Esperanto-Planedo

2020-07-06

La Balta Ondo

Kronviruso en Brazilo

Viana

En la fino de la jaro 2019 eksonis la unuaj informoj pri la nova kronviruso, en la provinco Vuhano, en Ĉinio. Neniu tiam povus imagi, ke post kelkaj monatoj, jam naŭ milionoj infektiĝos kaj centmiloj mortos en la tuta mondo. Tio estas nek la sola, nek la plej mortiga kaj vasta pandemio en la historio, sed por generacio, kiu neniam travivis ion similan, ĝi estas certe suferiga katastrofo. En Brazilo la unua rekta kontakto kun la problemo okazis en februaro 2020, kiam aviadilo venigis el Vuhano brazilanojn tie loĝantajn. Ili restis izolitaj, kaj neniu ricevis pozitivan testrezulton pri kontaĝo. Je la 26a de februaro, la unua okazo estis dokumentita en la urbo San-Paŭlo: 61-jara viro, kiu estis vojaĝinta al Italujo. Oni tuj refortigis la kampanjon por prevento per lavado de manoj, frotiĝo per alkoholo, k.s. La dua okazo sekvis post tri tagoj, kaj denove la paciento estis ĵus veninta el Italujo.

De tiu momento la kvanto da okazoj sin sekvis laŭ la kutima supreniranta statistika kurbo. La Ministerio de Sano kunordigis ampleksan kampanjon por pretigo de fakaj hospitalaj sekcioj, alvokado de kuracistoj, ampleksigo de akcepto de pacientoj en la unuanivela grado, disponigo de medicinaj konsultoj per interreto.

Je la 17a de marto dokumentiĝis la unua morto pro kovim-19, en la urbo San-Paŭlo.

Dum aprilo kaj majo la malsano alarme eksplodis. En certaj regionoj, mankis intens-flegaj fakoj en hospitaloj, kaj eĉ baza materialo komencis manki en iuj brazilaj ŝtatoj: maskoj, hospitalaj kiteloj, eĉ medikamentoj. Malgraŭ mendoj de spirig-aparatoj, multaj homoj mortis sen taŭga flegado. En tombejoj oni devis fari amasfosojn por komunaj sepultoj, ofte sen la ĉeesto de parencoj. Fridujoj staris apud iuj hospitaloj por konservado de kadavroj ĝis sepulto. Kuracistoj, flegistoj kaj san-teknikistoj devis labori sen taŭga sinprotekto, pro kio amaso da infektiĝoj kaj mortoj de medicinistoj estis anoncitaj.

En junio oni atingis la tragedian kvanton de pli ol po mil mortoj pro kovim-19 en ĉiu tago. Fine de junio jam unu miliono da infektitoj kaj ĉirkaŭ 50 mil mortintoj estis oficiale anoncitaj. Brazilo fariĝis unu el la “epicentroj” de la pandemio. Oni devas konsideri, krome, ke tiuj ciferoj eble ne montras la veran dimension de la pandemio en nia lando. La kvanto da disponigitaj diagnozaj testoj estis relative malalta en iuj regionoj, kaj multaj mortoj estis registritaj sub aliaj diagnozoj (“nesufiĉeco de pulma funkcio”, ekzemple), ĉar la pacientoj mortis antaŭ la konfirmo per kovim-19-testo. Kaj oni scias, ke multaj infektitoj ne prezentis simptomojn, do ili ne submetiĝis al testoj kaj eĉ ne scias, ke ili estis trafitaj de la viruso. Iuj esploristoj parolas pri milionoj da infektitoj en Brazilo.

La plej multenombre trafitaj brazilaj ŝtatoj estas San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro, Cearao kaj Parao.

Kial Brazilo fariĝis unu el la plej severe atingitaj landoj?

Ne estas facile respondi tion. La fenomeno kovim-19 estas komplika kaj nova. Oni povas tamen konjekti pri kelkaj kialoj, eĉ se ne kun plena certeco.

