Blogoj en Esperanto

2021-10-25

Revuo Esperanto

De tempo al tempo ni revenu al niaj kialoj

Marisol Soriano González parolas pri "Lingvaj rajtoj kaj Esperanto"en la virtuala okazigo de la 79a Hispana Esperanto-Kongreso.
https://youtu.be/-wpsf12yR30

de Redakcio je 2021-10-25 15:36

Neniam milito inter ni

Afganio : la talibanoj elpeladas perforte la Hazarojn el iliaj teroj

Foto : Karla K. Marshall | Wikimedia Commons 24/10/2021 Bildo : Arĥiva foto de viroj kaj knaboj Hazaroj kaj afganaj uniformvestitaj policistoj, kiuj rigardas la Taĉmenton de inĝenieroj de la usona armeo en la afgana provinco Daikundi Dum la lando frontas...

de neniammilitointerni je 2021-10-25 08:22

Esperanta Retradio

Kiam ĉevaloj aldomiĝis


Kiam kaj kie la homoj siatempe aldomigis la hodiaŭan domĉevalon? La historio estas mirinde komplika, sed nun haveblas respondo. 

Estas bone por ĉiu rilato se por ĝi ekzistas fonda mito. Tiel oni povas ĉiam denove rakonti kiel iam ĉio komenciĝis kaj tiel oni povas plifortigi la rilaton. En la rilato inter homo kaj ĉevalo tamen estas tiel ke al unu el la partneroj tiaj rakontoj estas egalaj. Precipe mankis ĝis nun esencaj faktoj pri tio kiel antaŭ kelkaj jarmiloj ambaŭ kuntroviĝis. La enigmo nun estas solvita, diras sciencistoj de la universitato de Tuluzo en faka magazino. Laŭ tio la hodiaŭa domĉevalo devenas de bestoj el la regiono Pontokaspis en la okcidenta parto de la eŭrazia stepo. Tie antaŭ 4200 jaroj estis aldomigitaj ĉevaloj, kiuj sekve ene de kelkaj jarcentoj disvastiĝis al la tuta kontinenta areo inter Atlantiko kaj Mongolio.

Per tio la esploristoj liveras unu el la lastaj puzleroj de neordinare komplika historio de aldomigo. Ĉar tiuj bestoj kiuj estis malsovaĝigitaj en la okcidenta eŭrazia stepo neniel estis la unuaj ĉevaloj kiujn la homo aldomigis. Jam 1300 jarojn pli frue en la Botaj-kulturo ĉevaloj estis malsovaĝigitaj en la regiono de la hodiaŭa Kazaĥio kaj estis uzataj kiel fonto por viando kaj lakto kaj kiel rajdeblaj bestoj. Dum longa tempo tial tiuj bestoj estis konsiderataj la antaŭuloj de la hodiaŭaj domĉevaloj. La linio de la Botaj-domĉevaloj elmortis antaŭ ol ĝi povis grandskale disvastiĝi. Similan sorton trafis pluaj linioj de domĉevaloj kiuj estis aperintaj en Siberio kaj sur la iberia duoninsulo. Ties parencajn rilatojn al la hodiaŭa domĉevalo la sciencisto komparis foje kun la rilato inter neandertalaj homoj kaj la modernaj homoj.

Por nun povi identigi la pontokaspisan regionon kiel originon de la hodiaŭaj ĉevaloj, la esploristoj komparis la genomojn de pli ol 200 ĉevaloj kiuj vivis antaŭ jarmiloj, kaj same la genomon de dek hodiaŭaj ĉevaloj. Helpis al la esploristoj ke en pli fruaj epokoj la bestoj sufiĉe forte diferencis ekzemple en Anatolio, Eŭropo, centra Azia kaj en Siberio. La rapideco kiel la aldomiĝintaj ĉevaloj tiam disvastiĝis el la okcidento de la eŭrazia stepo kaj forpuŝis ĉiujn aliajn liniojn, tio ankaŭ surprizis la sciencistojn. Unue la aldomiĝintaj ĉevaloj venis al centra Azio, iom pli poste al la hodiaŭa okcidenta Eŭropo.

Al la rapida disvastiĝo verŝajne kontribuis du genetikaj modifoj kiujn la aŭtoroj same priskribas. Unu el la mutacioj kondukis al pli stabila dorsa parto. Supozeble nur tio genetika modifo ebligis daŭre uzi tiujn bestojn por rajdado. Ankoraŭ hodiaŭ ĉevaloj bezonas zorgeman muskolan trejnadon por ke la rajdanto ne kaŭzas al ili dorsodolorojn. La alia mutacio igis la bestojn fariĝi malpli timemaj kaj pli direktitaj al la homo. Tio estis grava por fuĝanta besto por ne vivi en daŭra paniko. Tiel la bestoj baldaŭ fariĝis popularaj transportiloj kaj statusaj simboloj, skribas la aŭtoroj.

Kiel la sciencistoj montris en pli fruaj studaĵoj, tamen daŭris ĝis la sepa jarcento post Kristo ĝis en Eŭropo regis pli eleganta tipo de ĉevalo. Krome la fruaj bredistoj akcelis la diversecon de koloroj de siaj bestoj. Eble do ekestis dum tiu tempo la proverbo kiu avertu hodiaŭajn aĉetantojn de ĉevaloj, elekti bestojn nur laŭ la koloro, ĉar "bona ĉevalo ne havas koloron." 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-25 06:00

Libera Folio

Esperanto-Stacio proponas lokon por kuna agado

Dum UEA malmuntas sian Centran Oficejon, apud Berlino Ralf Fröhlich starigas novan ejon por Esperanta aktivado. ”Por la identeco de nia komunumo ni bezonas ankaŭ fizikajn lokojn kie vivas esperantlingva laboretoso”, li diras al Libera Folio. Post kelkaj tagoj oni ludos komputilajn ludojn en la Esperanto-Stacio.

La Esperanto-Stacio.

La Esperanto-Stacio en Halbe, kvindek kilometrojn sude de la centro de Berlino, estas konstruaĵo, de kiu la germania fervoj-kompanio volis liberiĝi. Ĝin en 2019 aĉetis la konata aktivulo Ralf Fröhlich, kaj de tiam ĝi estas renovigata.

Kiam la riparoj pretos, laŭplane post pliaj ses monatoj, en la domo estos kvar loĝejoj por kunlaborantoj, kvin ĉambroj kun propraj banĉambroj por gastoj, du ejoj por aranĝoj kaj kunabora spaco por oficeja laboro.

– La domo estas internacia renkontiĝejo por esperantistoj kaj samtempe regiona kultura centro. Ĝi ĵus estis nomumita kultura centro de la federacia ŝtato Brandenburgio kaj pro tio havos subtenon por regiona kulturlaboro dum almenaŭ tri jaroj, Ralf Fröhlich rakontas.

Dum la renovigado jam okazis diversaj aranĝoj, kaj post la jarŝanĝo en la komuna oficeja spaco laboros kaj aktivuloj de la Esperanto-Stacio kaj tiuj de aliaj kulturaj organizaĵoj. Ralf Fröhlich proponis lokon en la ejo ankaŭ al UEA kaj TEJO.

– Sed ŝajne la decidoj daŭras, li aldonas.

Kial laŭ vi en la nuna reta epoko, kiam eĉ UEA planas vendi sian Centran Oficejon, esperantistoj plu bezonas proprajn fizikajn ejojn?

Prezentado en la Esperanto-Stacio.

– La retigo kaj ciferecigo de la mondo ankaŭ ŝanĝas la kondiĉojn por la esperanto-movado. Kompare al nia grandeco ni bonege uzas la eblecojn retajn kaj tion daŭre devas fortigi.

– Samtempe mi estas konvinkita ke por la identeco de nia komunumo ni bezonas ankaŭ fizikajn lokojn kie vivas esperantlingva laboretoso, kie eblas kuniĝi kaj kune labori kaj kie eblas krei kondiĉojn por retaj aktivaĵoj. La Esperanto-Stacio celas esti vigla loko kaj por kulturo, edukado, libertempado kaj kunlaboro.

La sekva aranĝo estos Ludo, laŭ la organizantoj la unua esperantista videoluda aranĝo. Ĝi okazos de la 29-a ĝis la 31-a de oktobro en Esperanto. En la posta semajnfino okazos la sama aranĝo germanlingve, por lokanoj.

– Ni havas multe da spaco kaj nun, kiam estas renovigitaj grandaj partoj de la domo, ni finfine povas uzi la spacon. Estas perfekte por videoludoj, ke ni havas tiujn grandegajn ĉambrojn por ludi, rakontas Ralf Fröhlich.

– Mi volas okazigi novspecan aranĝon, kiu vere montrus superrigardon de ludoj, de la unua ludo, Pong, ĝis la plej modernaj ludoj en Virtuala Realeco. Ralf zorgos pri ĉio rilate al la ejo kaj rilatoj kun organizoj kaj la loka registaro. Tanja Orme kaj mi zorgos pri starigo de la ludsistemoj kaj helpos al partoprenantoj kompreni kiel ludi ĉion, diras Chuck Smith.

Kiamaniere oni uzos Esperanton en la ludoj?

Chuck Smith: – Same kiel en tabulludaj renkontiĝoj de esperantistoj, oni ja ne ludas esperantistajn tabulludojn, ĉar tiaj apenaŭ ekzistas. Sed malkiel tabulludoj, multaj videoludoj ne havas grandan lingvoelementon kaj tial eblas bone ludi eĉ se oni ne komprenas la lingvon de la ludo. Ekzemple ni multe prezentos muzikludojn kaj ĝuste en tiaj ludoj eĉ se estas kantado, oni ja ne devas povi kompreni la tekston por bone ludi kaj ĝui la muzikon kaj ludojn.

Ĉu la partoprenantoj devas jam havi sperton pri komputilaj ludoj?

Chuck Smith: – Ni bonvenigas ĉiujn. Pri infanoj, indas, ke ili estu almenaŭ 13-jaraj por ludi VR-n, sed ekde 6 jaroj estas en ordo por kunludi preskaŭ ĉion alian. Alikaze, la ideo estas, ke ne gravas ĉu oni estas spertulo aŭ komencanto, ni helpos montri la plenan historion de videoludado diversmaniere. Tial ni ankaŭ havas multajn muzikludojn, ĉar komencantoj kutime pli rapide sukcesas ekludi kaj ĝui ilin…

– Krome, oni ne ĉiam sidos kiel oni povas imagi. Per VR, ni proponos muzikludon, Beat Saber, en kiu oni tranĉas blokojn per glavoj laŭ la muziko kune kun virtuala minigolfo kaj tabloteniso. Per Rock Band oni povas ludi drumon, kaj en Donkey Konga ĉiu ludanto frapas bongojn, kio povas esti tre intensa. Krom tio, oni povas ludi Stepmania, kiu estas tre sportuma ludo, en kiu oni ludas per la piedoj!

de Redakcio je 2021-10-25 05:55

2021-10-24

Vanege

Mi faris kartaron en Anki kaj Memrise por lerni la plej oftajn vortojn de Elefen

Espereble per ĝi, pli da homoj parolos ĉi tiun bonegan helplingvon

ero de la kartaro en Anki

Se, kiel mi, vi interesiĝas pri planlingvoj, vi verŝajne legis pri Elefen. Elefen estas helplingvo (kiel Esperanto) kiu inspiriĝas pri la gramatiko de kreolaj lingvoj (do “izolanta” kaj relative simpla), kaj la vortoj venas de la modernaj latinidaj lingvoj.

Elefen estas interesa laŭ mi, ĉar la gramatiko de kreolaj lingvoj estas bona modelo pri simpleco. Tio normalas, ĉar kreolaj lingvoj estis lernataj de nedenaskuloj de malsamaj lingvoj (kiam ĉi tiuj lingvoj estis piĝinoj). Laŭ mi, la gramatiko de Elefen estas iom pli simpla ol tiu de Esperanto. Multaj oftaj eraroj en Esperanto (kiel forgesi -j sur adjektivo, aŭ uzi “tiu” anstataŭ “tio”) estas neeblaj en Elefen. Fakte, la kreantoj de la lingvo estis Esperantistoj, kaj ili bone sciis kio estas ĝena dum la lernado de Esperanto.

Mi subtenas ĉiujn helplingvojn (Esperanto, Occidental, Globasa, Elefen…). Ĉiuj planlingvoj havas proprajn kvalitojn kaj proprajn komunumojn. Kaj planlingvoj estas tiom facilaj, ke oni povas lerni multe da ili kun la tempo kiun oni bezonus por lerni nur unu naturan lingvon kiel la Anglan. Same kiel oni povas ludi plurajn ludojn, oni povas lerni plurajn planlingvojn. Se vi ŝatas (aŭ ŝatis) lerni Esperanto, vi verŝajne ankaŭ ŝatus lerni Elefen.

La ofteclisto

Por helpi al la lernado de Elefen, mi do kreis liston laŭ ofteco. Esence, tio estas listo de la plej oftaj vortoj, kun traduko. Jam ekzistis kelkaj ofteclistoj, sed ili ne estas tiom bonaj kaj kompletaj kiel tiu, kiun mi kreis. La listo enhavas pli ol 12 000 vortoj, sed mi pensas ke se oni konas la 3 000 unuajn, oni jam povas paroli flue se oni uzas tiujn vortojn inteligente.

Por fari tion, mi uzis Corpo. Corpo enhavas preskaŭ ĉiujn tekstojn en Elefen kiuj troviĝas ene de elefen.org, kio estas multega (la korpuso enhavas pli ol 3 000 000 vortoj). El tio mi havas liston de la plej oftaj vortoj en Elefen. Poste mi uzas la vortaron de la sama retejo (Disionario), kaj per ĝi mi aŭtomate ligis ĉiun vorton al sia vortara vortoklaso kaj difino. El tio, mi havas csv-dokumenton, kiun mi povis alŝuti al Memrise kaj Anki.

Memrise

Memrise estas retejo kiel Duolingo, sed anstataŭ frazoj, la retejo prezentas al ni nur vortojn (kutime), kaj oni devas elekti aŭ tajpi la ĝustan tradukon. La kursoj de Memrise estas preskaŭ ĉiuj faritaj de volontuloj, kaj la kvalito de ĉi tiuj kursoj iras de tre malbona al iom bona.

Kelkaj homoj ŝatas la “ludan” manieron de Memrise, do mi kreis la kurson por ili tie, sed mi vere rekomendas uzi Anki anstataŭe se la fakto lerni lingvon pli rapide pli amuzas vin ol la fakto ekhavi virtualajn poentojn.

La plej oftaj vortoj el la Angla

1) https://app.memrise.com/course/6082294/most-common-words-in-elefen-lingua-franca-nova-p1/

2) https://app.memrise.com/course/6083015/most-common-words-in-elefen-lingua-franca-nova-p2/

3) https://app.memrise.com/course/6083043/most-common-words-in-elefen-lingua-franca-nova-p3/

La plej oftaj vortoj el Esperanto (mi rekomendas tiujn, ĉar estas pli facile kompreni la vortojn en Elefen per la tradukoj en Esperanto. Fakte, Elefen multe pli similas al Esperanto ol al la Angla.)

1) https://app.memrise.com/course/6083674/plej-oftaj-vortoj-en-elefen-lingua-franca-nova-p1/

2) https://app.memrise.com/course/6083851/plej-oftaj-vortoj-en-elefen-lingua-franca-nova-p2/

3) https://app.memrise.com/course/6083857/plej-oftaj-vortoj-en-elefen-lingua-franca-nova-p3/

Anki

Anki funkcias iom kiel Memrise kaj Duolingo, sed estas multe pli bona (almenaŭ laŭ mi). Oni povas pli facile diri kiam oni volas lerni karton/vorton denove, kaj oni ne bezonas tajpi/elekti la respondon (oni nur bezonas kompari onian respondon en sia cerbo kun la vera respondo). Rezulte, oni povas lerni multe pli rapide per Anki ol per Memrise aŭ per Duolingo.

Anki estas senpaga por komputilo (Desktop) kaj Android. Mi skribis artikolon pri Anki, kaj mi konsilas al vi legi ĝin se vi ne konas ĉi tiun mirindan programon.

Angla al Elefen: https://ankiweb.net/shared/info/840281455

Esperanto al Elefen: https://ankiweb.net/shared/info/1081786565

Kaj ĉu vi ŝatus praktiki Elefen aŭ trovi informojn pri ĝi? Venu paroli al ni:

de Vanege je 2021-10-24 16:14

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 993. Reprezentanto de UEA inter la ĉefaj parolantoj en la pintkonferenco de CoNGO (UN), la 25-an de oktobro


CoNGO estas la Konferenco de la Ne-Registaraj Organizoj en Konsulta Statuso kun Unuiĝintaj Nacioj (UN). Ekde 2018 UEA partoprenas en ĝia estraro. Ĉi-jare CoNGO organizas pintkonferencon kunlige kun la nuna sesio de la Ĝenerala Asembleo de UN, kiu celas informi NRO-ojn pri la ĉefaj prioritatoj kaj helpi ilin kune plani kaj kunlabori. UEA estas aparte honorata de la fakto, ke inter la kvar ĉefaj parolantoj estas Francis Hult, unu el la reprezentantoj de UEA ĉe UN.

La pintkonferenco okazos lundon, la 25-an de oktobro 2021, inter la 13h00 kaj 20h30 UTC (9h00 kaj 16h30 EDT), ĉeeste en Novjorko kaj rete, per Zoom. La evento okazos per la angla. Interesatoj partopreni rete povas senpage aliĝi. Necesas aparte registriĝi por ĉiu el la diversaj prezentrondoj. Por tio oni bonvolu viziti la retejon de CoNGO: http://bit.ly/3ATUeFz. Ĉiu prezentrondo, inkluzive de la ĉefa, havos sian propran Zoom-ligon. Bonvolu registriĝi en ĉiuj aŭ en tiom da ili laŭ interesiĝo kaj ebloj.

La ĉefa prezentrondo malfermas la pintkonferencon je la 13h00 UTC per bonvenigaj vortoj de la prezidanto de CoNGO, Liberato Bautista. Partoprenos Irina Bokova (antaŭa Ĝenerala Direktoro de Unesko), apud kiu parolos Prof. Francis Hult (Profesoro pri Eduka Lingvistiko ĉe la Universitato de Maryland, Baltimore), aldone al Radhika Coomaraswamy kaj Garry Jacobs.

Humphrey Tonkin, Honora Prezidanto de UEA, estas unu el la ĉefraportantoj de la evento, nome de nia Asocio.

UEA dankas al Francis Hult kaj al Humphrey Tonkin pro iliaj laboroj kaj al ĉiuj aktivuloj en la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj kaj reprezentantoj de UEA ĉe UN kaj Unesko.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-10-24 16:08

Esperanta Retradio

Virinoj en muziko (82)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Sonia Risso el Urugvajo
Anna Bon di Venezia (1738- p.1767) estis itala komponistino kaj interpretistino. Ŝi devenas de sukcesa itala familio de oper-artistoj, kiuj koncertis en multaj eŭropaj landoj. Ŝi estis filino de la soprano Rosa Ruvinetti Bon kaj ŝia patro estis la bolonja artisto, libretisto, arkitekto kaj sceneja dekoraciisto, Girolamo Bon.

En la aĝo de kvar jaroj la gepatroj de Anna enskribis ŝin kiel studentinon ĉe la fama orfejo por knabinoj, kaj samtempe grava muzika lernejo Ospedale della Pietà en Venecio. Tie instruis tre bonaj muzikistoj kiel Francesco Gasparini, Onofrio Penati kaj eĉ Antonio Vivaldi. La knabina orkestro de Ospedale havis bonegan internacian reputacion. Tie knabinoj kaj junulinoj estis trejnitaj ankaŭ pri violonĉelo, kiu estis konsiderata ‘maldeca’ en la tiama Eŭropo. En tia lernejo Anna studis aldviolonon sub la instruistino Candida della Pietà. 

Kvankam ŝi loĝis en la Ospedale della Pietà, ŝi periode vojaĝis kun siaj gepatroj por esti prezentita en diversaj eŭropaj scenejoj kiel ‘muzika mirindaĵo’. Kiam Anna fariĝis 18 jaraĝa ŝi reunuiĝis kun sia familio en Bayreuth, kie ŝiaj gepatroj akceptis postenon ĉe la kortego de la princino Vilhelmino de Prusio (Virinoj en muziko 74), la pli aĝa fratino de la Reĝo, kiu estis talenta muzikistino. En la kortego Anna Bon okupis la pozicion de "ĉambromuzika virtuozo" kaj dediĉis siajn unuajn komponaĵojn, verkitaj kiam ŝi estis 16 jaraĝa, al la Reĝo Frederiko la Granda. 

Laŭ la opinio de iuj aŭtoroj Anna Bon konis la guston kaj muzikan teknikon de la Reĝo (li mem flutisto) kaj tiel, iusence, ŝi adaptis siajn komponaĵojn. La sonatoj enhavas ampleksajn teknikajn fragmentojn en meza registro kun malmultaj ŝancoj de spirado. Konforme al la malŝato de Frederiko pri la malĝojaj aŭ melankoliaj adaĝoj, ŝiaj komponaĵoj ofertas pli pozitivan perspektivon kun simplaj melodiaj linioj taŭgaj por ornamado. La longoj de la frazoj estas klare difinitaj; kaj ĉiu movimento estas teme sendependa. Ĉi tiuj verkoj havas senton de spontaneco; la moduladoj estas ĉiam logikaj kaj la tonala arkitekturo klara kaj bonorda. 

La Princino Wilhelmine forte kuraĝigis la junan muzikistinon, kiu elstaris kiel kantistino, klavicenisto kaj komponistino. La plej multaj el ŝiaj komponaĵoj, kiuj ankoraŭ hodiaŭ estas konataj, estis eldonitaj dum ŝia restado en Bayreuth: ‘Ses sonatoj por fluto’, verkitaj en la aĝo de 16 jaroj, ‘Ses sonatoj por klaviceno’, kaj la lasta: ‘Ses divertimenti’ por du flutoj kaj kontinuo. Ĉiuj estis eldonitaj en Nurenbergo inter 1756 kaj 1759. Krome estas konata ario por opero nomata ‘Astra coeli’, nun perdita. ‘Anna Bon di Venezia’, estas kiel ŝi mem nomis sin sur la kovriloj de siaj publikaĵoj.

Post la morto de ŝia bonfarantino, la princino Wilhelmine en 1758, oni scias malmulton pri la posta kariero de Anna Bon. En tiu momento la familio Bon rimarkis, ke ili ne plu estas bezonataj en Bayreuth kaj iom post iom ili revenis al la turneoj tra Eŭropo. La lasta konata situo de la familio estis la kortego de la princo Nikolao de Esterházy en Hungario, kie Joseph Haydn estis kapelestro, kaj en kies ensemblo Anna kaj ŝia patrino kantis.

Je la aĝo de 29 Anna Bon edziniĝis al itala kantisto Mongeri kaj ekloĝis en Distrikto Hildburghausen.  Post ŝia geedzeco nenio alia estas konata pri ŝi. Kvankam oni asertas, ke Anna Bon mortis en 1767 kiam ŝi edziniĝis, tamen ne estas konata registro de ŝia efektiva morto. Ŝi simple malaperis de la muzika aktiveco aŭ ‘mortis’ por la historiaj registroj. 

Aŭtoroj opinias, ke malgraŭ la etaj dimensioj de la katalogo de Anna Bon, la verko mem estas potenca: ĝia matureco, sofistikeco kaj originaleco kontrastas al la fakto, ke preskaŭ la tuta postvivanta muziko de Anna Bon devis esti komponita antaŭ ol ŝi estis 20-jara. Ili rimarkas ke Anna Bon estis grava kaj bonega transira figuro de la baroka ĝis la klasika periodo, komparebla al Johann Schobert (1735-1767). 



de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-24 14:12

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Joĉjo Stulta (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 08)

 




Fratoj Grimm
Joĉjo Stulta


Vivis iam reĝo plezure kun sia filino, kiu estis lia ununura infano. Sed neatendite la princidino naskis infanon, kaj neniu sciis, kiu estas la patro; la reĝo dum longa tempo ne sciis, kion fari. Fine li ordonis, ke la princidino iru kun la infano en la preĝejon, tie oni transdonu al li citronon kaj tiu, al kiu ĝi transdonos ĝin, estu la patro de la infano kaj la edzo de la princidino.

Tio okazis poste, sed oni ankaŭ ordonis, ke neniu krom belaj homoj rajtas iri en la preĝejon.

Sed estis en la urbo malgranda, oblikva bubo kun ĝibo, al kiu mankis klapo en la kapo. Kaj tial oni nomis lin Joĉjo Stulta. Ankaŭ tiu urĝis nevidate inter la aliaj en la preĝejon, kaj kiam la infano devis fordoni la citronon, ĝi transdonis ĝin al Joĉjo Stulta.

