Esperanto-Planedo

2021-05-15

Neniam milito inter ni

Israelo bombadas Gazaon, sangaj kolizioj en Cisjordanio

15/05/2021 Bildo : hodiaŭ, miloj da civitanoj judaj kaj arabaj mobiliziĝis en la tuta lando, postulante haltigon de la nunaj perfortoj, sed ankaŭ finon de la maljusteco en la lando. Ili deziras veran ŝanĝon kaj justan kaj egalecan socion. Israelaj militaviadiloj...

de neniammilitointerni je 2021-05-15 20:40

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 951. Mesaĝo de UEA okaze de la internacia tago de familioj, 15 majo 2021: familioj kaj novaj teknologioj

[ Mesaĝo sendota al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj paperaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon! ]

Universala Esperanto-Asocio salutas Unuiĝintajn Naciojn okaze de la Internacia Tago de Familioj, la 15-an de majo, 2021. La pandemio de KOVIM-19 metis familiojn kaj familiajn strukturojn en centran lokon dum periodo kiam en multaj landoj persona fizika kontakto estas malhelpata, la klerigado de infanoj estas interrompita, laborkondiĉoj estas renversitaj kaj tro multaj familioj suferas pro malsaniĝo aŭ eĉ perdo de familianoj.

Ni etendas niajn sentojn de solidareco al ĉiuj familioj kiuj perdis familianojn aŭ kies familia vivo suferas pro la nunaj eksterordinaraj cirkonstancoj.

La pandemio montris la gravecon de ciferecaj teknologioj por laboro, edukado kaj komunikado. La pandemio rapidigis teknologiajn ŝanĝojn, ekzemple ampleksan uzadon de enretaj platformoj, nuban komputadon, amasiĝon de datumoj kaj algoritmoj. Tio ebligis grandan flekseblecon rilate al laboro kaj lernado, sed ankaŭ aperigis malbonaĵojn kiel ekrano-laceco kaj virtuala trompado.

Kaj, dume, la tiel nomata cifereca fendo forŝlosas grandan parton de la homaro el la avantaĝoj kiujn teknologio proponas en tiu ĉi malfacila periodo.

Aldone, la hejma laboro kaj lernado, kune kun la fermado de lernejoj, pligrandigis la maltrankvilon pri gepatra elĉerpiĝo, kio povas malbone efiki sur infanan bonfarton. Oni povas kompreni la gepatran elĉerpiĝon kiel streson rilatan al infana edukado pro la malkongruo inter necesoj kaj rimedoj. Novaj teknologioj povus helpi gepatrojn plenumi siajn gepatrajn taskojn.

Gepatra klerigado fariĝis aparte grava. Temas pri la servoj kiuj celas plibonigi la interagojn, kondutojn, sciojn, kredojn kaj sintenojn rilatajn al infana edukado. La gepatra klerigado estas grava ŝlosilo, por ke infanoj kaj familioj bonfartu. Tamen, laŭ la Departemento pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj de UN, la ideo pri gepatra klerigado ankoraŭ estas malvaste rekonata de registaroj.

Novaj teknologioj povas helpi gepatrojn aliri informojn pri infana edukado, diskonigi travivaĵojn kaj trovi subtenon. Aldone, tie kie gepatroj uzas teknologiojn por vastigi la komunikadon de siaj infanoj, helpi infanojn pri novaj defioj, lerni kune kun infanoj kaj ludi kun infanoj, la gepatra klerigado povas helpi kompreni kiel bone uzi tiujn teknologiojn.

Tion jam spertis la parolantoj de Esperanto, kiuj vaste uzas komunikan teknologion por kunligiĝi defore, anstataŭigi la normalajn ĉeestajn kunsidojn kaj renkontiĝojn kaj ligi infanojn en diversaj landoj. Per Esperanto, gepatroj povas interŝanĝi informojn, travivaĵojn kaj sciojn pri infana edukado. Bona ekzemplo estas la aktivaĵoj de la Kulturdomo de Esperanto - Kastelo Greziljono, kiu inter aliaj aferoj invitas familiojn por komuna lernado kaj amuzado. Elstaras ankaŭ la agado de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj - ILEI kaj de http://edukado.net.

Ni rekomendas, ke ni ĉiuj uzu la novajn teknologiojn por pli bone eduki infanojn kaj pli bone familie kunvivi. Ni utiligu la Internacian Lingvon Esperanton por teni solidarecon ne nur ene de familioj sed tra la tuta homa familio, kiu, ne nur pro la pandemio, hodiaŭ sentas eksterordinarajn streĉitecojn. La Internacia Tago de Familioj aparte memorigu nin pri tiuj familioj kiuj suferas pro militoj, pro malsano, pro malsato kaj pro malfacilaĵoj komunikiĝi kun siaj fratinoj kaj fratoj tra la mondo.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-05-15 15:55

Fina Venko

Aĵojn ni elektas malĝuste

La kalendaro, la klavaro, sur kiu vi skribas, kaj la liniilo, per kiu vi mezuras estas simple eraroj, pro kutimo, fiero aŭ maldiligento, ni ne decidas ŝanĝi por io pli bona.

KALENDARO

La irana aŭ persa kalendaro estas suna, surbaze de precizaj astronomiaj observoj, kaj ankaŭ uzas kompleksan interŝanĝan sistemon, kiu igas ĝin pli preciza ol sia pli juna eŭropa kolego, la gregoria kalendaro. Malgraŭ sia elstara statuso, ĉefe ĝia precizeco kaj ĝia raciisma trajto esti bazita sur precizaj astronomiaj observaĵoj, la irana kalendaro estas malmulte konata en Okcidento.

La irana jaro estas dividita en 12 monatojn kun proksimaj ligoj al la efektivaj jaraj sezonoj. La unuaj 6 monatoj de la moderna kalendaro havas 31 tagojn, la venontajn 5 monatojn 30 tagojn kaj la lastajn 29 aŭ 30 tagojn. La daŭro de la jaro en la irana kalendaro estas 365.2424 … tagoj, logika konsekvenco de la interplekta sistemo: 365 + 8/33 = 365.2424 …

(33-jara ciklo kiel en la germana serio Dark)

Kompare kun la gregoria jaro 365 + 1/4 – 1/100 + 1/400 = 365 + 97/400 = 365.2425 tagojn, la valoro baziĝis sur scioj jara suna movado.

(Tial la jaro 2000 estis superjara, sed la 2100 ne estos malgraŭ esti dividebla per 4)

En Eŭropo la Julia kalendaro amasigis eraron, kiu kaŭzis mokojn eĉ inter la kamparanoj, ĉar ĝi ne kongruis kun la komenco de printempo, tial 11 tagoj devis esti malaperintaj el la historio, ni ĉiuj aŭdis tion, kion ne multaj scias estas tio, ke en la jaro 3220 ni devos fari novan ĝustigon, dum la persa kalendaro estas ĝusta ĝis la jaro 1,000,000

Pojnodoloro? Provu la Dvorak-klavaron

Estas pli bone ne eniri en la disputon pri tio, ĉu la klavaro QWERTY estis desegnita por esti nepraktika, por eviti blokilojn de tajpiloj aŭ ĉu ĝi estis pli bona por telegrafistoj …

Fakte estas relative facile pruvi statistike, ke la Dvorak-aranĝo estas pli efika ol la QWERTY-aranĝo. Ĝi estis projektita de D-ro August Dvorak, kiu faris analizon de literaj sinsekvoj kaj ŝablonoj ene de tipaj anglaj frazoj por determini la optimuman klavaran aranĝon.

Li tiam projektis klavaron, kiu lokis oftajn literajn sinsekvojn proksime kune kaj minimumigis la distancon, kiun la fingroj devus veturi, dum ankaŭ minimumigas lernotempon, grupigante ĉiujn vokalojn sub la maldekstra mano kaj la plej ofte uzataj konsonantoj sub la dekstra.

Rezulte ĉirkaŭ 60 ĝis 70 procentoj de tajpado en la angla povas esti faritaj sur Dvorak-klavaro sen iam forlasi la hejman vicon, dum nur 30 ĝis 35 procentoj de tajpado sur QWERTY-klavaro povas esti faritaj sur la hejma vico.

Se vi rigardas iun tajpi frazon sur klavaro QWERTY kaj tiam tajpi la saman frazon sur klavaro Dvorak la diferenco estas tuj evidenta: ĉe Dvorak la fingroj malofte moviĝas de siaj naturaj pozicioj, dum ĉe QWERTY ili moviĝas tra la tuta klavaro. Studo montris, ke la fingroj de tajpisto uzanta QWERTY-klavaron vojaĝas ĉirkaŭ 25 ĝis 30 km tage, dum la fingroj de tajpisto faranta la saman laboron per Dvorak-klavaro nur moviĝas ĉirkaŭ 1,5 km.

Imperia aŭ metrika?

En la mondo ekzistas du specoj de landoj: landoj, kiuj ne uzas la internacian metran sistemon, kaj tiuj, kiuj mokas ilin pro tio, ke ili ne uzas ĝin.

Kion komunas Usono, Liberio kaj Birmo, krom ke ĉiuj tri aperas sur la listo de nacioj, kie la mortpuno estas ankoraŭ laŭleĝa?

Ili estas la solaj landoj en la mondo, kiuj ne oficiale adoptis la metrikan sistemon.

Dum la jardekoj en Usono okazis pluraj malsukcesaj provoj forlasi la tradician mezursistemon favore al la metriko, preter la alta ekonomia kosto, kiu havus la konvertiĝon al nova sistemo, multaj kredas, ke la maniero laŭ kiu ĝi estas mezurita kaj pezas norde de Rio-Grando estas parto de tiel nomata “usona ekscepcio”, same kiel la libereco posedi pafilojn aŭ la sanktecon de privata proprieto.

La plej serioza provo en Usono por adopti la metrikan sistemon okazis en 1975, kiam prezidanto Gerald Ford subskribis la Leĝon pri Konverta Metriko, kiu kreis la Metrikan Konsilion de Usono, kiun li gvidis la ŝanĝon al la nova mezursistemo.

“Usonanoj ne konscias, ke, fakte, multaj industrioj, kiel aŭtomobiloj aŭ pezaj maŝinoj, iris al la metrika sistemo de la 70-aj jaroj, ĉar ili rimarkis, ke se ili volas komerci kun cetero de la mondo, ili devas konstruu siajn produktojn per tiu sistemo “,

“Ĉi tio ankaŭ okazas kun ampoloj, kies potenco mezuras en Vatoj, kiuj ankaŭ estas parto de la metrika sistemo.”

Fakuloj diras, ke “kiam la konvertiĝo al metrika sistemo finfine fariĝos en Usono, multaj scivolos, kiel ni daŭras tiel longe kun la tradicia sistemo, ĉar la unua estas multe pli simpla.”

Kaj internacia lingvo, en kiu ekzistas konkursoj, kie mezuriĝas la kapablo superi la kompleksecon scii skribi vorton prononcatan laŭ maniero tute kontraŭa al logiko? nu, tio por alia tago.

The post Aĵojn ni elektas malĝuste appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-05-15 12:56

UEA facila

La Balta Ondo

Paulo Sérgio Viana: La domenisto

VianaMi bone memoras, kiam mi envenis tiun kafejon la unuan fojon, antaŭ kelkaj monatoj. Mi ĉirkaŭrigardis la ejon por serĉi tablon kaj mendi mian matenmanĝon, kaj mi vidis Fernandon sidanta ĉe fenestro, en la fundo de la ĉambro. Lia kalva, ronda kapo brilis sub la lumo de la mateno, kaj lia longa, pendanta nazo ŝajnis al mi iom komika. Li aspektis kiel iu, kiu atendas aliulon. Li havis antaŭ si etan tason da kafo kaj bluan plastan skatoleton. Li kun mieno de kontenteco rigardis al mi, kaj kvankam troviĝis pluraj tabloj liberaj, li laŭte invitis min:

– Amiko, bonvolu sidiĝi ĉe mi!

Dum momento, mi timis, ke mi ne memoras pri de longa tempo ne vidata konato, kaj mi rapide serĉis en mia memoro. Ne, mi ne konas tiun longnazan, pendorelan maljunulon, sed lia invito iel sonis al mi nerezistebla, kaj se eventuale li proponos interesan babiladon, eble estus oportune ne engluti mian mantenmanĝon maĉante miajn zorgoplenajn pensojn, tute sola. Mi decidis riski. Mi mendis mian manĝon de servisto kaj sidiĝis ĉe la nekonato.

– Bonan matenon. Bela vetero, ĉu?

– Bonan. Mia nomo estas Fernando. Mi ne volas perdigi al vi tempon. Mi ne ĝenos vin per teda interparolo kun stulta maljunululo. Mi estas okdekunujara, kaj almenaŭ tion mi ankoraŭ ne forgesis, ke maljunuloj estas preskaŭ ĉiam enuigaj homoj. Mi vokis vin por eta peto. Ĉu vi bonvolus ludi ununuran partion de domeno kun mi? Tio kostos al vi nur kelkajn minutojn, dum kiuj vi povos senĝene manĝi vian matenmanĝon.

– Interesa propono. Ĉu vi kutimas inviti nekonatajn homojn por tio?

– Jes, sed malmultaj akceptas la inviton. Ĉiuj hastas. Mi dankas, ke vi konsentas.

– Jes, ni ludu unu partion.

Fernando malfermis sian bluan skatoleton kaj elprenis la domenajn briketojn, kaj dismetis ilin surtablen. Dum li preparis la ludon, alvenis mia matenmanĝo, kaj mi insistis dividi ĝin kun Fernando. Li fiere rifuzis.

– Domeno estas mia lasta ĝojo en ĉi tiu longa vivo. Sufiĉe simpla, preskaŭ infana ludo, dum kiu oni simple vicigas briketojn laŭ la kvanto de iliaj nigraj punktoj. Naŭdek procentoj el la ludado dependas de hazardo, nur dek procentoj dependas de la lerteco, ruzeco kaj atentemo de la ludanto. Same kiel en la vivo. La destino indiferente decidas, kiujn pecojn vi havas por viaj ĉiutagaj paŝoj, kaj la fina rezulto preskaŭ ne dependas de vi. Sed se vi malatentas, eble vi preterlasos okazon konkeri vivpoenton.

Mi miris pri la filozofio de la maljunulo. Fakte, mi neniam havis paciencon por tiaj surtablaj ludoj, des malpli por domeno, kiu efektive ĉiam ŝajnis al mi stulteta, monotona ludo. Sed la naiva filozofio de Fernando allogis min. Kaj mi ekludis sufiĉe vigle. Preskaŭ silente. Li atentis pri siaj brikoj, mi apenaŭ. Mi preferis atenti pri la mieno de tiu strangulo, kiu eluzas sian lastan plezuron. Mi timis demandi, sed mi sentis, ke io kaŝiĝas sub tiu masko, kiu atente movas linion da domenaj briketoj.

– Ĉu vi loĝas ĉi-proksime?

– Jes.

Paŭzo.

– Ĉu kun familio?

– Ne, sola. Ĉiuj jam foriris. Servistino venas purigi unu tagon en ĉiu semajno. Sed ŝi ne ŝatas domenon.

Repaŭzo.

– Ĉu la vivo donis al vi bonajn domenbrikojn, ĝenerale?

– Ne ĉiam. Kiel al ĉiu homo. Sed mi ne rajtas plendi. Mi havis sufiĉe interesan vivon. Nek pli, nek malpli da stumbloj ol plej multaj homoj.

Tria paŭzo. Fernando atente sekvis la ludon, kiu jam alproksimiĝis al la fino, same kiel mia manĝo.

– Kiu estis via plej granda feliĉo? Kaj kiu estis via plej granda elreviĝo?

– La plej granda feliĉo estas la domeno. Pri la plej granda elreviĝo, mi dubas, ĉu vi vere volus sciiĝi. Ĝia titolo estas “Maria kaj Marta”.

– Mi ankoraŭ havas kelkajn liberajn minutojn antaŭ ol iri al mia laborejo. Ĉu vi emas rakonti tion al mi?

La partio venis al la fino, Fernando venkis. Li ruze ridetis, malrapide kunigis la domenerojn en la skatoleton, solene stariĝis kaj amuze diris:

– Jes, certe. Morgaŭ. Se vi emas aŭskulti mian etan vivrakonton, venu la proksiman semajnon, en la sama semajntago matene, ĉe ĉi tiun saman tablon. Tio kostos al vi unu plian partion. Vi havos la ŝancon venki min je unu plia domenpartio. Bonan matenon!

Li foriris per malrapidaj, iom solenaj paŝoj.

Al mi plaĉis la ruza strategio de Fernando. Kurioza maljunulo. Tiun semajnon mi laboris iom distre, mi misdormis, de tempo al tempo alvenis al mi en la kapon tiu biblia citaĵo: Maria kaj Marta. Mi konjektadis: kiu estis la misa peco en la vivoludo de la ekstravaganca Fernando? Ĉu Maria? Ĉu Marta? Plurfoje mi venis al tiu kafejo matene, sed mi ne trovis la strangulon. La servisto informis, ke li kutimas veni unufoje en ĉiu semajno, ĉiam je la sama semajntago, je la sama matena horo. Nu, mi devis atendi.

 

Je la ĝustaj tago kaj horo mi revenis al la kafejo. Fernando jam sidis ĉe sia kutima loko, kaj li reveme rigardis eksteren, tra la fenestro. Mi alvenis, salutis, li respondis kaj komencis prepari siajn domenluderojn. Li ne ŝajnis surprizita de mia alveno, kvazaŭ li estus certa pri ĝi. Mi silente sidiĝis, mendis manĝon kaj ordigis miajn ludilojn. Kiam li ordonis la komencon, mi rigardis lin kaj diris:

– Kio pri Maria kaj Marta?

– Do vi ne forgesis. Se vi emas, mi rakontos. Mi estis dudekkvarjara, kiam mi konis Martan. Ŝi ne estis aparte bela, ne pli bela ol ĉiuj siatempaj dudek-jaraj junulinoj. Mi havis taksion, mi komencis labori per aŭtomobilo, kiun mi aĉetis per la heredaĵo de mia patro. La destino kondukis Martan al mia taksio, kaj mi devis veturigi ŝin al ŝia hejmo en pluva tago. Mi neniam forgesos, ke mi enamiĝis dum tiu veturo, kaŭze de ŝia voĉo, ŝia velura voĉo. Mi helpis ŝin eniri sian hejmon per pluvombrelo, kaj ŝi tre dankis min. Kiam malfermiĝis la pordo de la domo, mi vidis, ke maljunulino akre, suspekteme rigardis min, kaj tuj frapfermis la pordon. De tiu tago mi ne plu forgesis Martan, ĝis hodiaŭ. Mi komencis serĉi ŝin en tiu kvartalo, fine mi alproksimiĝis, mi alparolis ŝin, kaj ŝajne ŝi reciprokis per simpatia sinteno. Dum semajnfinaj tagoj mi akompanis ŝin en promenetoj en placoj kaj aliaj lokoj en la urbo. Ni vizitis malmultekostajn restoraciojn, kinejojn, parkojn. Mi malkovris, ke Marta amas librojn, poezion, romanojn, romantikajn rakontojn. Miaflanke, mi estis sensciulo, kaj mi rapidis al la biblioteko por legi kelkajn el tiuj menciitaj aŭtoroj. Mi ne rajtas diri, ke mi enamiĝis al libroj, sed jes, ke ili pensigis min pri multaj aferoj en la vivo. Sed plej agrable estis aŭskulti la veluran voĉon de Marta, kiam ŝi komentis pri siaj legaĵoj. Post kelkaj semajnoj ni jam estis sufiĉe proksimaj kaj alkutimiĝintaj unu al la alia, ke mi kuraĝis peti, ke ŝi estu mia amatino. Ŝi ne surpriziĝis, kaj tute simple jesis. Kun unu kondiĉo: ŝi devas peti permeson de sia patrino. Mi devis atendi kelkajn tagojn, tute senpacience.

Fernando paŭzis.

– Kaj?… – mi demandis.

– Finiĝis nia hodiaŭa partio. Vi denove malvenkis. Vi ne atentis la ludon.

– Sed pri la patrino de Marta?

Fernando kunigis la ludopecojn kun la sama rideto de la pasinta semajno, kaj same ruze anoncis:

– Se vi scivolas, ni daŭrigos en la proksima semajno, samhore, samtage.

Kaj li foriris. Kiam mi petis la kalkulon por pagi mian matenmanĝon, mi rimarkis, ke ankaŭ la servisto havas mienon de kaŝita amuziĝo.

 

Post unu semajno mi revenis, interalie pro tio, ke la matenmanĝo en tiu kafejo estis sufiĉe bongusta. Ĉi-foje mi alvenis pli frue ol Fernando. Mi restis kun la rideto de la kelnero en mia memoro, tiu amuza rideto, preskaŭ rikano. Mi decidis pridemandi la kelneron:

– Ĉu tiu sinjoro Fernando estas malnova kliento, ĉi tie?

– Ho jes, tre malnova.

– Ĉu vi do bone konas lin?

– Jes, certe, mi bone konas lin. Ĉiuj ĉi tie bone konas lin.

Kaj la kelnero foriris por servi alian klienton. Eble por eviti pli da demandoj.

Post kelkaj minutoj alvenis Fernando kun sia blua skatoleto domena. Sen pliaj vortoj krom nelonga saluto, mi demandis:

– Kion decidis la patrino de Marta?

– Hmmm… Vi bone sekvas la rakontan fadenon, gratulon. La patrinaĉo severe malpermesis, ke Marta denove renkontu min. Ŝi ne planis por sia filino interrilaton kun proleta taksiisto. Ŝi devis studi, fariĝi doktorino, aŭ instruistino, aŭ io simila. Mi ne plu povis paroli al ŝi. Tio estis por mi kvazaŭ oni hakus arbeton, kiu apenaŭ ekkreskas.

Silento. Fernando atente rigardis la domenan desegnon sur la tablo.

– Kio pri Maria?

– Post kelkaj monatoj mi veturigis Marian per mia taksio. Ŝi ne estis bela kiel Marta, ankaŭ ne belvoĉa. Ŝi preskaŭ ne ridis, ŝi estis objektiva, celkonscia, diligenta virineto. Ŝi laboris kiel kudristino. Malgraŭ sia nelonga aĝo, ŝi jam portis okulvitrojn, pro laciga daŭra streĉado de okuloj, en sia laboro. Tre diligenta virineto. Tia, ke oni povus lasi al ŝi la tutan administradon de hejmo, senzorge. Ŝi ĉion akurate kaj perfekte prizorgis. Taŭga virino por geedziĝo. Mi rekte demandis ŝin, okaze de nia dua renkontiĝo: “Ĉu vi emas edziniĝi?” “Jes, se mi trovos bonan viron, ne stultan kiel la plej multaj.” “Ĉu mi aspektas al vi stulta?” “Ne, vi ne aspektas, kvankam mi ankoraŭ ne certas pri tio.” Post du monatoj ni geedziĝis, en preĝejo kaj en notario.

– Ĉu vi estis feliĉa kun ŝi?