1. Brazilo estas neriĉa lando, kun san-sistemo nekontentiga, en multaj regionoj. Imagu ekzemple, kiaspecan flegadon povas ricevi indiano en la interno de la Amazonia arbaro, trafita de la viruso. En multaj el la kvin mil urboj ne ekzistas hospitaloj ekipitaj per intens-flegaj rimedoj. Okazis veraj hospitalaj kolapsoj, kaj pacientoj mortis ne atinginte hospitalan liton.

Paradokse, la ŝtato San-Paŭlo, la plej riĉa regiono en la lando kun la plej bone strukturita sanservo, fariĝis la plej atingita. Eble la datumoj estis pli precize kolektitaj kaj kalkulitaj en San-Paŭlo.

2. Ekzistas en Brazilo multaj malriĉaj kaj amase loĝataj kvartaloj en grandaj urboj (“favelas”), kie sanitaraj kaj higienaj rimedoj estas absolute mankantaj.

3. La grado de edukiteco de la popolo ne estas alta. Precipe en la komenco, multaj homoj ne komprenis la veran danĝeron de la malsano kaj apenaŭ sukcesis sekvi la instrukciojn por sinprotekto.

4. Tre malmultaj urboj en Brazilo sukcesis konservi altan gradon de socia izoliĝo, malgraŭ klopodoj de urbestroj, ŝtatestroj kaj de la Ministerio de Sano. Tio kaŭzis la eksplodan infektiĝon en la daŭro de relative nelonga tempo, kio kompreneble plenplenigis hospitalojn. En tio influis la fakto, ke ĉirkaŭ du trionoj el la brazila popolo vivas en la stato de malriĉeco, kaj la kvaranteno metis tiujn milionojn da malriĉuloj en mizeran situacion. Dekoj da milionoj da brazilanoj aliris al ŝtataj bankagentejoj por ricevi 600 realojn (ĉ. 100 dolarojn) donitajn de la registaro. Multaj informoj pri malsato kaj aliaj suferegoj estis montritaj per televido kaj ĵurnaloj.

5. Dum la tuta sanitara krizo okazis bedaŭrindaj politikaj krizoj. La prezidento unuamomente klopodis esprimi sian opinion, ke la malsano estas banala kaj ne tiel danĝera, kiel informas amaskomunikiloj. “Temas pri simpla eta gripo”, – li asertis publike. Kaj dum la tuta tempo li sin tenis kontraŭa al severa izoliĝo de homoj, kiu kaŭzas damaĝon al la ekonomio en nia lando. Ofte li sin montris surstrate, meze de homamasoj, sen masko kaj ne evitante rektan korpan kontakton. Kurioze, ke tion li faris, dum la ministro pri sano faris kampanjon por ĝenerala kvaranteno! Sekve, oni ŝanĝis dufoje la ministron pri sano. Nuntempe estras la ministerion oficiro, kiu ne estas fakulo pri medicino aŭ sanitara scienco. Aliaj miskomprenoj kaj kvereloj okazis inter la ekzekutiva, justica kaj parlamenta povoj. Misrilatoj okazis ankaŭ inter la prezidento kaj ŝtataj estroj, kiuj obeis la rekomendojn pri socia izoliĝo, kontraŭ la opinio de la prezidento. Strataj manifestacioj por kaj kontraŭ la prezidento foje estas agitaj kaj kontraŭdemokratiaj. Ofte la ĵurnaloj aludas al la danĝero pri “militista puĉo”.

Resume: la pandemio en Brazilo estas severa kaj tragika, kaj krom eviteblaj mortoj ĝi montris denove, nun skandale, la sociajn maljustecojn kaj malegalecon en la popolo.

Finverkita la 21an de junio 2020

Paulo Sérgio Viana

Legu ankaŭ:
Stanislav Belov Lecionoj de la pandemio
Stanislav Belov La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/07/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Kronviruso en Brazilo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-06 16:46

Revuo Esperanto

Pli ol 500 jam aliĝis al la Virtuala Kongreso: brazilanoj unuas


#MondaFest2020
La 27-an de julio UEA formale anoncis la malfermon de la aliĝilo al la Virtuala Kongreso de Esperanto (VK), kiu okazos kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020): https://vk.mondafest.net. Individuaj Membroj de UEA rajtas aliĝi senpage ĝis la 26-a de julio, la Tago de Esperanto. Eblas samtempe aliĝi al UEA kaj ĝui la senpagan aliĝon al la VK aŭ partopreni sen aliĝo al UEA kontraŭ simbola kotizo.