La princidino ekteruriĝis, sed la reĝo estis tiel kolera, ke li ordonis meti la princidinon kaj la infanon kun Joĉjo Stulta en barelon kaj la barelon surmaren. La barelo baldaŭ fordrivis, kaj kiam ili estis solaj sur la maro, plendis la princidino kaj diris: „Vi, naŭza, ĝibohava kaj fie ruza bubo kulpas pri mia malfeliĉo. Kial vi urĝis en la preĝejon, la infano ja tute ne koncernas vin.“

„Ho jes“, diris Joĉjo Stulta, „ĝi ja certe koncernas min, ĉar mi ja iam deziris, ke vi ricevu infanon, kaj tio, kion mi deziras, tio okazos.“

„Se tio pravas, tiukaze do deziru iun manĝon al ni ĉi tien.“

„Tion mi ja povas fari“, diris Joĉjo Stulta, sed li deziris pelvon plenan de terpomoj; la princidino volonte estus ricevinta ion pli bonan, sed tial, ĉar ŝi estis tiom malsata, ŝi helpis al li manĝi la terpomojn.

Kiam ili satmanĝis, diris Joĉjo Stulta: „Nun mi deziras belan ŝipon al ni!“

Kaj apenaŭ li diris tion, ili sidis en pompa ŝipo, en kiu troviĝis ĉio ajn abunde, ĉio, kion oni povas postuli sur ŝipo. La stiristo ĝuste veturigis la ŝipon al bordo, kaj kiam ili elŝipiĝis, diris Joĉjo Stulta: „Nun staru tie kastelo!“

Jen ekstaris tie pompa kastelo kaj servistoj en orumita livreo iris renkonte al ili kaj kondukis la princidinon kaj la infanon internen, kaj kiam ili estis meze de la halo, diris Joĉjo Stulta: „Nun mi deziras fariĝi juna kaj prudenta princo!“

Jen perdiĝis lia ĝibo, kaj li estis bela kaj rekta kaj afabla, kaj li tre plaĉis al la princidino kaj fariĝis ŝia edzo.

Tiel ili vivis dum longa tempo kun plezuro; sed iam la maljuna reĝo forrajdis, vojeraris kaj venis al la kastelo. Li tre miris, ĉar li ankoraŭ neniam vidis ĝin, kaj li enpaŝis. La princidino tuj ekkonis sian patron, sed li ne rekonis ŝin, li ja pensis, ke ŝi jam delonge estas droninta en la maro. Ŝi regalis lin grandioze, kaj kiam li volis rajdi hejmen, ŝi metis sekrete oran pokaleton en iun el liaj poŝoj. Post kiam li forrajdis, ŝi postsendis kelkajn rajdistojn, kiuj devis haltigi kaj traserĉi lin pro la ŝtelita ora pokalo, kaj kiam ili trovis ĝin en unu el liaj poŝoj, ili rekondukis lin al la kastelo. Li ĵuris al la princidino, ke li ne ŝtelis ĝin kaj ke li ne scias, kiel ĝi trovis la vojon en la poŝon.

„Tial“, ŝi diris, „oni devas gardi tuj kulpigi iun.“ Kaj ŝi rekonigis sin lia filino.

Jen la reĝo tre ĝojis kaj ili kunvivis plezure; kaj post lia morto Joĉjo Stulta fariĝis reĝo.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 08, „Hans Dumm“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-10-24 11:42

UEA facila

2021-10-23

Neniam milito inter ni

Enhavo de la Revuo Esperanto : novembro 2021

23/10/2021 La enhavlisto de la novembra kajero : 219 ... Esperantista lingvisto en Barato ricevas ŝtatan premion 220 ... ILEI: Premio Maŭro La Torre 220 ... AMO: AMO ĉiam rigardas antaŭen 221 ... Landa agado: Novaĵoj el Herzberg am Harz, la Esperanto-urbo...

de neniammilitointerni je 2021-10-23 18:29

Revuo Esperanto

9-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj

La 9-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kanto, aŭspiciita de UEA, kulminis per Koncerto de Premiitoj, la 12-an de septembro 2021.
(https://eventaservo.org/e/EFEKantoj2021)
Legu la rezultojn (https://revuoesperanto.org/9_kanta_festivalo), ankaŭ aperintajn en la novembra numero de revuo Esperanto.

Ricevinte kelkajn petojn, ni publikigas la tekstojn de kantoj, kiuj ne aperis en la filmo de la Koncerto de Premiitoj
https://www.youtube.com/watch?v=Eqru6imwOJc
Ĝuu - aŭ reĝuu - la spektadon.

Ĉu devas vin mi kredi

Muziko kaj teksto: Veliĉka Karparova

Matenon mi demandis: "Ĉu,
ĉu devas vin mi kredi?"
Tuŝante min per sia blu',
respondis ĝi, ke devas.
Refreno:
Per gracisalut', per gracisalut'
la brilanta herb'
ekripetis tuj, ekripetis tuj:
"Kredu kun esper'!"

Kaj al la tago turnis mi:
"Ĉu vin mi povas kredi?"
La tuta kosmo tuj per rid'
respondis: "Povas kredi!"
Refreno:
Plena je trankvil', plena je trankvil',
ĝojis suna bril'
kaj respondis ĝi, kaj respondis ĝi:
"Vi ekkredu lin!"

Malsupreniris la vesper'
sur nin, kiel feino,
al ĝi ekkrredis kaj al vi
la koro kaj l'animo.
Refreno:
Milde la vesper', milde la vesper'
ĉirkaŭprenis nin,
plena je esper' tuj ekkredis jam
l'koro kaj l'anim'.

La amo de la junmaristo

Muziko: Josif Cankov
Teksto: Vanja Petkova
Esperantigis: Asen grigorov

Hej, levu la ankron, signalas siren',
la ondoj glaŭketas en suna seren'.
Ĉe l'kajo singultas knabin' kun amar',
la suno rebrilas en ŝia harar'.
Refreno:
Junmaristo, ne iru nun for'!
Junmaristo, sopiras la kor'.
Junmaristo, retenos de l'start'
vin ŝia ama rigard'!

Sed tamen ekiras la ŝipo, ĉe l'kaj'
ŝi longe rigardas al li kun malgaj'.
La maro konsolas: "Memoru, knabin'!
Mi ĵuras, mi ĵuras, revidos vi lin!"
Refreno...

Unu bulgara rozo

Muziko: Dimitar Valĉev
Teksto: Najden Valĉev
Esperantigis: Kunĉo Valev

Bonan tagon, junul' kamarad',
bonan tagon, amiko!
Bonan venon en tiu ĉi urb',
bonan venon en Bulgari'!
Refreno:
Kaj vi en tiu bela tag'
prenu rozon bulgaran de mi!
Al vi rozo memorigu per aromo sia
pri l'Balkano, pri la maro
kaj pri ĉiuj ni, ĉiuj ni.

Kaj vi kiam, junul' kamarad',
kaj vi kiam, amiko,
forveturos el tiu ĉi urb',
forveturos el Bulgari',
Refreno:
vi prenu en ĉi bela tag'
unu rozon bulgaran de mi!
Al vi rozo memorigu per aromo sia
pri l'Balkano, pri la maro
Kaj pri ĉiuj ni, ĉiuj ni!

Mi petas, ne forgesu vi
tiun rozon bulgaran kaj min!
Al vi rozo memorigu per aromo sia
Pri l'Balkano, pri la maro
Kaj pri ĉiuj ni, pri ĉiuj ni, ĉiuj ni!

FORIRU

Muziko: Spartak Butanski
Teksto: Spartak Butanski
Esperanta teksto: Nikola Uzunov

Sur la kampoj nun falas la vesper’,
Ĉesas ĉiu voĉsonor’.
En malluma for’ urbo en mister’
Dormas jam en tiu hor’.
Vi silentas nun, Trista apud mi –
Ŝajne fremdaj sidas ni.
Senkulpigi nin dividiĝos kun vi.

Refreno:
Foriru, ne plu venu, ne venu al mi!
Promesis mi ami alian, iru for!
Foriru, ne plu venu, ne venu al mi!
Nun estas alia en kor’
Al ni nur larmojn portas nun la am’,
Ho kia estas la mond’, foriru vi!
Foriru, ne plu venu, ne venu al mi,
Ĉar restos la am’ sen respond’.

Falas en malhel’ stelo en ĉiel’,
Ien falas en la for.
Via siluet’, kiel al atlet
Malaperas kun angor’.
Malgraŭ kun dolor’ en ĉi tiu hor’
Novan vojon iros mi.
Sen melankoli’ nia amo iras for.

Io stulta

Mi tenos vin ĉe l' telefono ĝis vi
diros: "Kunestos ni dum vesper",
sed timas mi ke por vin akompani
hejmen el dancejo vanas l' esper.

Prefere en drinkejo ĉarma sidos,
frandos glason ni da dolĉa vin
kaj poste ĉion fuŝos mi, dirante
ion stultan, "kiel mi amas vin".

Jes, mi scias, ke vi malestimas preskaŭ
ĉion, kion faras mi por vi.
Vi volas nur novaĵojn kaj vi diras,
ke al mi eĉ mankas fantazi'!

Senĉese mi baraktas por elpensi
por vi frazojn de belega signif
kaj poste ne kuraĝas ilin diri,
eble taŭgas kelka nova modif'.

Perfektas nun l' etos, magia nokt',
parfum de floroj ebriigas min,
sed eble ĉion fuŝos mi dirante
la stultaĵon, ke mi amas vin
mi amas vin, mi amas vin,
mi amas vin

Kial por ni maltrankvil’? (What are we worrying for?)

Cally Berry (Britio)

Kial por ni maltrankvil’? x 2
Manĝaĵo sufiĉas, en varma sekur’.
Kial por ni maltrankvil’?

Brulegas veprej’ malgraŭ inund-abund’,
homamasoj rifuĝas de milita profund’.
Ŝanceliĝas la mondo pro vesperta malsan’ -
tio ne estis parto de l’ granda homplan’.

Pluvarbaroj nun ŝrumpas, sed arboj ĉe ni
mankas jam de tre longe, abeloj – rara speci’.
Ĉu ni ĉiuj veganiĝu sen karno por manĝ’?
Sed el Kenjo la pizoj, sudafrika l’oranĝ’.

Degelas glacio; altiĝos la mar’,
minace al bordoj kaj l’ tuta vivar’.
Post karbo kaj gaso en la estontec’
nin la nepoj ne benos pro nuklea la prez’.

Ekzilitoj

Populara melodio
Teksto: P'K' Javorov
Esperantigis: Stefan Kiraĝiev

De sunsubiro orumitaj
ruĝetas vastoj de la mar';
en danco ŝtorma lacigita
ripozas pace la ondar'.

La ŝipo per facila vento
sin portas, portas al la for'
kaj malaperas firmamenten
Vi, karpatruja bord'.

Kaj jam por ni por rea vojo
neniam eble venos tag'.
Akvar' kaj ter' - la mondo ĝoja
por ni estiĝos sonĝimag'.

Kaj Vardar, Struma kaj Marica,
Balkano, Stranĝa kaj Pirin
brilados astroj - longa vico -
por suferigi nin.

KARA PANJO, SE vi SKRIBOS AL MI

Muziko: Humgara romanso
Teksto: Hungara romanso
Esperanta teksto: Atila Varro

Panjo, se vi skribos al mi,
Pri l’ vilaĝo skribu,
Kaj de nia robinio
Floron kunhavigu!
Skribu, kiel la konatoj
Prenis mian devan forvojaĝon?
Ĉu pro tio ĉe ajn iu
Vidis vi eĉ ununuran larmon?

Ĉu ankoraŭ staras tiu
Poplo ĉe la domo?
Kiun kanton plej volonte
Zunas tiu homo?
Ĉu muzikas la cigano,
Ĉu virinoj ŝpini kunvenadas?
Nur pri certa junulino
Plu neniam skribu! Mi ne ŝatas.

Jen, fileto, nun mi skribas
Pri nia vilaĝo,
Kun sendante floron el la
Robinia arbo.
La cigano ne plu vivas,
Ne plu oni emas kune ŝpini,
Ankaŭ tiu junulino
Devis sian finan lokon iri.

Jes, la poplo ĉe la domo
Daure bone statas
Ĉiu en la kuntrinkejo
Samajn kantojn ŝatas.
Sed vin oni tuj forgesis,
Krom ke iu ĉiam vin revolis.
Sole tiu junulino
Nur ŝi estis, kiu vin priploris.

SIDAS, SIDAS ĜORE DOS

Bulgara popola kanto

Sidas, sidas Ĝore dos,
Sidas ĉe la pordo.

Refreno:
Gaja estas, Ĝore vi,
gaja estas, Ĝore!

Buntan ŝtrumpon trikas vi,
Buntan ŝtrumpon trikas.

Refreno.

Al kiu donos ŝtrumpon vi,
Al kiu ĝin vi donos?

Refreno.

Kiu amas, amas min,
Al tiu ĝin mi donos.

Refreno.

Sidas, sidas Ĝore dos,
Sidas ĉe la pordo.

Refreno.

de Redakcio je 2021-10-23 17:26

9-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj. Rezultoj

Honora patronado

Universala Esperanto-Asocio, Prezi­dan­to de Vroclavo – Jacek Sutryk, EUROKKA, Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, la Prezidanto de la Ko­misiono pri Edukado kaj Junularo – Bohdan Aniszczyk, Malsuprasilezia Federacio de Neregistaraj Organizaĵoj.

Amaskomunikila patronado

Juna amiko, Interreta Radio KSON, Interreta Radio Varsovia Vento.

Kategorioj

1. Solisto, 2. Koruso aŭ ensemblo, 3. En­-
studia registraĵo.
La aĝkategorioj: 1. 0-18 jaroj, 2. 19-54 jaroj, 3. 55-111 jaroj.

Ĵurio

La ĵurio – aro da internaciaj specialistoj (esperantistoj kaj muzikistoj) – pritaksis ĉefe la lingvan kaj muzikan ĝustecon. En kelkaj kategorioj la ĵurio decidis ne aljuĝi la unuan aŭ eĉ la trian premion, se la kvalito de la kantoj lingve aŭ muzike ne atingis la akcepteblan minimumon.

Ĵurianoj

Jean-Marc Leclercq (Francio), Anna Os­makowicz (Pollando), James Piton (Bra­zilo), Paulo Sérgio Viana (Brazilo), Nan­­ne Kalma (Nederlando), Małgosia Komarnicka (Pollando).

Rezultoj

Ĉefpremio – Grand Prix

Ĵoker – Alejandro Cossavella (Brazilo), vortoj Alejandro Cossavella, muziko Ale­­jan­dro Cossavella, Wydawnictwo Muzyczne / Muzikeldonejo – VINILKOSMO.

Aŭtora premio – Autorska nagroda

Kial por ni maltrankvil’ – Cally Berry (Britio), vortoj Cally Berry, muziko Cally Berry, traduko Skipton-Esperanto-Grupo.

Publik-premio – Nagroda Publiczności

Io stulta – Anna Szczypek kaj Miĥaelo Rikardo Balicki (Pollando), vortoj Car­­son Parks , muziko Carson Parks, tradu­ko Manŭel Rovere.

Aĝkategorio / 0-18

Koruso
1-a loko
Mi kaj mia patrio – Koruso de Dongfanga elementa lernejo (Ĉinio), vortoj Zhang Li, muziko Qin Yongcheng, tra­duko Vadant.

2-a loko
Verda Lingvo-Lernejo – Verda Lingvo Lernejo (Tanzanio), vortoj John Emma­nuel Magessa, muziko Julio Calegari.

Speciala distingo por John Emmanuel Magessa pro la preparo de la koruso Verda Lingvo-Lernejo.

Aĝkategorio / 19-54

Solisto
1-a loko
La amo de la junmaristo – Nadjeĵda Stojnova (Bulgario), vortoj Vanja Petkova, muziko Josif Cankov, traduko Asen Grigorov.

2-a loko
Ĉu devas vin mi kredi – Dijana Krasteva (Bulgario) , vortoj Veliĉka Karparova, muziko Veliĉka Karparova, traduko Veliĉka Karparova.

2-a loko
Sidas sidas Ĝore dos – Kalinka Raĉeva (Bulgario), vortoj popola kanto, muziko bulgara popola kanto, traduko Radka Stojanova.

3-a loko
Superhero' – Rafał Darasz (Pollando)
vortoj Dominic Buczkowski-Wojtaszek, Patryk Krzysztof Kumór, Małgorzata Uściłowska, muziko Dominic Buczkowski-Wojtaszek, Patryk Krzysztof Ku­mór, Małgorzata Uściłowska, tra­duko Rafał Darasz.

Ensemblo
1-a loko
Io stulta – Anna Szczypek kaj Miĥaelo Rikardo Balicki (Pollando), vortoj Carson Parks, muziko Carson Parks, traduko Manŭel Rovere.

2-a loko
Unu bulgara rozo – Bulgaraj rozoj (Bulgario), vortoj Nayden Valĉev, muziko Dimitar Valĉev, traduko Kunĉo Valev.

Aĝkategorio / 55-111

Solisto
2-a loko
Kara Panjo, se vi skribos al mi – Elena Nikolaeva (Bulgario), vortoj hungara romanco, muziko hungara romanco, tra­duko Attila Warró.

3-a loko
Kial por ni maltrankvil’ – Cally Berry (Britio), vortoj Cally Berry, muziko Cally Berry, traduko Skipton-Esperanto-Gru­po.

3-a loko
La Fortuno – Emanuele Rovere (Italio), vortoj Emanuele Reve, muziko Emanuele Reve.

Ensemblo
2-a loko
Ekzilitoj – Espero (Bulgario), vortoj Pe­jo Javorov, muziko popola muziko, tra­duko Stefan Kiradĵiev.

2-a loko
Foriru – Edelveijso (Bulgario), vortoj Spartak Butanski, muziko Spartak Butanski, traduko Nikola Uzunov.

Enstudia registraĵo
1-a loko
Ĵoker – Alejandro Cossavella (Brazilo), vortoj Alejandro Cossavella, muziko Alejandro Cossavella, Wydawnictwo Mu­zyczne / Muzikeldonejo – VINIL­KOSMO.

2-a loko
La Pordo – Alejandro Cossavella kun amikoj (Brazilo), vortoj Alejandro Cossavella, muziko Alejandro Cossavella, Wydawnictwo Muzyczne / Muzikeldo­nejo – VINILKOSMO.

3-a loko
Mozaiko – KJARA (Italio), vortoj Chia­ra Raggi, muziko Chiara Raggi, traduko Federico Gobbo, Wydawnictwo Muzyczne / Muzikeldonejo – VINILKOSMO.

Tiu ĉi artikolo estis publikigita en la novembra numero 2021. Sekvi la plej novajn publikaĵojn de la revuo Esperanto povas membroj de UEA kaj la abonantoj. Aliĝi al UEA kaj aboni la revuon eblas ĉi-tie.

de Redakcio je 2021-10-23 17:05

Global Voices

Komuniku vide per IKON

IKON – la lingvo de ikonoj

Kio okazos se nia estonta komunikado uzos ikonojn por reprezenti konceptojn kaj objektojn? Ikonoj estas bildoj, ni ofte asocias ilin kun kreivo. Sendi mesaĝojn rilatas al logika pensado ĉar ni devas pensi pri gramatiko, dum uzi ikonojn estos krea ekzerco por nia cerbo. Tiel, sendante mesaĝojn per ikonoj, nia cerbo ricevos kreivan kaj logikan ekzercon samtempe.

Asocio el Svislando nomata KomunIKON disvolvas tipon de vida komunikado, kiu ebligas al homoj el diverslingvaj komunumoj komuniki senprobleme. Ili nomas ĝin IKON. Ĝi tradukas tekstojn en ikonojn, kiujn uzantoj povas sendi al aliaj uzantoj. La piktogramoj evoluigitaj de KomunIKON povas esti uzataj kie ajn estas neceso skribi mesaĝon al iu ajn ricevanto, eĉ se temas pri homoj kun malfacilaĵoj, kiel analfabetoj aŭ handikapuloj.

Filozofio kaj Gvidlinioj pri dezajno

  1. Internacia: Ikonoj devas esti kompreneblaj trans diversaj landoj kaj lingvoj.
  2. Inkluziva: Ikonoj devas respekti diversecojn, kiel genron, seksan orientiĝon ktp.
  3. Homcentra: La koncepto de “homo” estas reprezentita en multaj ikonoj, kiel mi, vi, patro, patrino, ktp.
  4. Preciza: Ĉiu ikono devas havi bone difinitan signifon, kiel en vortaro. Komparu “aŭdi” kaj “aŭskulti”.
  5. Kompleta: Ĉiuj gravaj signifoj devas esti reprezentitaj per almenaŭ 1 ikono.
  6. Necenzurita: Ne estas malpermeso de vulgaraj, sekse eksplicitaj, perfortaj kaj ofendaj ikonoj, kiel en iu reala lingvo.
  7. Konsekvenca: Se ikono X havas certan signifon de Y en ikono Z, ikono X devas konservi la saman signifon de Y en ĉiu ikono.
  8. Travidebla: Ikonoj devas esti komprenataj laŭeble plej facile de plej multaj homoj.
  9. Homamas-movitaj: Ikonoj estas testitaj de la komunumo per ilo nomata “ikonometro”, evoluigita de la Universitato de Ĝenevo.

Ekzemplaj frazoj

Jen kelkaj el la frazoj kiuj estis ellaboritaj de KomunIKON. Bonvolu memori, ke la IKON-lingvo estas tre fleksebla, ne estas rigidaj reguloj lernendaj, ĉiu povas uzi la lingvon laŭ sia prefero, laŭ la kompreno de la ricevanto.

  1. Mi sendas (al) vi multajn kisojn
I send (to) you many kisses

Mi sendas (al) vi multajn kisojn

En ĉi tiu angla frazo, estas duobla objekto (“vi” kaj “kisoj”). Tial ni aldonas la prepozicion “al” antaŭ “vi”.

2. La tuta vivo en unu nokto

Whole life in one night

La tuta vivo en unu nokto

Jen la itala titolo de filmo de Robert Bresson (1967). “Tuto” estas en opozicio al “duono, malplimulto kaj plimulto”. “Vivo” kontrastas al “morto”. “En” kontrastas al “ekster”. “Nokto” kontrastas al “taglumo”.

3. Pli rapida, pli alta, pli forta

Pli rapida, pli alta, pli forta

Ĉi tiuj ikonoj estis faritaj por festi la venkon de Italio en 3 sportaj kategorioj dum la Olimpikoj. Ĉi tiu bildo montras la signifon en latina kaj itala lingvoj, la angla signifo estas “Faster, higher, stronger”.

Ligiloj

Malgraŭ esti registrita en Svislando, la teamo de KomunIKON konsistas el  homoj el diversaj landoj, kiel Italio, Francio, Germanio, Rusio, Senegalo, Hispanio, Ekvadoro, Indonezio, Panamo, Ugando, Barato, Orienta Timoro, ktp. Legu pli da informoj pri ĉi tiu interesa teamo kaj IKON ĉe KomunIKON.

de Teddy Nee je 2021-10-23 15:51

Esperanta Kunfarejo

2 novaj kursoj en Jagelona Universitato

Eble plezurigus vin regula renkontiĝado kun afablaj kaj interesaj gesamideanoj, dum lernado de Esperanto. La fama Jagelona Universitato en Krakovo, Pollando, nun proponas al esperantistoj de la tuta mondo du diversajn kursojn.

kurso 1

Evoluigado de la skribo- kaj parolkapablo

Niaj kursgrupoj estas malgrandaj (ĉ. 7-personaj), do individua aliro al la bezonoj de ĉiu el la studantoj estas ebla. Ekz., la kursano povas elekti pli multe ekzerciĝi pri skribado ol pri parolado aŭ inverse, aŭ nur skribi. Se ankaŭ ĉi-foje partoprenos Esperanto-instruistoj aŭ instruontoj, ili povos ricevi informojn pri la moderna lingvoinstruado, konforma al KER (tiuj scioj kaj kapabloj estas necesaj, se oni volas instrui Esperanton en edukaj institucioj).

kurso 2

Kurso por verkemuloj

Triafoja okazigo de la sukcesa kurso el la du pasintaj jaroj. Lernado por kreantoj de diversaj tekstoj: verkistoj, ĵurnalistoj, aŭtoroj de blogoj, esperantistoj, kiuj emas skribi belajn leterojn k.a. personoj. La skribaj aktivaĵoj ampleksos leksikon, gramatikon, donos specialan atenton al sintakso kaj zorgado pri stilo. La programo respektos la individuan stilon de la partoprenantoj, okazos laboro pri ties disvolvado, krome, lernado per la stilo de modelaj verkintoj de la Esperanto-literaturo. 

______

6-monataj kursoj (ili komenciĝos en novembro 2021). Lecionoj okazados 1-foje semajne.

La oficialaj konfirmiloj pri la partopreno enhavas krom la konfirmo kaj blazono de la universitato, ankaŭ la markon de la prestiĝa, internacia EAQUALS-kvalito de la Esperanto-instruado en la Jagelona Universitato, kio plialtigas ilian internacian prestiĝon.

Limdato por aliĝi:  27 oktobro 2021 (eblas ankaŭ poste, laŭ disponeblaj lokoj).

