc-Tireur, Elle...), en Prisma Presse (Télé-Loisirs, Voici, Géo, Femme actuelle...), ktp. En Usono, 136 ĵurnaloj fermiĝis en 2024, tiel malaperigante 7% de la laborpostenoj en tiu sektoro. La buĉofero de titoloj kreitaj por plivastigi la influon de iliaj posedantoj ne vere minacas plurismon de ideoj, sed ĝi plifortigas la poziciojn de algoritma informado kaj ja pli gravigas la fuĝon de ĵurnalvendejaj klientoj. Tiu flankefiko rekte trafas nin.
Libera tempo favoras malrapidecon
Le Monde diplomatique profitas bonan financan farton. Sed la erodiĝo de podetalaj vendoj ne maltrafas nin. En 2025, la nombro de ekzempleroj aĉetitaj en gazetvendejoj malkreskis je ĉirkaŭ 6%, dum la abonoj al presita versio stagnis (-1,6%). Tiu mezumo kaŝas varion kiu, ekde kelkaj jaroj, forte pligrandiĝis inter "malbonaj monatoj" kaj "bonaj". Tio tradukas tiel politikan malgajon kiel neelteneblan ritmon de aktualaĵoj. En julio kaj aŭgusto, kiam multaj legantoj malproksimiĝas de siaj ekranoj kaj liberiĝas el ĉiutagaj devigoj, libera tempo estigas impeton al gazetvendejoj. La aĉetantoj de Le Monde diplomatique tiam estas duoblaj ol tiuj de decembro, kiam aferurĝeco, malgaja vetero kaj monzorgoj malproksimigas ilin el la gazetbudoj. La danĝero ne estas tuja, sed la kresko de malplenaj monatoj, la kreskanta malreguleco de vendoj kaj la malfortiĝo de la vendeja reto skizas tendencon kiu, se ĝi daŭrus, fine damaĝus la ekvilibron de nia gazeto. Le Monde diplomatique ekzistas tiom longe kiom ĝi estas pruntita, lasita sur tablo kaj reprenita aliloke. Vivigi ĝin baziĝas sur simplaj gestoj : aboni, aĉeti, donaci, konigi, montri ĝin al proksimulo ĉe gazetvendisto...
Sola sur sia mallarĝa redakcia padeto en universo de tradiciaj amaskomunikiloj (11), nia gazeto vidis flori en anguloj de la tut-tera-teksaĵo kreskantan nombron de elsendoj, podkastoj, tekstoj kiuj ankaŭ privilegias longan tempon kaj analizojn, eĉ ne ĉiam similajn al niaj. Kvankam la promeso de interreto, tiu de granda senperigo tiom potenca kiom tiu de la reformacio en la 16-a jarcento, estis forbalaita de la alveno de la teknologiaj gigantoj kaj la kancero de algoritma informado, ĝi tamen skuis la malnovan ordon. Ĉar tiu sistemo kiu liveras al cîu tion, kion li deziras vidi aŭ aŭdi, ankaŭ ebligas al ĉiu eldiri siajn opiniojn. Ĉi lastaj ne plu eniras hierarkion laŭ la statuso de sia aŭtoro, sed laŭ sia kapablo disvastiĝi kaj disopiniigi. En malpli ol jardeko, la vertikala arkitekturo de la publika debato, kiu baziĝis sur prestiĝo de fakulaj, ĵurnalistaj, politikaj paroladoj ŝanceliĝis. Sed la regantaj klasoj malpacienciĝas kaj sonorigas por reveno al ordo.
Nun difinitaj kiel problemo politika, sanitara, sekureca, la sociaj retoj estas kontrole gvatataj de la eŭropaj publikaj aŭtoritatoj. Sed pri ciferecaj aferoj, la malnova kontinento restas usona kolonio. Ĝiaj regantoj neniam pripensis produkti informadon sendependan de merkataj fortoj, nek konstrui infrastrukturojn sendependajn de tiuj de Silicia Valo. Devigitaj respekti la nunan ludon por ne aperi fortempiĝintaj, ili reduktiĝas al reguligi tion, kio ekzistas kaj ŝtopi la breĉojn, kiujn liberesprimo malfermis en la ekzistanta stato. Tio estas la senco de la batalo de la altranguloj kontraŭ "misinformado". Eŭropa prioritato de post la balotado por Briteliro en junio 2016 kaj la balota venko de S-ro Donald Trump kvin montaojn poste, tiu batalo, farita laŭ preteksto de ne neigebla multobliĝo de fantaziaj kaj mensogaj enhavoj, celas starigi reĝimon de "indulgema cenzuro" : temas pri protekti senrespondecajn uzantojn el danĝera influo, kiun povas havi libera komunikado de pensoj kaj opinioj. La monda epidemio de Kovim-19 en 2020, la milito en Ukrainujo ekde 2022, la masakro de la 7-a de oktobro 2023 kaj la israela milito en Gazao plifortigis tiun evoluon.
De malpermeso de la rusaj televidkamaloj en 2022 (sed ne de la samspecaj israelaj kiam, la sekvantan jaron, ili pravigis masakrojn de civiluloj en Gazao) ĝis dungo de "fidindaj signalistoj" taskitaj trovi kaj denunci "enhavojn supozatajn kontraŭleĝaj" kadre de la eŭropa projekto pri ciferecaj servoj, de ripetiĝanta projekto por kontroli la tuton de eŭropaj privataj konversacioj, inkluzive de ĉifritaj mesaĝiloj, ĝis la volo de la franca prezidanto "ĉion fari por efektivigi" profesian markon (12) por fidindaj informfontoj : stako da decidoj volas igi kontraŭleĝaj aŭ nevideblaj vidpunktojn - foje fantaziajn, foje abomenindajn, foje verajn - kiuj kontraŭdiras oficialan linion.
"Indulgema cenzuro" de Bruselo
Tiuj oficialaj kampanjoj por ideologiaj rektigoj havas efikojn. Dum la milito en Gazao, Facebook kaj Instagram manipulis siajn algoritmojn por limigi la videblecon de palestinaj komunikiloj, kiel pruvis enketo de British Broadcasting Corporation (BBC, 18-a de decembro 2024), kaj X havas tiom porisraelan biason, ke ĝi portempe fermis sian konversacian roboton, Grok, post kiam ĉi lasta skribis, ke la israela armeo estis okaziganta "genocidon" en Gazao kun usona kunagado. En Eŭropo la rumaniaj regantoj, kun subteno de la eŭropa komisiono, nuligis prezidantan balotadon pro fremda influo per TikTok (13). Kompreneble, tiu "indulgema cenzuro" efektiviĝas nome de nediskuteblaj valoroj (lukto kontraŭ pedofilio, antisemismo, incitoj al malamego) aŭ pro sekurecaj necesoj.
Senintenca humuro instigas la cenzuristojn doni al siaj cenzuriloj Orwell-ajn nomojn : "'Eŭropa ŝildo de demokratio', por pli bone lukti kontraŭ perreta manipulado de informado kaj fremdan entrudiĝoj", "Eŭropa centro por demokrata rezisto" kiu "arigos ĉiujn ekspertizojn kaj kompetentecojn de membro ŝtatoj kaj najbaraj regnoj", laŭ la modelo de la franca Viginium (gvatado kaj protekto kontraŭ fremdaj ciferecaj entrudiĝoj) aŭ de la sveda agentejo pri psikologia defendo (14). Jen ankaŭ "ŝildo por informado" starigita en Bukareŝto de France Média kaj Deutsche Welle, kaj pravigita la pasintan 2-an de decembro per konsterna komunikilo de ambaŭ televidkanaloj : "En internacia situacio en kiu la demokratioj estas testataj, pligravigita ĉi pasintajn monatojn post la usona malengaĝiĝo el la informada kampo, aparte en Eŭropo per la necerteco de financado al Radio FreeEurope / Radio Liberty" urĝas anstataŭi tiujn du usonajn propagandilojn, kies rusaj ekvivalentoj estis forigitaj el la eŭropaj antenoj post la invado de Ukrainujo.
Tiu ideologia enlaĉigo de kanaloj ĝis nun la malplej reguligitaj pretendas protekti loĝantarojn de rusaj intervenoj sed ankaŭ de tro evidentaj politikaj malkonsentoj. "Malamo kaj dupolusigo estas minacoj por la valoroj kaj fundamentaj rajtoj de EU kaj endanĝerigas la stabilecon de niaj demokratioj (15), klarigis S-ro Michael McGrath, komisaro pri demokratio, justico, jurŝtato kaj protektado de la konsumantoj - titolo, kiu per si mem simbolas la bruselan merkatan demokration loĝatan de civitanaĉetantoj, kiujn tro granda dupolusigo malstabiligus. Samtempe EU efektivigas eŭropan regularon pri libereco de komunikiloj, kiu garantias la rajtojn de tradicia ĵurnalismo, kies amasa plejmulto de titoloj subtenas la du lastajn pilierojn de la eŭropa projekto : merkaton kaj unuigan perspektivon de milito kontraŭ Rusujo.
Ekde nun estos malpli da libereco por tiuj, kiuj malamas ekonomian liberalismon. Kaj kiu defendos liberan komunikadon de pensoj kaj opinioj, kiam ekstremdekstro okupas tiun kampon kaj brue denuncas kreon de "ministrejo pri vero" ? Nominte "esprimlibero" la povon de posedantoj trudi sian vidpunkton al retplatformoj kaj privataj televidkanaloj, X aŭ CNews (16) laŭdas "free speech", kiu konsistas en cenzuri kaj mallaŭdi iun ajn, kiu parolas favore al Palestino, GLAT movadoj, impostoj, sindikatoj, kontraŭfaŝismo, komunismo, ktp.
Eble malvarmigante la entuziasmon de ciferecaj disidentoj, kiuj kredas trovi politikan savon en dissendado de perretaj pedagogaj enhavoj, necesas rememorigi, ke preskaŭ ĉiuj ciferecaj infrastrukturoj apartenas cû al usonaj industriistoj, kiuj impetis la pasintan januaron por kisi la fingroringon de S-ro Trump, aŭ al cenzoremaj ŝtatoj. Ambaŭ foje akordiĝas. Kiam la platformo TikTok estis taksita tro indulga pri kritikoj al Israelo, la usona prezidanto devigis ĝian posedanto vendi ĝin al usona miliardulo amika al Telavivo, tiel estigante ŝangon de linio, sed ne de ritmo (17). Por lukti per similaj armiloj, subtenantoj kaj oponantoj de ĉiuj disputegaj aferoj fakte akordiĝas pri sama taktiko : "superŝuti la zonon", plenplenigi la spacon per novaĵoj, datumoj, neadoj...
Tradicia ĵurnalismo, kiu kapitulacas fronte al postuloj de cifereca spektantaro, eŭropa leĝa kadro, kiu forĵetas same falsajn informojn, kontraŭleĝajn dirojn kaj kritikajn opiniojn : la destino de libera gazetaro pli kaj pli dependas de totala reformo kapabla depreni informadon el la merkata amboso kaj la ŝtata martelo. Atendante ke registaro montras tian volon, la disidentoj povas malfermi la paperan fenestron, kiun vi havas en manoj.
(1) Citita en Naomi S. Baron, Words Onscreen. The Fate of Reading in a Digital World, Oxford University Press, 2015.
(2) Katherine Haan, "Top website statistics for 2025", 24 octobre 2025, www.forbes.com ; "Digital news fact sheet", 10 novembre 2023, www.pewresearch.org
(3) Vidu : Naomi S. Baron, citita verko ;kaj Diana DeStefano kaj Jo-Anne LeFevre, "Cognitive load in hypertext reading : A review", Computers in Human Behavior, vol. 23, n° 3, Amsterdam, 2007.
(4) Tiu citaĵo kaj la sekvantaj en ĉi paragrafo estas ekstrataj el : Ann Blair, Too Much to Know : Managing Scholarly Information Before the Modern Age, Yale University Press, New
Haven, 2010.
(5) Vidu : James Raven, "New reading histories, print culture, and the identification of change : The case of eighteenth-cen- tury England", Social History, vol. 23, n° 3, Abingdon-on-Thames, 1998.
(6) Aurélie Aubert, "Les vidéos d'information diffusées sur les réseaux sociaux numériques : dire la société via les métriques de consultation. Une étude de cas à partir des vidéos du média Brut", Questions de communication, vol. 40, n° 2, Nancy, 2021.
(7) Spontana nestrukturita socia movado en Francio, kiu okazis ekde oktobro 2018 ĝis 2020 kaj foje esprimiĝis per perfortaj manifestacioj. (TT)
(8) Ben Dreyfuss, "Now we know Facebook made changes to show you less news from Mother Jones", 16-a de oktobro 2020, kaj Monika Bauerlein, "An Internet without news", novembro-decembro 2023, www.motherjones.com
(9) "Learning like the ancients", The Economist, Londono, 22-a de novembro 2025.
(10) William Powers, "Hamlet's Blackberry : Why paper is eternal", Shorenstein Center Discussion Paper Series, Universitato Harvard, Kembriĝo, Masaĉuseco, 2007.
(14) "Lutte contre la désinformation : l'UE propose la mise en place d'un 'bouclier européen de la démocratie'”, 12-a de novembro 2025, www.vie-publique.fr
(15) "La Commission se félicite de l'intégration du code de conduite révisé pour la lutte contre les discours haineux illégaux en ligne dans le règlement sur les services numériques", Eŭropa Komisio, Bruselo, 20-a de januaro 2025.
(16) Franca televidkanalo de kontinua informado, kiu apartenas al grupo de S-ro Bolloré, ekstremdekstra miliardulo. (TT)
(17) Legu : Benoît Bréville, "La oka fronto", kaj Serge Halimi, "Même les Américains se lassent d'Israël", Le Monde diplomatique, decembro 2025.
Jam dum la vivotempo de Johann Strauss la Danuba Valso fariĝis publika furoraĵo. Je la fino de la 19-a jarcento la tuta mondo dancis la danuban valson. Strauss mem fariĝis per tiu muzikpeco superstelulo kaj tiel ambasadoro por la marko Aŭstrio.
Principe la Danuba Valso estas la "sekreta himno" de Aŭstrio, diras historiisto de la universitato de Vieno, kiu esploras kiun rolon ludis muziko en la habsburga regno, kaj kiel aliflanke la regno sin mem difinis per muziko.
La melodioj de Johann Strauss inaŭguras en la Novjara Koncerto ĉiujare la novan jaron - kaj lia Danuba Valso estas konsiderata la sekreta himno de Vieno. Johann Strauss (filo) turneis kun sia kapelo senĉese tra la mondo. Kaj la danuba valso estis tiam unu el la plej gravaj partoj de la repertuaro. Ĝi ekestis en la jaro 1866 kiel komisia verko de la viena vira kantasocio kaj ĝi atingis rapide unuajn sukcesojn en la regno. Strauss jam antaŭvidis ke ĝi fariĝos furoraĵo.
Ĉar la kapelo de Strauss estis privata, ĝi ne ricevis subvenciojn kaj tial ili devis perlabori sian monon per senĉesaj turneoj. Kaj ili havis en siaj kunportaĵoj repertuaron kiu entuziasmigis la spiriton de la epoko. La muziko estis akceptata kiel nova kaj ekscita. La malvastaj dancoformoj, la tuŝado kaj prenado ĉe diversaj korpopartoj, tio estis klare erotikeca. La belaspekta, ĉarme aperanta Strauss kontribuis per sia konduto por doni al la valso la certan nervan tiklon. Tion la homoj volis aŭdi kaj ili preskaŭ kuŝis ĉe la piedoj de la "valsa reĝo" Strauss.
La tuttera trarompo por la Danuba Valso estis atingita en la jaro 1872, kiam Strauss prezentis la pecon ĉe la Monda Pacjubilea koncerto en Bostono. Por la festivalo estis konstruita pavilonego kiu povis gastigi 100.000 spektantojn. 800 muzikistoj staris sur la scenejo. Kaj la Danuba Valso tie fariĝis unu el la publikaj furoraĵoj de la 18-taga festivalo.