En la unuaj tri tagoj pli ol 300 homoj aliĝis per la retejo de VK. Unu semajnon post la lanĉo de la aliĝilo la VK superis 500 aliĝintoj. Tio estas bona ritmo, tial ĉiuj estas kuraĝigataj rapide aliĝi per la reta aliĝilo. Ĝis la redakto de tiu ĉi artikolo aliĝis precize 507 homoj el 67 landoj. Sube vi trovas la kompletan liston de nombro de aliĝintoj laŭ lando laŭ alfabeta ordo kaj laŭ nombro de aliĝintoj por lando. La grafikaĵo montras la distribuon por la landoj kun jam pli ol 10 aliĝintoj.

La Virtuala Kongreso celas esti plej inkluzivema kiel eble. Se vi trovas malfacilojn aliri pro financaj kaŭzoj, kontaktu info@mondafest.net.

de Redakcio je 2020-07-06 14:43

Neniam milito inter ni

Kubo: vasta represia operaco

06/07/2020 Bildo: Merkredon 1an de julio, pluraj organizaĵoj kiel Raportistoj sen landlimoj kaj la Kuba observejo pri Homaj rajtoj taksis ĝis 140 la nombron de homoj prevente arestitaj aŭ hejmarestitaj. Pasintan 24an de junio, juna nigrulo 27-jara, Hansel...

de neniammilitointerni je 2020-07-06 14:22

Esperanto.blog

La elektronika rubaĵo ne ĉesas kreski tutmonde

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
Laŭ freŝa studo diskonigita lastĵaŭde (la 2-an) de la UN-Universitato, jam konsistas el 53 milionoj da tunoj jare la tutmonda kvanto de elektronika rubaĵo – ĉiaj aparatoj, kiel ekzemple poŝtelefonoj, komputiloj, fridujoj kaj sunĉeloj. El ĉiaj rubaĵmontoj produktataj en la mondo, tiu de elektronikaĵoj estas tia plej rapida kresksanta. Ĝi enhavas 50 tunojn da hidrargo, 71 mil tunojn da bromitaj produktoj por flamoproskrastigo kaj 98 mil tunojn da CO2 (karbona dioksido), laŭ tiu esploro.

“En la lastaj kvin jaroj la kvanto de elektronika rubaĵo kreskis trioble pli rapide ol tiu kresko de la homa loĝantaro, kaj 13% pli rapida ol la kresko de la MEP (malneta enlanda produkto) de la tuta monda landaro, laŭ asertis Antonis Mavropoulos, kiu estas la prezidanto de la Internacia Asocio pri Solidaj Forĵetaĵoj.

Pri tiu rubo la regionoj kun plej alta mezuma produktado por civitano jenas: Eŭropo, Nord-Ameriko, Aŭstralio kaj Nov-Zelando. Usonano faras mezume pli ol 19 kilogramojn de eletronikrubaĵo jare. Germano ĉirkaŭ 23 kg kaj norvego eĉ pli ol 28 kg jare. Laŭ unu el la esploristoj, Rüdiger Kühr, la recikligo de elektronikaĵoj povus trafi 100%-on, tamen la mondo ege malproksimiĝas je tio, eĉ en Eŭropo, kie oni tiurilate planis 65%-on en 2019, nun spertas 42%.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-06 12:57

La Balta Ondo

MondaFest’ 2020: Sonlibro “Vi estas mia heroo”

