Blogoj en Esperanto

2022-01-24

Revuo Esperanto

Staĝado ĉe Unuiĝintaj Nacioj: informo de la Novjorka Oficejo de UEA. Gazetara Komuniko 1011

La Novjorka Oficejo de UEA informas, ke en la kunteksto de la kreado de la unua Strategia Politika Kadro pri Multilingvismo de la UN-Sekretariato la Oficejo de la Suba Ĝenerala Sekretario, pere de la Departemento pri la Ĝenerala Asembleo kaj Administrado de Konferencoj en Novjorko, de Unuiĝintaj Nacioj, serĉas lingvo-politikan kaj datum-analizan staĝanton (anonco en la angla):

https://careers.un.org/lbw/jobdetail.aspx?id=172108&Lang=en-US

La staĝo estos por la daŭro de du monatoj ekde marto 2022 (dato konfirmota post konsulto kun la elektita kandidato). Pliaj detaloj pri la kondiĉoj kaj kriterioj por elektebleco (inkluzive de bezonataj lingvokapabloj) kaj la antaŭvidataj labormanieroj estas priskribitaj en la supra anonco.

La limdato por kandidatiĝoj estas vendredo la 11-a de februaro 2022.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2022-01-24 16:02

Esperanta Retradio

Tempo rabita (3/3)

Tiun ĉi radiodramon verkis kaj produktis Luiza Carol el Israelo

Lidia ZAMENHOF en la infanaĝo, kun ombreleto enmane. Foto de 1909.


(Daŭrigata) 
 Sceno 5.
Eva: Ankaŭ mia frato parolas ofte pri pli bona mondo. Sed mia patrino kutimas diri: “Ve… Supo en la sonĝo ne estas supo, sed sonĝo!… Pli bona mondo en la sonĝo ne estas pli bona mondo, sed pli bona sonĝo!...” (ili ambaŭ ridas) 
Granda Lidja: Via patrino pravas cent procente, Eva. Sed pensu, ke sonĝo facile aliformiĝas en revon, kaj Dio donacis al la homoj la kapablon realigi siajn revojn.
Eva: Sed… se aliaj homoj havas malicajn revojn? Se ĝuste tiuj realiĝas? Mia patrino diras, ke malamo kaj malfeliĉo kreskas ĉiutage en la mondo …
Granda Lidja: Unuflanke jes… Sed pensu ankaŭ pri la kuraĝaj fervojistoj, kiuj sekrete alportas al ni manĝaĵojn kaj kuracilojn. Pensu pri ĉiuj bravaj homoj, kiuj helpas nin… Kiel ni supervivintus ĝis nun sen ili? Kaj kion ni diru pri la herooj (jes, herooj!) kiuj riskas siajn vivojn por kaŝi judojn en siaj domoj? Kompare kun ili, mi konsideras min kiel malkuraĝan muson…
Eva: Mia patrino diras, ke tiaj raraj herooj ŝajnas nur kelkaj gutoj de espero, kompare kun la oceano de malamo kaj krueleco ĉirkaŭ ni…
Granda Lidja: Mi kunsentas kun via patrino. Sed mi esperas, ke ĝuste tiuj “gutoj” havos la potencon ŝanĝi la sorton de la mondo. Kaj mi opinias, Eva, ke tiu “oceano de malamo kaj krueleco” estas fakte… oceano de misinformo kaj miskompreno. Mi multe vojaĝis kaj multe babilis kun ne-judoj  el multaj landoj. Laŭ mi, estas tute normale kaj logike, ke oni malamu popolon, kiun la ĵurnaloj kalumnias, la radio kalumnias… Infanoj aŭdas ekde la plej frua aĝo, ke unu popolo kulpas pri ĉiuj malfeliĉoj en la mondo… Kial ili ne deziru, ke tiu popolo malekzistu? Se mi kreskintus en tia etoso, ankaŭ mi pensintus tiele…  Ankaŭ vi pensintus tiele…
Eva: Mi? Neniam. Certe ne!
Granda Lidja: Jes! Certe jes! Ĉu vi ne malamegus tiujn, pri kiuj vi pensus, ke ili suferigas la tutan mondon? Vi ne povas imagi, kiom da mensogoj oni disvastigas... La homoj kiuj malamegas nian popolon scias preskaŭ nenion veran pri nia vivo kaj supozas, ke ni estas tute strangaj estaĵoj, samkiel malicaj aliplanedanoj celantaj la detruon de la tero…
Eva: Mi ne komprenas, kiel tio povas okazi…
Granda Lidja: Inter ĉiuj estaĵoj, ni, la homoj, estas la solaj al kiuj Dio donacis parolkapablon. Kaj jen kion oni faras per tiu Dia donaco: oni mensogas. Kaj jen la rezulto: homoj interkompreniĝas malpli facile ol estaĵoj malkapablaj paroli… Nu, ni tamen esperu, ke post tiom da sufero, la homaro iĝos pli saĝa…
Eva: Mi ne komprenas tion, kio okazas nun en la mondo… Mi estas tro stulta kaj malklera por kompreni…
Granda Lidja: Ne turmentiĝu, Eva. Vi tute ne estas stulta, karulino.  Ne kredu, ke mi komprenas multe pli. La homa menso komprenas nur malgrandan parton el la mistero de la vivo. Ne fidu tiujn, kiuj supozas, ke ili ĉion komprenas pri la historio de homaro kaj ĉiujn problemojn kapablas solvi. Se vi jam komprenas, ke vi ne komprenas, vi estas pli saĝa ol tiuj…

(Aŭdiĝas bruoj de pezaj botoj sur la strato, kvazaŭ 2-3 viroj preterpasas la domon.)

Eva: Ili jam pasis. Mi devas foriri nun. Fartu bone, fraŭlino Lidja.

Granda Lidja: Estu prudenta, Eva. Kaj ĝoju, karulino! Ĝoju! Ne perdu la esperon! Pli bona tempo venos por ĉiuj. Pensu pri la ombrelo de feliĉo kaj… rabu la tempon! Rabu ĝin! Pensu pri via estonteco, kiam vi realigos viajn plej belajn revojn! Pensu pri tio kaj ĝoju! Ĝis revido!


Sceno 6. (Aŭdiĝas la valso en “la” minoro de Ŝopeno.)
Prezentanto: Eva eliras. Lidja vidas sin denove en la menso kiel 9-jaraĝan knabinon, daŭre paŝantan kun la malfermita blua ombrelo enmane.
Granda Lidja: Eta Lidja! Kie vi estas? Mi bezonas vin! Pli ol ĉiam mi bezonas vin!
Eta Lidja: Mi estas kun vi, Granda Lidja. Mi iel pritimas ion, sed mi ne scias kion kaj kial… Ĉu ni preĝu kune?
Granda Lidja: Jes, ni preĝu kune.
Eta Lidja: La sola preĝo kiun mi konas estas la poemo verkita de Paĉjo: “Preĝo sub la verda standardo”.  Mi parkeris la unuan strofon. Ĉu vi rememoras ĝin, Granda Lidja ?
Granda Lidja: Jes… jes…
Granda Lidja kaj Eta Lidja: “Al Vi, ho potenca senkorpa mistero,/ fortego, la mondon reganta,/ al  Vi, granda fonto de l’ amo kaj vero/ kaj fonto de vivo konstanta,/ al Vi, kiun ĉiuj malsame prezentas,/ sed ĉiuj egale en koro Vin sentas,/ al Vi, kiu kreas, al Vi, kiu reĝas,/ hodiaŭ ni preĝas.”
Epilogo.
Prezentanto: Epilogo. En la jaro 1993, maljuna sinjorino respondis al intervjuo, pri siaj travivaĵoj en la geto de Varsovio. La nomo de la sinjorino: Eva Toren. Ŝi estis 14-jara en 1942. La sinjorino parolis i.a. pri la tago, kiam ŝia pli aĝa amikino Lidja Zamenhof (38-jara) estis puŝita en la trajnon, kiu portis homojn al la mortigejo Treblinka. De tie, Lidja neniam revenis.

===FINO===

Notoj.

En la komenco: bahaa preĝo, revelaciita de ABDU’L-BAHÁ.

En la fino: la unua strofo el “Preĝo sub la verda standardo” de Ludoviko L. ZAMENHOF.

Dokumenta bibliografio.

·         “Por ke la tagoj de la homaro estu pli lumaj” – kolekto de la verkoj de Lidja ZAMENHOF,

eldonita de FEL, Antwerpen 2008.

·         “Ni vivos!” – dramo de Julian MODEST, Hungara Esperanto-Asocio, Budapest 1987.

·          “La vivo de Lidia Zamenhof, filino de Esperanto” de Wendy HELLER, Antwerpen 2007.

·          “La Zamenhof-strato” - L. K. ZALESKI-ZAMENHOF intervjuita de R. DOBRZYNSKI, Varpas, Kaunas 2005.

·         “Bahaismo kaj Esperanto” – publikaĵo de Bahaa Esperanto-Ligo, 2009.

·         “La lastaj tagoj de Lidja Zamenhof” – Josef ŜEMER, en la revuo “Israela Esperantisto” No. 113, februaro 1993.


 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 16:01

Sonĝanta Vivo

50X50cm / mikedmedia / canvas / Hura ! 여인들 뛰다 2022 / Ana Sonĝanta

de Sonĝanta vivo (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 14:58

50X50cm / mikedmedia / canvas / Jupi ! 새들과 산책 2022 / Ana Sonĝanta

de Sonĝanta vivo (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 14:50

KARAPACO-PANORAMO

Mikaelo Giŝpling: MIS… (rimpoemo)

 


Mikaelo Giŝpling

MIS…


Mis… La prefikso diras pri eraroj.

Obsedas nin misagoj kaj misfaroj.

Dum mia viv’ mi ofte miskondutis,

Mispaŝis, misakuzis, missalutis.

Misskribis, miskorektis, misproklamis.

La vivon mi misuzis kaj eltrivis –

Do, mi neniam vivis, sed misvivis.

Amikoj, tamen antaŭ nia diso,

Por ke ne estu ĝi definitiva,

Mi revas pri ankoraŭ unu „miso“:

Se mi mismortos, do mi restos viva!



El SISMA ZONO,

Antvereno, 1994

p.42


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 14:36

Sonĝanta Vivo

50x50cm / mikedmedia / canvas / iryat! 이럇! 2022 / Ana Sonĝanta

de Sonĝanta vivo (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 14:24

Unua ekspozicio en Francio

Pasinta vintro estis speciala por mi. Jes ja, kazis mia unua ekspozicio en Francio. : en Bourg en Bresse (6-8 decembro) : en Poncin, Maison des Arts (9-11 decembro) Malgraŭ malfacila periodo de COVID-19, multaj amikojsubtenis mian novan vojon kiel artisto.

de Sonĝanta vivo (noreply@blogger.com) je 2022-01-24 13:39

Libera Folio

Plena konfuzo en elektoj de TEJO

Kiu rajtas voĉdoni? Kiom da komitatanoj B oni elektu? Kiuj estas la kandidatoj kaj kial ne aperis sinprezentoj? Kompleta konfuzo pri ĉio ĉi kaŭzis, ke fine nur 46 membroj de TEJO voĉdonis por alelekti tri komitatanojn, kiuj oficos nur ĝis la fino de majo.

En la komitato de TEJO (samkiel en UEA), la komitatanoj B reprezentas la individuajn membrojn de la asocio kaj estas rekte elektataj de ili. La mandato daŭras du jarojn, kaj estas unu komitatano B por ĉiu komencita cento da individuaj membroj.

Laŭ la reglamento, la ĝenerala sekretario de TEJO devas inviti kandidatojn per alvoko en Kontakto kaj la voĉdonado devas okazi minimume 45 tagojn post la anonco.

Tia alvoko efektive publikiĝis en Kontakto, sed nur en numero 4/2021, kiu aperis rete maljam la 21-an de decembro (kaj la papera eldono alvenis eĉ pli malfrue). Do en decembro la legantoj de Kontakto eksciis, ke ili devis esti sendintaj sian kandidatiĝon la 9-an de novembro.

Laŭ la reglamento, la ĝenerala sekretario krome devas aperigi anoncon en Kontakto pri la kandidatoj kun iliaj sinprezentoj. Sed ĉar ĝis nun ne aperis la kvina numero de Kontakto por 2021, tio ne okazis. Listo de kandidatoj kaj iliaj sinprezentoj same ne aperis en la retejo de TEJO aŭ en alia loko interrete.

Krome estis konfuzo pri tio, kiu rajtas voĉdoni, ĉar la voĉdonado komenciĝis la 6-an de januaro 2022. La individuaj membroj de 2021 jam ne rajtis voĉdoni, nur tiuj kiuj aliĝis en 2022 – sed malmultaj aliĝis jam en la unua semajno de la jaro.

Łukasz ŻebrowskiŁukasz Żebrowski

En la neoficala TEJO-babilejo en Telegramo, eks-prezidanto de TEJO, Łukasz Żebrowski, kritikis la decidon okazigi la voĉdonon ”en ekzakte la plej malbona momento de la jaro (t.e. en unuaj tagoj de januaro)”. Li kritikis ankaŭ la mankon de informo kaj diris:

– Malfacilas ne havi la impreson, ke la elektado okazas kvazaŭ sekrete, ĉar ankaŭ informo pri tio ke la balotado komenciĝis, ŝajne aperis en neniu oficiala kanalo.

Estis konfuzo ankaŭ pri tio, kiom da komitatanoj oni elektos. Laŭ la reglamento, la alvoko devas diri kiom da lokoj vakas, sed ĝi ne enhavis tiun informon.

Rogier Huurman.

La ĝenerala sekretario, Rogier ”Roĉjo” Huurman, anoncis ke oni elektos nur du el la tri kandidatoj. Laŭ lia interpreto, la mandato de la komitatanoj B estas por 2020-2022, do oni elektu ilin laŭ la samaj kondiĉoj kiel tiujn elektitajn en 2020. En tiu jaro, estis kvin vakaj lokoj kaj nun estas tri komitatanoj, do oni elektu du novajn kandidatojn.

Sed Manuela Burghelea, komitatano Ĉ, atentigis pri eraro, ĉar en 2019, TEJO havis 593 individuajn membroj, kiuj meritus ses komitatanojn B. Estis konfuzo pri la kialo uzi la membronombron de 2019, anstataŭ la pli novajn de 2020 aŭ 2021. En 2020 TEJO havis 806 individuajn membrojn, kiu meritus naŭ komitatanojn, aŭ ses novajn.

La diskuto estis transmetita el Telegramo al la komitata retlisto fare de Marc Konijnenberg, komitatano A por Nederlando. Li atentigis pri ”kelkaj nelaŭreglementaĵoj”, ĉar laŭ lia interpreto, la individuaj membroj por 2021 kaj 2022 rajtu voĉdoni.

Manuela Burghelea

Laŭ artikolo 9 de la reglamento pri elekto de komitatanoj B: Rajtas voĉdoni la individuaj membroj en la jaro, kiam la elektoproceduro komenciĝis kaj la individuaj membroj en la jaro kiam ĝi finiĝas.”

– Mi proponas kiel solvon ke la ĝenerala sekretario deklaru la nun okazantan voĉdonadon kiel nevalidan kaj, post (laŭreglamenta) aperigo de la nomoj kaj sinprezentoj de la kandidatoj en la oficiala gazeto, ke li lanĉu novan voĉdonadon en kiu rajtos voĉdoni la IM-oj de kaj 2021 kaj 2022.

Ĉar la mandato de la komitatanoj B finiĝos tre baldaŭ, li sugestis ke oni eĉ povus entute rezigni pri la elekto. Burghelea subtenis la proponon nuligi la nunan voĉdonadon, sed ankaŭ subtenis la elekton de novaj komitatanoj, eĉ por mallonga mandato. Huurman agnoskis ke la originala kalkulo estis malĝusta kaj estu ses, ne kvin komitatanoj. Sed li rifuzis nuligi la voĉdonadon.

Konijnenberg ne trovis tion akceptebla:

Marc Konijnenberg.

– Daŭrigi signifus, miavide, malrespekton al punkto 9 de la Reglamento por elekto de komitatano B kaj malrespekton al la Individua Membraro … La ideo ke nur tiuj kiuj en la unuaj semajnoj de 2022 jam membras rajtas voĉdoni estas ne-akceptebla, des pli ke la komunikado pri la voĉdonado estis manka.

Michael Boris Mandirola, unu el la nunaj komitatanoj B, skribis ke li bedaŭras pro la kondiĉoj de la voĉdonado, la grandega malfruo de la elekto, la alvoko aperinta en Kontakto post la limdato, la neapero de la kandidatlisto, misanonco pri kiom da kandidatoj elekteblas kaj konfuzo pri la voĉdonrajtoj. Sed samtempe li forte kontraŭis la nuligon de la voĉdono.

Fine, la 21-an de januaro, Huurman anoncis ke entute 46 individuaj membroj voĉdonis kaj ĉiuj tri kandidatoj, Arya Ferduzi, Patricio Agustín Iglesias kaj Jonathan Loïc Schneider estis elektitaj por la sekvaj tri monatoj. En 2021, TEJO havis 872 individuajn membrojn, do la balotadon partoprenis nur 5% el tiuj.

Burghelea skribis por gratuli la novajn komitatanojn sed ankaŭ por diri:

– Mi bedaŭras ke tiom malmultaj membroj voĉdonis. Mi mem ne povis voĉdoni, ĉar mi ricevis la balotilon nur antaŭ kelkaj horoj, pro la longa daŭro de la permana efektivigo de la aliĝo. Leciono por venontaj aliĝoj.

Robert Nielsen


La rezulto de la komplika voĉdon-sistemo de TEJO por komitatanoj B

Piednoto: Post publikigo estis korektita erara informo. La mandatperiodo de la nunaj komitatanoj B finiĝas ne en aprilo 2022, sed en majo 2022.

de Redakcio je 2022-01-24 09:20

TEJO

Mesaĝo okaze de la Internacia Tago de Edukado

Mesaĝo de UEA, ILEI kaj TEJO al Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj okaze de la Internacia Tago de Edukado, 24 januaro 2022

“Edukado estas la vojo el malriĉo kaj la fundamento por pli bona estonteco” – tiel diras unu el la multaj organizoj, kiuj festos la Internacian Tagon de Edukado la 24-an de januaro. La nuna estas la kvara jaro en kiu Edukada Tago estas observata de Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj.

Malgraŭ la salutindaj klopodoj de Unesko kaj aliaj internaciaj organizoj, la vojo al profunda kaj egaleca edukado restas blokita kontraŭ milionoj da junaj homoj tra la mondo. En la jaro 2018, proksimume 260 milionoj da infanoj de la koncerna aĝo ne frekventis lernejojn – kaj en aprilo 2020 dum furiozis KOVIM-19, tiu nombro saltis provizore al 1,6 miliardoj.

Se ĉiuj infanoj en la mondo ricevus klerigon en lingvoj kiujn ili plene komprenus kaj kun aliro al moderna teknologio, nia kapablo alfronti mondajn problemojn vaste pligrandiĝus, niaj rezervoj de homa kapitalo estus multe pli altaj kaj la Celoj de UN por Daŭripova Evoluigo estus multe pli proksimaj al plenumiĝo.

La Esperanto-movado forte subtenas altkvalitan edukadon por ĉiuj, inkluzive de edukado tra la tuta vivo. Nia movado kunigas la homojn, virtuale kaj ĉeeste, pere de la Internacia Lingvo, el multe pli ol cent landoj tra la mondo. Multaj parolantoj de Esperanto estas instruistoj, kaj multaj estas gejunuloj kiuj kredas, ke internacia kunlaboro estas la ŝlosilo por la pliboniĝo de la homaro, kaj kiuj komunikiĝas inter si en unusola lingvo en internacia medio.

Ni alvokas al Unuiĝintaj Nacioj kaj Unesko, ke ili multigu siajn klopodojn por plibonigi edukadon por ĉiuj personoj, kaj ke ili kunagu kun ĉiuj kiuj kredas, ke scio alportas kompreniĝon kaj kompreniĝo kondukas al pli bona estonteco. Ni promesas nian kunlaboron kaj nian subtenon.