La muziko de Strauss fariĝis ankaŭ stabiliga faktoro por la habsburga regno. La regno montriĝis per tio ne kiel nesto de reakcio kompare ekzemple kun la tiama rusa regno. La Danuba Valso fariĝis "ĉiamverdaĵo", ĝi simbolas la aŭstrian muzikan kulturon kaj ĝi estas rekona melodio por Aŭstrio. Do ankaŭ post 200 jaroj ekde lia naskiĝo Johann Strauss ludas rolon kiel ambasadoro por la marko Aŭstrio.
La lerneja biblioteko de Kultura Centro Esperantista riĉiĝis pro multaj donacitaj titoloj (precipe el okcidenta Francio), kiujn ĵus ordigis sen. Kalle Vilbaste dum restado en la Helvetia Esperanto-Domo; sekve de tio la bretaro kun vendeblaj libroj pri medicino, gastronomio, religio trovis definitivan lokon en la libroservo.
Nun necesas katalogi la ordigitajn librojn, kio postulos pli da tempo kaj pacienco; sed intertempe liberiĝis la tabloj en la kaŝebla parto de la eta klasejo, kiu povas ree akcepti pli ol dek personojn, anstataŭ nur kvin. La lokalo gastigas ankaŭ la ŝirmeblajn bibliotekon kaj hemerotekon.
Krome pretas por transporto al Bujumburo libroj kaj binditaj revukolektoj: aparte gravaj estas Malgranda Revuo kaj La Nica Literatura Revuo. Ili situos en la Tanganika Esperanto-Domo, kiu gastigas la bibliotekon kaj hemerotekon de Afrika Esperanto-Instituto, la plej grandajn en la kontinento.
En somero 2022 la urba biblioteko ricevis novan direktoron; tuj poste s-ro Claude Gacond rezignis kiel arkivisto de CDELI. Samtempe eĥis la informo pri baldaŭa migro de tiu interlingvistika dokumentaro al grandioza kantona arkivejo konstruata en Ĉaŭdefono kaj inaŭgurota en 2028. Ĉar al la informo aldoniĝis la risko ke oni forĵetos centojn da duoblaĵoj kaj eĉ trioblaĵoj, la tiama vicprezidantino de KCE sendis leteron al la bibliotekestro, proponante la disponeblon de KCE akcepti tiujn superfluajn ekzemplerojn. Neniu respondis ĝis nun.
Je la 31a de decembro 2025 al la 111a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en la urbo Graco (Graz, Aŭstrio) aliĝis 621 personoj el 51 landoj. Dum decembro aliĝis 107 personoj.
Plej multaj aliĝintoj (92) estas el Germanio. Vidu la liston de la dek plej aliĝemaj landoj:
92 Germanio
67 Pollando
48 Francio
40 Hungario
38 Aŭstrio
30 Ĉeĥio
20 Koreio
19 Brazilo
19 Italio
18 Usono
Entute, el ĉi tiuj dek landoj aliĝis 391 personoj (63%), kaj 230 el la cetera mondo.
Pasint-jare je la 31a de decembro 2024 al la 110a Universala Kongreso de Esperanto en Brno aliĝis 679 personoj el 53 landoj, kaj entute UK-110 havis 1132 aliĝintojn el 63 landoj. Probable, ankaŭ la 111a esperantista mondkongreso allogos pli ol mil personojn, sed iom malpli ol estis en Brno.
La unua, plej favora aliĝtarifo finiĝis la 30an de novembro 2025. Nun, ĝis la 31a de marto 2026 validas la dua aliĝperiodo.
Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/01/graco-7/
La Premio Grégoire Maertens celas premii esperantistajn organizaĵojn aŭ individuojn, kiuj per siaj realigoj grave kontribuis kaj plukontribuos al la evoluigo de la Esperanto-movado. Pri la ricevantoj de la premio decidas komisiono konsistanta el eksaj prezidantoj de UEA, eventuale kun la kunlaboro de aliaj eksaj estraranoj de UEA.
Malsame al aliaj movadaj premioj, la Premio Maertens metas emfazon ne nur al la jamaj atingoj, sed ankaŭ al la potencialaj estontaj kontribuoj de la premiito; simbole, oni anoncas ĝin en la unua tago de la nova jaro, kiu ankaŭ, nehazarde, estas la naskiĝtago de la nomdoninto.
La Premio Grégoire Maertens por la jaro 2026 estas aljuĝita al Alekso Miller (Alexander Vaughn Miller) pro lia rimarkinda laboro sur la kampo de la Esperanta video-arto, kiu malfermas novajn vojojn en la informado, instruado, uzado kaj ĝuado de la lingvo.
Kreskinta en la usona ŝtato Minesoto, Alekso diplomiĝis en orienta Usono pri teatro kaj nun loĝas en Atlanto, Georgio. Tiu urbo estas la dua grava centro de filmproduktado en Usono, kaj Alekso ne nur aktoras en diversaj filmoj kaj teatraj prezentoj, sed akiris la necesajn kapablojn por mem reĝisori kaj produkti filmojn, kadre de vigla loka komunumo de kin-laboristoj. Konatiĝinte kun Esperanto en 2013, kaj spertante ĝian vivantecon en la somera kursaro NASK en 2016, li ekvidis en ĝi invitan terenon por videokreado. Inter liaj multaj kontribuoj al la evoluigo de tiu kampo, elstaras la jenaj:
la Usona Bona Film-Festivalo, kiu jam atingis sian 7an eldonon kun pli ol 200 filmoj el la tuta mondo, el kiuj la plej populara atingis jam pli ol 63.000 spektojn: https://www.youtube.com/@EsperantoUSA (ludlistoj de la Film-Festivalo troveblas ĉi tie);
la realigo de plena profesinivela filmo de la teatraĵo “1910” el la Universala Kongreso en Montrealo en 2022.
Ĉiu el tiuj diversaj projektoj estas mem plurfaceta, servante kiel modelo kaj inspiro por vastiĝanta filmkulturo en Esperanto. Ekzemple, la videoj ĉe “Exploring Esperanto” uzas diversajn formatojn, inkluzive de mallongaj vertikalaj videoj por tre mallongaj “kapsulaj” videoj (multaj el tiuj estas pri la ĝusta vortouzo de iu Esperanta vorto). La filmoj estas ĉiaspecaj: jen distraj, jen edukaj, jen plene esperante, jen angle kun esperantaj subtekstoj. Estas sonlibroj, atentokaptaj mallongaj filmoj, estas registraĵoj de koncertoj, skeĉoj, improvizaj humuraĵoj. La vigleco kaj vario en si mem kreas allogan bildon pri la lingvo kaj ĝia kulturo.
Prizorgante la Film-Festivalon, en kiu partoprenas homoj el la tuta mondo, Alekso ankaŭ helpis plibonigi la filmojn kvalite, per konsiloj kaj praktika helpo, same per prelegoj pri filmado, muntado, redaktado de sono, ktp. Li krome zorgis, ke la Festivalo ne dependu de li, kaj efektive la lastajn du eldonojn organizis aliaj, dum li mem plu senlace kuraĝigas kaj subtenas kaj la organizantojn kaj hezitemajn filmemulojn. Enplektante siajn aktorajn amikojn kaj konatojn en la produktado de filmoj en Esperanto, li cetere signife popularigis la lingvon en la Atlanta kino-komunumo.
Pinto de tiu filmproduktado ĝis nun estas la filmo de la originala teatraĵo “1910”, por kiu Alekso utiligis kvar kameraojn, redaktis la sonon, kaj faris la finan muntaĵon, inkluzive de intervjuetoj kun la aktoroj kaj la verkistino Ĵenja Amis. La fina produkto estas spektebla ĉe lia jutuba kanalo (jam 7300 spektoj). Tamen, kredante je la valoro de fizikaj realigoj, disvastigeblaj sendepende de la retaj entreprenoj, Alekso krome pretigis la filmon por eldono sur Blu-radia disko kun multaj aldonaĵoj kaj subtitoloj en ok lingvoj. Pri ties eldono nun respondecas Esperanto-USA.
Per sia talenta laboro, Alekso Miller signife plialtigas la nivelon de la Esperanta filmkulturo kaj sendube stimulos ĝian pluan evoluon en la venontaj jaroj. La aljuĝo de la dua Premio Grégoire Maertens, kun mona subteno de €1.000, celas rekoni lian elstaran kaj daŭrontan kontribuon.
En la jutubkanalo de UEA eblas spekti intervjuon kun la premiito, kiun faris Mark Fettes, eksa prezidanto de UEA kaj ano de la juĝkomisiono: https://www.youtube.com/watch?v=IncoMT6YmdY.
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Aaron Chapman el Kanado
En Ukrainio dum jardekoj multaj homoj vivis nature inter du lingvoj. Oni povis aŭdi la rusan en familia rondo, en vendejoj, en urboj kaj en amaskomunikiloj, dum la ukraina ofte havis alian rolon, ekzemple en lernejoj, en oficialaj dokumentoj aŭ en regionoj kie ĝi tradicie pli fortis. Por multaj tio ne estis granda demando: oni simple elektis la lingvon, kiu venis plej facile en la momento. Tia ĉi dulingveco povas aspekti tre ordinara, preskaŭ nevidebla, ĝis la tago kiam la historio forte frapas.
Post sendependiĝo en 1991 la ukraina fariĝis la sola ŝtata lingvo, kaj tio logike influis la publikan vivon. Tamen la rusa restis vaste uzata, precipe en kelkaj grandaj urboj kaj en orientaj partoj de la lando. Multaj ukrainoj parolis ruse hejme, sed sentis sin tute ukrainaj. Tio gravas por kompreni la nunan ŝanĝon: lingvo ne ĉiam estas simpla signo de politika sinteno. Homo povas ŝategi sian landon kaj samtempe uzi lingvon, kiun li heredis de familio aŭ de la urbaj kutimoj.
Sed la lastaj jaroj ŝanĝis la emocian pezon de la lingvoj. Por multaj, la rusa komencis soni ne plu kiel neŭtrala rimedo por interparoli, sed kiel lingvo ligita al minaco, al perdo, al perforto. Tio ne signifas, ke la lingvo mem kulpas. Lingvoj estas homaj iloj, ne tankoj. Tamen la sperto de milito povas alglui al vortoj tre fortajn sentojn, kaj tiam eĉ simpla frazo aŭ akĉento povas rememorigadi doloron.
Pro tio oni vidas interesan fenomenon: multaj ruse parolantaj ukrainoj konscie transiras al la ukraina. Ne ĉiam perfekte, ne sen embaraso, foje kun miksitaj formoj, sed decideme. Kelkaj diras, ke ili volas, ke la ukraina fariĝu la norma lingvo de la ĉiutaga vivo. Aliaj klarigas tion kiel geston de solidareco: se la lando estas atakata, oni volas pli forte teni tion, kio apartenas al ĝi. Oni ankaŭ rimarkas, ke la socio ofte reagas kun pacienco: se homo provas, eraras, serĉas vortojn, multaj helpas. En tiaj momentoj lingvo fariĝas komuna projekto, ne tabelo en ekzameno.
Kompreneble estas ankaŭ la rolo de leĝoj kaj institucioj. La ukrainan emfazas edukado, televido, administracio, kaj tio plifortigas ĝian videblecon. Sed la plej rimarkinda parto de la ŝanĝo ŝajnas veni el interne, el la persona elekto de ordinaraj homoj. Tio estas malofta kaj tre rapida moviĝo: lingvo, kiu antaŭe kunekzistis sen granda streĉo, perdas prestiĝon kaj komfortan lokon en la publiko, dum alia lingvo gajnas novan varmecon, novan gravecon.
Eble la plej humana konkludo estas ĉi tio: kiam homoj elektas lingvon, ili ne nur elektas sonojn kaj gramatikon. Ili elektas memorojn, estontecon, kaj manieron kunesti. En Ukrainio tiu elekto nun estas aparte videbla, kaj ĝi montras kiel profunde lingvo povas ligiĝi al digno, hejmo kaj espero.
Kiel oni maljuniĝas, tio dependas ankaŭ de la vivostilo. Kiun influon povas havi la nutraĵoj pri la mensa trejniteco, tion prilumigis esploristoj el Svedio. Ili atingis la konkludon ke regula konsumo de fromaĝo povas preventi demencon. Sed ĉu tio estas vere tiel simpla?
Ĉu kaj en kiu aĝo homoj malsaniĝas pri demenco, tio dependas de multaj faktoroj. Jam delonge estas konate ke la vivostilo povas havi signifan influon al la risko pri malsaniĝo. Laŭ tio regula moviĝado kaj sociaj kontaktoj, sed ankaŭ nefumado kaj modera konsumo de alkoholo povas malaltigi la riskon pri demenco. Tion dokumentas brita studaĵo de la universitato de Exeter el la jaro 2019. Ĉe tio la sciencistoj pritraktis la demandon ĉu sana vivmaniero povas malaltigi la riskon pri demenco ankaŭ tiam, se la risko pri malsaniĝo estas pli alta pro genetika disponiteco.
La rezulto de la studaĵo por kiu estis prijuĝe analizitaj datumoj de preskaŭ 200.000 homoj pli ol 60-jaraj montras: Ĉe personoj kun riskaj genoj kiuj vivis sane, la risko pri demenco estis je 30 procentoj pli malalta ol ĉe la kombino el riskaj genoj kaj malsana vivostilo. Alivorte dirite: Per sana vivmaniero eblas efike redukti la personan riskon pri demenco ankaŭ ĉe malfavora disponiteco.
Sed ankaŭ la nutraĵoj ludas gravan rolon por la konservado de la mensa produktivo. Kvankam la homa cerbo ampleksas kun ĉirkaŭ 1,5 kilogramoj nur proksimume 2 procentojn de la entuta korpa pezo, ĝi bezonas ĉirkaŭ 20 procentojn de la ĉiutaga energibezono. Kaj ju pli enhavoriĉaj je nutraĵoj estas tiuj energiliverantoj, des pli bone funkcias la cerbo.
Por prilumigi la influon de laktaj produktoj kun multe aŭ malmulte da graso, svedaj esploristoj prijuĝe analizis datumojn de preskaŭ 27.700 plenkreskuloj. La testpersonoj aĝis je la komenco de la longtempa studo averaĝe 58 jarojn. Ĉiuj notis ĉe la komenco tra sep tagoj siajn nutraĵojn en taglibro, ili partoprenis en intervjuoj pri nutrokutimoj kaj plenigis koncernajn enketilojn. La esplorista teamo de la universitato de Lund akompanis la partoprenantojn de la studo dum 25 jaroj. Dum tiu tempospaco malsaniĝis 3200 partoprenantoj pri demenco.
Ĉe la prijuĝa analizo de la datumoj montriĝis: Kiu konsumis ĉiutage pli ol 50 gramojn da fromaĝo kun grasenhavo de pli ol 20 procentoj, tiu havis je 13 procentoj pli malaltan riskon malsaniĝi pri demenco. Tiu kvanto korespondas al proksimume du tranĉoj da Emmentaler-fromaĝo, aŭ de Gouda aŭ Tilsita fromaĝoj. La riskon malsaniĝi pri vaskula demenco eblis redukti per la konsumo de fromaĝo riĉenhava je graso eĉ je 29 procentoj. Kaŭzoj por la vaskula demenco estas sangotrafluaj problemoj en la cerbo, dum la Alchejmera malsano ekzemple estas iniciatata per deponaĵoj de proteinoj.
Simile pozitiva efekto montriĝis ĉe la konsumo de lakta kremo kun multe da graso. Testpersonoj kiuj konsumis de tio ĉiutage unu ĝis du kulerojn, havis demencan riskon kiu estis je 16 procentoj pli malalta. Ĉe homoj kiuj konsumis magrajn laktoproduktojn tiu pozitiva efekto ne povis esti dokumentita.