Sonlibro

Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020) komenciĝis promesplena en junio. La julian programon ankaŭ inaŭguris tre specialaj okazaĵoj, inter kiuj estis la lanĉo la 3an de julio de la sonlibro Vi estas mia heroo: kiel infanoj povas batali kontraŭ KOVIM-19!: youtu.be/piFWPLjglCg. Ĉi tiu libro estas originala projekto de la Konsulta Teamo de Inter-Agenteja Komitato pri Mensa Sano kaj Psikologia Subteno-Konsila Grupo en Kriza Situacio (IASC MHPSS RG), ligita al UN. Ĝi disponeblas en pli ol 50 lingvoj en la retejo de IASC. La versio en Esperanto aperis kunlabore kun Unesko kaj la dua Vicprezidanto de UEA, Trezoro, tradukita de la volontula tradukteamo de UEA, finreviziita de la rusa esperantisto Andrej Peĉënkin kaj fineldonita de Ĉina Esperanto-Ligo.

La sonlibron produktis UEA, kiel simbolan omaĝon al la 49a Internacia Infana Kongreseto, planita por okazi en Montrealo kaj nuligita pro la pandemio. Ankaŭ ĝi estas la unua en serio de sonlibroj, kiujn UEA preparas kunlabore kun Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE) por diskonigo de literaturo en Esperanto al blinduloj. Volontule voĉlegis la rakonton Elsa Torres (el la fama videokurso Pasporto al la tuta mondo). Voĉlegis la prezenton la Estrarano de UEA pri Kongresoj kaj Kulturo, Orlando Raola. Kunordigis kaj muntis la sonlibron Estrarano de TEJO, Luis Obando, kunlabore kun la unua Vicprezidanto de UEA, Fernando Maia Jr. La libro taŭgas por geknaboj aĝaj inter 6 kaj 11 jaroj, kiuj devas ĝui la legadon akompane de gepatroj, prizorgantoj aŭ instruistoj.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2020, №891.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post MondaFest’ 2020: Sonlibro “Vi estas mia heroo” appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-06 12:40

UEA facila

Libera Folio

Manuela Burghelea: ”Mi ŝatus krei spacojn por regulaj interŝanĝoj ankaŭ por virinoj”

Manuela Burghelea estas la sepa el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por la posteno de vicprezidanto, sed pretas ofici ankaŭ kiel ordinara estrarano. Ŝi naskiĝis en 1992 en Vaslui, Rumanio, kaj nun studas antropologion kaj historion en la Universitato de St Andrews, Skotlando. 

Manuela Burghelea.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi decidis kandidatiĝi ĉar mi pasiiĝas pri Esperanto. Kiam mi unue legis pri la lingvo, mi ne sciis ĉu ĝi havas parolantojn, mi simple interesiĝis pri ĝi kiel lingvemulo. Poste mi malkovris la ekziston kaj la amplekson de la komunumo, per volontulado, aktivado kaj universitata esplorado.

– Mi estas membro de TEJO ekde 2015. Esperantujon mi ĝuis ĝis nun en Brazilo kaj en Eŭropo (oficialaj volontuladoj por Esperanto-Kultur-Centro de Tuluzo, por TEJO en Roterdamo, kaj mallongdaŭre por Nitra UK). Nuntempe mi estas aktiva membro de la Esperanto-Asocio de Skotlando kaj, ciferecnivele, de Tutmondaj Voĉoj, en kies administrado mi partoprenas.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi ŝatus helpi la organizon kultivi la arton labori kune en Esperantujo. Tion mi lernis dum aktivado en diversaj asocioj, organizaĵoj kaj komunumoj Esperantaj sed ankaŭ ne-Esperantaj, inter kiuj mi kreis konektojn.

– Ĉimomente ankaŭ gravas ne perdi la oportunon utiligi la retajn rimedojn por bonvenigi tiujn, kiuj dum izoliĝo por la unua fojo eniras Esperantujon. Dum la lastaj monatoj, Eventa Servo iĝis amiko de multaj, ŝparigante al ili socian izoliĝon. Tamen mi rimarkis ke ofte virinoj mankas en tiuj renkontiĝoj, ĉu ili sentas sin minoritataj je aliĝo kaj poste rezignas plu partopreni? Ĉiukaze mi ŝatus krei spacojn por regulaj interŝanĝoj ankaŭ por virinoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– TEJO estas malmulte konata bedaŭrinde. Partoprenante diversajn retajn aranĝojn, mi ofte konstatas tion. Mi devas konfesi ke mi ankaŭ, antaŭ fari volontuladon ĉe TEJO, ne havis klaran bildon pri ĝia agado, kvankam mi aktivis en Esperantujo dum pluraj jaroj. Tiun valoran agadon kiun mi nun konas ŝatus mi kundividi. En TEJO mi spertiĝis pri junulara agado, junularaj rajtoj, daŭripoveco, genra egaleco, universitata agado, interalie.