Pli da informoj pri la kursoj:
https://bit.ly/37MIYye (aŭ https://docs.google.com/document/d/1JvimMeNl-nc3VJhi44f6NjbzDuaZvepiVRl0BYdEW5c/preview)

Se, studinte ĉiujn informojn en la ĉi-supre indikita retpaĝo, vi decidis ALIĜI, bv. skribi al: esperanto.instruado.jag.univ.pl{ĉe}gmail.com (ni publikigas la adreson de la kursoj en tia kontraŭ-spama formo).

Invitas vin kore

Maria Majerczak

Gvidantino de la Esperanto-instruado en la Jagelona Universitato

de frali je 2021-10-23 14:53

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 991. Elekto de komitatanoj B de UEA: kandidatiĝu!

En 2022 okazos elekto de novaj gvidorganoj de UEA por la periodo 2022-2025. Parto de ĝi estos elekto de komitatanoj B por reprezenti la individuajn membrojn (IM) en la Komitato de UEA. Laŭ la Statuto (art.24, https://uea.org/teko/regularoj/statuto#aF) oni elektas unu komitatanon B por ĉiu komencita milo da IM. Laŭ la antaŭvidata nombro de IM oni elektos kvin komitatanojn B.

La Ĝenerala Regularo (art. 8, https://uea.org/teko/regularoj/ghenerala_regularo#a8) difinas: “Dek individuaj membroj el minimume tri diversaj regnoj rajtas proponi unu solan kandidaton el inter la individuaj membroj. Al la proponoj, subskribitaj de la proponintoj, devas esti aldonitaj, krom la skriba konsento de la kandidato, ankaŭ biografieto kaj deklaro pri la movadaj celoj de la kandidato, kiuj kune ampleksu maksimume 150 vortojn.”

Kompletaj proponoj atingu la Centran Oficejon de UEA (Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando) ĝis la 31-a de januaro 2022. Proponoj devas esti subskribitaj, do eblas uzi poŝton, fakson: +49 30 364 280 169 aŭ sendo de elektronike subskribita dokumento al la retpoŝtadreso: bkomitatanoj2022@co.uea.org

Por faciligi la kolekton de subtensubskriboj vi trovas formularon ĉe https://uea.org/l/teko/komitataj/Kandidatigilo_Komitatanoj_B_2022_2025.pdf

La uzo de formularo ne estas deviga. Eblas subteni per iu ajn subskribita dokumento.

Ĉiu kandidato devas esti IM de UEA dum la du antaŭaj jaroj (t.e. 2020 kaj 2021) kaj, se elektita, resti IM tra la tuta oficperiodo. Salajrata oficisto de UEA ne rajtas esti komitatano. Komitatano, kiu persone ĉeestis neniun komitatkunsidon en la periodo 2016-2021, ne estas reelektebla.

Se ne estos pli ol kvin kandidatoj, ili ĉiuj estos elektitaj sen voĉdonado. Se la nombro estos pli granda, la individuaj membroj elektos kvin komitatanojn B per reta / poŝta balotado.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-10-23 07:14

Neniam milito inter ni

Unesko-Kuriero en la internacia lingvo Esperanto / Julio – Septembro 2021

23/10/2021 https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377986_epo/PDF/377986epo.pdf.multi Ĉefartikolo Jaron post jaro, la sciencaj studoj ŝajnas kondamnitaj verki la kronikon pri la sesa amasa estingiĝo : malfortiĝo de la vivantaro, malapero de specioj,...

de neniammilitointerni je 2021-10-23 06:57

Esperanta Retradio

Sciigu min pri la novaĵoj (II)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

Daŭrigo de la dialogteksto

 {En la haveno, renkontinte sian mastron, prestiĝan advokaton, kiu revenis el unusemajna kruzado, la ĉiofara servisto Kamilo rakontas al li tion, kio okazis hejme dum lia tutsemajna foresto. La unuaj du novaĵoj estas bedaŭrinde tre malbonaj: la amata hundo mortis kaj
en la vilao okazis incendio}.




... ... ... ... ... ...

    
A - Kio? Ĉu mia vilao brulis?

K - He, jes! Fakte...

A - Kaj kiel ĝi ekfajris!!!

K - Tuj kiam la kandelego falis sur la tapiŝon, ĝi... ŭof ... ekbrulis...
     kaj...

A - Kion diable faris kandelego en mia hejmo?!

K - Ne, ne unu. Ĝi staris kune kun tri aliaj kandelegoj.

A - Ĉu kvar kandelegoj?

K - Kvar kandelegoj!

A - Kaj kion faris kvar kandelegoj en mia hejmo?

K - Oni ĉiam metas kvar kandelegojn ĉirkaŭ ĉerko! Ĉu ne?

A - Kio? ...  Ĉu ĉerko en mia hejmo?

K - Jes, ĉerko!

A - Kion faris ĉerko en mia hejmo?!

K - Diable! Ĉu mi metus vian patrinon surteren? Vere, mi ne
     komprenas!

A - Kio? Kio?

K - {Inter si mem} Anstataŭ danki al mi, li...

A - Ĉu ... mia patrino en la ĉerko!?

K - Jes, nu! En la ĉerko!

A - Mia patrino! Ĉu ŝi mortis?

K - Vidu, tia estas la vivo! Oni scias, ke ĉiumomente povas okazi
     tragedio! Vi bone scias tion, ĉu ne?

A - Mi volas kompreni... kiel mia patrino mortis! Nur sepdekjara kaj
     neniam havis eĉ plej etan malvarmumon!

K - Vidu! Kiam ŝi eniris en la ĉambron, kie dormis via edzino...

A - Nu, do?

K - Ŝi ekvidis ŝin en la lito kun amanto... kaj tiam, pensante pri vi,
     ŝi tiom konsterniĝis, ke surmomente mortis. Tre verŝajne ŝi
     ekhavis koran kolapson! 

A - Ĉu mia edzino kun amanto? Ĉu vere kun amanto?

K - Jes, bedaŭrinde jes!

A - Kaj mia patrino mortis, la hundo ankaŭ... {plorante} Ho ve, ho
     ve!

K - Advokato!

A - {plorante} Tio ĉio okazis dum unu semajno! Mia tuta vivo
      detruiĝis! Ho ve, ho ve!!!

K - Advokato! Advokato! Ĉu vi komprenas nun kial mi ne volis
     rakonti al vi pri tio kaj ruinigi viajn feriojn?

A - Ho ve, ho ve!!!

K - Advokato, advokato, aŭskultu! Vi fidas min, ĉu ne? Aŭskultu!
      Estas ankaŭ io pozitiva! Vere estas ankaŭ iu pozitiva fakto!

A - Ho ve, ho ve!

K - Advokato, kontrolu vin mem. Oni konas vin kaj rigardas: via
     konduto faras tre malbelan impreson!
  
A - Do, do ... bone! Ek, almenaŭ diru al mi iun pozitivan fakton!

K - Ho, jes! Ĝi vere estas tre tre pozitiva! Ĉu vi rememoras la
     teston, kiun vi faris pri AIDoso?

A - Nu, jes! Kio do?

K - Ĝuste la rezulto de tiu testo pri AIDoso estas pozitiva!... Via
     doktoro mem petis, ke mi tuj tuj informu vin!!!

{La advokato svenante ekfalas. Kamilo lastmomente kaptas lin kaj kuŝigas lin
surteren kaj zorgeme vokas:}

K - Advokato! Advokato!


F I N O

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-23 06:00

2021-10-22

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Bluobarbulo (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 09)




Fratoj Grimm
Bluobarbulo

En arbaro vivis viro, kiu havis tri filojn kaj belan filinon. Iam alveturiĝis ora kaleŝo kun ses ĉevaloj kaj multaj servistoj. Oni haltigis ĝin antaŭ la domo kaj reĝo elkaleŝiĝis kaj petis edzinigi lian filinon. La viro tre ĝojis, ke lia filino spertos tian feliĉon. Kaj li tuj konsentis; ĉar preskaŭ nenio estis riproĉinda pri la svatiĝanto krom tio, ke li havas tute bluan barbon, pro kio oni ektimis lin ĉiufoje, kiam oni rigardis ĝin.

Ankaŭ la junulino unue ektimis pro tio kaj hezitis edziniĝi al li, sed pro la persvado de la patro ŝi fine konsentis. Sed ĉar ŝi timis, ŝi iris unue al siaj tri fratoj, forkondukis ilin al loko, kie ili kune solecas kaj diris: „Karaj fratoj, se vi aŭdos min krii, lasu ĉion stari kaj kuŝi kaj rapide kuru al mi por helpi.“

Tion promesis ŝiaj fratoj kaj kisis ŝin.

„Adiaŭ, kara fratino, kiam ni aŭdos vian voĉon, ni saltos sur niajn ĉevalojn kaj estos baldaŭ ĉe vi.“

Post tio ŝi sidiĝis en la kaleŝon apud Bluobarbulo kaj forveturis kun li. Kiam ŝi atingis lian kastelon, estis ĉio pompa, kaj io ajn, kion la reĝidino deziris, tio okazis. Kaj ili fariĝus eĉ tute feliĉaj, se ŝi povus kutimiĝi pri la blua barbo de la reĝo; sed ĉiam, kiam ŝi ekvidis ĝin, ŝi ektimis interne.

Post kiam tio daŭris dum certa tempo, li diris: „Mi devos entrepreni grandan vojaĝon, jen la ŝlosiloj por la tuta kastelo, vi povas ĉie malfermi la serurojn kaj ĉion rigardi, nur ne la ĉambron, al kiu apartenas tiu malgranda ora ŝlosilo. Tion mi malpermesas al vi; kaj se vi tamen malfermos ĝin, via vivo estos finita.“

Ŝi prenis la ŝlosilojn, promesis obei, kaj kiam li forestis, ŝi malfermis laŭvice ĉiujn pordojn, kaj ŝi vidis tiom da riĉo kaj majestaj belegaĵoj, ke ŝi opiniis, ke ili estas kunigitaj el la tuta mondo tien. Postrestis nur la malpermesita ĉambro, kies ŝlosilo estis el oro. Jen ŝi pensis, ke malantaŭ ĝi eble estas enfermita io tre rara kaj tre multekosta. La scivolo komencis obsedi ŝin, kaj ŝi prefere ne estus vidinta ĉion alian, se ŝi nur ekscius, kio estas en tiu ĉi ĉambro.

Dum certa tempo ŝi rezistis al la tento, sed laste ĝi fariĝis tiom potenca, ke ŝi prenis la ŝlosilon kaj iris al la malpermesita ĉambro: „Ja kiu povus vidi, ke mi malfermos ĝin?“ ŝi demandis sin mem. „Mi ja nur volas unufoje rigardi en ĝin.“

Jen ŝi malfermis la pordon, kaj kiam la pordo malfermiĝis, drivis torento da sango renkonte al ŝi, kaj sur la vandoj ĉirkaŭe ŝi vidis pendi mortajn inojn, kaj de kelkaj nur la skeletoj ankoraŭ postrestis. Ŝi skuiĝis pro timo tiom, ke ŝi tuj fermbatis la pordon. Sed la ŝlosilo dum tio falis el la seruro kaj falis en la sangon. Rapide ŝi levis ĝin, kaj intencis forviŝi la sangon, sed vane, se ŝi forviŝis ĝin je flanko, ĝi tuj reaperis je alia; ŝi sidis dum la tuta tago kaj provis ĉion ajn eblan por forigi la sangon, sed helpis nenio, la sangomakuloj ne estis forigeblaj, fine ŝi sternis sin vespere sur la fojno, por ke la fojno eltiru en la nokto la sangon.

Je la sekva tago revenis Bluobarbulo, kaj la unua, kion li faris, estis repostuli la ŝlosilojn de ŝi. Ŝia koro batis freneze. Ŝi alportis la aliajn ŝlosilojn kaj esperis, ke li ne rimarkos, ke mankas la ora.

Sed li nombris ĉiujn. Kaj post kiam li faris tion, li demandis: „Kie estas la ŝlosilo de la sekreta ĉambro?“ Dum tio li rigardis al ŝia vizaĝo.

Ŝi fariĝis sange ruĝa vizaĝe kaj respondis: „Ĝi kuŝas supre, aŭ mi lasis ĝin ie ajn, morgaŭ mi serĉos ĝin.“

„Iru prefere tuj, kara edzino, ankoraŭ hodiaŭ mi bezonos ĝin.“

„Aĥ, mi ja tuj diru tion al vi, mi perdis ĝin en la fojno, kie mi devos serĉi ĝin ankoraŭ.“

„Vi ne perdis ĝin“, diris Bluobarbulo kolere, „vi metis ĝin tien, por ke la fojno eltiru la sangomakulojn, ĉar vi transpaŝis mian malpermeson, ĉar vi estis en la ĉambro, sed nun eniru vi tien, eĉ, se vi ne volas fari tion.“

Jen ŝi devis alporti la ŝlosilon, kiu ankoraŭ estis kovrita de sangomakuloj.

„Nu pretigu vin por morti, ankoraŭ hodiaŭ vi estu morta“, diris Bluobarbulo, alportis sian grandan tranĉilon kaj kondukis ŝin al la meza koridoro.

„Permesu al mi ankoraŭ preĝi antaŭ mia morto“, ŝi diris.

„Foriru do, sed rapidu, ĉar mi ne havas la tempon atendi dum longa tempo.“

Jen ŝi kuris sur la ŝtuparo malsupren kaj vokis tiom laŭte, kiom ŝi povis, el la fenestro: „Fratoj, miaj karaj fratoj, helpu min!“

La fratoj sidis en la arbaro ĉe frideta vino; jen diris la plej juna el ili: „Estas al mi, kvazaŭ mi aŭdis la voĉon de nia fratino, ek do! Ni devas rapidi por helpi ŝin!“

Jen ili salte surĉevaliĝis kaj rajdis, kvazaŭ ili estus ventego. Sed ilia fratino surgenuis plena de timo; jen vokis Bluobarbulo malsupren: „Nu, ĉu vi baldaŭ finos la preĝadon?“

Dum tio ŝi aŭdis, kiel li akrigas sur la plej malsupra ŝtupo sian tranĉilon. Ŝi rigardis eksteren, sed ŝi vidis nenion krom malproksiman polvon, kvazaŭ proksimiĝus grego.

Jen ŝi kriis ankoraŭfoje: „Fratoj, miaj karaj fratoj, helpu al mi! Venu, helpu al mi!“ Kaj ŝia timo fariĝis pli kaj pli granda.

Sed Bluobarbulo vokis: „Se vi ne venos baldaŭ, mi mem revenigos vin. Mia tranĉilo estas akrigita!“

Jen ŝi rigardis denove eksteren kaj vidis, kiel la tri fratoj rajdas tra la kamparo, kvazaŭ flugus birdoj en la aero, jen ŝi kriis je tria fojo en la plej granda timo kaj per ĉiuj fortoj: „Fratoj, karaj fratoj, helpu min!“

Kaj la plej juna frato estis jam tiom proksima, ke ŝi aŭdis lian voĉon: „Konsoliĝu, kara fratino, ankoraŭ momenton, kaj tiam ni estos ĉe vi!“

Sed Bluobarbulo vokis: „Nun vi sufiĉe preĝis, mi ne plu volas atendi, se vi ne venos, mi revenigos vin!“

„Aĥ! Permesu al mi ankoraŭ preĝi por miaj tri karaj fratoj.“

Sed li ne atentis la peton, malsupreniĝis sur la ŝtuparo kaj tiris ŝin malsupren, kaj apenaŭ li kaptis ŝin je la hararo kaj intencis puŝi la tranĉilon en ŝian koron, la tri fratoj frapis la dompordon, enpenetris kaj ŝiris ŝin el liaj manoj, poste ili eltiris la sabrojn kaj per ili faligis lin planken. Post tio ili pendigis lin en la sangoĉambro al la aliaj inoj, kiujn li mortigis. Sian tre karan fratinon ili kondukis hejmen, kaj ĉiuj riĉoj de Bluobarbulo apartenis de tiam al ŝi.“



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 09, „Blaubart“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-10-22 22:07

Esperanta Kunfarejo

Librofoiro Frankfurt kaj Esperanto

Karaj klientoj,
Buchmesse Frankfurt, Germanio, ofertas multajn belegajn interesajn librojn kaj estas tre vizitinda foiro. Sed se vi serĉas librojn en kaj pri Esperanto vi supozeble trovos pli grandan oferton en la reta vendejo de Esperanto-Buchversand: www.esperanto-buecher.de.
La esperantlingvaj eldonejoj ankaŭ dum pandemia tempo estis laboremaj kaj publikigis multajn novajn librojn, kiujn mi volonte ofertas al vi.

Jen nur kelkaj ekzemploj de mia reta vendejo:
Stanislaw Lem: Solaris (fama sciencfikcia romano, tradukita el la pola lingvo, 15,90€)
Trevor Steele: La sango-ruĝa flago (originale en Esperanto verkita romano, 16,90€)
Anna Löwenstein: La memoraĵoj de Julia Agripina (originale en Esperanto verkita historia romano, 16,90€)
Christer Kiselmann: Matematiko senlimen (popularscienca kaj altnivela revuo pri la matematikaj sciencoj, 16,90€)
Kalle Kniivilä: La malamiko de Putin – Aleksej Navalnij kaj liaj apogantoj (faka verko pri aktuala politika temo, 16,40€)
Murasaki Ŝikibu: Rakontaro de Genĝi (traduko de la certe plej altranga ekzemple de la frua japana literaturo, 28,00€)

Mi kore invitas vin viziti mian retan vendejon esperanto-buecher.de
D-ro Wolfgang Schwanzer
Esperanto-Buchversand
Pfarrer-Seeger-Straße 9
D-55129 Mainz


de frali je 2021-10-22 21:18

Neniam milito inter ni

Benino : la Nacia Asembleo voĉdonas laŭleĝigon de abortigo

DELPHINE BOUSQUET / AFP 22/10/2021 Ĵaŭdon, la Nacia Asembleo de Benino voĉdonis laŭleĝigon de abortigo. Ĝis nun, tiu praktiko estis malpermesita, krom esceptaj cirkonstancoj, kaj ĉiujare, preskaŭ 200 virinoj mortas pro komplikaĵoj post abortigo realigita...

de neniammilitointerni je 2021-10-22 20:12

La Balta Ondo

La organiza komitato de BET-56

BET-56Definitiviĝis la konsisto de la organiza komitato (OK) de BET-56. Ĝi estas tre reprezenta. Dum multaj jaroj LEA strebas agi malferme al la ĝenerala socio kaj aligas al sia agado eksterajn reprezentantojn, aŭ realigas komunajn projektojn kun aliaj organizaĵoj. Jam en la Loka Kongresa Komitato de la 90a Universala Kongreso de Esperanto (Vilno, 2005) estis ne nur esperantistoj, sed ankaŭ reprezentantoj de ekstero. La perfekte sukcesinta Unua Tutmonda Kongreso de Esperantistoj-Ĵurnalistoj (Vilno, 2008) estis organizita de LEA kune kun Litovia Ĵurnalista Asocio kaj en ĝia organiza komitato de la kongreso estis kvar reprezentantoj de tiu asocio. Ankaŭ en la organizado de kelkaj lastatempaj Litoviaj BEToj partoprenis eksteruloj – ekzemple, en la OK de BET-49 (Utena, 2013) estis ses reprezentantoj de la urbo, kaj en la OK de BET-52 (Birštonas, 2016) estis kvin funkciuloj de la urbo Birštonas, en la OK de BET-55 en Panevėžys estis kvar reprezentantoj de la urba municipo.

En la OK de BET-56 membras la vicrektoro pri infrastrukturo de Klajpeda universitato dr. Benediktas Petrauskas, la vicdirektorino de la urba municipa administracio Asta Dirgėlienė, la estrino de la kultura fako de la urba administracio Eglė Deltuvaitė, la direktorino de la turisma kaj informa centro de Klajpedo Romena Savickienė, aliaj funkciuloj. Tiamaniere la organizado de BET-56 fariĝas afero ne nur de Litova Esperanto-Asocio, sed ankaŭ de la urbo Klajpedo. Tia kunlaboro ĉiam donas multe pli bonan rezulton, ol se la organizadon prizorgus nur esperantistoj. Per tiaspeca agado LEA provas solvi ĉiaman problemon de esperantista agado – fermitecon.

Krome, en la OK estas ne nur Litoviaj esperantistoj – en ĝi jam dum kelkaj monatoj aktive laboras la Ruslanda verkisto kaj ĵurnalisto, redaktoro de La Ondo de Esperanto Aleksander Korĵenkov – tio garantias konstantan kaj regulan informan priservadon de BET-56 antaŭ, dum kaj post la aranĝo. La ĉiutagan gazeton de BET-56 Lumturo redaktos la movada ĵurnalisto kaj instruisto Stano Marček (Slovakio). En la OK membras ankaŭ multaj konataj Litoviaj esperantistoj. Sube estas la plena listo de la organiza komitato de BET-56.

Povilas Jegorovas: prezidanto, kunordigo, ĝenerala gvidado, informado
Nijolė Požarskienė: la unua vicprezidanto de la organiza komitato
Asta Nastaravičiūtė: respondeca sekretario de Litova Esperanto-Asocio
Vilmantas Jakštas: prezidanto de esperantista societo de Klajpedo
Dr. Benediktas Petrauskas: vicrektoro pri infrastrukturo de universitato de Klajpedo
Asta Dirgėlienė: vicdirektorino de urba administracio de Klajpedo
Eglė Deltuvaitė: estrino de kultura fako de urba administracio de Klajpedo
Romena Savickienė: direktorino de urba turisma kaj informa centro de Klajpedo
Eugenijus Milašius: direktoro de la kafejo Jogundė
Giedrius Šimulionis: sanprotektaj kaj medicinaj aferoj
Adomas Skiezgėlas: arta aranĝado de BET-56
Aleksander Korĵenkov: informado pri BET-56
Taesok Choe: retejo de BET-56
Stano Marček: redaktoro de la gazeto de BET-56 Lumturo
Gražina Opulskienė: instruado de Esperanto
Prof. Aloyzas Gudavičius: prelegserio pri la litovaj lingvo kaj kulturo
Irena Jagminaitė: libroservo, financoj
Antanas Visockas: ekskursoj
Gražvydas Jurgelevičius: fotoservo
Olga Strojeva: registrado, informado
Palmira Milašienė: registrado, informado
Vera Valentaitė: registrado, informado
Vita Petronytė: registrado, informado
Inesa Balaikienė: registrado, informado
Jolita Ružauskienė: registrado, informado
Arūnas Kazlauskas: mastrumaj kaj teknikaj aferoj
Arvydas Mickus: mastrumaj kaj teknikaj aferoj
Vladimir Žuromskij: mastrumaj kaj teknikaj aferoj

Povilas Jegorovas
Prezidanto de Litova Esperanto-Asocio
Prezidanto de la organiza komitato de BET-56

Pliaj informoj pri BET-56 estas legeblaj en nia retejo.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/10/bet-105

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La organiza komitato de BET-56 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-22 18:28

Revuo Esperanto

Informo de la Komisiono pri la Belartaj Konkursoj de UEA: nuligo de premioj

Miguel Fernández, Prezidanto de la Belartaj Konkursoj

La Belartaj Konkursoj de UEA (BK) havas regularon, kies bazaj principoj, krom tio, ke ili laŭiĝas al la protokoloj kaj normoj ĝenerale sekvataj de ĉi-specaj konkursoj ie ajn en la mondo, estas de ni diskonigataj kadre de niaj ĉiujaraj alvokoj al partopreno. En ĉi tiuj, krome, la BK-Sekretario ĉiam aldonas jenon: “detala regularo troviĝas en la retejo de UEA”:
https://uea.org/teko/regularoj/belartaj_konkursoj
Konvenas do, ke antaŭ ol konkursi BK-konkursantoj tralegu tiun regularon por agi laŭe al ĝi.
La artikolo 2.3 de tiu regularo tekstas jene:
Nevalidaj por la Konkursoj estas verkoj aperintaj en presa aŭ en alia formo, inkluzive de publika legado, radia, televida, reta aŭ bita dissendoj ks. Ĉiu konkursanto konsentas, ke la rajto pri unua aperigo de premiita verko apartenas al UEA, kaj devigas sin ne publikigi ĝin aliloke, krom se UEA rifuzas la aperigon. La kopirajto restas ĉe la aŭtoro, kiu tamen konsentas cedi ĝin senpage en okazo de eldono de almanako aŭ antologio de la Belartaj Konkursoj, kondiĉe ke tiu aperu kun la aprobo de UEA.
Nu, ĉi-jare, samkiel pasintjare, kadre de sia Virtuala Kongreso de Esperanto, UEA proponis al ni aranĝi Virtualan BK-Feston, ene de kiu la 19-an de septembro ni diskonigis la nomojn de la verkoj kaj aŭtoroj premiitaj en BK 2021 [https://youtu.be/NE1Ye1eh6o4]. Nur poste diverslandaj esperantistoj avertis nin pri tio, ke la cirkonstancoj ligitaj al du el la premiitaj verkoj kontraŭstaras la postulojn de la artikolo 2.3 de nia regularo. Temas pri Robinson’, de Petro Palivoda el Ukrainio, kiu ricevis la Trian Premion en la branĉo Kantoteksto, kaj pri Koren de mallumo, de Miĥail Frolov el Rusio, kiu ricevis la Unuan Premion en la branĉo Poezio.
La BK-Komisiono esploris la aferojn kaj konstatis, ke tiuj avertoj respondas al plej pura fakteco. La BK-Komisiono deziras substreki, ke tiuj esploroj neniel rilatas al iel “polica kontrolo”, kio eksteras al niaj sintenoj, sed al la respekto ŝuldata al la konkursantoj, kiuj skrupule plenumas la regulojn por partopreno en la Belartaj Konkursoj. Jen la konkludoj de la BK-Komisiono:
1-La filmeto Robinson’, interalie, jutube spekteblas, kaj la teksto premiita sub tiu titolo tiukadre legeblas kiel ĝia subteksto, ekde la 29-a de septembro 2021. Kaj tio kontraŭstaras la parton de la artikolo 2.3, kiu indikas jenon: Ĉiu konkursanto konsentas, ke la rajto pri unua aperigo de premiita verko apartenas al UEA, kaj devigas sin ne publikigi ĝin aliloke, krom se UEA rifuzas la aperigon.
2-Sub la nomo Koren de malhelo, Miĥail Frolov konkursis en la aranĝo “Poezio el ĉiuj ĉieloj”, kunvokita de la itala organizo “Sicilia Esperantista”, antaŭ ol li sendis al BK sian Koren de mallumo, kiu enhavas identajn versojn kiel Koren de malhelo. En la itala konkurso tiu verko ricevis Honoran Mencion, kio estis anoncita la 10-an de junio, nome post la limdato por akcepto de BK-konkursaĵoj, kiu ĉi-jare, escepte, estis la 30-a de aprilo, anstataŭ la kutima 31-a de marto. En ordo. La problemo kuŝas en tio, ke en junio 2021 estis finpresita libro kun la tekstoj de ĉiuj verkoj premiitaj en la konkurso “Poezio el ĉiuj ĉieloj”, kaj tio kontraŭstaras la parton de la artikolo 2.3, kiu indikas jenon: Ĉiu konkursanto konsentas, ke la rajto pri unua aperigo de premiita verko apartenas al UEA, kaj devigas sin ne publikigi ĝin aliloke, krom se UEA rifuzas la aperigon.
Pro ĉio ĉi-supre elmetita, la Komisiono de la Belartaj Konkursoj de UEA vidas sin en la tre bedaŭrinda devo nuligi la Trian Premion aljuĝitan al la teksto Robinson’, de Petro Palivoda, en la branĉo Kantoteksto kaj la Unuan Premion en la branĉo Poezio, aljuĝitan al Koren de mallumo, de Miĥail Frolov.

de Redakcio je 2021-10-22 17:50

Kajto kantas "Bela rev"

Kajto kantis "Bela rev" en la BK-Festo (Ceremonio de Disdono de Premioj de la Belartaj Konkursoj de UEA).
La teksto de Ewa Grochowska ricevis Honoran Mencion en la branĉo "Kantoteksto" de la Belartaj Konkursoj de UEA-2021. Nanne Kalma komponis la muzikon.

de Redakcio je 2021-10-22 14:33

Global Voices

Istanbula Kanalo, la Meza Koridoro de Turkio kaj la iniciato Zono kaj Vojo

Turkio konsideras la Mezan Koridoron komplemento al la ĉina BRI.