La esploristoj supozas ke la kombino de diversaj nutraj substancoj en fromaĝo kaj la kompare alta enhavo je vitamino K povus esti respondecaj por la protekta efekto. La grasosolvanta vitamino ludas decidan rolon por la koagulo de sango kaj preventas angian skleroton kaj tiel la ekeston de demenco. En antaŭaj studaĵoj oni povis eĉ dokumenti ke fromaĝo povas redukti la riskon pri diabeto tipo 2 kaj pri alta sangopremo. Ambaŭ estas konsiderataj kiel riskofaktoroj por demenco.
Tamen la rezultoj ne estas ĝeneraligeblaj. Ĉar estas fakto ke temas pri observa studo. Tio signifas ke kaŭzo kaj efekto ne estas klare pruveblaj. Ankaŭ aliaj ne registritaj faktoroj kiel ekzemple regula moviĝado, nikotinkonsumo aŭ sociaj kontaktoj povas influi la riskon pri demenco. Kaj la nutrokutimoj estis enketitaj nur je la komenco de la 25-jara observa periodo, sed ja eblis ke dume tiuj kutimoj ŝanĝiĝis. Pro tio ne eblas derivi el la longtempa studaĵo certigitajn rekomendojn pri la prevento de demenco.
Je la jarŝanĝo Universala Esperanto-Asocio (UEA) sendas al la tuta esperantista komunumo kaj al ĉiuj amikoj de la internacia lingvo siajn plej sincerajn bondezirojn por paca, sana kaj esperoplena 2026. En mondo plena je defioj UEA restas firme dediĉita al sia misio: labori por interkompreniĝo, lingva justeco, internacia kunlaboro kaj solidareco inter homoj kaj popoloj.
La jaro 2025 estis por UEA periodo de intensa laboro kaj renovigo. Kun nova Estraro kaj klaraj strategiaj gvidlinioj la Asocio plifortigis sian agadon en edukado, informado, kultura kaj scienca kunlaboro kaj en la internacia sfero. Speciale rimarkinda estis la aktiva kaj videbla rolo de UEA en Unesko, la kreskanta universitata agado, la evoluo de la biblioteka reto kaj la daŭra subteno al landaj asocioj, junularo kaj virtualaj iniciatoj. Tio ĉio realiĝis danke al la engaĝiĝo de membroj, volontuloj, mecenatoj kaj kunlaborantoj tra la tuta mondo. Tio estas la reto de UEA.
Okaze de la jarŝanĝo UEA atentigas, ke la januara numero de la revuo Esperanto (n-ro 1/2026) nun estas libere elŝutebla por ĉiuj ĉe https://uea.org/revuoj/esperanto. Ĉiuj bonvenas legi kaj diskonigi.
La numero malfermiĝas per la novjara mesaĝo de la Prezidanto de UEA, titolita “Se nur 365…”, kiu invitas pensi pri konstanta, ĉiutaga engaĝiĝo al la valoroj de solidareco, respondeco kaj homa proksimeco - kaj kiel inteligenta donacprogramo, kiel Alianco 365, povas ŝanĝi nian estontecon. Inter la aliaj ĉefaj temoj de la numero troviĝas raportoj pri la progreso de multlingvismo en Unesko, pri la forta delegacio de UEA en la 43-a Ĝenerala Konferenco de Unesko, intervjuo kun estrarano Miora Raveloharison, artikoloj pri edukado, landa agado kaj eventoj, kaj memoroj pri forpasintaj aktivuloj, kiuj lasis profundan spuron en la movado kaj kiujn ni plu honoru en 2026.
Rigardante antaŭen al 2026, UEA jam intense preparas la 111-an Universalan Kongreson de Esperanto en Graco (Graz), kie esperantistoj el la tuta mondo renkontiĝos por interŝanĝi ideojn, spertojn kaj viziojn por la estonteco de la lingvo kaj la movado. La kongreso estos grava momento por fortigi internaciajn ligojn kaj por konkrete sperti la valorojn, kiujn Esperanto reprezentas. Pli ol 620 homoj jam aliĝis! Se vi ankoraŭ ne aliĝis, vi bonvenas tion fari ĉe https://uk.esperanto.net.
UEA kore dankas ĉiujn, kiuj per membriĝo, donacoj, partopreno kaj diskonigo subtenas ĝian laboron. Je la fino de 2025 la Asocio kun fido kaj espero rigardas la venontan jaron kaj invitas ĉiujn daŭre kunvoji. Restu aliĝinta kaj donacanta al UEA: https://uea.org/alighoj/alighilo.
UEA estas nia, UEA estas ni. Feliĉan kaj esperoplenan 2026!
Instruado de Esperanto estas grava tasko kaj nepra bezono ne nur por servi la jam iomete parolantojn kaj oferti al ili progreson en la uzado de Esperanto, sed ankaŭ zorgi pri komencantoj, ja sen novaj lernantoj nia movado ne povus longe ekzisti.
La lingvokursoj en Esperanto-Centro Herzberg jam dum kelkaj jardekoj estas organizataj por lernemuloj en pluraj niveloj: komencantoj, komencintoj kaj partoprenantoj kun stabila lingvouzo trovas niajn ofertojn plurfoje en la jaro, ĝenerale en printempo kaj aŭtuno unu-du fojojn dum semajnfinoj, kaj kompreneble ankaŭ en somero eblas lerni la lingvon ĉe ni, sed tiam eĉ en unu aŭ du sinsekvaj semajnoj, en Somera Esperanto-Perfektigo.
La 14-16an de novembro 2025 ni havis intensan semajnfinan kunlernadon, kiel kutime, en du grupoj. La komencantojn en la nivelo A1 instruis Peter Zilvar uzante la lernolibron de Stano Marček kaj enkondukante la kursanojn ankaŭ en la Esperanto-movadon, ja ili bezonas scii ankaŭ tion, kie kaj kiel ili povas utiligi sian lingvokonon, kiujn kulturajn travivaĵojn ili povas havi en la Esperanto-mondo.
La grupo de progresintoj en la niveloj B1-B2 lernis sub la gvido de Zsófia Kóródy, kiu per diversaj metodoj instigis ilin al intensa lernado, ke ilia vortprovizo, parolkapablo kaj gramatika ĝusteco tre rapide evoluu. Bildvortaroj, interesaj legaĵoj el gazetoj kiel “Juna Amiko”, “Kontakto” kaj “Monato” estis taŭgaj helpiloj por stimuli diskutadon, rakontadon, esprimon de propra opinio kaj per tio atingi la celon.
Ni postulis ankaŭ tuttempan lingvouzon, t. e. ne nur dum la lecionoj, sed ankaŭ dum la paŭzoj kaj dum la komunaj tag- kaj vespermanĝoj. Eĉ la urbogvidado okazis por ili en Esperanto, do eĉ tiu tempo estis bone utiligata por uzo de la lingvo en naturaj cirkonstancoj.
Ni ĝojis, ke kelkaj lernantoj revenis post sukcesa, rezultoplena lernado en antaŭaj semajnfinaj kursoj, ja tio montras, ke ili bonfartis kaj estis pretaj je plua, pli altnivela lernado.
Nia lasta ĉi-jara studsemajnfino okazis – kiel kutime – en la semajnfino proksima al la 15a de decembro, la Tago de Esperanto-libro kaj la naskiĝtago de Zamenhof. La programo enhavis tiurilatajn temojn: konatiĝon kun la vivo kaj verkoj de Zamenhof, informadon pri novaj Esperanto-libroj, komunan legadon ktp. Danke al niaj invititaj prelegantoj la ĉeestantoj povis surloke ĝui la prezentadojn, interalie, ankaŭ pri Kristnaskaj tradicioj kaj nekutimaj muzikinstrumentoj en Slovakio; aliaj interesiĝantoj povis sekvi la prezentadojn per Zoom.
Ni planas daŭrigi la organizadon de tiaj semajnfinaj studsesioj ankaŭ en 2026, parte ankaŭ hibride.
Jen nia plano por 2026:
Semajnfinaj kursoj: 20-22.03, 30.04-3.05, 12-14.06, 11-13.09.
Tutsemajnaj kursoj: 17-24.07 kaj 24-31.07.
Niajn novajn kursofertojn por 2026 ni baldaŭ publikigos en nia retpaĝaro: http://esperanto-urbo.de
Bonvenon ankaŭ en 2026!
Zsófia Kóródy
Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2025/12/germanujo-44/
La jaro 2028 estos tre grava por la kataluna esperantismo. Danke al la kunlaboro inter Kataluna Esperanto-Junularo kaj la departemento pri Edukado de Katalunio, esperanto povos esti elektita kiel unujara opcia fako en la katalunaj mezlernejoj. Unua provo okazos en Subirats jam dum 2027. La celoj de la iniciato estas pluraj: akirigi al la katalunaj lernantoj ĝeneralajn lingvajn konojn kaj kapablojn kiuj helpos al ili lerni aliajn lingvojn; samtempe, pritrakti kaj esplori valorojn kaj konceptojn kiel lingvan diversecon aŭ lingvan justecon. Dum 2026 kaj 2027, kunlabore kun ILEI, okazos trejnprogramoj por instrui esperanton al preskaŭ naŭcent katalunaj mezlernejaj lingvoinstruistoj, por ke ĉio pretu en 2028.
La Senato de la Esperanta Civito aprobis hieraŭ en Pavio tri rezoluciojn, kies dispozicia parto situas ĉi-sube, ĉie kun la enkondukaj vortoj “La Senato”.
(pri cionismo) KONSTATAS ke cionismo estas degeneranta pro la ekstremismo de iuj religie inspiritaj movadoj en Israelo; ENGAĜAS la Kapitulon subteni en politike neŭtrala lando internacian simpozion pri la aktualeco de la proponoj de Zamenhof alternativaj al cionismo por pritrakti la hebrean demandon.
(pri la komentoj en HeKo) INVITAS la Konsulinon, kiel oficialan proparoliston de la Esperanta Civito, engaĝi la redakcion de HeKo al: 1) forigo de la ebleco komenti en esperantio.net; 2) tuja malfermo de la eblo komenti en la Telegrama kanalo de HeKo; 3) atento pri la fakto ke ĉiu komento devas respekti la Universalan Deklaracion pri la Homaj Rajtoj. Pri la kostoj en la Telegrama kanalo garantias mecenato en Lombardio, almenaŭ por 2026.
(pri la Senata Reglamento) STARIGU sesmonatan laborkomisionon por la eventuala reformo de la Senata Reglamento, konsistantan el reprezentantoj kaj de la majoritato (du) kaj de la opozicio (unu), ĝis la venonta eksterordinara Senata sesio (art. 29 de la Senata Reglamento).
La komisionanoj estos Rubeno Fernández, Lucien Kagina kaj Perla Martinelli.
Tiun ĉi rakonton verkis kaj produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Kiam mia nevo naskiĝis, ĉiuj ĝojis. La knabo ŝajnis gaja, forta kaj scivolema. La mondo ĉirkaŭ li baldaŭ apartenis al li. Ĉiuj el nia familio ĝuis tiun estaĵon. Ankaŭ mi volis havigi gajan knabon, kiu scipovas gaje vivi...
Kiam li kreskis, mi helpis zorgi pri li kaj atendis lian decidon pri elekto de profesio. Sed li, kiel aliaj knaboj ĉirkaŭ li, ne volis studi longe, li rapide mergiĝis en la vivon. Li fariĝis vendisto. Estis interese persvadi homojn aĉeti ion, ne gravas kion. Sed aperis obstakloj: la prezo ne povis esti tro streĉita, tio homojn malinstigis aĉetadi. Post sep jaroj ĉio ŝanĝiĝis.
En nia urbo oni ne povas kreskigi siajn fortajn flankojn de karaktero, li translokiĝis al ĉefurbo. Tie certe estas pli da ebloj kreski. Okazis: Li fariĝis pli granda vendisto en privata firmao. Li ofertis novajn komercajn artiklojn. Nun li klopodis alporti en konvena tempo ĉiun menditan artiklon al atendata loko. Ilia frapfrazo estis: Se ne hodiaŭ, morgaŭ senpage! La firmao kreskis, la profito ankaŭ. Mia nevo estis tre kontenta pri si mem. Post sep jaroj tio ŝanĝiĝis.
En nia loĝloko kaj kun lokaj ebloj oni ne povas kreski, do li devas foriri en la vastan mondon. Li estiĝis vendisto-manaĝero kun monda direktado: Li sufiĉe ofte vojaĝis en aliajn landojn, malkovris vizitindaĵojn en Eŭropo, Azio, Ameriko. La vivo estis agrabla, la laboro tre plaĉis al li. Unu obstaklo aperis: ne estis tiom da tempo por havi ankaŭ ripoztempon. Li streĉe laboris dum multaj horoj. Ĝis la tempo, kiam li komprenis, ke la vivo rapide pasas kaj neniam li estos kontenta pri sia rezulto. Li brulkonsumiĝis. Post sep jaroj ĉio ŝanĝiĝis.
Li revenis en sian loĝlokon. Li serĉis novan laboron, ĉar aĉeto de nova domo postulas de li gajni pli da mono. Li serĉis ĉie, li kontaktis kapoĉasistojn (headhunters), sed neniu povis trovi al li ion taŭgan, lia posteno troviĝis tre alte en hierarĥio de postenoj. Dum unu jaro kaj duono li trovis postenon de kriza direktoro. Li devis labori kun homoj, ne kun artikloj. La firmao, kiu troviĝis en krizo, ne plu konserviĝis, sed perdoj ne estis tiel gravaj. Por mia nevo lia laboro finiĝis. Li devis pluserĉi en pli larĝa horizonto.
Antaŭ sep jaroj li finfine troviĝis en proksima lando en privata firmao kun multaj dungitoj. Li rapide penetris en novan medion, rapide ellernis la kondiĉojn de kresko de vendado en nova merkato. Li sukcesis estiĝi grava membro de tiu-ĉi firmao. Al ĉiuj li plaĉis, li venis kun novaj ideoj de vendado, lia vivo kontentigis lin. Denove li rekomencis, denove li malkovris, ke vojaĝo al sukceso estas streĉita afero. Li ne plu volas esti manaĝero. Ĉu li povas vivi sen konata hierarĥio de entrepreno? Ĉu li trovas tute alian laboron? Lia celo: esti memstara. Tre bona ideo! Sed kiel trovi truon en la merkato? Kion li proponus al la mondo? Li ankoraŭ ne scias: li estas bona vendisto, eminenta fotografo, bona parolanto.... Sed li ne volas esti dungita.
Nun li ankoraŭ serĉas sian novan postenon, kiu riĉiĝus lin. Poleksumu al lia baldaŭa viciĝo en nova labora procezo. Entuziasmo ne mankas al li. Nova generacio, kiu ne ĉesas serĉi ion novan, ion kontentigan...
Je la Zamenhofa Tago en Katmanduo kunvenis 37 esperantistoj por festi la 166an naskiĝdatrevenon de Zamenhof. Philip Pierce, Indu Devi Thapaliya, Shrijana Joshi, Nabin Lal Shrestha, L. P. Agnihotri kaj Sabita Dahal rakontis pri Esperanto kaj pri la aŭtoro de Esperanto. Sekvis unuminuta silenta paŭzo omaĝe al la esperantistoj forpasintaj dum la pasinta jaro, interalie, Renato Corsetti, Roman Dobrzyński kaj Rob Moerbeek. La prezidanto de Nepala Esperanto-Asocio (NEspA), kiu poste prezentis prelegon en Esperanto kaj en la nepala lingvo. La festa kunveno finiĝis per bongusta tagmanĝo preparita de Harka, Sushila, Shanta kaj Parsuram. La tutan programon lerte kondukis la kasisto de NEspA, Dipak Shrestha.