– Mi ŝatus helpi pliajn junulojn vidi TEJO-n kiel spacon malferman kaj diversecan, en kiu ĉiuj estas bonvenaj kaj povas partopreni. La freŝdata jutuba serio de TEJO estas kuraĝiga modelo de inkluzivigo. Mi ŝatus labori por la travidebligo de nia agado kaj por la konatigo de TEJO en lokoj en kiuj junuloj ne multe aŭdis pri ĝi (ekstereŭropenigo). Konkrete, similan sperton mi akiris en Tutmondaj Voĉoj, kie ni tradukas novaĵojn kaj konstruas internacian teamon. Ĉe TEJO, engaĝo de pluraj junuloj eblos per retaj rimedoj, per varbado kaj invito partopreni la komisionojn kaj interesgrupojn de TEJO.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– Kun la risko ripeti IJK-temojn, mi pensas ke ja forto de TEJO estas la spirito de malfermo, toleremo kaj solidareco. TEJO estas mirinda ekzemplo de kunlaboro inter junuloj kun diversaj orientiĝoj, perspektivoj kaj devenoj. Ni bone uzos tiujn valorojn se ni daŭrigos kaj plilarĝigos jam ekzistantajn agadojn, pli ekzakte volontuladon kaj internaciajn projektojn.

– Forto de TEJO estas ankaŭ engaĝiĝo en la nuna mondo. Kun scivolemo mi malkovras en Kontakto la diversajn interesojn de la kontribuantoj, kiuj iras preter la lingvo, pritemante tabuojn, rasismon, egalecon, marĝenigitajn komunumojn, nian planedon. Pri tiaj temoj ni devas krei projektojn por ke pli da junuloj spertiĝu, trovu subtenon kaj agadu en siaj komunumoj.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-06 07:48

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Rumpelstilceto (fabelotraduko)




Fratoj Grimm
Rumpelstilceto


Vivis iam muelisto, kiu estis malriĉa, sed li havis belan filinon. Iam li ricevis la okazon interparoli kun la reĝo. Kaj por doni al si gravecon, li diris al li: „Mi havas filinon, kiu povas ŝpini pajlon en oron.“

La reĝo diris al la muelisto: „Tio estas arto, kiu tre plaĉas al mi. Se via filino estas tiel lerta, kiel vi diras, konduku ŝin morgaŭ en mian kastelon, jen mi elmetos ŝin al provo.“

Kiam la junulino estis akomapanata al la reĝo, li kondukis ŝin en ĉambreton, kiu estis plena de pajlo, li donis al ŝi ŝpinradon kaj spindelon kaj diris: „Eklaboru nun, sed se vi ne ŝpinos en tiu ĉi nokto ĝis morgaŭ matene tiun pajlon en oron, vi devos morti.“ Poste li fermŝlosis la ĉambreton mem kaj ŝi restis sola en ĝi.

Jen sidis la kompatinda filino de la muelisto kaj ne sciis kiel savi sian vivon. Ŝi tute ne kapablis ŝpini pajlon en oron, kaj ŝia timo pli kaj pli kreskis, tiel, ke ŝi fine ekploris. Jen subite malfermiĝis la pordo kaj enpaŝis vireto enpaŝis kaj diris: „Bonan vesperon, fraŭlino muelistino, kial vi tiom ploras?“