The post Mesaĝo okaze de la Internacia Tago de Edukado appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2022-01-24 03:47

2022-01-23

Neniam milito inter ni

Pro la kemia poluado, kvina « planeda limo » ĵus estis transpasita

Xinhua/Rex/Shutterstock 23/02/2022 La produkto de kemiaj produktaĵoj estis obligita per 50 de post 1950 kaj sendube triobliĝos de nun ĝis la jaro 2050. Nova « planeda limo » estis transpasita. Jen la alarmo lanĉita de sciencistoj en studaĵo , publikigita...

de neniammilitointerni je 2022-01-23 21:19

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Fuĝo antaŭen (prozpoemtraduko)

  

Charles Bukowski
FUĜO ANTAŬEN



Ĉe la latbarilo apud la glacikafejo
kuŝis loza tabulo, mi levis ĝin
kaj komencis fosi, la tero estis
mola kaj plena de vermoj,
baldaŭ mi staris en ĝi ĝis la koksoj,
scivolemuloj kolektiĝis kaj retroevitis pro la
argilobuloj elĵetataj de mi, kaj
kiam la polico alvenis tien, mia kapo jam
malaperis en la tertruo,
poŝmalgandaj ratoj fuĝis
pro mi, mi vekis angilojn el la vintrodormo,
elmetis en la helan tagon
pecojn de kranioj kun oraj inkrustoj.
Kaj ili demandis min: „Kion vi serĉas
tie? Ĉu naftofonton? Ĉu trezoron?
Ĉu vi volas trafosi vin
ĝis Ĉinio? Ĉu vi eble perdis
vian ŝlosilon?“
Malgrandaj knabinoj esplore rigardis
super la randon de la fosaĵo, iliaj
glaciaĵoj gutis sur min malsupren en
la malhelon, psikiatro venis, kaj
kolegio-profesoro, film-
aktorino en bikino, rusa spiono kaj
franca spiono, kaj unu el la
brita sekretservo,
teatrokritikisto, ekzekuci-
isto kaj iu el miaj eksaj amikinoj,
kaj ĉiuj volis scii,
kion mi serĉas
tie. Komencis pluvi,
atomsubmarŝipoj ŝanĝis la kurson,
Tuesday Weld rampis
sub gazeton, Jean Paul Sartre mal-
trankvile turniĝadis en la dormo kaj mia
truo pleniĝis per akvo. Mi elgrimpis
nigra kiel Afriko, disŝprucigis
falantajn stelojn kaj tombo-
surskribojn, miaj poŝoj
estis plenaj de tervermoj, kaj ili kondukis
min en sian prizonon, ili disponis duŝon al mi
kaj donis al mi senkoste iun el siaj plej
bonaj unupersonaj ĉeloj,
kaj ekstere ili eĉ nun plu staras
ĉiam kun afiŝoj kaj
manifestacias por mi, mi havas kontraktojn
por televidaj intervjuoj, por libro kaj gast-
kolumno en la loka gazeto, mi varbu por divers-
specaj produktoj, mi havas sufiĉe da mono por
povi loĝi dum kelkaj jaroj en la plej bonaj hoteloj.
Sed tuj, kiam mi elvenos de ĉi tie, mi levos
plian lozan tabulon kaj denove fosos kaj fosos
kaj fosos, kaj ĉifoje mi ne haltos, ĉu pro la
suno, ĉu pro la pluvo aŭ bikino. La reporteroj
plu insiste demandadas min ‚Kial vi faris tion?‘
‚Kio kaŝiĝas je tio?‘
Sed ĉio, kion ili ricevas de mi,
estas kvieta rideto, dum mi
ekbruligas cigaredon.



tradukis Hans-Georg Kaiser,
laŭ la Carl Weissner-traduko
„Flucht nach vorn“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 21:14

Charles Bukowski: Dormantino (prozpoemtraduko)

   

Charles Bukowski

DORMANTINO


Estas nokte, mi sidas en la

lito kaj aŭskultas vian

ronkadon. Ni renkontiĝis

en busstacidomo kaj nun mi

admiras vian dorson, la palan haŭton

kun la lentugoj, dum la lumo metas

la nesolveblan suferon de la mondo

sur vian dormon. Viajn piedojn

mi ne povas vidi, sed mi imagas,

ke estas tre ĉarmaj piedoj.

Al kiu vi apartenas? Ĉu vi

vere ekzistas? Mi pensas pri

floroj, pri bestoj, ili ŝajnas

neatingeble bone al mi, tiel

klare kaj reale. Ne estas via kulpo,

ke vi estas io alia. Ĉiu estas

destinita por io. La araneo,

la kuiristo, la elefanto. Estas,

kvazaŭ ĉiu el ni estus bildo

sur vando en galerio.


Kaj nun turniĝas la pentraĵo

sur la dorson, kaj malantaŭ

la kurbigita kubuto mi vidas

duonon de buŝo, okulon kaj parton

de la nazo. Ĉio alia restas

kaŝita, sed mi scias,

ke vi estas nuntempa, moderna, vivanta

artaĵo, eble ne senmorteca,

sed ni amis nin.


Ronku plu,

mi petas.



tradukis Hans-Georg Kaiser,
laŭ la Carl Weissner-traduko
„Schlafende Frau"

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 21:12

Revuo Esperanto

"Nur tri kolorojn", de Eli Urbanová

William Auld

Originale publikigita en la januara numero (n-ro 662) de 1961 de la revuo Esperanto kiel parto de la artikolo "Novaj libroj" (p. 14).

Nur tri kolorojn, de Eli Urbanová. Prezento de Julio Baghy. Ilustraĵoj de Karel Oberthor. Stafeto, Beletraj Kajeroj, n-ro 3. Eld. J. Régulo, La Laguna, Tenerifo, Kanariaj Insuloj, 1960. 140 p. 22 x 19 cm. Prezo: 1,80 €, triona rabato ekde 3 ekz. Aĉetu en la Libroservo de UEA!

[...] ni havas la unuan poemaron de la konata, plurfoje premiita, ĉeĥia poetino Eli Urbanová. Jam ne temas paroli pri majstreco de formo, estrado de la lingvo: ĉion ĉi oni povas sendiskute supozi ĉe la plimultaj nuntempe aperantaj poemaroj; anstataŭ tio ni rajtas senplue aŭskultadi al la individua voĉo de la poetino, enprofundiĝi en ŝian verkon por el ĝi ĉerpi la spertojn, kiujn al nia akceptema animo ŝi proponas. Kion ni aŭdas, kian impreson ni ricevas? — impreson de pasio, sentemo kaj sensemo. Jen vivturmentita estaĵo, por kiu la verkado estas ia liberigo kaj malŝarĝo meze de la doloroj, ĉagrenoj kaj problemoj:

Sed tag’ ebria! Forgesitaj devoj.
En mi sin nome akumulis premo.
Sur sof’ mi kuŝas,
        dronas mi en revoj . . . .
Kaj la rezulto? Ploro aŭ poemo.

Sufiĉe ordinara speco de mensa lakso? Ĉu la poezio ne ĉiam naskiĝas el iaj turmentoj? Kaj tamen la rezultaĵo valoras por aliaj personoj, nur se la poeto sukcesas universaligi sian sperton, nur se li el ĝi kreas veran artverkon. Tion faras Urbanová. Kiel ĉiam estas la surprize trafe elektitaj esprimoj kaj figuroj, kiuj sentigas al ni ion, kio ĝuste al ni parolas:

en sonĝo nur
mi tra feliĉa ploro
diradas al vi: Ci!

(En "Lingvo Stilo Formo" Kalocsay iam prave pruvis, ke por esperantistoj multe pli intima estas la formo vi ol la mortnaskita ci; kaj tamen jen vidu, kiel la poetino sukcesas enblovi, se nur por momento, la vivon en tiun rigidan vorteton!) Aŭ denove:

Ja estis peza vino,
kiun ni trinkis kune. . . .

La kutimo de iuj niaj poetinoj, inkluzive de Urbanová, anime senvestiĝi antaŭ ni ("Curriculum Vitae", "Disiĝo" k.a.) starigas interesajn demandojn por poeto, kies kutimo estas ĝuste la inverso, nome vestiĝi en plej diversaj ŝminkaĵoj kaj aliies observitaj kostumoj, kaj devigas nin serĉi teoriajn bazojn por la poezio sur pli larĝa tereno, ol ĝis nun estas ĝenerale farite. Sed la duan kutimon — tiun de alivestiĝo — havas ankaŭ Urbanová. Se en kelkaj partoj de Nur tri kolorojn ŝi pasie prezentas pure subjektivajn travivaĵojn: en precipe "Pri mi mem" kaj "Gutoj de intimo"; en aliaj partoj ŝi transkorpiĝas kiel sorĉistino, princino k.a., kaj tute precipe en sia sovaĝe kortuŝa, maltrankvilega fantaziaĵo "Hetajro dancas": tiu dekkvinpoema ciklo verkita kvazaŭ de antikva (tempe, ne aĝe!) ĉiesulino:

Kantas mia korp’
        nudan kanton tange —
Kisu, kisu min, kun pasi’, ĝissange!
Pro volupta trem’ mi ebrie svenas
        Kaj vi ne venas!

Tre bonvena estas Nur tri kolorojn, kaj ĝi donos plezuron al multaj legantoj. Almenaŭ unu leganton ĝi jam multe plezurigis.

de Redakcio je 2022-01-23 16:51

La Balta Ondo

Trezoro Huang Yinbao: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2020-2021

trezoroTrezoro Huang Yinbao (Ĉinio), vicprezidanto de UEA kaj direktoro de Esperanto-Centro Ora Ponto, estas la deka (laŭalfabete) partoprenanto en la tradicia jarfina “Ronda Tablo” de La Ondo de Esperanto. Legu liajn respondojn pri la atingoj kaj malsukcesoj en Esperantujo dum la du pandemiaj jaroj 2020-21, kaj pri lia persona Esperanto-aktivado dum ĉi tiu periodo.

1. MondaFest’ kaj VK, nuligo de la deficito de UEA, kresko de membroj, agadoj ĉe UN ktp. estas pozitivaj. Mi subsktreku agojn ĉe Unesko, ĉar mi respondecas. UEA pene prezentis al Unesko valoron de Esperanto per agoj: eldono de De ideoj al agoj – 70 jaroj de Unesko (kun Unesko); 46 Rakontoj pri Unesko; kuneldono de Vi estas mia heroo: kiel infanoj povas batali kontraŭ KOVIM-19; lanĉo de la enketo de Unesko pri Edukado en la retejo de Unesko; invito de saluto de la ĝeneralaj direktoroj de Unesko por VK; aktivado de François Lo Jacomo kun aliaj ĉe Unesko kaj ties Ĝenerala Konferenco; lanĉo de la trijara kampanjo por konvinki Uneskon deklari “Tagon de Esperanto”. Mi aperigis 6960 artikolojn kun Esperanto-reklamoj, en ĉinaj kanaloj kreitaj de mi, kun ĉ. 170.000 ŝatantoj kaj ĉ. 78.000.000 legoj. La konata kanalo estas “Jingri Taoutiao”.

2. Longa diskuto pri la domo en Roterdamo sen rezulto povus negative influi solidarecon de la membraro.

Ĉi tiu artikolo aperis en la decmbra (aŭtuna) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №4 (310).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2022/01/trezoro-12

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Trezoro Huang Yinbao: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2020-2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-23 13:08

Esperanta Retradio

Virinoj en muziko (95)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Sonia Risso el Urugvajo
Franziska Danzi-Lebrun (1756 - 1791) estis elstara germana kantistino kaj komponistino, kiu brilis en la ora epoko de muziko kiel la ĉefa virinreprezentanto de la “Mannheim-a skolo” de klasikaj komponistoj.

Franziska naskiĝis en Mannheim en familio de talentaj muzikistoj. Ŝia patrino Barbara Toeschi estis dancistino, kaj ŝia patro Innozenz Danzi, itala violonĉelisto, estis membro de la elito de kortegaj artistoj de Mannheim, kiam tiu ĉi urbo famiĝis pro siaj muzikaj tradicioj kaj la virtuoz-kvalito de sia kortega orkestro.
 
Franziska verŝajne ricevis muzikan trejnadon de sia patro kaj ŝi lanĉis sian artistan karieron sur scenejon en la aĝo de 16 jaroj, en la itala komika opero ‘La contadina in corte’ de Sacchini. Pro tiu ĉi rolo ŝi gajnis la titolon de kortega muzikisto (virtuosa da camera) de la prestiĝa Mannheim-a Kortega Opero, posteno kiun ŝi okupis dum kvar jaroj.

La muzikhistoriisto Charles Burney (1726-1814) notis ŝian debuton, skribante ke "(ŝia) voĉo kaj interpretado estas geniaj ...nun, kaj promesas eĉ pli bonajn aĵojn en la estonteco.
Ŝi estis elektata por la ĉefaj roloj, kiel Parthenia en Alceste de Schweitzer (1775) kaj Anna en Günther von Schwarzburg de Holzbauer (1777). Tiu ĉi lasta estis peco komponita specife por ŝia voĉo.

En la aĝo de dudek unu, ŝi vojaĝis al Londono por kanti serion de kvar operoj de Johann Christian Bach kaj Sacchini en la King's Theatre. Je sia reveno, Franziska Danzi geedziĝis kun la virtuoza hobojisto kaj komponisto Ludwig August Lebrun. 

Sub la nomo de Franziska Lebrun, ŝi komencis sukcesan turneon tra Eŭropo kun sia edzo. Ŝi famiĝis pro sia voĉa kapablo: la muzikisto kaj verkisto Christian Friedrich Daniel Schubart (1739-1791) notis ke ŝi povis kanti tri oktavojn super la meza Do kun "klareco kaj distingo". Pro tio ŝi estis la dezirata kaj serĉata kantistino de elstaraj samtempuloj por la ĉefaj roloj de la plej defiaj verkoj de Schweitzer, Holzbauer, kaj Salieri. 

Kiam la Teatro alla Scala en Milano havis sian inaŭguran sezonon la 3-an de aŭgusto 1778, estis Franziska Lebrun kiu ludis la ĉefan virinan rolon en la opero Europa Riconosciuta de Antonio Salieri. Franziska Lebrun ankaŭ kaŭzis sensacion en Parizo ĉe la Concerto Spirituel (1779) pro ŝia kapablo adapti italajn tekstojn al instrumentaj partoj de koncertaj simfonioj kaj kanti ilin. En Londono ŝi kompletigis du jarojn da prezentadoj ĉe la King's Theatre (1779-1782). 

Charles Burney varme laŭdis la kantadon de Franziska akompanata de ŝia edzo en hobojo, kiam la para sono unuiĝis kaj fariĝis neperceptebla kiu superis al kiu.

En 1780 dum sia restado en Londono ŝi komencis komponi, publikigante ‘12 Sonatojn por fortepiano kun violon-akompano’. Ĉi tiuj estas la nuraj konataj verkoj de Franziska Lebrun. Ili estas klare kreitaj en la Mannheim-a stilo. Ses el ŝiaj sonatoj por fortepiano kaj violono pluvivas kaj estis represataj kaj registrataj nuntempe.  Franziska Lebrun sendube havis eksterordinaran pianoteknikon, juĝante laŭ la nivelo de malfacileco de la klavarpartoj de ŝiaj komponaĵoj. La sonatoj havis tujan sukceson; ili estis unue publikigataj en Londono (1779-1781) kaj ofte reeldonataj en Parizo, Offenbach, Mannheim, Berlino, Amsterdamo, kaj Worms.

La edzo de Franziska mortis subite kiam la paro estis prezentonta serion da koncertoj en Berlino dum la karnavala sezono. La morto de Ludwig August Lebrun estis granda bato por ŝi, kiu mortis en Berlino nur ses monatojn poste, en la aĝo de 35 jaroj.

Kvankam la 19 -jara kariero de Franziska Lebrun estis mallonga, ŝi lasis neforviŝeblan markon sur tiu vigla epoko kiel respektata komponistino kaj fama soprano. Ŝi kantis sur la plej gravaj operaj kaj koncertaj scenejoj de Eŭropo, kie ŝi ĉiam estis salutata per grandaj ovacioj.



de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 07:00

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Al la putino, kiu ŝtelis poemojn de mi (prozpoemtraduko)



Charles Bukowski
AL LA PUTINO, KIU ŜTELIS POEMOJN DE MI


Kelkaj opinias, ke ni tenu for nian
privatan frustrecon el niaj poemoj,
ke ni restu abstraktaj,
kaj por tio vere troviĝus bonaj kaŭzoj,
sed fulmotondro, dek du poemoj for,
kaj mi neniam kopias ilin,
miajn bildojn vi same enpoŝigis,
eĉ miajn plej bonajn, estas
katastrofo, ĉu vi volas detrui min,
tiel, kiel ĉiujn aliajn antaŭ mi?
Kial vi ne prenis mian monon?
La ĉiesulinoj preskaŭ ĉiam
elfingrumas ĝin
el miaj pantalonoj,
antaŭ ol ili dormas
malsanaj kaj ebriaj
en angulo.
Je la sekva fojo prenu mian dekstran brakon
aŭ dolarkvindekon,
sed ne miajn poemojn!
Kvankam mi ne estas Shakespeare, konsentite,
sed foje foje simple nenio
postkreskas, abstrakte aŭ kiel ajn.
Mono ĉiam ekzistos, kaj publikulinoj
kaj drinkuloj, ĝis la lasta bombo falos,
sed kiel Dio diris tiam
post farita laboro:
Mi vidas, ke mi kreis
amason da poetoj,
sed ne konsiderinde multe da
arto.



tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„An die Nutte, die mir meine Gedichte gestohlen hat“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj Vladimir Türk

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 00:48

Charles Bukowski: La prizonaĉo de Moyamensing (prozpoemtraduko)

  


Charles Bukowski
LA PRIZONAĈO DE MOYAMENSING


En la tagmezaj paŭzoj ni iel pokeris, per ĵetkuboj
ktp., en angulo de la prizona korto. La aliaj
ludis basketbalon per malnova
kunĉifita ĉemizo.
De tempo al tempo interrompis nin
palvizaĝa fipolicano en la turo, kiu
direktis sian fusilon al ni.
Sed iel ni ĉiutage sukcesis
fari kelkajn ludojn,
kaj per Fortuno kaj per bonŝanca mano
mi baldaŭ forprenis de la tuta bloko
la trezorojn de Mamono.
Matene kaj en la sekvantaj tagoj
okazis io stranga:
la fermistoj, la flavbekuloj, la tranĉilherooj, la
tresorspecialistoj, la brutalaj batistoj, la frenezuloj, la
pasiaj ludantoj, la eksaj revprezidantoj de Usono,
la kuiristo, eĉ miaj malamikoj – ĉiuj alparolis min per
Mr. Bukowski. Estis maniero de senmorteco,
nur alludo de ĝi, sed tiel reala kiel porkokapa galantino aŭ mortaj floroj;
kaj mi komencis diveni,
kion tio signifas –
Mr. Bukowski, la pokerreĝo,
la viro kun la plenŝtopita monujo,
en mondo, kie fakte neniu
havas ion...
Senmorteco.
Kaj mi ne devis reciti la poeton Shelley al ili –
ĉio fakte per si mem flugis al mi:
knaboj kun sveltaj talioj, kiujn
mi tute ne bezonis
kaj stekoj kaj Ice Cream kaj cigaroj,
kiujn mi efektive tre bezonis, kaj
razosapo, novaj razoklingoj, la lasta eldono
de la NEW YORKER.
Senmorteco. Strio de la ĉielo en la infero.
Kaj mi ĝuis tion, ĝis ili repelis min
sur la straton,
reen al mia skribmaŝino –
senkulpa, pigra, nervoza pro timo,
kaj tre mortema.



tradukis Hans-Georg Kaiser, 
laŭ la Carl Weissner- traduko „Der Knast von Moyamensing“ ,

lingve kontrolis Franko Luin
kaj Vladimir Türk

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiun elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 00:40

Charles Bukowski: Momento de l' vero (prozpoemtraduko)



Charles Bukowski
MOMENTO DE L' VERO


Li memmortigis sin en hotelaĉo
en la mizerkvartalo de Detrojto,
kaj kiam oni trovis lin, li estis jam rigida.
Pro ratveneno.
Mi estis tiam manaĝero de tiu budo,
mi elŝutis la paperkorbojn
kaj provis enkasigi la monon.
Mi staris apud li kaj observis, kiam oni
puŝis injektaĵon en lin, liaj okuloj estis vaste malfermitaj,
kaj oni viŝis ilin permane kaj fermis ilin,
kaj tiam la injektaĵo ekefikis –
li mortis sidante, kaŭrante rigide sur sia seĝo —
kaj poste li lante kunŝrumpis.
Ili trovis kelkajn leterojn de lia fratino
el alia urbo, ili ĵetis lin sur la brankardon kaj
portis lin sur la ŝtuparo malsupren.
La litaĵoj estis ankoraŭ sufiĉe puraj,
tial mi simple skuis ilin reordige,
malplenigis la komodon, kaj kiam mi eliris,
staris ĉiuj ĉi drinkuloj sur la koridoro,
en pantalonoj kaj kotaj subĉemizoj, kun stoplobarboj
kaj sekaj langoj, kaj mi diris: „En ordo,
simiobando, rapidege foriĝu de ĉi tie! Pro via vidaĵo
ekdoloras miaj okuloj.“
„Jen viro mortis, Siro, estis nia amiko“, diris unu el ili . Estis Benny the Dip.
„En ordo, Bennĉjo“, mi respondis, „mi donas al vi ankoraŭ unu nokton! Se vi ne pagos vian ĉambron en tiu ĉi nokto, mi elĵetos vin de ĉi tie!“
Tion vi devus vidi, kiel rapide ili forgalopis.
Pri la morto neniu cerbumas, se li ne scias,
kie dormi morgaŭ.



tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„Der Augenblick der Wahrheit“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj Vladimir Türk

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 00:29

Charles Bukowski: Duŝado (prozpoemtraduko)

 


Charles Bukowski
DUŜADO


Poste ni iras ĉiufoje sub la duŝon.
Mi ŝatas la akvon, se ĝi estas tre varma,
ŝi ne tiom, 
kaj ŝia vizaĝo estas ĉiam
tute mola kaj paca.
Kaj ŝi lavas min ĉiufoje unue,
ŝi sapumas mian ovosaketon, levas la ovojn,
premas ilin, poste ŝi lavas mian kacon.