Kelkajn semajnojn pli frue komenciĝis 20-leciona kurso de Esperanto ĉe la departemento pri kampara disvolviĝo, oficiale subtenita de Kotesar Multfaka Kolegio. Kvindeko da studentoj lernas Esperanton ĉiusabate. Ĉe la fino de la kurso, la studentoj ricevos oficialan atestilon de la kolegio.
Bharat Kumar Ghimire
Prezidanto de NEspA
Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2025/12/nepalo-5/
Multaj esperantistoj en Ukrainio suferas pro la milito. Aparte severaj estas en la lastaj semajnoj la atakoj kontraŭ Ĥarkivo kaj Odeso, urboj kun longa movada tradicio. En Ĥarkivo manpleno da esperantistoj sukcesis kunveni por soleni la 115-an datrevenon de la unua loka Esperanto-asocio.
Esperantistoj en Ĥarkivo en decembro 2025 kunvenis por rememori la fondon de loka Esperanto-asocio, kiu okazis en decembro 1910. Sidas Natali Lubenska, Svitlana Neĵalska, Volodimir Hodin. Staras O. Sokolovskij, Olena Trojnikova. Sokolovskij estas sur la foto anstataŭ Vadim Susidko, kiu ekmalsanis.
Ĥarkivo en nord-orienta Ukrainio antaŭ la komenco de la milito estis la dua urbo laŭ grandeco en Ukrainio, kun 1,4 milionoj da loĝantoj. En februaro 2022 la rusiaj atakantoj preskaŭ sukcesis eniri la urbon, kiu situas nur dudek kilometrojn sude de la landlimo, sed la defendantoj sukcesis haltigi la atakon.
De tiam la urbo forte suferas de la rusia bombardado, kaj multaj loĝantoj, ankaŭ esperantistoj, forlasis Ĥarkivon. Sed neniel ĉiuj. Oni taksas, ke proksimume miliono da homoj plu loĝas en la urbo. Parto el ili tamen mem estas rifuĝintoj el regionoj eĉ pli trafitaj de la milito.
“Tiel aspektas nun nia kulturdomo”, skribas Svitlana Neĵalska.
Unu el la ĉefaj Esperanto-aktivuloj en la urbo estas Svitlana Neĵalska. Ŝi rakontas, ke la urba vivo nun estas reguligata de la bombadoj kaj la haveblo de elektro.
– Mi provu priskribi unu trankvilan tagon el mia milita vivo. Ĝi estis trankvila, ĉar de matene ne malaperis elektro. Sekve moviĝis transporto, ne estis superplenaj la metrostacioj, kaj homoj rapidis al la laborlokoj. Nuntempe nia ĉefa tasko estas reŝalti la cerbon inter la opcio ”atendo de bombardado” al ”mi estas ege okupita”.
Se dum longa tempo mankas elektro, necesas efike agi kiam ĝi subite haveblas, ŝi klarigas. Respondi al la demandoj de Libera Folio ne nepre estas la unua prioritato tiam.
– Ĉiuvespere, kiam neatendite aperas lumo, mi pensas: ”sukcesi, sukcesi”… Ĉar estas tagoj, kiam ni havas elektron nur po 2–3 horojn. Pro tio, ion verki kaj poste kapti momenton por sendi estas ege malfacile. En la urbo mem la problemo ne estas tiom akra, sed mi loĝas ekster ĝi.
La 12-an de decembro 1910 en Ĥarkivo okazis fonda konferenco de loka Esperanto-asocio, kiun partoprenis 400 homoj, ŝi rakontas.
– Post 115 jaroj ni kolektiĝis grupe preskaŭ 100-one pli malmultaj. La renkontiĝo okazis dank’ al niaj Esperanto-amikoj el Danio. Ni kore dankas pro la subteno kaj helpo, kiuj estas tre gravaj al ni. Tio neimageble helpas al ni emocie, ke estas homoj, kiuj ne nur maltrankviliĝas, sed zorgas kaj subtenas samideanojn dum tiuj malfeliĉaj jaroj.
Danaj esperantistoj kolektas helpon por Ukrainio jam de kelkaj jaroj. Sur la ukraina flanko la distribuadon kunordigas Viktor Vilĥa en Odeso. Li rakontas, ke la milito rekte trafas multajn esperantistojn.
Tonja Kalaŝnik.
– Por tiuj, kiuj soldatiĝis, ĝi signifas malpli da eblecoj helpi al siaj familioj. Por rifuĝintoj, ĝi signifas la perdon de siaj hejmoj kaj akre pliigitan vivkoston. Por tiuj, kies hejmoj estis difektitaj pro proksima batalado aŭ bombado, necesas ripari ilin. Kaj por multaj maljunaj, malsanaj esperantistoj, ĝi signifas pliiĝon de ilia vundebleco, ĉar tiuj, je kies helpo ili povis fidi antaŭe, nun batalas, helpas al la armeo aŭ fuĝis.
La bezonoj estas eĉ pli akraj dum la malvarma sezono, pro la altaj kostoj de hejtado kaj pro la manko de elektro pro la daŭraj bombadoj, li diras.
Unu el la ricevintoj de subteno el la esperantista monkolekto estas Antonina (Tonja) Kalaŝnik, esperantisto ekde la jaro 1989, nun grave malsana pensiulo. Ŝi mesaĝas, ke ŝi havas tre fortan motiviĝon:
”Mi revas travivi por vidi la venkon de Ukrainio, kiun mi amas pli ol ĉion alian.”
Komence de decembro Jacob Nordfalk en Danio alvokis esperantistojn kontribui al la monkolekto, por ke ankaŭ ĉi-jare oni povu sendi al Ukrainio la planitan sumon. La alvoko tuj havis rezulton, li rakontas.
– Post kiam mi dissendis la peton ni ricevis rekorde grandan subtenon de 17 500 danaj kronoj (2 300 eŭroj), el kiuj 10 000 kronoj estas de la dana esperantisto Jacob Damkjær Petersen. Li ĵus konfirmis la donacan sumon kaj permesis publikigon de sia nomo por nia publika librotenado.
Tio signifas, ke oni atingis la celon de la ĉi-jara monkolekto, sed la bezonoj kaŭzitaj de la milito ne malaperos dum longa tempo, kaj la monkolekto daŭras. Pli da informoj pri ĝi troveblas en la retejo de la kampanjo.
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
En multaj esplorcentroj tra la mondo, fakuloj unuanime asertas: la homaro trapasas pandemion de mensaj malsanoj. En ĉiuj mondregionoj, milionoj da individuoj suferas de pluraj psikaj perturbiĝoj, inter kiuj tre multenombre de depresio kaj anksio. Estas tute paradokse. Neniam en sia historio la homoj povis ĝui tiom da komforto, tiom da plezuroj, vojaĝoj, komunikeblecoj, amuziĝoj kaj medicinaj progresoj; la perspektivo de vivolongo kreskis en mirinda rapideco dum la 20-a jarcento, kaj la medicinaj evoluoj estis eksterordinaraj, en ĉiuj kampoj — pensu nur pri la progresoj de Onkologio dum la lastaj 50 jaroj. Kaj tamen, la mensa ekvilibro ne akompanis tiun progreson, koncerne la senton de feliĉo, de kontenteco, de animpaco. La kvanto da memmortigoj, eĉ en landoj kun alta socia strukturo, estas surprize altaj. Eĉ inter tre junaj homoj! Kaj teruraj militoj kaj aliaj konfliktoj plu turmentas homgrupojn en multaj regionoj. Ĉu oni ne povas konsideri, ke militoj estas signoj de sociaj malsanoj?
Nu, meze de ĉi tiu iom griza panoramo, usona prestiĝa ĵurnalo publikigis antaŭ nelonge kuriozan, pensigan informon pri nova atingo de medicinistoj kontraŭ depresio: kapaŭskultilo, kiu sendas en la cerbon de pacientoj elektran kurenton. Ĝin kreis konata teknologia industrio, cele al mildigado de moderaj ĝis severaj kazoj, per elektra stimulado de la cerba regiono, kiu modulas humoron kaj streson. La tekniko ne estas nova: jam de certa tempo oni uzas stimuladon de la cerbo per ondoj, en fakaj klinikejoj, tiucele. Ĝis nun, tamen, tiaspeca flegado, sub la kontrolo de kuracistoj, estas multekosta kaj ne facile alirebla al ĉiuj pacientoj. Nun, laŭ deklaro de la fabrikanto, “Nia celo estas efektive demokratigi la aliron al tiu rimedo, en ĉiu hejmo en Usono”. La sistemon aprobis la usona sanagentejo FDA. Laŭ la fakuloj, temas pri unu plia rimedo por prizorgado de mensmalsanuloj, trans la medikamentoj. Tamen, oni povas utiligi ĝin kune kun psikodrogoj. La prezo de la nova aparato ankoraŭ ne estas difinita, sed probable restos je ĉirkaŭ 500 dolaroj. Baldaŭ aĉetebla.
Kion pensi pri tiu nova teknologiaĵo?
Sendube, oni respektu la klopodadon de industrioj mildigi la suferadon de depresiuloj. Neniu povus kritiki tion.
Tamen, kio pri la menciita pandemio? Kio pri kompreno de tiu tragika fenomeno de kresko de depresiuloj en la mondo? Kio fakte okazas al la homaro? Ĝis kiam oni kreados novajn medikamentojn aŭ novajn aparatetojn por solvi problemon, kies kaŭzon oni ne bone komprenas?
Depresio estas komplika malsano, kun aspektoj genetikaj, sociaj, kaj eĉ ligataj al nutrado kaj vivstilo. Estas evidente, ke drogoj helpas, sed ne vere solvas la malekvilibron. Ĉu la interhoma komunikado, kiu ravas per sia rapideco kaj trafeco, tamen alportas ian danĝeron? Ĉu la solvo troviĝas en la mano de edukistoj, kiuj devas konduki la novajn generaciojn al aliaj vivovojoj?
Multaj demandoj, malmultaj praktikaj respondoj. Ĉu provizore oni aĉetu la novan kapaŭskultilon?
Dimanĉe, la 14an de decembro 2025 okazis Zamenhof-Festo en Angers, Francio. En bonega etoso kunvenis 63 homoj por interparoli en Esperanto. La temo estis “muziko kaj dancoj”.
Matene okazis du prelegoj: Unue, David Guérin prelegis pri siaj festivalaj spertoj en Esperantujo kaj pri la Roskilde-festivalo kaj ties diferenco de Esperantaj eventoj. Ĝi estas grandega, neesperanta, somera muzikfestivalo en Danlando, kun diversaj volontulaj teamoj, inter ili unu Esperanta. Kontraŭ iom da facila laboro, oni povas partopreni dum tuta semajno en tiu mirinda evento, tendumi kaj manĝi senpage.
Poste, XiaoXiao prelegis pri plac-dancado, tre populara en Ĉinio nuntempe. Ŝi prezentis la aktualan situacion de plac-dancado kaj sekve, la procezon de ĝia evoluo kiu reflektas la gigantan ŝanĝiĝon de Ĉinio dum la lastaj kvindek jaroj. Ŝi finis per interaktiva parto: ĉiuj partoprenantoj gaje kundancis.
Inter diversaj intervenoj, oni parolis pri la tre interesa blogo de Christian Rivière nomata “Ajnoteko”. Sekvis kantata aperitivo kaj manĝo.
Posttagmeze kantistoj kaj muzikistoj Victoria Dubin (akordiono) kaj Gérard Houitte (gitaro) muzikis, kantigis kaj dancigis nin per cirklo-dancoj, ktp.
La partoprenantoj povis dum paŭzoj spekti ekspozicietojn de nekutimaj muzikiloj (sonorileto, bekflutoj, marakoj, senmembrana tamburino, ĝembo, pluvbastoneto, psalterioj, citro, okarino, ukulelo, valiho de Madagaskaro, kalimbo, ktp), de niabibliotekaj libroj primuzikaj, de libro-brokantaĵoj kaj de aliaj libro-budetoj de amikoj.
Laurent Vignaud
Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2025/12/francujo-31/
Post preskaŭ kvin horoj da laboro, la Konsulino, sen. Lorena Bellotti, fermis la hodiaŭan parlamentan sesion en Pavio, organizitan de Centro di Interlinguistica, elĉerpinte riĉan kaj densan tagordon.
La supera ĉambro kunsidis dum la mateno, post la varma saluto de la skabeno pri internaciaj rilatoj de la pavia civito, s-ro Brendolise, laŭ delego de la urbestro. El la multaj decidoj: aliĝis du novaj paktintoj (Centro di Interlinguistica, el Tiĉino, kaj Esplora Instituto de Esperantologio, el Svedio); estis aprobitaj — kelkaj plibonigitaj per amendoj — la modifoj Comincini pri direktivo Mühlemann kaj nova reglamento pri lingvotestado, laŭ propono de LF; same, la direktivo Barikumutima pri aliĝoj al la Pakto (AEI + HdE), la rezolucio Deceuninck-Silfer pri datenprotektado (HdE), la rezolucio Piccinini pri la Oka de Marto (proponita de la nova forumanino de FEM, c-ino Piccinini).
Same diligente laboris la Senato posttagmeze. Post la interesaj komunikoj de la kapitulanoj rilate al la respektiva aktiveco, estis aprobitaj (kun modifoj) la rezolucio pri cionismo (Kagina-Bartek), tiu pri la komentoj en HeKo (Martinelli) kaj la propono pri starigo de triopa komisiono por eventuala reformo de la Senata reglamento (Martinelli), kiu laboros dum la venontaj ses monatoj.
La sesio, la unua en la prestiĝa universitata urbo en Lombardio, anstataŭis la planitan leĝodonan kunsidon en Buĵumburo, nuligitan pro la milita stato en la areo. Fotis oficiale la eventon s-ro Federico Perinetti, kies laboron oni povas vidi petante al informado@esperantio.net.
Kvinan fojon, okaze de la Zamenhof-festo, precize la 15an de decembro 2025 (la Tago de la Esperanta Libro), la Akademio de Esperanto invitis tutmondan publikon al Konferenco de la Akademio, en kiu akademianoj prezentis per Zoom siajn laborojn kaj la laboron de la Akademio kaj fine proklamis la Laŭron de la Akademio 2025. Prelegis kvin akademianoj, ĉeestis pli ol kvardek spektantoj.
Amri Wandel prezentis la tradukadon de dika libro pri astrobiologio, Vivo en la Kosmo, kiun post kvarjara verkado kune kun biologo li publikigis anglalingve (“Life in space”) ĉi-septembre. Post multjara redaktado de la IKU-libro kaj verkado de pluraj libroj (“La Kosmo kaj ni”, …) pri astronomio kaj astrofiziko, li frontas novajn terminologiajn problemojn (vivo-zono…) en tradukado de tiu kompleta lernolibro pri nova fako. Sekvis demandoj ekzemple pri la diferenco inter biologia-signo kaj viv-signo.
Bertilo Wennergren montris al ni la testo-version de la venonta PIV. Ekde 2020, li gvidas la teamon, kiu profunde revizias tiun Plenan Ilustritan Vortaron per reta sistemo, kiun li evoluigas. La testo-versio testo.vortaro.net, ekde nun alirebla de la publiko, prezentiĝas pli klare, kun ligiloj al la precizaj kuntekstoj de la ekzemploj el pli ol 600 fontoj, kaj ĝi rajtigas ĉiujn raporti pri restantaj problemoj. Ruth Kevess-Cohen, membro de la teamo, prirespondis plurajn demandojn interalie pri la dato de la presota versio, eble 2030.