– Nek feliĉa, nek malfeliĉa. Homoj estas obseditaj pri feliĉo, sed tio ne gravas. Mi okupiĝis pri mia taksio, ŝi pri siaj tolaĵoj kaj fadenoj. Ŝi naskis tri knabojn, kiuj disiris en la mondon. Ŝi mortis antaŭ du jaroj. Post kelkaj monatoj mi eksciis, ke Marta ankoraŭ vivas kaj loĝas en najbara urbo. Mi taksiis tien kaj serĉis ŝin. En malgrandaj internlandaj urboj estas facile trovi homon. Mi trovis ŝian adreson, mi frapis sur la pordon. Mi konfesas, ke mia koro batis iom pli forte. Mezklasa domo, bele ornamita per ĝardeno. Alvenis flegistino. Mi prezentis min kiel malnova amiko de Marta. La flegistino permesis, ke mi vizitu ŝin dum momento. Marta rigardis min per malplenaj okuloj. Ŝi ne rekonis min. Tute demenca. Ŝi balbutis kelkajn sensencajn vortojn kaj mi vane provis reaŭdi la iaman veluran voĉon. Mia vizito ne daŭris pli ol kelkajn minutojn. Mi revenis, mi vendis mian taksion kaj aĉetis ĉi tiun bluan skatoleton kun domenaj briketoj.

Finiĝis la hodiaŭa ludo. Fernando venkis, denove. Li triumfe stariĝis, seke adiaŭis, kaj foriris. La kelnero alvenis por forpreni la manĝilaron. Mi demandis:

– Ĉu tiu rakonto temas pri vera okazaĵo?

Li denove cinike ridetis.

– Tute ne. Fernando neniam edziĝis. Li neniam estis taksiisto. Li estas emerita profesoro. Li instruis filozofion en la fakultato, en la ĉefurbo. De tempo al tempo li venas ĉi tien, invitas klienton al sia tablo kaj rakontas historiojn. La homoj amuziĝas, por ni li allogas klientojn.

Mi enpensiĝis. La sekvan semajnon mi revenis, samtage, samhore. Fernando alvenis akurate, malrapide, elegante. Mi invitis lin por ludo. Dum li dismetis la domenerojn sur la tablon, mi demandis:

– Kio okazis al viaj tri filoj?

– Ho, se vi paciencas, mi rakontos pri miaj tri filoj. La rakonto povus titoliĝi: “Jozefo kaj liaj fratoj”. La unuenaskito nomiĝas Petro…

Ĉi tiu novelo de Paulo Sérgio Viana aperis en la printempa (marta) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №1 (307).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/viana-5

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Paulo Sérgio Viana: La domenisto appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-15 08:00

2021-05-14

Neniam milito inter ni

Brazilo : miloj da personoj manifestacias kontraŭ rasismo kaj policaj perfortoj

ERALDO PERES / AP 14/05/2021 Ĵaŭdon en Rio-de-Ĵanejro, Braziljo kaj Salvadoro, miloj da personoj manifestaciis, semajnon post sanga operaco de la polico en favelo de Rio, kiu okazigis 28 mortintojn. Ribela vento blovas en Brazilo. Ĵaŭdon en Rio-de-Ĵanejro,...

de neniammilitointerni je 2021-05-14 14:51

La Balta Ondo

Premio de OSIEK

NDKOrganiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj (OSIEK) ekde 1990 ĝis 2019 ĉiujare atribuis sian premion al vivanta esperantisto pro kultura kreaĵo precipe nefikcia en Esperanto, publikigita per ia ajn perilo (libro, kasedo, bendo, mikrofilmo, kompaktdisko…). Kaze de traduko, la premio rekompencas la esperantigon, sendepende de la naturo de la originalo.

1990. Nomura Rihej pro Zamenhofa ekzemplaro
1991. Evaldo Pauli pro Mil jaroj de kristana filozofio
1992. Ebbe Vilborg pro Etimologia vortaro de Esperanto
1993. Ulrich Lins pro La danĝera lingvo
1994. Rüdiger Eichholz pro Esperanta bildvortaro
1995. Donald Broadribb pro traduko de La Respubliko de Platono
1996. Paul Gubbins pro Kunvojaĝu
1997. Fernando de Diego pro traduko de Cent jaroj da soleco de Gabriel García ­Márquez
1998. Claude Piron pro La bona lingvo
1999. Xie Yuming pro traduko de Ruĝdoma Sonĝo de Cao Xueqin
2000. Trevor Steele pro Falantaj muroj
2001. Eli Urbanová pro Hetajro dancas
2002. Kreŝimir Barković pro traduko de 7000 tagoj en Siberio de Karlo Ŝtajner
2003. Gerrit Berveling pro Antologio Latina
2004. Ed Borsboom pro Vivo de Andreo Cseh
2005. Christian Declerck pro Tarokoj kaj epokoj
2006. André Cherpillod pro Konciza Etimologia Vortaro
2007. Ĵak le Puil kaj Armela Lequint pro traduko de Vojaĝo ĝis noktofino de Celine
2008. Sergio Pokrovskij pro Komputika leksikono
2009. Spomenka Štimec pro Kroata milita noktlibro
2010. Baldur Ragnarsson pro traduko de Sagao de Njal
2011. Laŭlum pro traduko de Ĉe akvorando
2012. István Ertl pro traduko de Sensorteco de Imre Kertész
2013. Mikaelo Bronŝtejn pro Dek tagoj de kapitano Postnikov
2014. Peter Baláž pro Esperanto Elektronike
2015. neatribuita
2016. Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer pro Historio de la esperanta literaturo
2017. Josip Pleadin pro Ordeno de verda plumo
2018: Frédéric Lauriol pro Teknika vortaro de Greziljono
2019: Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov pro Nia diligenta kolegaro

Kompilis Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo, prenita el la enciklopedio Nia diligenta kolegaro (NDK), aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/premio-4

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Premio de OSIEK appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-14 08:00

2021-05-13

Neniam milito inter ni

Birma poeto mortis pro torturo post lia aresto fare de la ĥunto

EPA 13/05/2021 Lundon en Moniva, pluraj miloj da personoj omaĝis la poeton Khet Thi, kiu mortis post sia aresto fare de la policistoj pasintan semajnfinon. Laŭ lia edzino, la poeto forpasis en la malsanulejo post torturoj suferigitaj dum la pridemandado....

de neniammilitointerni je 2021-05-13 20:04

La Balta Ondo

Unesko ĝojas pro 5 686 respondoj en Esperanto

UneskoLa 3an de majo, demandite de la dua vicprezidanto de UEA, Trezoro Huang Yinbao, la respondeculo ĉe Unesko pri la enketo “Futuroj de Edukado”, s-ino S. Magalage, respondis jene, kopie al la komisiito de UEA pri konsciigo, Renato Corsetti, mem la iniciatinto kaj tradukinto de la enketo en Esperanton:

Kara Trezo/ro Huang Yinbao,
Dankon pro via mesaĝo. La 1-minuta enketo Futuroj de Edukado restos uzebla ankoraŭ dum du monatoj. Ni estas tre ĝojaj informi vin, ke ĝis nun [je la 11-a horo matene la 3-an de majo] al la Esperanto-lingva versio de la enketo respondis 5 686 personoj.
Surbaze de tiuj respondoj, via komunumo konsideras, ke la ĉefaj tri defioj estas: 1) Klimata ŝanĝiĝo; 2) Ekonomiaj malegalecoj; 3) Armila konflikto/milito.
Rigarde al la tri celoj de edukado [klerigado], oni elektis: 1) Homajn rajtojn; 2) Pacon; 3) Daŭripovon.
En tiu ĉi momento 52% de la respondintoj estas viroj, 43% virinoj (certa kvanto el la enketitoj preferis ne informi pri la seksa aparteno). Aparte interesa estas la fakto, ke la junularo (inter la aĝo de 15-30 jaroj) provizis nin per 42% de la respondoj: estas bonege, ke danke al vi ni eksciis multe pli pri la junularaj vidpunktoj rilate tiujn gravajn demandojn. Ni ĝojus ricevi pliajn respondojn de via komunumo.
Dankon ankoraŭfoje por via granda subteno kadre de tiu ĉi iniciato.
S. Magalage

Per ĉi tiu Gazetara Komuniko la Estraro de UEA esprimas siajn dankojn al:
• ĉiuj individuaj partoprenintoj;
• landaj kaj lokaj Esperanto-asocioj kaj -kluboj;
• fakaj asocioj, precipe ILEI, TEJO, IKEF, UMEA kaj iliaj landaj sekcioj;
• lernejoj kaj kursoj pro iliaj instigoj al siaj lernantoj;
• kaj speciale al Esperanta Civito, Libera Folio, La Ondo de Esperanto kaj ĉiuj Esperanto-retejoj kaj Esperanto-radioj pro iliaj kunlaboremaj informadoj kaj alvokoj per siaj kanaloj.

La Estraro petas ĉies daŭrajn kontribuojn por varbi novajn partoprenantojn.

UEA refoje alvokas, ke ĉiu ankoraŭ nerespondinta esperantisto plenigu la facilan enketilon laŭ la indiko sur la retejo: http://bit.ly/enketounesko2021.

Ĉiuj Esperanto-organizaĵoj, grupoj kaj kluboj bonvenas denove dissendi en siajn novajn anoncojn por instigi aliajn esperantistojn partopreni. La enketado daŭros almenaŭ ĝis la mezo de junio.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2021, №950.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Unesko ĝojas pro 5 686 respondoj en Esperanto appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-13 13:31

Esperanta Kunfarejo

Amikoj de Amikumu

Amikumu estas aplikaĵo por saĝtelefonoj kaj bedaŭrinde ne funkcias per komputiloj – malbone por homoj kiuj preferas tajpi per veraj klavaroj.

Amikumemuloj montru en www.miavivo.net/grupoj/amikoj-de-amikumu, ke Amikumu ja vivas! Al kelkaj homoj ŝajnas ka la aplikaĵo Amikumu mortas. Do varbu por Amikumu kaj por Mia Vivo kaj montru ĉi tie ke ili ja vivas!

de frali je 2021-05-13 12:16

TEJO

Partoprenu trejnadon en Roterdamo pri volontulado en Esperantujo

Komence de junio, kadre de projekto pri Volontulado kaj Asocia daŭripov-evoluo okazos trejnado pri interŝanĝo de bona praktikoj rilate al volontulado ĉe esperantaj organizoj. Pli precize, la trejnado traktos ĉefe la temojn sube listigitajn.

La projekto kovros viajn vojaĝ-, loĝad- kaj manĝkostojn. Memkompreneble, pro nuna sansituacio en pliaj landoj ni ne garantias okazigon de ĉeesta evento kaj se vi ne povos partopreni ĉeeste por sankialoj aŭ vojaĝmalpermesoj, vi povos partopreni trejnadon rete.

La kunsido okazos en Roterdamo de la 3-a ĝis la 6-a de junio 2021. La evento estos kvartaga, kun alveno kaj foriro dum la unua kaj lasta tago.

Temoj de la trejnado

  • Antaŭ la volontulado
  • Prezento de volontuladprogramoj
  • Solvoj por neeŭropaj volontuloj
  • Bezonoj de organizoj kaj bezonoj de volontuloj
  • Kiel elekti volontulojn
  • Lingvaj defioj por volontuloj

Kiun ni serĉas?

Pluraj tiaj organizoj estos enplekitaj, inkluzive TEJO-n. La reprezentanto de TEJO povos esti vi, se vi plenumas la subajn kriteriojn:

  • havas spertojn pri volontulado (kiel eksa volontulo aŭ mastrumisto de volontuloj)
  • la projekto daŭros unu jaron kaj ni certe preferos personon, kiu povos partopreni ankaŭ reston de la eventoj dum la jaro
  • prefero por loĝantoj de EU/KdE-landoj (projekto estas financita de rimedoj de Eŭropa Unio)

Se vi interesiĝas pri la projekto, sendu priskribon de viaj volontulaj spertoj kaj priskribu vian motiviĝon por partopreni kaj helpi al la projekto. Viajn informojn vi sendu al tomas.stano@tejo.org ĝis la 18-a de majo 2021.

TEJO estas egalŝanca organizo, kiu ne diskriminacias surbaze de raso, haŭtkoloro, religio, sekso, genro, seksemo, etno, aĝo, handikapo, kaj genetikaj datumoj.

The post Partoprenu trejnadon en Roterdamo pri volontulado en Esperantujo appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-05-13 10:42

2021-05-12

UEA facila

Unesko ĝojas pro la respondoj de la esperantistoj

En aprilo aperis artikolo en uea.facila pri enketilo de Unesko en dek sep lingvoj, inter kiuj estas ankaŭ Esperanto. La temo de la enketilo estas la estonteco de edukado: kiuj estas la ĉefaj defioj kaj celoj de edukado? Ni instigis ĉiujn esperantistojn respondi al la enketilo antaŭ la fino de aprilo, kaj efektive multaj homoj plenigis ĝin. La 3-an de majo, la vicprezidanto de UEA (Universala Esperanto-Asocio), Trezoro Huang Yinbao, skribis al la respondeculo ĉe Unesko por demandi, kiom da homoj respondis. S-ro Trezoro tre baldaŭ ricevis respondon de la respondeculo, s-ino S. Magalage. Ŝi informis, ke oni plilongigis la periodon por respondi al la enketo, kiu nun restos uzebla dum ankoraŭ du monatoj. Krome ŝi skribis: Ni estas tre ĝojaj informi vin, ke ĝis nun al la Esperanto-lingva versio de la enketo respondis 5 686 personoj. Surbaze de tiuj respondoj, via komunumo konsideras, ke la ĉefaj tri defioj estas: 1) Klimata ŝanĝiĝo; 2) Ekonomiaj malegalecoj; 3) Milito. Rigarde al la tri celoj de edukado, oni elektis: 1) Homajn rajtojn; 2) Pacon; 3) Daŭripovon. En tiu ĉi momento 52% de la respondintoj estas viroj, 43% virinoj (certa kvanto el la enketitoj preferis ne informi pri la seksa aparteno). Aparte interesa estas la fakto, ke la junularo (inter la aĝo de 15-30 jaroj) provizis nin per 42% de la respondoj: estas bonege, ke danke al vi ni eksciis multe pli pri la junularaj vidpunktoj rilate tiujn gravajn demandojn. Ni ĝojus ricevi pliajn respondojn de via komunumo. Dankon ankoraŭfoje por via granda subteno kadre de tiu ĉi iniciato. S. Magalage Do, se vi ne jam plenigis la enketilon, eblas ankoraŭ fari tion ĝis almenaŭ la mezo de junio, per jena ligilo. Ĉiuj Esperanto-organizaĵoj, grupoj kaj kluboj estas petataj diskonigi la informojn por instigi aliajn esperantistojn plenigi la enketilon, se ili ne jam faris tion.

2021-05-12 21:40

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Paŝtista bubo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)


Fratoj Grimm
Paŝtista bubo


Vivis iam paŝtista bubo, kiu estis pro la saĝaj respondoj, kiujn li donis al ĉiuj demandoj, ĉie fama. Ankaŭ la reĝo de la lando aŭdis ion pri tio, sed ne fidis tion kaj ordonis, ke la knabo venu al li.

Poste li alparolis lin: „Se vi povos respondi ĉiujn tri demandojn, kiuj mi metos al vi, mi rigardos vin kvazaŭ mia infano propra, kaj vi loĝos ĉe mi en mia reĝa kastelo.“

La knabo diris: „Kiujn tri demandojn vi havas?“

La reĝo respondis: „La unua estas, kiom da akvogutoj estas en la mondaj maroj?“

La paŝtista knabo respondis:

„Via reĝa moŝto, fermŝtopu ĉiujn riverojn surtere, por ke ne fluu plu en la marojn eĉ unu guto, kiun mi ne estos kunkalkulinta antaŭe, tiukaze mi diros al vi, kiom da akvogutoj estas en la maroj.“

La reĝo diris: „La alia demando estas, kiom da steloj troviĝas en la ĉielo?“

La paŝtista bubo respondis: „Donu al mi grandan blankan folion el papero.“ Kaj li faris per plumo tiom da fajnaj punktoj, ke ili apenaŭ videblis kaj preskaŭ ne kalkuleblis, kaj ke la okuloj komencis obtuziĝi, se oni rigardis sur la folion.

Poste la bubo diris: „Tiom da steloj troviĝas en la ĉielo, kiom da punktoj surfolie, ja nombru ilin.“

Sed neniu kapablis fari tion. 

La reĝo diris plu: „La tria demando estas, kiom da sekundoj havas la eterneco?“

Jen diris la paŝtista bubo: „En la malantaŭa parto de Pomerio troviĝas la Diamantomonto, kiu estas horon alta, horon larĝa kaj horon profunda; tien venas dum ĉiuj cent jaroj birdeto kaj akrigas sian bekon je ĝi, kaj en tiu momento, kiam la tuta monto estos forskrapita, la unua sekundo de la eterneco pasis.“

Jen diris la reĝo: „Vi solvis la tri demandojn kiel saĝulo kaj estontece loĝos ĉe mi en mia reĝa kastelo, kaj mi volas rigardi vin kvazaŭ mia infano propra.“



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Das Hirtenbüblein“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-12 20:33

Neniam milito inter ni

Labourstart Kampanjo : agadu tuj por helpi al liberigo de Cihan Erdal !

12/05/2021 De septembro 2020, Cihan Erdal, membro de la surloka sekcio 4600 de la SCFP, estas maljuste enkarcerigita en Turkio. La SCFP premas la kanadan registaron, ke ĝi subtenu Cihan Erdal, kiu prepariĝas al sia proceso, kiu okazos en majo. La SCFP...

de neniammilitointerni je 2021-05-12 20:20

Revuo Esperanto

Brazila aktorino Ruth de Souza: 100-jariĝo ĉe Google kaj Vikipedio



Fernando Maia Jr.

Ruth de Souza estas tre grava figuro de la brazila teatro, kino kaj televido, ne nur pro sia talento, sed ankaŭ pro la signifo de sia kariero por nigraj artistoj en Brazilo: ŝi estis la unua nigra primadono de la lando.

Ruth de Souza naskiĝis la 12-an de majo 1921 en la antaŭurbo de Rio-de-Ĵanejro, unu tagon antaŭ la 33-jariĝo de la "Ora Leĝo", la imperia leĝo, kiu abolis sklavecon en Brazilo la 13-an de majo 1888. Ŝi forpasis je la aĝo de 98 jaroj, la 28-an de julio 2019, kaj en 2021 oni memoras ŝian 100-jariĝon. Inter ili Google. Sed ankaŭ la kampanjo “300 000 artikoloj por Vikipedio”, de UEA, ELiSO, ILEI kaj E@I.

Google

Google Brazilo la 12-an de majo 2021 aperigis kiel tributon al la 100-a naskiĝtago de Ruth de Souza specialan doodle (festilustraĵo) sur sia ĉefpaĝo. La ilustraĵo montras la aktorinon pli juna, vestita en bluo kaj portanta kolringon, situanta antaŭ ruĝaj moviĝantaj kulisoj de scenejo en klasika teatro. Aldone, en la serĉpaĝo de Google, ankaŭ aperas alia versio, ĉe la supera maldesktra angulo: la sama juna aktorino, antaŭ la nomo de la entrepreno, skribita laŭ bruna koloro; malfermita kuliso ornamas la angulon.


Serĉpaĝo de Google Brazilo, por la vorto Esperanto, dum la 100-a naskiĝtago de Ruth de Souza.

Google publikigis ankaŭ la skizojn dum la kreado de la ilustraĵo:



Vikipedio

Lige kun la tago ankaŭ aperis en Esperanto la artikolo pri Ruth de Souza en Vikipedio: https://eo.wikipedia.org/wiki/Ruth_de_Souza. La aperigo estas parto de la kampanjo de UEA, ELiSo, ILEI kaj E@I por 300 000 artikoloj en Vikipedio (https://uea.org/gk/946) ĝis la dato de la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto (https://vk.esperanto.net/), antaŭe de la 106-a Universala Kongreso (nuligita).

Ruth de Souza


Ruth de Souza vivis en bieno en la enlando de Brazilo kaj post la forpaso de sia patro en 1930, kiam ŝi estis 9-jaraĝa, ŝi revenis al la fama kvartalo Copacabana, ĉe la marbordo de Rio-de-Ĵanejro.

Interesiĝinta pri teatro, en 1945 ŝi aliĝis al la grupo Teatro Experimental do Negro ("Eksperimenta Teatro de la Negro"), projekto fondita en 1944 kaj gvidita de Abdias do Nascimento por batali rasan diskriminacion kaj malfermi pordojn por afrik-devenaj brazilanoj al la aktorarto. De tio ŝi pavimis la vojon al la nigraj artistoj en Brazilo, partopreninte kune kun aliaj nigrulinoj la unuan nigran teatran grupon irintan surscenejen en la Municipa Teatro de Rio-de-Ĵanejro, per la teatraĵo O Imperador Jones ("La imperiestro Jones"), de Eugênio O'Neill.
En 1948 ŝi gajnis stipendion de Fondaĵo Rockefeller, pasigante jaron en Usono, studante en la Universitato Howard kaj en la Nacia Akademio de Teatro de Usono. Samjare ŝi debutis kineje, en la filmo Terra Violenta ("Perforta Tero"), bazita sur la romano Terras do Sem-Fim ("Teroj de la Senfino"), de la brazila verkisto Jorge Amado. Tiam ŝi partoprenis multajn produktaĵojn, kiel Falta Alguém no Manicômio ("Iu mankas en la mensmalsanulejo", 1948), Também Somos Irmãos ("Ni ankaŭ estas fratoj", 1949), Angela (1951) kaj Terra É Sempre Terra ("Tero ĉiam estas tero", 1952). En 1953 ŝi estis nacie kaj internacie agnoskita pro sia partopreno en la filmo Sinhá Moça ("Juna Sinjorinjo"), kio plifortigis ŝian karieron kiel filmaktorino. Pro tiu filmo ŝi fariĝis la unua brazila artisto naskiĝinta en Brazilo prezentitia kiel kandidato por premio de plej bona aktorino ĉe internacia filmfestivalo, nome la Festivalo de Venecio de 1954.

En la 1950-aj jaroj ŝi revenis al la teatro kaj ankaŭ komencis partopreni en radiodramoj kaj aktori en teleteatraĵoj de la grupo TV Tupi. En julio 1958 ŝi partoprenis la teatraĵon Vestido de Noiva ("Fianĉina robo") de Nelson Rodrigues. En 1959 ŝi vivis specialan momenton sur la scenejo, kiam ŝi ĉefrolis en Oração para uma Negra ("Preĝo por Negrino"), de William Faulkner, kun Nydia Lícia kaj Sérgio Cardoso, ĉe la Teatro Bela Vista, en San-Paŭlo. Pro tiu laboro ŝi estis agnoskita per multaj premioj kaj fariĝis la unua nigra primadono de la brazila teatro.
En la sekva jardeko ŝi pli famiĝis pro la telenovelo A Deusa Vencida ("La venkita diino"), de Ivani Ribeiro, ĉe la kanalo TV Excelsior. En 1968 ŝi aliĝis al la aktoraro de TV Globo kaj en 1969 ŝi ĉefrolis en la telenovelo A Cabana do Pai Tomás ("La kabano de Patro Tomás"), brazila adapto al televido de la usona romano Uncle Tom's Cabin ("La kabano de Onklo Tom"), de Harriet Beecher Stowe. Pro tiu laboro kelkaj esploristoj konsideras ŝin la unua nigra aktorino, kiu ĉefrolis televidan dramserion, sed kvar jarojn antaŭe la nigra aktorino Iolanda Braga jam estis ĉefrolinta en A Cor da Sua Pele ("La koloro de via haŭto"), farinte romantikan paron kun Leonardo Villar.