„Aĥ“, respondis la junulino: „Mi ŝpinu el pajlo oron, kaj ne kapablas tion.“

Jen diris la vireto: „Kion vi donos al mi, ŝe mi ŝpinos ĝin por vi?“

„Mian kolĉenon“, diris la junulino. La vireto prenis la kolĉenon, sidiĝis antaŭ la ŝpinradon, kaj ron ron ron, trifoje tirite, kaj jam la spindelo estis plenigita. Poste la vireto surmetis alian spindelon, kaj ron ron ron, trifoje tirite, jen jam ankaŭ la dua spindelo estis plenigita. Kaj tiel tio ripetiĝadis ĝis matene, jen la tuta pajlprovizo estis ŝpinita kaj ĉiuj spindeloj plenis de oro. Dum sunleviĝo jam venis la reĝo, kaj kiam li vidis la oron, li ekmiris kaj ĝojis; sed lia koro fariĝis eĉ pli oravida. Li ordonis, ke oni konduku la filinon de la muelisto en alian, ankoraŭ multe pli grandan ĉambron plenan de pajlo. Kaj li ordonis al ŝi, ke ŝi ŝpinu ankaŭ ĉinokte, se la vivo estas kara al ŝi.

La junulino ne sciis, kiel helpi al si kaj ploris, jen la pordo malfermiĝis plian fojon kaj la vireto aperis kaj diris: „Kion vi donos al mi, se mi ŝpinos la pajlon en oron?“

„La ringon de mia fingro“, respondis la junulino.

La vireto prenis la ringon, komencis denove ronronigi la radon kaj ĝis matene li ŝpinis ĉiun pajlon en radiantan oron. La reĝo ĝojis super ĉiuj mezuroj pri la vidaĵo, sed eĉ tiam li ankoraŭ ne estis sata pri oro. Li ordonis konduki la filinon de la muelisto en ankoraŭ pli grandan ĉambron plenan de pajlo kaj diris: „Ĉion ĉi vi devos ŝpini ankoraŭ en tiu ĉi nokto, sed, se vi sukcesos, vi fariĝu mia edzino.“

„Eĉ se ŝi estas nur filino de muelisto, pli riĉan fianĉinon mi ne trovos en la tuta mondo“, li pensis.

Kiam la junulino estis sola, la vireto venis trian fojon kaj diris: „Kion vi donos al mi, se mi ŝpinos ankoraŭfoje la pajlon por vi?“

„Mi havas nenion plu, kion mi donu al vi“, respondis la junulino.

„Tiukaze promesu al mi, ke vi donos al mi tiam, kiam vi fariĝos reĝidino, vian unuan infanon.“

„Kiu sciu kiel tio finiĝos“, pensis la filino de la muelisto kaj ankaŭ ne sciis, kiel alie helpi al si en la mizero; ŝi do promesis al la vireto, kion li postulis kaj la vireto por ŝi ankoraŭfoje ŝpinis la pajlon en oron. Kaj kiam matene venis la reĝo, kaj ĉion trovis tiel, kiel li deziris, li edzinigis ŝin, kaj la bela muelista filino fariĝis reĝino.

Jaron poste ŝi naskis belan infanon kaj tute ne plu pensis pri la vireto. Sed la vireto subite paŝis en ŝian ĉambron kaj diris: „Nun donu al mi, kion vi promesis.“

La reĝino ekteruriĝis kaj ofertis al la vireto ĉiujn riĉojn de la reĝa regno, se li lasos la infanon al ŝi. Sed la vireto diris: „Ne, vivantaĵo estas al mi pli kara ol ĉiuj trezoroj de la mondo.“

Jen la reĝidino komencis tiom plendegi kaj ploregi, ke la vireto havis kompaton al ŝi: „Tri tagojn mi lasos al vi“, li diris, „se vi scios ĝis tiam mian nomon, vi retenu vian infanon.“


Nun la reĝino dum la tuta nokto rememoris pri ĉiuj nomoj, kiujn ŝi iam ajn aŭdis kaj ŝi sendis heroldon tra la lando, kiu informu sin proksime kaj malproksime, kiuj nomoj ekzistas krome. Kiam la vireto venis je la alia tago, ŝi komencis la nomdiradon per Gasparo, Melĥioro, Baltazaro, kaj diris poste laŭvice ĉiujn nomojn, kiujn ŝi sciis. Sed post ĉiu diris la vireto: „Tiel mi ne nomiĝas.“