„He, ĝi ja eĉ ne plu rigidas!“

Poste ŝi lavas mian tutan hararon tie malsupre
ĉirkaŭ la sako, la ventron, la dorson, la gambojn.
Poste ŝin lavas mi. Unue 
la piĉon. Mi staras malantaŭ ŝi, 
havante mian aĵon inter ŝiaj postpartoj,
kaj ŝaŭmumas delikate ŝiajn piĉoharojn;
mi lavas ilin lante kaj sen hasto,
mi bezonas por ili eble multe pli da tempo
ol necesus efektive…
poste la genukavojn, la femurojn,
la postaĵon, la dorson,
mi turnas ŝin, kisas ŝin,
sapumas ŝiajn mamojn, la ventron, la kolon…
la genuojn, surojn, la piedojn…
tiam ankoraŭfoje la piĉon, pro fortuno.
Ankoraŭfoje kiso, poste ŝi eliras
kaj frotas sin, kelkfoje ŝi ankaŭ kantas
dum tio… Mi restas sub la duŝo, regulas la akvon,
ĝis ĝi estas pli varma, mi ĝuas la agrablan senton,
la miraklon de l’ amo. Poste ankaŭ mi eliras,
kutime tiam jam estas malfrue posttagmeze,
kaj dum la vestado ni trankvile pripensas kune,
kion ni ankoraŭ devos plenumi hodiaŭ, sed per tio, 
ke ni kunestas, la plej multaj aferoj
plenumiĝas per si mem, por diri la veron –
ĉio.
Kaj tiom longe, kiom tiel estas inter ino
kaj viro, por ĉiu el ili estas foje pli bone, foje pli malbone, 
sed ĉiam denove alie. Por mi
estas eksterordinare bela memoro, ĝi super-
daŭras la almarŝon de armeoj, la klakadon
de ĉevalhufoj antaŭ la fenestro,
la postguston pro malvenkoj, doloroj kaj deprimoj...
Linda, vi pridonacis min per tio,  
se vi reprenos ĝin de mi, 
faru tion malrapide kaj glite-glate, 
kvazaŭ mi mortus en la dormo
kaj ne en la vivo. Amen.  



tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„Die Dusche“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj Vladimir Türk

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-23 00:13

2022-01-22

KARAPACO-PANORAMO

Jürgen Spohn: Aŭ nukso aŭ nukso (kristnaska rakontotraduko)


Jürgen Spohn
Aŭ nukso aŭ nukso



Estis iam du nuksoj. Unu el ili estis aŭtentika nukso, la alia estis el arĝento. La simpla nukso hontis kaj prefere ankaŭ konsistus el arĝento.

Iam venis infano kaj ludis kun ili en la ĝardeno. Tie ambaŭ restis forgesitaj en la mola tero. La arĝenta nukso perdis sian brilon kaj fariĝis nigra. Sed interne de la alia nukso io moviĝis.

Kiam kelkaj jaroj estis pasintaj, staris tie juna nuksarbo kaj lasis brue fali multajn nuksojn teren. Ili ne estis el arĝento, sed gustis bonege, kaj ankaŭ ili volis fariĝi nuksarboj.


tradukis Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-22 23:39

Walter Kempowski: Nuksorompilo (kristnaska rakontotraduko)




Walter Kempowski
Nuksorompilo

Ni posedas belan viran nuksorompilon, ĝi havas nigran kaskon sur la kapo kaj ruĝan pantalonon. Ĝi havas eĉ sabron.

La kompatinda nuksorompilo! La tutan someron ĝi kuŝas en kartonujo, kun vitrokugloj por la kristnaskarbo. En la kartonujo estas malmulte da spaco kaj apenaŭ la eblo moviĝi sen puŝiĝi dum tio. Bone estas, ke la nuksorompilo troviĝas en societo, ĉirkaŭ ĝi kuŝas la kristnaskaj anĝeloj. Je Kristnasko la patro elpakas la enhavon de la kartonujo. La anĝeloj, la kugloj kaj la steloj apartenas al la kristnaskarbo. La nuksorompilo staros sur la tablo. Per siaj fortaj dentoj ĝi rompas preskaŭ ĉiun nukson, nur ne la brazilan nukson kaj kompreneble ankaŭ ne la kokosnukson.

Strange estas, ke ne ekzistas ina nuksorompilo.



tradukis Hans-Georg Kaiser

Fonto: Walter Kempowski: „Der Nussknacker“ 
Ursula Kolarc: „La granda kristnasklibro“ 
(Das große Weihnachtsbuch), eldonejo rororo

lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-22 23:36

Neniam milito inter ni

Gvadelupo : 15% el la bestaj specioj estas minacitaj je formorto

pixabay 22/01/2022 Pesticidoj, urbigado, intensaj kulturoj… La premo sur la aparte riĉa ekosistemo de la teritorio estas tre forta. Dek ses specioj jam definitive malaperis. La papago de Gvadelupo, kiu estas endemia specio malaperis de la planedo. Definitive...

de neniammilitointerni je 2022-01-22 21:31

Revuo Esperanto

125 jaroj de la naskiĝo de Eŭgeno Miĥalski


En 2022 UEA memoras 125 jarojn de la naskiĝo de Eŭgeno Miĥalski kaj 85 jarojn de lia morto. Miĥalski naskiĝis la 21-an de januaro 1897 en Ukrainio. Poeto aktiva en la proleta Esperanto-movado, profesie li laboris kiel instruisto-bibliotekisto. Li eklernis Esperanton en 1911. En 1917 li fondis la literaturan revuon Libera Torento. Li frue aliĝis al SAT. Pro senbaza politika akuzo li estis kondamnita al morto, mortpafita la 15-an de oktobro 1937. La LibroservodeUEA proponas tri kolektojn el tiu brava aŭtoro, kiu estos omaĝata de UEA en la 135-jariĝo de Esperanto: https://katalogo.uea.org

de Redakcio je 2022-01-22 17:33

Esperanta Retradio

La cerbo distingas voĉojn dum dormado

Dum la tuta diurno la cerbo observas la ĉirkaŭaĵon - ankaŭ dum dormado. Tiam ĝi reagas pri fremdaj voĉoj alie ol pri konataj voĉoj, kiel tion montras studaĵo de la universitato de Salzburg.

17 testpersonoj en la aĝo inter 20 kaj 25 jaroj pasigis por la studo tutan nokton en dormolaboratorio. Dum ili dormis oni aŭdigis al ili sonregistraĵojn. Ili aŭdis la propran antaŭnomon - ĝi estis aŭ parolata de fremda aŭ de konata persono, ekzemple de patro aŭ patrino. Kaj ili aŭdis du aliajn antaŭnomojn - kiuj estis same parolataj de fremda kaj de konata persono.

Dum ok horoj la esplorista teamo de la universitato de Salzburg mezuris la cerban aktivecon de la testantoj helpe de elektroencefalogramo (EEG). Tiam la cerbo reagis alie pri fremdaj voĉoj ol pri konataj voĉoj, nome la cerbo reagis pli aktive.

La esploristoj prilumigis kiel la cerbo reagas pri diversaj stimuloj. Se oni aŭdigis al la testpersonoj fremdajn voĉojn, tiam la K-kompleksoj - kiuj estas en EEG videblaj ondobildoj - estis aparte atentigaj. Ja ankaŭ konataj voĉoj kaŭzis K-kompleksojn, sed kun multe malpli forta intenseco. Ĉu la dormantaj testpersonoj aŭdis sian propran aŭ alian nomon, tio aliflanke en la EEG ne kaŭzis rimarkeblan diferencon en la reago de la testantoj.

La rezultoj kiujn la esploristoj priskribas en artikolo kiu aperis en faka ĵurnalo pri neŭroscienco konjektigas ke la homo ankaŭ dum profunda dormado prilaboras informojn pri sia ĉirkaŭaĵo.

Ĝisnunaj esploroj jam montris: Ju pli "grava" estas stimulo, des pli ofte aperis K-kompleksoj. Nekonataj voĉoj laŭ tio prezentas pli signifan stimulon ol konataj voĉoj,  skribas la esploristoj en artikolo. Aŭ tio prezentas - el evolucia vido - pli altan minacan potencialon. Por rekrea dormo sekura ĉirkaŭaĵo estas tre grava. Dum profunda dormo ni homoj estas plej facile atakeblaj.

Antaŭ miloj da jaroj la homo dum dormado ne estis sekura - homo estas ĉiam atakebla. Kaj ankaŭ ankoraŭ hodiaŭ por multaj homoj aperas situacioj en kiuj ili dum dormado devas esti atentaj pri tio kio okazas ĉirkaŭ ili. Por ekzemple ne preteratenti la sonoradon de la vekhorloĝo, la cerbo devas ankaŭ resti atentema ĉe tiuj homoj kiuj pasigas la nokton sendanĝere en la propra dormoĉambro.

Montriĝis krome dum la testado: Ju pli progresinta estis la nokto, des pli konataj fariĝis la fremdaj voĉoj kaj des pli malofte kaj mulmulte montriĝis reagoj en la EEG. Jen signo por tio ke la cerbo eble ankaŭ dum dormado lernas.

" Ju pli bone oni alkutimiĝas al sia ĉirkaŭaĵo, des pli bone oni dormas", diras la studestro. Tio koncernas ankaŭ bruaĵojn: "Se iu loĝas apud fervoja linio, tiam tiu komence eble dum certa tempo vekiĝas pro la bruaĵo de la trajnoj. Post iom da tempo tiu homo tamen alkutimiĝas al tio kaj daŭrigas la dormadon. Alia ekzemplo estas la bruaĵo de la televidilo. Multaj homoj bone dormas dum aŭdiĝas tiu bruaĵo.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-22 07:00

Stano

Milito en Ukrainio povas eksplodi hodiaŭ

Jam kelkajn monatojn amaskomunikiloj kaj politikistoj tutmonde parolas pri minaco de “rusia invado” al Ukrainio. Ukrainaj aŭtoritatoj jen aliĝas al tiu histerio, jen deklaras ke vidas neniujn signojn de tia minaco. Tamen mi opinias ke milito en Ukrainio povas eksplodi en iu ajn momento. Sed temas pri tute alia scenaro.

Sepjara milito
Mi memorigu iom pri cirkonstancoj en kiuj disvolviĝas la afero. En 2014 en Kievo okazis ŝtatrenverso sekve de kiu potencon kaptis ukrainaj naciistoj. Ili komencis sturmi registarajn sidejojn tra la lando, startis rusofobia kampanjo. En Donbaso, precipe ruslingva regiono situanta en sud-orienta parto de Ukrainio, komenciĝis protestoj kies partoprenantoj postulis protekti ilian rajton plu uzi la gepatran lingvon kaj aranĝi respektivan referendumon. Anstataŭ intertraktantoj novaj aŭtoritatoj sendis al ili armeajn trupojn. Eksplodis milito dum kiu pereis jam pli ol 10 mil homoj. La regiono separiĝis de Ukrainio, aperis du neagnoskitaj ŝtatoj – Donecka kaj Luhanska Popolaj Respublikoj.


La plej aktiva batalado finiĝis aŭtune 2014 kiam danke al perado de Rusio, Francio kaj Germanio en Minsko estis subskribita interkonsento. Laŭ ĝi Ukrainio sin devigis interalie doni al tiuj teritorioj apartan statuson kaj fiksi tion en la konstitucio, aranĝi tie liberajn balotojn kaj amnestii ĉiujn partoprenintojn de la eventoj. Pli ol sep jaroj pasis, sed Ukrainio plenumis neniun el tiuj ĉi sindevigoj.


Ukrainiaj aŭtoritatoj malkaŝe diras ke ili ne planas plenumi siajn promesojn kaj postulas ŝanĝi la interkonsenton. Ili ankaŭ rifuzas rekte intertrakti kun la separistoj kaj asertas ke tio estas pajlopupoj de la “rusiaj invadintoj”, do necesas interparoli sole kun Rusio. Siavice rusiaj aŭtoritatoj rifuzas priparoli la aferon kun ukrainaj kolegoj, substrekante ke Donbaso estas parto de Ukrainio, do ukraina registaro devas rekte interparoli kun siaj civitanoj.


Rusio insistas ke la interkonsentoj estas subskribataj por esti ne modifataj, sed plenumataj. Post jaroj da vanaj klopodoj rusiaj diplomatoj rekte diris ke evidente ne plu havas sencon intertrakti kun la lando, kies gvidantoj kondutas tiom senrespondece kaj neprognozeble.


Kiel pruvo estis publikigita diplomatia korespondado inter Rusio, Germanio kaj Francio, montranta ke Rusio plu pretas al politika solvo de la konflikto, sed insistas ke ĉiu flanko plenumu siajn sindevigojn. La ĉefa intertraktanto Dmitrij Kozak post plia sensukcesa renkontiĝo nomis la ukrainajn aŭtoritatojn “infanoj kun alumetoj” kaj alvokis Usonon pli strikte kontroli siajn subulojn, kiuj povus fari incendion kaj bruligi propran domon – tre proksiman al Rusio.


Ekde tiam la konflikto bruletas rande de nova eksplodo. Trupoj de ambaŭ flankoj staras proksime unu al la alia, foje dividitaj je kelkdekmetra terstrio. Ĉiutage okazas incidentoj kun pafado kaj bombardado, nombro de vunditoj kaj pereintoj kreskas, damaĝoj multiĝas. Ambaŭ flankoj akuzas unu la alian pri provokoj kaj prezentas respektivajn pruvojn.


Printempe de 2021 Rusio koncentris dekmilojn da militistoj ĉe la limo kun Ukrainio, kio kaŭzis timan reagon. Oni ekparolis pri “rusia invado”, usona prezidanto Joe Biden urĝe renkontiĝis kun rusia prezidanto Vladimir Putin.


Fine de 2021 ĉio ripetiĝis. Rusiaj aŭtoritatoj koncentris apud Donbaso pli ol 100 mil militistoj kaj aranĝis serion da militaj ekzercoj en apudaj regionoj. En decembro Rusio publikigis siajn postulojn rilate propran sekurecon kaj diris ke ĝi intertraktos pri tio nur kun Usono, ĉar nek Eŭropa Unio, nek des pli Ukrainio sin montris kiel memstaraj kaj fidindaj partneroj, kapablaj fari decidojn kaj plenumi ilin. Usono urĝe petis intertraktojn kaj ekde tiam okazis kelkaj renkontiĝoj, ĝis nun sen videbla rezulto.

Mito pri “rusia invado”
Okcidenta gazetaro plenas je rakontoj pri baldaŭa “rusia invado” al Ukrainio. Sennombraj “ekspertoj” rakontas kiel Rusio atakos sian najbaron, okupos kaj dividos ĝian teritorion, subpremos partizanan movadon ktp. Oni jam fantazias pri rusiaj tankoj en Kievo, anekso de la tuta Ukrainio kaj minacas Rusion per teruraj sankcioj. Plej amuza el la legitaj de mi artikoloj, estis tiu de usona aŭtoro, kiu tute serioze asertis ke Rusio invados Ukrainion, ĉar ĝi bezonas… du ukrainajn fabrikojn – tankan kaj aviadilan. La penso ke kostoj de tia invado sufiĉus por konstrui kvindek tiajn fabrikojn evidente ne venis al la kapo de tiu “eksperto”, same kiel imago pri stato de tiuj fabrikoj post 30 jaroj de la ukraina sendependeco dum kiuj la ukraina armeo aĉetis eĉ ne unu novan aviadilon.


Kiel pruvon tiuj “ekspertoj” prezentas koncentriĝon de rusiaj trupoj en ĉelima areo – ciferoj varias de 100 ĝis 175 mil militistoj. Ilin certe ne dubigas ke por invadi la same grandan Irakon en 2003 aliancanoj sendis 300 mil soldatojn kaj por sturmi Groznon (200 mil loĝantoj) en 2000 venis 100 mil rusiaj soldatoj. Veraj militfakuloj atentigas ke tiu nombro sufiĉas nur por dum iu tempo rebati atakojn de la ukraina armeo, sed certe malsufiĉas por okupi la landon. Sed iliaj voĉoj dronas je la maro de histeriaj prognozoj, ĝoje konsumataj de enuaj legantoj.


Same ne dubigas ilin ke tiu koncentrado de la militfortoj okazas dum monatoj kaj tute malkaŝe. Usonaj spionaviadiloj senhalte cirkulas super la regiono, lokanoj kaj ĵurnalistoj inundas sociajn retojn per fotoj kaj filmetoj, montrantaj tankajn kolonojn laŭlonge de la vojoj. Tio draste kontrastas kun konduto de la rusia armeo en 2014, kiam rusiaj militistoj aperis sur stratoj de Krimeo subite kaj rapide okupis ĉiujn strategiajn objektojn sen fari eĉ unu pafon.


Ekde tiam rusia armeo pruvis sian kapablon agi rapide kaj efike – kiel ĵus en Kazaĥio, kien en unu tago venis miloj da paraŝutistoj kun kirasveturiloj. Kiel prave rimarkigis rusia politologo, se rusia armeo vere planus eniri Ukrainion, neniu scius tion ĝis momento kiam en Ĥarkovo surplace aperus homoj en verda uniformo disdonantaj bombonojn al infanoj – kiel tio okazis en Krimeo.


Kial do malgraŭ ĉio ĉi mi konsideras militon en Ukrainio ebla? Por kompreni tion necesas forgesi fantaziaĵojn de ĵusbakitaj “ekspertoj” kaj forlasi la kadron de kliŝa pensmaniero.

De miliardulo al komediulo
Kio okazis en Ukrainio ekde 2014? Post la “revolucio” aŭ “Eŭromajdano”, kiel nomas la ŝtatrenverson oficiala propagando, prezidentan postenon okupis miliardulo Petro Poroŝenko. Li prezentis sin kiel ukrainan naciiston, aktive promociis limigon de uzado de la minoritataj lingvoj (precipe de la rusa), sin apogante sur la plej konservativajn instituciojn – armeon kaj eklezion. Inter siaj plej gravaj atingoj li konsideris apartigon de la Ukraina Ortodoksa Eklezio de la Moskva Patriarkato kaj leĝon, kiu malpermesis instruadon en la minoritataj lingvoj kaj grave limigis ilian uzadon en amaskomunikiloj kaj publika sfero ĝenerale.


Tamen nuraj malpermesoj evidentiĝis ne sufiĉaj por pruvi al la civitanoj de Ukrainio, ke ilia vivo iĝis pli libera kaj prospera. En 2019 miliardulo Poroŝenko malgajnis prezidentan baloton al komedia aktoro Volodimir Zelenskij, ricevinta en dua raŭndo 73,22% de la voĉoj. Rimarkindas ke lin subtenis homoj de la tuta Ukrainio, esperintaj ke li sukcesos unuigi la ĉiam pli polusiĝantan landon kaj solvi ĝiajn problemojn.


Tri jaroj pasis, sekva baloto devos okazi jam printempe de 2024 kaj la parlamento reelektiĝos aŭtune 2023. Sed ekonomia kolapso daŭras, MEP apenaŭ superis 60% de la nivelo de 1990 (lasta jaro antaŭ la sendependiĝo), amasa elmigrado kreskas kaj en rangolisto de la Indico de Homa Disvolviĝo, Ukrainio okupas la 74-an lokon – inter Sankta-Kito kaj Neviso kaj Antigvo kaj Barbudo (por komparo: Kazaĥio okupas la 51-an lokon, Rusio – la 52-an, Belorusio – la 53-an). Prezidanto Zelenskij malsukcesis unuigi la nacion kaj fini la Donbasan konflikton. Li ne plenumis la interkonsenton, subskribitan de sia antaŭulo, nek trovis alian solvon de la problemo.


Ne mirindas ke lia populareco grave falis kaj atingis rekorde malaltajn nivelojn. En oktobro 2021 lin subtenis nur 25% de la ukrainoj, lian partion – 17%. Estro de lia frakcio en la parlamento forlasis ĝin kaj komencis personan politikan karieron, aktive akuzante la prezidanton pri arbitreco kaj neprofesieco. Eksiĝis jam pluraj liaj ministroj kaj ĉefministroj, kiuj ankaŭ rakontas pri amatora kaj arbitra administra stilo de la prezidanto. Li neniam estis populara inter armeanoj kaj ukrainaj naciistoj, sed nun perdis subtenon ankaŭ de ruslingva loĝantaro kaj homoj, emaj okupi neŭtralan pozicion ekster du ekstremaj tendaroj.


Lia ekstera politiko same fiaskis, se ne konsideri granda sukceso proksimiĝon al Turkio kaj kreskon de ĉina ĉeesto en la ekonomio. Publikigo de telefona konversacio en kiu Volodimir Zelenskij videble humiliĝas antaŭ Donald Trump ankaŭ ne kontribuis al plibonigo de la prezidenta aŭtoritato. Vladimir Putin simple rifuzas interparoli kun li, preferante priparoli la aferojn de Ukrainio kun ĝia vera mastro forme de Usono. Kion povas fari la ukraina prezidanto?

Tento de “fina solvo”
Li scias ke politika vivo de Ukrainio dum jardekoj sekvas la saman cirklon “lukto – venko – perfido – lukto” kaj memoras la sorton de Viktor Juŝĉenko – heroo de la unua, “oranĝa revolucio”, okazinta en 2004. Li estis ege populara, iĝis nacia heroo, sed jam sekvan baloton ricevis nur 5% de la voĉoj, malgajninte al Viktor Janukoviĉ (forpelita de sekva “revolucio” en 2014). Zelenskij ektimis kaj ekagis.


Li malsukcesis unuigi kontraŭajn tendarojn de la ukraina politiko, do anstataŭe li atakis ilin. Unuan baton spertis ruslingva opozicio. En februaro 2021 estis perforte likviditaj ĉefaj opoziciaj televidkanaloj, inter kiuj estis plej popularaj en Ukrainio. Kiel pravigo estis prezentitaj konsideroj de nacia sekureco – vortumo inda de la fifama Joseph McCarthy.