Petrolero en Bosporo” de MrHicks46 (CC BY-SA 2.0).

Malgraŭ kreskanta opozicio de politikaj grupoj kaj civila socio pri eblaj mediaj kaj politikaj problemoj, prezidento Recep Tayyip Erdoğan celas daŭrigi la polemikan projekton Istanbula Kanalo, artefaritan transportan kanalon 45 km longan, kiu ligos la Marmoran Maron kun la Nigra Maro. La 26an de junio, Erdoğan ĉeestis la malferman ceremonion de tio kion li nomis sia “freneza projekto“. La projekto ricevis multajn kritikojn, inkluzive de la urbestro de Istanbulo, sciencistoj, emeritaj admiraloj, ambasadoroj kaj ordinaraj homoj pro sia vivmedia, ekonomia kaj sekureca efikoj.

Ĝis nun, la laŭtaksa kosto de la projekto estas 15 miliardoj da usonaj dolaroj. Tamen, la sumo probable atingos 21 miliardojn da usonaj dolaroj post kiam operaciaj kaj financaj kostoj estos aldonitaj.

Erdoğan insistas ke Istanbula Kanalo kontribuos al la ekonomio de Turkio [eo] kaj helpos redukti trafikon en la Bosporo [eo].

Laŭ ministro pri transporto kaj infrastrukturo, Adil Karaismailoğlu, la enspezoj de la kanalo ne kovros la laŭtaksajn kostojn ĝis ĉirkaŭ 12 jaroj post la fino de la kanalo.

Sed intertempe, la reganta Partio Justeco kaj Disvolviĝo (tr: AKP) ŝajne supertaksis la financan kapablon de la lando kaj provis allogi eksterlandajn investantojn. Iuj el ĉi tiuj eblaj investantoj estas Nederlando, Belgio kaj Rusio, kvankam Ĉinio [ĉiuj eo] fariĝis la plej farebla opcio. Tamen, la ebla partopreno de Ĉinio probable pli malbonigos jam negativan percepton de Ĉinio en la lando.

Meza Koridora Iniciato de Turkio

La Meza Koridoro, formale konata kiel la Iniciato de Transkaspia Oriento-Okcidenta Meza Koridoro, reflektas la revon de Turkio konstrui ligojn kun Ĉinio tra Kaŭkazo kaj Centra Azio. La Meza Koridoro kiel projekto de komerca vojo ligas Ĉinion al Eŭropo tra Turkio kun fervojoj kaj aŭtovojoj. Turkio rigardas la Mezan Koridoron kiel komplementon al la Ĉina Zona kaj Voja Iniciato, anstataŭ kiel konkurencanton.

Kiel videblas el ĉi tiu mapo de la retejo de la turka Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj, la blua linio reprezentas la Mezan Koridoron de Turkio kaj la ruĝa linio reprezentas la Nordan Koridoron BRI.

La fervojo Baku-Tbilisi-Kars (BTK) finiĝis en 2017, kaj estas unu el la ĉefaj projektoj de la iniciato. Oni kalkulas ke antaŭ 2034, BTK transportos tri milionojn da pasaĝeroj kaj 17 milionojn da tunoj de kargo jare.

Ĝis nun, la unua vartrajno de Ĉinio al Eŭropo uzinta la Mezan Koridoron alvenis en Turkio en novembro 2019, kaj la unua vartrajno de Turkio laŭ la sama itinero alvenis en Ĉinio en decembro 2020.

Kiel parto de la Meza Koridoro kaj la BRI, Turkio faris multajn grandajn investojn en infrastrukturo. Kulminaĵoj inkluzivas la submaran fervojon Marmaray, la Eŭrazian tunelon, kaj la Trian Istanbulan Ponton kiu ligas Eŭropon kaj Azion per Istanbulo kaj Istanbula Flughaveno. Ankaŭ estas survoje pluraj aliaj infrastrukturaj projektoj, kiel la markola ponto Çanakkale, la rapidtrajno Edirne-Kars kaj la tri-nivela metroa tunelo.

Ambaŭ Ĉinio kaj Turkio estas entuziasmaj por integri BRI kaj Mezan Koridoron. Prezidento Erdoğan diris ke “la Meza Koridoro… kuŝas ĉe la koro de BRI” kaj ke Turkio “daŭrigos labori kun niaj ĉinaj amikoj por integri la Mezan Koridoron al BRI”.

Ĉina prezidentoŜji Ĝjinping (pinjine: Xi Jingping), “alvokis la du flankojn antaŭenigi sinergion inter la komuna konstruado de la Iniciato pri Zono kaj Vojo kaj la projekto de la Meza Koridoro de Turkio”. Dume, turka ministro pri infrastrukturo kaj transporto, Adil Karaismailoğlu, diris ke la Istanbula Kanalo estas integra parto de la Meza Koridoro, rimarkante ke “kun la Istanbula Kanalo, nia Mezkoridora celo estos plifortigita”.

Ĉinaj-Turkaj ekonomiaj rilatoj

Komercaj rilatoj inter Turkio kaj Ĉinio kreskis multe depost Ĉinio aliĝis al la Monda Organizaĵo pri Komerco [eo] la 11an de decembro 2001. Tiutempe, duflanka komerco estis malpli ol 2 miliardoj da usonaj dolaroj. Dum la venontaj 20 jaroj, la spezo atingis 26 miliardojn da dolaroj. Tamen, tio estas neegala rilato. Dum la eksportado de Ĉinio al Turkio estas entute 23,041 miliardoj da dolaroj, la eksportado de Turkio al Ĉinio sumas nur 2,865 miliardojn.

Unu maniero ŝanĝi la neegalan komercan pejzaĝon estas pliigi ĉinajn investojn en Turkio per iniciatoj kiel BRI. Kvankam Ĉinio ne estas inter la dek ĉefaj investantoj de Turkio, pli ol mil ĉinaj kompanioj investis en kampoj kiel financo, energio, produktado kaj infrastrukturo. En 2019, la eksa ambasadoro de Ĉinio en Turkio, Deng Li, atendis ke ĉinaj investoj atingos 6 miliardojn da dolaroj ĝis la fino de 2021. Kombinitaj kun turismaj enspezoj, ĉinaj investoj en Turkio povas ludi signifan rolon en la redukto de eksterlandaj valutoj el Turkio.

Ĉinio ankaŭ faris gravajn infrastrukturajn investojn en la lando. En 2015, ĉina konsorcio [eo] akiris 65% de Kumport, la tria plej granda kontenerhaveno de Turkio, kontraŭ 940 milionoj da dolaroj. En januaro 2002, ĉina konsorcio provis akiri 51% de la Tria Ponto de Istanbulo kontraŭ 688 milionoj da dolaroj. Tamen, freŝaj raportoj sugestas ke la interkonsento ankoraŭ ne finiĝis. Ĉi tiu disvolviĝo povus detrui la ĉinajn BRI-rilatajn infrastrukturajn investojn en Turkio, precipe ĉar la turka ŝtato pli kaj pli vidas la ponton kiel gravan parton de sia Iniciato pri Meza Koridoro.

Ekrankopio de la raporto de Vox, “La plano de miliardo da dolaroj de Ĉinio por regi tutmondan komercon”.

Polemiko pri la ĉina financado

El ĉiuj ĉinaj investoj en la lando, la ebla ĉina financado de la projekto Istanbula Kanalo ekfunkciigis la plej viglan debaton en Turkio.

La registaro de Turkio taksas ke la kosto de la projekto atingos 15 miliardojn da dolaroj. Sed kun la kreskantaj ekonomiaj problemoj, kiujn pli malboniĝis pro KOVIM-19, la registaro bezonas monan injekton. Krome, laŭ Reuters, turkaj bankoj restis for de la projekto pro antaŭviditaj naturmediaj damaĝoj, eblaj financaj riskoj kaj vasta politika kaj socia opozicio al la projekto.

Diversaj raportoj asertas ke Ĉinio volas financi la multekostan projekton kaj diskutis ĝin kun turkaj oficialuloj dum diplomatiaj vizitoj. La 30an de aprilo 2021, turka ministro Adil Karaismailoğlu konfirmis la interesiĝon de Ĉinio, aldonante ke ankaŭ Nederlando, Belgio kaj Rusio interesiĝas pri financado de la projekto.

La prezidanto de la Respublikana Popola Partio (tr: CHP), Kemal Kılıçdaroğlu, avertis eblajn investantojn kaj eksterlandajn registarojn ne financi la projekton. La 9an de majo li diris ke se la opozicia koalicio gajnos la venontajn balotojn, la nova registaro ne redonos la investitan monon, kaj eĉ distancigos Turkion de la investantaj landoj. La gvidanto de la Bona Partio (tr: İYİ Parti), Meral Akşener, faris similan averton.

Laŭ enketo de MetroPOLL, la plimulto de la turka socio kontraŭas la projekton Istanbula Kanalo. Dum 51% de la enketitoj opinias ke la ĉefa kialo de la projekto estas generi profiton, nur 29,1% kredas la aserton de Erdoğan, ke la kanalo reduktos la maran trafikon en la Bosporo.

Alaeddin Yalçınkaya, profesoro ĉe la Universitato de Marmara, opinias ke ĉina investo kaŭzos ĉinan koloniadon de la kanala regiono. La gvidanto de la Estonta Partio (tr: Gelecek Partisi), Ahmet Davutoğlu, ankaŭ asertas ke la AKP-registaro atendas ke Ĉinio provizos financojn por la kanalo kontraŭ tero ĉirkaŭ la areo de la Kanalo, kio damaĝus la nacian suverenecon de Turkio. Aliaj ankaŭ avertas Turkion pri diplomatia “ŝuldokaptilo”, kiu rilatas al la politiko de Ĉinio konfiski teron kontraŭ nepagitaj pruntoj.

Ĝis nun, la registaro ignoris la kritikojn, kaj penis aktive antaŭenigi la projekton Istanbula Kanalo.

Ĉi tiu artikolo estas parto de enketo de la Civitana Amaskomunikila Observejo pri konkurencaj rakontoj pri la Iniciato Ĉina Zono kaj Vojo, kaj esploras kiel socioj kaj komunumoj havas malsamajn perceptojn pri la eblaj avantaĝoj kaj damaĝoj de disvolviĝo gvidata de Ĉinio. Por pliaj informoj pri ĉi tiu projekto kaj ĝiaj metodoj, klaku ĉi tie.

de Aza Delgado Orduño je 2021-10-22 12:34

Libera Folio

Ĉu Esperanto-organizaĵoj degeneras?

”Se la Esperanto-organizaĵoj deziras plu vivi kaj haltigi sian degeneron, ili devas realisme rigardi sin mem kaj lerni de la ekstera mondo anstataŭ senfine kaj senfrukte ĝin edifi”, skribis Stano Belov en lastatempa vidpunkta artikolo. Ni petis tri konatajn esperantistojn komenti la artikolon.

En La Ondo de Esperanto aperis vidpunkta artikolo de Stanislav Belov, en kiu li rakontas pri siaj spertoj de Esperanto-organizaĵoj, interalie UEA.

En pli frua artikolo al la vidpunktoj de Belov jam multvorte respondis Fernando Maia, vicprezidanto de UEA. Nun Libera Folio petis ankaŭ la prezidanton de TEJO kaj du aliajn konatajn esperantistojn komenti la temon.

Léon Kamenický, prezidanto de TEJO:

Léon Kamenický.

– Oni havas ofte tiun tendencon paroli pri TEJO (kaj UEA) kvazaŭ estus iu estaĵo kiu devas aŭtomate scii ekzakte kion fari en ĉiu momento kaj de si mem havi ideon pri la plej bona strategio, kiu ideale plaĉas al ĉiu esperantisto. La vero estas, ke TEJO-n reprezentas aro da junaj homoj kiuj ofte ne havas stabilan vivon, sed malgraŭ ĉiuj malfacilaĵoj kapablas liveri kaj esti parto de interesaj projektoj, ne nur en la esperanta movado sed ankaŭ ekster ĝi.

– Ekzemple en lastaj jaroj plifortiĝis rilatoj kun aliaj neregistaraj junularaj organizoj, danke al mirinda laboro de multaj aktivuloj. Mi persone taksas tre grava ke tiuj aktivuloj revenas al TEJO kun modernaj kaj ekster-movadaj ideoj.

– Por resti unu el la ŝlosilaj elementoj de Esperanta-vivo mi plene konsentas ke TEJO bezonas unue bone taksi sian nunan situacion. Ni devas kompreni kaj informi la publikon pri la vera stato de niaj landaj sekcioj kaj komisionoj kaj poste venos la dua fazo kiam ni planos kiel efike funkcii kun la rimedoj kiujn ni havas je nia dispono. Mi supozas ke ni identigos plurajn bone funkciantajn kampojn. Ĉe tiuj malfunkciantaj ni devus decidi ĉu ni entute bezonas investi energion por ili, aŭ ĉu ili ne plu aktualas en nuna epoko.

– Mi memkompreneble invitas ĉiujn partopreni en la ŝanĝoj kaj prezenti siajn ideojn, kiujn ni prenas tre serioze. Ni provas nuntempe pligrandigi nian stabon por ke la laboro de la organizo ne restu nur en ŝultroj de homoj kiuj laboras senpage en sia libera tempo.

Michela Lipari. Foto: IEF.

Michela Lipari, estrarano de Itala Esperanto-Federacio, pli frue multjara estrarano de UEA:

– Mi bedaŭras pro la negativaj spertoj de s-ro Belov, sed mi ne estas tiel senespera. Kompreneble la utiligo de la retaj komunikiloj influas forte la vivon de la landaj asocioj, kiuj ne plu havas la rolon esti peranto inter propraj membroj kaj tiuj de aliaj landaj asocioj.

– La unuopaj esperantistoj povas amikiĝi, aĉeti librojn, vojaĝi, sen la perado de landaj asocioj, tio veras. Sed nur landaj asocioj povas ligi rilatojn kun la registaraj instancoj, kun la lernejoj, kun la eduka politiko, civila socio kaj tiel plu. Nur landaj asocioj povas stiri la movadon kiel tuton, decidi kiujn agadojn prioritati, kunordigi la laborfortojn cele al realigo de laborplano. Kaj des pli UEA havas tiun rolon internacie, mondskale, kunordigi la laborfortojn de unuopaj LA kiuj ofte alfrontas similajn problemojn kaj kunlaboro helpus ilin solvi.

– Kompreneble – sed tio ne estas problemo nur de la Esperanto-movado sed de ĉiuj asocioj – ofte unuopuloj ne sentas la bezonon asociiĝi por kontentigi siajn bezonojn. Kaj jen kial oni devas repripensi la rolon de landaj asocioj, kaj sekve de UEA, ke ili ne plu estu kunigo de membroj, sed io alia, ekzemple donanto de servoj, kontraŭ pago.

Wim Jansen, sur kovrilo de libro.

Wim Jansen, prezidanto de Nederlanda Esperanto-Junularo 1966–1971, estro de la katedro pri interlingvistiko kaj esperantologio ĉe la universitato de Amsterdamo 2002–2013, respondis al la kvin finaj tezoj de Stano Belov. La plenajn konkludojn de Stano Belov trovu en lia artikolo.

Unue, necesas agnoski, ke pasis la tempo kiam la Esperanto-organizaĵoj estis la ŝlosila elemento de la Esperanto-vivo.

– Tiun ĉi konkludon mi trovas tro absoluta. Tiel same kiel ĉe multaj aliaj manifestiĝoj de homa agado ĝenerale, iu formo de reala (pli ol virtuala, reta) organiziteco restos necesa ankaŭ inter esperantistoj, ankaŭ sur la nivelo de UEA.

Due, necesas forgesi pri pure esperantistaj projektoj, kiuj nur voras monon kaj tempon por morti senglore, kaj profiti eblecojn, kiujn donas projektoj destinitaj al ĝenerala publiko.

– Kvankam la aŭtoro ne donas ekzemplojn (kiujn aŭ kiajn pure esperantistajn projektojn li celas?), mi intuicie konsentas.

Trie, necesas konstati, ke plejparto de la Esperanto-organizaĵoj ekzistas nur surpapere aŭ en fantazioj de iliaj estraranoj.

– La kritiko de la aŭtoro trafas ne tiom la ekziston de fakaj rondoj aŭ asocioj, kiom la konduton de certaj reprezentantoj de certaj tiaj asocioj, kiun li prave kondamnas. Tamen, ĉu tiuj organizaĵoj ne rolas, aŭ devus roli, en la ellaborado kaj ĝisdatigado de fakaj terminaroj? Krome, la esperantologio restas fako ene de la ĝenerala lingvistiko por kiu mi rezervas gvidan rolon por esperantistaj verkistoj-esploristoj.

Kvare, necesas elekti unu vojon por organizaĵoj dezirantaj postvivi – flekseblan kaj neformalan, aŭ formalan kaj strikte reguligatan.

– Ankaŭ tiu ĉi kritiko koncernas ne tiom la ekziston de organizaĵoj, kiom ilian funkciadon, kiu efektive estas pruveble ne tre efika.

Kvine kaj laste, necesas akcepti eblecon kaj eble eĉ utilon de malapero de plejparto de la Esperanto-organizaĵoj.

– Mi malkonsentas kun la konkludo ke estus utile se la plejparto de la Esperanto-organizaĵoj malaperus, sed necesas ke tiuj organizaĵoj alproprigu al si la duan konkludon kaj, inspiritaj de la tria kaj kvara konkludoj, rekonsideru sian rolon en rapide ŝanĝiĝanta mondo. Se ili ne plenumos tiun kondiĉon, ili malaperos per si mem, sen bezono, esprimi la utilon de tio.

de Redakcio je 2021-10-22 10:27

Esperanta Retradio

Situacio de loĝado por malfortaj sociaj tavoloj en Ĉeĥio

Tiun ĉi sonartikolon produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Preskaŭ ĉiu deka enloĝanto de Ĉeĥio troviĝas en tre malbona situacio de loĝado. Ofte tio trafas junajn familiojn kaj soledukantinojn. Kaj la problemo plukreskas.

Senhejmeco estas la plej ekstrema sekvo de la loĝada krizo en Ĉeĥio. La Iniciato por alirebla loĝa spaco taksas ke en Ĉeĥio almenaŭ 11.000 homoj vivas sur la strato. En raporto pri la manko de loĝejoj por la jaro 2021 la organizo konstatas ke pliprofundiĝas ankoraŭ pluaj evolutendencoj. Miloj da dommastrumejoj kun infanoj troviĝas en tre malbona loĝa situacio. Proksimume dek procentoj de la ĉeĥa loĝantaro havas problemon pagi la luprezon.

Multaj homoj post pensiuliĝo falas en financan truon, klarigis Iva Kuchyňková de la iniciato. Krome la pandemio pliakrigis la problemon:

"Oni povas ĉiukaze diri ke la kronvirusa pandemio puŝis multajn homojn en tre malbonan loĝan situacion. Multaj patrinoj kaj patroj sin turnas al nia konsila telefono ĉar ili estas perdintaj sian laboron kaj ĉar nun ankaŭ al ili minacas la perdo de la loĝejo."

Krome en Ĉeĥio pli kaj pli mankas pagebla kaj digna loĝa spaco. Tion eksentas precipe junaj familioj kaj soledukantinoj. Sed ankaŭ junaj homoj kiuj volas malkupli sin de la gepatra domo, suferas. Memstareco ĉe la demando ofte ludas grandan rolon, diras Kuchyňková:

"Ni ankaŭ ne forgesu ke apenaŭ disponeblas io prezinda por personoj kiuj venas el prizorgataj loĝaj institucioj. Tio estas ekzemple homoj kun sanaj limigoj aŭ kun psikaj problemoj. La gamo de la homoj kiuj bezonas socialan loĝan spacon estas granda. Ili tamen ofte ne havas eblecon trovi por loĝado lokon kie ili povas realigi sian propran vivon."

Ŝia iniciato kritikas ke en Ĉeĥio ne ekzistas politika strategio por provizi sociale malfortajn tavolojn de la loĝantaro per digna loĝa spaco:

"La problemo tute male pli kaj pli vastiĝas. Manko de loĝa spaco ne nur evidentiĝas vide al homoj kiuj vivas sur la strato. Estas multaj homoj kies loĝejo estas nesufiĉa. Mankas tie ekzemplo elektro kaj fluanta kaj varma akvo, aperas infekto per ŝimo. Tio estas netaŭgaj kondiĉoj por eduki infanojn. En tiuj loĝejoj vivas ofte multaj homoj en tre malgranda spaco."

Ja ekzistas ŝtata subteno por homoj kiuj vivas en tre malbonaj loĝaj situacioj. Kuchyňková tamen indikas ke multaj trafitoj ne ricevas subtenan monon por loĝado, eĉ se ili rajtus ricevi ĝin. Ofte la ludonantoj ne pretas skribi la necesajn dokumentojn. Kelkaj luprenantoj aliflanke ne estas sufiĉe memstaraj por prezenti la peton ĉe la socialoficejo.

Ĝis nun estas tasko de la urbaj kaj municipaj administracioj trovi instrumentojn kaj strategion por la demando pri loĝado. Por kompleksa solvo de la problemo laŭ Kuchyňková mankas ankoraŭ la leĝa kadro. La jara raporto de ŝia organizo celas precize tion:

"Ni estus kontentaj se politikistoj kaj fakuloj uzus nian raporton kiel bazon por realigi dum la venonta leĝodona periodo leĝon pri sociala loĝa spaco kaj pri ties subteno. Leĝo helpus estonte solvi la problemon pri loĝado en nia lando."