François Lo Jacomo priskribis la voĉdon-sistemon de la Akademio. Estas matematike pruvite, ke ne povas ekzisti plej bona voĉdonsistemo, kaj pluraj malsamaj voĉdonsistemoj estas efektive uzataj tra la mondo. En la Akademio gravas la du-triona plimulto kaj kiel kvorumo kaj kiel rezulto, interalie por oficialaj aldonoj al la universala vortaro. Kaj por voĉdoni inter pluraj ebloj la Akademio uzas la metodon de Kondorceto: voĉdonon per prefer-ordo de ĉiuj ebloj.
Jesper Jacobsen prelegis pri la premio Ampère de la franca Akademio pri sciencoj, kiun li ricevis la 28an de oktobro 2025. En Francio ekzistas kvin akademioj fonditaj de Colbert en 1666, kiuj interalie aljuĝas premiojn. Jesper Jacobsen pristudas statistikan fizikon, geometriajn modelojn de magnetaj materialoj. Studante fraktalan promenadon en ebeno hazarde tegita de etaj sesanguloj, li determinis la konstantojn de la statistika modelo. Kiam la ebeno iĝas duone tegita, subite la dudimensia perkolo laŭ tiuj sesanguloj pleniĝas.
Edmund Grimley Evans, memoriginte la historion kaj la regularon de la premioj aljuĝitaj de la Akademio de Esperanto, proklamis la ĉi-jaran laŭron de la Akademio: el 16 kandidataj libroj, la sephoma juĝkomisiono premiis poezian verkon aperintan en 2024: “Ek sor!” de Evgenij Georgiev. Ĝi konsistas el 105 sonetoj (7 sonet-kronoj) en klasika stilo. 38-jara inĝeniero kaj tradukisto loĝanta en Kazaĥio, Evgenij Georgiev estis jam plurfoje premiita en la Belartaj Konkursoj de UEA.
En la retejo de la Akademio, akademio-de-esperanto.org/, eblas spekti ĉiujn prelegojn de la Konferenco de la Akademio kaj legi pli detalan priskribon de la laŭro de la Akademio kaj de ties aŭtoro.
François Lo Jacomo
Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2025/12/akademio-35/
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Luiza Carol el Israelo
La pentraĵo estas farita de Luch OFER, la filino de la verkistino, en la jaro 1991.
Tiam la pentristino estis 18 jara.
Antaŭ tre tre longe, ĉe la piedoj de la Anda montaro, troviĝis eta vilaĝo, kie loĝis diligenta knabino. Ŝia nomo estis Anda, kaj ŝi estis paŝtistino.
Ĉiutage, Anda vekiĝis frue kaj kondukis la lamojn de la vilaĝo al paŝtejo. Ŝi scipovis melki ilin kaj purigi ilin. Kiam unu el la lamoj vundiĝis aŭ malsaniĝis, Anda flegis ĝin kaj kuracis ĝin pere de folioj, semoj, fruktoj aŭ radikoj. Tiujn kuracrimedojn instruis al ŝi la potenca sorĉistino Kvinoo, la Patrino-de-Ĉiuj-Grenoj, kiu loĝis en malproksima kavo, tre alte en la montaro.
Foje, dum plenluna nokto, Granda Vesperto eniris la vilaĝon. Tiu estis malica sorĉisto, kiu aliformiĝis en vespertegon por ŝteli manĝaĵon. Senbrue, li prenis sakojn da legomoj kaj grenoj, metis ilin sur la dorson de du lamoj kaj malaperis kune kun la ŝarĝitaj bestoj. Ekde tiam, li komencis viziti la vilaĝon ĉiun plenlunan nokton, por ŝteli. Ĉiufoje, li endormigis la vilaĝanojn, tiel ke ili ne kapablis forpeli lin. Oni preparis dekojn da kaptiloj por kapti lin, sed li superruzis ĉiujn per siaj sorĉoj.
La vilaĝanoj fariĝis pli kaj pli malkontentaj. Anda estis la plej chagrenita el ĉiuj, ĉar ŝi amis la lamojn kaj timis pri ilia sorto. Fin-fine, Anda prenis la lamojn de la vilaĝo en la montaron. Tri tagojn ŝi marŝis kun la lamoj tra kaŝitaj sekretaj padoj, ĝis ŝi alvenis al la kavo de Kvinoo.
La saĝa kaj potenca Patrino-de-Ĉiuj-Grenoj manĝigis la lamojn kaj la knabinon aŭskultante atente ties ĉi plendojn. Dum la nokto, Anda kaj la lamoj dormis, sed la sorĉistino laboris diligente. La sekvan matenon, Kvinoo ŝarĝis la lamojn per sakoj da mirakla greno, kiun ŝi ĵus preparis. Anda revenis hejmen kune kun la ŝarĝitaj lamoj.
Tio okazis ĝuste dum la sezono de grenosemado, kaj la vilaĝanoj tuj eksemis la novan grenon. La Granda Vesperto daŭrigis siajn vizitojn kaj ŝtelojn sensuspekteme, ankoraŭ kelkajn monatojn. Dume, la mirakla greno donis tre rapidan rikolton kaj la vilaĝanoj komencis prepari kaĉon el ĝi. Tiu manĝaĵo igis ilin ĉiutage pli fortaj. Iun nokton, la Granda Vesperto venis por ŝteli kiel kutime, sed la vilaĝanoj fin-fine sukcesis kontraŭstari liajn sorĉojn kaj forpeli lin. Pro timo, li fariĝis pli kaj pli malgranda kaj kaŝis sin. Laŭ onidiroj, li perdis por ĉiam la kapablon sorĉi, forfuĝis el la vilaĝo kaj neniam revenis.
La miraklan grenon, la vilaĝanoj nomis “kvinoo”, laŭ la nomo de la Patrino-de-Ĉiuj-Grenoj. Ĉu vi konas ĝin? Ĉu vi ŝatas ĝin?
RECEPTO PRI KAĈO “ANDA”
Mi boligis en apartaj kaseroloj kvinoon kaj florbrasikon. Mi miksis egalajn kvantojn el ili kune kun freŝa olivoleo kaj pastigis ĉion. Mi aldonis selon, karvion kaj kariofilon laŭ mia gusto. Mi dekoraciis per kapsiko, petroselo kaj olivoj.
Belarusio estas en la geografia centro en Eŭropo, dum sia historio ĝi ĉiam estis loko, kie multaj kulturoj, lingvoj kaj religioj renkontiĝis kaj kunvivis en paco. Ankaŭ Zamenhof dum kelkaj jaroj loĝis en Grodno, ĝis nun konserviĝis lia domo, kie nun troviĝas restoracio “Esperanto”. Kvankam Belarusio havas multajn historiajn ligojn kun Esperanto, nun ĝi restas preskaŭ la sola lando en Eŭropo, kie oficiale ne ekzistas Esperanta movado.
Lokaj Esperantistoj kune kun siaj moskvaj amikoj decidis ŝanĝi tion. Pasintjare okaze de la Zamenhof-Tago grupo da junaj Moskvaj esperantistoj kaj kelkaj esperantistoj el Grodno okazigis Esperantajn renkontiĝojn en Minsko kaj Grodno por revivigi la Esperantan movadon en Belarusio. Kvankam tiam pluraj gejunuloj esprimis sian deziron aliĝi al BelEJO (Belarusia Junulara Esperantista Organizo), ĉi tiu organizo ne ekfunkciis.
En majo 2025 estis organizita Esperanta ekspedicio tra Belarusio kun la celo trovi lokajn esperantistojn kaj krei jutubajn filmetojn pri kelkaj urboj de la lando, la filmetoj nun troveblas ĉe jutubo en la kanalo Esperanto Vivo (https://mallonge.net/evivo). Poste liceanoj de la Belarusia Ŝtata Universitato, kiuj ĉeestis la pasintjaran renkontiĝon decidis organizi novan kunvenon okaze de ĉi-jara Zamenhof-Tago. Moskvaj esperantistoj ofertis por ili librojn en Esperanto kaj lernolibrojn.
La 14an de decembro ĉi-jare, sojle de la Zamenhof-Tago, en Minsko okazis renkontiĝo de esperantistoj en la antikafejo “Atmosfero” kun partopreno de ĉirkaŭ dudek gejunuloj, kelkaj el ili jam estis kapablaj paroli Esperanton kaj surprize malkovris ke ili ne estas la solaj esperantistoj en Minsko.
Dum la renkontiĝo okazis mia prelego pri la vivo de Zamenhof kaj pri historio de la Esperanta movado, pri famaj Belarusiaj esperantistoj kaj pri la perspektivoj de revivigo de la landa movado; estis venditaj lernolibroj. Unu el la junaj liceanoj anoncis sian propran Esperanto-kurson por liceanoj sekvontjare.
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2025/12/belarusio-2/
Kelkaj el tiuj kiuj ne partoprenas la tubaran kantoparadon, jam partoprenis por aliaj konkursoj.
Kiel resumo, 1531 filmoj ricevis iun spekton, 4687 spektojn entute, kaj 1650 rekomendoj de tubaro estis sekvataj, kaj, por kompari, pasinta aŭtuno, la resultoj estis: 1388 filmoj, 2606 spektoj kaj 2671 rekomendoj sekvataj
Manĝi, promeni, purigi kaj eĉ legi - kune ĉio estas pli bela. Tion montras studaĵo kun datumoj de pli ol 40.000 usonanoj: Sendepende de tio kion ili ĵus faras, homoj estas pli feliĉaj, se ili ĉe ĉiutagaj aktivecoj ne estas solaj.
"Silentaj librokluboj" estas lokoj kie legemuloj renkontiĝas por komuna "silenta" legado. Interŝanĝo pri la legaĵoj ne estas deviga kaj la partoprenantoj restas eĉ ofte tute fremdaj unuj al la aliaj. La ideo ekestis en Usono, sed intertempe oni trovas tiujn nekutimajn legoklubojn en la tuta mondo.
Ke ĝuste okupiĝo kiu supozeble estas soleca kiel legado, estas praktikata tiamaniere, tio je unua vido ŝajnas esti kontraŭintuicia, sed evidente homoj estas en ĉiu vivosituacio kune malpli solaj aŭ simple pli feliĉaj. Tion dokumentas usona studaĵo kun datumoj de 41.094 partoprenintoj.
La homo estas komuneca besto kaj en socio homoj estas plej ofte pli kontentaj kaj pli feliĉaj, soleco aliflanke povas eĉ kaŭzi malsanon - tio estas laŭ esploroj sufiĉe bone dokumentita. Ĝisnunaj prilumigoj tamen supozigas ke tio ne validas por ĉiuj spertoj samgrade, sed precipe por agrablaj aferoj kaj travivaĵoj kiujn oni do ŝatas kundividi. Malagrablaj devoj kiel purigado aŭ ĉiutagaj plenumoj povas esti en socio eĉ pli nervostreĉaj, tion oni supozis ĝis nun.
Kiel esploristoj de la kanada universitato de Brita Kolumbio skribas, ekzistas krome indikoj ke kelkaj aktivecoj - kiel ekzemple legado - donas en soleco pli da ĝojo kaj efikas pli trankvilige. Entute tamen laŭ la esploristoj estas ankoraŭ ne bone esplorite, ĉu la kunestado kun aliaj kaŭzas pli da feliĉo nur en certaj situacioj, dum oni povas ĝui aliajn okupiĝojn nur prefere solece.
Ĉe la regulaj enketoj en kadro de la "Usona Tempuza Supervido" la partoprenantoj devis detale priskribi la antaŭan tagon inkluzive de ĉiuj aktivecoj. Krome ili devas indiki ĉe tri hazarde elektitaj aktivecoj, kiel feliĉaj ili estis sur skalo de 0 ĝis 6 dum tiu aktiveco. Kiel tria punkto estis notite, ĉu ili estis ĉe tio solaj aŭ en socio kun aliaj - fizike aŭ ĉe la telefono. Aktivecoj kiuj estas denature sociaj, kiel ekzemple la prizorgado de familianoj, ne estis inkluditaj en la analizo.
Restis pli ol 80 tipaj ĉiutagaj okupiĝoj kiel aktivecoj en la dommastrumejo kaj diversaj libertempaj aktivecoj. La rezulto: Estas egale kion oni faras - preni benzinon, aĉeti, iri al la banko - se oni estas ĉe tio kune kun iu alia, tiam preskaŭ ĉiam leviĝas la humoro, en la kvar prilumigitaj jaroj aperis nur unu sola aktiveco en la jaro 2021, ĉe kiu la humoro iomete suferis pro ĉeesto de iu alia, nome ĉe la purigado de kuirejo. Eĉ se la statistika efekto de unuopa aktiveco ne estas tre granda, oni ne subtaksu laŭ la esploristoj la efikon, vide al la multaj okazoj por ĉiutaga kunestado.
Komuna manĝado kaj trinkado laŭ la prijuĝa analizo de la kanada esplorista teamo estas aparte feliĉigaj, sekvite de vojaĝado, kurado aŭ promenado. Sed eĉ ĉe aktivecoj kiujn oni tipe faras en soleco, kiel do legado, la kunteksto restis signifa laŭ la studaĵo.
Por ekskludi la inversan efekton - nome ke feliĉaj homoj pli emas serĉi la kunestadon kun aliaj ol malfeliĉaj homoj - oni konsideris ankaŭ la humoran nivelon antaŭ la aktivecoj. Fakte tio apenaŭ efikis al la pozitivaj kuntekstoj.
"Se ĉio estas komune pli bona, kial homoj malgraŭ tio faras tiom da aferoj solaj?" demandis sin la esploristoj je la fino de sia studo. Laŭ ili la evidenta klarigo estas ke ne ĉiam homoj estas en proksimeco aŭ disponeblaj. Krome ekzistas ankaŭ aliaj motivoj, ne nur la strebado je feliĉo. Inter alie oni sola estas ĉe certaj devoj pli rapida aŭ pli efektiva, ekzemple se oni lernas por ekzameno.
La rezultoj pri la kvar jaroj da prilumigoj estas tre konsistaj, tamen la studaĵo havas ankaŭ malfortecojn, skribas la esploristoj fine. Inter alie ne eblis konsideri la kvaliton de la sociaj kontaktoj, ankaŭ ecojn de personeco, ekzemple ĉu iu estas tendence pli ekstravertita aŭ introvertita. Tiuj ecoj ne estis bildigitaj en la datumoj. Krome la kultura fono povus ludi gravan rolon ĉe la prijuĝo de sociaj kontaktoj.
Ekde januaro ŝanĝoj en la Estraro de TEJO igos la postenon de Ĝenerala Sekretario vaka. Sekve, la Elekta Komisiono malfermas alvokon por trovi kandidatojn al la Estraro de TEJO. Kandidato por iĝi estrarano de TEJO devas esti individua membro de TEJO en 2026 naskita inter la 1a de septembro 1990 kaj la 31a de aŭgusto 2008. Aliaj dezirindaj trajtoj de kandidato estas sperto en gvidado de volontula organizo, sperto en la Esperanto-movado, laboremo kaj flekseblo.
En okazo de alelekto por aktuale oficanta Estraro, la procezo estas senprokrasta kaj laŭeble rapida. Proksimuma komencdato: 15a de februaro 2026.
Ekzemploj de sekretariaj taskoj estas:
kontaktiĝo kun landaj kaj fakaj sekcioj por nomumo de komitatanoj;
starigado de voĉdonoj;
kontrolado de membrecoj;
registrado de aktivuloj en Centra Reto;
organizado de estraraj kaj komitataj kunsidoj;
livero de estraraj raportoj.
Cetere, estus utile se kandidatoj povos subteni la Estraron en iu(j) el la subaj kampoj:
Universitata Agado;
Adoleska Agado;
Egaleco;
Eksteraj Rilatoj;
Patronoj;
Dungitoj;
Volontuloj.
Bonvenas kandidatiĝoj de membroj kiuj interesiĝas pri la sekretaria posteno kaj/aŭ pri iu(j) el la supre menciitaj kampoj.