Sekvis atako kontraŭ ukrainaj naciistoj. Eksa prezidanto kaj “heroo de majdano” Petro Poroŝenko estis akuzita je… ŝtata perfido pro kio lin minacas plurjara malliberigo. Oni asertas ke li aĉetadis karbon minitan en Donbaso tra perado de Belorusio kaj tiel financis la separistojn. Tion ke al Ukrainio vere mankas karbo, pro kio ĝia energia sektoro estas en duonmorta stato la akuzantoj certe ne mencias.


Sed ĉio ĉi ne solvas la Donbasan problemon, kiu plu restas dolora vundo de la ukraina vivo. Kio fareblas tiukampe? Oficiale la ukrainaj aŭtoritatoj insistas pri reveno de la regiono sub ilian regadon. Sed reale ili komprenas ke loĝantaro de Donbaso, dum sep jaroj pripafata kaj bombardata de la ukraina armeo kaj volontulaj taĉmentoj de naciistoj, senigita je ĉia ŝtata subteno kaj prizorgado kaj vidanta ke dum tiuj jaroj pri ĝi zorgas nur Rusio, malamegas la ukrainajn regantojn kaj ilian politikon. Tiuj homoj malakceptis la ukrainan naciismon en 2014, do ĉu eblas imagi ke ili akceptos ĝin nun, kiam ili eĉ ne plu povos instrui siajn infanojn en la gepatra lingvo? Ĝis la parlamenta baloto restis unu jaro, ĝis tiu prezidenta nur du. Ĉu vi imagas politikiston kiu revus ricevi pliajn 4 milionojn da oponantoj?


Sed Zelenskij scias ke agnoski perdon de tiuj teritorioj ankaŭ ne eblas – la ukrainaj naciistoj ne pardonos tion al li kaj aranĝos novan “revolucion” laŭ la sama teknologio, jam efike uzita dufoje. Iuj asertas ke oni povus solvi la Donbasan problemon per kruda forto. Tiu ideo grave populariĝis post la venko de Azerbajĝano en la Dua milito en Montara Karabaĥo en 2020. Ukrainaj naciistoj vidis ke la internacia komunumo ne multe zorgas pri homaj perdoj kaj humanitara flanko de tiaj konfliktoj ĝenerale, se atakinto povas venki sufiĉe rapide kaj havas juran bazon por siaj pretendoj.


Printempe de 2021 al Donbaso estis senditaj pluraj ukrainaj trupoj, kio estigis suspektojn pri planado de nova milito. Sed responde Rusio koncentris siajn trupojn ĉe alia flanko de la limo kaj klare diris ke se la ukraina registaro komencos novan militon en Donbaso, ĝi pli similos ne al la venko de Azerbajĝano en Montara Karabaĥo en 2020, sed al la malvenko de Kartvelio en Sud-Osetio en 2008, kiam la kartvela armeo post invadi la separisman regionon kaj ataki rusiajn pactrupojn, post kelkaj tagoj estis komplete disbatita kaj fuĝis.

Dilemo de provokanto
Ĉu tio signifas ke la milito ne eblas? Tute ne, ja restas alia scenaro, kiu povas aspekti paradoksa, sed pro tio ne iĝas malpli realisma – speciale se vi konas diplomatian kaj militan historion. La ukraina registaro povos komenci novan militon en Donbaso por… malgajni ĝin. Tio estos malvenko milita, sed venko politika.


Imagu ke la ukraina armeo komencas amasan bombadon de Donbaso kaj post kelkaj horoj tertrupoj invadas ĝin. Rusio devos respondi, interalie pro tio ke en tiu ĉi regiono loĝas kelkcent mil rusiaj civitanoj kaj Rusio garantiis per interkonsento subskribita en 2014, ke la konflikto estos solvita nur pace.


Rusiaj trupoj eniros la regionon kaj rapide forpelos la ukrainajn invadintojn. Poste plej verŝajne Rusio devos agnoski sendependecon de la Donecka kaj Luhanska Popolaj respublikoj kaj garantii ilian sekurecon. En Donbaso lokiĝos rusiaj trupoj kaj tio definitive nuligos ĉiajn planojn pri milita solvo de la konflikto.


Ekde tiu momento Volodimir Zelenskij ĝoje forgesos pri Donbaso kiel aktuala kapdoloro. Li komplete detruos ĉian opozicion, reference al severaj leĝoj de milita periodo. Li ricevos abundan politikan kaj ekonomian subtenon de okcidentaj landoj. Li aprobigos plurajn severajn sankciojn kontraŭ Rusio, prezentante Ukrainion kiel senkulpan viktimon de la rusia agreso (Kartvelio ĝis nun sukcese faras tion, kvankam enketo de la Eŭropa Komisiono klare nomis ĝin agresinto, do la precedento haveblas). Kaj li por ĉiam malaperigos tiujn kvar milionojn da malamantoj de la Kieva reĝimo, kiuj loĝas en Donbaso. Por tio necesas fortranĉi parton de la suverena teritorio, sed tio apenaŭ zorgigas ukrainajn regantojn, kies prognoz-horizonto kutime ne superas kelkajn jarojn.


Kial tamen la milito ne okazis ĝis nun? Ĉar la ukraina prezidanto timas. Li pretus oferi Donbason, sed li timas perdi pli. Vladimir Putin klare diris ke se ukrainaj regantoj komencos novan militon en Donbaso, Rusio respondos tiel ke Ukrainio ĉesos ekzisti kiel la ŝtato en sia nuna formo. Ekde tiam ukrainaj kaj okcidentaj “ekspertoj” kreis abundon da fantaziaj mapoj, en kiuj Rusio dividas Ukrainion jen laŭ unu rivero, jen laŭ alia, jen komplete aneksas ĝin. Ili pretas perdi kelkajn milionojn da ukrainoj, sed tute ne deziras perdi sian tronon. Zelenskij ŝatus amputi sian doloran kaj ŝajne nekuraceblan brakon, sed li timas perdi ankaŭ la kapon. Ĉu vi komprenas lian dilemon?

Scenaro de la milito
Kiel povus evolui la militado? Mi ne estas militfakulo, do prefere ne profundiĝu je detaloj. Sed eĉ miaj supraĵaj konoj sufiĉas por kompreni absurdecon de fantazioj kiuj plenigis la okcidentan gazetaron.


Plej ridinda estas aserto ke Rusio ĝis nun ne invadis Ukrainion nur pro… nesufiĉe malvarma vetero. Mi legis plurajn artikolojn, kies aŭtoroj tute serioze diras ke rusia armeo atendas grundon frostiĝi por ebligi veturadon de tankoj. La fakto ke antaŭ 75 jaroj laŭ la sama tereno senprobleme impetis miloj da germanaj tankoj evidente tute ne ĝenas ilian fantazion. Mito pri “generalo frosto” estas tro forta kaj imago pri Rusio tro fantazia por rezigni je fabeloj kaj alfronti realon.


Sed kiel povus evolui la milito, se ĝi tamen okazos? Jen mia proksimuma scenaro, espereble ne realigota.


Post serio da provokoj (ĉu realaj aŭ elpensitaj) ukrainaj trupoj komencos ofensivon klopodante fortranĉi Donbason de Rusio kaj komplete ĉirkaŭi ĝin. Se Rusio ne enmiksiĝos ili sukcesos fari tion sufiĉe rapide kaj poste transiros al intensa bombado de la ĉirkaŭitaj separistoj, kiuj apenaŭ povos rezisti pli ol kelkajn semajnojn. Dum sep jaroj okcidentaj landoj sendis plurajn instruistojn kaj konsilantojn al la ukraina armeo, kaj liveris multe da armiloj, do ĝi eltenos tian militon kontraŭ malpli pova malamiko.


Se tamen Rusio plenumos sian averton kaj enmiksiĝos je la konfikto, ĉio finiĝos eĉ pli rapide, sed kun inversa rezulto. Ne okazos amasaj tankaj invadoj, nek sturmo de Kievo aŭ okupado de la tuta Ukrainio. Ĉio komenciĝos per amasa misila atako, kiu detruos plejparton de la ukraina kontraŭaviada defendo en la orienta parto de la lando. Por tio apenaŭ necesos pli ol duonhoro.


Sekvos amasa aviadila atako dum kiu bomb- kaj sturmaviadiloj detruos la reston de la milita infrastrukturo. Kaj nur poste venos paraŝutistoj kaj specialaj taĉmentoj, kiuj fulme okupos limigitan areon en la sud-orienta parto de Ukrainio, senarmigos la restintajn ukrainajn trupojn kaj ekstaros lime de tiu ĉi regiono por preventi novan invadon. Nur poste venos ordinaraj tertrupoj kun kirasveturiloj kaj artilerio, kaj inĝenieraj trupoj kiuj konstruos fortikaĵojn, kreos minkampojn ktp. Tiutempe ŝokitaj ukrainaj soldatoj jam estos senarmigitaj dum grupoj de loka memdefendo, kiuj nun rampas laŭ ukrainaj kampoj kun lignaj mitraletoj enmane, simple restos hejme. Kontraŭtankaj pafiloj Javelin, abunde liverataj de Britio lastatempe, restos en kestoj aŭ iĝos polvo en eksplodigitaj militstokejoj.


Tiu scenaro realigeblas en iu ajn tago, sendepende de sezono aŭ vetero. Kion oni povas fari por eviti ĝin? Mi ne scias. Evidente la ukraina registaro ne plenumos siajn sindevigojn, ĉar tiu rifuzo iĝis kerna parto de la naciisma propagando kaj Frankenŝtejno povos mortigi sian kreinton. Same evidentas ke Rusio akceptos nek revizion de la interkonsento, nek novan militon ĉe siaj limoj. Espereble la nuna streĉiĝo poiomete moderiĝos kaj la konflikto revenos al sia antaŭa stato – kun ĉiutaga pafado kaj mortigoj, sed almenaŭ sen granda milito. 


Sed nombro de “akcipitroj” neeviteble kreskas ĉe ambaŭ flankoj kaj ili ĉiam pli laŭte krias ke necesas jam transiri de terapio al kirurgio kaj solvi la problemon definitive. Aktiva liverado de armiloj al Ukrainio estas bona instigilo tiudirekte, ja reference al ĝi ukraina flanko povas diri “ni jam pretas, do ni ataku” kaj la rusia flanko povas konkludi ke preferindas ataki nun, ĉar la malamiko ĉiutage iĝas pli forta. Kiu venkos – ĉu “terapeŭtoj” aŭ “kirurgoj”? Ni vidos kaj plej verŝajne tio okazos tre baldaŭ.

de Stano Belov (noreply@blogger.com) je 2022-01-22 04:22

2022-01-21

La Balta Ondo

Malgranda trilogio de Ĉeĥov: Literatura suplemento al La Ondo

trilogioĈeĥov, Anton Pavloviĉ. Malgranda trilogio / Tradukis el la rusa Aleksander Korĵen­kov, Anna Pentus, Mati Pentus. Kompilis Aleksander Korĵenkov; Antaŭparolo kaj notoj de Aleksander Korĵenkov. — Kalinin­grado: ­Sezonoj, 2021. — 39 p. — (Literatura suplemento al La Ondo de Esperanto, 2021).

Kiel la literatura suplemento al La Ondo de Esperanto por la 2021a jaro, estas eldonita la bitlibro Malgranda trilogio de Anton Pavloviĉ Ĉeĥov (Чехов, 1860-1904). Ĝi konsistas el tri rakontoj, kiujn Ĉeĥov verkis somere 1898:

“La homo en ujo” (Tradukis Anna Pentus, Mati Pentus)
“Grosoj” (Tradukis Aleksander Korĵenkov)
“Pri la amo” (Tradukis Aleksander Korĵenkov)

Ĉi tiuj tri rakontoj, verkitaj somere 1898, aperis en la Moskva revuo Russkaja myslj (La Rusa Penso). Ilin kunligas la rakontistoj, tri konatoj, kiuj laŭvice rakontas siajn historiojn: la instruisto Burkin parolas pri sia gimnazia kolego Belikov, la veterinaro Ĉimŝa-Gimalajskij parolas pri la sorto de sia frato Nikolao, kaj la bienulo Aljoĥin prezentas la historion de sia amo al Anna. Sed pli gravas la ĉefa ideo, kiu traas la trilogion: la propravola enfermiĝo, montrita en la titolo de la unua rakonto La homo en ujo (alternativa traduko: “La viro en kesto”), kiu kondukas al soleca vivo kaj fiasko.

En ĉiu laŭvica trilogia rakonto Anton Ĉeĥov montras la karakterojn kaj la situaciojn pli nuancite.

La “enujeco” de Belikov, timanta preskaŭ ĉion kaj timiganta preskaŭ ĉiujn, estas okulfrapa, kaj ĝi estas montrata en maniero karikatura kaj groteska, eĉ kiam temas pri lia morto: “… kiam li kuŝis en la ĉerko, lia mieno estis milda, afabla, eĉ gaja, kvazaŭ li ĝojus, ke fine oni metis lin en ujon, el kiu li jam neniam eliros”.

Kvankam elementoj de grotesko kaj sarkasmo ĉeestas ankaŭ en Grosoj (precipe en la priskribo de la bieno kaj ties posedanto), ĝi estas pli drameca: Nikolao, oferinta siajn junaĝon, karieron kaj edzinon por sia banala revo, post la realigo de la revo trafis en duoblan enujecon de sia neprizorgita bieno kaj de sia filistra pensmaniero, ne rimarkante sian enfermiĝon, same kiel la acidan guston de la grosoj.

La tria verketo estas lirika konfeso. Aljoĥin rakontas, ke anstataŭ okupiĝi pri scienca laboro li memvole iĝis ostaĝo de siaj honoro kaj honesto, izoliĝinte en kamparo por longa kaj elĉerpa laborado. Ekaminte la edzinon de sia bonstata konato Liganoviĉ, kaj sentante, ke lia amo verŝajne estas reciproka, li ne sukcesas forlasi sian moralan enujecon kaj forĵeti siajn timojn kaj hezitadon, kaj li penas pravigi antaŭ la gastoj sian nedecidemon per iom abstrakta rezonado.

La literaturan suplementon senpage ricevas ĉiuj abonantoj de La Ondo de Esperanto, do, se vi volas tralegi la libron Malgranda trilogio, bonvolu aboni la almanakon por 2022, kaj vi rajtos ricevi ankaŭ la kompletajn jarkolektojn de La Ondo kaj literaturajn suplementojn por 2020 kaj 2021.

La Ondo de Esperanto estas abonebla kontraŭ 15 eŭroj ĉe niaj perantoj en pluraj landoj, ĉe nia UEA-konto “avko-u” (du preferindaĵ manieroj) kaj ĉe la internacia pagosistemo “PayPal”. Pri la pagmanieroj legu ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2022/01/ondo-90

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Malgranda trilogio de Ĉeĥov: Literatura suplemento al La Ondo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-21 21:40

Neniam milito inter ni

Unuiĝintaj Nacioj : la Ĝenerala Asembleo adoptas rezolucion kontraŭ neado de la Holokaŭsto

21/02/2022 La rezolucio, kiu estis kun-patronita de 114 landoj, « forpuŝas kaj kondamnas senrezerve ĉian neadon de la historieco de la Holokaŭsto, totala aŭ parta ». La Holokaŭsto, aŭ Ŝoaho, konsistas el ekstermo de preskaŭ 6 milionoj da Judoj fare de...

de neniammilitointerni je 2022-01-21 20:55

Revuo Esperanto

Eli Urbanová: 100 jaroj da ĉeesto, 10 jaroj da sopiro. Gazetara Komuniko 1009


En 2022 UEA memoras 100 jarojn da ĉeesto kaj sopiras pro 10 jaroj de la forpaso de Eli Urbanová. Ĉeĥa poetino, kiu per multo kontribuis al la Esperanta literaturo, Eli Urbanová naskiĝis la 8-an de februaro 1922, antaŭ 100 jaroj, kaj forpasis la 20-an de januaro 2012, antaŭ 10 jaroj. Ŝi tamen estis tia verkistino, kiu per sia talento poreterne ĉeestos inter ni.

Profesie instruistino, ŝi esperantistiĝis en 1948 kun Štefo Urban, ŝia edzo ĝis 1955 kaj aŭtoro de la versa fablaro Nova Ezopo (1961). Ambaŭ membriĝis en la Praga Esperanto-Klubo en 1949 kaj baldaŭ ekverkis en Esperanto.

Jam en 1940 Urbanová aperigis poemaron en la ĉeĥa. En la periodo 1952-1957 ŝi ricevis dek premiojn, i.a. la unuan premion pri poezio en la Belartaj Konkursoj de UEA en 1954. Fortan impulson al Urbanová donis ŝia amikiĝo kun Julio Baghy, kun kiu ŝi ekkorespondis en 1952 kaj kiu vizitis Pragon en 1956. Ŝi aperigis la poemarojn Nur tri kolorojn (1960), El subaj fontoj (1981), Verso kaj larmo (1986), Vino, viroj kaj kanto (1995), Peza vino (1996; dulingva, kun ĉeĥa traduko de J. Rumler), El mia buduaro (2001), Rapide pasis la temp’ (2003) kaj Prefere ne tro rigardi retro (2007). Ŝiaj poemoj! aperis a nkaŭ en la kolektoj Kvarfolio (1976) kaj Eli Urbanová: nuntempa Esperanta poetino (2005), krom en Esperanta antologio (1958 kaj 1983). Ŝia literatura ĉefverko tamen estas Hetajro dancas (1995), ampleksa aŭtobiografia romano, kiu ricevis la OSIEK-premion en 2001. Urbanová multe artikolis pri Esperanto en la ĉeĥa kaj instruis la lingvon.

En 1957 ŝi kunfondis Internacian Verkistan Asocion, kiu funkciis dekon da jaroj. Ĝin sekvis en 1983 Esperantlingva Verkista Asocio, en kiu ŝi ankaŭ membris. De 1975 ĝis 1980 ŝi estis juĝanto pri poezio en la Belartaj Konkursoj. En 2003 OSIEK dediĉis sian konferencon en Prago parte al ŝia verkaro. Ĝia prelegaro, Intimaj temoj en Esperanto-beletro, aperis en 2005. Urbanová estis membro de la Akademio de Esperanto (1986-1995). En 1996 ŝi fariĝis Honora Membro de UEA. Saman distingon ŝi ricevis de Ĉeĥa Esperanto-Asocio en 1982.

Preskaŭ ĉiuj el ŝiaj verkoj disponeblas en la Libroservo de UEA kontraŭ specialaj prezoj: https://katalogo.uea.org. Eli Urbanová estas unu el la Esperanto-verkistoj omaĝataj de UEA en la 135 jaroj de Esperanto #NiaLingvo. La Asocio forte kuraĝigas al ĉiuj akiri la librojn kaj konatiĝi kun tiu, kiu estis giganta virino, pensinta multe pli antaŭen ol ŝia tempo. La teksto de tiu ĉi Gazetara Komuniko baziĝas sur enhavo de la marta numero de 2012 de la revuo Esperanto.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2022-01-21 18:38

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Tretkaruselo (prozpoemtraduko)

  


Charles Bukowski
TRETKARUSELO


Efektive, al la plej abomenindaj aferoj
apartenas kuŝi nokton post nokto
en lito kun ino,
kiun oni ne plu volas fiki.

Ili oldiĝas, ne plu aspektas bonaj,
eĉ jam komencas ronki kaj perdas
sian temperamenton.

Jen vi do kuŝas en lito
kaj kelkfoje vi turnas vin
kaj tuŝas dum tio ŝian piedon –
dio mia, abomeninde!
Kaj la nokto estas tie ekstere
malantaŭ la kurtenoj
kaj kunbaras vin
en via
tombo.

Kaj je la sekva mateno, se vi volas
iri en la banĉambron, vi preteriras
en la koridoro unu la alian,
ambaŭ vi parolas ion,
ambaŭ vi diras banalajn vortojn. Ovoj rostiĝas.
Motoroj brue ekmoviĝas.

Sed ĉe la matenmanĝa tablo
du fremduloj sidas kune,
ĉiu el ili ŝovas toaston en sian buŝon
kaj verŝas tre varman kafon
en la gorĝon.

En dek milionoj da loĝejoj en Usono
estas same –
elsuĉitaj vivestaĵoj apogas sin
unu kontraŭ la alia,
sen iu bonŝanco.

Vi eniras en la aŭton,
veturas al la laboro,
kaj tie denove estas fremduloj; la plej multaj
same en geedzo.
Kaj en la tretkaruselo, sub la gilotino,
ili ankoraŭ trovas la tempon
flirti kun aliaj, ŝercumi, pinĉi reciproke
postaĵojn, ĉeokaze foje ie entrepreni
starfikon-
hejme tio ne eblus –
kaj poste denove
la veturado hejmen,
la atendado de Kristnasko, de la Unua de majo,
de dimanĉo aŭ
de io ajn.


tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„Die Tretmühle“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-21 15:17

E@I

La 40-a Poludnica sukcese omaĝis sian fondinton

De la 6a ĝis la 9a de januaro 2022 renkontiĝis en la civito Liptovský Ján en Slovakio grupo de esperantistoj por la tradicia ĉiujara renkontiĝo Poludnica (kiu eble estis la unua internacia Esperanto-renkontiĝo de la jaro 2022 tutmonde!). Sed ĉi-jare la evento estis iom speciala, ĉar estis dediĉita al la memoro de Ján Vajs (*1953 – †2021) – fondinto de la aranĝo, kiu subite forpasis aŭtune 2021 pro koratako.