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-22 06:00

2021-10-21

UEA facila

Bitarkivo

Ĉu vi havas paperajn Esperanto-revuojn hejme aŭ ĉe via plej proksima Esperanto-biblioteko aŭ klubo, kiuj ankoraŭ ne troviĝas en la reto? Bitarkivo.org estas projekto kreita en 2010 por arkivi kaj por ĉiam konservi Esperantaĵojn. Ni invitas vin partopreni en la kreskigo de nia (kaj ankaŭ via) projekto, skanante tiujn revuojn kaj sendante ilin rete al ni. Ni prizorgos la ceteron. 1) Ni uzos teksto-rekonan programon (OCR) por konservi la Esperantajn tekstojn en la formo PDF. Tiel eblos trovi la gazet-enhavon pere de interretaj serĉiloj kiel Google kaj aliaj. 2) Ankaŭ la PDF-oj enhavos datumojn, kiuj ebligos pli facile trovi la dokumentojn. 3) Ni alŝutos la revuojn al nia retejo kaj zorgos, ke ili neniam malaperu. Ni nuntempe havas rete 9579 gazetnumerojn de 107 gazetoj kaj nia kolekto kreskas rapide. Laŭ la informoj, kiujn ni ricevadas, ni ĝojas ekscii, ke multaj skanitaj gazetoj jam estas serĉataj, legataj kaj elŝutataj. Ni kunlaboras kun diversaj gazetoj kaj asocioj kiel la revuoj Monato, Kontakto kaj La KancerKliniko, Brazila Esperanto Ligo (BEL), Ĉeĥa Esperanto-Asocio (ĈEA), Kanada Fondaĵo por la Dialogo de Kulturoj, Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio (TEVA), Valencia Esperanto-Grupo (VEG), Sennacia Asocio Tutmonda (SAT), Kuba Esperanto-Asocio (KEA), kaj aliaj. Ni ricevis helpon kaj materialojn el ĉiuj kontinentoj. La laboro estas peniga sed ni estas tre kontentaj, kiam homoj sukcesas rapide trovi informojn pri Esperanto. Ĉefe ni ricevas la plezuron scii, ke oni relegas pasintajn numerojn de Esperanto-revuoj. La grandiozeco de la Esperanta kulturo kaj ĝia alta kvalito estas facile rimarkeblaj. Kvankam similaj projektoj jam ekzistas, ĉiu havas siajn malsamajn metodojn, rimedojn kaj manierojn. Ni kunlaboras laŭeble kun ĉiaj asocioj kaj fondaĵoj kun simila celo, ĉar temas pri kuniĝo de fortoj. Nia sekva celo estas ankaŭ bitigi kaj arkivi librojn sen kopirajto aŭ librojn kies aŭtoroj decidis publikigi aŭ enarkivigi sian verkon. Tiel ni zorgas, ke neniu libro verkita en la lingvo de Zamenhof iam ajn perdiĝu. Ni volas malhelpi, ke la riĉa Esperanta historio renkontu saman katastrofon kiel la iama biblioteko de Aleksandrio. Per ties detruo perdiĝis granda parto de la scioj de la antikva mondo. Se nia agado utilos por ke vi ekkonu novaĵojn pri la Esperanta kulturo, por helpi vian esploradon, aŭ simple por ke vi amuziĝu, ĝi valoros la penon. Per nia Bitarkivo vi povos ankaŭ montri al eksteruloj, ke niaj kulturo kaj historio estas longaj kaj atentindaj. Se vi volas sekvi niajn aldonaĵojn kaj novaĵojn, nia retpaĝo estas bitarkivo.org. Ivan Garcia

2021-10-21 21:59

Revuo Esperanto

La nova numero

Abonantoj jam povas elŝuti la novembran numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: https://uea.org/revuoj

La enhavlisto de la novembra numero:
219 | Esperantista lingvisto en Barato ricevas ŝtatan premion
220 | ILEI: Premio Maŭro La Torre
220 | AMO: AMO ĉiam rigardas antaŭen
221 | Landa agado: Novaĵoj el Herzberg am Harz, la Esperanto-urbo
222 | Kunsido de la Afrika Komisiono de UEA
223 | Naskiĝis nova Esperanto-klubo en Shanje
224 | Eventoj: Rusiaj Esperanto-Tagoj – RET-2021
225 | Pri RET-2021
226 | Nova komitata decido pri financa resanigo de UEA
226 | Eventoj: Internacia Pacforumo “Unuiĝintoj por Paco”
227 | Kulturo: 9-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj
228 | Katedrule sed ne el kadedro. Esperanto en pli larĝa akademia kunteksto
229 | Oficiala Informilo
230 | Beneluksa Kongeso en Charleroi
231 | Elekto de komitatanoj B
232 | ILEI: Inspire de VEKI-2
234 | TEJO: TEJO en Speciala Konsulta Rilato kun UN
235 | Virtuala Kongreso: Tri oratorinoj, tri distingaj ecoj
236 | Fake, Science kaj Profesie tra la mondo: La kaŝita morto-kosto de la pandemio
237 | William Shatner (Star Trek, Incubus) – La plej aĝa spacvojaĝanto
238 | Landa agado: Sukcesa internacia retinario
239 | Israelanoj kongresis en Tel-Avivo
239 | Forpaso

de Redakcio je 2021-10-21 20:51

Neniam milito inter ni

Usono : tri blankhaŭtaj viroj estas juĝataj pro la « malamega » murdo de Ahmaud Arbery

21/10/2021 En Georgio, tri blankhaŭtaj viroj estas juĝataj pro la « malamega » murdo de Ahmaud Arbery, juna nigrula piedkuristo. Tiam, en februaro 2020, tiu krimo kvalifikita « malamega » skandalis la publikan opinion. Multaj manifestaciantoj ĉeestas...

de neniammilitointerni je 2021-10-21 20:33

La Balta Ondo

Tradukkonkurso el la itala



Itala Esperanto-Federacio organizas por la jaro 2022 literaturan tradukkonkurson de la itala al Esperanto.
La konkurso konsistas el du branĉoj:
Poezio: maksimuma longo ne fiksita;
Prozo: (rakonto, novelo) maksimuma longo 13.000 tajperoj.

La komisiono povos asigni ĝis tri premiojn por ĉiu branĉo. La rezultoj estos anoncataj enkadre de la itala kongreso de Esperanto, en Brescia, dum specifa programero.

Ĉiu persono rajtas konkursi por ĉiu branĉo per maksimume tri verkoj, kies tradukoj devas esti neniam antaŭe eldonitaj per ajna komunikilo (prese, rete, lege, bloge, ktp). La gajnintoj de la unua premio ne rajtas partopreni en la konkurso en la sama branĉo dum la sekvaj tri jaroj.

La konkursaĵojn, kune kun la originaloj, oni sendu al la sekretario, Norberto Saletti, prefere per retmesaĝo al la adreso concorso@esperanto.it indikante la branĉon, la elektitan pseŭdonimon kaj la efektivan nomon kaj adreson. Se tio ne eblas, oni sendu ilin papere al la adreso Federazione Esperantista Italiana, via Villoresi 38, 20143 Milano, Italia, indikante sur la koverto “literatura konkurso” kaj enmetante la kontribuaĵo(j)n kaj la originala(j)n tradukita(j)n verko(j)n sen ajna indiko kaj notante en aparta folio ĉiujn necesajn indikojn kiel supre.

Premioj: la gajnintoj de la unua premio de la du branĉoj ricevos akvaforton originale verkitan por la premio Zamenhof; por la aliaj la premio konsistos el esperantlingvaj libroj. La unua premio en la branĉo “poezio” havas titolon “Gaudenzio Pisoni”; la unua premio en la branĉo prozo havas titolon “Lina Gabrielli”. La disdono de la premioj okazos dum la koncerna kongresa programero; se premiito ne ĉeestos ĝin, li estos kontaktata pri la livero.

Limdato por la sendado estas la 30a de aprilo 2022.

Juĝkomisiono: prezidanto: Michela Lipari, sekretario: Norberto Saletti; por branĉo poezio: Giulio Cappa, Anna Maria Dall’Olio, Tiberio Madonna; por branĉo prozo: Gabriele Aquilina, Valerio Dalla, Anna Maria Dall’Olio.
La sekretario informos ĝis la 1a de aŭgusto 2022 la gajnintojn pri la premio.

La partoprenantoj cedas senpage al IEF por la unua jaro la rajton je unua publikigo.

Por pliaj informoj: concorso@esperanto.it

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Tradukkonkurso el la itala appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-21 17:19

Esperanta Kunfarejo

Reta Esperanto Arkivo (REA)

Karaj gesamideanoj,

ĉe la ‚Kunfarejo‘ de Frank Merla mi trovis la plej novan afiŝon. Temas pri ‚Internacia Esperanto-Arkivo (IEA)‘.

„La asocio celas: kolekti, arkivi, protekti, administri kaj fari alireblaj librojn, revuojn kaj aliajn dokumentojn en kaj pri Esperanto kaj planitaj lingvoj, en sia originala formo. Tiu ĉi arkivo celas konservadon kiel heredaĵon, por nelimigita tempodaŭro.“

En eta filmo Marc Vanden Bempt klarigas la koncepton.

Bona ideo, mi tuj pensis. Sed post kelkaj minutoj subite aperis nova ideo en mia kapo.

„Ni devas fari similan arkivon por la interreto!“

Tia arkivo kolektus ĉiujn ciferecajn dokumentojn rilatajn al Esperanto. Estus nur unu interreta adreso.

La avantaĝo kompare al la IEA estus ke ĉiu en la tuta mondo havu facilan alirejon al tiuj verkoj. Krome ĉiu verkisto povus simple transferi proprajn verkojn al tiu platformo.

Kion vi pensas?
Se vi konas platformon, kiu jam realigis tiujn celojn, informu min!

Sed, eĉ se vi subtenas mian ideon, oni devas konsideri multon.

Kiu volas fari tiun laboron?
Kiu provizas la stokan spacon? Kiamaniere oni aranĝu la dosierojn?

… Certe sekvos ankoraŭ multaj aliaj demandoj …

Mi ĝojus, se vi respondas al mia propono.
Kaj, ne hezitu transdoni tiun proponon al aliaj gesamideanoj!

Kun koraj salutoj

Klaus Friese

friese{ĉe}esperanto-hamburg.de


Ĉu eble pli konigi/kunigi eo.wikipedia.org/wiki/Cifereca_biblioteko?

de frali je 2021-10-21 15:29

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 990. Mesaĝo de UEA okaze de la Tago de Unuiĝintaj Nacioj, 24 oktobro 2021


La 24-an de oktobro 2021, ni festas 76 jarojn de Unuiĝintaj Nacioj, la plej ampleksa internacia organizo, la plej ambicia elpaŝo por internacia diplomatio kaj nuntempe la plej grava institucio por trovi kaj antaŭenigi tutmondajn solvojn por tutmondaj problemoj.

La nuntempaj defioj, ekde klimatŝanĝiĝo ĝis genra malegaleco, ekde malpaco ĝis malsato, ekde deviga migrado ĝis maljusta diskriminacio, ekde KOVIM-19 ĝis malsanaj vivkondiĉoj, ekde misinformado ĝis malriĉeco, montras, ke la mondo bezonas multe pli da multflankismo kaj kunlaborado. Kaj por tio ni devas konstrui la UN-on kiun la popoloj de la mondo bezonas.

Konfido kaj solidareco konsistigas esencan vojon por resanigi la mondon kaj konstrui pli bonan estontecon. Ni bonvenigas la vortojn de la Ĝenerala Sekretario António Guterres, en sia Komuna Tagordo, ke ni estas en turnopunkto de la historio: la alpaŝo al pli daŭripova kaj paca estonteco por la popoloj de la mondo kaj por la mondo kiel tuto dependas de ni, la nuna homaro – kaj de niaj decidoj. Post kelkaj tagoj, malfermiĝos en Glasgovo la Konferenco de UN pri Klimatŝanĝiĝo, en kiu oni pridiskutos ne iujn lokajn problemojn aŭ regionajn malfacilaĵojn, nek tutmondajn problemetojn, sed la efektivan estontecon de la planedo kaj, kun ĝi, de la homa specio. Ĉu ĉi-foje, ĉu en tiu ĉi Internacia Jaro de Paco kaj Konfido, UN kaj ties membroj trovos la kuraĝon rekte alfronti tiun demandon? Ĉu la voĉoj de la homoj, en ĉiuj ties lingvoj, estos aŭskultataj de UN kaj la diversaj ŝtatoj?

Ni speciale atentigas pri la fundamenta rolo de lingvoj, en atingo de la Celoj por Daŭripova Evoluigo. Ni bezonas aŭskulti ĉiujn voĉojn kaj paroli kun ĉiuj. Tio eblos nur en mondo en kiu la diversaj lingvoj kaj iliaj parolantoj estos plene respektataj kaj UN praktikos maksimuman multlingvecon kaj elserĉos ĉiujn rimedojn por superi lingvajn barilojn. Diskriminacio kontraŭ unuopaj lingvoj kaj ties parolantoj estas neakceptebla.

La Esperanto-movado, kaj ene de ĝi Universala Esperanto-Asocio, antaŭenigas internacian kunlaboron, komprenemon kaj amikecon. Per la lingvo Esperanto ni disvastigas la mesaĝon de UN al ĉiuj anguloj de la mondo kaj per uzo de la lingvo ni praktikas aŭtentikan tutmondan dialogadon. Esperantistoj aktive partoprenas en internaciaj iniciatoj, kaj Universala Esperanto-Asocio, en sia konsulta statuso kun la Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN, klopodas disvastigi, pere de la Internacia Lingvo Esperanto, informojn pri UN, kaj varbi subtenon por ĝi. Ni favoras multlingvismon kaj ankaŭ klopodojn komunikiĝi trans la diversaj lingvoj.

En ĉi tiu tago plena je espero, ni invitas ĉiujn kuniĝi por realigi la celojn de UN: tutmondan pacon, tutmondan aplikon de homaj rajtoj kaj tutmondan daŭripovan evoluigon.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-10-21 13:24

Esperanta Retradio

Klimata ŝanĝo estas homfarita


La homo estas la kaŭzanto de la klimata ŝanĝo - tiun konkludon atingas 99,9 procentoj de ĉiuj studaĵoj pri tiu temo. Tio tamen ne estas tiel klara por multaj homoj, kaj estas ankaŭ politikistoj kiuj kontestas tion. 

Sed jes ja, la homo estas la ĉefa kaŭzanto por la klimata ŝanĝo, nome la forbruligo de karbo, oleo kaj gaso antaŭenpuŝas la tutteran varmdoman efekton. "Estas sendube tiel ke la homa influo plivarmigis la atmosferon, la oceanon kaj la landojn", diras nemiskompreneble kiel neniam antaŭe nova raporto pri la stato de la klimato.

Kompreneble tiu pritakso ne estas tute nova: Jam en la jaro 2013 multe atentata meta-studaĵo montris ke 97 procentoj de ĉiuj sciencaj laboraĵoj pri la klimata ŝanĝo inter 1991 kaj 2012 apogis la konstaton ke la klimata ŝanĝo estas homfarita. La ceteraj tri procentoj indikis por tio aliajn - inter si kontraŭdirajn - kaŭzojn kiel laŭdire pli fortan aktivecon de la suno aŭ vulkanismon. Malgraŭ tio energikonzernoj kaj konservativaj pensofabrikoj dum longa tempo provis prezenti la sciencon pri la klimato kiel interne kontraŭdira por malebligi politikajn mezurojn kiuj povus longtempe minaci ilian negocmodelon.

Sciencisto de la Alianco por Scienco ĉe la Cornell-universitato en la usona ŝtato Novjorko volis scii ĉu ekde tiam io ŝanĝiĝis pri la konsento de la klimata scienco. Tiucele li kaj du kolegoj prijuĝe analizis pli ol 88000 sciencajn studaĵojn pri la klimata ŝanĝo kiuj estis aperintaj ekde la jaro 2012 ĝis novembro 2020. Unue per hazardaj muestroj, sekve helpe de algoritmo, kiuj traserĉis la tutan datumaron pri serĉvortoj, kiuj estas tipe uzataj de klimato-skeptikuloj, ekzemple "kosma radiado", "suna" kaj "naturaj cikloj".

La rezulto de tiu laboro nun aperis en faka ĵurnalo: nur 28 laboraĵoj pli malpli eksplicite pridubis ke la klimata ŝanĝo estas homfarita. Do malpli ol unu el mil. Kaj tiuj laboraĵoj estis publikigitaj en relative malgravaj ĵurnaloj. "Tio devus esti la sufiĉe lasta vorto pri tio", diras la sciencisto.

Kontraŭuloj de klimatprotekta politiko ja intertempe sekvas tute alian taktikon, argumentas konata usona klimato-sciencisto de la pensilvania ŝtata universitato. Ĉar intertempe ne plu promesas sukceson nei la klimatan ŝanĝon kaj la gvidan rolon de homo ĉe tio, ili anstataŭe klopodas prokrasti aŭ malebligi politikajn mezurojn - ekzemple tiel, ke ili alidirektas la politikan debaton. Ekzemple per la mesaĝo ke la klimata ŝanĝo ne estas solvebla per politikaj mezuroj, sed nur se ĉiu unuopa homo reviziu siajn individuajn vivokutimojn. Tio ankaŭ aŭdiĝis lastatempe en la germana balotkampanjo.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-21 06:00

2021-10-20

Neniam milito inter ni

Brazilo : Jair Bolsonaro estas akuzata pri pluraj krimoj dum la pandemio de Kovim-19

ANDRE COELHO/GETTY IMAGES 20/10/2021 En Brazilo, la mastrumado de la Kovim-19 estas kore de la raporto de enket-komisiono malkaŝita merkredon 20an de oktobro. Ĝi kulpigas la prezidenton Jair Bolsonaro pro lia politiko juĝita nerespondeca dum la sanitara...

de neniammilitointerni je 2021-10-20 20:28

Revuo Esperanto

La 20-an de oktrobro 2021 Hans Warren 100-jariĝus


La 20-an de oktrobro 2021 Hans Warren 100-jariĝus: Hans Warren (1921-2001) estis nederlanda aŭtoro. En 1989 aperis en Esperanto lia "Ŝtono de Helpo", ĉe Esperanto-Kultura Servo, Hago, laŭ traduko de unu el niaj majstroj, Gerrit Berveling. Disponeblas en la Libroservo de UEA: https://katalogo.uea.org. Malkovru trezorojn! Bonvenu viziti kaj aĉeti en nia Libroservo.

Ŝtono de Helpo: https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=3632

Hans Warren (Vikipedio): https://eo.wikipedia.org/wiki/Hans_Warren

de Redakcio je 2021-10-20 18:20

La Balta Ondo

UAM: Interlingvistikaj Studoj en nova formo

uam

La okan fojon startis la postdiplomaj Interlingvistikaj Studoj, kiuj dum tri jaroj formas profesiajn esperantologojn, interlingvistojn. Tiuj studoj estas ankaŭ la sola universitatnivela trejnado de Esperanto-instruistoj. Ĉi-foje – pro la pandemio – la unua sesio okazis en hibrida formo, de la 21a ĝis la 25a de septembro. Ĝis la sekvasemestra unusemajna renkontiĝo okazos ankoraŭ dufoje semajnfinaj retaj instruadoj, kiuj ebligos la inviton de eksteraj prelegantoj kaj vastan diskutadon pri la traktataj temoj.

La nuna grupo estas eksterordinara pro sia grandeco kaj multnacieco: 41 personoj el 21 landoj. Dudek studentoj venas el naŭ ekstereŭropaj landoj (Brazilo, Ĉilio, Ĉinio, Indonezio, Irano, Koreio, Kubo, Pakistano, Vjetnamio). Interese kaj honorige estas por la Studoj, ke ankaŭ Margaret Zaleski-Zamenhof, pranepino de Ludoviko Zamenhof, partoprenas la studojn.

La multlingva konsisto de la grupo estas elstara bazo por interkulturaj kaj interlingvaj komparoj tra Esperanto, kio jam komenciĝis dum la kursoj pri Esperanta kulturo kaj Fonetiko. La unuan kurson gvidis Ilona Koutny prezentante la vastan gamon de kulturo, de artaĵoj ĝis la ĉiutaga kulturo, de realaĵoj ĝis pensmaniero. La partoprenantoj kune malkovris la kulturan ligitecon de lingvoj surbaze de ekzemploj el siaj lingvoj. Temis ankaŭ pri esperanta radiofonio danke al la konata spertulino de la tereno, Barbara Pietrzak kaj pri esperanta teatro danke al François Lo Jacomo, kiu mem iam aktoris. Jose Antonio Vergara (rete ĉeestanta studento), antaŭa prezidanto de ISAE, parolis mallonge pri scienca agado.

La kurso pri fonetiko, gvidata de Nicolau Dols (profesoro en la Universitato de Balearaj Insuloj), prilumis la mondon de parolsonoj, la manieron, kiel ni parolas, kiuj estas la specifaj trajtoj de Esperanto kaj kiel ilin analizi. Komunikado povas okazi parole, skribe, nuntempe ofte elektronike kaj ankaŭ nelingve. La partoprenantoj el diversaj landoj povis prezenti ekzemplojn de la nelingva komunikado dum la seminario de Ilona Koutny. La unuan periodon de Esperanta literaturo, gravan parton de Esperanta kulturo, analizis la rete preleganta Tomasz Chmielik.

Dum la malfermo de la studoj, vicrektoro de la Universitato Adam Mickiewicz (UAM) Rafał Witkowski salutis la gestudentojn per varmaj vortoj. La dekano de la Novfilologia Fakultato Krzysztof Stroński akceptis prof. Nicolau Dols kaj la gvidantinon de la Studoj, ili interparolis pri la estonteco de la interlingvistikaj studoj. Ankaŭ la direktoro de la Etnolingvistika Instituto alte taksis la 23-jaran progreson de la Studoj.

La okazigo de la hibridforma studsesio disvolviĝis sukcese danke al la teknika realigo de Katalin Kováts. La sistemo, kiun ŝi konstruis kaj manaĝis surloke, ebligis kunigi la ĉeestajn kaj la forajn studentojn. Ambaŭ grupoj povis vidi kaj aŭdi la prelegantojn kaj unu la aliajn, sekvi la bildojn de la prezentaĵoj, ankaŭ starigi demandojn kaj aktive kontribui al la diskutoj. Pri la programo pretiĝis filmitaj registraĵoj, kiujn la studentoj – kiuj pro la horzonaj diferencoj ne ĉiam povis realtempe ĉeesti en la klasĉambro – povos spekti en la sekvaj monatoj.

La agrablajn vesperajn kunestojn de la partoprenantoj kronis la tradicia komuna vespero kun kontribuo ankaŭ de la foraj partoprenantoj per filmetoj kaj de la loka kantistino Zuza Kornicka. La kutima miela vespero de Arkones okazis nun dum tiu ĉi vespero.

La disponigo de la studmaterialoj kaj taskoj okazos en la KLERIGEJO de edukado.net, kie troviĝas la reta studspaco por la studentoj.

Pro la altaj studkotizoj (semestre 400 eŭroj egale al ĉiu, sendepende de ties devenlando) kaj pro la altaj vojaĝkostoj, 15 studentoj ne povus partopreni sen la subvenciado de ESF. La usona fondaĵo regule helpas la studojn per fiksita sumo, kaj – ĝis 2500 dolaroj – pretas duobligi la donacojn, kiujn oni sendas por subteni la studojn. Pliaj informoj ĉe ESF-AMU Poznanon.

Ilona Koutny
Katalin Kováts

Fonto: https://edukado.net/novajhoj?id=857

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post UAM: Interlingvistikaj Studoj en nova formo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-20 18:20

Global Voices

Konservado de la muzika heredaĵo de Afriko kombinante tradician popolmuzikon kun modernaj sonoj

Muzikistoj kunfandas arkivigitajn afrikajn popolajn kantojn kun moderna muziko

 

Tradiciaj afrikaj muzikaj sonoj kaj kantoj estas minacataj hodiaŭ. Pli ol 50 jarojn post la fino de oficiala kolonia regado, la heredaĵo de koloniismo daŭre flankenlasas multajn tradiciajn muzikajn praktikojn, ĉar kapitalismo surmerkatigas la artan formon kiel pura distro – anstataŭ kulturilo por konservi tradicion kaj komunumon.

Etnomuzikologoj komencis registri, kolekti kaj arkivigi afrikan popolan muzikon jam en la 1920-aj jaroj, por konservi kaj dokumenti malaperantajn kulturojn. Laŭ la Vinila Fabriko:

Record labels and ethnologists started recording ethnic communities’ music in the 1920s and 1930s, at the dawn of field recording technology, when they realized they had the means to record, and not only transpose music made in the rural areas away from the studio.

Disko-eldonejoj kaj etnologoj komencis registri muzikon de etnaj komunumoj en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, ĉe la krepusko de ĉekampa registradoteknologio, kiam ili ekkomprenis ke ili havas la rimedojn por registri, kaj ne nur transmeti muzikon faritan en la kamparaj lokoj for de studio.