Por kandidatiĝi, sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org ĝis la 30a de januaro 2026 kun via vivresumo, motiviĝletero kaj indiko pri la fakoj, kiujn vi pretus transpreni en la Estraro.
Se vi scias pri taŭga kandidato, konvinku tiun sendi sian kandidatiĝon aŭ sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org, tiel ke la komisiono mem povu kontakti la eblan kandidaton.
En 2026 oni celebros la dudekan datrevenon de profunda ŝanĝo en la brita konstitucia sistemo. Estis en 2006, post la antaŭjara aprobado de la leĝo de konstitucia reformo, antaŭenpuŝita de la laborista registaro, ke la prezidado de la Ĉambro de la Lordoj transiris de la Lordo Kanceliero al la Lordo Referanto. Tiu reformo, enkondukita cele al plifortigo de la disigo de povoj inter la branĉoj de la ŝtato, montriĝis turnopunkto por la interna regado de la supera ĉambro de la brita parlamento.
La antaŭa aranĝo — laŭ kiu la Lordo Kanceliero samtempe havis rolojn en la ekzekutiva, leĝodona kaj justica povoj * — estis ofte kritikata kiel feŭdisma restaĵo malfacile akordigebla kun modernaj normoj de bona regado. La starigo de Lordo Referanto, elektita de la membroj mem kaj dediĉita ekskluzive al la funkciado de la ĉambro, respondis al kreskanta bezono je klareco kaj travidebleco kiujn la Nova Maldekstro, tiutempe gvidata de ĉefministro Blair, intencis enkonduki en la nacian konstitucian sistemon.
Post du jardekoj, la bilanco estas plejparte pozitiva. La Ĉambro de la Lordoj evoluigis pli koherajn procedurojn, ankaŭ pro tio ke la prezidanta oficisto ne estas politika gvidanto, sed garantianto de la reguloj; ne centro de povo, sed gardanto de ekvilibro. Tio ebligis al la lordoj plenumi sian revizian rolon kun pli granda aŭtoritato kaj sendependeco.
Tiu sperto meritas atenton ankaŭ ekster la Unuiĝinta Reĝlando. Por la Esperanta Civito, kiu plu serĉas instituciajn formojn kapablajn subteni longdaŭran stabilecon kaj demokratian maturecon, la jubileo de tiu reformo proponas utilan pensmodelon. Precipe la demando pri memregado de deliberaj korpoj restas malferma kaj aktuale diskutinda.
Ebla kaj dezirinda konstitucia evoluo por la estonteco de la Civito estus, miaopinie, ke kaj la Senato kaj la Forumo ricevu klarajn mekanismojn de interna governance. La enkonduko de propra prezidanto — elektata de la membroj kaj respondeca antaŭ ili — kune kun konstanta komitato pri proceduroj kaj administrado (kiel la hispana mesa), povus plifortigi la agadon kaj efikon de ambaŭ instancoj, permesante al la Konsulo koncentri siajn fortojn en la ekzekutiva laboro. Eble, inter la ŝanĝoj kiujn la geparlamentanoj konsideros proponi dum la nuna mandato estos la ebleco pritrakti ankaŭ tian britan modelon por pli moderna leĝodona povo en Esperantio.
* la Lordo Kanceliero rolis kiel altranga membro de la registaro, prezidanto de la supera ĉambro kaj, ĉar la Lordoj mem agis kiel Kortumo, ĉefrolulo de la justica instanco.
La Virtuala Kongreso de UEA okazis la unuan fojon en 2020, la jaro de la pandemio, kaj tuj montris sian valoron. Ne ĉiuj povas vojaĝi al la Universala Kongreso, sed ĉiuj povas partopreni virtuale. La Virtuala Kongreso, aŭ VK, jam fariĝis regula evento en la Esperanto-kalendaro. Ĉi-jare aliĝis 1407 kongresanoj el 90 landoj.
Jen komento de Fida Amatullah el Indonezio, kiu ĵus partoprenis en sia unua VK.
Mi partoprenis en VK por plibonigi mian parol-kapablon en Esperanto. Mi dubis komence, ĉu mi ĝuos la eventon, ĉar estas pli malfacile ekhavi rilaton kun alia homo virtuale ol per kunestado en la reala vivo.
En VK, mi povis paroli kun diversaj generacioj. Mi bedaŭras, ke mi ne petis iliajn konsilojn pri la vivo. Tamen interparolado kun pli aĝaj homoj varmigis mian koron. Mi parolis kun alia komencanto, maljunulino el Francujo. Ŝi transdonis al mi siajn Esperantajn lerno-materialojn. Tio estis tre mojosa, ĉar kvankam ŝi jam estas maljuna, ŝi ankoraŭ lernas novan lingvon.
Multaj personoj povis paroli plurajn lingvojn, kaj tio estis tre bela afero. Kelkaj kongresanoj volis lerni mian lingvon, la indonezian, kaj kelkaj povis eĉ paroli ĝin bone. Mi volis partopreni en la babilejo por krokodiloj, sed ne multaj homoj ĉeestis, kaj ĉiuj parolis en malsamaj lingvoj, do la situacio estis malfacila. En aliaj okazoj, tre multaj homoj ĉeestis samtempe en la sama vidbabilejo. Do, ne ĉiuj havis la ŝancon paroli.
La VK havas la kutimajn aranĝojn, kiuj okazas ankaŭ dum la ĉeesta Universala Kongreso. En la unua tago okazis la Movada Foiro, kiam Landaj kaj Fakaj Asocioj prezentis sian agadon al la kongresanoj. Estis kompreneble la Malfermo (kaj en la lasta tago la Fermo), kiun vi povas spekti ĉi tie. Estis prelegoj pri la plej diversaj temoj, estis prezentoj de libroj kaj revuoj, koncertoj, kaj ĉio alia, kio kutime okazas dum kongreso. Kvar horoj dum la lasta tago estis dediĉitaj al virina agado, kun serio de aranĝoj de, por, kaj pri virinoj.
Grava parto de ĉeesta kongreso, eble la plej grava parto, ne estas la prelegoj kaj organizitaj programeroj, sed la libera babilado kun aliaj esperantistoj el ĉiuj mondopartoj. En VK, tio eblis. Pluraj virtualaj ĉambroj estis rezervitaj kiel babilejoj, kaj kutime oni ankaŭ proponis temon, ekzemple “verkado”, “vojaĝemuloj”, “instruado” kaj simile. Temis pri libera babilado ĉirkaŭ la temo, sen organizanto. Iuj spacoj ricevis la nomojn “kafejo”, “manĝejo” kaj “koridoro”, kie oni povis renkonti konatojn kaj resti por babili, same kiel en la reala vivo. Do, eĉ virtuale eblis ĝui ĉiujn belajn spertojn de ĉeesta kongreso.
Anna Lowenstein
Fida Amatullah
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Aaron Chapman el Kanado
Post Kristnasko, kiam la grandaj manĝoj jam finiĝis kaj la lastaj gastoj foriris, ofte okazas io interesa. La mondo kvazaŭ malrapidiĝas. Oni ankoraŭ vidas lumetojn en fenestroj, eble restas kelkaj kandeloj sur la tablo, sed la bruo de la preparo subite ĉesas. Kaj tiam aperas la silento inter la festoj, tiu stranga, mola spaco inter unu pinto kaj la sekva.
Mi ĉiam rimarkas, ke en tiuj tagoj la tempo kondutas alie. Estas ankoraŭ ferioj por multaj, do oni ne hastas kiel kutime. Butikoj eble funkcias, sed sen tiu febra etoso de lastminutaj aĉetoj. La stratoj aspektas iom pli larĝaj, ĉar malpli da homoj iras tien kaj reen. Eĉ la sono de aŭtoj ŝajnas pli malproksima. Se vi eliras por promeni, vi povas senti kvazaŭ la urbo mem spiras pli profunde.
Estas ankaŭ aparta lumo. En nordaj lokoj la tagoj estas mallongaj, kaj tio mem invitas nin resti hejme. Oni faras teon aŭ varman ĉokoladon, sidiĝas kun libro, aŭ simple rigardas tra la fenestro sen bezono ion fari. La dekoracio ankoraŭ pendas, sed ili jam ne postulas atenton. Ili fariĝas fono, kvazaŭ malnova kanto, kiun oni ne plu aŭskultas aktive, sed kiu tamen donas senton de hejmo.
Inter la festoj oni ofte revenas al malgrandaj aferoj, kiujn la grandaj tagoj preskaŭ kovras. Oni ordigas iom, forigas paperon de donacoj, metas restaĵojn en ujojn, kaj samtempe rememoras momentojn. Iu ŝerco ĉe la tablo, rideto de parenco, mallonga mesaĝo de amiko. La memoro ne venas kiel tasko, sed kiel varma aero el forno. Ĝi simple leviĝas.
Kaj tamen tiu silento ne estas nur komforta. Foje ĝi ankaŭ portas iom da melankolio. Tio estas normala. Post longa atendado kaj intensa tago, la korpo kaj la menso sentas la subitan malpleniĝon. Sed eble ni ne devas timi tion. Malpleno povas esti ripozo. Ĝi estas loko, kie ni povas aŭdi nin mem pli klare, sen programo, sen devigo esti ĝojaj laŭ horaro.
La silento inter Kristnasko kaj la nova jaro donas ŝancon fari etan bilancon sen solenaj paroloj. Kion mi ŝatus konservi el ĉi tiu jaro? Kion mi pretas forlasi? Ne necesas grandaj promesoj. Foje sufiĉas unu simpla decido: pli promeni, pli telefoni al kara homo, aŭ simple pli ofte sidi sen ekrano kaj rimarki la momenton.
Eble pro tio tiom da homoj ŝatas tiujn tagojn, eĉ se ili ne ĉiam konfesas tion. La festo mem estas bela, sed la interspaco post ĝi estas trankvila donaco. Ĝi memorigas nin, ke la vivo ne konsistas nur el kulminoj. Inter la kulminoj estas la vera ĉiutaga muziko, pli milda, sed pli longa. Kaj se ni permesas al ni aŭskulti ĝin, eble ni eniras la novan jaron iom pli kvietaj, iom pli dankemaj, kaj certe pli homaj.
Feliĉajn festojn, interfestojn, kaj ĉian prosperon en la nova jaro!
Hodiaŭ, kiam la kristanoj, uzantaj la Gregorian kaj Novjulian kalendarojn, festas Kristnaskon, ni proponas (re)legi du Kristnaskajn novelojn, kiuj aperis ankaŭ kelkaj jaroj en La Ondo de Esperanto:
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2025/12/kristnasko-6/
La finiĝanta jaro estis la plej malfacila inter la du nordaj bordoj de la Atlantiko, grandparte pro la politikaj decidoj de la reelektita prezidento de Usono, Donald Trump; sed ĝi estis malfacila en Usono mem, se konsideri ke unuafoje la mondkongreso de PEN Internacia (Krakovo, komence de septembro) aprobis rezolucion kiu denuncas regreson de esprimlibero en tiu amerika federacio.
La konfliktoj multiĝis inter Usono kaj Eŭropo (ne nur Eŭropa Unio): de la nova doganpolitiko ĝis la interslava milito, de la ekspansiemo kontraŭ Danlando kaj la Komonvelta najbaro ĝis diskuto pri rearmado, de la monpunoj al informadikaj magnatoj ĝis la vizomalpermesoj. Oni sin demandas ĉu ekzistas ankoraŭ alianco inter okcidentanoj, eĉ inter parolantoj de la angla lingvo (en diversaj variantoj). En tia kunteksto, pozitiva ŝajnas la reproksimiĝo de Britio al EU.
En 2025 ekis geopolitika procezo, kie la rolo de Usono iĝas pli kaj pli ambigua. Sur la akso de tradicie perioda izoliĝo, ĝi enmiksiĝas en konfliktoj sur pluraj frontoj: ĉi tiu kontraŭdiro favoras nek “peace” nek “appeasement”, sed kreskigas malstabilecon, al kiu forte kontribuas la diverĝo de interesoj inter longtempaj okcidentaj aliancanoj.
La rezulto estas ke ĉiuj frontas la novan jaron pli malfortaj kaj pli malcertaj, kun internaj problemoj kaj eksteraj tensioj. Tio jam havas sian negativan efikon ankaŭ en Esperantio, ekonomie kaj kulturpolitike.
Ĉiujare infano el Supra Aŭstrio ekflamigas la "Lumon de paco" en la groto kie naskiĝis Jesuo en Betlehemo. Tiam la lumo venas en speciala lampo per aviadilo al Linz. Dum multaj jaroj pilgrimantoj el Supra Aŭstrio akompanis la infanon en tiu vojaĝo al Betlehemo.
Tiu nova tradiciaĵo okaze de Kristnasko ekestis en la jaro 1986 en la radiocentro de Supra Aŭstrio en Linz. Elirpunkto estis la ideo de aŭskultantino danki per lumo al ĉiuj donacantoj kiuj subtenas monkolektadon favore al handikapitaj infanoj dum la kristnaska vespero. Laŭ la estroj de la radiostacio tio estu tute speciala lumo. Ĉar oni festas dum Sankta Vespero la naskiĝon de Jesuo Kristo en Betlehemo, oni decidis venigi tiun lumon el Betlehemo. Memore al la mesaĝo pri la paco por homoj kun bona volo kiu estis diskonigata de la anĝeloj dum la naskiĝo de Kristo, oni nomis ĝin "Lumo de paco el Betlehemo".
Origine la Lumo de paco estis intencita nur por unufoja agado, sed jam en la unua jaro la loĝantaro de nia lando entuziasme bonvenigis la lumon el Betlehemo.
La simbolo de kristnaska paco fariĝis tradiciaĵo en tuta Eŭropo. Ĝi akiris precipe en la najbaraj landoj de orienta kaj centra Eŭropo lokon en la koroj de la homoj. Antaŭ 29 jaroj rekte post la revoluciaj ŝanĝiĝoj en la jaro 1989 la lumo de paco el Betlehemo unuafoje transsaltis limojn kiuj ĝis tiam estis netraireblaj.
10.000 homoj salutis ĝin sur la ĉefa placo de la sudbohemia urbo Budvejso kiel simbolon de la nova najbareco kaj interligiteco. Ĝi lumis ĉe la malfermita muro de Berlino kaj post la falo de la "Fera Kurteno" la infano de la pacolumo portis ĝin kun delegacio el Linz al la novaj najbaroj en Berlino kaj Turingio.
En la jaro 1989 komencis ankaŭ la skoltoj porti la Lumon de paco al la orientaj najbaraj landoj. Intertempe helpe de la skoltoj la lumo atingas la altan nordon de Eŭropo kaj en la oriento Vladivostokon. Ĝi venas al Usono, Argentino, Bolivio kaj eĉ al Aŭstralio. En Svislando la flamo el Betlehemo lumas en la tuta areo de la lando.
Multaj elstaraj personoj el la politika kaj socia vivo ricevis la Lumon de paco el Betlehemo, ekzemple ĉi-jare delegacio transdonis ĝin al la reĝo de Belgio kaj al reprezentantoj de la Eŭropa Komisiono en Bruselo. La kulmino de tiuj transdonoj estas la vizito ĉe la papo en Romo kiu ankaŭ ĉi-jare okazis. Kadre de ĝenerala aŭdienco papo Francisko jam la kvaran fojon ricevis la lumon el Betlehemo.
Estas ege ĝojige ke ideo kiu naskiĝis en Supra Aŭstrio disvastiĝis en la tuta mondo. Ekzistas ankaŭ kanto pri la Lumo de paco. Vi povas aŭskulti ĝin kantata de Rolando Villazón kun geknaboj el bazlernejo en Turingio.