Sed eble kelkaj el vi dirus: “Sed kiu estis tiu Ján Vajs kaj kio estas la Poludnica renkontiĝo?”

Pri Ján Vajs, unu gazeto, nur dediĉita al lia vivo kaj laboro estus bezonata, por ke vi pli bone sciu pri li! Dank’ al la heroa laboro de kelkaj homoj, tion vi povas fari, legante la eksterordinaran numeron de la Esperanta gazeto “Esperantisto Slovaka”, kiu rakontas ĝuste pri unu el la plej influaj personoj de la slovaka Esperanto-movado.

Kaj pri la evento mem, por repreni la vortojn de Vladimír Škuta (kiu parolis pri la historio de la Poludnica-evento en la “Esperantisto Slovaka” gazeto pri Jan Vajs, kiun ni ĵus mensciis): la historio de la Poludnica evento komenciĝas en 1983. Fondita de Ján Vajs, komence la evento estis unutaga renkontiĝo, kiu celis ekskurson al la Poludnica montopinto, por malgranda grupo de esperantistoj kaj Esperanto-simpatiantoj. Paŝo post paŝo, la grupo komencis kreski kaj ne nur estis lokaj esperantistoj, sed esperantistoj de la tuta Slovakio kaj eĉ el la tuta mondo. Kaj kun tio, la evento ankaŭ ŝanĝiĝis de unutaga evento al la semajnfina, kaj iĝis de ĝi “renkontiĝo de Esperanto-vojaĝantoj kaj turistoj”.

Normale estis Ján Vajs kaj la Liptova Esperanta Klubo (mallongigo LEK), kiu organizas tiun eventon, sed ĉi-jare Peter Baláž nome de SKEF anstataŭigis lin. Transprenante la zorgon, li ebligis al tiu evento ekzisti ankoraŭ unu jaron pli, kaj espereble ne la lastan!

Ĉi-jara programo estis sufiĉe plena kaj konsistiga de mult-tipaj eventoj kiel spektado de filmoj, realigataj de la sperta Peter Rybín (vi povas retrovi plurajn el liaj videoj ĉe Liptova Esperanto Klubo – YouTube), prelegoj (kiuj temis pri vojaĝo kaj ekskursoj, sed ne nur), vizitoj kaj ekskursoj (al la loka varma fonto Kaďa, al la kaverno Stanišovská jaskyňa, …), kantigaj atelieroj kun gitaro, kompreneble de la supreniro al Poludnica kaj de iom da libera tempo por lasi la partoprenantojn proponi mallongajn kontribuojn memore al Ján Vajs.

Se vi ŝatus vidi detale la programon de la envento, vi povas retrovi ĝin ĉe Poludnica – renkontiĝo de E-vojaĝantoj (esperanto.sk)

Tamen, ni notu ĉi-jare la ĉeeston al la supreniro de 36 homoj (kontraŭ 16 lastjare) el tuta Slovakio kaj de 4 aliaj landoj: Ruslando, Pollando, Francio kaj Usono. (Aldone: ĉeestis ankaŭ 4 E@I-teamanoj: Dorota, Petro, Daria kaj mi – Lucas.)

Ankaŭ la kutimo porti ŝtonojn al la Esperanto-obo dum la supreniro de Poludnica estis respektita! Tiu simbola ago, devenanta de Mongolio kaj adoptita de Ján Vajs, celas lasi ŝtonojn de diversaj pezoj, grandecoj kaj originoj en unu loko omaĝe al io aŭ iu. Ján ankoraŭ havis stokon da ŝtonoj ĉe li, kiun li planis kunporti, do ĉi-jare ili estis ĉiuj finkunportitaj al la Esperanto-obo omaĝe al li pere de kelkaj liaj amikoj.

Ni certas, ke Jan fierus vidante ĉi-jaran eventon… Sed eble li eĉ vidis, de la loko, kie li nun estas? Kiel menciis unu de liaj amikoj de la Stanišovská kaverno dum la ekskurso, ili metis kandelon al la enirejo de unu kaverno kiun Ján malkovris kaj multe zorgis pri ĝi, kaj post kelkaj minutoj tiu vitra kandelujo “eksplodis”!

Ĝis la revido, eble sekvan jaron en la tatraj montoj!

PS: Ĉi tie vi trovos la fotogalerion de la evento “Poludnica 2022”.

Lucas RIVIERE

franca volontulo en E@I, veninta de la EKC (Esperanto-Kulturcentro de Tuluzo)

The post La 40-a Poludnica sukcese omaĝis sian fondinton first appeared on E@I.

de sonja je 2022-01-21 14:31

UEA facila

Esperanta Retradio

Cent jaroj da Esperanto-radio

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
Ĉi tiu jaro 2022 estas por Esperantistoj grava jubileo-jaro: nia movado kompletigas cent jarojn da vigla radio en nia lingvo. Kial grava? Ĉar la Esperantaj radioelsendoj plenumis decidan rolon en la evoluado kaj praktika uzado de la lingvo kaj de ĝia ideologio. Radio estis la unua teknologia rimedo (tuj post la telegrafio) kiu efektive malgrandigis la distancojn kaj permesis komunikadon rapidan, facilan kaj de ĉiuj atingeblan. Kaj tiun rolon ĝi bele plenumas ĝis nun, malgraŭ ĉiuj ŝanĝoj en la mondo.

La unua Esperanto-elsendo okazis en Usono, en 1922, la dua en Britujo, en tiu sama jaro. En 1923 jam dek radiostacioj elsendis en la Internacia Lingvo, kaj tio evoluis al pli ol cent, post kelkaj jaroj. Tiu rapida kresko permesis, ke la tutmonda Esperanto-parolantaro ricevu modelojn de prononcado kaj de ĉiutaga uzado, kiuj certe grave favoris la unuecon de la lingvo.
 
Inter la plej tradiciaj radioprogramoj en Esperanto, aparte meritas mencion du gravaj: tiuj de Pola Radio kaj tiuj de Radio Vatikana. Iliaj heroa kontinueco, alta lingvonivelo kaj senriproĉa fideleco al la aŭskultantoj metas ilin en honoran lokon por niaj omaĝoj. Radio Polonia ekfunkciis en 1925 kaj komencis siajn regulajn elsendojn en 1926. En 1959 eksonis en ĝi la unua Esperanta programo. En 2007 ĉesis la oficialaj elsendoj per mallongaj ondoj en tiu radio, sed komenciĝis la podkasta formato. Post nelonga interrompo, en la jaro 2011 ekfunkciis la Pola Retradio en Esperanto, danke al kunlaborado inter Esperantistoj, sub la gvidado ĉefe de la mondfana redaktorino Barbara Pietrzak . Plu daŭras interesaj, klerigaj programoj en bonega nivelo, dufoje en ĉiu semajno. Gratulon al la tuta laborgrupo!

Radio Vatikana fondiĝis en 1931. Ekde 1977 ĝi regule elsendas en Esperanto, kiel en aliaj kvindek lingvoj. Nuntempe ili okazas trifoje en ĉiu semajno en du malsamaj ondolongoj, sed oni povas aŭskulti ilin ankaŭ per interreto. Kvankam ĝi estas strikte katolika stacio, kun programeroj direktataj al siaj religianoj, tamen la nobleco de la enhavo kaj la altaj lingva kaj parola kvalitoj faras ĝin sendube aprezata de la tuta Esperantistaro, sendepende de religiaj tendencoj.
 
Multaj aliaj fervoraj kaj valoraj homoj kontribuis al la radio en nia lingvo. Ne eblas ĉi tie mencii ĉiujn. Ni nur esprimu el la koro nian dankon kaj gratulon al tiuj “pacaj batalantoj”, en ĉi tiu jubilea jaro. De kelkaj jaroj la Esperanta Retradio aldonas sian kontribuon al tiu bela historio. Malgraŭ la teknika grandega progreso en la monda komunikado — precipe pro  interreto — radio ankoraŭ estas esence grava elemento por la vivo de la Esperanto-movado, ankaŭ pro tio, ke la radiistoj saĝe alprenis la novajn rimedojn de informadiko.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-21 07:00

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Hemoroidobluso (prozpoemtraduko)

 


Charles Bukowski
HEMOROIDO-BLUSO


Jen mi kuŝas plate surventre, Hem estas morta,
Ŝeks estas morta, la fiŝoj, kiujn mi kaptis,
manĝis kaj eligis, estas mortaj,
la doktoro puŝas vitrotubon en mian postaĉon,
ĝi havas lampeton antaŭe, kaj mi suferas je
postdrinksindromo kaj bezonas kuracistan
ateston, kiu klarigas al onklo Sam, kial mi preterlasis
mian laborservon dum du tagoj, kaj la doktoro tuj trovas
la ĝustan sintenon: „Hm, tio ja vere aĉe aspektas,
tiujn ni verŝajne devos eltranĉi...“
Nu jes, la blankrusoj, se mi memoras bone,
malfermtranĉis la ventron de viro, kaptis
intestopecon al si kaj najlis ĝin al arbo,
kaj la viro devis kuri ĉirkaŭ la arbon
tiom longe, ĝis kiam liaj tripoj kroĉigis sin kiel
arĝentofadenoj je kristnaska arbo...

Li tiras la vitrotubon el mia postaĉo, kun
peco de mi, li havas vizaĝon
kiel juglando, kaj kiam lia asistino
kliniĝas super la sterilizatoro (kaj tion ŝi
faras ofte) ŝia pugo aspektas kiel granda
mola kapkuseno aŭ pastoringo
kun pudorsukero, sensanga kiel
blanka somernubo, kaj mi diras: „Doktoro,
ankoraŭfoje almetu tagon, mi sentas la
doloron ĝis en la ovojn." „Klare“, li diras,
„mi konas multajn ulojn de la poŝtoficejo,
ili ĉiuj estas fajnaj kamaradoj...“

Hejme mi forŝraŭbas la fermilon de la botelo
kaj permesas al mi la unuan grandan gluton.
Pluvis dum li kuracadis min, la pluvogutoj
grasaj je stroncio 90, sidas en la truetoj de
la muŝokrado kiel fruktomuŝoj,
kiuj forpaŝtas niajn sonĝojn. Mi disfendas
la Turf-gazeton per unu el miaj dikfingroj
kaj telefonas al Whitechapel: „Donu al mi du
laŭplaĉe por Indiana Blood, kvin venkojn por Lady Fanfaro
kaj kvinan lokon por The Rage...“

Mi demetas la aŭskultilon kaj pensas kun kompato
pri Kafka, kiun nokte la didelfoj kuris super la
haŭton, la damo sur la alia flanko de la koridoro
kantas ion por sia kanario, oni ŝaltis kaj malŝaltis
ŝian amon kiel fajrilon aŭ la lumon en fekbudo,
la birdo estas nun ŝia lasta amo...
Tiel iros kun ĉiu el ni, se ne io precipa okazos,
kaj oni devos ludi sur pli malgranda scenejo.
Mi pinglas la viŝpapereton de la „doktoro al la vando,
al unu el miaj pli malnovaj bildoj, mi ŝmiras
iom de la ungvento malantaŭe internen
kaj enverŝas plian drinkaĵon por mi.


tradukis Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-21 01:41

2022-01-20

UEA facila

Premio por la libro de Mikaelo Bronŝtejn

En 2021 la Akademio de Esperanto decidis doni premion al elstara libro eldonita dum la antaŭaj kvin jaroj. La nomo de la premio estas Laŭro de la Akademio. Laŭro estas la nomo de arbo kun belaj malhelaj folioj, kiu kreskas precipe en la Mediteranea regiono. En antikvaj tempoj la grekoj kaj romanoj donis kronon el laŭrofolioj al la venkintoj en ludoj kaj literaturaj konkursoj. Tial ankoraŭ nun la vorto laŭro estas ne nur la nomo de arbo, sed ankaŭ esprimas honoron pro granda atingo precipe rilata al arto, literaturo aŭ scienco. La Laŭro de la Akademio estas nova premio, kiun oni aljuĝis la unuan fojon en 2021 en Zamenhof-tago (la 15-a de decembro). Ĝi estas premio al libro en Esperanto arte signifa, lingve perfekta kaj kontribuanta al la evoluigo de la Esperantlingva kulturo. La unua ricevanto de la premio estas la romano Mi stelojn jungis al revado, de rusa verkisto Mikaelo Bronŝtejn, eldonita de Eldonejo Impeto. Tiu libro rakontas la fruajn jarojn de la Soveta Esperanto-movado tra la okuloj de pluraj roluloj. Oni sekvas ilin de la esperplenaj jaroj tuj post la Revolucio ĝis la teruro de la vivo sub Stalino. La 570-paĝa libro estas mirinda verko, tamen ĝi verŝajne estas tro ambicia celo por legantoj de uea.facila. Nia konsilo: vaste legu diversajn verkojn en Esperanto, ĝis vi estos preta por ĝui la elstaran romanon de Mikaelo Bronŝtejn. Intertempe eblas legi la artikolon de Ulrich Lins en ĉi tiu retejo: Kiel transvivigi Esperanton en Sovetunio. La artikolo rakontas la vivon de Ernest Drezen, kiu aperas kiel rolulo ankaŭ en la premiita romano. Mi stelojn jungis al revado. Mikaelo Bronŝtejn. Impeto, Moskvo, 2021 (2-a eld.) 571 paĝoj, 21cm. ISBN: 9785716103153 Prezo: 39.00 €

2022-01-20 22:18

La Balta Ondo

BET-56: Sepa kaj Asorti koncertos en Klajpedo

Asorti

La partoprenantoj de la 56aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, kiuj okazos la 9-17an de julio 2022 en Klajpedo, povos ĝui elstaran kulturan programon en Esperanto, kadre de kiu koncertos la konata esperantista muzika grupo Sepa kaj Asorti el la Litovia urbo Visaginas.

Ĉi tiu muzika grupo fondiĝis kiel Asorti en la 1982a jaro. Ĝi estas tripersona familia grupo: Edvardas Piščikas, Edgaras Piščikas kaj Elena Piščikienė. La grupo prezentiĝas profesie dum grandaj internaciaj muzikaj festivaloj, motorbiciklaj festoj, foiroj, naciaj festoj, urbofestoj, Universalaj Esperanto Kongresoj, k.t.p. Muziko de Sepa kaj Asorti sonis en televidaj programoj, ekzemple. “Eurovision”, “X-Faktor”, “Du minutoj da gloro” kaj aliaj. Ĝi kantas en la stiloj kontrea, blusa, folka kaj roka en la lingvoj rusa, litova, angla kaj Esperanto. Ekde sia fondiĝo Sepa kaj Asorti popularigas Esperanton tutmonde por neesperanta publiko pere de grandaj koncertoj por vasta publiko.

Asorti estas ofta koncertanto dum esperantistaj kongresoj kaj renkontiĝoj en Litovio kaj en pluraj landoj. Unuafoje ĝi kantis en Esperanto en Muzo-92 en Litovio. Sekvis Esperanto-koncertoj en Pollando (1993), Belarusio (1993), Hungario (1994), Germanio (trifoje 1995), Belgio (turneo en 1995), Finnlando (UK en 1995) kaj dekoj da koncertoj dum la sekvintaj dudek jaroj. Ekzemple, en 2015 Sepa kaj Asorti prezentiĝis en la internacia renkontiĝo “Elloke-Tutmonden” en Verceli (Italio, marto 2015), Internacia Junulara Festivalo en Brusson (Italio, aprilo 2015), Filmfestivalo en Ĉinio (aprilo 2015), Germana Esperanto-Kongreso en Hameln (majo), SES en Martin (julio), UK en Lillo (julio), IJK en Wiesbaden (Germanio, aŭgusto) kaj en Arkones en Poznano (Pollando, septembro). Kompreneble, la grupo koncertis ankaŭ en la laste okazinta antaŭpandemia BET (BET-55 en Paneveĵo), kaj poste, dum mildiĝo de la pandemiaj kondiĉoj, en la festo, dediĉita al la 160a naskiĝdatreveno de Aleksandras Dambrauskas (septembro 2020 en Pagiriai). Ilia lasta prezentiĝo en Esperanto okazis kadre de la pasintjara Virtuala Kongreso.

Asorti

La grupo eldonis ok muzikajn albumojn en Esperanto: Se povus mi (1994), Ni denove renkontiĝos (1995), Edgar + Asorti (1995), Lernejaj amikoj (2005), Kantu kune (2007), Verda Hejmo (2009), Espero (2013), Teo kaj amo – koloroj de l’ mondo (2015).

Venu al Klajpedoo en julio kaj ĝuu tie koncerton de Sepa kaj Asorti

Pliaj informoj pri BET-56 estas legeblaj en nia novaĵretejo.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2022/01/bet-115

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post BET-56: Sepa kaj Asorti koncertos en Klajpedo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-20 21:56

TEJO

Malferma alvoko por trejnistoj, “Diversa, sed Egala”

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) organizas la trejnadon ‘Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro’. La trejnado donos la eblon al 20 aktivaj NFE-trejnistoj kaj edukistoj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo por esti trejnitaj pri la temo de intersekcieco kaj kontraŭbatalo de diversaj formoj de diskriminacio en ĉiutaga laboro kun junuloj. Per la trejnado, la partoprenantoj havos la eblon:

  • Enkonduki trejnistojn al la intersekcia aliro kiam ili projektas kaj liveras edukajn agadojn kun junuloj en la kunteksto de NFE.
  • Evoluigi la kapablon de niaj partoprenantoj pri la homrajtbazita aliro kiel trejnistoj kaj edukistoj, kun specifa fokuso pri intersekcieco kaj kontraŭbatalado de diversaj formoj de diskriminacio.
  • Ekipi la trejnistojn per la necesaj iloj por disvastigi la rezultojn de la internacia agado tra sia persona aŭ profesia vojaĝo kiel trejnistoj.

Aldone, dum ĉi tiu trejnado ni celas ke la partoprenantoj produktu du praktikajn rezultojn:

  1. Trejnada manlibro/ilaro por NFE-trejnistoj, edukistoj kaj junularaj laboristoj enkondukantaj ilin en la temon de la intersekcia aliro por edukaj agadoj de/kun kaj por junuloj, precipe tiuj kiuj venas de vundeblaj grupoj.
  2. Serio de mallongaj filmetoj de la TK-partoprenantoj pri la koncepto de intersekcieco kaj pritraktado de multnombraj diskriminacioj laborante kun junuloj por konsciigi pri ĉi tiuj temoj inter junularaj organizoj, edukaj kaj instituciaj koncernatoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejna kurso okazos inter mardo 29-a de marto (alventago) ĝis lundo 4-a de aprilo 2022 (forirotago) en Prago, Ĉeĥio.

Ni serĉas 3 trejnistojn/faciligantojn, sen aĝlimo, loĝantoj de unu el la membroŝtatoj de KdE:

  • Kun vasta sperto en neformala edukado kaj faciligantaj agadojn kun kaj por junuloj;
  • Kun certa nivelo de sperto pri temoj pri socia inkludo, ideale se temas pri detekti/kontraŭbatali diskriminacion kaj egalrajtigojn de junuloj;
  • Kun la kapablo labori aŭ angle aŭ esperante aŭ ambaŭ.

La 3 trejnistoj:

  • Preparos la enhavon de la trejna kurso kune kun la projekt-teamo de TEJO;
  • Projektos kaj preparos iujn ajn materialojn kiujn ili bezonus por plenumi la trejnadon;
  • Liveros la sesiojn dum la trejna kurso;
  • Donos raporton pri la kunsidoj de la trejna kurso al la projekt-teamo, post la fino de la trejna kurso, por la ĝeneralaj raportaj celoj.

Estas 5 labortagoj, kun 6-6,5 horoj da livero tage por esti distribuitaj inter la trejnistoj. La trejnistoj estos subtenataj de TEJO-oficisto kaj TEJO-volontulo dum la tuta procezo. Tamen, ili estos la ĉefaj respondecaj pri la enhavo, dezajnante ĝin kaj liverante ĝin kaj ili havos la liberecon adapti ĝin al la bezonoj de la partoprenantoj kaj siaj propraj kapabloj.

Ĉiuj kostoj por loĝado, manĝado kaj vojaĝado estos kovritaj de la projekto. Aldone, ĉiu trejnisto ricevos 500 eŭrojn por la provizitaj servoj, post la TK kaj post kiam ili finos siajn raportajn liverindaĵojn de la TK.

Vi povas kandidatiĝi sendante al ni retpoŝton esprimante vian motivon faciligi la trejnan kurson kaj vian sperton pri la supre menciitaj temoj al spyros@tejo.org antaŭ lundo, la 31-a de januaro 2022.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj ŝancoj. Ni aparte invitas virinojn, neduumulojn, transulojn kandidatiĝi.

The post Malferma alvoko por trejnistoj, “Diversa, sed Egala” appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2022-01-20 21:46

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Ruĝa kaj ora koloroj (prozpoemtraduko)

  



Charles Bukowski
RUĜA KAJ ORA KOLOROJ


Do
mi havas
ruĝan koloron
kaj
oran koloron
kaj multe da laboro ne estas
matene je la tria kaj kvardek:
pentri
kaj trinki
kaj kelkajn proksimajn
aferojn
prefere lasi.
Jen venas en mian kapon,
ke mi hieraŭ notis
ion en la fabriko
kaj enpoŝigis ĝin.
Mi iras al la ŝranko,
serĉas en mia pantalonpoŝo
kaj trovas
pecon da papero,
sur kiu legeblas:
‚Kontraŭ ilia fiaj trukoj
vi bonŝancas nur per Fortuno,
kaj ĝenerale ili havas ĉiufoje
novajn trukojn je dispono.‛

Tio sonas tre senkuraĝiga. En la
gazetoj
krome legeblas,
ke ducent viroj en Vjetnamo
mortis kaj, ke
morgaŭ eble pluvos.