Global Voices kompilis iujn specimenojn de ĉi tiuj registraĵoj en YouTube-listo. Peco de la niĝeria joruba tribo estas havebla ĉi-sube.

Arkivigante la popolmuzikon de Orientafriko

Huey Tracey estas eble unu el la plej famaj etnomuzikologoj, kiu kune kun sia edzino Barbara Tracey faris pli ol 35 000 registradojn de afrika popolmuziko inter la 1920-aj kaj la 1970-aj jaroj. Li poste fondis la Internacian Bibliotekon de Afrika Muziko (ILAM) – la plej grandan deponejon de afrika muziko en la mondo, kiu konservas milojn da historiaj registraĵoj ekde 1929. La esplorinstitucio poste dediĉis sin al la studo de muziko en Afriko.

En la lastaj jaroj, renoviĝis intereso kaj klopodoj inter afrikaj muzikologoj, historiistoj kaj entuziasmuloj registri, ciferecigi kaj arkivigi tradician muzikon kaj antikvajn sonojn de indiĝenaj komunumoj sur la afrika kontinento. La ĉefa celo estis konservi kaj subteni la eksterordinaran heredaĵon de la muziko, kiu fariĝis neatingebla. La influo de kristanismo al la percepto de indiĝenoj pri tradicia muziko kaj akompanaj praktikoj, urbigo, la ĉiea ĉeesto de radio kaj studio-registrita muziko, kaj komercado ĉio tio kontribuis al la malapero de afrika popolmuziko.

Tabu Osusa estas kenja muzika produktanto, aŭtoro, kaj la fonda direktoro de Ketebul Music – neprofitocela organizaĵo dediĉita al la esplorado, dokumentado, disvolviĝo kaj antaŭenigo de la diversaj muzikaj tradicioj de orienta Afriko. Lia organizaĵo kune kun la Muzika Fondumo Abubilla komencis la projekton Singing Wells antaŭ naŭ jaroj. Ĉi tio estas kunlabora projekto, kiu vojaĝas al foraj vilaĝoj tra orienta Afriko kun moveblaj registradaj studioj por registri kaj arkivigi tradiciajn sonojn kaj muzikojn de orienta Afriko en aŭdvida formato. Ĉi tiuj muzikaj prezentoj tiam estas publikigataj en la propra retejo, en podkasto ĉe SoundCloud kaj en YouTube.

Male al iuj etnomuzikologoj, kies registradoj estas ĉefe por arkivaj celoj – malfaciligante ke muzikproduktantoj aŭ muzikistoj aliru la kantojn pro celoj de kolektado de specimenoj aŭ adaptado – la projekto Singing Wells diras, ke ili celas ne fariĝi “fosiliaj kolektantoj”. Kiel notite en ilia retejo:

We work with musicians to make sure their music traditions continue to be practised, can be shared amongst the widest audiences and become a source of inspiration for new musicians.

Ni laboras kun muzikistoj por certigi, ke iliaj muzikaj tradicioj plue daŭras praktikataj, povas esti kundividataj al la plej vasta publiko kaj fariĝi fonto de inspiro por novaj muzikistoj.

La grandegaj kontribuoj de Osusa al muziko kiel historiisto, ne nur en la projekto Singing Wells sed ankaŭ en projekto kiu dokumentas la historion de populara muziko en Kenjo de 1946–2016, estis ĵus agnoskitaj per honoraj ordoj pri artoj kaj literaturo. En aŭgusto ĉi-jare Osusa ricevis la premion, kiu rekonas eminentajn artistojn kaj verkistojn, kiuj grave kontribuis al la kreiva industrio.

Benson Rukantabula estas juna tanzaniano, kiu fondis la Tanzanian Heredaĵan Projekton en 2012 kun la misio trovi, restarigi kaj kundividi la riĉan muzikan heredaĵon de Tanzanio per ciferecigo. Tiel farante, li esperas, ke lia kontribuo subtenos kaj antaŭenigos nuntempan kulturan esprimadon, kiu tenos la tanzanian kreemon kaj arton vigla kaj alirebla.

Parolante al Global Post post la lanĉo de la projekto en Kickstarter, Rukantabula diris:

I hope that by making this music available, the country can both preserve its heritage and inspire young Tanzanian artists through the musical storytelling of their past. The popular Bongo Flava music that blares from local nightclubs hardly reflects Tanzania’s rich musical history.

The messages are all messed up… If we digitize the archives, they can know where they lost their way.

Mi esperas, ke disponigante ĉi tiun muzikon, la lando povas konservi sian heredaĵon kaj inspiri junajn tanzaniajn artistojn per la muzika rakontado de ilia pasinteco. La populara muziko Bongo Flava, kiu bruas en lokaj noktokluboj, apenaŭ reflektas la riĉan muzikan historion de Tanzanio.

Ĉiuj mesaĝoj estas fuŝitaj… Se ni ciferecigas la arkivojn, ili povas scii, kie ili perdis la vojon.

Kunfandante tradician popolmuzikon kun modernaj sonoj

Danke al teknologio, ĉi tiuj registritaj kaj arkivigitaj sonoj nun trovas novan vivon, ĉar modernaj muzikistoj, diskistoj, artistoj kaj muzikproduktantoj kunfandas antikvajn sonojn kun modernaj muzikaj konceptoj.

Kaj same kiel en la 1950-aj jaroj, kiam surbendaj registradoj de afrika muziko akcelis la komencon de la muzika avangardo en Eŭropo, kie produktantoj kiel Henry Cowell enigis tonajn kaj ritmajn ideojn en siajn proprajn komponaĵojn, nuntempaj muzikistoj kaj muzikproduktantoj estas prunteprenantaj de ĉi tiu sama ŝablono.

Unu el niaj plej ŝatataj kun @SarondeMusic Ft. Waliko – Enhavas specimenojn de surbendaj registradoj faritaj en Zambio kaj Malavio en 1952 kaj filmitaĵojn filmitajn de Hugh Tracey dum liaj registradaj ekspedicioj tra Subsahara Afriko (1939-1964) #FutureSounds 💫https: //t.co/OfbeKFq9HF

Saronde, projekto kiu kunfandas antikvajn sonojn kun modernaj muzikaj temoj, estis komencita de la muzikista kaj produktista duopo Chris Pedley kaj Olly Wood kiam ili lanĉis sian etikedon Beating Heart en 2016. Depost tiam ĝi iĝis kunlaboro inter establitaj muzikproduktantoj el Afriko kaj ĉirkaŭ la mondo por remiksi antikvajn kampajn registradojn de la Internacia Biblioteko de Afrika Muziko (ILAM).

Saronde ĝis nun produktis 10 kantojn, kiuj inkluzivas surbendajn registradojn de popolmuziko de la Subsahara Regiono kunlabore kun diversaj afrikaj muzikistoj.

@ SarondeMusic laboradis por alporti la heredaĵon de Hugh Tracey ĝis nun. Ilia plej nova eldono “Beating Heart Origins” montras liajn surbendajn registradojn de Malavio, Kongo kaj Zambio – trakoj aŭdiĝis ĉe festivaloj kaj en Ibizo ĉi-somere. https://t.co/X0StAn1VB4 pic.twitter.com/mNmtIr5YPK

Ohxala estas muzika projekto de la portugala duopo Maria kaj Luis, kiu miksas tradiciajn etnajn popolajn elementojn kun nuntempa elektronika muziko. Nun en sia kvina albumo, la duopo multe influas antikvajn ritmojn de surbendaj registradoj de iberaj, brazilaj kaj afrikaj kulturoj.

La kanto Laibon danco de Ohxala, kiu estis publikigita sub la kompilaĵo Shika Shika Presents Eco, prezentas surbendajn registradojn de la Masajoj en Kenjo. La kanto iĝis la muziko por la filmo Endangered species de Scott Shields.

Traditional African music is a gem! and it holds the foundation on which today’s music is built notes the Citizen, a Tanzanian media publication

Tradicia afrika muziko estas juvelo! Kaj ĝi tenas la fundamenton, sur kiu estas konstruata hodiaŭa muziko, notas la Civitano (Citizen), tanzania amaskomunikila publikaĵo.

Kun tiom da diverseco en novaj muzikaj subĝenroj, ĉar elsendfluo [angle: streaming, ndltr] fariĝas la estonta maniero por distribuado de muziko, la vasteco, riĉa kaj klara sono de tradicia muziko nun iĝas sekreta saŭco, kiu donas al la moderna muziko sian unikan teksturon dum la produktado de muziko pli kaj pli cifereciĝas.

Global Voices kreis ludliston en Spotify por reliefigi iom tiun ĉi muzikan ĝenron. Rigardu ĝin sube.

de Herman Dekeŭnink je 2021-10-20 10:36

Esperanta Retradio

Sciigu min pri la novaĵoj (I)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

Unua parto de teatra dialogteksto 

Roluloj: La Advokato kaj lia servisto Kamilo 

{En la haveno, apud la elŝipiĝejo, la ĉiofara servisto Kamilo bonvenigas sian mastron, prestiĝan advokaton, kiu revenas el unusemajna krozado}

K - Bonvenon, advokato! Bonvenon! Donu al mi la vojaĝsakon!

A - Dankon Kamilo. Kie estas mia aŭto?

K - La aŭto? Oni devigis min parki ekstere! Tiuj ŝtipkapuloj rifuzis
     aŭdi pravigojn. "Nur lasu min eniri por preni la advokaton!".
     "Ne! La aŭto restas ekstere, la leĝo estas egala por ĉiuj!"

A - Nu, bone! Sufiĉas! Ni iru piede ĝis la aŭto. Ne gravas! ....
      Sed, Kamilo, mi vere miras: mi estis en krozado tutan
     semajnon kaj kial de tempo al tempo vi ne vokis min telefone
     por sciigi min pri kio okazis hejme?

K - Ne! Kial mi ĝenus vin dum viaj meritaj ferioj. Tio estas: nenio
     speciala okazis. Se okazus io stranga, tiam oni vokus, alikaze
     estas tute ne peninde! Ĉu ne?

A - Nu, bone!

K - Verdire estis iu afereto pri kiu mi preskaŭ vokis vin, sed fine
     mi decidis rakonti ĝin al vi post via reveno.

A - Nu, kio okazis?

K - Vere mi ne scias kiel diri tion, ĉar temas pri io, kiun vi ŝatis.
     Tiu ilo, nu tiu ŝovelilo, kiu staris dekstre en la garaĝo, pri kiu vi
     ĉiam diris al mi: "Mi petas, purigu ĝin post la uzo". Nu, ĝuste tio
     rompiĝis.    

A - Ho, diable! Mi jam ekpensis pri io terure maltrankviliga!
      Ja ne! Nu... Bonvolu rakonti:  kiel rompiĝis la ŝovelilo por la
     ĝardeno ?!

K - Simple, fosante. Mi estis fosanta kavon en la tero, ĉu?, [Hum...]
     kaj jen mia eraro, se mi uzus pioĉon la tenilo ne rompiĝus. Sed
     pro longa fosado per la ŝovelilo, ĝi fine rompiĝis. Ĉar mi volis
     meti en profundan kavon vian mortintan hundon. Tiam mi uzis
     la ŝovelilon. Jes, estis mia eraro, sendube mi eraris.           

A - Kio? Ĉu mia hundo mortis?

K - Jes!

A - Ĝi ankoraŭ ne havis 3 jarojn! Ĝi estis kiel filo por mi! Kiel ĝi
     mortis?!

K - Ĝi mortis... ĉar... oni povas diri... La problemo estis..., ke ĝi falis
     en la naĝejon kaj... dronis.

A - Ne, ne! Momenton, Kamilo! Mia hundo estis Tero-Nova hundo,
     tre lerta naĝisto. Kiel povas esti, ke ĝi dronis en la naĝejo.

K - Mi ne diris ĝuste, ke ĝi dronis. Ĝi falis kaj mortis ĉar ne estis
     akvo. Nu! Se estus akvo... sed tute ne estis akvo!

A - Diable, kiel eblas! Lastsemajne, antaŭ ol veturi, mi plenigis la
     naĝejon per akvo ĝis la rando!

K - Nu, kion fari. La fajrobrigadistoj uzis ankaŭ tiun akvon por
     estingi la incendion de la vilao. Terura situacio, imagu: la flamoj
     estis tiel altaj, ke oni ne povis vidi ilian supron!


{Daŭrigota}

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-20 06:00

2021-10-19

Neniam milito inter ni

Jemeno : dek mil infanoj estis mortigitaj aŭ vunditaj de post la komenciĝo de la milito, laŭ Unuiĝintaj Nacioj

19/10/2021 Dek mil infanoj estis mortigitaj aŭ vunditaj en Jemeno de post la komenciĝo de la konflikto, asertis mardon 19an de oktobro porparolanto de Unicef en Ĝenevo, kiu revenas de misio en la lando. « La konflikto en Jemeno ĵus transpasis honteman...

de neniammilitointerni je 2021-10-19 20:55

La Balta Ondo

Partoprenu en filmeto de TEJO pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj



filmeto

TEJO volas krei filmeton pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj. La Deklaracio estas dokumento de Unuiĝintaj Nacioj, adoptita en 1948, kiu agnoskas la neforpreneblajn rajtojn de ĉiuj membroj de la homa familio. Ĝi estas la unua oficiala dokumento kiu universale, t. e., en ĉiu tempo kaj en ĉiu loko, agnoskas homajn rajtojn. En la filmeto de TEJO, diversaj homoj legos la artikolojn de la deklaracio (en Esperanto). Ni publikigos la kunmetitan filmeton en niaj kanaloj.

Ĉu vi volas partopreni en la filmeto?

Plenigu la formularon antaŭ la 1a de novembro kaj ni kontaktos vin. Pere de ĝi, vi esprimas vian intencon partopreni. Bonvolu ne sendi filmetojn nun. Ni kontaktos vin persone kaj klarigos kiel kontribui!

Se ial vi ne sukcesas plenigi la formularon, sendu retpoŝtmesaĝon al ariel.palmer@tejo.org esprimante vian emon partopreni.

Fonto: https://www.tejo.org

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Partoprenu en filmeto de TEJO pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-19 18:33

TEJO

Partoprenu en filmeto de TEJO pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj

TEJO volas krei filmeton pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj.

La Deklaracio estas dokumento de Unuiĝintaj Nacioj, adoptita en 1948, kiu agnoskas la neforpreneblajn rajtojn de ĉiuj membroj de la homa familio. Ĝi estas la unua oficiala dokumento kiu universale, t.e. en ĉiu tempo kaj en ĉiu loko, agnoskas homajn rajtojn. 

En la filmeto de TEJO, diversaj homoj legos la artikolojn de la deklaracio (en Esperanto). Ni publikigos la kunmetitan filmeton en niaj kanaloj.  

Ĉu vi volas partopreni en la filmeto?

Plenigu la formularon antaŭ la 1-a de novembro kaj ni kontaktos vin. Pere de ĝi, vi esprimas vian intencon partopreni. 
Bonvolu ne sendi filmetojn nun. Ni kontaktos vin persone kaj klarigos kiel kontribui!

Se ial vi ne sukcesas plenigi la formularon, sendu retpoŝtmesaĝon al ariel.palmer@tejo.org esprimante vian emon partopreni. 

The post Partoprenu en filmeto de TEJO pri la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-10-19 13:08

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Stulta Joĉjo (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 08)

Fratoj Grimm
Stulta Joĉjo

Vivis iam reĝo plezure kun sia filino, kiu estis lia ununura infano. Sed neatendite la princidino naskis infanon, kaj neniu sciis, kiu estas la patro; la reĝo dum longa tempo ne sciis, kion fari. Fine li ordonis, ke la princidino iru kun la infano en la preĝejon, tie oni transdonu al li citronon kaj tiu, al kiu ĝi transdonos ĝin, estu la patro de la infano kaj la edzo de la princidino.

Tio okazis poste, sed oni ankaŭ ordonis, ke neniu krom belaj homoj rajtas iri en la preĝejon.

Sed estis en la urbo malgranda, oblikva bubo kun ĝibo, al kiu mankis klapo en la kapo. Kaj tial oni nomis lin Stulta Joĉjo. Ankaŭ tiu urĝis nevidate inter la aliaj en la preĝejon, kaj kiam la infano devis fordoni la citronon, ĝi transdons ĝin al Stulta Joĉjo.

La princidino ekteruriĝis, sed la reĝo estis tiel kolera, ke li ordonis meti la princidinon kaj la infanon kun Stulta Joĉjo en barelon kaj la barelon surmaren. La barelo baldaŭ fordrivis, kaj kiam ili estis solaj sur la maro, plendis la princidino kaj diris: „Vi, naŭza, ĝibohava kaj fie ruza bubo kulpas pri mia malfeliĉo. Kial vi urĝis en la preĝejon, la infano ja tute ne koncernas vin.“

„Ho jes“, diris Stulta Joĉjo, ĝi ja certe koncernas min, ĉar mi ja iam deziris, ke vi ricevos infanon, kaj tio, kion mi deziras, tio okazos.“

„Se tio pravas, tiukaze do deziru iun manĝon al ni ĉi tien.“

„Tion mi ja povas fari“, diris Stulta Joĉjo, sed li deziris pelvon plenan de terpomoj; la princidino volonte estus ricevinta ion pli bonan, sed tial, ĉar ŝi estis tiom malsata, ŝi helpis al li manĝi la terpomojn.

Kiam ili satmanĝis, diris Stulta Joĉjo: „Nun mi deziras belan ŝipon al ni!“

Kaj apenaŭ li diris tion, ili sidis en pompa ŝipo, en kiu troviĝis ĉio ajn abunde, ĉio, kion oni povas postuli sur ŝipo. La stiristo ĝuste veturigis la ŝipon al bordo, kaj kiam ili elŝipiĝis, diris Stulta Joĉjo: „Nun staru tie kastelo!“

Jen ekstaris tie pompa kastelo kaj servistoj en orumita livreo iris renkonte al ili kaj kondukis la princidinon kaj la infanon internen, kaj kiam ili estis meze de la halo, diris Stulta Joĉjo: „Nun mi deziras fariĝi juna kaj prudenta princo!“

Jen perdiĝis lia ĝibo, kaj li estis bela kaj rekta kaj afabla, kaj li tre plaĉis al la princidino kaj fariĝis ŝia edzo.

Tiel ili vivis dum longa tempo kun plezuro; sed iam la maljuna reĝo forrajdis, vojeraris kaj venis al la kastelo. Li tre miris, ĉar li ankoraŭ neniam vidis ĝin, kaj li enpaŝis. La princidino tuj ekkonis sian patron, sed li ne rekonis ŝin, li ja pensis, ke ŝi jam delonge estas droninta en la maro. Ŝi regalis lin grandioze, kaj kiam li volis rajdi hejmen, ŝi metis sekrete oran pokaleton en poŝon de li. Post kiam li estis forrajdinta ŝi postsendis kelkajn rajdistojn, kiuj devis haltigi kaj traserĉi lin pro la ŝtelita ora pokalo, kaj kiam ili trovis ĝin en unu el liaj poŝoj, ili rekondukis lin al la kastelo. Li ĵuris al la princidino, ke li ne ŝtelis ĝin kaj ke li ne scias, kiel ĝi trovis la vojon en la poŝon.

„Tial“, ŝi diris, „oni devas gardi tuj kulpigi iun.“ Kaj ŝi rekonigis sin lia filino.

Jen la reĝo tre ĝojis kaj ili kunvivis plezure; kaj post lia morto Stulta Joĉjo fariĝis reĝo.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 08, „Hans Dumm“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-10-19 11:05

Libera Folio

Forpasis la redaktoro de Kataluna Esperantisto

Antaŭ tri monatoj en Libera Folio aperis intervjuo de Montserrat Franquesa, la nova ĉefredaktoro de Kataluna Esperantisto. Nun atingis nin informo pri ŝia bedaŭrinda antaŭtempa forpaso en la aĝo de 55 jaroj. Ni publikigas komunikon de Kataluna Esperanto-Asocio.

Montserrat Franquesa i Gòdia.

Kun granda malĝojo, Kataluna Esperanto Asocio informas pri la forpaso, ĉi-lunde la 18-an de oktobro 2021, de Montserrat Franquesa i Gòdia. Elstara esperantisto, ŝi estis estrarano de KEA kaj ĉefredaktoro de la revuo Kataluna Esperantisto, la oficiala organo de la asocio.

Magistro pri klasika kaj ĝermana filologioj, kaj ankaŭ doktoro pri tradukado en la Aŭtonoma Universitato de Barcelono, Montserrat Franquesa estis fondinto de la Kataluna Societo de Novhelenistoj, kaj prezidanto de la Asocio de Instruistoj de la germana en Katalunio.

Ŝi ankaŭ estis rekdatoro de Visat, la cifereca revuo de kataluna PEN-klubo. Ŝi ĵus revigligis la revuon de Kataluna Esperanto-Asocio en ĝia sesa periodo, tasko kiun ŝi plenumis per la aperigo de la numero 369-135 en junio, tre festata inter la kataluna kaj internacia esperantistaro.

Kataluna Esperantisto pluvivos sendube post ŝia malapero. La dua ĉi-jara numero estas preskaŭ prespretigita de ŝi kaj la nuna redaktora stabo daŭrigos la laboron kaj eldonos pliajn numerojn de nia jarcenta organo, rakontas Òscar Puig, prezidanto de KEA.

Kataluna Esperanto-Asocio kaj Kataluna Esperanto-Junularo profunde bedaŭras ŝian perdon, kaj ni volas kondolenci ŝiajn familianojn kaj amikojn. Same ni kondolencas la internacian esperantistaron, el kiu ŝi estis parto.

(Komuniko de Kataluna Esperanto-Asocio)


Rilata artikolo:

de Redakcio je 2021-10-19 07:52

Esperanta Retradio

Streso kaj blankaj haroj

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
De longa tempo la homoj atribuas al longdaŭraj psikaj suferoj la blankiĝon de la haroj. En la angla lingvo, blankaj haroj estas alnomataj “lumoj de streso”.  La plej fama aludo al tio estas la onidiro, ke la haroj de franca reĝino Antonieta tute blankiĝis dum unu nokto, dum kiu ŝi atendis la ekzekuton sub gilotino. Probable nur onidiro: sciencistoj ĝis nun ne povis pruvi la rilaton inter persona streso kaj ŝanĝoj en la harpigmentoj.

Tamen, freŝa studaĵo en la Universitato de Columbia, en Novjorko, venis al la konkludo, ke tiu rilato almenaŭ parte ekzistas. Esploristoj mezuris la perdon de koloro en izolitaj homaj haroj de volontuloj, kiuj verkadis tagnotojn por dokumentado de siaj ĉiusemajnaj niveloj de streso. Pere de altdetalaj skanografadoj, ili kaptis bildojn de tre malgrandaj fragmentoj de haro, kiuj respondis al kreskado dum unu horo. Kiam la koloro de tiu haro ŝanĝiĝis, la esploristoj trovis variadon je 300 proteinoj. Dum certa tempo, tiuj ŝanĝoj povis renormaliĝi, se la stresa situacio ĉesis, kaj precipe en junaj homoj. En unu el la volontuloj, ekzemple, dusemajna libertempo revenigis la antaŭan koloron de liaj haroj. La ŝanĝo en la koloro de la haroj ne okazas en la ekstera, videbla parto, sed kiam la haro estas ankoraŭ produktata en la saketo trovebla en la haŭto, la tiel nomata “har-foliklo”. Krome, blankaj haroj estas forte influataj de genetikaj faktoroj. 

Efektive, multobliĝis lastatempe la studoj kaj interesiĝoj pri influo de streso je la homa sano. Dum la monato julio 2021, tiu temo estis la plej serĉata de medicinistoj en la faka retejo medscape.com. Dum la kronvirusa pandemio, la nivelo de mensa streĉiĝo konsiderinde kreskis, en la mondo. Enketoj montris, ke multaj homoj drinkis pli multe ol kutime. Krome, ankaŭ san-profesiuloj suferis tion pli ofte kaj pli intense.
 
Aliaj studoj sur ĉi tiu kampo inkluzivis epidemiologiajn datumojn pri homoj kaj bestoj, kiuj montris, ke longdaŭra streso, kune kun genetikaj faktoroj, povas faciligi la aperon de Alzheimer-Morbo. 

Aliflanke, studoj pri akupunkturo montris, ke ĝi malpliigas la “citokinan“ ŝtormon, en tia situacio, kaj sekve ĝi mildigas inflamon, plibonigas la imunsistemon kaj la nervan sistemon. 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-19 06:00

Fina Venko

OMBROJ EN LA LUMURBO

60 jaroj de la murdo de centoj da alĝerianoj, kiuj pace protestis dum la registaro de Charles de Gaulle.

La 17-an de oktobro, 1961, 30000 alĝerianoj iris sur la stratojn de Parizo por pace protesti kontraŭ elirmalpermeso trudita nur al alĝerianoj loĝantaj en la urbo kaj postulanta sendependecon preskaŭ sep jarojn post la komenco de la milito kontraŭ franca regado en norda Afriko.