Dum pli ol tridek jaroj en Litovio meze de decembro okazas vica kongreso de Litova Esperanto-Asocio (LEA) kaj la tradiciaj Zamenhof-Tagoj. Ĉi-jare la 13an de decembro okazis la 60a jubilea Kongreso de LEA kaj Zamenhof-Tagoj 2025. Ambaŭ aranĝojn partoprenis 80 esperantistoj el dek urboj de Litovio, tri gastoj el Latvio kaj unu el Hispanio.
La kongreson per enkondukaj vortoj komencis la prezidanto de LEA Povilas Jegorovas. Sekvis minuto da silento – ĉi-jare forpasis tri litovaj esperantistoj – Algimantas Sudeikis el Anykščiai, Aušrinė Aleknavičiūtė el Kaŭno kaj Angelė Straleckienė el Marijampolė.
La raporton pri la esperantista agado en Litovio dum 2025 prezentis Povilas Jegorovas. Li emfazis, ke la jaro por litovaj esperantistoj estis ege favora, enhavoriĉa, intensa; estis kelkaj gravaj atingoj. La agado evoluis laŭ kelkaj ĉefaj direktoj.
La ĉefa afero estis organizo kaj efektivigo de la 59aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-59), kiuj okazis en Kaŭno de la 5a ĝis la 13a de julio. BET-59 sendiskute estis la plej grava esperantista aranĝo en Litovio en la 21a jarcento post la 90a Universala Kongreso de Esperanto en Vilno en 2005. Ĉi-foje ĝin organizis ne nur LEA, sed kunorganizantoj estis ankaŭ la universitato Vytautas la Granda kaj Monda Centro de Litovoj. La Alta Protektanto de BET-59 estis tiutempe la unua vicprezidanto de Litovia parlamento Juozas Olekas, kiu nun jam estas ĝia prezidanto. Li partoprenis la inaŭguron de BET-59.
Salutleterojn sendis tri ministroj de Litovio (pri edukado, scienco kaj sporto, pri kulturo, pri eksterlandaj aferoj). La rektoro de la universitato aranĝis luksan akcepton por BETanoj post la inaŭguro. BET-59 ricevis esencan helpon de la urbo Kaŭno, inkluzive de la financa helpo.
Al BET-59 aliĝis 296 esperantistoj el 32 landoj – reale partoprenis ĉirkaŭ 250. Ĉio okazis en la universitato Vytautas la Granda. La programo estis riĉa kaj intensa. Estis faritaj 35 prelegoj kaj raportoj, estis kvin grupoj de diversnivelaj Esperanto-kursoj kun instruistoj el kvar landoj. Estis tre riĉa kultura programo – okazis naŭ koncertoj de artistoj el Italio, Francio, Svedio, Pollando, Litovio. Estis montritaj kvar spektakloj de aktoroj el Italio, Francio, Litovio. Estis montritaj kvar dokumentaj filmoj. Severija Marija Banaitytė gvidis kurson de la litova lingvo. Aida Čižikaitė faris prelegserion pri la litovaj kulturo, historio, lingvo. Estis multaj ekskursoj.
Ĉiu partoprenanto ricevis la ampleksan kaj enhavoriĉan 154-paĝan “Libron por BET-ano”, eldonaĵon pri la pentristo kaj komponisto M. K. Čiurlionis okaze de la 150-jariĝo de lia naskiĝo, kaj faldfolion pri Kaŭno en Esperanto eldonitan de la Kaŭna turisma kaj informa centro. Pawel Fisher-Kotowski tre profesie redaktis la ĉiutagan gazeton “Kunfluo” – aperis 8 numeroj kun 32 paĝoj, publikigitaj 60 fotoj.
Multaj litovlingvaj komunikiloj aperigis ampleksajn artikolojn pri la 59a BET. Ankaŭ eksterlanda Esperanto-gazetaro tre pozitive priskribis ĝin (en Germanio, Nederlando, Finnlando, Israelo, Ruslando, UEA). Laŭ peto de UEA en Litovio estis presita la libro “Internacia Kongresa Universitato. Scienca Universitata Sesio” kun prelegoj de UK en Brno kaj BET en Kaŭno.
Alia grava evento de la jaro estis la 23a Internacia Medicina Esperantista Kongreso, okazinta en Kaŭno antaŭ BET-59. Litoviaj kaj Pollandaj gejunuloj okazigis komunan renkontiĝon en Druskininkai.
La Monda Centro de Litovoj kunlabore kun LEA eldonis du gravajn librojn. Temas pri la litovlingva libro “Lietuvos esperantininkai” (Litovaj esperantistoj) de Ieva Švarcaitė kaj la poemaro “Mi lernas ĝoji”. de Inita Tamošiūnienė En Šiauliai aperis libro de prof. Vytautas Gudonis pri Vasilij Jerošenko en la ukraina kaj rusa lingvoj.
Tre grava agaddirekto estas la invito de la 113a Universala Kongreso de Esperanto al Kaŭno somere 2028. Oficiala propono estis sendita al Estraro de UEA en aŭgusto. Legu pli pri la klopodoj okazigi UK-113 en la artikolo, publikigita antaŭ nelonge ĉe https://sezonoj.ru/2025/12/litovio-83.
Dum la tuta jaro daŭris kutima informa laboro pri Esperanto kaj esperantista agado por ekstera publiko. LEA havas tre bonajn kunlaborajn kontaktojn kun pli ol dek amaskomunikiloj, kiuj informas pri nia agado okaze de ĉiuj niaj agadoj kaj iniciatoj (BET, IMEK, libroj k. a.).
Daŭras instruado de Esperanto en la universitatoj de Kaŭno, Vilno, Šiauliai, Panevėžys.
Funkcias sufiĉe intensaj internaciaj ligoj de litovaj esperantistoj. La 110an UKon en Brno partoprenis 18 esperantistoj el Litovio. La 6an Virtualan Kongreson de Esperanto partoprenis ses litoviaj esperantistoj. Krome, Litoviaj esperantistoj partoprenis diversajn esperantistajn aranĝojn en Nederlando, Italio, Ĉinio, Koreio, Francio, Madagaskaro, Pollando, Indonezio.
Originalaj beletraĵoj de Laimundas Abromas aperis en “Penseo”, “Beletra Edeno”, “Literatura vivo” kaj en la retejo Verkoj.com. Litovaj esperantistoj partoprenas en diversaj literaturaj konkursoj. La internacia revuo “La Ondo de Esperanto” kaj la samtitola novaĵretejo ofte publikigas materialon pri la agado de Litoviaj esperantistoj. Aida Čižikaitė estas akceptita en la Panteonon de Edukado.net.
Post la raporto nome de LEA estis gratulitaj ĉi-jaraj diversaĝaj jubileuloj. Nome de la Litovia ministerio pri edukado, scienco kaj sporto, la prezidanto de LEA Povilas Jegorovas pro meritoj en organizado de la 59-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj kaj pro alia multjara aktivado enmanigis dankfoliojn de la ministerio al jenaj aktivuloj:
Asta Nastaravičiūtė
Aida Čižikaitė
Dalia Pileckienė
Gražina Opulskienė
Gražvydas Jurgelevičius
Ramūnas Narbutas
Vida Kulikauskienė
Severija Marija Banaitytė
Solveiga Sadauskaitė
Sekvis la komuna fotado kaj fermo de la kongreso.
Post la tagmanĝa paŭzo okazis la Zamenhof-Tagoj 2025. dediĉitaj al la 166a datreveno de la naskiĝo de Ludoviko Zamenhof. Ĝi komenciĝis per prelego de Vytautas Šilas “Reviviĝo de litova Esperanto-movado. La startaj jaroj 1956-1957”. Sekvis impresoj de Severija Marija Banaitytė kaj Aušrinė Tamošiūnaitė pri la 81a Internacia Junulara Kongreso de TEJO en Indonezio. Estis prezentitaj noveldonitaj libroj – tiu de Ieva Švarcaitė “Lietuvos esperantininkai” kaj la poemaro “Mi lernas ĝoji” de Inita Tamošiūnienė. Gražina Opulskienė rakontis pri la 91a Itala Esperanto-Kongreso.
La tago finiĝis per tre ĉarma koncerto de Ieva Laučkaitė (violono) kaj Ugnė Barysaitė (piano). Ili ludis diversajn tango-melodiojn. Granda grupo da partoprenantoj daŭrigis la vesperon en la restoracio “Miesto sodas”.
La 14an de decembro okazis ekskurso al la historia prezidentejo de Litovio en Kaŭno. Funkciis riĉa libroservo. Ĉiuj disveturis hejmen kun entuziasmo sekvontjare daŭrigi nian gravan agadon.
Povilas Jegorovas
prezidanto de Litova Esperanto-Asocio
Fotoj de Gražvydas Jurgelevičius
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2025/12/litovio-84/
Tiun ĉi rakonton de James Russell Lowell produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Kiam estis Petro sesjara, ni havis vere malfacilan jaron. Ni povis permesi al si nur tion, kion ni vere bezonis. Malgraŭ tio ni konsciis, ke ni estas pli riĉaj ol plimulto da homoj, kiuj ne povas permesi al si nek tion kion nia familio. Tio estis por ni konsolo, sed ne por nia sesjara filo, kiu ankoraŭ tion ne komprenis.
Kiam proksimiĝis Kristnasko, ni diris al Petro, ke tiun ĉi jaron ni por neniu el ni aĉetos la donacetojn. „Nu, mi proponas al vi, kion ni povus fari,“ diris la patro, kiam li vidis malgajon en la okuloj de Petro. "Ni povas desegni la donacetojn, kiujn ni reciproke donacus al ni.
Kelkajn sekvantajn tagojn ĉiu el ni sekrete laboris kun rideta mieno. Fine ni malfacile ŝparis por malgranda Kristnaska arbeto, kiun ni ornamis per propramane pretigitaj paperornamaĵoj. Malgraŭ malfavoraj cirkonstancoj la arbeto aspektis tiel bele kiel neniam antaŭe. La donacetoj estis nur desegnaĵoj de donacetoj, kiujn ni volonte dediĉus al ni – eltonditaj, desegnitaj, pentritaj, surgluitaj, kudritaj kaj metitaj aŭ pendigitaj sur la arbeto. Tamen, tio estis la donacetoj, kiuj tre superigis niajn revojn. Troviĝis tie alloga nigra limuzino kaj ruĝa motorboato por la patro. Mi ricevis diamantan broĉon kaj peltmantelon. Petro ricevis la plej multekostajn donacetojn eltonditaj de reklammagazinoj. Tre plaĉis al li indiana tendo, kiun al li desegnis la patro, kaj naĝbaseno, kiun desegnis la panjo. Al mi treege plaĉis domo pentrita per akvarela farbo, pri kiu mi revas – blanka kun verdaj ŝutroj kaj kun citisoj sur herbejo. La domon pentris mia edzo.
De nia Petro ni ne atendis kompreneble iajn donacetojn. Tamen, ni ricevis unu ekster-ordinaran donaceton, kiun li transdonis al ni tre ĝojigita. Ĝi estis evidente per la plej moderna metodo desegnita bunta bildeto – tri ridetantaj staturoj – viro, virino kaj knabeto. Ili ĉirkaŭbrakumis sin, dank al kio ĝi efikis
kiel unu persono.
Sub la bildo estis skribita unu sola vorto – NI.
Multajn jarojn ni rememoris ĉi tiun Kristnaskon kiel la plej belaj kaj plej riĉaj festoj, kiujn ni pasigis komune. Infanoj estas heroldoj de Dio, kiujn ĉiutage sendas disvastigi la amon, esperon kaj pacon.
Jarka Malá kaj ĉiuj kunlaborantoj de la Esperanta Retradio deziras feliĉan Kristnaskon.
UEA alvokas subteni esperantistojn en D. R. Kongo tra la Konto Espero
Universala Esperanto-Asocio per sia Konto Espero daŭrigas solidaran agadon por subteni individuajn membrojn de la Asocio, kiuj troviĝas en la plej bezonataj situacioj pro armitaj konfliktoj kaj humanitaraj krizoj.
Pere de zorge kolektitaj informoj ekde marto 2025, jam eblis helpi ĉirkaŭ 28 individuajn membrojn de UEA en Demokratia Respubliko Kongo, ĉefe en la urboj Goma kaj Bukavu, regionoj forte trafitaj de perforto kaj malstabileco. Al tiuj helpitoj UEA sukcesis sendi monhelpon de po 100 eŭroj.
En regiono, kie granda parto de la loĝantaro vivas sen stabila formala enspezo kaj kie multaj familioj devas kontentiĝi per tre limigitaj rimedoj, tia sumo povas havi realan kaj tujan efikon: por multaj ĝi signifas subtenon por bazaj bezonoj dum unu aŭ eĉ du monatoj, ekzemple por manĝaĵoj, loĝkostoj, sanelspezoj aŭ edukaj bezonoj. En kondiĉoj de milito kaj delokiĝo, tiu helpo ofte estas decida por travivi malfacilan periodon kun minimuma digno.
UEA nun celas etendi tiun solidaran helpon al ankoraŭ aliaj individuaj membroj, kiuj daŭre suferas pro militoj kaj perfortaj konfliktoj en diversaj regionoj de la mondo. Tial la Asocio alvokas la tutmondan Esperanto-komunumon kaj aliajn homojn de bona volo kontribui al la Konto Espero, por ke neniu membro restu sola fronte al tiaj malfacilaj provoj.
Tiu solidareca alvoko estos akompanata de speciala kultura gesto: en la jutuba kanalo de UEA aperas muzikvideo de la kanto Milittempe, interpretata de Joel Muhire kaj Miriam Ingabire Alliance, esperantistaj kantistoj el D. R. Kongo. La kanto premieriĝis dum la malfermo de la 6a Virtuala Kongreso de Esperanto kaj nun estas prezentata aparte – kiel necesa voĉo de espero, eltenemo, homa proksimeco kaj konfirmo de niaj valoroj en tempo de sufero.
Per tiu iniciato UEA volas memorigi, ke Esperanto ne estas nur lingvo, sed ankaŭ komunumo de reciproka zorgo. En la strategia plano de UEA por la periodo 2025-2030, nome AKIRI, solidareco estas unu el la referencaj valoroj. Eĉ kiam la helpo estas modesta laŭ ciferoj, ĝi povas esti profunde esperodona gesto por tiuj, kiuj sentas sin forgesitaj de la mondo. Do ĉiuj donacoj gravaj. Se donacoj alvenos abunde, ankaŭ eblos pensi agadojn krom la referenca helpo de po 100 eŭroj por helpito.
Kiel same jam memorigis nin Joel Muhire: UEA estas nia, UEA estas vi. Kune ni povas mildigi maljustaĵojn kaj konservi esperon – en milittempoj ni devas eĉ pli konfirmi nian forton, kio en la aktivismo de la Esperanto-movado ĉefe estas la forto de espero.
Unue, la Verdana konferenco estas kunsido por diskuti teknikaĵojn, reformojn de regularoj, decidi ĉu ni kiel verdanoj volas stariĝi kiel sendependa strukturo, kaj debati inter ni pri praktikaj strategioj rilataj al la aplikado de la ideoj kaj temoj, kiuj jam estas en la programo, kiun la civitanaro voĉdonis. Se ni eĉ ne kapablas fokusiĝi pri tiuj, ni certe ne bezonas pliajn teoriajn diskutojn, kiuj nur riskas saturi niajn jam limigitajn kapablojn.
Due, la Verdana konferenco estas malfermita al ĉiuj kiuj intencas partopreni en la aktivaĵoj de la eventuala Verda Kolektivo: tamen ekzistas risko, ke neniu Kolektivo estos fondita, se la reformpropono ne estos aprobita (aŭ ne en la proponita formo). En tiu kazo la konferenco fariĝos simple kunsido de la nuntempa Verda Listo, do nur la elektitaj gesenatanoj rajtos resti, fizike aŭ virtuale, por la cetero de la tagordo, kun escepto de homoj invititaj de la asembleo mem.