Mi havas ĉi tie mian ruĝan kaj
oran kolorojn,
sed kiel jam Ŝekspiro diris:
Estas
preskaŭ ĉiam
seninterrompa kirlado
en la sama merdo.


tradukis Hans-Georg Kaiser,
laŭ la Carl Weissner-traduko
„Rote und goldene Farbe“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-20 16:03

Charles Bukowski: Amo (prozpoemtraduko)

 


Charles Bukowski 
AMO


Ĉu amon? li diris – gason.
Kisu min lastan fojon.
Kisu miajn lipojn.
Kisu mian hararon,
miajn fingrojn,
miajn okulojn, mian menson,
por ke mi povu forgesi.

Ĉu amon? li diris – gason...

Li havis ĉambron en la tria etaĝo,
misŝancis pri dekduo da inoj,
ĉe 35 gazetoj kaj
ĉe dekduo da laborperadoj.
Sed tio tute ne signifas, ke li
estis nekonata geniulo.
Li malfermturnis ĉiujn gaskranojn
kaj kuŝigis sin sur la liton.

Kelkajn horojn poste
iu bruligis cigaredon al si
en la koridoro
sur la vojo al la ĉambro 309.

La sofo flugis el la fenestro.
Vando kunfalis en si mem
kiel malseka sablo.
Ruĝa eksplodoflamo pafiĝis
dudek metrojn en la alton.

La ulon en la lito tio ne dolorigis plu.
Al li tio estis egala.

Sed mi trovas,
ke li estis damne bona
en tiu tago.



tradukis Hans-Georg Kaiser,
laŭ la Carl Weissner-traduko
„Liebe“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-20 15:09

Revuo Esperanto

La nova numero

Abonantoj jam povas elŝuti la februaran numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: https://uea.org/revuoj

La enhavlisto de la februara numero:
27 | Ĉielarkoj
28 | Universala Kongreso: La gasto el 1910
30 | UEA: Niaj blankaj kaj grizaj regionoj
31 | Recenzo: La Dia Komedio rakontata al la infanoj
32 | Zamenhof-tago tra la mondo
34 | Afriko brilas: La 28-a TEK
35 | 2022 – Jaro de Strategia Planado
36 | Interparolo kun Amira Chun
38 | Edukado: Kial gravas por la movado la dudekjara evoluo de Edukado.net?
39 | Oficiala Informilo
40 | Fake, Science kaj Profesie tra la mondo: Spac-teleskopo James Webb esploros la prauniverson kaj vivsignojn de eksterplanedoj: ankaŭ en Esperanto
41 | Nova projekto: Scienca Kalendaro
42 | Intervjuo: Kelkaj demandoj al Vjaĉeslav Ivanov
44 | Eventoj: Hibrida kunveno pri Lidja Zamenhof en Tel-Avivo
45 | Landa agado: Versoj plenaj de verdo
46 | Recenzo: La Malamiko de Putin. Aleksej Navalnij kaj liaj apogantoj
47 | Opinio: Homaj Rajtoj kaj lingvaj rajtoj

de Redakcio je 2022-01-20 11:12

Esperanta Retradio

Homo sapiens aperis jam pli frue

En la jaro 1967 arkeologoj malkovris en Etiopio la fosiliojn de homo sapiens. Ili estas konsiderataj kiel unu el la plej fruaj pruvaĵoj de nia specio. Novaj esploroj montras ke la fosilioj estas certe pli aĝaj ol oni ĝis nun supozis. La novaj ekkonoj devenas de vulkanologoj.

Tiuj ĉi plej aĝaj konataj homaj fosilioj estas ĉirkaŭ 35.000 jarojn pli aĝaj ol estis pensite ĝis nun. Laŭ tute nova esploro la homo sapiens kies restaĵoj estis trovitaj en la jaro 1967 en Etiopio vivis antaŭ 233.000 jaroj. Geologoj estis taksintaj antaŭe la aĝon de la restaĵoj al almenaŭ 195.000 jaroj.

La restaĵoj de Kibiŝ Omo I., kiel la esploristoj nomis la homon, konsistis nur el fragmentoj de ostoj kaj kranio kiuj nur malfacile estis datigeblaj. Geologoj estis analizintaj la ŝtontavolon sub la trovaĵo kaj tiel atingis la takson de 195.000 jaroj. "Sed restis ankoraŭ multe da necerteco", diras la ĉefa aŭtorino de la nun publikigita studaĵo.

La fakulino pri vulkanologio ĉe la universitato de Kambriĝo vetis pri prilumigo de la cindrotavolo kiu deponiĝis super la fosilioj. Danke al modernaj metodoj ŝia teamo starigis mensan kunligon al granda elĵeto de vulkano kun la nomo Ŝala. Laŭ tio la tavolo, en kiu Omo I. estis trovita, aĝas 233.000 jarojn, kun erara gamo de 22.000 jaroj. "Tio estas granda temposalto", diras paleoantropologo kaj kunaŭtoro de la studaĵo. La nova minimuma aĝo por Omo I. kongruas laŭ li pli bone kun la plej novaj teorioj pri la homa evolucio.

La aĝo de la Omo-trovaĵoj ankaŭ nun alproksimiĝas al la plej aĝaj konataj restaĵoj de homo sapiens kiuj estis malkovritaj en la jaro 2017 en Maroko kaj kiuj estis datigitaj  al 300.000 jaroj. La trovaĵo el Maroko ŝajnas refuti la longe rekonatan terorion laŭ kiu la "lulilo de la homaro" troveblas en orienta Afriko.

La menciita paleoantropologo konsideras la trovaĵon en Maroko kiel malpli konvinka: La fosilioj ja indikas pri moderna vizaĝo kaj pri granda cerbujo kiu tamen havas arkaikan formon. "Omo I. estas la sola fosilio kiu montras ĉiujn morfologiajn ecojn de la moderna homo", diras la sciencisto.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-20 07:00

Libera Folio

Putin kaj Navalnij, aktuale pri aktualo

Hans E. Becklin recenzas por Libera Folio la plej freŝdatan verkon de Kalle Kniivilä, pri la plej tenaca kontraŭulo de la rusia regnestro Putin, Aleksej Navalnij. La recenzo aperos ankaŭ en Beletra Almanako.

La malamiko de Putin, de Kalle Kniivilä, Mondial, Novjorko, 159 p., 2021, ISBN 9781595694225. 14,40 eŭroj ĉe UEA.

Dum la malvarma milito ardis, ofta maksimo pri aliancoj, diplomatio kaj militoj estis: ”La malamiko de mia malamiko estas mia amiko.” Ne estas klare, de kie venis tiu sentenco – diversajn fontojn tre similajn oni povas trovi tra la historio – sed ĝi bone esprimas la duecan pensmanieron de tiuj, kiuj zorge puĉigis, (mal)ŝancelis regteritoriojn, kaj eĉ militis por havigi al si amikojn sufiĉe malamikajn al la malamiko, ĝis Sovetio malaperis de malantaŭ la UN-pupitro en Novjorko.

Kun tiu malapero ankaŭ la brutala dividado de la mondo en du frakciojn formale malaperis; ĝis la Soveta posteulo Rusujo aneksis Krimeon, ĝi eĉ kunlaboris formale kun sia iama antagonisto NATO. Sed la historio ĉiam minacis en la memoro, preta denove apartigi la mondon pli-malpli laŭ la praŝablono iel modifita per pli da landlimoj kaj novaj (mal)amikiĝoj. La sola apartaĵo estas, ke konkuras kun Rusujo por la titolo ”minacanto de la demokratia Okcidento” ankaŭ aliaj movadoj kaj regnoj. Sed eĉ se la Okcidento atentas pli la parvenuojn, ĝi zorge atentas ankaŭ la atomarmitan urson kaj ĝiajn kapricojn, precipe dum tiujn estras Kremla koterio sen konkurantoj.

La malamiko de Putin estas libro, kiun verkis homo je la okcidenta flanko de tiu renovigita disputo. Tion Kniivilä ne kaŝas; ĉiu ĉapitro komenciĝas per citaĵo el raporto de la sveda registaro pri la stato de ”homaj rajtoj, demokratio kaj principoj de la juroŝtato”. Laŭ li posedi tiujn aferojn estas antaŭkondiĉo por la prosperado de la homaro. Kredante tion, li apenaŭ diferencas de siaj kolegoj okcidentaj, inkluzive de mi. Eble iom danĝere nia ideologio blindigas! Ĉiu okcidenta registaro scias malgraŭ la neperfekteco de sia aparta plenumo, ke tamtami tiujn principojn enkolonigas la ofte kverelantajn soldatojn antaŭ la fronto, ĉe kiu oni nun militas malvarme per retoriko, gaso, kaj pintokunvenoj. En la duelo, multo estas surprize nostalgia, eĉ sen hisita serpo kaj martelo super ĝi.

Sed male al la origina malvarma milito, dum kiu oni ĵetis ostracismon sur komunistojn okcidentajn kaj ekzilis aŭ eĉ murdis kontraŭulojn sovetajn, nun oriente troviĝas inspira alianculo, kies tamtamo sonas simile kiel tiuj en Vaŝingtono, Parizo kaj Stokholmo. Laŭ la rusa registaro, tro simile – evidente tio pruvas lin eksterlanda agento. Kiu do? Aleksej Navalnij, pri kies vivo, laboro kaj sorto rakontas Kniivilä en sia libro. Neniu surprizo, ke Kniivilä respektas kaj kompatas la malamikon de sia malamiko.

Amanto de aktualaĵoj konas la nomon – depende de la orientiĝo (aŭ eble okcidentiĝo) li estas aŭ onta martiro de la demokratio sub la knuto de Putin, aŭ korupta kritikanto, kiu meritas enkarcerigon preskaŭ senliman. Se nur tiujn kliŝojn vi volas renkonti, restu ĉe la ĵurnaloj kaj novaĵelsendoj, kiuj provizos vin per informoj ideologie tajlitaj. Sed se vi interesiĝas pri la opinio de ordinaraj rusoj, kiujn iel enplektas la movado de Navalnij, la jena libro certe interesos vin.

Same kiel la aliaj libroj de Kniivilä, la perloj estas ne tiuj faktoj, kiujn iu ajn povus trovi en Vikipedio, sed la senpretenda rakontado de normaluloj, ĉi-foje pri siaj politikaj opinioj. Precipe tiuj, en la longa perspektivo, aldone ne ranciĝas – afero plej valora en libromerkato sen multaj nefikciaĵoj. Bedaŭrinde, la libro dediĉas pli da spaco ol ajna alia de la aŭtoro al la transdonado de faktoj alie troveblaj, kiuj ĉirkaŭas la venenadon de Navalnij pere de ĥemia armilo – evidente por komprenigi al ni, kiel proksime li estis al la morto destinita al li de ŝtato, kiu fajfas pri homaj rajtoj, demokratio kaj funkcianta juroŝtato.

Mi demandas min, ĉu ajna simpatianto de la libro bezonas konstantan memorigon pri la graveco de tiuj faktoroj; plu mi demandas, ĉu iam la martira ikono de Navalnij povus montriĝi iom tro orita, same kiel la iamaj panegiroj pri la enkarcerigita Nobel-premiito Aung San Suu Kyi. Ankaŭ ŝin mi forte subtenis kaj estimis – ĝis ŝi ekregis en Burmo kaj masakris rohingojn, ĉiam kun demokratia subteno de l’ majoritato.

Vidu – mi ne volas sugesti, ke Navalnij farus same prezidentiĝinte en Rusujo. Simple estas tiel, ke nemalofte la modelaj demokratoj montriĝas iom aliaj regantoj, ol oni supozis. Ajnokaze, estas klare en la libro, ke grandaj politikaj ŝanĝoj estus bezonataj por eĉ rajtigi lin je la balotoj de rusoj en sistemo daŭre koncentranta sian potencon en la ekzekutivon, kiun regas Putin. Kredeble la neverŝajneco de lia regado indigas la laŭdojn kaj la kompaton al Navalnij, kiu spertis eĉ ne unu tagon da libero reveninte hejmen post kriza senvenenigo en Germanujo. Ĝuste nun li ŝimas en prizono (kiun li preferas nomi spacveturilo, ĉar ”la prizono … troviĝas en la kapo”).

Jen kaj jen makulas la bildon de la povrulo faktoj ne tre agrablaj, ekzemple lia kontraŭjura (sed politike populara) sinteno al la demando pri Krimeo kaj eble troa dozo de naciismo en lia retoriko. Evidente tiujn aferojn Kniivilä ne volas kaŝi, kvankam ili ricevas relative marĝenan konsideradon, kredeble ĉar la aŭtoro entuziasmas pri sia subjekto kaj atentas aliajn facetojn de lia ekzisto. Ĉe ruletotablo oni ja krias ”nigron, nigron, nigron” se oni privetis nigron – kaj afekti alie estus malbona ĵurnalismo.

Min la anekdotoj pri la movado de Navalnij plej ravas. Jen io konstante persekutata, kiun ordinaraj rusoj subtenas per ĉiumonataj ĝiroj de kelkdek rubloj, manifestacioj, kaj strategia balotado – malgraŭ la verŝajna senefikeco de ĉiuj el tiuj taktikoj por ŝanceli la nunan registaron. Kniivilä bone ilustras la timon, kiun montras la registaro responde al tio – ne nur per la venenado de Navalnij, sed ankaŭ per la konstantaj procesoj kontraŭ la stabestroj kaj aliaj senfamaj laborantoj, la detruoj de iliaj proprietaĵoj kaj la ĝeneralaj ĝenoj kaj obstakloj al ilia partoprenado en la ŝajndemokratio, kiun la registaro volas konservi sen samtempe devi konkurenci en la merkato de ideoj. Anekdote, amuzis min la fakto, ke Putin ne debatas, ĉiam debatigante anstataŭanton; kial lia moŝto degnu aperi?

Eĉ konsiderante la vidpunkton de la aŭtoro kaj la fakton, ke li intervjuis homojn pretajn intervjuiĝi per reta rimedo – pro la pandemio li ne povis alfronti la averaĝan ruson hazarde sur iu placo – la libro klare montras la malkontenton de nemalgranda parto de la rusa popolo plurflanke pri la kunjungitaj malboniĝanta ekonomio kaj korupto riĉiganta klikon. Ĝi rakontas kiel funkcias paralele kaj efike kaj la amaskomunikila propagando fare de la ŝtato ĉie, sed precipe en televido, kaj la filmetoj de kaj pri Navalnij en YouTube, kiujn spektas multnombre rusoj malgraŭ baroj inter si kaj la enhavo.

Pro la fulmrapida verkado kaj aperigo de la libro mi mistajpojn ne mencios; la manpleno ajnokaze hontigas la librojn, kiujn iuj prilaboras dum jaroj sen trovi faskojn da eraroj. En kelkaj lokoj pli elvokiva estus pli preciza vorto – la plurloka ”luksboatego” aparte bezonas reformiĝon kiel la Zamenhofa jaĥto. Foje participoj estas dubinde at-formaj, kiam laŭ mia kompreno de la intenco ili estu it-formaj (ĉu pro la skandinava influo al nia ”moderna lingvo”): “Atakoj … ofte restas nepunataj” (64); “deko da organizantoj jam estas akuzataj pri krimo” (138). Foje alia lingvo ŝajne sin altrudas al la leksikono: ”hejmedzino” (55 – estu ”dommastrino”), ”la sidanta urbestro” (113 – estu ”oficanta”), ”mi havas simplan, spartanan kajuton” (149 – estu ”sparta”). Laste, malgraŭ la trukoj ebligitaj de sinekdokoj, en ”venis voko el Kremlo, ili diris ke ni permesu al la paciento forveturi” mi ne povas tordi la signifon de la frazo sufiĉe, por ne opinii tiun pluralan tripersonan pronomon erara rilate al la singulara estaĵo (46 – komparu al la bona frazo ”la popolo … ĝenerale faru kion ĝi volas”, 134).

Sed tiuj vere estas kritikoj apenaŭaj. Same kiel en siaj aliaj libroj, Kniivilä verkas ĉi-libre pri Navalnij en flua, bonstila Esperanto ne ŝparante koherajn neologismojn por modernaj aferoj, kies formo en la internacia lingvo ne estas fiksita (flisa, lizinga, geo-) aŭ kies alternativo ne estas tre konvena (dementi, ĉadoro, ĉeno). Tio impresas pli, ĉar la libro vere rakontas pri aferoj aktualaj – maloftaĵo en nia lingvo kaj pruvo, kiel ame kaj zorge la aŭtoro verkis la libron post la nokta konstato, ke la temo meritas libron ne nur en la sveda kaj la finna, lingvoj enspezigaj al la ĵurnalisto, sed ankaŭ en la internacia lingvo. La legantaro amikiĝu kun lia Malamiko.

Hans E. Becklin

de Redakcio je 2022-01-20 06:53

2022-01-19

Neniam milito inter ni

La familio Salhiya de Cheikh Jarrah en Orienta Jerusalemo fine estis elpelita

20/01/2022 En Jerusalemo, merkredon 19an de januaro je tagiĝo, la israela polico kreis surprizon.Ĝi efektivigis en la tiklega kvartalo Cheikh Jarrah elpeladon de palestina familio. La domo de la familio Salhiya estis tuj poste detruita. Komence de la...

de neniammilitointerni je 2022-01-19 21:52

La Balta Ondo

Giorgio Silfer: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2020-2021

silferLa Ondo daŭrigas aperigi respondojn al la du demandoj de nia tradicia jarfina enketo: unue, pri la atingoj kaj malsukcesoj en Esperantujo dum la du pandemiaj jaroj 2020-21, kaj due pri la persona Esperanto-aktivado dum ĉi tiu periodo. Jam aperis ok respondoj. La naŭa (alfabetorde) respondinto estas Giorgio Silfer (Eŭropo), verkisto, eksa konsulo de la Esperanta Civito.

1. Pozitivaj la eventoj kiuj povis okazi efektive, kaj ne nur per telematika surogato. Inter ili reliefis tiuj en propra ejo, kiel Greziljono en Francio kaj Kultura Centro Esperantista en Svislando. Por ĉi-lasta gravis ankaŭ du seminarioj komisiitaj (kaj financitaj) de Konsilio de Eŭropo, pri lingvotestado por enmigrintoj, kaj la ekfunkciado de la partnera Afrika Esperanto-Instituto. Fakte 2020-21 estis tre pozitiva jaro por KCE, kiu interalie eldonadas la gazeton Heroldo de Esperanto. Sed ankaŭ por aliaj establoj aliĝintaj al la Pakto por la Esperanta Civito tiu jarduo estis tre pozitiva: sufiĉas mencii la ekspansion de la revuo Literatura Foiro kaj de la librofako de LF-koop.

La pandemia epoko hazarde koincidis kun la delonge atendata malkonstruo de la Centra Oficejo en Roterdamo, kaj la fino de la hegemonio de la UEA-burokrataro en Esperantio. Por la bulleristoj tio estis la plej negativa evento, kvazaŭ sinonimo de bankroto. Por la raŭmistoj, temis pri evento profetita jam de pli ol du jardekoj. Certe du (eble eĉ tri) jaroj sen realaj kongresoj ne estas pozitivaj por la esperanta popolo, kiu kutimis je tiaj paŭzoj nur dum la du mondmilitoj.

2. Mi estis tre aktiva, multe instruis, verkis kaj vojaĝis (en tri kontinentoj). Interalie, danke al la kalumniado kontraŭ mia persono fare de la intervjuanta uranisto, ene de tri semajnoj mi produktis la antologion Verda stelo kaj roza triangulo, en printempo 2021.