Ruth de Souza fariĝis simbolo de kariero por la nigraj artistoj, ĉefe nigraj artistinoj, en Brazilo. En 2016 ŝi estis omaĝita en la Kultura Centro Banco do Brasil en Braziljo. En 2019, en la Karnavalo de Rio-de-Ĵanejro, ŝi estis honorita de la sambolernejo Acadêmicos de Santa Cruz per la sambo-rakonto (samba-enredo) Ruth de Souza - Senhora Liberdade. Abre as Asas Sobre Nós ("Ruth de Souza - Sinjorino de Libereco. Malfermu la Flugilojn sur Nin"). En tiu sama jara, la 28-an de julio, ŝi forpasis.
La omaĝoj al ŝi en 2021 estas tre merititaj kaj ankoraŭ signifoplenaj por nia epoko.

de Redakcio je 2021-05-12 18:55

Esperanta Kunfarejo

Esperanto en Azio kaj Oceanio

Vikipedio: La Azia-Oceania Komisiono de UEA (KAOEM) konsistas el reprezentantoj de landaj asocioj en Azio kaj Oceanio aliĝintaj al Universala Esperanto-Asocio. Ĝi laboras por harmoniigi la kunlaboron de la regionaj landaj organizoj kaj agadas por semi kaj progresigi Esperanton en la landoj, kie la lingvo ankoraŭ ne aktivas kaj prosperas. KAOEM ankaŭ helpas efektivigi laborplanojn de UEA en Azio kaj Oceanio.
Oficialaj Projektoj de KAOEMeventaservo.org/o/KAOEMwww.facebook.com/groups/102299479924434

de frali je 2021-05-12 13:45

La Balta Ondo

“Diversa, sed Egala”: Malferma alvoko por trejnistoj

tejo

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo kaj la Slovaka Esperanto-Junularo organizas la trejnan kurson (TK) “Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro. La trejnado donos la eblon al 20 aktivaj NFE-trejnistoj kaj edukistoj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo esti trejnitaj pri la temo de intersekcieco kaj kontraŭbatalo de diversaj formoj de diskriminacio en ĉiutaga laboro kun junuloj. Per la trejnado, la partoprenantoj havos la eblon:

Legu pli en la retejo de TEJO https://www.tejo.org/diversasedegala/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post “Diversa, sed Egala”: Malferma alvoko por trejnistoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-12 13:23

2021-05-11

Esperanta Kunfarejo

Neniam milito inter ni

Meksiko : manifestacio de miloj da patrinoj de malaperintoj

© ALFREDO ESTRELLA – AFP 11/05/2021 Miloj da patrinoj de malaperintoj manifestaciis pasintan lundon, tago de la patrina festo, en pluraj meksikaj urboj por postuli de la aŭtoritatoj, ke ili retrovu iliajn gefilojn. « Kie estas niaj gefiloj ? » vigle demandas...

de neniammilitointerni je 2021-05-11 14:22

La Balta Ondo

La Verko de la Jaro

NDKLa premio La Verko de la Jaro estis aljuĝata per referendumo de la abonantaro de Literatura Foiro, kiu iniciatis la premion en 1975 kaj aljuĝis ĝin ĝis 1986. Sekvis dekjara paŭzo ĝis la premio reviviĝis en 1997, ekde tiam la premio estas atribuata al poezio en la neparnombraj jaroj kaj al prozo en la jaroj parnombraj. Post 2012 la premiado ne okazis.

1976. Ĉu vi kuiras ĉine? de Johán Valano
1977. De tempo al tempo de Giorgio Silfer
1978. La granda kaldrono de John Islay Francis
1979. Ĉu li bremsis sufiĉe de Johán Valano, La turoj de l’ ĉefurbo de Mauro Nervi
1980. Sur la vivopado de Nicolino Rossi
1981. La Litomiŝla tombejo de Karolo Piĉ
1982. Lappar, la antikristo de Endre Tóth
1983. La blinda birdo de István Nemere
1984. Ne aljuĝita
1985. La monto de István Nemere
1986. La alta akvo de István Nemere
1987-1996. Ne aljuĝita
1997. El miaj sonoraj soloj de Miguel Fernández
1998. Durankulak de Sabira Ståhlberg, La Tunelo de Marco Picasso, Pajleroj kaj stoploj de William Auld, Tien de Johán Valano
1999. Karnavale de Abel Montagut
2000. Neniu ajn papilio de Trevor Steele
2001. Havenoj de Mauro Nervi
2002. La fermata konko de Julian Modest, Krias la silento de István Nemere, Tilla de Spomenka Štimec
2003. Cetercetere de Jarlo Martelmonto
2004. Memor’ mortiga de Sten Johansson, Tarokoj kaj epokoj de Christian Declerck
2005. Ĉiuj dioj estas for. Novjorkaj poemoj de Ulrich Becker
2006. Hodler en Mostar de Spomenka Štimec
2007. La lingvo serena de Baldur Ragnarsson
2008. Ĉu vi konas Blaise Cendrars? de Manuel de Seabra
2009. Kajto de Mikaelo Bronŝtejn
2010. Vizaĝoj (novelaro de diversaj aŭtoroj)
2011. Kardo sur kasko de Ivaniĉka Maĝarova
2012. Flugi kun kakatuoj de Trevor Steele

Kompilis Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo, prenita el la enciklopedio Nia diligenta kolegaro (NDK), aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/premio-3

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La Verko de la Jaro appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-11 08:00

Sonĝanta Vivo

Esperanto puŝas al nova vojo





kovrilo de la revuo kun pentraĵ de japana majstro DEGUCHI Micugi






 
** ĵus aperinta artikolo 
sur ĉi-maja revuo de Esperanto Populariga Asocio (EPA), Japanio **







 

de Sonĝanta vivo (noreply@blogger.com) je 2021-05-11 05:52

2021-05-10

Neniam milito inter ni

« Oranĝa agento » : la petoj de franca-vjetnamanino kontraŭ 14 multnaciaj entreprenoj juĝataj nericeveblaj

Kolektivo Vjetnamio Dioksino 10/05/2021 La tribunalo pravigis la entreprenojn opiniante, « ke iliaj pretendoj pri jurisdikcia imuneco validas ». Lundon 10an de majo, la tribunalo de Evry en Francio, juĝis nericeveblaj la petoj de Trân Tô Nga , franco-vjetnamanino...

de neniammilitointerni je 2021-05-10 20:22

Global Voices

Sudafrika ladurba aktivulo gajnas la premion Per Anger 2021

Sibusiso Innocent Zikode defendas senhejmulojn

S'bu Zikode, kunfondinto de la movado Abahlali base Mjondolo parolanta ĉe la Programo Poverty Scholars: Strategia Dialogo pri Malriĉeca Iniciato, la 13-an de novembro 2010. Bildo de Michael Premo, (CC BY-NC-SA 2.0).

 [Krom kontraŭa mencio, ĉiuj ligiloj kondukas al anglalingvaj retejoj].

La sudafrika homrajta aktivisto Sibusiso (S'bu) Innocent Zikode gajnis la premion Per Anger 2021. La laboro de sinjoro Zikode rilatas al la rajto je domo, tero kaj je la postvivado por la plej multaj malriĉaj ladurbaj [eo] loĝantoj de la lando, kaj li ricevos la humanitarisman [eo] premion de la Living History Forum [Forumo Vivanta Historio] la 21-an de aprilo.

Establita de la sveda registaro en 2004 kaj administrata de la Living History Forum, la premio antaŭenigas iniciatojn kiuj subtenas homajn rajtojn kaj demokration tra la mondo. La premio estis nomita laŭ la nomo de la sveda diplomato Per Anger, kiu savis multajn judojn de persekutado kaj morto dum la Dua Mondmilito en Budapeŝto, Hungario, tiam sub nazia [eo] okupado.

Sinjoro Zidoke kunfondis, antaŭ 16 jaroj, la organizaĵon Abahlali base Mjondolo (zulua [eo] esprimo, kiu tradukiĝas proksimume kiel “la homoj de la loĝejaĉaj kvartaloj”), sudafrika movado, kiu laboras por rezisti “kontraŭleĝajn elpelojn kaj kampanji por la rajto je loĝado por ĉiuj”, precipe por la malriĉaj loĝantoj de la lando.  La movado naskiĝis el manifestacio organizita de la neformala ladkvartalo [eo] de Kennedy Road en la orienta urbo Durban [eo] komence de 2005 kaj kiu disvastiĝis al Pietermaritzburg [eo] kaj Kaburbo [eo]. 

Sud-Afriko havas insidan loĝejan problemon, plimalbonigitan pro la manko de bazaj servoj kiel elektro kaj akvo en la ladkvartaloj, kiuj gastigas la “malriĉulojn kaj mizerulojn” de ĉi tiu lando.

Sinjoro Zikode diris, ke “kabano sen akvo, elektro kaj kloako ne valoras esti nomata hejmo”, laŭ gazetara komuniko de la Forumo pri Vivanta Historio. “Male, tio signifas vivminacajn cirkonstancojn, kiuj estas aparte severaj por virinoj, infanoj kaj malplimultoj”, diris sinjoro Zikode. 

La loĝproblemo kaj la rezulta manko de la salubrigo pligravigis la pandemion KOVIM-19 en malfavorataj kaj vundeblaj komunumoj en Sud-Afriko.

La senlaca laboro de sinjoro Zikode ricevis publikan laŭdon, sed la movado estas ankaŭ konsiderata kiel minaco por la sudafrika reganta klaso. 

M. Zikode nun kundividas la saman distingon kiel la antaŭaj premiitoj, precipe en la lastaj jaroj: Elena Urlaeva (2010), Narges Mohammadi [eo] (2011), Sapiyat Magamedova (2012), Justine Ijeomah (2013), Rita Mahato (2014), Islena Rey Rodríguez (2015)), Abdullah al-Khateeb (2016), Gégé Katana Bukuru (2017), Teodora del Carmen Vásquez (2018), Najwa Alimi (2019) kaj Intisar Al-Amyal (2020).

Lukti por la digneco de ladurbaj loĝantoj

Urba apartigo surbaze de raso estis unu el la difinaj karakterizaĵoj de apartismo  en Sud-Afriko. Tamen, ĉi tiu regulado de spacoj en urbaj centroj daŭris post la abolo de apartismo, kvankam en alia formo. 

Sudafrikanoj ankoraŭ dividiĝas je tiuj, kiuj havas hejmojn kaj senhejmuloj, kiuj loĝas en ladkvartaloj.

Tamen, la “serio de popolaj protestoj kontraŭ lokaj registaroj” en 2004 tra Sud-Afriko kaŭzis la aperon de la platformo Abahlali Mjondolo (AbM), “aŭtonoma movado de lokanoj”, laŭ Richard Pithouse, esploristo pri politikaj kaj internaciaj studoj ĉe Universitato Rhodes [eo], Sud-Afriko. AbM “eliris el ĉi tiu popola efervesko kaj de tiam faris devigan postulon pri organiza aŭtonomio, popola urboplanado kaj rajto pri la urbo”, klarigas Pithouse.

En majo 2005, loĝantoj de ses grupoj de lokaj malriĉulejoj kaj urbaj loĝejoj en Durban faris proteston en kiu partorpenis pli ol 5 000 homoj postulantaj aliron al tero, taŭgaj loĝejoj, necesejoj kaj ĉesigon de perforto.

Nigel C. Gibson, aktivulo kaj brita universitatano, diras, ke la manifestaciantoj “prezentis memorandon kun 10 postuloj, kiujn ili redaktis per serio de komunumaj kunvenoj kaj diskutoj”.  Ĉi tio kondukis AbM, komence de 2006, al la “organizado de bojkoto de la lokaj registaraj elektoj planitaj por marto de ĉi tiu jaro”, diris Gibson.

Sed la batalo de AbM por vundeblaj personoj ne sukcesis bone por multaj loĝantoj. 

En septembro 2009, la origina domo de la movado AbM en la kvartalo Kennedy Road de Durban estis atakita de armitaj viroj, antaŭ la okuloj de la polico. La atakantoj serĉis sinjoron Zikode, kiun ili minacis mortigi.

La atakoj supozeble faritaj de “homoj asociitaj kun la loka filio de la ANC” (Afrika Nacia Kongreso, la reganta partio en Sud-Afriko) kaŭzis du mortintojn, multajn vunditojn kaj la detruon de 30 ladhejmoj.

En la procezo, S'bu Zikode kaŝis sin kaj la polico arestis 13 membrojn de AbM.

Amnestio Internacia, homrajta grupo, nomis la atakon “ŝajne politike motivita perforto”. 

Tamen, la perforto direktita kontraŭ AbM ne malinstigis ĝiajn estrojn nek la movadon. Male, ili fortigis ilian decidon plu batali por la rajtoj de vundeblaj sudafrikaj ladhejmuloj havi dignan vivon.

de Honoré SEBUHORO je 2021-05-10 16:39

Esperanta Kunfarejo

Estonto de Eŭropo

Bert Boon skribis al la Esperanta Kunfarejo:

“Informcele – Diskonigu!!!

Kara samideano,

EU ĵus lanĉis iniciaton pri la estonto de Eŭropo. Mi opinias, ke ni Esperantistoj partoprenu,
laŭeble per komuna kampanjo. https://futureu.europa.eu

Kun multaj salutoj

Renato Corsetti kaj Bert Boon”

https://futureu.europa.eu/processes/OtherIdeas/f/8/proposals/5399

(Se oni klakas futureu.europa.eu unue aperas paĝo en kiu oni elektu lingvon. Bedaŭrinde en tiu listo (ankoraŭ?) ne aperas Esperanto.) Jen artikolo en Vikipedio: eo.wikipedia.org/wiki/Konferenco_pri_la_estonteco_de_Eŭropo

de frali je 2021-05-10 14:06

TEJO

Malferma alvoko por trejnistoj, “Diversa, sed Egala”

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) kaj la Slovaka Esperanto-Junularo (SKEJ) organizas la trejnan kurson (TK) ‘Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro’. La trejnado donos la eblon al 20 aktivaj NFE-trejnistoj kaj edukistoj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo esti trejnitaj pri la temo de intersekcieco kaj kontraŭbatalo de diversaj formoj de diskriminacio en ĉiutaga laboro kun junuloj. Per la trejnado, la partoprenantoj havos la eblon:

  • Enkonduki trejnistojn al la intersekcia aliro kiam ili projektas kaj liveras edukajn agadojn kun junuloj en la kunteksto de NFE.
  • Evoluigi la kapablon de niaj partoprenantoj pri la homrajtbazita aliro kiel trejnistoj kaj edukistoj, kun specifa fokuso pri intersekcieco kaj kontraŭbatalado de diversaj formoj de diskriminacio.
  • Ekipi la trejnistojn per la necesaj iloj por disvastigi la rezultojn de la internacia agado tra sia persona aŭ profesia vojaĝo kiel trejnistoj.

Aldone, dum ĉi tiu trejnado ni celas ke la partoprenantoj produktu du praktikajn rezultojn:

  1. Trejnada manlibro/ilaro por NFE-trejnistoj, edukistoj kaj junularaj laboristoj enkondukantaj ilin en la temon de la intersekcia aliro por edukaj agadoj de/kun kaj por junuloj, precipe tiuj kiuj venas de vundeblaj grupoj.
  2. Serio de mallongaj filmetoj de la TK-partoprenantoj pri la koncepto de intersekcieco kaj pritraktado de multnombraj diskriminacioj laborante kun junuloj por konsciigi pri ĉi tiuj temoj inter junularaj organizoj, edukaj kaj instituciaj koncernatoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejna kurso okazos inter merkredo 14-a de julio ĝis dimanĉo 18-a de julio 2021 (vojaĝaj tagoj ne inkluzivitaj, trejnistoj alvenos lundon antaŭ la trejna kurso por fina prepara kunveno kaj/aŭ preparo de la TK-materialoj se necese kaj foriros lunde post la trejna kurso) en la TK-ejo en Bratislavo, Slovakio (fina ejo decidota).

Ni serĉas 2 trejnistojn/faciligantojn:

  • Kun vasta sperto en neformala edukado kaj faciligantaj agadoj kun kaj por junuloj;
  • Kun sperto pri temoj pri socia inkludo, ideale se temas pri detekti/kontraŭbatali diskriminacion kaj egalrajtigo de junuloj;
  • Kun la kapablo labori aŭ angle aŭ esperante aŭ ambaŭ.

La 2 trejnistoj:

  • Preparos la enhavon de la trejna kurso kune kun la projekt-teamo de TEJO;
  • Projektos kaj preparos iujn ajn materialojn kiujn ili bezonus por plenumi la trejnadon;
  • Liveros la sesiojn dum la trejna kurso (ĉu ĉeeste ĉu interrete, depende de la KOVIM-19 limigoj kaj la kapablo de la partoprenantoj vojaĝi al Slovakio);
  • Kontribuos por fini la praktikajn rezultojn de la TK, precipe la trejnan manlibron/ilaron, kiun la partoprenantoj produktos dum la TK kun la projekt-teamo de TEJO.
  • Donos raporton pri la kunsidoj de la trejna kurso al la projekt-teamo, post la fino de la trejna kurso, por la ĝeneralaj raportaj celoj.

Ĉiuj kostoj por loĝado, manĝado kaj vojaĝado estos kovritaj de la projekto. Aldone, ĉiu trejnisto ricevos 600 eŭrojn por la provizitaj servoj, post la TK kaj post kiam ili finos siajn raportajn liverindaĵojn de la TK.

Vi povas kandidatiĝi ĉi tie antaŭ mardo, la 18-a de majo 2021. Vi povas kontakti spyros@tejo.org por demandoj aŭ klarigoj.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj oportunoj. Ni aparte invitas spertajn virinojn, neduumulojn, transulojn kandidatiĝi.

KOVIM-19: Pro la KOVIM-19-pandemio, la trejna kurso ankaŭ povas esti afektita. Ni klopodas por ke ĝi okazu ĉeeste en Slovakio dum la supre menciitaj datoj, sed KOVIM-19-evoluoj povas influi la ĝustajn datojn kaj/aŭ la transiron de la trejna kurso parte aŭ plene interrete. Se ĝi okazos ĉeeste, ni sekvos ĉiujn sanajn rekomendojn kaj prenos ĉiujn necesajn sekurecajn rimedojn: vizaĝaj maskoj, manigiloj kaj malinfektado, prefere faros subĉielajn kunsidojn (se la vetero helpos). Ĉiukaze la sekureco de la partoprenantoj, trejnistoj kaj organizantoj estas nia absoluta prioritato, do ĝustigoj povas okazi laŭ la evoluo de la pandemio en la sekva periodo.

The post Malferma alvoko por trejnistoj, “Diversa, sed Egala” appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-05-10 12:02

Revuo Esperanto

Nova numero de Kontakto

Estimataj TEJO-membroj kaj abonantoj de Kontakto,
En la retejo UEA.ORG jam estas elŝutebla la PDF-versio de la revuo Kontakto N 2 (2021).
Por elŝuti la numeron bonvolu viziti retpaĝon https://uea.org/revuoj (unuafojaj venantoj bezonas registriĝi).

de Redakcio je 2021-05-10 11:43

La Balta Ondo

Bonan apetiton

Kuirado

Ekde 2017 en La Ondo de Esperanto de tempo al tempo aperas kuirarta rubriko, en kiu ĝis nun estis prezentitaj sep tradiciaj pladoj el Ruslando, Orienta Eŭropo kaj Centra Azio. Ni atendas pliajn kontribuojn.

JAM APERIS

1. Halina Gorecka. Kenigsbergaj klopsoj (La Ondo de Esperanto, 2017, №1)
2. Vytautas Šilas. Cepelinoj: Litova bongustaĵo (La Ondo de Esperanto, 2017, №3)
3. Nina Pietuchowska. La pola bigoso (La Ondo de Esperanto, 2017, №6)
4. Halina Gorecka. Barĉo, mirindaĵo de Orienta Eŭropo (La Ondo de Esperanto, 2018, №5)
5. Halina Gorecka. La kazaĥa kuirarto (La Ondo de Esperanto, 2019, №5)
6. Natalija Ĥodunova, Lola Rahimova. Konatiĝu: uzbeka pilafo (La Ondo de Esperanto, 2019, №8-9)
7. Przemysław Wierzbowski: Pola paska babao (La Ondo de Esperanto, 2021, №1)

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/kuiri-7

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Bonan apetiton appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-10 08:00

2021-05-09

UEA facila

Josephine Baker

Josephine Baker: talenta, bela, kaj inspira. Ne nur dancistino kaj aktorino, ŝi estis ankaŭ spiono kaj aktivulo pri civitanaj rajtoj. Per sia agado ŝi montris, kiel artistoj povas uzi sian popularecon por plibonigi la mondon. Josephine Baker naskiĝis en Usono en 1906. Kiam ŝi estis infano, ŝi faris multajn diversajn malgrandajn laborojn por helpi sian familion. Je 15 jaroj ŝi dancis en la stratoj por gajni monon. Finfine ŝi iĝis membro de grupo de dancistoj. Tio donis al ŝi la ŝancon vojaĝi tra la lando kaj eĉ al Eŭropo. Ŝi estis fama pro sia aparta maniero danci, pro sia komika talento kaj sia aktorado. Ŝi ĉef-rolis en pluraj filmoj faritaj en Eŭropo, kaj ŝi estis la unua nigra virino, kiu ĉefrolis en grava filmo. Unu el ŝiaj plej ŝatataj kostumoj estis mallonga jupo, kiu konsistis el 16 falsaj bananoj. Josephine en sia banana kostumo, 1927 En 1937 ŝi fariĝis franca civitano. Dum la Dua Mondmilito, kiel fama dancisto kaj aktoro, ŝi povis helpi la francojn. Kiam ŝi estis invitita fari prezentojn ĉe festoj kaj aliaj eventoj, ŝi spionis la germanajn soldatojn. Por kaŝe sendi la kolektitajn informojn, ŝi skribis mesaĝojn per nevidebla inko sur partituroj. Kiam Josephine revenis al Usono, ŝi renkontis diskriminacion kaj apartismon. Ŝi neniam konsentis fari prezentojn en iu ajn loko, kie oni praktikis apartismon, kaj devigis la posedantojn de kluboj permesi miksitajn spektantarojn por ŝiaj prezentoj. Josephine Baker en 1940 Ŝi adoptis dek du infanojn de diversaj landoj. Ŝi nomis sian familion la “ĉielarka tribo”. Ŝi diris: "Ĉiuj homoj povas vivi kune, se ili tion deziras", kaj tion ŝi volis montri per sia propra ĉielarka familio. Ŝi mortis en Parizo en 1975. Myrtis Smith

2021-05-09 23:25

Neniam milito inter ni

Orienta Jerusalemo : la Ĉefkortumo prokrastas la aŭdiencon koncerne la elpeladon de la palestinaj familioj de Cheikh Jarrah

AHMAD GHARABLI / AFP 09/05/2021 La ĝenerala prokuroro Avichai Mandelblit petis prokraston por plua ekzameno de la pritemaj demandoj. Dimanĉon, la Ĉefkortumo nuligis la aŭdiencon antaŭviditan lundon, kiu devis decidi pri forpelado aŭ ne de kvar palestinaj...

de neniammilitointerni je 2021-05-09 20:34

Libera Folio

Virtuala Kongreso anstataŭos Belfaston

La nuligo de la ĉi-jara Universala Kongreso estis anoncita la 26-an de aprilo, sed jam longe antaŭ tio UEA komencis plani retan kongreson, rakontas vicprezidanto Fernando Maia en intervjuo de Libera Folio. La nuligo estas finance malfavora al UEA, sed aliflanke la asocio ricevis pandemian subvencion de la nederlanda ŝtato.

Jam la duan sinsekvan fojon la Universala Kongreso de Esperanto devis esti nuligita pro la daŭranta kronvirusa pandemio. Venontfoje ĉeesta Universala Kongreso ŝajne okazos en Montrealo en 2022. Same estis jam nuligita la ĉi-jara IJK, kiu devis okazi en Ukrainio.