Responde, la polico arestis 14.000, mortigis centojn da manifestaciantoj kaj dekoj da aliaj estis ĵetitaj en la riveron Sejnon, farante ĉi tiun unu el la plej malhelaj paĝoj en la kolonia historio de Francio.

La tiama registaro cenzuris la novaĵojn, detruis multajn el la dosieroj kaj malhelpis ĵurnalistojn esplori la historion. Tiutempaj novaĵbultenoj raportis tri mortojn, inkluzive de unu franca civitano. La eventoj ne estis traktataj de la internacia gazetaro.

Entute 110 korpoj estis lavitaj sur la bordoj de la Sejno en la sekvaj semajnoj. Iuj kun dispremitaj kranioj, aliaj kun ĉaspafilaj vundoj. Iuj estis mortigitaj, dum aliaj vunditaj estis ĵetitaj en la malvarmajn akvojn kaj lasitaj droni.

La plej juna viktimo estis Fatima Beda. Li havis 15 jarojn kaj lia korpo estis trovita la 31an de oktobro en kanalo proksime de Sejno.

Rato-ĉasado

La kampanjo kontraŭ la alĝerianoj en Parizo estis neoficiale nomita “ratonnado”, kio signifas “ratĉasado”. La “ĉaso” de alĝerianoj daŭris dum tagoj post tiu 17-a de oktobro, kaj la polico arestis sur publika transporto kaj faris domajn serĉojn. Miloj estis kontraŭleĝe deportitaj al Alĝerio, kie ili estis detenitaj en tendaroj malgraŭ esti francaj civitanoj.

Policestro

Tiutempe la prezidanto estis Charles de Gaulle kaj la policestro Maurice Papon, kiu havis timindan reputacion. Li deĵoris en Konstantino, en orienta Alĝerio, kie li kontrolis la subpremon kaj torturon de alĝeriaj politikaj kaptitoj en 1956.

Li poste estis kondamnita en francaj tribunaloj pro kontrolado de la deportado de 1 600 judoj al naziaj koncentrejoj en Germanio dum la dua mondmilito, kiam li estis altranga sekureca oficisto en Vichy France.

Ĝuste tiu procesigo, okazinta inter 1997 kaj 1998, levis la kovrilon al iuj el la klasifikitaj dosieroj rilataj al la masakro de la 17a de oktobro kaj malfermis la vojon al ampleksa enketo pri la nekredebla kaŝado.

Antaŭaj oficialaj enketoj estis faritaj pri la eventoj kaj entute 60 asertoj estis malakceptitaj.

Neniu estis juĝita ĉar la masakro estis submetita al la ĝenerala amnestio donita por la krimoj faritaj dum la alĝeria milito.

Sed ĉi tiu 60a datreveno helpos establi la veron kaj determini respondecon por unu el la plej sangaj policaj masakroj en la franca historio.

Libereco (por kiu?) Egaleco (inter kiu?) Frateco (kun kiu?)

The post OMBROJ EN LA LUMURBO appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-10-19 01:00

2021-10-18

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Stranga gastigado (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 07)

  

Fratoj Grimm
Stranga gastigado


Iam vivis sangokolbaso kun hepatokolbaso en amikeco. Kaj la sangokolbaso invitis la hepatokolbason kiel gaston. Kiam estis manĝotempo, la hepatokolbaso iris tute plezurigite al la sangokolbaso, sed kiam ĝi paŝis tra la dompordo, ĝi vidis kelkajn diversajn strangaĵojn sur ĉiu ŝtupo de la ŝtuparo, kiuj estis multaj, ĉiam ion alian, ekzemple estis tie balailo kaj ŝovelilo, kiuj traktadis sin reciproke per batoj, krome simion kun granda kapvundo kaj similajn aferojn.

La hepatokolbaso estis tute timigita kaj perpleksa pri tio, sed ĝi venkis sian timon, paŝis en la loĝoĉambron kaj estis amike salutata de la sangokolbaso. La hepatokolbaso komencis informi sin pri la strangaĵoj, kiuj estas ekstere sur la ŝtuparo. Sed la sangokolbaso kondutis tiel, kvazaŭ ĝi ne aŭdus tion aŭ ne indus la penon paroli pri tio, sed ĝi diris pri la ŝovelilo kaj la balailo: „Estis certe mia servistino, kiu interbabiladis kun iu sur la ŝtuparo.“ Kaj ŝi turnis la interparoladon al alia temo.

La sangokolbaso iris post tio eksteren kaj diris, ke ŝi devas rigardi la manĝon en la kuirejo, ĉu ĉio laŭorde estas aranĝata, kaj por ke ne estu io ĵetita en la cindrujon.

Kiam la hepatokolbaso poste iris en la loĝoĉambro tien kaj tien kaj ĉiam havis la strangaĵojn enkape, envenis iu – mi ne scias kiu – kaj diris: „Mi avertas vin, hepata kolbaso, vi estas en sango- kaj murdistodomo, rapide forkuru, se via vivo estas kara al vi.“

La hepatokolbaso ne longe cerbumis, ŝteliris tra la pordo eksteren kaj forkuris tiel rapide, kiel ĝi povis; ĝi ankaŭ ne pli frue haltis ol tiam, kiam ĝi troviĝis meze de la strato. Poste ĝi rigardis malantaŭen kaj vidis la sangokolbason starantan supre en la tegmenta luko kun tre tre longa tranĉilo, kiu briltremadis, kvazaŭ ĝi guste estus akrigita, kaj per ĝi minacis la sangokolbason: „Se mi havus vin, mi vin kaptus!“



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, apendico 07, „Die wunderliche Gasterei“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-10-18 20:46

La Balta Ondo

La arkivo de UEA migros al Vieno

Martin Schäffer

La 16an de oktobro 2021 okazis la kvara reta kunsido de la Komitato de UEA, dediĉita al la traktado de la “Raporto pri agadplano de la Estraro por financa resanigo de UEA”. La Komitato post longa diskuto per 35 poraj kaj 6 kontraŭaj voĉoj (3 komitatanoj sindetenis) decidis, ke la arkivo de UEA estu transdonita al Aŭstria Nacia Biblioteko en Vieno. La Komitato ankaŭ decidis akcepti la buĝeton de UEA por la 2022a jaro (29 por, 1 kontraŭ, 8 sindetenoj. La diskuto pri la estonteco de la asocia domo en Nieuwe Binnenweg 176 finiĝis sen decido.

Mankis tempo por diskuti la estontecon de la biblioteko, kiu laŭ la plano de la Estraro estas transdonenda al Vieno (parte al E@I, kiu laŭ pli fruas decidoj administros la kongresorganizadon kaj la libroservon de UEA).

La tuta kunsido estas spektebla kaj aŭskultebla en la Jutuba kanalo UEAviva ĉe https://youtu.be/7-Ok3jAvgmM

Libera Folio aperigis resuman raporton pri la kunsido: https://www.liberafolio.org

AlKo

Sur la supra foto: Martin Schäffer

Legu ankaŭ:
La Komitato de UEA transdonis al E@I UKojn kaj la libroservon https://sezonoj.ru/2021/09/uea-88/
UEA vendas sian domon en Roterdamo kaj fordonas siajn bibliotekon kaj arkivon al Aŭstrio kaj Slovakio https://sezonoj.ru/2021/08/uea-87/
UEA survoje al financa resanigo https://sezonoj.ru/2021/09/resanigo/
Ne ekzistas alternativo al la Roterdama malmunto https://sezonoj.ru/2021/09/hk-7/

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/10/uea-90

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La arkivo de UEA migros al Vieno appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-18 16:56

Neniam milito inter ni

Pollando : manifestacioj kontraŭ la elpeladoj de migrantoj ĉe la landlimo

KACPER PEMPEL / REUTERS 18/10/2021 Pluraj miloj da personoj manifestaciis pasintan dimanĉon en Varsovio kontraŭ la elpeladoj de migrantoj, kiuj estas praktikataj ĉe la landlimo de Eŭropa Unio, inter Pollando kaj Belorusio. De aŭgusto, miloj da migrantoj...

de neniammilitointerni je 2021-10-18 14:34

TEJO

Iĝu komisiito de TEJO pri UNITED

Ekde multaj jaroj, TEJO membras en UNITED por Interkultura Agado (United for Intercultural Action), tuteŭropa junulara reto kontraŭ naciismo, rasismo, faŝismo kaj por subteno de migrantoj kaj rifuĝintoj, en kiu kunlaboras pli ol 560 organizaĵoj el 48 eŭropaj landoj.

Kiel komisiito pri UNITED vi havas la ŝancon partopreni internaciajn junularajn konferencojn kaj reprezenti TEJO-n tie. Tiel vi povas helpi krei valorajn ligojn inter la Esperanto-movado kaj aliaj sociaj movadoj kiuj batalas kontraŭ pluraj formoj de diskriminacio kaj socia maljusteco. La agado en UNITED ofertas al vi multe da oportunoj por akiri valorajn spertojn kaj ekkoni aktivulojn el diversaj landoj kaj organizaj fonoj. Cetere, ĝi estas facila eblo spertiĝi ankaŭ pri la ĝenerala funkciado de TEJO, kiu do preparas vin por eventuala kandidatiĝo por la estraro.

Se vi ŝatus kandidatiĝi por la posteno de komsiito pri UNITED, bonvolu sendi retpoŝtmesaĝon al ker@tejo.org ĝis la 15-a de novembro 2021.

Trejnado de UNITED pri kontraŭrasisma junulara agado okazos en Budapeŝto de la 22-a ĝis la 27-a de novembro.

Spektu prelegon de Michael Vrazitulis pri la agado de TEJO en UNITED.

The post Iĝu komisiito de TEJO pri UNITED appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-10-18 10:26

Esperanta Retradio

Malpli da insektoj

La mortado de insektoj daŭras, sed la scienco ankoraŭ ne vere scias kio ĉefe kaŭzas tion: ĉu estas la detruado de la vivomedio, ĉu estas pesticidoj? Aŭ ĉu tamen estas la klimatoŝanĝo? Esplorista teamo de la universitato de Würzburg en Bavario prilumigis tion en tuta Bavario. Tio unuafoje ebligis konsideri aparte unu de la alia la efikojn de la klimato kaj de la ekspluatado de la grundoj en centra Eŭropo.

Tuta armeo da sciencaj helpantoj dum printempo 2019 veturis ĉiam post du semajnoj en arbarojn, herbejojn kaj kampojn kaj en urbojn, por malplenigi en entute 179 lokoj insekto-kaptilojn. Sekve la insektoj estis nombritaj en la laboratorio kaj estis identigitaj per DNA-sekvencado. La rezulto nun aperis en faka periodaĵo: Laŭ tio plej malmultaj insektoj troviĝis en urboj - almenaŭ kio koncernas la nombron de la bestoj. Tie troviĝis je 42 procentoj malpli da biomaso ol en vivospacoj proksime al la natura medio kiel ekzemple en arbaroj. La aŭtoroj pro tio konsideras la urbiĝon kiel ŝlosilan faktoron por la malkresko de la nombro de insektoj.

Aliflanke la agrikulturaj areoj prezentis sufiĉe bonan rezulton, ĉar en ili troviĝis same tiom da biomaso kiel en regionoj proksime al la natura medio. "La agro-areoj estas destinitaj por la maksimumigo de la plantoj, tiurilate povas profiti de tio ankaŭ pli da insektoj, almenaŭ la ĝeneralistoj", diras aŭtoro.

Tute alia bildo montriĝis ĉe la diverseco de insektaj specioj. Tiurilate la agrikulturaj areoj montris la plej malbonan rezulton. En ili la diverseco de specioj estis je 29 procentoj malpli granda kaj troviĝis eĉ je 56 procentoj malpli da endanĝerigitaj specioj ol en la regionoj proksime al la natura medio. La urboj kun siaj parkoj, tombejoj kaj ĝardenoj aliflanke favoras paralelan aperon de diversaj specioj. "La heterogena medio de la urboj subtenas pli larĝan spektron de specioj", klarigas la sciencisto.

La klimata ŝanĝo aliflanke laŭ la studaĵo ankoraŭ ne ŝajnas ludi grandan rolon ĉe la mortado de insektoj. Ĉar diverseco kaj biomaso montriĝis des pli grandaj, ju pli varme estis en regiono, kaj tio validis tra ĉiuj vivospacoj. "La pli altaj temperaturoj efikis tendence pozitive por la insektoj", li diras. Kiam plialtiĝas la temperaturoj, tiam la metabolo de la insektokorpoj ankaŭ plialtiĝas kaj tio povus akceli la plimultiĝon de insektoj, skribas la aŭtoroj. Almenaŭ ĝis certa sojlo estos atingita, ekde kiu la insektoj ne plu eltenos la varmegon.

La jaro 2019 estis tiucele bona testo, ĉar antaŭ du jaroj estis aparte seke kaj varme. "La temperatura limo de plej multaj insektoj ŝajnas ĉi-lande ankoraŭ ne esti atingita", prijuĝas la sciencisto la situacion. En la mediteranea regiono kaj en la tropika zono aliflanke la klimata ŝanĝo jam povus efiki negative.

Surbaze de la novaj rezultoj la aŭtoroj rekomendas plivastigi en la urboj la parkojn kaj sigeli malpli da areoj. Ĉar laŭ la studaĵo la insektoj bonfartas ankaŭ plej bone en la arbaroj, arbaroj estu protektataj kaj estu plantataj novaj arboj. La plantadon de arboj la esploristoj rekomendas ankaŭ por agrikulturaj areoj, sur kiuj povus funkcii agroforsta kultiva mastrumado.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-18 06:00

2021-10-17

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 989. Partoprenu la oktobran viki-konkurson pri Ameriko kaj malkovru Vikivojaĝon, la novan fraton de Vikipedio


Ĝis la 31-a de oktobro 2021 esperantistoj verkas pri Ameriko por la Esperantaj Vikivojaĝo kaj Vikipedio. Krom kontribui por kvalita enhavo en Esperanto, oni povos gajni valorajn premiojn! Tio okazas kadre de la konkurso “Amerika monato” en Vikivojaĝo kaj en Vikipedio, de la organizaĵo Esperanto kaj Libera Scio (ELiSo) kunlabore kun la Amerika Komisiono de UEA kaj la LKK de Montrealo. Partoprenontoj devas legi la regulojn kaj listigi siajn kontribuojn en la konkursa paĝo.

La Esperanta Vikipedio ĝuas jam preskaŭ 2 jardekojn da atento de la interreta Esperanto-komunumo, ne nur per legado de la vasta gamo de artikoloj, sed ankaŭ per aktiva verkado. Tion substrekas la atingo, en julio 2021, de la “kilometroŝtono” de 300 000 artikoloj - kion instigis ankaŭ la kampanjo “Vikipedio 300 000”, iniciatita de UEA, la vikipedia konkurso pri “Unesko” en julio kaj la “Afrika monato” kunlabore kun la Afrika Komisiono de UEA en majo.

La Esperanta Vikivojaĝo estas juna frato de Vikipedio, kie ankaŭ volontuloj verkas, tamen ne enciklopediajn artikolojn, sed turismajn gvidilojn: kiel alveni, kiujn lokajn specialaĵojn manĝi kaj drinki, kie loĝi, kion vidi kaj fari, bazojn de konversacio kun lokanoj k.s. Ĉar Esperantujo havas fortan kulturon de renkontiĝoj, aparte internaciaj, tia ĉi gvidilo povas multe helpi ne nur al turistoj, sed ankaŭ (aŭ precipe) al partoprenantoj de Esperanto-eventoj. Pro tio, ke Vikivojaĝo memstariĝis antaŭ malpli ol 1 jaro kaj estas daŭre en sia komenco, la okazigo de la "Amerika monato" lige ne nur kun la Esperanta Vikipedio, sed ankaŭ kun la Esperanta Vikivojaĝo celas diskonigi inter esperantistoj tiun pli junan fraton de la vikiaj projektoj en Esperanto kaj instigi al organizantoj de aliaj Esperanto-eventoj helpi informi al siaj partoprenontoj per turismaj gvidiloj kolektive konstruataj.

Por instigi al partoprenantoj de la konkurso malkovri la regionon de la plej grava Esperanto-evento de 2022, la LKK de la 107-a Universala Kongreso, kiu okazos en Montrealo, elektis kelkajn aparte gravajn temojn en Vikivojaĝo kaj Vikipedio kaj invitas la esperantistojn verki specife pri ili. Por la plej aktivaj verkantoj atendas diversaj valoraj premioj, inter ili senpaga aliĝo al la 107-a UK!

Kontrolu la regulojn de la “Amerika monato” en Vikivojaĝo kaj en Vikipedio. Kaj bonan verkadon!

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-10-17 20:00

Neniam milito inter ni

Italio : la maldekstrularo maltrankviliĝas pro la altiĝo de novfaŝismo

KEYSTONE/EPA/ANGELO CARCONI 17/10/2021 La placo San Giovanni de Romo estis plenplena je homamaso. Pluraj dekoj da miloj da italoj (20 000 laŭ la organizantoj) kolektiĝis hieraŭ por postuli malpermeson de la novfaŝisma grupo "Forza Nuova". Tiu grupo estas...

de neniammilitointerni je 2021-10-17 18:33

Libera Folio

La arkivo de UEA estos transdonita al Vieno

La komitato de UEA en sia sabata kunsido decidis, ke la arkivo de la asocio estu transdonita al la Aŭstria nacia biblioteko en Vieno. La decidoj pri la sorto de la konstruaĵo en Nieuwe Binnenweg 176 en Roterdamo kaj de Biblioteko Hodler denove estis prokrastitaj. La buĝeto por la jaro 2022 estis akceptita sen diskuto.

Martin Schäffer dum la komitata kunsido.

Sabate la 16-an de oktobro la komitato de UEA jam la kvaran fojon kunvenis rete por diskuti la planojn de la estraro por la malmunto de la Centra Oficejo en Nieuwe Binnenweg 176 en Roterdamo. La kunsido estis eĉ pli kaosa ol kutime, interalie ĉar la komitato ricevis de la estraro neniajn skribajn informojn pri la aktuala stato de la afero rilate la sorton de la domo, nek konkretan proponon pri decidoj.

En la pasinta kunsido la komitato jam decidis, ke la libroservo kaj kongresa administrado de UEA estonte estu prizorgataj de la organizaĵo E@I en Slovakio. La sola efektiva decido farita en la nuna kunsido temis pri la transdono de la arkivoj de UEA al la Aŭstria nacia biblioteko en Vieno.

Orlando Raola dum la kunsido.

Estrarano Orlando Raola argumentis, ke la transdono nepras por savi la valorajn dokumentojn.

– Pro la apartaj cirkonstancoj ekonomiaj kaj fizikaj, en kiuj la asocio troviĝas ĉi-momente, ĝi vere ne plu povas respondece plu teni tiajn valoraĵojn. Ni volas certigi ilian ekziston por la estonteco, aliron por esploristoj, kaj ne malpli grave la ciferecigon, kiu vere disponigos ilin al multaj homoj.

Laŭ Orlando Raola ĝuste la biblioteko en Vieno havas la plej taŭgajn teknikajn kaj homajn rimedojn por certigi la pluvivon de la kolekto.

– Eĉ se estas tia sento, ke ni senigas nin je io, ni komprenu, ke estas pli alta celo ol konservado de la materialo en nia kelo. Pro tio mi vere instigas la komitatanojn fine akcepti, ke ni agas laŭ la intereso de la asocio, de la tuta esperantistaro, de la historio de la lingvo, de la kulturo de Esperanto, kaj ke oni ne plu uzu tiajn argumentojn, kiuj vere ne havas la larĝan perspektivon historian de tio, kion ni faras.

Li ricevis subtenon de Renato Corsetti:

Renato Corsetti dum la kunsido.

– Mi volas subteni la proponon de la estraro, ke ĉio, kio povus iri al Vieno, iru al Vieno. La veraj malamikoj de Hodler kaj de nia historia heredaĵo, estas tiuj kiuj volas ke ĝi mortu en Roterdamo, anstataŭ esti publike alirebla en Vieno.

Osmo Buller havis alian opinion:

– Mi volas unue komenti la asertojn pri tio, ke la biblioteko kaj arkivo nun estas en kompleta malordo kaj ke la biblioteko estas en kelo, dum la Centra Oficejo eĉ ne havas kelon. La biblioteko situas en teretaĝo. Mi ne scias, ĉu Orlando entute vizitis la Centran Oficejon. La libroj kaj revuoj estas bone konservataj en metalaj ŝrankoj, kaj la arkivaj materialoj ne estas en malordo, ĉar Ziko bone inventariis ĉion jam antaŭ multaj jaroj. Sed ĉefe ĝenas min en ĉi tiu tuta diskuto, ke ni ne vere scias, por kio ni voĉdonos, ĉar ni ne havas antaŭ ni klaran dokumenton pri la kondiĉoj, laŭ kiuj okazus la transdono, kaj laŭ kiuj oni poste povus utiligi la materialojn, kiuj troviĝus en Vieno.

Osmo Buller dum la kunsido.

Buller argumentis, ke oni ne traktu la asocion kiel mortanton:

– Renato parolis ĉi tie pri morto en Roterdamo. Do oni jam konsideras UEA mortanta, aŭ baldaŭ mortonta, kaj nun temas nur pri tio kiu prizorgu la postlasaĵon, ĉar ni mem kiel mortintoj ne plu povus prizorgi ĝin. Laŭ mi UEA ne estus mortanta sen tiuj decidoj, kiujn oni nun estas farantaj, kaj bedaŭrinde jam parte faris. Mi nepre volas konservi kaj kreskigi la prestiĝon de UEA kiel io, pri kio la esperantistoj estas fieraj.

Laŭ Orlando Raola Osmo Buller vivas en la pasinteco:

– Ni jam plurfoje aŭdis la gurdadon de argumentoj fare de komitatano Buller, kiu simple ne alĝustiĝas al la nuna realo. Ni ĉiuj komprenas, ke estis iam oficejo kun deko da laboristoj kaj ĉiutaga funkciado kaj ke ĝi estis la fiero de la movado. Sed tio estas pasinta historio, kaj kion oni devas kompreni estas, ke dum jaroj tiu situacio ne plu estas eltenebla. Ke la biblioteko estas en ia konsultebla formo ĉi-momente estas absoluta mensogo. Mi ne nur vizitis, sed volontulis tie du monatojn, kaj estis surprizita, ke ĝi ne havas katalogon, nur paperajn slipetojn kun la havaĵo de la tiel nomata biblioteko. Mi bedaŭras, ke homoj ankoraŭ volas resti ankritaj en tiu pasinteco de la asocio kaj ne komprenas ke la trajno foriris de la stacio kaj ke ni devas agi respondece kaj ame al nia kulturo kaj havaĵo, kaj ne en tiu sentimentala maniero.

Post plia babilado oni fine formulis proponon pri decido, kaj voĉdonis pri ĝi. Per 35 voĉoj por, 6 voĉoj kontraŭ kaj 3 sindetenoj, la komitato decidis, ke ”UEA kontraktu kun la Aŭstria nacia biblioteko la transdonon de la asocia arĥivo kun interkonsentita prokrasto en la livero de dokumentoj”, sen pliaj detaloj.

Duncan Charters dum la kunsido.

Poste oni transiris al la demando pri la domo en Nieuwe Binnenweg. Prezidanto Duncan Charters rakontis, ke oni faris tri studojn pri la stato kaj valoro de la domo. La komitato tamen ricevis neniajn skribajn informojn pri tiuj studoj antaŭ la kunsido. Anstataŭe ĝenerala direktoro Martin Schäffer buŝe resumis ilin por la komitato jam dum la kunsido.

– Ni ricevis unu oferton pri la domo. Kiel Duncan menciis, estas informo de energi-konsilisto, kiu opinias, ke por havi energinivelon C, oni minimume devus elspezi 120 000 eŭrojn. Aldoniĝus pliaj kostoj, se ni volus ludoni la domon.

Laŭ la kalkuloj resume prezentitaj de Martin Schäffer, la suma kosto de necesaj investoj por povi ludoni la domon povus atingi 400 000 eŭrojn. Se oni poste ludonus la tutan domon, la enspezo povus esti 20 000 eŭroj jare. Tial laŭ li estas pli bone vendi la domon ol konservi ĝin kiel propraĵon de UEA.

Martin Schäffer dum la kunsido.

– Se oni vendus, oni povus investi tiun kapitalon kaj havi pluson de 40 000 eŭroj, duoblon de tio, kion ni ricevos, se ni ludonos. Tio estas konservativa takso, gajno de 4–6 procentoj eblas en multaj partoj de Eŭropo, kaj investo en loĝnemoveblaĵo en Nederlando povus doni 3,5 procentojn… El administra vidpunkto ni daŭrigu esplorojn pri vendo, ĉar laŭ mia opinio ĉio alia estos iom tro riska por la asocio.

La ciferoj mirigis iujn komitatanojn, kaj Agnes Geelen el Belgio eĉ petis Martin Schäffer malkaŝi, kie oni povas atingi tian gajnon por investita mono. Cetere la nuna kapitalo de UEA tute ne donas kompareblan gajnon – laŭ la bilanco pli ol du milionoj da eŭroj simple kuŝas en bankaj kontoj, kie ili donas nenian profiton.