Ĉi tiuj respondoj de Giorgio Silfer aperis en la decembra (vintra) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №4 (310).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2022/01/silfer-3

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Giorgio Silfer: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2020-2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-19 21:46

Neniam milito inter ni

Kamboĝo : Labourstart Kampanjo : Liberigu la sindikatajn gvidantojn malliberigitajn kaj forlasu ĉiujn akuzojn kontraŭ ili

19/01/2022 La sindikato UITA postulas tujan liberigon kaj senkondiĉan forlason de ĉiuj akuzoj kontraŭ 8 sindikataj gvidantoj de la Labor Rights Supported Union of Khmer Employees of NagaWorld (LRSU). La 18an de decembro 2021, la laboristoj de la hotelo-kazino...

de neniammilitointerni je 2022-01-19 16:35

KARAPACO-PANORAMO

H.C. Andersen Alfabeto versa (rimpoemtraduko fare de L.L. Zamenhof)




H.C. Andersen
Alfabeto versa

*

(rimpoemtraduko fare de L.L. Zamenhof)

***
*

A.   Abelo
Abelo ĉiam zumas,
Kaj sian devon ĝi plenumas.

*

B.   Baleno
Baleno en la oceano
Elspiras akvon per fontano.

*

C.   Citrono
Citrono estas frukto flava,
Agrabla kvankam acidhava.

*

D.   Diablo
Diablo estas malbenita,
de Dio estas li punita.

*

E.   Eskimo
Eskimo loĝas en la nordo,
proksime de l' glacia bordo.

*

F.   Fromaĝo
Fromaĝo estas tre ŝatata,
el lakto estas ĝi farata.

*

G.   Gazeto
Gazeto multe nin instruas,
Legante ĝin, mi ne enuas.

*

H.   Ho.
„Ho‟ ofte signas plendan staton,
De l' sorto malfacilan baton.

*

I.   Infano
Infano ofte forte ploras,
Eĉ, se nenio ĝin doloras.

*

J.   Junulo
Junulo! En patrino-tero
Vi baldaŭ kuŝos sen espero.

*

K. Kokino
Kokino estas kokedzino,
De koko estas ĝi la ino.

*

L.   Leono
Leono estas besta nomo.
Ĝi estas ankaŭ nom' de homo.

*

M.   Mateno
Maten' eklumas, koko krias,
Sedf kial – ĝi ja mem ne scias.

*

N.   Nokto
En nokto ni ne vidas sunon,
Sed ofte vidas ĉarman lunon.

*

O.   Okulo
Okulo ĉion pririgardas,
Ne ĉion tamen ĝi ja gardas.

*

P.   Parolo
Parol' similas a arĝento,
Al or' similas la silento.

*

R.   Radiko
Radiko en la tero sidas,
Kaj la pasanto ĝin ne vidas.

*

S.   Seruro
Seruro gardas kontraŭ ŝtelo,
Ĉar tio estas ĝia celo.

*

T.   Tajloro
Tajloro zorgas pri la vestoj
Por simplaj tagoj kaj por festoj.

*

U.   Unuo
Unuo havas gravan sencon,
Valoron, forton kaj potencon.

*

V.   Vagonaro
Vagono, kuras, kuras, kuras,
Rapide ni per ĝi veturas.

*

Z.   Zibelo
Tre kara best' estas zibelo
Pro sia bela varma felo.

***
*

PS:
La versoj troviĝas en ANDERSEN FABELOJ–IV,
en la fabelo „Abocolibro‟ p. 15-17

***
*

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-19 13:35

Proverboj pri kokoj kaj kokinoj

  


Proverboj pri kokoj kaj kokinoj

39Al kokino la ovo lecionojn ne donu
197Bovo prenitakoko donita kaj — kvita
398 blinda kokino povas trovi grajnon
399 ĉe kokino troviĝas propra inklino
522En sia korto ĉiu kok' estas forta
1069Kiun favoras la sortopor tiu  koko estas ovoporta
1133Koko krias fieresed ne danĝere
1750Ne trovante bovinononi ŝtelas kokinon
1766Ne volas kokinal festenosed oni ĝin trenas perforte
1847Ovo kokinon ne instruas
2034Por malsanulo fortopor kokido la morto
2312Se vulpo pentofarasgardu la kokidojn
2279Senplumigi kokinonne vekante mastrinon
2624Vulpo mienon ŝanĝassed plue kokidojn manĝas
vidu


Al feliĉulo eĉ koko donas ovojn. 

(el la Proverbaro de L.L. Zamenhof)

PS: Proverbaro, kiu estas pli ol nur proverbaro.


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-19 12:57

Esperanta Retradio

Tempo rabita (2/3)

Tiun ĉi radiodramon verkis kaj produktis Luiza Carol el Israelo
La Barono Félicien MENU DE MÉNIL kun ombrelo enmane. Karikaturo de ĉ. 1913.

 (Daŭrigata) 
Sceno 2. (Aŭdiĝas la valso en “la” minoro de Ŝopeno.) 
Prezentanto: En la menson de Lidja, envenas rememoroj pri la feliĉa semajno, kiun ŝi pasigis en Berno en 1913, kiam ŝi akompanis sian familion al la 9a Universala Kongreso. Preskaŭ tri jardekoj pasis de tiam. La tempo koncentriĝas en ŝia menso, tiel ke ŝi ree travivas tiun semajnon en nur kelkaj sekundoj. Eva tute ne konscias pri tiu ĉi tempa retroiro en la menso de Lidja. Ilia dialogo estas nur kelkajn sekundojn interrompita per normala paŭzeto. Intertempe, Lidja vidas sin mem kiel 9-jaran knabinon, en iu hotelo de Berno. Estas suna mateno, kaj la hotelo estas dekoraciita per floroj. Eta Lidja sidas ĉe modesta vertikala piano en la salono. Ŝi pianludas la porinfanan valson en “la” minoro de Ŝopeno. Apud ŝi staras ridetanta sinjoro 53-jara, kiu dirigentas per sia fermita blua ombrelo. Eta Lidja ne estas aparte talenta pri muziko, ŝi fuŝas fragmentojn, tamen ĝuas ludi kaj estas tre gaja. Granda Lidja alparolas Etan Lidjan en sia menso, sed tiu ne kapablas aŭdi voĉon el la estonteco.

Granda Lidja:(flustre) Eta Lidja! Lili! Kie vi estas?
S-ro kun blua ombrelo: Atentu, Lili, atentu… vi povas iom malrapidi, kaj tuj poste rapidi, tiel ke la daŭro de la tuta mezuro ne ŝanĝiĝu… Tiu artifiko nomiĝas “tempo rabita”, ĉu vi memoros? “Tempo rabita”.. mi / la si doo doo/ re mi faaaa/ si do re la sol fa/ mi re miiii… (Li daŭre parolas, sed oni ne plu distingas liajn vortojn.)
Granda Lidja: (flustre) Ĉu vi scias, kiu li estas, Lili? Tiu ĉi gaja sinjoro estas “la feliĉa Felisjeno”, la barono Félicien Menu de Ménil, unu el la amikoj de Paĉjo. Li aŭtoris muzikan terminaron en Esperanto. Kaj ĉu vi scias, kial li estas tiom feliĉa ĝuste nun? Ĉar la melodio, kiun li komponis laŭ unu el la poemoj de Paĉjo, fariĝas pli kaj pli populara kaj multaj jam konsideras ĝin “la Esperantista himno”. Eta Lidja! Ĉu vi sentas mian ĉeeston? Eta Lidja!
Prezentanto: La sinjoro eliras, lasante sian fermitan ombrelon sur la piano. Eta Lidja malfermas ĝin kaj dancas kun ĝi.
Eta Lidja: Mi estas rabanta la tempon! Mi vojaĝas estontecen… Granda Lidja! Lidja! Ĉu vi rememoras min? Ĉu vi vidas min?
Granda Lidja: (ridas) Vi nenion komprenas nun, pri kio tiu sinjoro ĵus parolis. Nur venontjare, via instruistino pri muziko klarigos al vi, kio estas “tempo rubato”. Jes, itala termino, kion fari… (ridas) Oni daŭre uzas la italan por preskaŭ ĉiuj muzikaj terminoj… (ridas) Vi estas konfuzita nun pri la ideo de “tempo rabita”. Sed vi ĵus malkovris novan ludon… tre interesan ludon... Vi vojaĝas tra la tempo per magia blua ombrelo…
Eta Lidja: Iam, mi estos plenkreska virino kaj similos Panjon. Mia edzo similos Paĉjon, kaj ni havos 3 infanojn…
Granda Lidja: Ne, Lili. Ne. Mi ne estas edziniĝinta kaj ne havas infanojn.
Eta Lidja: Granda Lidja, vi neniam perfidos min, ĉu? Vi ne forgesos plenumi miajn dezirojn, ĉu? Vi amos viajn infanojn kaj ĉiujn aliajn infanojn, ĉar vi ne forgesos min, ĉu? Ĉu?
Granda Lidja: Mi neniel perfidas vin, eta Lidja. Mi konservas en la koro tutece viajn malmensogemon kaj malkompromisemon. Vi volis, ke mi edziniĝu kun viro kiu similu Paĉjon, aŭ kun neniu. Jen, mi edziniĝis kun neniu. Vi volis, ke mi amu infanojn. Jen, mi ja amas infanojn kaj ankaŭ gejunulojn, kiuj laŭaĝe povintus esti miaj gefiloj, kiel ekzemple mian nevon aŭ Evan… Eva!

Sceno 3.
Eva: Jes, fraŭlino Lidja. Mi alportis al vi terpomojn.
Granda Lidja: Dankegon, karulino. Jen, mia bofratino sendas al vi ŝmiraĵon el la malsanulejo. Ŝi diris, ke ĝi taŭgos por la vundo de via patrino. Ĝi devos sufiĉi por tri tagoj, se vi uzos ĝin ŝpareme.
Eva: Dankon, fraŭlino. Kaj dankegon al via bofratino. (heziteme) Ĉu… ĉu vi pensis pri alia respondo?
Granda Lidja: Respondo? Al kio?
Eva: Vi scias… temas pri tiu maljuna pola amiko de via patro… kiu demandas vin, ĉu vi ne…
Granda Lidja: Mi jam respondis.
Eva: Li petas vin denove.
Granda Lidja: De kiu vi scias tion?
Eva: De la s-ro fervojisto… tiu, kiu sekrete alportas al ni terpomojn… Li diris, ke la maljunulo demandas denove, ĉu vi ne pretas ŝanĝi vian decidon pri…
Granda Lidja: Mi ne ŝanĝos mian decidon. Mi ne povas.
Eva: Pardonu min, f-ino. Mi ne komprenas vin. Kial vi ne konsentas savi vian vivon?
Granda Lidja: Mi ne volas riski la vivon de aliuloj por savi la mian. Vi ja scias, ke oni mortigas la polajn familiojn, ĉe kiuj oni trovas kaŝitajn judojn. Krome, mi ne povas forlasi mian propran familion, kiun mi amas.
Eva: Sed f-ino Lidja, vi eĉ ne plu estas judino. Vi estas bahaanino, ĉu ne?
Granda Lidja: Vi miskomprenas, Eva. Mi neniam ĉesis esti judino. Mi estas kaj judino kaj bahaanino. Tia mi restos, ĝis la fino de mia vivo. Mi amas miajn familianojn kaj ne povas forlasi ilin. Homoj ne perfidas siajn kredojn kiam ili fariĝas bahaanoj, samkiel ili ne perfidas siajn denaskajn lingvojn eklernante ankaŭ Esperanton. Bahaismo, laŭ mia kompreno, estas la Esperanto de la religioj. Ĝi estas por mi la realigo de tiu “homaranismo”, pri kiu parolis Paĉjo. Ĝi estas la vojo al pli bona mondo…

Sceno 4. (Aŭdiĝas la valso en “la” minoro de Ŝopeno.)
Prezentanto: Lidja denove vidas sin en la menso, ludantan en la hotelo de Berno, en 1913. Ŝi vidas sin dancantan kun la malfermita blua ombrelo.
Eta Lidja: Iam, mi estos plenkreska virino samkiel Panjo. Ĝis tiam, longega tempo pasos. Ĝis tiam, la mondo fariĝos multe, multe pli bona. Tiam militoj ne plu ekzistos, malamo ne plu ekzistos...

(Daŭrigota)

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-19 07:00

2022-01-18

Revuo Esperanto

Mesaĝo de UEA, ILEI kaj TEJO al Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj okaze de la Internacia Tago de Edukado, 24 januaro 2022. Gazetara Komuniko 1008

“Edukado estas la vojo el malriĉo kaj la fundamento por pli bona estonteco” – tiel diras unu el la multaj organizoj, kiuj festos la Internacian Tagon de Edukado la 24-an de januaro. La nuna estas la kvara jaro en kiu Edukada Tago estas observata de Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj.

Malgraŭ la salutindaj klopodoj de Unesko kaj aliaj internaciaj organizoj, la vojo al profunda kaj egaleca edukado restas blokita kontraŭ milionoj da junaj homoj tra la mondo. En la jaro 2018, proksimume 260 milionoj da infanoj de la koncerna aĝo ne frekventis lernejojn – kaj en aprilo 2020 dum furiozis KOVIM-19, tiu nombro saltis provizore al 1,6 miliardoj.

Se ĉiuj infanoj en la mondo ricevus klerigon en lingvoj kiujn ili plene komprenus kaj kun aliro al moderna teknologio, nia kapablo alfronti mondajn problemojn vaste pligrandiĝus, niaj rezervoj de homa kapitalo estus multe pli altaj kaj la Celoj de UN por Daŭripova Evoluigo estus multe pli proksimaj al plenumiĝo.

La Esperanto-movado forte subtenas altkvalitan edukadon por ĉiuj, inkluzive de edukado tra la tuta vivo. Nia movado kunigas la homojn, virtuale kaj ĉeeste, pere de la Internacia Lingvo, el multe pli ol cent landoj tra la mondo. Multaj parolantoj de Esperanto estas instruistoj, kaj multaj estas gejunuloj kiuj kredas, ke internacia kunlaboro estas la ŝlosilo por la pliboniĝo de la homaro, kaj kiuj komunikiĝas inter si en unusola lingvo en internacia medio.

Ni alvokas al Unuiĝintaj Nacioj kaj Unesko, ke ili multigu siajn klopodojn por plibonigi edukadon por ĉiuj personoj, kaj ke ili kunagu kun ĉiuj kiuj kredas, ke scio alportas kompreniĝon kaj kompreniĝo kondukas al pli bona estonteco. Ni promesas nian kunlaboron kaj nian subtenon.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2022-01-18 22:42

Neniam milito inter ni

Arbarfajroj en Argentino : monato da incendioj kaj kvietiĝo ne estas atendata

18/01/2022 Preskaŭ tridek fajrobrigadistoj kaj helpopersonaro, apogitaj de kvin aviadiloj kaj kvar helikopteroj, plu luktis kontraŭ la plej persistema el tiuj fajroj apud la Lago San-Marteno, en la Nacia parko, ne malproksime de la turisma urbo Bariloĉe...

de neniammilitointerni je 2022-01-18 21:16

La Balta Ondo

Ĉu vendo de la nuna oficeja domo?

domo

La Komitato, la Estraro kaj la Komisiono pri Financo de UEA nuntempe kunlaboras por alveni al decido ĉu disponigi por vendo la nunan oficejan domon de la Asocio, kiu troviĝas en Roterdamo ĉe la adreso Nieuwe Binnenweg 176. Sekvante sian statutan mision, la Komitato decidis por ne okazigi Ĝeneralan Voĉdonon pri la temo, tamen, komprenante la intencon de la neaprobita propono por Ĝenerala Voĉdono, la Estraro decidis uzi la Forumon de UEA kaj la diskutliston UEA-membroj por starigi spacon por ke ĉiuj membroj sentu sin bonvenaj ankaŭ prezenti demandojn aŭ doni siajn opiniojn pri la temo. Tiel UEA klopodas malfermi la debaton al sia membraro, konservante la decidon al sia Komitato, la supera organo de la Asocio, sed ĉiumaniere konsultante la membraran komunumon, kio devas kontentigi ankaŭ niajn sindonemajn komitatanojn.

Okaze de tio, ke ne ĉiuj povas esti plene informitaj pri la temo, ni preparis la jenan resumon por utili kiel bazo:

1) En 2020, post rekomendo de sia Komisiono pri Financo, la Komitato jam estis decidinta por ludono de la nuna oficeja domo, kio igis la Estraron kaj la Ĝeneralan Direktoron komenci la laborojn por disponigi la domon. Tio povus ĉiel ajn kaŭzi ŝanĝon de adreso al la Centra Oficejo.

2) Kadre de la laboroj por ludono montriĝis, ke UEA unue devas signife reformi la domon por povi ludoni ĝin. Aldone novaj leĝoj en Nederlando nun postulas, ke la domo havu pli kvalitan energinivelon. Normale la domo kostas al la Asocio jare inter 20 000 kaj 30 000 EUR kaj la kostoj por ĉiuj postulataj ŝanĝoj povas laŭ fakaj studoj superi 200 000 EUR, se oni analizas la entuton de la bezonoj. La domo ne plu estas uzata kiel antaŭe kaj tio venigis al la opcio disponigi la domon por vendo.

3) Sendependaj makleristaj taksadoj indikis, ke la valoro de la domo nuntempe estas ĉ. sub 1 miliono da EUR kaj UEA jam ricevis unu aĉetproponon de 1 075 000 EUR. Najbara domo pli kvalita ol la nia estis vendita kontraŭ 1 200 000 EUR. Nia domo ne estas nova, ĝi ne povas nuntempe esti destinita por loĝuzo, ĝi postulas reformojn kaj estas en la kategorio de la plej malaltkvalita energinivelo. La referencita vendita domo, pli granda ol la nia, estis renovigita kaj havas la plej altkvalitan energinivelon. Tio konfirmas la menditajn taksadojn de la sendependaj makleristoj kaj fakuloj.

4) La Komisiono pri Financo, la Estraro kaj la Komitato, subtene de la Ĝenerala Direktoro de UEA, profunde analizas la temon ekde 2018. La Komisiono pri Financo, la Estraro kaj la Ĝenerala Direktoro de UEA rekomendas al la Komitato la disponigon por vendo. Nun alvenis la momento, en kiu la Komitato debatas por findecidi ĉu disponigi por vendo la domon.

5) Ĉiuj oficialaj informoj pri la temo estas alireblaj ĉe la teko Komitata Elŝutejo, en la retejo de UEA, aŭ estis publike donitaj al la Komitato dum kunsidoj aŭ retpoŝte per la diskutlisto Komitato de UEA. Laŭ la planoj la vendo de la domo ne signifas, ke UEA ŝanĝos sian sidejon, kiu daŭre restos en Roterdamo. Sur la sama strato, ĉe la numero 430, UEA posedas alian konstruaĵon, 4-etaĝan: la superaj etaĝoj estas apartamentaj kaj ludonataj, kio donas renton al UEA. La teretaĝo estas por komerca/oficeja uzo kaj estas disponebla por starigo de nova oficeja spaco por la Asocio. La spaco konvenas por la nunaj oficejaj aktivecoj de UEA (kaj TEJO). Tiu konstruaĵo jam havas la plej altkvalitan energinivelon kaj ne postulas grandajn reformojn.

Laŭ decido de la Estraro de UEA tiu mesaĝo estas malfermo de spaco al membroj, ĉar la temo povas al multaj esti kara. Ankaŭ la komitatanoj povas profiti de la partopreno de membroj. Ni firme petas, ke la eventuala partopreno de ĉiuj interesatoj okazu aferece, enhave kaj respekte, kiel ĉiuj ni meritas. La kontribuoj povos esti uzitaj por konstruo de dokumento kun demandoj kaj respondoj.

Ni antaŭdankas al ĉiuj kaj sincere dankas pro ĉies membreco en UEA, kio estas esenca por la daŭrigo de nia laboro.

Fernando Maia Jr.
Universala Esperanto-Asocio
Vicprezidanto

Fonto: https://groups.io/g/uea-membroj/message/2600

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Ĉu vendo de la nuna oficeja domo? appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-18 18:37

Revuo Esperanto

Molière en Esperanto

La 15-a de januaro estis la 400-a datreveno de la bapto de Molière: lia naskiĝdato ne estas konata! La Libroservo de UEA proponas de la franca teatra majstro Tartufo en traduko de A. Cherpillod (https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=8825), Kleraj virinoj (https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4185), La nobela burĝo (https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2563) kaj dulingve La trudita edziĝo/Le mariage forcé (https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=8197), ankaŭ en traduko de Cherpillod. Brokante estas ekzempleroj de Georgo Dandin, en traduko de L. L. Zamenhof: https://katalogo.uea.org/katalogo.php?st=brok&tit=dandin&listigu=Trovu.

de Redakcio je 2022-01-18 18:20

Esperanta Kunfarejo

Ĉu hejmo por Esperanto Norda Erikejo?

En Inzmühlen, norda Germanio, ne tro for (2 km) de la fervoja stacio, troviĝas iama junulara gastejo, kiu en la lasta tempo servis kiel hejmo de ne akompanitaj fuĝintoj. Nun la domo estas en posedo de la komunumo Handeloh kaj sufiĉe bone flegata. En somero 2021 fondiĝis kolektivo, kiu planas aĉeti la domon kaj por tio malfermis “brikokason” por regvidi la konstruaĵon al la origina celo de gastigado – sed ne nur por junuloj.