La kongreso en Montrealo origine devis okazi en 2020, sed ĝia nuligo iĝis konata la 4-an de aprilo tiujare. Anstataŭs ĝin la unua Virtuala Kongreso dum la unua semajno de aŭgusto 2020. Aldone okazis ampleksa aro de retaj aranĝoj sub la komuna nomo Monda Fest', ekde la 20-a de junio ĝis la 20-a de septembro.

Ĉi-jare la programo estos pli tradicia, eĉ se nur reta: anstataŭ la ĉeesta IJK okazos reta IJK, kaj anstataŭ la 106-a Universala Kongreso en Belfasto okazos la 2-a Virtuala Kongreso en la reto.

La vicprezidanto de UEA, Fernando Maia, en intervjuo de Libera Folio rakontas, ke la planoj por la 2-a VK komencis evolui jam longe antaŭ la fina decido nuligi ankaŭ la ĉi-jaran ĉeestan Universalan Kongreson.

Libera Folio: La risko ke la UK ankaŭ ĉi-jare devos esti nuligita longe estis antaŭvidebla. Ĉu oni jam anticipe komencis planadon de alternativa reta kongreso?

Fernando Maia: – Jes. Efektive ni konsideris la aferon ekde la fino de la pasintjara Virtuala Kongreso (VK), kiam ni devis haste ĝin okazigi pro nuligo de la 105-a Universala Kongreso (UK). Tamen de retrokupla formularo sendita al partoprenintoj evidentiĝis, ke la iniciato devas iel fariĝi konstanta propono al la komunumo. La reagoj estis sufiĉe pozitivaj. Pro tio la Estraro decidis eĉ longigi la alirojn al la platformo de la okazinta VK ĝis la 20-a de septembro 2020. La intenco estis allogi pli da homoj sperti la VK-etoson, ĉar, kvankam la VK mem estis finiĝinta, eblis plu spekti prezentaĵojn kaj ankoraŭ uzi la interagajn rimedojn, ekz-e la diversajn babilejojn.

– El la faritaj esploroj post la VK ni povis konkludi, ke vere hibrida kongreso (UK, kiun eblus partopreni ĉeeste kaj virtuale) ne estus por nun realisma. Niaj unuaj laboroj progresis tiel, ke la 106-a UK okazus ne vere hibride (ĉeeste kaj virtuale), sed kombinite kun VK (do la 2-a VK estus kvazaŭ flanka evento de la 106-a UK). Planita dato por la 2-a VK estis la semajno post la 106-a UK. En tiu modelo ni konsideris registri programerojn dum la UK por poste ilin spektigi dum la VK. Sed la planado por la 2-a VK jam okazis de antaŭe, ekde oktobro 2020.

– Kiam bedaŭrinde ni ne povis plu atendi por decidi pri estonteco de la 106-a UK, ni povis informi, ke la 2-a VK okazos en la datoj de la ĉi-jare nuligita UK. Decido de la nuligo gravis ankaŭ por helpi la organizadon de aliaj retaj eventoj, kiel la reta IJK. La nuligo estis la lasta paŝo por vere plene labori por la VK, kio komenciĝis per la relative rapida disponigo de la aliĝilo. Cetere estas parto de la plano ligi la VK-retejon al la retejo Esperanto.net, cele al plia valorigo de tiu grava spaco, kiu meritas de ni ĉiuj pli da atento kaj utiligo.

Kiajn spertojn de la pasintjara reta kongreso (VK) oni povos uzi ĉi-jare? Kiuj estis la plej bonaj spertoj? Kio ne bone sukcesis pasintjare?

Fernando Maia Jr. (fot. Anna Striganova, revuo “Esperanto”)

– Unua sperto estas, ke tre valoris al UEA, ke la VK estas senpaga por individuaj membroj (kiuj pli frue aliĝas). La koncepto, ke la VK estas kvazaŭ nova servo al membroj cetere forte kontribuis al la relative pozitiva membro-nombro de 2020. Esperinde same por 2021. Dua bona sperto estis, ke ne ĉiujn UK-programerojn oni devus adapti al reta kongreso. Tradicie la UK havas ne nur prezentojn, sed ankaŭ plurajn laborkunsidojn. Tiaj kunsidoj ne nepre devas okupi lokon en la programo de la VK. En la nuna reta epoko tiajn kunsidojn oni povas okazigi memstare, kun gajno por ĉiuj.

– Tamen kunsidado aŭ kvazaŭ-kunsidado, kiuj forte interesas la publikon, plu havos sian spacon. Menciindas ekzemple la Virtuala Movada Foiro, kiu rete ne devis limigi sin al unu momento de la UK, sed okazis ĉiutage antaŭ kaj post la ĉefa programo. Tio ankaŭ estis tre pozitiva sperto, ĉar la vasta disponigo de tempo por gastoj de la Movada Foiro ebligis al pluraj grupoj prezenti sin plurfoje kaj laŭ malsamaj horzonoj.

– Fine alia grava bona sperto estis la elekto de la platformo Retevent de E@I kaj la kunlaboro kun ilia elstara teamo. Same pri la kunlaboro kun Vinilkosmo, TEJO, ILEI, Edukado.net, LKK kaj aliaj grupoj, kiuj fariĝis parto de la animo de VK. Nepre tia kunlaborado devas plu marki la eventon. Mi ĉiam insistas, ke UEA ne estas ĝia estraro aŭ komitato, sed unue la aro de bonvolemaj esperantistoj, kiuj konstruas ĝian historion, malgraŭ ĉio.

– Se paroli tamen pri io, kio ne bone sukcesis, tio eble estis kelke da interagaj ebloj: efektive la VK havis tro da ili, kio iom senkunordige disdividis homojn, kun pluraspekte negativaj rezultoj. En la 2-a VK la nombro de interagaj babilejoj estos espereble pli bone difinita kaj ilia funkciado kunordigita.

La ĉefa defio de retaj aranĝoj estas ĝuste la malfacileco de interagado. Kiajn rimedojn oni uzos por ke ĉiuj kongresanoj povu aktive partopreni kaj interrilati unu kun la alia?

– En la 1-a VK kune kun E@I ni kreis kelkajn provojn. Tekstaj babilejoj vere ne elstare funkciis, kaj ni serioze konsideros, ĉu indas denove ilin havi kiel antaŭe. La organizita demandado al prelegantoj estas tamen sufiĉe grava rimedo: ĝi ebligas al spektantoj kvazaŭ voĉdoni por pli bonaj demandoj, kio helpas al organizantoj antaŭelekti tiujn, kiujn la preleganto prefere respondu laŭ la interesiĝo de la publiko.

– Tre sukcesaj estis la babiladoj kun specialaj invititoj. Vere multe da VK-anoj ĝuis tiujn programerojn, kiujn ni cetere ne planis registri, kaj mi dirus el la vidpunkto de organizanto, ke ili estis la plej specialaj momentoj de la 1-a VK. Aliflanke la liberaj babilejoj laŭ temo povus esti pli bone funkciintaj. Por la 2-a VK ni devos redukti la nombron de tiuj babilejoj; eventuale ni organizos, ke la babilĉambroj havos moderigantojn aŭ gvidantojn, tiel ke iu respondecos por animi ilin.

– Fine alia bona interaga momento estis la kursoj: por la 1-a VK ni kalkulis kun lingvokursoj kaj parolrondoj, kiujn multe ĝuis homoj, ekzemple la tutan parolprogramon de nia brava Katalin Kováts. Mi esperas, ke ŝi kaj aliaj herooj povos plu briligi la eventon. Por tiuj momentoj ni devos kalkuli je kombino de diversaj teknikaj rimedoj.

La Universala Kongreso estas unu el la gravaj enspezofontoj de UEA. Kiel la nuligo de la UK en du sinsekvaj jaroj efikos al la ekonomio de la asocio?

– Kiam ni decidis prokrasti la Montrealan UK, ni plene konsciis pri la financaj sekvoj rilate la buĝeton 2020. Same nun por 2021. Haste kelkaj analizoj rimarkis, ke por 2020 ni atendis ricevi 45 000 eŭrojn pro Montrealo (kiel, por 2021, 42 000 EUR pro Belfasto) kaj konsideris, ke la nuligo simple donus al la buĝeto samsuman aldonan deficiton. Plenaj analizoj tamen ne forgesu, ke estas ankaŭ ŝparoj (ekzemple vojaĝkostoj). Entute ni antaŭvidas pli bonan rezulton de la spezokonto ol tiu laŭ la buĝeta prognozo por la jaro 2020. Sed tio okazos pro bona rezulto de diversaj donackampanjoj kaj ankaŭ pro aliaj ŝparoj en diversaj partoj de la buĝeto.

– Krome, grava informo estas tio, ke la Asocio sukcesis akiri subvencion de la nederlanda ŝtato, kadre de speciala programo por helpi al organizaĵoj kaj entreprenoj suferintaj enspezo-perdon dum 2020 pro la pandemio. Temis pri grava laboro de la Ĝenerala Direktoro por la jaro 2020. Pli detale pri la financaj rezultoj de 2020 la Estraro baldaŭ raportos al la Komitato. Sed en 2021 ni denove senpaŭze agas kun espero pri novaj favoraj rezultoj. Nenion tamen ni povas fari sen la subteno kaj fido de la komunumo.

La kotizo de la VK por nemembroj estas relative alta. Ĉu vi supozas, ke tamen nemembroj pretos pagi la kotizon, aŭ ĉu vi esperas, ke anstataŭe homoj aliĝos al UEA por ŝpari monon? Ĉu ne ekzistas la risko, ke la alta kotizo simple fortimigos interesiĝantojn?

– Tio dependas de vidpunkto. Kotizo por nemembro, kiu aliĝas ĝis la 4-a de julio, estas 50 eŭroj. Tio estas vere multe malpli kompare kun UK-kotizo por nemembroj (ĝis 360 eŭroj) kaj eĉ kompare kun la plej malalta UK-kotizo (70 eŭroj). Krom tio, la VK estas senpaga por individuaj membroj aliĝintaj ĝis la 4-a de julio. Se oni konsideras, ke individua baza membreco al UEA varias inter eĉ 1 kaj 44 eŭroj, evidentiĝas, ke la strategio estas instigi homojn aliĝi al UEA. Tio ne estas nova nek ekskluziva al UEA strategio.

– Sed, en la kazo de la VK, ĉar la diferenco inter la plej alta baza membreco kaj la kotizo por nemembro estas de nur 6 eŭroj, samtempe ni respektas la deziron de tiuj, kiuj volas partopreni sen membriĝi, sen ke ili sentu sin ekspluatitaj. Tiel mi komprenas la aferon. Finfine oni ĉiam povas kontakti la organizantojn por demandi ĉu eblas aliĝi senpage. Ni analizos la situaciojn kaj klopodos por kontentiga solvo, ĉar ne estas la intenco, ke financaj baroj malhelpu inkluzivecon ĉe ni.

Kiel kaj kiam okazos la komitataj kunsidoj de UEA? Ĉu ili estos sekveblaj por ĉiuj?

– Okazas diskutoj (publike kaj private) pri datoj. Tre verŝajne la pasintjara formulo havos influon. Tio estas: la kunsido povus okazi fine de aŭ post la VK (do ĝi ne malhelpus al la kompatindaj komitatanoj ĝui la kongreson, kion ili apenaŭ faras dum UK, kaj tio ankaŭ donus iomete pli da tempo por preparlaboroj). Certe la ideo estas, ke ĉiuj povos sekvi la kunsidon, eventuale kiel gasto en la uzota platformo aŭ minimume per elsendo, ekzemple tra la kanalo de UEA ĉe YouTube.

de Redakcio je 2021-05-09 17:24

UEA facila

La Balta Ondo

Urboj de Ruslando: la serio daŭros

Urboj de Ruslando

Dum 2015-18 en La Ondo de Esperanto aperis la artikolserio “Urboj de Ruslando”, en kiu estis publikigitaj artikoloj pri 11 Ruslandaj urboj: Irkutsk, Jaroslavlo, Jessentuki, Niĵni-Novgorodo, Permo, Rostovo la Granda, Siktivkaro, Smolensk, Tjumeno, Tobolsko, Vladikavkaz. Ĉiu tekstoj aperis ankaŭ en nia novaĵretejo.
Ni planas relanĉi la serion. Bonvolu skribi, kun kiu Ruslanda urbo, krom la dek unu jam priskribitaj, vi ŝatus konatiĝi en La Ondo de Esperanto.

JAM APERIS:
1. Halina Gorecka: Smolensk, heroa urbo sur sep montetoj
2. Stanislav Belov: Tobolsko, la unua ĉefurbo de Siberio
3. Nikolao Gudskov: Rostovo la Granda
4. Vjaĉeslav Ivanov: Vladikavkaz, iama ĉefurbo de Kaŭkazio
5. Halina Gorecka: Irkutsk, la koro de la Orienta Siberio
6. Aleksandr Mitin: Niĵni-Novgorodo
7. Anatolo Sidorov: Siktivkaro, la ĉefurbo de Komio
8. Halina Gorecka: Jessentuki
9. Nikolao Gudskov: Jaroslavlo – la ursa angulo
10. Stanislav Belov: Tjumeno, komforta parto de Siberio
11. Vadim Biserov: Permo: Urbo, kie komenciĝas Eŭropo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/ruslando-23

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Urboj de Ruslando: la serio daŭros appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-09 08:00

Global Voices

Merkel, Macron aŭ Biden? Ne, rilate vakcinojn Latinameriko esperas pri Ĉinio

Ĉinio gajnas la ludon pri vakcina diplomatio en Latinameriko

Ilustraĵo kreita de Connectas, republikigita je ilia permeso.

Tiu ĉi artikolo estas verkita de Iván Ruiz, membro de la redaktora skipo de Connectas. Origine ĝi aperis en Connectas kaj estas redaktita kaj republikigita ĉe Global Voices.

Ĉinio venas denove por savi landojn de Latinameriko je ilia horo de urĝa bezono. Fine de 2020 la morteco kreskis en Brazilo, Ekvadoro kaj Peruo, same kiel en aliaj landoj de la regiono. Eŭropo [Eŭropa Unio] kaj Usono promesis milionojn da vakcinoj, sed tiuj dozoj ne atingis Latinamerikon. Ĉinio trovis ĉi tie samtempe oportunojn politikajn kaj ekonomiajn. Hodiaŭ preskaŭ ĉiuj landoj de Latinameriko vakcinas siajn loĝantarojn per ĉinaj vakcinoj, sen fari demandojn.

Familiano, amiko aŭ eĉ instruisto de viaj infanoj probable jam ricevis sian dozon de Sinopharm aŭ CoronaVac (Sinovac). Tamen la “vakcina diplomatio”, kiel ekspertoj nomis tiun ĉi politikon, estas nur lasta ĉapitro en kreskanta interesiĝo de Ĉinio pri la regiono. Tio povas esti vidata en la lastatempa apero en Latinameriko de granda ĉina infrastruktura kaj investa projekto konata kiel la Nova Silka Vojo, kiu progresis en la lastaj kvar jaroj en la regiono, sur la fono de la indiferenta rilato de la eksa usona prezidanto Donald Trump.

Unue Pekino disvastigis sian influon al krudaj materialoj tra Latinameriko. Poste Ĉinio komencis financi grandajn infrastrukturajn projektojn (ĉefe fokusiĝante energion) kaj fine ĝi donis kreditojn al landoj, kiuj alikaze ne povus ricevi financadon en la internacia merkato.

Fridkonteneroj kun 1 000 000 de Sinovac-vakcinoj estas en Honkongo. Ili jam survojas ĉi tien. Morgaŭ ili alvenos en la flughavenon CDMX [en Meksiko] frumatene. Ĉina subteno klare videblas ĉi tie!

— Marcelo Ebrard C. (@m_ebrard) la 25-a de marto 2021

Ĉinio ĉefe interesiĝis pri nutraĵoj, kiujn ĝi plu mendas en Brazilo kaj Argentino, sed poste ĝi diversigis sian mendaron al aliaj landoj de la regiono kiel Ekvadoro, kie Ĉinio financis grandajn energiajn projektojn. Kontraŭusona pozicio de Venezuelo proksimigis la landon al Ĉinio, kiu iĝis ĝia plej granda kreditoro. Kiel diras malnova proverbo, la malamiko de via malamiko estas via amiko. Antaŭ la pandemio Ĉinio jam komencis la konstruadon de fortaj rilatoj kun Meksiko, Ĉilio kaj Peruo — landoj kun grandaj internaj merkatoj — por investi je iliaj servosektoroj.

“Kiam oni sidas kune kun pova nacio kiel Ĉinio, ĝi metas surtablen proponon de grandaj investoj. En tiu ĉi kunteksto vakcinoj estas nur plia temo en la agendo” diras Federico Merke, profesoro pri internaciaj rilatoj en la Universitato San Andrés  en Argentino. “La ĉeesto de Ĉinio en Latinameriko estas vere forta kaj ĝi plu kreskas dum la lastaj 10 jaroj. Komerco kun Ĉinio donas samtempe oportunon kaj riskon. La oportunoj inkludas aliron al vakcinoj, sed la riskoj inkluzivas eblecon asociiĝi kun lando, kiu malrespektas homajn rajtojn, ne zorgas pri protektado de la naturmedio kaj ne havas dubojn se necesas akcepti aŭ doni ŝmirmonon” aldonis li.

Federico Urdinez, eksperto pri Ĉinio en la Katolika Universitato de Ĉilio, plenuminta studon en sep landoj de Latinameriko, demandis partoprenintojn pri ilia percepto de Ĉinio. La intervjuitoj tendencis doni la saman respondon: kronviruso. Memoroj pri la merkato en Vuhano plu estas freŝaj en la menso de multaj latinamerikanoj, kiuj kondamnas Ĉinion pro la problemoj, kiujn ili plu suferas.

Urdinez konkludis ke unue la ĉina “maska diplomatio”, kiu inkluzivis donacojn de maskoj venintaj al Latinameriko dum la plej malbonaj monatoj de la pandemio, ne efikis. Tamen kiam la Katolika Universitato de Ĉilio ripetis la studon post kelkaj monatoj, opinioj ŝanĝiĝis. “La reputacian damaĝon, kiun oni malsukcesis superi per maskoj, oni superis per vakcinoj. La publika bildo de Ĉinio nun pliboniĝis inter latinamerikanoj” klarigis Urdinez.

Tiuj ege necesaj kuraciloj venis kune kun granda ondo de investoj, kiun Ĉinio direktis al Latinameriko. Ĉinaj investoj en la regiono sume atingis 7 miliardojn da dolaroj inter 1990 kaj 2009. Tamen la cifero kreskis ĝis 64 miliardoj da dolaroj en la periodo 2010-2015, post kiam Ĉinio relanĉis la projekton Silka Vojo, kiu inkluzivas specialan interesiĝon pri la regiono.

Brazilo, la plej granda produktanto de sojfaboj en la mondo, en 2019 vendis 80% de sia tuta produktaro al Ĉinio. Aliflanke, Brazilo transdonis 13 komercajn havenojn al ĉinaj investantoj kaj nun planas transdoni pliajn 15. Argentino ankaŭ vendas 80% de siaj sojfaboj al Ĉinio, dum la azia giganto investas en hidrokarbonojn kaj donas al la lando kreditojn por konstruado de fervojoj kaj havenoj.

Ni havas plian milionon da dozoj, flugo el Ĉinio venis al Ezeiza [flughaveno en Argentino], alportinte Sinopharm-vakcinojn. Ni havas 6,8 milionojn, ni jam distribuis 5,2 milionojn. Dankon al la teamo de Aerolíneas Argentinas kaj al ĉiuj, kiuj laboris por garantii ke tiuj ĉi vakcinoj atingos ĉiun argentinanon.

— Carla Vizzotti (@carlavizzotti) la 2-a de aprilo 2021

La bordo de Ĉilio ĉe la Pacifika baseno ebligis al la lando subskribi kun Ĉinio interkonsenton por libera komerco, kiu faris Ĉinion unu el ĉefaj investantoj je energio kaj litio. Eĉ pli, Ĉinio jam iĝis la ĉefa kreditoro de Bolivio, dum Venezuelo ricevis de Pekino pli ol iu ajn alia lando: pagoj superis 62 miliardojn da dolaroj laŭ datumoj de Inter-American Dialogue.

Ajnakaze nun la vakcina diplomatio de Ĉinio ŝajnas esti efika. “Dum dek jaroj ni certe memoros kiu helpis al ni dum la kronvirusa krizo. Ĉu tio estis Angela Merkel, Emmanuel Macron aŭ John [Joe] Biden? Ne. Nur Ĉinio helpis al Latinameriko kaj la landoj en la regiono komencis danci sub ĉina muziko ne pro tio ke ili kundividis ĝian ideologion, sed pro sia deziro solvi senprecedencan problemon” diras Enrique Dussel Peters, kunordiganto de la Latinamerika Akademia Reto pri Ĉinio.

Mi aprezas la respondemon de la ĉina registaro, same kiel la sindediĉon de la ministroj @ItamaratyGovBr @ernestofaraujo , @minsaude Eduardo Pazuello kaj @Mapa_Brasil @TerezaCrisMS

— Jair M. Bolsonaro (@jairbolsonaro) la 25-a de januaro 2021

Aliflanke, tia diplomatio de milda povo povas doni al Ĉinio ankaŭ politikan kaj ekonomian repagojn. Finfine la brazila Jair Bolsonaro, latinamerika ŝtatprezidanto kiu plej forte rezistis al la ĉina investado kaj atakis ĝin, retiris sian planon malpermesi la partoprenon de Huawei en la landa aŭkcio pri la konstruado de la 5G-retoj. Tia komerco estas tre aspirinda por la plej grandaj ludantoj en la telekomunika merkato kaj multaj landoj bojkotis la firmaon bazitan en Ŝenĵeno. La ŝanĝo de la pozicio de Bolsonaro rilate Huawei okazis kelkajn tagojn post kiam Brazilo ricevis krudajn materialojn el Ĉinio por produkti CoronaVac en Brazilo.

Ĉu tio estas nura komerco aŭ geopolitika ekspansio, la sopirado je vakcinoj kaj la fiasko de Usono garantii ke dozoj atingos malriĉajn landojn kreis fenestron de oportunoj ebligintan al Ĉinio daŭrigi sian ekspansion. Ĉinio dediĉis al Latinameriko jardekojn kaj uzas vakcinan diplomation por fortigi sian ĉeeston en la regiono. Ĉio indikas ke post kultivi sian influon en Latinameriko dum pluraj jaroj, Ĉinio nun akiras gvidan rolon en la regiono.

de Stano BELOV je 2021-05-09 01:58

2021-05-08

Neniam milito inter ni

Alĝerio : Labourstart Kampanjo : liberigu la sindikatan gvidanton Mourad Ghedia

08/05/2021 Mourad Ghedia, prezidanto de la SNAPAP / CGATA, sindikato de la laboristoj en la justica sektoro, estis arestita kaj provizore enkarcerigita en la malliberejo El-Harrach. Partoprenu al la kampanjo de LabourStart, postulante lian tujan liberigon....

de neniammilitointerni je 2021-05-08 18:30

Fina Venko

La Invado de Netalentaj Homoj (2)

“Ĝi estas eterna !! Ses damnaj minutoj !! “ekkrias Ray Foster, ekzekutivo de EMI Records, en la antaŭfilmo de Bohemian Rhapsody, la biograffilmo de Freddie Mercury kaj per etendaĵo de Queen. La daŭro de “Bohemian Rhapsody”, publikigita en la albumo “A night at the Opera” en 1975, estis la ĉefa argumento, kiun ili uzis kontraŭ ĝia publikigo.