UEA pli frue ricevis oferton de 1 075 000 eŭroj por la domo ĉe Nieuwe Binnenweg 176, kaj laŭ la estraro esploroj montras, ke tio estas prezo favora al UEA.

– La homo kiu faris la proponon, volus havi respondon sufiĉe baldaŭ. Oni parolis eĉ pri marto 2022, sed mi ne kredas ke ni povos ĝis tiam decidi, diris Martin Schäffer.

Li petis, ke la komitato nun rajtigu lin elspezi monon por pliaj esplorlaboroj pri la alternativa kosto de renovigo por ludono de la konstruaĵo.

– Ni bezonas nur iun decidon, ĉu ni investu monon en esplorlaboroj kun arkitekto kaj simile, aŭ se la komitato venos al la konkludo ke oni jam nun volas vendi, ni serĉu makleriston por ricevi la plej bonan rezulton.

Ahmad Reza Mamduhi dum la kunsido.

Komitatano Ahmad Reza Mamduhi subtenis la vendon de la domo:

– Per tiu mono, kiun ni gajnas, ni eniru en la virtualan mondon, kun bona retejo kiu donas virtualajn eblojn al niaj membroj. Ni povus enspezi multe eĉ eksteresperantuje. Ni migru al virtuala mondo kaj havu malgrandan konstruaĵon por juraj aferoj, por niaj serviloj kaj tiel plu.

Osmo Buller aliflanke proponis, ke la komitato nun nenion decidu, sed ke Martin Schäffer sendu siajn klarigojn al la komitato en skriba formo, por ke oni povu trankvile konsideri la aferon. Post pliaj senrilataj babiloj la komitato konkludis, ke Schäffer laŭeble tuj sendu skriban raporton, kaj ajnaj decidoj pri la domo estu faritaj nur post tio.

La demando pri la sorto de la biblioteko Hodler tute ne estis tuŝita dum la kunsido, eĉ se prezidanto Duncan Charters konstatis, ke se oni vendos la domon en Nieuwe Binnenweg 176, la biblioteko ĉiuokaze ne plu povos situi tie.

La buĝeto por la jaro 2022 estis akceptita preskaŭ sen diskuto, kun 29 voĉoj por, 1 kontraŭ kaj 8 sindetenoj. La buĝeto estas farita sen konsidero pri la nun okazantaj ŝanĝoj en la Centra Oficejo, kaj antaŭvidas deficiton de iom pli ol 49 000 eŭroj. Por eventualaj kostoj de la ”transiro” oni rajtigis uzon de mono el rezervoj.


de Redakcio je 2021-10-17 13:44

La Balta Ondo

Partoprenu la oktobran viki-konkurson pri Ameriko kaj malkovru Vikivojaĝon



ameriko

Ĝis la 31a de oktobro 2021 esperantistoj verkas pri Ameriko por la Esperantaj Vikivojaĝo kaj Vikipedio. Krom kontribui por kvalita enhavo en Esperanto, oni povos gajni valorajn premiojn! Tio okazas kadre de la konkurso “Amerika monato” en Vikivojaĝo kaj en Vikipedio, de la organizaĵo Esperanto kaj Libera Scio (ELiSo) kunlabore kun la Amerika Komisiono de UEA kaj la LKK de Montrealo. Partoprenontoj devas legi la regulojn kaj listigi siajn kontribuojn en la konkursa paĝo.

La Esperanta Vikipedio ĝuas jam preskaŭ du jardekojn da atento de la interreta Esperanto-komunumo, ne nur per legado de la vasta gamo de artikoloj, sed ankaŭ per aktiva verkado. Tion substrekas la atingo, en julio 2021, de la “kilometroŝtono” de 300 000 artikoloj – kion instigis ankaŭ la kampanjo “Vikipedio 300 000”, iniciatita de UEA, la vikipedia konkurso pri Unesko en julio kaj la “Afrika monato” kunlabore kun la Afrika Komisiono de UEA en majo.

La Esperanta Vikivojaĝo estas juna frato de Vikipedio, kie ankaŭ volontuloj verkas, tamen ne enciklopediajn artikolojn, sed turismajn gvidilojn: kiel alveni, kiujn lokajn specialaĵojn manĝi kaj drinki, kie loĝi, kion vidi kaj fari, bazojn de konversacio kun lokanoj k.s. Ĉar Esperantujo havas fortan kulturon de renkontiĝoj, aparte internaciaj, tia ĉi gvidilo povas multe helpi ne nur al turistoj, sed ankaŭ (aŭ precipe) al partoprenantoj de Esperanto-eventoj. Pro tio, ke Vikivojaĝo memstariĝis antaŭ malpli ol unu jaro kaj estas daŭre en sia komenco, la okazigo de la “Amerika monato” lige ne nur kun la Esperanta Vikipedio, sed ankaŭ kun la Esperanta Vikivojaĝo celas diskonigi inter esperantistoj tiun pli junan fraton de la vikiaj projektoj en Esperanto kaj instigi al organizantoj de aliaj Esperanto-eventoj helpi informi al siaj partoprenontoj per turismaj gvidiloj kolektive konstruataj.

Por instigi al partoprenantoj de la konkurso malkovri la regionon de la plej grava Esperanto-evento de 2022, la LKK de la 107a Universala Kongreso, kiu okazos en Montrealo, elektis kelkajn aparte gravajn temojn en Vikivojaĝo kaj Vikipedio kaj invitas la esperantistojn verki specife pri ili. Por la plej aktivaj verkantoj atendas diversaj valoraj premioj, inter ili senpaga aliĝo al la 107a UK!

Kontrolu la regulojn de la “Amerika monato” en Vikivojaĝo kaj en Vikipedio. Kaj bonan verkadon!

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2021, №989.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Partoprenu la oktobran viki-konkurson pri Ameriko kaj malkovru Vikivojaĝon appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-17 12:51

Fina Venko

Oksidiĝo de la Fera Damo

23 decembro 1990

Margaret Thatcher estis la unua virino reganta la destinojn de Britio. Ankaŭ la plej longdaŭra persono ĉe 10 Downing Street ĉi-jarcente. Kaj tiu virino finis siajn tagojn en la registaro pasintsemajne, meze de tutmonda renversiĝo rezervita por la grandaj personecoj de la historio.

La marda voĉdono pri la konservativa benko rezultigis maldikan venkon por Thatcher super ŝia kontraŭulo Michael Heseltine, 204 el la 372 konservativaj parlamentanoj voĉdonis favore al ŝi, sed ŝia 52-voĉdona antaŭeco mankis kvar por forigi la minacon unu fojon por ĉiam. En ĉi tiuj kondiĉoj, nova rondo estis necesa, okazonta semajnon poste. Thatcher decidis, ke sufiĉas. Por eviti dividi sian partion, ŝi decidis retiri sian nomon de la sekva baloto.

Winston Churchill, la alia granda ĉefrolulo de la jarcento, estis forigita de la reĝistaro en 1945 per agado de la opozicia partio. Thatcher, aliflanke, estis por sia propra konservativa partio.

En la pasinta jaro la malpliiĝo de Thatcher estis rimarkinda. La malbona ekonomia situacio, kun inflacio de 10,9 procentoj (kelkoble pli alta ol la eŭropa mezumo), kaj 1.700.000 senlaboruloj (kontraŭ 1.100.000 komence de ŝia registaro) galopis kontraŭ ŝi. Ŝia sinteno al eŭropa ekonomia unuiĝo, antaŭ kiu ŝi fariĝis bremsilo al la integriĝo de Britio, aspektigis ŝin kiel dinosaŭro. Kaj ŝia obstina insisto pri imposto – la komunuma kotizo – puŝis ŝian popularecon al la plej malalta nivelo de ŝia kariero. La rezulto estis neevitebla.

Ŝiaj komencoj

Ŝi aliĝis al la Konservativa Asocio de la Universitato en 1946. Du jarojn poste ŝi estis ligita plentempe al la membreco de la partio. Kaj en 1958 ŝi estis elektita al la Ĉambro de Komunaj. De 1961 ĝis 1964, ŝi estis parlamenta sekretario de la ministro pri pensioj. Kaj kiam Edward Heath gajnis la elektojn de 1970, ŝi estis nomumita ministro pri edukado kaj scienco.

Tie, ŝia agado estis laŭdinda, sed ne brila. Ŝi sukcesis plibonigi sian buĝeton, pligrandigis la nombron de lernejoj, plibonigis kaj unuigis la instruplanon. Sed tio, kio metis ŝin en la publikan okulon, estis jam evidenta eco de ŝia personeco: ŝia malatento pri publika bonfarto. Provizo de la Fisko, kiu malpermesis doni senpagan lakton al infanoj pli ol okjaraj, estis aplikita al la letero, senkompate de la juna ministro. Serio de partiaj cirkonstancoj igis ŝin, preskaŭ subite, la gvidanto de la konservativa partikunveno en februaro 1975.

Ŝia leviĝo

La aroganteco de la sindikataj centroj estis ŝakata la Laboristan registaron kaj detruis iliajn esperojn rekuperi la ekonomion. La unua venko de Thatcher do venis de la nekompetenteco de ŝiaj kontraŭuloj.

Tiu trajto markis ĉiujn ŝiajn balotajn konkursojn. Ŝiaj du postaj venkoj, en 1983 kaj 1987, ŝuldiĝis ne tiel al la konvinkiĝo de la brita publiko pri la avantaĝoj de Thatcher, kiel al la dividado de Labour kaj la ascendo de la socialdemokratoj, en alianco kun la liberaluloj. La Konservativuloj havis 13,7 milionojn da voĉoj en 1979, 43,9 procentojn de la tuta, procento kiu falis ambaŭ fojojn poste.

Kun la helpo de sia kasisto Howe, ŝi atakis la publikajn elspezojn vigle. Senlaboreco altiĝis super tri milionoj, industria produkto falis je kvinono, kaj populara akcepto de la ĉefministro falis al 23 procentoj. Sed inflacio, kiu atingis 23 procentojn, en 1983 falis al malpli ol 4 procentoj. La konservativuloj reakiris sian nivelon en la voĉdonoj.

Ĝuste tiam grupo de argentinaj soldatoj venis por plibonigi la bildon de Thatcher antaŭ ŝia popolo. Ilia provo rekuperi la Malvinajn Insulojn perforte, gajnis al ili perfortan reagon de Thatcher, kiu rekuperinte la insulon per sango kaj fajro, gajnis la titolon Fera Damo.

Kaj se la eksterlanda milita venko estis la plej granda akcelo de ŝia unua mandato, la venko super la Nacia Unio de Ministoj markis la duan. La brita ekonomio suferis pro la atako de la konstanta ĉeesto de strikoj en ĉiuj sektoroj. La sindikatoj reduktiĝis, dum la brita elektisto partoprenis nekredeme.

En ŝiaj fruaj periodoj la impostsistemo estis simpligita, enspezimpostoj estis reduktitaj, kaj la emfazo estis sur nerektaj impostoj. Sed ŝi preparis sin por la plej grava el ĉiuj, la privatigo de la ekonomio. Ŝi komenciĝis per la Nacia Kargokompanio kaj disvastiĝis al aliaj sektoroj: ŝtalo, gaso, telekomunikado, flughavenoj, atingante sume 57 miliardojn da dolaroj. Subvencioj al la privata sektoro malaperis, ankaŭ financaj kontroloj. La liberaligo de la ekonomio kaj la reakiro de brita prestiĝo ŝajnis nehaltigeblaj.

Ŝia falo

Kiam ŝi funkciis dek jarojn en potenco, en majo 1989, la eluziĝo de ŝia registaro estis evidenta por ĉiuj krom ŝi. Sen ke ŝi eĉ rimarkis, ŝiaj propraj venkoj ŝanĝis la politikan scenon tiom, ke ŝiaj malnovaj malamikoj malaperis. Ŝia retoriko komencis fariĝi nekomprenebla kiam ŝi alvokis socialistojn al iuj Laboristoj, kiujn ŝi mem, kiam ili blokis ilin, alvenis puŝita al la centro. Tiuj samaj Laboristoj estis, pro s-ino Thatcher, ree elekteblaj.

Pro tio ŝi ekvidis neekzistantajn malamikojn, kiam ŝi ekzemple rezistis akcepti ekonomian integriĝon en EEK, ĉar ŝi vidis “socialistojn” pretajn havi partion kun brita suvereneco. Dume, plej multaj britoj sentis sin eŭropaj antaŭ ĉio, scivolante pri kio diable parolis ilia ĉefministro.

Kvazaŭ tio ne sufiĉus, estis la problemo de la komunuma kotizo, imposto konsiderata mezepoka, kiu estus ŝarĝita po kapo, sen konsidero al enspezoj. La afero produktis la plej malbonajn tumultojn de la lastaj jaroj en Londono, kaj pelis la popularecon de Thatcher al la plej malaltaj niveloj. Por multaj, tio montriĝis la gracia puĉo por ilia politika kariero.

La juĝo pri la historio certe estos favora al ŝi. Ŝi redonis al sia patrujo respekton, kiam ĝi plej bezonis ĝin. Sed ŝiaj principoj estas pridubindaj. Ŝia mezuro de libereco estis en la ekspansio de merkatoj, en la potenco de la individua konsumanto, en la mezuro de sukceso. Sed ŝi ankaŭ estis blinda kaj surda pri la rajtoj de la malfortuloj. Tie, eble, troviĝis ŝiaj grandaj sukcesoj kaj ŝiaj grandaj malsukcesoj.

Kelkaj vortoj:

https://jimdo-storage.global.ssl.fastly.net/file/bb9956d0-2e84-4769-906e-e989ac5abe1f/angla%20esperanta%20jura%20vortaro%2002.pdf

The post Oksidiĝo de la Fera Damo appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-10-17 12:11

UEA facila

Esperanta Retradio

Virinoj en muziko (81)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Sonia Risso el Urugvajo
Hélène-Louise Demars (ĉ.1736-?) estis franca komponistino kaj muzikinstruistino pri klaviceno kaj violono. Ŝi naskiĝis en Francio, probable en Parizo, en familio de muzikistoj. Ŝia patro, Jean-Odéo Demars estis muzikisto en du preĝejoj en Parizo.

Pro la tiama populareco de kantado kaj pianludado, kaj ankaŭ ĉar la meza klaso plivastiĝis, la nombro de virinoj kiuj okupiĝis pri muziko kaj pri la produktado de hejma muziko signife kreskis. Multaj virinoj dediĉitaj al muziko estis de nobelaj familioj aŭ de familioj de muzikistoj. Ofte la francinoj komencis muzikan lernadon en frua aĝo, antaŭ ol la geedzeco aŭ la familiaj respondecoj deturnos ilin de la artaj agadoj.

Hélène-Louise Demars naskita en muzika medio, evidente ricevis riĉan muzikan instruadon ekde sia infanaĝo. Tiel ŝi komponis sian plej cititan verkon ‘L’Horoscope’ kiam ŝi estis ĉirkaŭ 12 jaraĝa. Ŝi prezentis kaj dediĉis tiun verkon al la nobelulino Mademoiselle de Soubise de la familio Rohan en 1748. En la sekvonta jaro ŝi publikigis tiun unuan kantaton  en la monata revuo La Mercure de France

En la unua duono de la XVIII-a jarcento populariĝis la cantaille, formo de kantato ludita en parizaj hejmoj kies temoj estis amo, utopioj, hedonismo kaj sensualeco. Estis granda nombro da verkoj verkitaj de virinoj elpensitaj por la plej intimaj, flekseblaj kaj malstreĉaj scenejoj de la pariza amatora muziko. Demars verkis plurajn tiajn kantatojn dediĉitajn al nobeluloj, kiel la cantaille 'Hercule et Omphale'(1752)  kiun ŝi dediĉis al la Markizino de Villeroy, kaj kiun ŝi mem eldonis en la aĝo de 16 jaroj.

Kiam Hélène-Louise Demars estis 23 jara ŝi geedziĝis kun Jean-Baptiste Vernier, violonisto kaj muzikisto specialiĝinta pri eksterlandaj eldonoj. En la sama jaro 1759 la "Tableau de Paris”, montris anoncon pri ŝia agado kiel violona kaj klavicena instruistino: "Madame Vernier, antaŭe Mademoiselle de Mars, Rue Saint-Thomas du Louvre".  Tiam estis tre malofte por virino ludi violonon, des malpli instrui ĝin, tamen sendube ŝiaj verkoj montras grandan lertecon kaj scion pri la instrumento.   

Demars fariĝis membro de literatura rondo gvidata de la tiutempa influa mecenato Alexandre Le Riche de La Poupelinière. La cirklo de De La Poupelinière eble enkondukis eblajn sponsorojn, sed Hélène-Louise Vernier, ŝajnas ne esti vaste prezentita kiel muzikistino tiutempe.

Dum la kortega muziko de la antaŭa jarcento estis ligita al la alegoriaj emblemoj  kaj simboloj de la aŭtoritato de la reĝo, en la XVIII-a jarcento, Hélène-Louise Demars, Julie Pinel (Virinoj en Muziko 70) aŭ Mademoiselle Guédon de Presles (Virinoj en Muziko 76) verkis sen politikaj korsetoj. Allogis ilin la etaj aferoj (petite maniere), la sociaj ludoj kaj koketaj konversacioj. Ili adoris Amon kaj revis pri utopiaj socioj bazitaj sur siaj pacismaj idealoj, kie Amo venkas Militon kaj superas militismon.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-10-17 06:00

2021-10-16

Neniam milito inter ni

Rusio malfermas enketon post malkaŝoj pri seksperfortoj en malliberejoj

16/10/2021 Torturo kaj mistraktado en la rusiaj malliberejoj kaj punkolonioj estas konataj kaj la skandalaj estas kutimaj, sed malofte ili estas dokumentitaj tiel vaste kaj precize. NeRegistara Organizaĵo pri defendo de la malliberuloj ricevis pli ol...

de neniammilitointerni je 2021-10-16 18:49

La Balta Ondo

Beletra Almanako, 2021, №41



Beletra almanakoEn sia prezento de la 41a Boao Anina Stecay, influite de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado, trovinte similecon en la situacioj de profesiaj sportistoj kaj de verkistoj, asertas, ke “la aprezo flanke de la publiko por aŭtoroj ofte estas la plej kara premio”.

Per originala prozo al ĉi tiu almanako kontribuis nur virinoj. Spomenka Štimec proponas por plia gustumo la duan ĉapitron de Bastardo. Se vi ne legis la komencon aŭ forgesis la vilaĝan knabon Maks – revenu al la 31a almanako, kie aperis la unua ĉapitro de la verkata romano. Dume ni ekscias, kien kondukis la kroatan knabon la maljunulo nominta sin “Großvater”, kaj kia sortoŝanĝo atendas la etan vilaĝanon.

Kiel endoma apero de onisko (ĝi ne estas insekto!) elvokas infanaĝajn memoraĵojn ankaŭ pri superstiĉoj rakontas Sara Spanò en Vizitoj.

En la rakonto de Ewa Grochowska ni ekscias, kiel kaŝita interkonsento povas pro sia riveliĝo detrui rilatojn inter la filo kaj la (adopta) patrino por longa tempo. Kaj la kaŭzo – argentina tango kaj pasioj ĉirkaŭ ĝi.

Per originala poezio kontribuas Probal Daŝgupto, Germaine Hoffmann kaj Venelin Mitev (1942-2021).

La almanako prezentas grandan elekton de tradukita prozo, kies originaloj venas el la lingvoj bengala (Probal Daŝgupto tradukis Birdo nomata kropsio de sia patrino Manashi Dasgupta), sveda (La lasta juĝo en Kretenburgo de Henrik Bernhard Palmær, tradukis Sten Johansson), slovaka (La muelejoj de providenco de Oldřich Kníchal, tradukis Katarina Steele), hungara (du rakontojn de Anna Mécs tradukis István Ertl), angla (la novelon La maskerado de la Ruĝa Morto de Poe tradukis kaj enkondukis Hanso Becklin).

Ankaŭ por la tradukita poezio oni praktikas mallongan prezenton de la aŭtoro kiel ĉe Mircea Dinescu, kies kvin poemojn elrumanigis Ionel Oneţ, aŭ pli ampleksan enkondukon. Benoît Philippe prezentas la sacerdoton Ignaz Heinrich von Wessenberg, kies ideoj, laŭ Philippe, “havas frapantan similecon kun la homaranismo” de Zamenhof. Tion pruvas, interalie, la poemo Mia kredo, kiun li tradukis.

La intervjuo kun Vilmos Benczik Rava pruvo de la homa kreivo, tradukita de Jozefo Horvath, koncernas multajn facetojn el la agado de la elstara hungaro kiel pedagogo, tradukisto, literaturkritikisto, eldonisto, redaktoro, preleganto. Aldone aperas omaĝo, verkita de István Ertl por Libera Folio.

Andrea Grevovich intervjuis Sebastian Schulman, verkiston kaj tradukiston el la jida kaj el Esperanto. Schulman estas la ĉefa direktoro de KlezKanada, unu el la plej gravaj mondaj institucioj pri klezmera muziko kaj jida kulturo. Ambasadoro de tuta kulturo estas titolo de la intervjuo tradukita de Mara Rockliff.

En sia artikolo Jens S. Larsen montras, kial UEA bezonas lingvoteorion, asertante, ke “estas pli grave kompreni ke Esperanto estas ne nur kulturo, sed ankaŭ lingvo, dum eble estas pli saĝe en la ekstera informado akcenti inverse”.

Brigid O’Keeffe estas aŭtorino de la libro Esperanto and Languages of Internationalism in Revolutionary Russia (“Esperanto kaj la lingvoj de internacieco en la revolucia Ruslando”, 2021). En Plumamikoj kaj kvinjaraj planoj (tradukis Kalle Kniivilä) ŝi eksplikas ĉefajn demandojn, kiuj inspiris ŝian libron, inter ili ankaŭ ĉi tiu: Kio motivis virinojn kaj virojn dum la lastaj jaroj de la cara Rusio kaj la frua Soveta Rusio aŭdi la internaciisman alvokon de Zamenhof kaj lerni Esperanton?

Vejdo analizas la originon kaj evoluadon de ĉinesko, ĝian populariĝon inter neĉinaj esperantistoj, montrante multajn poeziaĵojn.

Olga Tokarczuk, pollanda poetino kaj verkistino, socia aktivulino (oni kutime mencias ukrainan devenon de unu el ŝiaj avinoj), ĉeestas en BA per sia Nobelpremia parolado Tenera rakontanto, tradukita de Paweł Fischer-Kotowski.

Nicole Margot omaĝas al Philippe Jacottet, granda franclingva poeto, kiu forpasis en februaro en Svislando.

Al la recenzo de Valentin Melnikov pri la libro Amo inter la ruinoj (BA-39) respondas ĝia aŭtoro Trevor Steele per rezolutaj vortoj: “Mi estis tie!”

La estonaj aktorinoj Piret Simson kaj Liina Vahtrik, inspirite de la surdoma memorŝildo pri la fratinoj Helmi kaj Hilda Dresen kreis spektaklon Doktoro Esperanto, kies teksto en la traduko de István Ertl aperas en la almanako.

De Jorge Camacho venas detala analizo de la esearo de Humphrey Tonkin Memoru ĉi praulojn. Sten Johansson recenzas Sekretan taglibron de Julian Modest, kies verkoj abunde eldoniĝas en la lastaj tri jaroj. Fermas la recenzan rubrikon Jorge Camacho per prezento de la anglalingva libro In an Antique Land de la baratano Amitav Ghosh.

La kovrilan kaj rubrikajn bildojn kreis Niko Voloŝin.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/10/ba-7

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Beletra Almanako, 2021, №41 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-10-16 18:44

Revuo Esperanto

Infana kanto, prezentita en la festivalo "OFF LICEU"

Ĉi infana kanto, estas parto de spektaklo nomata "Cuestión de pelotas" prezentita en la festivalo "OFF LICEU" en Barcelono.

Ĝi rilatas al centoj da miloj da infanoj ekspluatataj en diversaj partoj de la mondo.

KUDRIL'

Mi estas infano, ne kresku mi:
adoltoj ne ludas plu per kudril’.
Mi volas kudradi, ne aĝi pli:
virinoj ne ludas plu per kudril’.
Kudril’, kudril’, kudril’, kudril’!
Tre lerte abelo, kaj arane’
al si faras neston kiel birdet’.
Plektadas loĝejon teksoformik’
kaj la silkoraŭpo, sed sen kudril’.
Kudril’, kudril’, kudril’, kudril’!
Sed kie vi sidas, Maya, Tanmay?
Kun varmo aŭ frido, ĉiam sen gaj’.
Dum tage kaj nokte, daŭre sen fin’,
vi faras la samon per la kudril’.
Kudril’, kudril’, ne kresku mi!
Kudril’, kudril’, ne aĝi pli!
Adoltoj ne ludas plu per kudril’.

de Redakcio je 2021-10-16 15:01