Trie, la Verdana konferenco okazos en hibrida formo, aŭ almenaŭ tion ni klopodu. Kompreneble, blankaj gesenatanoj ne rajtas partopreni.
Ekde januaro, ŝanĝoj en la Estraro de TEJO igos la postenon de Ĝenerala Sekretario vaka. Sekve, la Elekta Komisiono malfermas alvokon por trovi kandidatojn al la Estraro de TEJO.
Kandidato por iĝi estrarano de TEJO devas esti individua membro de TEJO en 2026 naskita inter la 1-a de septembro 1990 kaj la 31-a de aŭgusto 2008. Aliaj dezirindaj trajtoj de kandidato estas sperto en gvidado de volontula organizo, sperto en la Esperanto-movado, laboremo kaj flekseblo.
En okazo de alelekto por aktuale oficanta Estraro, la procezo estas senprokrasta kaj laŭeble rapida. Proksimuma komencdato: 15-a de februaro 2026.
Ekzemploj de sekretariaj taskoj estas:
kontaktiĝo kun landaj kaj fakaj sekcioj por nomumo de komitatanoj;
starigado de voĉdonoj;
kontrolado de membrecoj;
registrado de aktivuloj en Centra Reto;
organizado de estraraj kaj komitataj kunsidoj;
livero de estraraj raportoj.
Cetere, estus utile se kandidatoj povos subteni la Estraron en iu(j) el la subaj kampoj:
Universitata Agado;
Adoleska Agado;
Egaleco;
Eksteraj Rilatoj;
Patronoj;
Dungitoj;
Volontuloj.
Bonvenas kandidatiĝoj de membroj kiuj interesiĝas pri la sekretaria posteno kaj/aŭ pri iu(j) el la supre menciitaj kampoj.
Por kandidatiĝi, sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org ĝis la 30-a de januaro 2026 kun via vivresumo, motiviĝletero kaj indiko pri la fakoj, kiujn vi pretus transpreni en la Estraro.
Se vi scias pri taŭga kandidato, konvinku tiun sendi sian kandidatiĝon aŭ sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org, tiel ke la komisiono mem povu kontakti la eblan kandidaton.
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo Sergio Viana el Brazilo
Roza estas negrino kaj ne havas siajn frontajn dentojn. Ŝia buŝo estas ĉiam malfermita kaj plena de salivo, pro la medikamentoj, kiujn ŝi englutas, kontraŭ skizofrenio. Ŝi moviĝas malrapide, parolas milde kaj malmulte, ŝia rigardo estas senesprima. Ŝi iradas en la koridoroj de la maljunulejo, ĉiam kun la kapo turnita malsupren, kvazaŭ ŝi profunde meditus, aŭ kvazaŭ ŝi serĉus iun objekton, kiu falis el ŝia mano. Sed Roza nenion posedas, kiu povus fali. Ŝi surhavas vestojn donacitajn, uzitajn, sandalojn el kaŭĉuko trivitajn kaj koloran braceleton el kaŭĉuko, pri kiu ŝi multe fieras.
Roza loĝas en maljunulejo por malriĉaj homoj, de jaroj. El tie ŝi eliras nur por sangekzamenoj, unufoje en ĉiu jaro. La ceteran tempon ŝi iradas laŭ la koridoroj aŭ rigardas malnovan televidaparaton kun malklara ekrano kaj sibilanta sono. Dum la lastaj jaroj, Roza frekventas lecionojn por alfabetigo, kiujn simpatia juna volontulino proponas, unufoje en ĉiu semajno. Ŝi zorgeme kopias literojn kaj ciferojn sur donacita kajero, el kiu, evidente, oni forprenis skribitajn foliojn, lasante ankoraŭ kelkajn neskribitajn. Roza jam lerte konas la numerojn de 1 ĝis 10.
Ĉiusemajne alvenas kuracisto. Li parolas al kelkaj maljunuloj, ekzamenas kelkajn el ili, skribas paperojn, donas instrukciojn. Li ĉiam interŝanĝas kelkajn vortojn kun Roza, simpatie. Tiun tagon, Roza sin pretigas, surmetas koloran bluzon kaj la sandalojn uzatajn por iri surstrate. Kaj ŝi montras al la doktoro sian semajnan lecionon, el la alfabetiga kurso. Li ĉiam laŭdas:
- Via skribo estas bela, Roza! Gratulon!
Hodiaŭ, ĉar mankas malmultaj tagoj ĝis la Kristnasko, Roza prenis al si kuraĝon. Kiam ŝi adiaŭis la kuraciston, ŝi mallaŭte diris:
- Mi volus gajni brakhorloĝon, en la Kristnasko... Kiu montras la horon per ciferoj, sur ekraneto.
La kuracisto ekmiris.
- Horloĝon, Roza? Ĉu vi scipovas rigardi la horon?
- Mi volas lerni...
Li pensis dum momento. Poste li denove demandis:
- Kaj por kio vi volas scii, kioma horo estas, Roza?
Nun estis ŝi, kiu pensis. Fine, honteme, ŝi klarigis:
- Unu tagon, la instruistino diris, ke la tempo nun pasas tre rapide. Mi ne komprenis tion. Mi ne povas kompreni, kio estas pasanta tempo. Ŝi diris, ke sufiĉas rigardi horloĝon, kaj mi komprenos. Nun mi pensas pri tio tagnokte. Se mi havus horloĝon...
Roza interrompis la klarigon kun timema rideto.
La sekvan tagon, la doktoro alportis ciferecan brakhorloĝon, fiksis ĝin al la maldekstra brako de Roza.
- Poste vi diru al mi, Roza, ĉu efektive la tempo pasas, aŭ ĉu temas pri blago. Feliĉan Kristnaskon!
Trompuloj kreis plurajn kontojn en la retejo de Pasporta Servo kaj dissendis fraŭdajn mesaĝojn en Esperanto por ricevi kreditkartajn informojn de la uzantoj. La teamo de Pasporta Servo haltigis la atakon la 12-an de decembro.
En la retejo de Pasporta Servo eblas trovi esperantistajn gastigantojn en multaj partoj de la mondo.
Merkrede la 10-an de decembro diversaj uzantoj de Pasporta Servo skribis al la centra retpoŝta adreso de la servo, demandante aŭ atentigante pri strangaj mesaĝoj, rakontas Meiyer Goren, prizorganto de la retejo.
Trompa mesaĝo sendita al uzanto de Pasporta Servo.
– Mi tuj blokis la konton sed ĝi jam sukcesis sendi iom da mesaĝoj. Vespere de la sama tago la krimuloj kreis dek pliajn kontojn kaj daŭrigis sian fiagadon, sendante po iom kelkajn mesaĝojn el ĉiu konto. Tiuj novaj trompaj mesaĝoj jam estis en Esperanto, klare maŝintradukitaj sed en sufiĉe bona kvalito.
Kiel la trompuloj sukcesis ĉirkaŭiri la kontraŭrobotajn protektojn?
– Post prisondo mi venas al la konkludo ke ili kreis tiujn kontojn permane. Ne temis pri centoj sed nur manpleno da kontoj – plej verŝajne ili unue esploris kiamaniere funkcias la retejo, kiel oni trovas aliajn uzantojn kaj kiel uzanto sendu mesaĝon al alia uzanto. Poste ili aŭtomatigis tion: ĉiu atako komenciĝis per vizito al la serĉilo, serĉo laŭ specifa lando-nomo, kaj sekve vizito al la profilpaĝoj de la gastigantoj. En la profilpaĝo ili alklakis la butonon ”Sendi mesaĝon”.
Ĉu io simila okazis antaŭe? Ĉu vi sukcesis malhelpi, ke tio okazu denove?
– Io simila neniam okazis antaŭe. Pro tio mi estis komence iom surprizita, sed analizante ilian agadmanieron mi eltrovis kie mi povas plifortigi la protektojn en la retejo. Momente ĉiuj novaj mesaĝoj devas esti permane aprobitaj, kaj dume mi preparas pli daŭripovajn protektojn.
La trompa mesaĝo estas sufiĉe interesa, ĉar la trompuloj evidente komprenis por kio oni uzas Pasportan Servon kaj verkis la mesaĝon laŭ tio.
– Ne estas tiom malfacile kompreni kio estas Pasporta Servo kaj kiel oni uzas ĝin – ekzistas la paĝoj ”Kio estas PS” en la angla kaj en la retejo kaj en Vikipedio; aŭtomata tradukilo ene de Google Chrome ebligas uzi la retejon sen scii unu vorton en Esperanto. Sed jes, evidente la atakanto aŭ atakantoj dediĉis tempon por pristudi la retejon kaj diversajn aspektojn de la servo.
Meiyer Goren. Foto: privata
Tiu, kiu sekvis la ligilon en la trompa mesaĝo, post kelkaj pludirektoj alvenis al retpaĝo kie oni admonis la uzanton enskribi siajn kreditkartajn informojn por ”konfirmi” sian konton ĉe Pasporta Servo. Pluraj uzantoj kontaktis la administrantojn de Pasporta Servo por demandi, kial estas bezonataj tiuj kreditkartaj informoj, sed mankas informo pri ajna uzanto, kiu efektive estis trompita doni tiujn informojn, rakontas Meiyer Goren.
– Mi dissendis klarigan leteron kelkajn horojn post la atako al ĉiuj, kiuj estis almesaĝitaj de la krimuloj, kaj mi esperas ke neniu estis trompita. En la letero mi indikis ke tiuj kiuj donis la detalojn en la paĝo kontaktu senprokraste la eldonanton de la karto – banko aŭ alia financa institucio.
Eĉ se oni ne donas ajnajn informojn al la krimuloj, tiaspecaj atakoj laŭ li povas esti danĝeraj, ĉar la trompa paĝo povas kaŝe instali programojn en la komputilo aŭ telefono, ekzemple por spioni la uzanton.
– Tio ne ŝajnas okazi en tiu paĝo, mi ne rimarkis kodon aŭ provojn tion fari. Sed homoj devas ĉiam esti suspektemaj kiam iu petas ilin viziti iun nerilatan retejon; ekzemple, ajna ago rilata al la konto de Pasporta Servo estu nur sur la retejo pasportaservo.org. Finfine ne gravas kiom da teknologiaj bariloj mi starigos, krimuloj ĉiam provos manipuli la homan psikologion.
– Kurioza afero estas ke dum la atakoj okazadis, mi estis prepariĝanta por gvidi trejnadon ĉe kliento pri… ciberatakoj al entreprenoj.
Pasporta Servo nun havas proksimume 12 500 registritajn uzantojn, el kiuj 2 400 estas konsiderataj aktivaj – ili ensalutis almenaŭ unu fojon dum la lastaj 18 monatoj. La gastigantoj estas 2 460, kaj el ili 915 vizitis la retejon dum la lastaj 18 monatoj.
Berlinaj kaj Brandenburgiaj esperantistoj invitis al la Zamenhoffesto 2025, la 13an de decembro en la renkontiĝejo de la Berlina distrikto Lichtenberg, kiu nomiĝas Kiezspinne (kvartala araneo). Jam estas longa tradicio, okazigi tie nian feston, kiu samtempe estas la kulmino de la asocia Esperanto-vivo dum la jaro. Ĉi-foje ni trovis eblecon kunveni proksime al la naskiĝtago de Zamenhof. Laŭ la reto samtage okazis pluraj Zamenhoffestoj ankaŭ en aliaj partoj de la mondo.
Al la Zamenhoffesto venis nur 22 personoj, inter kiuj mankis la multjaraj geamikoj el Szczecin, sed subite aperis alia delonga amiko Janusz Duda, kiu ne ĉeestis dum la pasintaj festoj. Alia afero estis, ke ne povis okazi la kutima libroservo pro manko de Johano Pachter. Nur tri ĉeestantoj kunportis Esperantaĵojn por donace disdoni laŭ la propono de Peter Kühnel.
Tamen libroj estis ankaŭ en la centro de la programo, ĉar temas ankaŭ pri la tago de Esperanto-libro kaj, kiun ni celebris. Fritz Wollenberg prezentis sian plej freŝan libron pri la 100 Germanaj Esperanto-Kongresoj, sed ankaŭ iomete pri la kongresoj en GDR kaj pri la Universalaj Kongresoj de Esperanto, okazintaj en Germanio. Margarete Bastian prezentis sian ŝlagroalmanakon, kiun ŝi ankaŭ ofertis al la ĉeestantoj por akiri mondonacojn por la Esperanto-Ligo Berlin-Brandenburgio. Ne mankis demonstrado de tri kantoj el tiu almanako.
Interesa kontribuaĵo estis sufiĉe nekutima festparolado de Philipp Sonntag, kiu instigis la ĉeestantojn al hurlado kiel la lupoj. La temo estis paco. Li eĉ prezentis pacigilon kiel formularon por diversaj situacioj. Detalojn vi trovas ĉe https://esperanto.berlin/mondkoncepto/.
Peter Kühnel interese kaj detale prelegis pri Esperanto-mono “Steloj”, kiun oni uzis por pagi longtempe.
Neforgesebla kulmino de la festo estis video-konferenco kun la samtempe okazintaj Zamenhof-Tagoj en Bjalistoko. Parolis kaj starigis demandojn kelkaj homoj en ambaŭ flankoj. Estis la unua fojo, ke sukcesis tiu video-konferenceto ankaŭ rilate al teknika vidpunkto. Ronald Schindler disponigis siajn proprajn teknikaĵojn por certigi la interparoladon.
Memkompreneble frandaĵoj estis surtable. Okaze de la posttagmeza kafumado, kiel kutime, eblis gustumi Kristnaskajn kukojn.
La sekva Zamenhoffesto okazos la 5an de decembro 2026 en la sama domo. Jam notu la daton por certigi vian partoprenon! Eble ni denove aranĝos video-konferencon kun alia Zamenhoffesto ie en la mondo.
Ronald “Ronaldo” Schindler
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2025/12/germanujo-43/
La fonda kongreso de SAT en 1921.
SAT ne estas politike neŭtrala, male ol UEA. En freŝa 
Dante Alighieri. Vivo nova / Vita nova / Tradukis el la itala Enrico Dondi. – Chapecó: Fonto, 2003. – 167 paĝoj.
La jaro 2028 estos tre grava por la kataluna esperantismo. Danke al la kunlaboro inter Kataluna Esperanto-Junularo kaj la departemento pri Edukado de Katalunio, Esperanto povos esti elektita kiel unujara opcia fako en la katalunaj mezlernejoj. Unua provo okazos en Subirats jam dum 2027.
Je la 31a de decembro 2025 al la 111a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en la urbo Graco (Graz, Aŭstrio) aliĝis 621 personoj el 51 landoj. Dum decembro aliĝis 107 personoj.
Esperantistoj en Ĥarkivo en decembro 2025 kunvenis por rememori la fondon de loka Esperanto-asocio, kiu okazis en decembro 1910. Sidas Natali Lubenska, Svitlana Neĵalska, Volodimir Hodin. Staras O. Sokolovskij, Olena Trojnikova. Sokolovskij estas sur la foto anstataŭ Vadim Susidko, kiu ekmalsanis.
“Tiel aspektas nun nia kulturdomo”, skribas Svitlana Neĵalska.
Tonja Kalaŝnik.
Kvinan fojon, okaze de la Zamenhof-festo, precize la 15an de decembro 2025 (la Tago de la Esperanta Libro), la Akademio de Esperanto invitis tutmondan publikon al Konferenco de la Akademio, en kiu akademianoj prezentis per Zoom siajn laborojn kaj la laboron de la Akademio kaj fine proklamis la Laŭron de la Akademio 2025. Prelegis kvin akademianoj, ĉeestis pli ol kvardek spektantoj.
En la retejo de Pasporta Servo eblas trovi esperantistajn gastigantojn en multaj partoj de la mondo.
Trompa mesaĝo sendita al uzanto de Pasporta Servo.
Meiyer Goren. Foto: privata