Ray Foster, personigita de Mike Myers (Wayne’s World), ne vere ekzistis. Neniu noto pri lia nomo estas en iu gazetara komuniko, libroj aŭ dokumentaj filmoj. Ĝi estas kreiva licenco por reprezenti diversajn EMI-ekzekutivojn, kiuj rifuzis liberigi “Bohemian Rhapsody”.

Ĉu kantisto povas disputi  kun produktanton aŭ muzikeldonejon?

La respondo estas, ke ĝi dependas, de multaj aferoj, de iliaj ŝancoj de sukceso ekster la muzikeldonejon, de ilia tiutempa populareco kaj kompreneble de la kialoj de la alfrontiĝo, sed ni povas pensi ĝenerale, ke la ŝancoj de sukceso de artisto dependas de liaj talento, do ju pli talenta artisto estas, des pli “ribelema” li povas esti antaŭ aŭtoritato.

Ĉu iu povas sukcesi sen havi talenton?

La respondo estas denove, ke ĝi dependas, se muzikeldonejon volas, ke iu sukcesu, ĝi povas dungi spertulojn por diri al ili kiel vestiĝi, kion diri sur kaj ekstere la scenejo, ĝi povas meti potencan komputilon por ke ilia voĉo sonu bone ĉe koncertoj, ĝi povas peti al radiostacioj, ke viaj kantoj sonu ree, ĝi povas dungi knabinojn por sveni kiam vi spektas ĝin, ĝi povas igi lin fari duetajn kantojn kun famuloj, ĝi povas peti ilin intervjui vin televide, mallonge ĝi povas fari ke la artisto sukcesigi kun preskaŭ ĉiu ŝanco.

Ĉiam estis tiel?

Pli-malpli, Milli Vanilli, muzika duopo kreita en Germanio, ne kantis siajn kantojn, ili estis elmontritaj de teknika fiasko, post pluraj procesoj en Usono ili ricevis ordonon repagi planon al tiuj, kiuj aĉetis siajn diskojn kaj kasedoj.

Falsaj artistoj ĉiam ekzistis, sed ĝis antaŭ nelonge ĝi estis la objekto de socia malakcepto kaj eĉ persekutado antaŭ la leĝo.

https://de.wikipedia.org/wiki/Milli_Vanilli

Rigardo al la komponado de la kantoj.

Max Martin, sveda kantverkisto, kromnomita la Granda Malkonata, produktis 186 kantojn por artistoj kiel: Coldplay, Britney Spears, Celine Dion, Bon Jovi, Backstreet Boys, A-ha, NSYNC, Usher, Pink, Katy Perry, Pitbull, Justin Bieber, Ariana Grande, Ed Sheeran kaj Darin Zanyar.

https://sv.wikipedia.org/wiki/Max_Martin

Jen la listo de la 23, kiuj estis numero 1 en la furorlisto de Bill Board:

1999 – “…Baby One More Time” (Britney Spears)

2000 – “It’s Gonna Be Me” (‘NSYNC)

2008 – “I Kissed a Girl” (Katy Perry)

2008 – “So What” (Pink)

2009 – “My Life Would Suck Without You” (Kelly Clarkson)

2009 – “3” (Britney Spears)

2010 – “California Gurls” (Katy Perry feat. Snoop Dogg)

2010 – “Teenage Dream” (Katy Perry)

2010 – “Raise Your Glass” (P!nk)

2011 – “Hold It Against Me” (Britney Spears)

2011 – “E.T.” (Katy Perry featuring Kanye West)

2011 – “Last Friday Night (T.G.I.F.)” (Katy Perry)

2012 – “Part of Me” (Katy Perry)

2012 – “One More Night” (Maroon 5)

2012 – “We Are Never Ever Getting Back Together” (Taylor Swift)

2013 – “Roar” (Katy Perry)

2014 – “Dark Horse” (Katy Perry feat. Juicy J)

2014 – “Shake it Off” (Taylor Swift)

2014 – “Blank Space” (Taylor Swift)

2015 – “Bad Blood” (Taylor Swift)

2015 – “Can’t Feel My Face” (The Weeknd)

2016 – “CAN’T STOP THE FEELING!” (Justin Timberlake)

2020 – “Blinding Lights” (The Weeknd)

Iu, kiu estas sendube talenta kaj ne estas parto de la netalentaj homoj menciitaj en la titolo, sed estas signo, ke kantistoj ne plu komponas, en alia epoko artisto povus preni 2 aŭ 3 albumojn por atingi maturecon, sed nun muzikeldonejon volas tro rapide atingi rezulton, do pli bone estas havi multartistajn, multĝenrajn kaj universalajn kantverkistojn produktantajn preskaŭ garantiitajn sukcesojn, eĉ se tio severe punas diversecon kaj novigon.

Ni ankaŭ havas la malan kazon, kelkfoje tre simplajn kantojn, kiujn multaj komponistoj havas:

Uptown Funk, estis kreita de 13 komponistoj, kio kondukis la prezentiston Paul Gambaccini klasifiki ĝin kiel “la plej skribitan kanton en la historio.” Eĉ famaj kantaŭtoroj kiel Adele, Taylor Swift, kaj Ed Sheeran, kies identecoj estas grava parto de sia muziko, dependas de kunverkistoj.

Esploro farita de la revuo Music Week en 2017 montras, ke 4,53 komponistoj devis verki furoraĵon, dum 10 jarojn antaŭe ĝi postulis 3,52.

Kaj la melodio?

Aldo Narejos, hispana muzikisto, psikologo kaj entreprenisto, nomis “la formulo de sukceso” al aro de 4 akordoj I-V-VI-IV kun kiuj estas skribitaj inter 30% kaj 40% de la muzikaj sukcesoj de la lastaj jaroj.

Por fini…. La Auto-Tune .

La ideo por Auto-Tune naskiĝis en 1995, dum la spektaklo NAMM en Anaheim, Kalifornio. Dum tagmanĝo kun kelkaj amikoj kaj kolegoj de la laboro, la edzino de unu el ili komentis, kiel bonege estus krei aparaton, kiu permesus al li kanti kun bona intonacio.

En aŭtomata reĝimo, “vi elektas la skalon al kiu vi volas ke la sono de la instrumento aŭ la voĉo estu adaptita tiel ke la programo ĝustigu la notojn kiuj devias al la plej proksimaj ene de la aro-serio”. En mana reĝimo, profesiuloj uzas grafikan interfacon, kiu permesas al ili ludi kun la notoj, “repoziciigante ilin laŭ la tono responda al la skalo de la kanto.”

Eblas ankaŭ apliki la korektojn en reala tempo, anstataŭ en postproduktado, kio signifas, ke la artisto aŭdus la modifitan version de sia voĉo dum li kantas.

Kvankam Auto-Tune ne estis kreita por plifaciligi aferojn por malalt-talentaj artistoj (fakultato multaj atribuas al ĝi), ĝiaj subtenantoj ricevis severajn kritikojn.

La ŝato por ĉi tiu zorgema sintezo kreskis kiel ŝaŭmo, same kiel la kritiko de produktantoj kaj muzikistoj, kiuj ne akceptas la enkondukon de la voĉa efiko kiel gvidlinion. Aliaj korpigis ĝin sen tro da konsidero: Madonna, Daft Punk, Lady Gaga, Kanye West aŭ Maroon 5 estas nur kelkaj ekzemploj de novaj kredantoj.

Hipotezo

Nuntempe solistoj estas preferataj super grupoj pro stabilecaj kialoj kaj netalentaj kantistoj prefere ol talentaj pro kialoj de kontrolo, iu fama pro laborgrupo dungita de la muzikeldonejon havas malpli da deziro disputi kaj malpli eblecoj de gajni.

The post La Invado de Netalentaj Homoj (2) appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-05-08 15:58

La Balta Ondo

Julian Modest: La inundo

Julian ModestAndrej kaj Katja venis en la vilaon je la kvina posttagmeze. La junia suno ankoraŭ forte brilis, kaj la rivero malrapide kaj enue lulis sin kiel maljunulino, laca kaj elĉerpita de la somera varmo. Andrej parkis la aŭton ĉe la vojo, prenis la sakojn, kaj kun Katja trapasis la riveron tra la ligna ponteto.

La vilao estis sur negranda insulo, meze de la rivero kaj Andrej tre fieris pro tiu ĉi pitoreska loko. Lia patro, kiu konstruis ĉi tie la vilaon, en la korto plantis fragojn, frambojn, pomajn kaj pirajn arbojn.

Antaŭ jaroj Andrej kaj Katja ofte venis ĉi tien, sed dum la lastaj monatoj ili preskaŭ forgesis la vilaon. La laboro kaj oficaj problemoj estis multaj. Jam dum duona jaro Andrej kvazaŭ rampis sur la fundo de kota marĉo, el kiu li ne povis elnaĝi. Li estis esplorjuĝisto, kaj okaze de iu juĝproceso li kontraŭstaris al sia ĉefo. De tiam trankvilan tagon Andrej ne havis. La ĉefo komencis amasigi al li juĝprocesojn, esperante kaŝe, ke Andrej ne sukcesos solvi ilin kaj forlasos la oficon. Andrej tamen decidis ne rezigni. Frumatene li iris en la laborejon kaj eliris vespere la lasta. Li ŝatis sian laboron kaj ne deziris abdiki. Fojfoje laca kaj streĉita Andrej demandis sin: ĉu estas senco? Eble, meditis Andrej, antaŭ monato li devis eviti la intervjuon, kiun petis de li ĵurnalistino, sed tiam Andrej estis konvinkita, ke respondante al la demandoj, li helpos pri la justa solvo de unu el la plej grandaj kaj skandalaj procesoj. Tamen ĝuste tiu ĉi intervjuo kolerigis la ĉefon Vaklinov, kaj de tiam li kaj Andrej ne povis rigardi unu la alian. La malagrablaĵoj de la laborejo transiris al la familio kaj kiel serpentoj, varmigitaj de la printempa suno, ili elrampis el sub la ŝtonoj kaj venenis la familian vivon de Andrej kaj Katja.

Al Katja ne plaĉis, ke Andrej kontraŭstaris al sia ĉefo. Ŝi miris kaj ne komprenis kial Andrej konsentis esti intervjuita pri konfidencaj oficaj problemoj.

– Kion vi gajnis? – grumblis Katja. – Anstataŭ zorgi pri via trankvilo, vi sidiĝis sur erinacon. Nun vi plenumos la laboron de viaj kolegoj, kaj vi estos kulpa.

Andrej ne respondis. Li silentis. Almenaŭ Katja devis kompreni lin. Andrej iĝis silentema kaj animpremita. La bluaj okuloj de Katja, rigardante lin similis al glaciaj lagoj. Kiam Andrej kaj Katja estis kune, Andrej evitis interparoli kun ŝi, ĉar li bone sciis, kion ŝi diros. Katja denove ripetos, ke li ne devas opinii sin ĉiopova, ke li ne solvos la problemojn de la mondo, ke li devas pensi pri si mem, pri la familio, ĉar li vivas ne sola. Ja li havas infanojn kaj taskojn.

La atmosfero en la oficejo kaj hejme tiel lacigis Andrej-on, kvazaŭ nevidebla hirudo soife suĉis liajn fortojn. Andrej devis ripozi, haltigi tiun ĉi frenezan radon, kiu kruele turnis lin.

Vendrede estis varma kaj suna tago kaj Andrej proponis al Katja, ke ili iru en la vilaon. Surprize ŝi konsentis, kaj tuj post la fino de la labortago ili ekveturis. Kiam Andrej kaj Katja trapasis la riveron kaj ekpaŝis sur la insulo, Andrej kvazaŭ malfermis nevideblan pordon kaj eniris trankvilan mondon. Ĉi tie ĉio estis neordinara: la verdeco, la silento, la susuro de la rivero, la montara aero, forpelinta lian kapdoloron kaj liajn malhelajn pensojn, kiuj kiel vespoj rondflugis en lia kapo.

Andrej malŝlosis la malnovan kverkan pordon, eniris la vilaon kaj tuj frapis lin la malfreŝa, mucida odoro. Rapide li malfermis la fenestrojn. La rivera frisko eniris la ĉambron kiel petola bubo, kiu kurante enrigardis en ĉiujn angulojn, kaj tuj en la vilao ekestis lumo kaj freŝeco.

Dum Andrej kontrolis, ĉu ĉio ene estas tiel, kiel antaŭ jaro, Katja preparis la vespermanĝon. Ŝi lavis tomatojn, kukumojn, faris salaton kaj metis botelon da brando en la puton por malvarmiĝi. Andrej kaj Katja portis la tablon kaj seĝojn eksteren, sur la terason. Andrej plenigis la glasetojn per brando.

– Je via sano – li diris.

La tinto de la glasoj aŭdiĝis en la silenta antaŭvespero. Katja sidis surhavante dikan, hejmtrikitan puloveron. Ĉi tie en la intermonto, ĉe la rivero, la vesperoj estis humidaj kaj malvarmaj. Rigardante al la arbaro, Katja similis al eta birdo, kies kapo nur videblis de la flava plumaro. Ankaŭ nun ili ne konversaciis, kvazaŭ ambaŭ delonge ili diris ĉion unu al la alia, kaj jam ne estis pri kio paroli, aŭ eble ili ne deziris per la voĉoj rompi la profundan montaran silenton.

Andrej observis la verdajn montetojn, kiuj nun iom post iom malaperis en la krepusko, kvazaŭ sur ilin lante falis mola violkolora kurteno. Supre palpebrumis la steloj, similaj al scivolemaj infanaj okuloj. La arbaro kvazaŭ flustris kaj rakontis longan senfinan fabelon. Kaj nun, en la silenta somera nokto, Andrej eksentis la spiron de la arbaro, simila al virino, kiu dormas profunde kaj trnkvile.

Andrej kaj Katja longe sidis sur la teraso. Super iliaj kapoj kiel flava okulo lumis la lanterno. Ĉi tie ne estis kurento kaj nur la lanterno ĵetis malfortan citronkoloran lumon. Kiam iĝis tre mallume kaj malvarme, Katja kaj Andrej eniris la vilaon. Ili jam ne kutimis dormi kune. Andrej enlitiĝis en la unua ĉambro kaj Katja en la alia.

Post la noktomezo Andrej vekiĝis. Ekstere pluvis – forte kaj torente. Ekis tondroj. Fulmoj kiel drakaj langoj disŝiris la firmamenton. Andrej restis senmova en la lito. De kie venis tiu ĉi pluvo, ja estis varma kaj agrabla tago, – meditis li. La pluvo vipis la fenestrojn, la vento ekstere skuis kaj fleksis la arbojn kaj kvazaŭ proksime plorĝemis virino. Ĝis la mateno Andrej ne ekdormis. Li aŭ dormetis, aŭ subite vekiĝis pro la torenta pluva tamburo. Kiam mateniĝis, Andrej saltis de la lito kaj ekstaris ĉe la fenestro. Tio, kion li vidis ekstere, timigis lin. La rivero elbordiĝis kaj inundis la korton de la vilao. Andrej vestis sin kaj rapide eliris eksteren. Maltrankvile li ĉirkaŭrigardis. Nur je kvindek metroj de la domo la rivero fluis kiel furio, torenta, malhela, trenanta branĉojn kaj arbojn. Tion Andrej neniam vidis. Li eĉ ne supozis, ke tiu ĉi kvieta pigra rivero povas esti tiel terura. Dum li staris sur la teraso de la vilao, la furioza rivero forportis la lignan ponton kiel pajleron. Andrej mordis siajn lipojn. De la alia flanko, ĉe la vojo, estis lia aŭto, sed la rivero jam portis ankaŭ ĝin, kaj la aŭto eknaĝis kiel boato malproksimen. Andrej ne kredis al siaj okuloj. La pluvo malsekigis lin, kvazaŭ li staris sub la duŝilo. Li rigardis kvazaŭ stuporita kaj ne sciis kion fari. La rivero inundis la korton, kaj ĉio antaŭ liaj okuloj malaperis. La korto jam similis al lago, pli ĝuste al maro, kies bordo ne videblas. Andrej ne rimarkis, kiam el la domo eliris Katja kaj ekstaris apud li. Ŝi rigardis la inundon per siaj larĝe malfermitaj okuloj. Neniam Andrej vidis tian teruron en ŝia rigardo. Nun Katja certe diros, ke li estas kulpa, li venigis ŝin ĉi tien kaj se ili ne estus venintaj en la vilaon, ili ne travivus tiun ĉi koŝmaron, sed ŝi rigardis la inundon kaj eĉ unu sonon ne prononcis, kvazaŭ ŝi estus perdinta kaj la menson, kaj la parolkapablon.

Andrej ne sciis, dum kiom da minutoj ili staris sub la pluvo. Ili eniris en la domon kaj komencis kontroli, kiom da nutraĵo kaj akvo ili havas. Evidente tiu ĉi koŝmaro ne finiĝos rapide, kaj la inundo riglos ilin ĉi tie, verŝajne dum longa tempo.

La rivero iĝis pli kaj pli terura. La domo staris en la korto kiel soleca insulo. La nutraĵo kaj la akvo eble sufiĉos por du tagoj. Andrej kaj Katja ne alportis plu, sed nun ili devis tre ŝpareme manĝi kaj trinki, ĉar ili ne sciis, dum kiom da tagoj ili restos ĉi tie, en tiu ĉi kaptilo. Al neniu ili povis telefoni kaj certe neniu povus helpi ilin? Nur la gefiloj sciis, ke ili estas ĉi tie, sed eble ankaŭ en Sofio la pluvo torentis.

Posttagmeze la akvo inundis la ĉambrojn. Andrej kaj Katja sidiĝis sur la granda manĝotablo. Ĝi estis la plej alta kaj sola seka loko en la ĉambro.

“Ni sidas sur la manĝotablo – meditis Andrej – sur la tablo, ĉe kiu ni manĝas kaj ĝi estas unusola, kiu ligas nin”.

Vesperiĝis, kaj la mallumo iom post iom kovris ilin kiel peza, malseka tolo. Katja ekparolis:

– Andrej.

Li ne certis ĉu li aŭdis sian nomon, sed li respondis:

– Jes.

Ekstere la rivero muĝis kiel sangavida besto, kiu tuj saltos kaj disŝiros ilin.

– Mi deziras diri ion al vi – flustris Katja.

– Kion?

Ŝi proksimiĝis al li, kaj Andrej eksentis, ke ŝi tremas kiel malvarmumita hirundo.

– Andrej – ripetis Katja. – Ne koleru kontraŭ mi. Mi kredas vin. Mi ĉiam kredis vin.

Li ne komprenis bone, kion ŝi deziras diri.

– Vi ege kolerigis viajn kolegojn pro via intervjuo en la ĵurnalo. Ili deziris venĝi vin. Ili komencis telefoni al mi kaj diri, ke vi havas amatinon, ke vi pasigas multe da tempo kun ŝi. Mi ne kredis, sed nun mi deziras diri al vi: mi kredas vin, ĉiam mi kredis vin.

Katja eksilentis kaj enspiris profunde. Andrej etendis sian brakon, kaj en la mallumo li tuŝis ŝian etan malvarman manplaton.

Ĉi tiu novelo aperis en la printempa (marta) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №1 (307).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Julian Modest: La inundo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-08 08:00

2021-05-07

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Pasero kaj ties kvar idoj (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 


Fratoj Grimm
Pasero kaj ties kvar idoj


Pasero havis kvar idojn en hirunda nesto. Kiam ili fariĝis flugkapablaj, fiaj buboj detruis la neston per puŝoj. Sed ili ĉiuj bonŝance transvivis en furioza vento. La maljuna pasero bedaŭris, ke post ilia nasko li ne avertis kaj bone instruis ilin kontraŭ diversaj danĝeroj.

Aŭtune en tritikokampo kunvenis multaj paseroj. Tie la maljuna pasero retrovis siajn kvar paserojn, kiujn li, plena de ĝojo, kondukis hejmen.

„Aĥ, karaj idoj miaj, kiom mi zorgis somere pro vi, ĉar vi enventiĝis sen miaj instruoj; aŭskultu miajn vortojn, kaj obeu vian patron, kaj estu tre atentemaj, ĉar malgrandaj birdoj devas elteni grandajn danĝerojn!“

Poste li demandis la plej maljunan idon, kie ĝi restadis dum la somero kaj kiel ĝi nutris sin.

„Mi restadis en la ĝardenoj, serĉis raŭpetojn kaj vermetojn, ĝis kiam maturiĝis la ĉerizoj.“

„Aĥ, filo mia“, diris la patro: „La bekopaŝtado ne estas aĉa, sed ĝi estas ligita kun granda danĝero, tial estontece tre atentu, kaj speciale en tiu kazo, se en la ĝardeno iradas homoj, kiuj portas longajn verdajn stangojn, kiuj interne estas malplenaj kaj supre havas truon.“

„Jes, patro mia, sed se tiam estas gluita per vakso verda folieto sur la truon, kio tiuokaze?“ respondis la filo.

„Kie vi vidis tion?“

„En la ĝardeno de komercisto“, respondis la ido.

„Ho, filo mia“, respondis la patro, „komercistoj estas viglaj! Se vi estis ĉe tiuj mondaj vojaĝantoj, vi lernis sufiĉe da monduma fleksebleco. Observu kaj uzu ĝin laŭorde kaj ne fidu tro al viaj kapabloj.“

Poste li pridemandis alian: „Kie vi troviĝis?“

„Sur kortego“, respondis la filo, „paseroj kaj ridindaj birdoj ne servas tiuloke, kie estas multe da oro, veluroj, silkoj, militistaro, kirasoj, nizoj, noktuoj kaj bluŝtrumpuloj. Oni restadu en la ĉevala stalo, kie oni svingadas la avenon, aŭ kie oni draŝadas ion, tie bonŝanco kaj paco povas havigi al vi ĉiutage grajnojn.“

„Jes, patro“, aldonis la ido, „sed, se la stalbuboj metas birdokaptilojn, ligante siajn maŝojn en la pajlon, kelkaj el ni firmkroĉiĝas en ili.“

„Kie vi vidis tion?“ demandis la maljuna pasero.