Estas pluraj homoj en la iniciato, kiuj deziras uzi la lokon por celoj sociaj, kulturaj, kreivaj. Mi intencas aliĝi al la teamo kaj revas pri Esperanto-kursoj kaj kunvenoj tie. Mi invitas vin sekvi la aferon, eventuale kunfari, provizore en la germana lingvo:

www.herberge-inzmuehlen.de/?page_id=131
nordheide.bplaced.net/?Nordheide___Herberge_Inzmuehlen
www.facebook.com/groups/EsperantoNorddeutschland
frali.net/ene/#Klubo

de frali je 2022-01-18 15:15

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Anonco en Philadelphia Inquirer (prozpoemtraduko)



Charles Bukowski
ANONCO EN PHILADELPHIA INQUIRER


Estis en Philly, kaj la koktelisto
diris: Kiun deziron? Kaj mi diris:
Donu bieron elbarelan, Jim, mi devas
enordigi miajn nervojn, mi foriros tuj pro
ofertita laboro.
Vi, ĉu? li demandis. Laboron?
Jes ja, Jim. Mi vidis ĝin en
gazeto. Antaŭscioj ne necesas.
Mil diabloj, li diris, vi ja tute ne volas
havi laboron.
Kaj mi diris: Mil diabloj, certe ne,
sed mi bezonas la monon.
Mi eltrinkis mian bieron kaj grimpis
en la buson, rigardis la domnumerojn,
baldaŭ mi proksimiĝis al la ĝusta numero
kaj tiam mi alvenis tien, mi tiris la ŝnuron,
la buso haltis, kaj mi eliris.
Estis granda konstruaĵo el ondolado,
la ŝovpordo firmpinĉiĝis enkote.
Mi ŝovis ĝin flanken kaj eniris.
Interne ne estis planko, nur pli da koto
mola kaj malseka. Fetoris, kaj oni
aŭdis bruojn, kvazaŭ oni trasegas ion
en la mezo, kvazaŭ oni ie boras truojn,
estis mallume, viroj super mi iris sur
fertraboj, viroj ŝovis vagonojn tra
la halo, viroj sidis ĉe maŝinoj kaj
faris ion, fulmoj fulmis kaj tondroj tondris,
kaj subite alŝvebis barelo plena de flamoj,
rekte al mia kapo, muĝis kaj bolis en la
barelo, ĝi pendis libere ŝvebante je ĉeno kaj venis
rekte al mi, kaj iu kriis: HEJ ATENTU! Mi klinis
ankoraŭ sufiĉe frutempe la kapon sub ĝin, mi sentis,
kiel ĝi arde supersagis min
kaj iu min demandis:
KION VI CELAS? Kaj mi kriis: KIE ĈI TIE ESTAS
LA FEKBUDO?
Oni diris ĝin al mi, kaj mi eniris.
Reveninte, mi vidis iliajn korpojn,
kiuj fantome moviĝis
tra la flamoj kaj la bruego,
mi iris al la pordo kaj
tiam mi estis ekstere kaj reveturis
perbuse al la koktelejo, sidiĝis kaj mendis denove
bieron elbarelan, kaj Jim demandis: Kio
okazis?
Mi diris: Ili ne volas havi min. Tiam envenis
publikulino kaj sidiĝis ĉe tablo,
kaj ĉiuj transrigardis al ŝi, ŝi aspektis tre bone,
kaj mi memoras,
ke estis la unua fojo en mia vivo, ke
mi preskaŭ deziris havi piĉon kaj
klitoron anstataŭ la aĵoj, kiujn havas mi, sed
post du aŭ tri tagoj mi venkis tiun
missenton kaj legis denove ofertojn
pri laboro.


tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„Eine Anzeige im Philadelphia Inquirer“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-18 12:25

Esperanta Retradio

Saramago 100

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
La jaro 2022 estas  bona okazo por legi la verkojn de la portugalo José Saramago, ĝis nun  la unusola portugallingva aŭtoro gajninta literaturan Nobel-premion (1998). Li naskiĝis antaŭ 100 jaroj kaj ne plu mortos. Li fariĝis unu el la plej gravaj verkistoj en la portugala lingvo.

Liaj verkoj estas  realismaj, kun sociaj, politikaj, religiaj kritikoj. Al tio aldoniĝas elementoj de la tiel nomata fantasta realismo kaj radikala defendo de humanismo. Li skribis: “Mi verkas romanojn kiel perilojn por pripensado”. Fakte li verkis dekojn da libroj, interalie multajn romanojn kaj ankaŭ tri poemkolektojn. Lia unua libro, “Lando de peko”, publikiĝis en la jaro 1947. Lia plej fama libro, “Eseo pri blindeco” (1995) ricevis belan kinoversion. “La evangelio laŭ Jesuo Kristo” (1991) estis la plej polemika el liaj verkoj; pro ĝi li ricevis multajn kritikojn kaj eĉ iom da persekuto. Li laboris ankaŭ kiel tradukisto kaj literaturkritikisto.
 
La biografio de Saramago estas ankaŭ interesa. Li naskiĝis en malriĉa familio de kamparaj laboristoj, ne povis studentiĝi, sed fariĝis metallaboristo. Kurioza detalo estas, ke la nomo “Saramago”, kiun oni almetis al lia nomoregistro, fakte ne estis familia nomo, sed la nomo de arbusto ordinara en la regiono, kie li naskiĝis. Li malfrue alfabetiĝis sed tuj fariĝis avida leganto. Liaj soci-politikaj ideoj kondukis lin al komunismo kaj ateismo, kio alportis al li multajn kritikojn kaj atakojn. Inter aliaj aŭdacaj ideoj, li proponis du novajn alineojn al la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj: la rajtojn je disidenteco kaj herezo.

La lastajn jarojn de sia vivo li pasigis en Lanzarote, unu el la Kanariaj Insuloj, kune kun sia dua edzino, Pilar del Rio. La Fondaĵo José Saramago, en Lisbono, aktive konservas la memoron kaj intelektan heredaĵon de tiu granda verkisto, kaj sin dediĉas al la defendo de homaj rajtoj kaj de la naturmedio. Tie troviĝas impona ekspozicio de libroj de tiu aŭtoro tradukitaj al multaj lingvoj — kaj oni menciu la tradukon de “La rakonto pri nekonata insulo”, eldonitan de “Fonto”. Cetere, aliaj verkoj de Saramago mankas en Esperanto...

Jen kelkaj pensoj de la granda José Saramago:

“Dum la historiaj sinsekvoj, ekde la Antikva tempo, kulturo ĉiam vojaĝis de lando al lando, ĉu en ŝarĝoj de komercistoj, ĉu sur lancopintoj.”

“Dialogo, kunlaborado, paco estas tro valoraj aferoj, tiel ke oni ne lasu ilin preskaŭ ekskluzive transdonitaj al politikistoj.”

“Mi supozas, ke mi havas plenan rajton  verki pri ĉio, kion mi mem decidos.”
“Stultulo estas stultulo, eĉ se li verkas librojn.”

de peranto (noreply@blogger.com) je 2022-01-18 07:00

2022-01-17

Neniam milito inter ni

Kovim-19 : laŭ Oxfam, la riĉeco de la dek plej riĉuloj duobliĝis de post la komenciĝo de la pandemio

Allison Joyce/Getty Images 17/02/2022 La NeRegistara Organizaĵo publikigis sian raporton pri la mondaj neegalecoj. La riĉeco de la miliarduloj en la mondo kreskis pli en daŭro de 19 monatoj da pandemio ol dum la lasta jardeko. De post la komenciĝo de...

de neniammilitointerni je 2022-01-17 21:23

La Balta Ondo

TEJO serĉas partnerojn por novaj Erasmus+ projektoj

erasmus
Nuntempe la estraro de TEJO pretigas proponojn por projektoj de la fonduso al Erasmus+. Ili estas plurcelaj: ni volas faciligi la renkontiĝadon, provizi interesajn trejnadojn por ni junaj Esperantistoj kaj ankaŭ ke tia lernado utilas por kaj nia movado kaj la vivresumoj de la partoprenantoj. Por ĉi venontaj limdatoj ni pripensis 3 malgrandaj temoj pri:

1. Lingvo-instruado;
2. Muzikalo;
3. Trejnu la trejniston.

Kaj unu grandan projekton pri:

4. Efika mastrumado de neregistaraj organizoj.

Por tiaj projektoj, ni devas starigi grupon de organizoj kiuj realigos ĝin. Niaflanke, TEJO ĉiam zorgos pri la verkado de la propono  (por tio ni havas subvencipetiston) kaj serĉos la grupon de organizoj.

Legu pli en la retejo de TEJO www.tejo.org/

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post TEJO serĉas partnerojn por novaj Erasmus+ projektoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2022-01-17 19:08

KARAPACO-PANORAMO

Charles Bukowski: Fazeoloj kun ajlo (prozpoemtraduko)

  


Charles Bukowski
Fazeoloj kun ajlo

Estas jam grave, ke vi skribas pri tio
kiel vi sentas vin,
estas pli bone ol se vi
razas vin aŭ kuiras fazeolojn
kun ajlo. Estas la malmulto,
kion ni povas fari,
ĉi tiu eta kuraĝo klariĝi
pri ni mem, kaj kompreneble
ankaŭ frenezo kaj timo
enestas en tiu scio,
ke parto de vi
estas horloĝmekanismo, kiu iam
haltos kaj ne plu restreĉeblos.
Sed nun ankoraŭ tiktakas sub via ĉemizo,
kaj vi kirlas la fazeolojn
per kulero...
amatino mortas, alia estas for,
alia...
Aĥ! tiom da amatinoj kiom estas fazeoloj,
jes ja, foje nombru ilin-
malĝoje, malĝoje
kiel viaj sentoj
forbrulas sur la fornelplato.
Skribu pri tio.


tradukis Hans-Georg Kaiser, laŭ la Carl Weissner-traduko
„Bohnen mi Knoblauch“

lingve kontrolis Franko Luin
kaj...

La prozpoemo troviĝas en E-kolekto de 50 tradukitaj senrimaj poemoj, kiujn elektis Hans-Georg Kaiser

PDF (en www.karapaco.de)

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-17 19:02

Hans-Georg Kaiser: Promeno (rimpoemo)



Hans-Georg Kaiser
PROMENO

Kokinoj vicpromenas,
êc kok' sin ne detenas,
ĉar estas pli ol bel'
kampgrajnoj ties cel'.

***

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2022-01-17 13:06

Global Voices

“Neglekto hejme, profitoj eksterlande”: Kuba medicina sistemo

Kubo eksportas medicinajn misiojn dum kubanoj denuncas la kolapson de la enlanda sanservo

Ilustraĵo de Connectas

Tiu ĉi artikolo estas eltiraĵo el enketado de Diario de Cuba kaj CONNECTAS, republikigita en Global Voices.

La kuba sanserva komerco, milionojn da dolaroj kosta, baziĝas sur du apogiloj: altkvalitaj servoj en la insulo por eksterlandanoj kaj la amasa eksportado de sanservaj profesiuloj forme de medicinaj misioj. Tiu profita modelo ebligis al la registaro disvastigi propagandon kaj vendi altruisman fasadon dum kubanoj devas alfronti kolapson de hospitaloj kaj la kuracistoj partoprenantaj en tiuj misioj estas subigitaj al ĉiuj tipoj de rompo de siaj rajtoj.

La pandemio kaŭzita de la kronviruso kreis idealan situacion por relanĉi la promociadon de kubaj medicinaj servoj, kiuj spertis malkreskon inter 2018 kaj 2019 post la fino de amikaj al Kubo registaroj en Brazilo, Bolivio kaj Ekvadoro. Aldone al revivigo de eksterlandaj kontraktoj, la pandemio servis por Kubo kiel bazo por revivigi la propagandon ĉirkaŭ la medicinaj misioj, kiu inkluzivis kampanjon por la Nobel-premio de paco por grupo de profesiuloj senditaj por kontraŭstari Kovim-19.

En oktobro 2021, la kuba vic-ministro pri sano d-ro Regla Angulo Pardo anoncis ke 57 teamoj el 4 982 sanservaj profesiuloj kunlaboris en la lukto kontraŭ Kovim-19 en 41 teritorioj en Latinameriko, Karibio, Afriko kaj Eŭropo.

La revo pri la Nobel-premio de paco ne efektiviĝis. Anstataŭe kubanoj tediĝis kaj iliaj manifestacioj aperis sur la unuaj paĝoj de la ĉefaj amaskomunikiloj de la mondo. La kolapso de la sanserva sistemo kaj la manko de kuraciloj estis inter la lanĉiloj de la historia protesto la 11-an de julio 2021. La protesto estis ankaŭ instigita de la kresko de infektiĝoj de Kovim-19 kaj de rilataj mortoj ekde mezo de aprilo de tiu jaro.

La renovigita kuba propagando ne sufiĉis por silentigi la malregulaĵojn rilatajn al la landa modelo de medicinaj misioj, aplikata dum jaroj, aŭ por fortiri atenton de la disfalanta medicina sistemo. Diario de Cuba kaj Connectas enketis kaj kompilis multajn atestojn de profesiuloj kiuj partoprenis tiajn misiojn en Venezuelo, Brazilo, Bolivio, Ekvadoro kaj eĉ Sauda Arabio kaj kiuj denuncas rompojn de homaj rajtoj.

La atestoj ankaŭ malkovras la aktualan staton de la sanserva sistemo en Kubo: la kontraston inter la sanservoj por kubanoj — kies degenerado daŭris dum jaroj, sed akceliĝis kun la pandemio — kaj la “medicina turismo” por eksterlandanoj, kiu plu famas je internacia nivelo.

Laŭ la Monda Banko, Kubo havas po 8,4 kuracistoj por mil loĝantoj, pli ol potencoj kiel Germanio (4,2), Svedio (4), Usono (2,6) aŭ Japanio (2,4). Eĉ kvankam Kubo spertis reduktiĝon je 64% de la nombro de kuracistoj de 2010 ĝis 2017, de pli ol 36 000 ĝis ĉirkaŭ 13 000.

Kiel Kubo iĝis konata pro siaj medicinaj misioj?

En 1984 la kuba registaro kreis la programojn Familia Kuracisto kaj Familia Flegistino (Programa del Médico y la Enfermera de la Familia), kun la celo provizi medicinan subtenon al la tuta loĝantaro de la insulo. Kvankam la programo iĝis etalono tutmonde, la disfalo de Sovetunio kaj la krizo kiu sekvis en Kubo montris ke al ĝi mankis plano por daŭripovo.

Poste la savo venis kun la enpotenciĝo de Hugo Chávez en Venezuelo. En oktobro 2000, Kubo kaj Venezuelo subskribis interkonsenton, laŭ kiu la kuba flanko sin devigis sendi kuracistojn, kiuj ofertos senpagajn servojn en lokoj, kie medicina priservado malsufiĉas, kaj trejnos venezuelan personaron. Venezuelo siavice promesis sendi po 53 bareloj da nafto tage.

En 2011 la kuba registaro efektivigis serion da privatigoj, sekvante la rusian modelon, por adapti la ekonomion regatan de la ŝtato al mondo de libera merkato. Tiel naskiĝis Comercializadora de Servicios Médicos Cubanos, korporacio kiu transprenis la komercon rilatan al eksportado de sanserva personaro. Per tiu ĉi institucio kaj danke al la alianco kun Venezuelo, iĝis eble eksporti kubajn fakulojn grandskale, kaj samtempe realigi revon de Fidel Castro: eksporti la revolucion kaj vastigi ĝian influon tutmonde. Tiusence la medicinaj misioj iĝis ne nur ekonomia, sed ankaŭ diplomatia resurso.

La masiva eksportado de sanservaj profesiuloj ankaŭ solvis problemon: la mankon de laboreblecoj por tiom troa nombro de kuracistoj en Kubo. Sed tio kio estis solvo por la kuba registaro iĝis malfacila elprovo por multaj el la partoprenantaj kuracistoj. Atestoj kolektitaj en tiu ĉi ĵurnalista enketado, kiel tiu de d-ro Elisandra del Prado Torres, malkovras ke la kubaj profesiuloj ne havis eblecon renkontiĝi kaj praktiki siajn religiojn aŭ elekti partneron por romantika rilato.

Aldone al esti viktimoj de rompo de siaj liberecoj kaj fundamentaj rajtoj, kubaj sanservaj profesiuloj denuncas, ke oni igis ilin partopreni en politika lobiado. Kuracisto kiu estis ĉefo de la Integra Komunuma Sanserva Areo (Área de Salud Integral Comunitaria) en Venezuelo rakontis kiel ili devis enmiksiĝi en loka politiko. “Mi respondecis pri la rivero Asic Caribe, municipo Arismendi, subŝtato Sucre. Tie mi estis devigita subteni la urbestron en reelekta kampanjo. Ĉiutage mi partoprenis kunvenojn por krei strategion. Ĉio ĉi okazis subestre de kuba sekureca konsilisto nomita Miruslava. Ni fakte diris al la urbestro kiel agi.”

Malgraŭ la premo sur la profesiuloj kiuj partoprenas en tiuj misioj, la alternativo estas eĉ malpli bona. La diferenco en salajroj de iuj kiuj restis en Kubo kaj aliĝis al la misio estas tiom grava, ke eĉ kvankam sanservaj profesiuloj devas pagi pli ol 75% de siaj salajroj al la aŭtoritatoj, kiam ili elektas labori ekster la insulo, tio plu estas konsiderata pli profita opcio. Aldone ĉiu rifuzanta iri al misio povas esti markita kiel kontraŭrevoluciulo kaj esti punita, ekzemple sendita labori en fora urbeto. Eĉ pli, por ĉiu fuĝinta el misio, estas malpermesite reveni al Kubo dum ok jaroj.

La modelo kiu estis unue realigita en Venezuelo estis reproduktita en kelkaj landoj, sed estis speciale promociita en Brazilo kun la programo Mais Medicos, en kiu dum kvin jaroj partoprenis ne malpli ol 18 000 kubaj profesiuloj.

Kien estas direktataj la gravaj resursoj kolektitaj dum tiuj ĉi misioj? Dum la unua duono de 2021, la registaro donis 45,5% de la buĝeto al komercaj servoj kaj nemoveblaĵaj aktivadoj celantaj internacian turismon, dum nur 0,8% estis senditaj al publika sanservo.

Dume la sanserva situacio ĉe kubanoj estas malfacila. La malsufiĉo de kuraciloj, oksigeno, benzino por ambulancoj kaj la ĝenerala degenerado de la sistemo jam disvastiĝis tra la lando. Sociaj retoj iĝis la scenejo kie civitanoj plendas pri la situacio, eĉ tiuj kiuj estas fidelaj al la reĝimo.

La kontraŭdiroj en la kuba sanserva sistemo malboniĝis dum la pandemio, kiu ebligis al la registaro relanĉi siajn misiojn tra la mondo. Dum la plej bazaj kuraciloj malsufiĉas, en Kubo estas kreitaj pli da vakcinoj kontraŭ Kovim-19 ol en iu ajn lando de Latinameriko. Kvankam milionoj da tiuj dozoj estas vendataj al aliaj landoj, nur 40,3% de la kuba loĝantaro estas komplete vakcinita.

Alivorte: komerco kaj politiko eksterlande, neglekto hejme.

de Stano BELOV je 2022-01-17 12:17

Libera Folio

La studio de Vinilkosmo trafita de inundo

Antaŭ dek jaroj la ejo de Vinilkosmo estis parte detruita de fajro. Nun la ejon difektis akvo. Vinilkosmo estis fondita en 1990 kaj de multaj jaroj estas la plej konata produktanto de muzikaj registraĵoj en Esperanto.

Dum la nokto de la 10-a de januaro granda inundo okazis ĉe la studio de Vinilkosmo, kaj multaj valoraj aĵoj estis detruitaj. La oficejo situas en la teretaĝo de la domo de la fondinto de Vinilkosmo, Flo Martorell, ekster Tuluzo, Francio. Li klarigis al Libera Folio, kio okazis.

Foto de la studio de Vinilkosmo post la inundo (de la fejsbuka paĝo de Flo Martorell)Foto de la studio de Vinilkosmo post la inundo (de la FB-paĝo de Flo Martorell)

– La tuta teretaĝo estis inundita de unu metro da akvo en la plej alta nivelo, kaj estis gravaj damaĝoj. Dum la akvo altiĝis, ni provis savi la plej fragilajn ilojn, komputilojn kaj aliajn materialojn, sed paperaj arkivoj, libroj, revuoj, sonkasedoj kaj diversaj sonarkivoj kaj diskoj estis dronigitaj.

– Samtempe ankaŭ inundiĝis 13 provludejoj el 21 kaj parto de la sonstudio de ”Studio de la Trappe”, helpe de fajrobrigadistoj ni metis la materialon (amplifilojn, instrumentojn, sonmaterialon de la sonsistemo de EUROKKA, ktp) sur brikojn por altigi ĝin, sed la akvo altiĝis rapide kaj ne eblis ĉion sekurigi. Ekestis gravaj damaĝoj por multaj bandoj kiuj havas tie sian muzikmaterialon. En la malsupra parto de la studio estis 20 cm da akvo, sed feliĉe ĉio povis esti savita tie, tamen la ejo estis tute malsekigita de kota akvo kreanta damaĝojn en la plankoj kaj tapiŝoj.

Ne estas konate, kiom kostos la riparoj – oni atendas pritakson de spertuloj. La ejo estis asekurita, kaj li esperas ke la asekuro kovros la kompletajn kostojn. Esperantistoj de Esperanto-Kultur-Centro de Tuluzo (EKC) venis por helpi sekigi aferojn.

Antaŭ dek jaroj Vinilkosmo estis trafita de incendio, kiu detruis grandan stokon de materialo, sed ne ŝajnis ke estis granda risko de inundo.

‒ Ekde 1980, kiam instaliĝis tie la muzika komplekso, neniam okazis inundo, ĉi tio estas premiero kaj mi esperas ke estos la lasta inundo.

Estiĝis granda inundo en Tuluzo kaj la ĉirkaŭaĵo, kiam tutmonata kvanto da pluvo falis en nur du tagoj. La rivero Garono atingis sian plej altan nivelon en dudek jaroj. Centoj da homoj estis evakuitaj kaj unu homo mortis.

‒ Fakte rivero kiu fluas aliflanke de la aŭtoŝoseo apud kiu troviĝas la domo, multe altiĝis dum la pluvega semajno. Okazis semajno pluva antaŭ la inundo, kaj ankaŭ multe neĝis en la Pireneoj kaj poste varmiĝis, subite ĉiuj riveroj kaj la riverego Garono kiu trairas Tuluzon grave altiĝis kaj kreis la krizan situacion. En kelkaj jaroj la vetero ŝanĝiĝis (varmiĝis), kaj nun ni vidas la konsekvencojn.

La inundo kaŭzas prokraston de ĉiuj projektoj de Vinilkosmo, kiel la eldonado de albumoj. Eĉ post la purigado, Vinilkosmo ne tuj plene funkcios.

‒ Mi esperas ke en februaro ĉio reenordiĝos kaj ke eblos tiam relabori kiel kutime. La riparoj kiujn pagos la asekurkompanio eble ekos nur monatojn post la katastrofo kaj malfaciligos baldaŭan normaliĝon.

Robert Nielsen

de Redakcio je 2022-01-17 09:40