„En la kortego, ĉe la buboj de la ĉevalstalo.“

„Ve, filo mia, kortegaj buboj estas malicaj buboj! Se vi estis tie en la kortego kaj ĉe la mastroj kaj ne lasis plumojn tie, vi lernis konsiderinde bone kaj certe scias, kiel oni devas eskapi ie en la mondo. Sed estu atentema, la lupoj ofte voras ankaŭ la inteligentajn hundetojn.“

La patro tiris ankaŭ la trian al si: „Kie provis vi savi vin?“

„Sur la veturvojoj kaj kampaj vojoj mi ĵetis ŝnurojn en kuvojn kaj tie de tempo al tempo grajnon aŭ hordeon kaptis.“

„Tio estas ja“, diris la patro, „delikataj nutraĵoj, sed tamen, kiam vi estas en tranĉeofosaĵo, rigardu ofte supren, speciale tiukaze, se iu kliniĝas kaj volas levi ŝtonon, ke vi ne plu restu tro longe tie.“

„Estas vere“, diris la ido, „sed, se iu portus murobrikon aŭ manteneblan ŝtonon surbruste aŭ en poŝo, kio tiukaze?“

„Kie vi vidis tion?“

„Ĉe la ministoj, kara patro, se ili veturas supren, ili ĉeokaze portas kutime manteneblajn ŝtonojn ĉe si.“

„Ministoj, laboristoj, frapistoj! Se vi estis ĉe ministoj, vi vidis multon kaj spertis multon. Reflugu, kaj tamen estu atentema, ministoj jam mortigis sufiĉe multajn paserojn per kobalta erca ero.“

Fine la plej juna ĉe la patro estis en la vico. „Vi, mia kara nestgrakanta ideto, vi estis ĉiutempe la plej petola kaj plej malforta, restadu ĉe mi, la mondo havas tiom da krudaj kaj malicaj birdoj, kiuj havas kurbigitajn bekojn kaj longajn ungegojn kaj embuskas kompatindajn birdetojn kaj voras ilin, restadu ĉe viaj samfamilianoj kaj kolektu la malgrandajn araneojn kaj raŭpetojn de la arboj aŭ dometoj, tiel vi estos kontenta dum longa tempo.“

„Kara patro, kiu sin nutras, sen tio, ke io ajn putras, tiu vivas longan tempon, kaj neniu nizo, akcipitro, aglo aŭ cirkuo damaĝas al ĝi, se ĝi ĉiutage matene kaj vespere fidele dediĉas al sia nutrado kaj rekomendiĝas al Dio, kiu estas la kreinto kaj vivtenanto de ĉiuj arbar-kaj vilaĝbirdoj, kiu aŭdas ankaŭ la kriadon kaj preĝadon de la junaj korvoj, ĉar sen lia volo ne falas eĉ pasero aŭ neĝofloketo sur la teron.“

„Kie vi lernis tion?“

La ido respondis: „Kiam la furioza vento min forŝiris de vi, mi retroviĝis en preĝejo, tie mi kolektis dum la tuta somero muŝojn kaj araneojn de la fenestroj kaj aŭdis tiujn dirojn kaj preĝojn, tie la patro de ĉiuj paseroj dumsomere nutris kaj gardis min kontraŭ ĉiu malfeliĉo kaj furioze atakantaj birdoj.“

„Konfidu, mia kara ido! Se vi fuĝas en la preĝejojn kaj helpas forigi la araneojn kaj zumantajn muŝojn kaj ĉirpas al Dio kiel la junaj korvoj kaj rekomendiĝas al la eterna kreanto, vi certe transvivos, kaj eĉ, se la tuta mondo estus plena de sovaĝaj perfidaj birdoj.

   Se vi rekomendas vin al Di’,
   suferas, preĝas, atendas pri l’ mild’ de Li,
   konservos purecon vi en kred’,
   jen helpos Dio vin kun pret’.“


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Sperling und seine vier Kinder“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-07 22:33

Neniam milito inter ni

Brazilo : 25 mortintoj en sanga operaco kontraŭ narkotaĵoj en favelo de Rio

Video 07/05/2021 Kolero eksplodis en la stratoj de Rio-de-Ĵanejro. Kelkaj dekoj da loĝantoj de favelo norde de la brazila urbo surstratiĝis por esprimi sian koleron kontraŭ la polico, post operaco kontraŭ narkotaĵoj plenumita de la polico, kaj kiu degeneris...

de neniammilitointerni je 2021-05-07 20:04

Revuo Esperanto

Unesko ĝojas pro 5 686 respondoj al enketo en Esperanto: la enketo daŭros ankoraŭ du monatojn


La 3-an de majo, demandite de la 2-a Vicprezidanto de UEA, Trezoro Huang Yinbao, la respondeculo ĉe Unesko pri la enketo “Futuroj de Edukado”, S-ino S. Magalage, respondis jene, kopie al la komisiito de UEA pri Konsciigo, Renato Corsetti, mem la iniciatinto kaj tradukinto de la enketo en Esperanton:

Kara Trezoro Huang Yinbao,

Dankon pro via mesaĝo. La 1-minuta enketo Futuroj de Edukado restos uzebla ankoraŭ dum du monatoj. Ni estas tre ĝojaj informi vin, ke ĝis nun [je la 11-a horo matene la 3-an de majo] al la Esperanto-lingva versio de la enketo respondis 5 686 personoj.
Surbaze de tiuj respondoj, via komunumo konsideras, ke la ĉefaj tri defioj estas: 1) Klimata ŝanĝiĝo; 2) Ekonomiaj malegalecoj; 3) Armila konflikto/milito.
Rigarde al la tri celoj de edukado [klerigado], oni elektis: 1) Homajn rajtojn; 2) Pacon; 3) Daŭripovon.
En tiu ĉi momento 52% de la respondintoj estas viroj, 43% virinoj (certa kvanto el la enketitoj preferis ne informi pri la seksa aparteno). Aparte interesa estas la fakto, ke la junularo (inter la aĝo de 15-30 jaroj) provizis nin per 42% de la respondoj: estas bonege, ke danke al vi ni eksciis multe pli pri la junularaj vidpunktoj rilate tiujn gravajn demandojn. Ni ĝojus ricevi pliajn respondojn de via komunumo.
Dankon ankoraŭfoje por via granda subteno kadre de tiu ĉi iniciato.
S. Magalage

Per ĉi tiu Gazetara Komuniko la Estraro de UEA esprimas siajn dankojn al:

• ĉiuj individuaj partoprenintoj;
• landaj kaj lokaj Esperanto-asocioj kaj -kluboj;
• fakaj asocioj, precipe ILEI, TEJO, IKEF, UMEA kaj iliaj landaj sekcioj;
• lernejoj kaj kursoj pro iliaj instigoj al siaj lernantoj;
• kaj speciale al Esperanta Civito, Libera Folio, La Ondo de Esperanto kaj ĉiuj Esperanto-retejoj kaj Esperanto-radioj pro iliaj kunlaboremaj informadoj kaj alvokoj per siaj kanaloj.

La Estraro petas ĉies daŭrajn kontribuojn por varbi novajn partoprenantojn.

UEA refoje alvokas, ke ĉiu ankoraŭ nerespondinta esperantisto plenigu la facilan enketilon laŭ la indiko sur la retejo:

https://en.unesco.org/futuresofeducation/top-3-challenges-and-purposes-e...

(mallonge: http://bit.ly/enketounesko2021).

Ĉiuj Esperanto-organizaĵoj, grupoj kaj kluboj bonvenas denove dissendi en siajn novajn anoncojn por instigi aliajn esperantistojn partopreni. La enketado daŭros almenaŭ ĝis la mezo de junio.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-05-07 18:56

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Enigmofabelo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 

Fratoj Grimm
Enigmofabelo

Tri ulinoj estis transformitaj en florojn, kiuj staris surkampe. Sed unu el ili ĉiunokte rajtis esti en sia domo. Jen ŝi iam diris al sia edzo, kiam proksimiĝis la mateno kaj ŝi denove devis iri al siaj kunulinoj sur la kampon por fariĝi floro: „Se vi venos hodiaŭ antaŭtagmeze kaj derompos min, mi estos savita kaj de tiam restados ĉe vi.“ Tio poste ankaŭ okazis tiel.

Nun leviĝas la demando, kiel la edzo ekkonis ŝin, kvankam la floroj estis tute samaj, do sen diferencoj?

Jen la respondo: „Ĉar ŝi nokte estis en sia domo kaj ne sur la kampo, la roso ne falis sur ŝin, kiel sur la du aliajn, pro tio la viro ekkonis ŝin.“



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Rätselmärchen“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-07 11:22

La Balta Ondo

Nia mondo disfalas

BelovNia mondo disfalas. Ĉu vi rimarkis tion? Temas ne pri disfalo fizika, sed pri la kultura, politika kaj komunika. Ĝi ne aspektas kiel mondofino, tamen ĝiaj sekvoj estas vere katastrofaj. Ŝajnas ke eĉ la Lingvo Internacia ne kapablas mildigi ilin.

FIASKO DE LA ESPEROJ

Ĉu vi memoras la entuziasmon de la 1980aj jaroj? La fera kurteno falis, la aŭtoritataj reĝimoj en Orienta Eŭropo foriris senreziste, merkata ekonomio kaj demokratiaj registaroj ekregis ĉie, kaj la fascinita Francis Fukuyama proklamas “Finon de historio” – ja la venko de liberalismo ŝajne markis la finon de la politika kaj socia evoluo.

Kio restis de tiu epoko? Preskaŭ nenio. Ni vivas sur ruinoj de tiamaj esperoj kaj vanaj revoj. La Varsovia pakto malaperis, sed NATO restis kaj kreskis – malgraŭ promesoj al la naiva Miĥail Gorbaĉjov. Eŭropa Unio kreskis duoble, sed fendiĝis interne. La araba printempo transformiĝis je araba vintro, alportinte anstataŭ demokration kaj prosperon novajn diktaturojn kaj militojn. La plej potenca ŝtato de la mondo plonĝis je la militon kontraŭ teroro – la unua en la mondo milito direktita ne kontraŭ lando aŭ ideologio, sed kontraŭ batalmetodo – kaj detruinte plurajn landojn atingis nenion.

Oni multe babilis pri tutmondiĝo, sed fine la mondo disfalis je tri ĉefaj potencoj – Usono, Ĉinio kaj Ruslando – ĉirkaŭ kiuj grupiĝas satelitoj kaj navedas klientoj. Rilatoj inter tiuj ĉi mondpotencoj atingis sian malpinton, kaj iliaj militistoj ĉiam pli ofte provokas unu la aliajn, evitante grandan konfrontiĝon nur lastmomente. Feliĉe, ĉiam haveblas mortigeblaj anstataŭantoj de la vera malamiko – nun por tio servas loĝantoj de Sirio kaj Libio – sed jen kaj jen kugloj trafas malamikon rekte kaj obusoj eksplodas tro proksime al trupoj de la grandaj armeoj.

La internacia politiko degeneris kompare ne nur al la fajnaj diplomatiaj ludoj de la 18a jarcento kaj “reala politiko” de la jarcento 19a, sed eĉ superis la obstinan stuporecon de la Malvarma Milito. Anstataŭ intertraktoj aŭdiĝas nur laŭtaj deklaroj, anstataŭ kunlaboraj programoj naskiĝas koleraj tvitaĵoj kaj lokon de internaciaj koalicioj okupis primitiva klabo de sankcioj – senfinaj kaj senrezultaj.

Ŝajnas, ke neniu speciale indignis, kiam Donald Trump rakontis, ke li nur lastmomente nuligis ordonon murdi prezidenton de Sirio. Lia posteulo promesis tute kontraŭan politikon, sed komencis sian oficperiodon, bombardante la saman Sirion kaj dirinte ke la prezidanto de Ruslando estas murdisto. Ne estas mirinde, ke tiu lasta respondis per infana ŝerco – jam ne eblas trakti tiaĵojn serioze.

Cetere ankaŭ la interna politiko ne elvokas iaman entuziasmon. “Tio estas ne demokratio, tio estas moko. Homaj rajtoj, libereco, demokratio – ĉio ĉi transformiĝis je parodio”, – amare konstatis la franca filozofo Jean Baudrillard nelonge antaŭ sia morto en 2007. Apenaŭ li imagis kiom multe ni sukcesis malprogresi ĝis 2021.

MANIPULADO ANSTATAŬ INFORMADO

Ĉu ni povas kontraŭi tion? Apenaŭ. La historia procezo evoluas sub influo de la fortoj oble pli povaj ol iu ajn individuo aŭ grupo. La ondo devas atingi sian pinton antaŭ ĝi falos por malaperi kaj cedi lokon al sekva ondo. Ni povas nur pene deteni tiun ĉi ondegon de disfalo je kompleta ĥaoso, zorgi, ke maturiĝanta frukto ne pereu pro subita frostiĝo, nek putru surarbe post maturiĝi. Por tio ni devas fari du aferojn – pensi kaj interŝanĝi niajn pensojn. Ĉu simpla tasko?

Sed nome tio ĉi iĝas ĉiam pli komplika afero. Ideo pri gazetara libereco kiel nepra trajto de ĉiu demokratia socio jam meritas en vortaroj rimarkon “arkaika”. Aro da korporacioj regas la tutmondajn gazetaron kaj televidon, laŭplaĉe manipulante je amasa konscio. Produktado kaj konsumado de novaĵoj iĝis same industriskala afero kiel fabrikado de aŭtoj aŭ maĉgumo. Du mondoj definitive interplektiĝis – la potenco, kiu helpas gajni monon, kaj la mono, kiu helpas gajni potencon.

Dum kelkaj jaroj ĉiutage amaskomunikiloj histeriis pri la “senduba” enmiksiĝo de Ruslando je la prezidanta baloto en Usono (“la usonanoj mem neniam elektus Trumpon!”). La fina raporto de la prokuroro Robert Mueller agnoskis mankon de ajnaj pruvoj – jaroj da enketado rezultiĝis je nenio krom supozoj kaj konjektoj. Sed kiu zorgas? La nova prezidento jam ripetis la samajn akuzojn kaj deklaris ke li “pagigos” Ruslandon pro tio.

Eŭropanoj ofte mokas la usonanojn pro ties malklereco, sed efektive ili estas same subiĝintaj al la amaskomunikila manipulado. Demandu iun ajn eŭropanon kio okazis en Sud-Osetio en 2008, kaj tiu diros ke la granda Ruslando atakis la etan Kartvelion kaj aneksis parton de ĝi. Mi rememoras, kiel mi diris al pola amiko, ke komisiono de Eŭropa Unio, esplorinta la aferon, konkludis, ke la militon komencis Kartvelio, rompinta la internacian juron kaj Ruslando defendis siajn pactrupojn, lokitajn en Sud-Osetio surbaze de internacia kontrakto. “Ĉu tio estas publikigita ie?” miris la eŭropano. Tiutempe la raporto jam dek jarojn polviĝis en la arkivoj de Eŭropa Unio dum en la amasa konscio firme enradikiĝis fabelo, plantita de amaskomunikiloj.

Oni esperis, ke sociaj retoj kaj Interreto ĝenerale solvos tiun problemon, ebligante al la homoj rektan kaj liberan aliron al informoj kaj interŝanĝon de opinioj. Sed ankaŭ tiuj esperoj montriĝis vanaj. En Interreto efektive eblas trovi preskaŭ iujn ajn informojn, sed 90% de la uzantoj kontentiĝas je kelkaj plej popularaj informfontoj, kiuj estas same regeblaj kaj manipuleblaj kiel la gazetaro kaj la televido. Oni ofte plendas pri blokado de Guglo kaj eksterlandaj sociaj retoj en Ĉinio. Tamen la esploroj montris, ke plejparto de la ĉinoj tute ne suferas pro tio kaj eĉ eksterlande plu uzas nur ĉinajn retejojn kaj retservojn – ili simple ne interesiĝas pri la aliaj.

Same okazas en Ruslando, kie funkcias abundo da sendependaj retejoj, kaj homoj povas esprimi sian opinion libere, sed plejparto simple ripetas la enhavon de la novaĵoj, ĉerpitaj el siaj kutimaj fontoj – porregistaraj aŭ opoziciaj. La sociaj retoj anstataŭ kontribui al diverseco de la opinioj kreas por ĉiu lian propran mondon, en kiu alternativaj opinioj ne ekzistas. Kaj Esperanto montriĝis same senefika kiel ĉiuj aliaj lingvoj kontraŭ tiuj nevideblaj muroj, disigintaj la homojn.

KOMFORTA BOBELO

Vi certe rimarkis ke Fejsbuko montras al vi ĉefe homojn, kies afiŝojn vi ŝatis kaj novaĵojn de retejoj, kiujn vi aktive komentas. Tio kreas por ĉiu uzanto medion komfortan kaj samtempe trompan. Kun ĉiu ŝatoklako li foriĝas de la alternativaj opinioj, ĉirkaŭinte sin per informa bobelo, el kiu videblas la aliuloj, sed ne aŭdeblas iliaj voĉoj. Cetere, eĉ se foje uzanto renkontas opiniojn, malkonformajn al liaj propraj, li simple ignoras ilin anstataŭ pripensi kaj priparoli – ja por tio sufiĉas nur svingi la fingron kaj la bendo ruliĝos malsupren, dronigante oponanton en forgeso de Fejsbukaj unutagaĵoj. Kaj esperantistoj kondutas same blinde, preferante komforton de pretaj respondoj ol ilian memstaran serĉadon. Mi spertis tion plurfoje.

Antaŭ jaroj mi komentis afiŝon de pola esperantisto, klariginte, ke rilatoj inter la ŝtato kaj eklezio en Sovetunio ne estis tiel simplaj, kiel li prezentas ilin, sed ili variis de arda konfrontiĝo en la 1920aj jaroj ĝis aktiva kunlaboro en la 1940aj kaj ĝenerala indiferento en la 1980aj, do preĝejoj estis jen fermataj, jen malfermataj.

“Mensogo denove!” – eksplodis la polo, entuziasme batalanta kontraŭ kaŝitaj komunistoj (ĉefe per bildoj en sociaj retoj). “Oni ne povis remalfermi tiujn preĝejojn, ĉar ĉiuj preĝejoj en Sovetunio estis detruitaj! Mi vidis tion en Jutubo!” Kaj li aldonis ligilon al iu pola filmeto. Mi respondis per foto de la romkatolika preĝejo Sankta Jozefo, konstruita de poloj en mia urbo Tjumeno en 1903-1906 kaj klarigis, ke mi loĝas cent metrojn de ĝi, do mi povas atesti ke ĝi plu ekzistas kaj funkcias. Cetere, tion povus konfirmi (iam) ankaŭ la papo Johano Paŭlo la 2a, sanktiginta la preĝejan sonorilon antaŭ ĝia sendo el Pollando en 1999, kaj pola pastro servanta tie. Sed ĉu tio efikus? Ĉu mia oponanto agnoskis sian eraron aŭ almenaŭ faris pliajn demandojn? Li simple silentiĝis kaj forigis min en sia amiklisto. Lia informa bobelo restis netuŝita.

Tjumeno

Tjumeno. Romkatolika preĝejo S-ta Jozefo. (Foto: Stanislav Belov)

Tiaĵoj ripetiĝis plurfoje. Mi ofte sentas min kiel homo, kiu penas klarigi, ke mamutoj formortis, sed mi aŭdas responde indignan neadon: “Ne mensogu! Mi ĵus vidis en televido mamuton vagantan tra Afiko! Ĝi aspektas tute viva, ĝi nur perdis la harojn, evidente pro varmego”. Li kredas ke li pravas, do li ne bezonas la faktojn.

La plej mirinda afero estas, ke tio okazas ne nur al sencerbuloj, kies menso frostiĝis en la tempo de la Malvarma milito, sed ankaŭ al homoj oble pli inteligentaj kaj informitaj.

En 2017 mi recenzis la romanon Amo inter ruinoj de Trevor Steele, dediĉitan al la lastaj jaroj de Sovetunio kaj bazitan sur liaj propraj spertoj kaj rememoroj. Laŭdinte la bone transdonitan etoson de tiu tempo, mi tamen devis listigi abundon da eraroj koncerne la faktojn, nomojn, vortojn kaj kutimojn, kiuj transformis la priskribitan lokon je iu fabela lando, apenaŭ rekonebla. Kiel reagis la aŭtoro?

En sia komento ĉe Monato li nur riproĉis min pro la tro longa recenzo (kvazaŭ nombro da listigitaj eraroj dependis de mi) kaj aldonis: «Do mi ne asertas neeraripovon, sed mi preferas kredi la vortojn de miaj multaj konversacipartneroj de 1990-91 ol la “faktoj” de s-ro Belov. Ekzemple li asertas, ke “nur du judoj” estis murditaj en Estonio de la stalinaj agentoj, kaj tio okazis en 1949, ne 1939. Do, kiu pravas: s-ro Belov, aŭ la estonaj esperantistoj, kiuj rakontis al mi pri la murdo de siaj familianoj en 1939».

Mi estis ŝokita. Kvin minutoj da serĉado en Vikipedio sufiĉus por kompreni, ke li konfuzis du malsamajn eventojn – reprezaliojn okazintajn en Estonio en 1939 kaj kampanjon kontraŭ “kosmopolitoj”, lanĉitan en 1949 en la tuta Sovetunio. Sed por kio serĉi la faktojn, se vi jam havas kredon?

Ĉio ĉi memorigis al mi scenon el la filmo Sinjorino malaperas (The Lady Vanishes) de Alfred Hitchcock. Tie psikologo multe babilaĉas pri eventualaj kialoj de “falsa rememoro” de la ĉefa heroino perdinta sian amikinon en trajno kaj post aŭdi, ke tiu tamen ekzistas kaj estis ŝtelita, li ne perdas sian aplombon eĉ por unu sekundo. “Via teorio fiaskis!” – atakas la junulino. “La teorio estis bona. La faktoj estas fuŝaj”, – trankvile respondas la “fakulo”.

FABELOJ VENKAS LA FAKTOJN

Ĉu vi konas Avon Froston? Tiu estas la rusa versio de Sankta Nikolao. Barbulo en ruĝaj vestoj, li venas en Novjaro al infanoj por gratuli ilin kaj disdoni donacojn. Foje ĉe tio ĉeestas la nigra sorĉistino Baba Jaga, kiu komplotas kontraŭ lin kaj la tutan mondon, sed Avo Frosto ĉiam venkas ŝin, batas per sia bastono kaj forpelas. Ĉiuj aplaŭdas. Kial mi rememoris tion?

Antaŭ nelonge mi komentis afiŝon de eŭropa esperantisto, dediĉitan al malliberigo de fama opoziciulo en Ruslando. Mi atentigis lin pri pluraj signoj indikantaj, ke efektive la aŭtoritatoj traktas lin milde kaj planas (plu) uzi iucele. Ĉio ĉi estas tute evidenta por iu ajn homo, pli-malpli scianta, kiel vere funkcias la politika, sekureca, juĝeja kaj malliberiga sistemoj en Ruslando. Ĉu responde aŭdiĝis argumentoj?

“Viaj komentoj estas interesaj kiel fenestreto al la mondo de konspir-teorioj, sed bedaŭrinde mi tute ne povas konsideri ilin serioze, ĉar vi komplete neglektas faktojn”, – reagis mia oponanto. Mi rimarkigis ankaŭ pri pluraj malkongruaĵoj en la populara en la okcidentaj amaskomunikiloj rakonto pri venenado kaj mirinda saviĝo de tiu politikisto kaj alvokis ne esti naiva, sed esplori la aferojn pli profunde, sed responde aperis nur: “Evidente neniu el ni konvinkos la alian pri ties naiveco, do ni restu ĉe niaj respektivaj komprenoj pri la mondo”. La diskuto finiĝis.

Mi sentis min kvazaŭ homo, kiu klarigis al infano, ke efektive Avo Frosto kaj la sorĉistino, kontraŭ kiun li batalas, estas nuraj aktoroj, kiuj laboras en la sama firmao kaj ofte estas bonaj amikoj. Tamen responde aŭdiĝis obstina neado: “Tio estas nuraj konspir-teorioj! Mi mem vidis kiel ili batalis”. Se la homo inteligenta, perfekte parolanta la rusan kaj dum jardekoj verkinta pri Ruslando preferas kredi al belaj fabeloj pri batalo inter la Bono kaj Malbono, do kio okazas en la kapoj de ordinaraj homoj?

RIMEDO, SED NE SAVILO

La historio jam pruvis, ke Zamenhof estis naiva kaj eraris plurkampe. Esperanto ne povas interpacigi la homojn – post 130 jaroj esperantistoj malsukcesis fari tion eĉ ene de sia eta komunumo. Nun ni vidas ke ankaŭ espero pri interkompreniĝo fiaskis.

Evidente ne sufiĉas kompreni la vortojn de aliulo, necesas kompreni ankaŭ la sencon de lia parolo, esti kapabla ekrigardi la aferon per liaj okuloj, liberiĝi je fabeloj trudataj de la amaskomunikiloj kaj kliŝoj proponataj de la medio. La rolo de Esperanto tiukampe estas ne pli grava ol tiu de iu ajn lingvo. Usonanoj, buĉintaj unu la alian dum kvar jaroj de la enlanda milito, parolis la saman lingvon. Germanoj kaj jidlingvaj judoj bone komprenis unu la alian, kio ne malhelpis al la unuaj masakri la duajn kiel fiinsektojn ekstermendajn. Ni simple plian fojon konvinkiĝis ke Esperanto estas normala lingvo, kapabla faciligi la konversacion, sed ne garantianta interkompreniĝon de ties partoprenantoj.

“Ĝis homo ne akiris kapablon pensi originale, tio estas memstare, ne havas sencon postuli, ke neniu malhelpu esprimon de liaj pensoj”, – skribis Erich Fromm en 1941. Evidente tio validas ankaŭ al la Lingvo Internacia, kiu faciligas la paroladon, sed apenaŭ influas la pensadon.

Stanislav Belov

Ĉi tiu teksto aperis en la printempa (marta) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №1 (307).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/belov-5

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Nia mondo disfalas appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-07 08:06

Stela nur ĉiam kritikas

Nur se ili scius

Mi rigardas mian grandan ventron kiun mi tre bone povas kaŝi, ĉar en tiuj retaj kunsidoj oni nur vidas la …

Legi plu

de Stela je 2021-05-07 03:00

2021-05-06

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Neĝulino kaj Rozulino (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 

Fratoj Grimm
Neĝulino kaj Rozulino 

Malriĉa vidvino vivis en sola kabaneto, kaj antaŭ la kabaneto estis ĝardeno, en kiu staris du rozarbetoj. Unu el ili portis blankajn, kaj la alia ruĝajn rozojn. La vidvino havis infanojn, kiuj similis al la rozarbetoj, kaj unu el ili nomiĝis Neĝulino kaj la alia Rozulino. Ili estis ambaŭ tre piaj kaj bonaj, ili laboris tiel laboreme kaj pacience, kiel apenaŭ iuj du aliaj infanoj en la mondo. Neĝulino estis pli kvieta kaj pli milda ol Rozulino. Rozulino preferis saltadi sur la herbejoj kaj kampoj, serĉis florojn kaj kaptis somerajn birdojn, sed Neĝulino sidis pli volonte hejme ĉe sia patrino kaj helpis en la dommastrumado aŭ antaŭlegis ion, kiam neniu laboro estis farenda. La infanoj amis sin reciproke tiel, ke ili ĉiam tenis sin ĉemane, tiom ofte, kiom ili promenis ekstere. 

Kaj kiam Neĝulino diris: „Ni ne forlasu unu la alian“, respondis Rozulino, „ne dum nia tuta plua vivo.“

Kaj la patrino aldonis: „Tio, kion havas unu el vi, vi dividu ĉiam kun la alia.“ 

Ofte ili kuris solaj en la arbaro kaj kolektis ruĝajn berojn, sed neniu besto atakis ilin, male ili eĉ proksimiĝis konfide: la leporeto manĝis brasikajn foliojn el iliaj manoj, la kapreolo paŝtis flanke de ili, la cervo pretersaltadis tute gaje kaj la birdoj restis sur la branĉoj kaj kantis ĉiujn kantojn, kiujn ili konis. Neniu malfeliĉo trafis ilin. Se ili malfruiĝis nokte en la arbaro kaj la nokto surprizis ilin, ili kuŝigis sin unu apud la alia sur la musko kaj dormis ĝis la mateno, kaj la patrino sciis tion kaj pro ili tute ne maltrankviliĝis. Foje, kiam ili tranoktis en la arbaro kaj matenruĝo vekis ilin, ili vidis belan infanon en blanka briltrema robeto apud ili sur la kampadejo. Ĝi ekstaris kaj rigardis ilin tute afable, sed ne diris ion kaj iris en la arbaron. Kaj kiam ili ĉirkaŭrigardis, ili vidis, ke ili dormis tute proksime de abismo, kaj ili certe estus falintaj en ĝin, se ili estus farintaj kelkajn paŝojn pliajn. Sed la patrino diris al ili, ke ĝi certe estis la anĝelo, kiu gardas la bonajn infanojn. 

Neĝulino kaj Rozulino tenis la kabaneton de la patrino tiom pura, ke estis vera ĝojo rigardi en ĝin. Somere mastrumadis Rozulino la domon kaj metis al la patrino florbukedon sur la liton, antaŭ ol ŝi vekiĝis. Kaj en tiu estis rozo el ambaŭ arbetoj. Vintre ekbruligis Neĝulino la fajron kaj pendigis la kaldronon sur la fajrohokon, kaj la kaldrono estis el latuno kaj brilis kiel oro, tiel pure ĝi estis polurita. 

Vespere, kiam falis neĝflokoj, diris la patrino: „Ekiru, Neĝulino, kaj malriglu la pordon“, kaj poste ŝi sidiĝis ĉe la forno, kaj la patrino prenis la okulvitrojn kaj antaŭlegis el granda libro. Ambaŭ knabinoj aŭskultis ŝin, sidis kaj ŝpinis; apud ili kuŝis ŝafideto sur la planko, kaj malantaŭ ili sur stango sidis blanka kolombeto kaj metis sian kapon sub siajn flugilojn.

Iuvespere, kiam ili kunsidis oportune, frapis iu la pordon, kvazaŭ li volus esti enlasata. 

La patrino diris tuj: „Rapidu, Rozulino, malriglu la pordon, certe estas migrinto, kiu bezonas tranoktejon.“

Rozulino ekiris kaj malriglis la pordon kaj pensis, ke estas povra viro, sed ne estis viro, sed urso, kiu ŝovis sian larĝan nigran kapon internen tra la pordo. Rozulino ekkriis laŭte kaj retrosaltis: la ŝafideto blekis, la kolombeto flirtante ekflugis kaj Neĝulino kaŝis sin malantaŭ la lito de la patrino. La urso komencis paroli kaj diris: „Ne timu, mi ne suferigos vin, sed mi je duono glaciiĝis kaj volas min iom varmigi ĉe vi.“

„Kompatinda urso“, diris la patrino, „kuŝigu vin ĉe la fajro kaj nur bone atentu, ke ne ekbrulu via felo.“ 

Poste ŝi vokis: „Neĝulino kaj Rozulino, venu ĉi tien: „La urso ne suferigos vin, ĝi parolis honeste.“ 

Jen ambaŭ proksimiĝis, kaj iom post iom proksimiĝis ankaŭ la ŝafideto kaj la kolombeto kaj ne plu timis la urson. La urso diris: „Infanoj, frapu iom la neĝon de mia felo.“ 

Ili alportis la balailon kaj purigis la felon de la urso. La urso etendiĝis ĉe la fajro kaj murmuris plezurigite kaj komforte. Baldaŭ ili tute amikiĝis kun la urso kaj petole traktis la nelertan gaston. Ili taŭzis lian felon permane, metis siajn piedojn sur ĝian dorson kaj ruligis ĝin tien kaj tien aŭ prenis avelan vergon kaj batis lin, kaj kiam li ekgrumblis, ili ridis. La urso volonte permesis tion, nur se la infanoj troigis la petolaĵojn, ĝi kriis: „Lasu min vivi, infanetoj!

Neĝulin’, Rozulin’,
estus de l’ svatanto fin’! “

Kiam venis la tempo dormi kaj la aliaj enlitiĝis, diris la patrino al la urso: „En la nomo de Dio, restu ĉe la fajrejo, tiel vi estos protektata kontraŭ la frido kaj la aĉa vetero.“ 

Kiam la tago krepuskiĝis, la du infanoj ellasis ĝin kaj ĝi trotis trans la neĝon en la arbaron. De tiam la urso revenis ĉiuvespere je la sama horo, sternis sin ĉe la fajrejo kaj permesis al la infanoj mistifiki lin tiom ofte, kiom ili volis; kaj ili kutimiĝis tiom pri ĝi, ke ili riglis la pordon nur post kiam alvenis la nigra kamarado. 

Kiam la printempo jam venis kaj ekstere ĉio estis verda, diris la urso iumatene al la Neĝulino: „Nun mi devos foriri kaj ne revenos dum la tuta somero.“ 

„Kien vi iros, kara urso?“ demandis Neĝulino. 

„Mi devas iri en la arbaron kaj gardi miajn trezorojn kontraŭ la malicaj nanoj: dum la vintro, kiam la tero estas firme glaciiĝinta, ili certe devas resti sube kaj ne povas penetri tra la terkrusto. Sed nun, kiam la suno malglaciigis kaj varmigis la teron, ili trarompas la kruston, grimpas supren kaj ŝtelas ion ajn; kaj tio, kion ili jam havas en siaj manoj kaj kuŝas en iliaj kavernoj, ne facile reaperos en la taglumo.“ 

Neĝulino estis tute malgaja pri la adiaŭo de la urso, kaj kiam ŝi malriglis la pordon kaj la urso urĝis eksteren, ĝi frotiĝis je pordohoko kaj peco de ĝia felo elŝiriĝis, kaj jen Neĝulino havis la impreson, kvazaŭ oro briltremis. Sed certa pri la afero ŝi ne estis. La urso rapide forkuris kaj baldaŭ malaperis inter la arboj. 

Post iom da tempo sendis la patrino la infanojn en la arbaron, por ke ili kolektu branĉojn. Jen ili trovis tie grandan arbon, kiu kuŝis forhakite kaj ĉe la trunko inter la herboj io saltadis supren-malsupren, sed ili ne povis distingi, kio ĝi estas. Kiam ili proksimiĝis, ili ekvidis nanon kun maljuna velkinta vizaĝo kaj tre longa neĝe blanka barbo. La fino de lia barbo estis pinĉita en fendo de la arbo, kaj la nano saltis tien kaj tien kiel hundeto ĉe ŝnuro, kaj ne sciis, kiel liberigi sin. Li gapis al la knabinoj kun ruĝe fajrecaj okuloj kaj kriis: „Kial vi staras tie?! Ĉu vi ne povas veni al mi kaj helpi min?“ 

„Kion vi komencis fari tie, vireto?“ demandis Rozulino.

„Stulta scivola ŝtipkapulino“, respondis la nano „la arbon mi volis fendi por havi ŝtipojn en la kuirejo; se oni prenas lignoblokojn, tuj forbrulas la iometo da manĝo, kion nia speco bezonas, kiu ne voras tiom, kiom via kruda, avida popolo. Mi jam bonŝance enbatis kojnon, kaj ĉio sukcesus laŭdezire, sed la damnita lignokojno estis tro glata kaj per unu fojo subite elsaltis kaj la arbo tiel rapide kuntiriĝis, ke mi ne plu povis eltiri mian belan blankan barbon; nun ĝi estas firmpinĉita kaj mi ne povas foriri. Kaj vi, petolemaj glatvizaĝaj pupoj, eĉ ridas! Fi, kiom kruelaj vi estas!“ 

La infanoj penis plenforte, sed ili ne povis eltiri la barbon, kiu estis firmpinĉita. 

„Mi forkuros kaj alkondukos homojn“, diris Rozulino. 

„Frenezaj ŝafkapaj knabinaĉoj“, raŭke knarante diris la nano, „ja kial tuj alvoki homojn, vi jam estas du homoj tro por mi; ĉu vi ne havas pli bonan ideon?“ 

„Ne estu malpacienca“, diris Neĝulino, „mi ja scias rimedon.“

Ŝi prenis tondileton el poŝo kaj detranĉis la finon de la barbo. Kiam la nano sentis sin libera, li tuj prenis sakon plenan de oro, kiu estis kaŝita sub la radikoj de la arbo. Li levis ĝin kaj murmuris por si mem: „Kruda kreitaĵo, ŝi tranĉis de mi pecon de mia fieriga barbo! Rekompencu vin la kukolo!“ 

Kun tiuj vortoj li ĵetis la sakon sur sian dorson kaj foriris eĉ sen rigardi al la infanoj. 

Kelke da tempo poste Neĝulino kaj Ruĝulino intencis kapti fiŝojn por tagmanĝo. Kiam ili estis proksime de la rojo, ili rimarkis, ke granda akrido saltetis al la akvo, kvazaŭ ĝi volus salti en ĝin. Ili kuris tien kaj ekkonis la nanon. 

„Kion vi faras?“ demandis Rozulino, „ja ĉu vi eble eĉ volas salti en la akvon?“ 

„Tia ŝtipkapulo mi ne estas“, kriis la nano, „ĉu vi ne vidas, ke la damnita fiŝo volas entiri min?“ 

La nano sidis tie kaj fiŝhokis, kiam malfeliĉige lia barbo implikiĝis pro la vento kun la hokfadeno. Kaj kiam tuj poste granda fiŝo mordis la hokon, mankis al la malforta vireto sufiĉe da forto por eltiri ĝin. La fiŝo superis la nanon kaj tiregis lin al si. Kvankam li ankoraŭ firmkroĉiĝis al tigoj kaj junkoj de la bordo, tio ne tre helpis; li devis sekvi la movojn de la fiŝo kaj ĉiumomente estis en danĝero fali en la akvon. La knabinoj venis ĝustatempe, ili firmtenis lin kaj provis deigi la barbon de la hokfadeno, sed vane. Barbo kaj fadeno estis tute nedisigeblaj. Ne restis alia eblo krom eltiri la tondileton kaj detranĉi iom de la barbo. Kiam la nano vidis tion, li kriis al ili: „Ĉu tio estas deca maniero, venenaj arbofungulinoj, hontigi mian vizaĝon? Ne sufiĉis, ke vi detranĉis la malsupran parton de mia barbo antaŭe, nun vi eĉ detranĉis ĝian plej belan parton. Mi eĉ ne plu rajtas montri min antaŭ mia speco. Mi volus, ke vi perdu viajn ŝuplandojn antaŭ la irado!“ 

Poste li eltiris sakon da perloj el la fragmito; kaj eĉ sen diri vorton, li fortrenis ĝin kaj malaperis malantaŭ ŝtono.

Okazis, ke baldaŭ poste la patrino sendis ambaŭ infanojn en la urbon por aĉeti tvirnon, kudrilojn, ŝnurojn kaj rubandojn. La vojo kondukis ilin tra erikejo, sur kiu kuŝis distrite rokopecoj. Subite ili vidis alflugi grandan birdon, kiu malrapide cirklis super ili kaj pli kaj pli profunde sinkis al ili, ĝis kiam ĝi fine falis malproksime de roko teren. Tuj poste ili aŭdis trapenetrantan mizeran krion. Ili alkuris kaj vidis, ke la aglo kaptis ilian bone konatan nanon kaj intencis forporti lin. La kompatemaj infanoj tuj firmtenis la vireton, kaj tiom longe tiradis la vireton, ĝis kiam la aglo rezignis pri sia predo. Kiam la nano jam venkis sian teruriĝon, li kriis per sia kriĉanta voĉo: „Ĉu vi ne povis trakti min pli delikate? Vi ŝiradis tiom je mia fajna vesto, ke ĝi estas ĉie truigita kaj disŝirita, mallerta kaj plumpa fiularo!“

Poste li prenis sakon kun juveloj kaj retroglitis sub la roko en sian kavernon. La knabinoj jam kutimiĝis pri lia maldankemo, daŭrigis sian iradon kaj plenumis siajn negocojn en la urbo. Kiam ili survoje revenis al la erikejo, ili surprizis la nanon, kiu elŝutis sur sia pura loketo la sakon kun la juveloj, ĉar li ne supozis, ke je tiu malfrua horo ankoraŭ iu proksimiĝos. La vespera suno radiis sur la briltremantajn ŝtonojn, ili lumis tiel pompe en ĉiuj koloroj, ke la infanoj haltis kaj mire rigardis ilin. 

„Kial vi staras ĉi tie kaj gapas tiel stulte?!“ kriis la nano; kaj lia cindre griza vizaĝo pro kolero fariĝis ruĝa kiel cinabro. Li volis daŭrigi sian riproĉadon, sed ekaŭdiĝis laŭta grumblado kaj nigra urso altrotis el la arbaro. Terurigite la nano saltis sur la piedojn, sed li ne povis atingi sian kaŝlokon, ĉar la urso estis jam apud li. 

Jen la nano kriis pro sia kordisŝira timo: „Kara urso, ne suferigu min, mi volas doni al vi ĉiujn miajn trezorojn, rigardu la belajn juvelojn, kiuj kuŝas tie. Donacu al mi la vivon. Kion vi havus je tia etulo? Vi eĉ ne sentus min inter viaj dentoj, jen, prenu la du sendiajn knabinojn, ili ja estas delikataj frandaĵoj por vi, grasaj kiel junaj koturnoj, voru ilin, en la nomo de Dio.“ 

La urso ne atentis liajn vortojn, sed unufoje batis la malican estaĵon per piedego tiel, ke li ne plu moviĝis. 

La knabinoj jam forsaltis por fuĝi, sed la urso postvokis ilin: „Neĝulino kaj Rozulino, ne timu, atendu, mi volas iri kun vi.“ 

Tiam ili ekkonis lian voĉon kaj haltis, kaj kiam la urso estis ĉe ili, subite defalis la ursofelo, kaj li staris antaŭ ili kiel juna bela viro ore ornamita tutveste. 

„Mi estas filo de reĝo“, li diris, „kaj la blasfema nano, kiu ŝtelis miajn trezorojn, ensorĉis min kuradi kiel sovaĝa urso en la arbaro, ĝis mi estos savita per lia morto. Nun li ricevis sian tute merititan punon.“

Poste li edzigis Neĝulinon kaj lia frato Rozulinon. Kaj ili dividis la grandajn trezorojn, kiujn la nano kunkolektis en sia kaverno. La maljuna patrino vivis ankoraŭ dum multaj jaroj trankvile kaj feliĉe ĉe siaj infanoj. Kaj la du rozarbojn, ŝi kunprenis de hejme kaj enplantis ilin antaŭ sia fenestro kaj ĉiujare ili floris neimageble bele, kun ruĝa kaj blanka koloroj. 


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Schneeweißchen und Rosenrot“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladmir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-06 22:55

Neniam milito inter ni

En 2020, la nombro de homoj, kiuj suferas pri malsato ege kreskis

© WFP/Oluwaseun Oluwamuyiwa 06/05/2021 Laŭ la Monda reto kontraŭ la nutraj krizoj , kiu grupigas la ĉefajn agentejojn kaj NROj, kiuj luktas kontraŭ malsato, la nombro de homoj, kiuj malsatas en la mondo kreskis de 135 ĝis 155 milionoj en 2020. La pandemio...

de neniammilitointerni je 2021-05-06 20:03

Esperanta Kunfarejo

La araba lingvo por esperantistoj

Anjŭar lanĉas instruadon de la araba por esperantistoj, per JuTubo.

de Françoise Noireau je 2021-05-06 10:54

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 949. 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto: jam eblas aliĝi, senpage por individuaj membroj de UEA ĝis la 4-a de julio


Malfermiĝis hodiaŭ, la 4-an de majo, la aliĝilo al la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK): http://vk.esperanto.net. La 2-a VK okazos dum la tagoj antaŭviditaj por la nuligita 106-a Universala Kongreso, nome de la 17-a ĝis la 24-a de julio. Ĝi havas la saman kongresan temon: “Paco kaj konfido: universalaj valoroj” (http://uea.org/gk/920). Provizora programo baldaŭ aperos.

La aliĝo al la VK estas senpaga por Individuaj Membroj (IM) de UEA (kaj TEJO), kiuj aliĝas ĝis la 4-a de julio 2021. Frua aliĝo gravas, por ke la organizantoj povu proponi la plej bonajn rimedojn kaj servojn. Post tiu dato, estas antaŭvidata simbola kotizo pro kostoj de traktado de malfruaj aliĝoj.

Por aliĝi al la VK IM-oj de UEA devos unue indiki sian UEA-kodon. Se la sistemo ne rekonas la kodon, vi povas kontroli ĝin ĉe http://uea.org/via/persone. Se vi aliĝis lastatempe, povas esti ke la sistemo de VK ankoraŭ ne havas la plej ĝisdatan informon de la datumbazo de UEA pri via membreco en 2021. Tiuokaze, bv. sciigi tion al la indikota retadreso dum la aliĝprocezo.

Se vi ankoraŭ ne membras en UEA por 2021, eblas - plej simple - samtempe aliĝi al UEA kaj la VK per la VK-aliĝilo. Tio ebligos al la sistemo tujan sciigon pri via individua membreco en UEA.

Aliĝi al la VK sen membriĝi en UEA ankaŭ eblas, kontraŭ aliĝkotizo de 50 EUR ĝis la 4-a de julio kaj 75 EUR post tiu dato.

Subtenaj donacoj por realigo de la VK bonvenas. Ĝi estas ampleksa projekto, kiu implicas diversspecajn kostojn, kaj ĉiuj donacoj gravas. Ĉiuj, kiuj donacos ekde 50 EUR, fariĝos oficialaj “Subtenantoj de la Virtuala Kongreso”. Eblas facile donaci per la kreditkarta formularo ĉe la VK-aliĝilo - aŭ per via UEA-konto al la fonduso por la Virtuala Kongreso (http://uea.org/alighoj/donacoj/virtuala_kongreso) kun sciigo al la Financa Fako (financoj@co.uea.org). La nomoj de la donacintoj aperos (laŭkonsente) en danklisto ĉe la listo de aliĝintoj (senpere, se la donaco okazas per la VK-aliĝilo, aŭ post konfirmo de la Financa Fako, se ĝi okazas pere de UEA-konto). UEA antaŭdankas ! ĉiujn su btenantojn.

Simile al la pasintjara VK (http://mondafest.net/programo/), la 2-a VK havos riĉan kaj viglan programon dum ok tagoj. Ĝi prezentos ne nur popularajn programerojn de la tradicia Universala Kongreso, kiel Internacia Kongresa Universitato (IKU), Scienca Kafejo, Tago de Lernado, Aŭtoraj Momentoj, Libroj de la Jaro, Akademio de Esperanto kaj Aŭkcio, sed ankaŭ multajn aliajn novajn programerojn. La programo antaŭvidas plurajn artajn kaj kulturajn momentojn, virtualajn ekskursojn kaj sukcesajn programerojn de la pasintjara VK, kiel la virtualajn ekskursojn kaj la specialan programeron pri kuirarto tutmonde.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-05-06 08:15

La Balta Ondo

2-a Virtuala Kongreso de Esperanto: jam eblas aliĝi

VK-2Malfermiĝis la aliĝilo al la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK): vk.esperanto.net. La 2-a VK okazos dum la tagoj antaŭviditaj por la nuligita 106-a Universala Kongreso, nome de la 17a ĝis la 24a de julio. Ĝi havas la saman kongresan temon: “Paco kaj konfido: universalaj valoroj” (uea.org/gk/920). Provizora programo baldaŭ aperos.

La aliĝo al la VK estas senpaga por Individuaj Membroj (IM) de UEA (kaj TEJO), kiuj aliĝas ĝis la 4a de julio 2021. Frua aliĝo gravas, por ke la organizantoj povu proponi la plej bonajn rimedojn kaj servojn. Post tiu dato, estas antaŭvidata simbola kotizo pro kostoj de traktado de malfruaj aliĝoj.

Por aliĝi al la VK IM-oj de UEA devos unue indiki sian UEA-kodon. Se la sistemo ne rekonas la kodon, vi povas kontroli ĝin ĉe uea.org/via/persone. Se vi aliĝis lastatempe, povas esti ke la sistemo de VK ankoraŭ ne havas la plej ĝisdatan informon de la datumbazo de UEA pri via membreco en 2021. Tiuokaze, bv. sciigi tion al la indikota retadreso dum la aliĝprocezo.

Se vi ankoraŭ ne membras en UEA por 2021, eblas – plej simple – samtempe aliĝi al UEA kaj la VK per la VK-aliĝilo. Tio ebligos al la sistemo tujan sciigon pri via individua membreco en UEA. Aliĝi al la VK sen membriĝi en UEA ankaŭ eblas, kontraŭ aliĝkotizo de 50 EUR ĝis la 4-a de julio kaj 75 EUR post tiu dato.

Subtenaj donacoj por realigo de la VK bonvenas. Ĝi estas ampleksa projekto, kiu implicas diversspecajn kostojn, kaj ĉiuj donacoj gravas. Ĉiuj, kiuj donacos ekde 50 EUR, fariĝos oficialaj “Subtenantoj de la Virtuala Kongreso”. Eblas facile donaci per la kreditkarta formularo ĉe la VK-aliĝilo – aŭ per via UEA-konto al la fonduso por la Virtuala Kongreso (uea.org/alighoj/donacoj/virtuala_kongreso) kun sciigo al la Financa Fako (financoj@co.uea.org). La nomoj de la donacintoj aperos (laŭkonsente) en danklisto ĉe la listo de aliĝintoj (senpere, se la donaco okazas per la VK-aliĝilo, aŭ post konfirmo de la Financa Fako, se ĝi okazas pere de UEA-konto). UEA antaŭdankas ĉiujn subtenantojn.

Simile al la pasintjara VK (mondafest.net/programo/), la 2-a VK havos riĉan kaj viglan programon dum ok tagoj. Ĝi prezentos ne nur popularajn programerojn de la tradicia Universala Kongreso, kiel Internacia Kongresa Universitato (IKU), Scienca Kafejo, Tago de Lernado, Aŭtoraj Momentoj, Libroj de la Jaro, Akademio de Esperanto kaj Aŭkcio, sed ankaŭ multajn aliajn novajn programerojn. La programo antaŭvidas plurajn artajn kaj kulturajn momentojn, kaj sukcesajn programerojn de la pasintjara VK, kiel la virtualajn ekskursojn kaj la specialan programeron pri kuirarto tutmonde.

Ne maltrafu la 2-an Virtualan Kongreson! Aliĝu plej frue: vk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2021, №949.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto: jam eblas aliĝi appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-06 08:00

2021-05-05

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Mensogofabelo el Diethmarŝen (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 



Fratoj Grimm
Mensogofabelo el Diethmarŝen


Mi volas rakonti ion al vi. Mi vidis flugi du rostitajn kokinojn, ili flugis rapide kaj turnis la ventrojn al la ĉielo, sed la dorsojn al la infero, kaj amboso kaj muelŝtono naĝis trans la riveron Rejno, delikate malrapide kaj kviete, kaj rano sidis kaj manĝis plugilon je Pentekosto sur la glacio. Jen tri uloj, kiuj volis kapti leporon, iris helpe de lambastonoj kaj stilzoj. Unu el ili estis surda, la alia blinda, la tria muta kaj la kvara ne povis movi piedon. Ĉu vi volas scii, kiel tio okazis? La blindulo vidis unue, kiel la leporo kuris trans kampon, la mutulo vokis la lamulon, kaj la lamulo kaptis ĝin ĉe la kolumo. Kelkaj volis veli surtere, plenblovigis la velojn envente kaj moviĝis surŝipe trans grandajn agrojn, ĝis kiam ili velis trans altan monton, jen ili devis mizere droni. Kankro eskapigis leporon. Kaj alte sur tegmento kuŝis bovino, kiu antaŭe grimpis supren. En tiu lando estas la muŝoj tiel grandaj kiel ĉi tie kaprinoj. Malfermu la fenestron, por ke la mensogoj povu elflugi.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, 
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Das Dietmarsische Lügenmärchen“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-05 22:28

Fratoj Grimm: Fabelo pri Kuklando (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 

Fratoj Grimm
Fabelo pri Kuklando 


En la kuklanda tempo mi iris kaj vidis, ke pendas je eta silka fadeneto Romo kaj Laterano, kaj senpieda viro preterkuris rapidan ĉevalon kaj tre akra glavo trabatis ponton.

Jen mi vidis junan azenon kun arĝenta nazo, kiu persekutis du rapidajn leporojn.

Krome mi vidis tilion, kiu estis larĝa. Sur ĝi kreskis varmegaj flanoj.

Jen mi vidis maljunan magran kaprinon, kiu portis ĉirkaŭ cent plenĉarojn da graso je sia korpo kaj sesdek plenĉarojn da salo. Ĉu tio ne estas sufiĉe da mensogoj?

Krome mi vidis zigzage plugantan plugilon sen ĉevaloj aŭ bovoj, kaj ununura infano ĵetis kvar muelŝtonojn de Regensburgo ĝis Treviro, kaj de Treviro ĝis la interno de Strasburgo, kaj akcipitro naĝis trans la riveron Rejno: tion ĝi faris plenrajte.

Jen mi aŭdis fiŝojn kune ekbrui tiel, ke tio aŭdeblis eĉ en la ĉielo. Krome dolĉa mielo fluis kiel akvo de profunda valo sur altan monton. Jen strangaj aferoj.

Tie estis du korvoj, kiuj falĉis herbejon, kaj mi vidis kiel du kuloj konstruadis ponton, kaj du kolomboj disŝiris lupon. Jen du infanoj, kiuj naskis kapridojn, sed du ranoj draŝis kune la grenon.

Jen mi vidis kiel du musoj konsekris episkopon, du katojn, kiuj elskrapis la langon de urso. Tie alkuris heliko kaj mortbatis du sovaĝajn leonojn. Tie staris barbotondisto, kiu fortranĉis la barbon de damo, kaj du suĉantaj infanoj silentigis sian patrinon.

Jen mi vidis du grejhundojn, kiuj portis muelilon el la akvo kaj ĉeestis maljuna ĉevalaĉo, kiu parolis, ke tio estas en ordo tiel. Kaj en la korto staris kvar ĉevaloj, kiuj draŝis la grenon kun ĉiuj siaj fortoj, kaj du kaprinoj, kiuj hejtis la fornon, kaj ruĝa bovino pafis la panon en la bakfornon.

Jen kikeris kokino: Kikeriki! La fabelo estas elrakontita, kikeriki!


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Das Märchen vom Schlauraffenland “

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-05 21:48

Neniam milito inter ni

Kolombio : preskaŭ dudek mortintoj kaj pli ol 800 vunditoj dum manifestacioj kontraŭ disputita reformo

05/05/2021 La kolero eksplodis pro projekto de imposta reformo, poste forigita fare de la prezidento Ivan Duque. Malgraŭ la forigo de la disputita projekto, la stratoj ne malpleniĝas. En Kolombio, preskaŭ dudek personoj mortis, kaj pli ol 800 estis vunditaj,...

de neniammilitointerni je 2021-05-05 20:18

2021-05-04

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Linofibraj restaĵoj (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 



Fratoj Grimm
Linofibraj restaĵoj


Vivis iam junulino, kiu estis bela, sed pigra kaj neglektema. Kiam ŝi devis ŝpini, ŝi ĉagreniĝis tiom, ke tiukaze, se estis malgranda nodo en la lino, ŝi tuj elŝiris kun ĝi tutan bulon kaj ĵetis ĝin apud si sur la plankon.

Sed ŝi havis servoknabinon, kiu estis laborema. Ŝi kunkolektis la forĵetitajn linorestaĵojn, purigis ilin, ŝpinis ĉiujn ĝis fajneco kaj lasis teksi el ili belan robon por si.

Juna viro svatis la pigran junulinon, kaj la nupto estis festota. Dum la antaŭvespero de la geedziĝa festo gaje dancadis la diligenta junulino en sia bela robo.

Jen diris la fianĉino:

„Aĥ, kiel la knabino saltas,
en miaj linrestaĵoj ne haltas!“


Tion aŭdis la fianĉo kaj demandis la fianĉinon, kion ŝi volas diri per tio.

Jen ŝi rakontis al li, ke la knabino surhavas robon de tiu lino, kiun ŝi forĵetis.

Kiam la fianĉo aŭdis tion kaj rimarkis kiel pigra ŝi estas kaj kiel diligenta la povra knabino, li lasis stari la fianĉinon kaj iris al la diligenta knabino kaj ŝin elektis por la nupto.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die Schlickerlinge“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-04 22:30

La Balta Ondo

Halina kaj Aleksander flugos al Kaŭkazo

Jessentuki

Ekde la 5a ĝis la 22a de majo 2021 Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov ĝuos restadon en sanatorio en Jessentuki (Norda Kaŭkazo). Pro manko de komputilo kaj retaliro tie ni ne povos akurate korespondi, kaj estas verŝajne, ke nia ĉiutaga aperigo de almenaŭ unu nova teksto en ĉi tiu novaĵretejo, kio senpaŭze daŭras jam 490 sinsekvajn tagojn, rompiĝos antaŭ la 14a de majo, kiam ĉi tiu senprecedenca infomrserio atingus la 500an tagon. Ni ja antaŭplanis kelkajn tekstojn por la nuna semajno, sed tio ne estos sufiĉa.

Prefere ne sendu urĝajn mesaĝojn kaj mendojn ĝis nia reveno.
Ni petas vian pardonon pro nia eventuala nerespondado kaj pro neevitebla paŭzo en la aktualigado de la novaĵretejo.

Halina
Aleksander

Legu ankaŭ:
Halina Gorecka: Jessentuki (artikolo el la serio “Urboj de Ruslando”, La Ondo de Esperanto, 2016, №11-12.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/05/foresto

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Halina kaj Aleksander flugos al Kaŭkazo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-04 22:01

Esperanta Kunfarejo

Demandaro por esperantistaj universitatanoj

Bonvolu respondi la demandaron, https://forms.gle/jYULZCijgrAmTWgY7 , oni petas. Multe helpos al ili en iliaj streboj kompreni tion, kio estas bezonata rilate Esperanton kaj interlingvistikon en universitata medio, kaj decidi kiel plej efike progresigi la abundajn ideojn, kiuj fluas ene de iliaj diversaj grupoj. Vi rajtas resti anonima, kaj ne prenos multan tempon. Kore dankas, Angela, Radojica, Renato, Viko. Angela Tellier <angela.tellier{ĉe}esperantic.org>

de frali je 2021-05-04 20:27

Neniam milito inter ni

Brazilo: Korpo de GLATa aktivulo, ligita al la Movado de la Senteraj Laboristoj, estis trovita en Paranao

Rafael Stedile 04/05/2021 Lindolfo Kosmaski estis 25-jara kaj kandidato por la posteno de konsilisto en 2020. Laŭ la Movado de la Senteraj Laboristoj, tio estas krimo de malamo. La korpo de Lindolfo Kosmaski, GLATa aktivulo, kiu laboris kun la Movado...

de neniammilitointerni je 2021-05-04 20:18

La Balta Ondo

Estraranoj de TEJO 2021/22: Malferma alvoko

estraranoj

La Elekta Komisiono de TEJO serĉas kandidatojn por la Estraro de TEJO, por oficperiodo ekde la 1a de septembro 2021 ĝis la 31a de aŭgusto 2022. La Estraro estas la ĉefa plenuma instanco de TEJO. Ordinare, novaj estraranoj estas elektitaj okaze de la ĉefa kunveno de la Komitato kiu ĉi-jare okazos rete, dum julio aŭ aŭgusto. Kandidato por iĝi estrarano de TEJO devas esti individua membro de TEJO en 2021 kaj esti naskiĝinta inter la 1a de septembro 1986 kaj la 13a de julio 2003.

Aliaj dezirindaj ecoj de kandidato estas sperto en gvidado de volontula organizo, sperto en la Esperanto-movado, kapablo reagi al urĝaj situacioj, bonaj interkulturaj kaj interhomaj kapabloj, laboremo kaj fleksebleco.

Por taŭge plenumi siajn funkciojn oni antaŭvidas averaĝan tempodisponon je 15 horojn semajne por la ofichavantoj kaj 10 horojn semajne por la senoficaj estraranoj, kun minimuma disponeblo je 5 horoj semajne. La Estraro kunsidas rete minimume du fojojn monate, kaj laŭnecese kun semajna ritmo. Aldone, la estraranoj partoprenu la kunsidojn de sia(j) fako(j) kaj prefere disponeblu semajnfine kelkfoje jare por plurtagaj (retaj aŭ ĉeestaj) EstrarKunsidoj kaj KomitatKunsidoj.

La Estraro konsistas el maksimume 9 estraranoj, inter kiuj la oficoj estas la Prezidanto, la Ĝenerala Sekretario, la Kasisto kaj unu ĝis tri Vicprezidantoj.

Legu pli en la retejo de TEJO

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Estraranoj de TEJO 2021/22: Malferma alvoko appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-05-04 16:11

Esperanta Kunfarejo

Afrika monato en Vikimedio – 2021

Dum Majo verku artikolojn pri Afriko kaj gajnu valorajn premiojn.

Afriko estas la lulilo de homaro. Bedaŭrinde, nuntempa stato de Vikimediaj projektoj ne reflektas tiun distingan pozicion. Kaj tute ne temas nur pri malabundo de interesaĵoj meze de vastegaj dezerto aŭ ĝangalo. Multaj homoj, objektoj kaj eventoj en Afriko ankoraŭ atendas, ke iu verkos artikolon pri ili – kaj tiu verkonto povas esti vi!

esperanto.wiki/projektoj/afrika-monato-2021

de frali je 2021-05-04 14:50

2021-05-03

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Azeneto (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 


Fratoj Grimm
Azeneto


Vivis iam reĝo kaj reĝino, kiuj estis riĉaj kaj havis ĉion, kion ili deziris, nur ne infanojn. Pri tio la reĝino plendis tage kaj nokte, dirante: „Mi estas kiel agro, sur kiu kreskas nenio.“

Fine Dio plenumis ŝian deziron. Sed kiam la infano naskiĝis, ĝi ne aspektis kiel hominfano, sed kiel juna azenido. Kiam la patrino ekvidis ĝin, ŝia plendado kaj kriado eĉ plifortiĝis. Pli volonte ŝi estus havinta tute neniun infanon ol azenidon, kaj ŝi diris, ke oni ĵetu ĝin en la akvon, por ke la fiŝoj voru ĝin.

Sed la reĝo diris: „Ne, Dio donis ĝin, kaj tial ĝi estu ankaŭ mia filo kaj heredonto, post mia morto li sidu sur la reĝa trono kaj surkape havu la reĝokronon.“

Sekve oni edukis kaj plenkreskigis la azeneton, kaj ĝiaj oreloj delikate kreskis rekte alten. Sed ĝi estis ĝoja ido, kiu saltadis kaj ludis; sed speciale ĝi ŝatis la muzikon tiom, ke ĝi vizitis faman muzikiston kaj diris: „Instruu al mi vian arton, por ke mi povu ludi la liuton tiel bone kiel vi.“

„Aĥ, Via moŝto, mastreto“, respondis la muzikisto, „tio fariĝus komplika por vi, viaj fingroj ja ne estas faritaj por tio kaj vere tro grandaj; krome mi timas, ke la kordoj ne eltenus tion.“

Sed helpis neniu elturniĝo, la azeneto volis kaj devis ludi la liuton. Ĝi estis pacienca kaj diligenta kaj ĝi ellernis la ludadon fine tiel bone, kiel lia mastro mem. Iam la juna reĝofilo promenis mediteme, atingis puton kaj rigardis en ĝin. Jen ĝi vidis sur la spegule glata akvo sian azenan figuron. Pri tio li tiel afliktiĝis, ke li iris en la vastan mondon; li kunprenis nur unu fidelan serviston. Ili vagadis tien kaj tien, kaj fine ili ektroviĝis en regno, kie estis reganta maljuna reĝo, kiu havis nur ununuran, sed belegan filinon. La azeneto diris: „Ĉi tie ni restadu.“ Li frapis la pordegon kaj vokis: „Ekstere estas gasto, malfermu la pordegon, por ke la gasto povu eniri.“

Sed kiam ne malfermiĝis la pordego, la azeneto sidiĝis, prenis sian liuton kaj ludis ĝin tute ĉarme per siaj antaŭaj piedoj. La pordogardisto gapis tute perplekse, kuris al la reĝo kaj diris: „Ekstere sidas juna azeneto antaŭ la pordego kaj ludas la liuton tiel bone, kvazaŭ li studis la muzikon kiel majstro.“

„Do, konduku la muzikiston ĉi tien“, diris la reĝo. Sed kiam la azeneto enpaŝis, ĉiuj komencis ridi pri la liutisto. Oni havis la intencon loki la azeneton inter la servistoj kaj doni manĝon al li. Sed la azeneto fariĝis malvolema kaj diris: „Mi ne estas kutima stala azeneto, mi estas noblulo.“

Ili diris. „Se vi estas tio, sidiĝu ĉe la militistaro.“

„Ne“, ĝi diris, „mi volas sidi ĉe la reĝo.“

La reĝo ridis kaj diris gaje humore: „Jes, ĝi estu tiel, kiel vi postulas, azeneto, venu al mi.“

Poste li demandis ĝin: „Azeneto, kiel plaĉas al vi mia filino?“

La azeneto turnis la kapon al ŝi, rigardis ŝin, kapjesis kaj diris: „Supermezure bone, ŝi estas tia bela, kian mi vidis ankoraŭ neniun.“

„Nu, tial ŝi ankaŭ sidu apud vi“, diris la reĝo.

„Tio estas tute agrabla por mi“, respondis la azeneto kaj sidiĝis apud ŝi, manĝis kaj trinkis kaj sciis konduti delikate kaj pureme.

Kiam la nobla besteto loĝis dum certa tempo en la kortego, ĝi pensis: „Helpas nenio, mi devos vojaĝi hejmen.“ Ĝi klinis malgaje la kapon, iris al la reĝo, kaj petis adiaŭi sin.

Sed por la reĝo la besteto fariĝis tre kara kaj tial li diris: „Azeneto, kio ŝarĝas vian animon? Vi aspektas ja tiel acida kiel kruĉo kun vinagro. Restadu plu ĉe mi, mi donos al vi, kion vi postulas. Ĉu vi volas havi oron?“

„Ne“ respondis la azeneto kaj kapneis.

„Ĉu vi volas havi raraĵojn kaj juvelojn?“

„Ne.“

„Ĉu vi volas havi la duonon de mia regno?“

„Aĥ, ne.“

Jen diris la reĝo: „Se mi nur scius, kio povus plezurigi vin. Ĉu vi volas edzinigi mian belan filinon?“

„Jes ja“, diris la azeneto, „tiun mi certe volus havi. “ Kaj subite li estis tute gaja kaj esperoplena, ĉar ĝuste estis tio, kion li deziris al si.

Sekve oni aranĝis grandan kaj pompan nupton. Vespere, kiam la fianĉo kaj la fianĉino estis kondukataj en la dormoĉambreton, la reĝo volis scii, ĉu la azeneto ankaŭ kondutas obeeme kaj laŭetikete. Kaj tial li ordonis, ke servisto tie kaŝiĝu. Kiam ambaŭ estis interne, ŝovis la fianĉo la riglon antaŭ la pordon kaj ĉirkaŭrigardis. Kiam li supozis, ke ili estas tute solaj, li subite demetis sian azenan felon kaj staris tie kiel bela reĝeca junulo.

„Nun vi vidas“, li diris, „kiu mi estas, kaj ke mi ne estas maltaŭga al via rango.“

La fianĉino ekĝojis, kisis lin kaj elkore amis lin. Sed kiam la mateno krepuskiĝis, li saltis el la lito kaj surmetis sian azenan haŭton. Kaj neniu povus pensi, kia persono kaŝiĝas en ĝi.

Baldaŭ ankaŭ la maljuna reĝo aperis.

„Ha“, li vokis, „la azeneto ja jam viglas!“

Kaj al la filino la reĝo diris: „Vi estas ja certe malgaja, ke vi ne ricevas kutiman homon kiel edzon, ĉu?“

„Ho ne, kara patro, mi tiom amas lin, kvazaŭ li estus la plej bela el ĉiuj, kaj mi volas havi lin dum mia tuta plua vivo ĉe mi.“

La reĝo miris, sed la servisto, kiu kaŝis sin, iris al li kaj malkaŝis ĉion.

La reĝo diris: „Tio tute ne povas esti vera.“

„Nu, Via moŝto, gardu do mem en la sekva nokto, vi vidos tion per viaj propraj okuloj. Kaj mi konsilas, reĝo mia, forpreni lian azenan haŭton kaj ĵeti ĝin en fajron, tiukaze li devos montri sin kun sia ĝusta figuro.“

„Via konsilo estas bona“, diris la reĝo. Kaj vespere, kiam ili dormis, li enŝteliĝis, kaj kiam li atingis la liton, li vidis en la luno de la lumo dormi fieran junulon, kaj la felo kuŝis demetite sur la planko. Li forprenis ĝin kaj ekstere ordonis ekflamigi grandegan fajron kaj ĵeti la felon en ĝin. Kaj li ne foriris, ĝis kiam la felo estis tute cindrigita. Sed ĉar li volis vidi, kiel la prirabito elturniĝos, li ne dormis en la nokto kaj aŭskultadis ilin. Kiam la junulo vekiĝis dum la matena krepusko, li ellitiĝis kaj volis surmeti la azenfelon. Sed li ne povis trovi ĝin. Jen li ektimis kaj diris plena de malĝojo kaj timo: „Nun mi devos provi fuĝi.“

Kiam li eliris, staris tie la reĝo kaj diris: „Filo mia, kien tiel rapide? Kion vi volas fari? Restadu, vi estas tia bela viro, vi ne foriru de mi. Mi donos al vi nun la duonon de la regno, kaj post mia morto vi ricevos la tutan regnon.“

„Pro tio mi deziras, ke la bona komenco ankaŭ bone finiĝu“, diris la junulo, „mi restos ĉe vi.“

La maljunulo donis al li la duonon de la regno. Kaj kiam la reĝo mortis post jaro, li havis la tutan regnon, kaj post la morto de sia patro ankoraŭ plian aldone, kaj vivis en pompo kaj gloro.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Das Eselein“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-03 22:17

Fratoj Grimm: Nedankema filo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

Fratoj Grimm
Nedankema filo


Sidis iam edzo kun sia edzino antaŭ la dompordo kaj ili havis rostitan kokinon antaŭ si kaj kune volis manĝi ĝin. Jen vidis la viro kiel lia maljuna patro proksimiĝis. Rapide li prenis la kokinon, kaŝis ĝin, ĉar li volis, ke la patro manĝu nenion de ĝi. Kiam la maljunulo estis ĉe ili, li trinkis gluton kaj foriris. Poste la filo volis denove meti la rostitan kokinon sur la tablon, sed kiam li provis preni ĝin, ĝi jam fariĝis granda bufo, kiu saltis sur lian vizaĝon kaj restis sidi tie; kaj ĝi ne foriris; kaj se iu volis forigi ĝin, ĝi venene rigardis al la atakanto, kvazaŭ ĝi volus salti en ties vizaĝon, tiel, ke neniu kuraĝis tuŝi ĝin. Kaj la bufon la nedankema filo devis nutri ĉiutage, ĉar aliokaze ĝi ekmanĝus lian vizaĝon. Pro tio li iradis sen trankvilo en la mondo.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, 
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der undankbare Sohn“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-05-03 21:21

Neniam milito inter ni

Puĉo en Birmo : manifestaciantoj alvokas al «revolucia printempo »

SHWE PHEE MYAY NEWS AGENCY/AFP – Handout 03/05/2021 Miloj da personoj manifestaciis dimanĉon 2an de majo en pluraj regionoj de Birmo, kelkaj esperante « revolucian printempon », tri monatojn post la puĉo de la ĥunto kontraŭ la civila registaro. De post...

de neniammilitointerni je 2021-05-03 20:12

Esperanta Kunfarejo