Je la dua tago ŝi ordonis demandadi en la najbareco, kiel la homoj tie nomiĝas, kaj ŝi diris al la vireto la plej nekutimajn kaj plej strangajn nomojn: „Ĉu vi eble nomiĝas Ripobestaĉo, aŭ Virŝafsuro aŭ Ŝnurumgambo?“

Sed la vireto ĉiam respondis: „Tiel mi ne nomiĝas.“

Je la tria tago revenis la heroldo kaj rakontis: „Novajn nomojn mi tute ne trovis. Sed kiam mi preteriris ĉe alta monto arbaran angulon, kie krom vulpo kaj leporo kvazaŭ neniu ajn diras vespere ‚Bonan nokton‘ al alia, mi vidis tie malgrandan domon kaj antaŭ la domo brulis fajro, kaj ĉirkaŭ la fajro saltadis tute ridinda vireto sur unu piedo kaj kriis:

„Nun mi bakas, morgaŭ bieron faras,
postmorgaŭ mi prenos la infanon de l‘ reĝin‘.
Ha, scias ja neniu pri ĝi,
ke Rumpelstilceto nomiĝas mi!“

Vi certe povas imagi, kiel la reĝino ĝojis, kiam ŝi aŭdis la nomon, ĉar baldaŭ poste la vireto envenis kaj demandis: „Nu, Ŝia Reĝina Moŝto, kiel mi nomiĝas?“

Ŝi unue demandis lin: „Ĉu vi nomiĝas Iu Ajn?“

„Ne.“

„Ĉu vi nomiĝas Neniu Ajn?“

„Ne.“

„Ĉu vi eble nomiĝas Rumpelstilceto?“

„Tion diris la diablo al vi, tion diris la diablo al vi!“ kriis la vireto, kaj pro kolero li tretis per la dekstra piedo tiom en la teron, ke li eniĝis ĝis la kokso. Poste li kaptis kolere la maldekstran piedon per ambaŭ manoj kaj disŝiris sin mem enmeze en du pecojn.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Rumpelstilzchen“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-07-06 01:05

Fratoj Grimm: Tornistro, ĉapeleto kaj la korneto (fabelotraduko)




 

Fratoj Grimm
Tornistro, ĉapeleto kaj la korneto


Estis iam tri fratoj, kiuj malriĉiĝis pli kaj pli. Kaj fine la mizero estis tiel granda, ke ili suferis je malsato kaj ne plu havis ion por derompi kaj mordi. Jen ili diris: „Tiel tio ne povas resti; estos pli bone, ke ni iros en la mondon kaj serĉos nian bonŝancon.“

Ili do survojiĝis kaj poste iris longajn vojojn trans multegajn herbotigojn. Sed Fortunon ili ankoraŭ ne renkontis. Iutage ili troviĝis en granda arbaro, kaj meze de ĝi estis monto. Kaj kiam ili pli proksimiĝis al ĝi, ili vidis, ke la monto estas tute el arĝento.

Jen diris la plej aĝa: „Nun mi trovis la serĉitan feliĉon kaj ne postulas pli grandan.“ Li prenis tiom de la arĝento, kiom li povis porti, returniĝis kaj iris hejmen.

Sed la du aliaj diris: „Ni postulas de Fortuno ankoraŭ iom pli ol nur arĝenton.“ Ili ne tuŝis ĝin kaj iris plu. Post kiam ili iris denove kelkajn tagojn, ili atingis monton, kiu estis tute el oro.

La dua frato haltis, pripensis la aferon kaj dubis. „Kion mi faru?“ li demandis. „Ĉu mi prenu de la oro tiom, ke mi havos sufiĉe dum mia tuta plia vivo, ĉu mi iru plu?“ Fine li decidiĝis, plenigis siajn poŝojn per tiom da oro, kiom li povis enmeti, adiaŭis sian fraton kaj iris hejmen.

Sed la tria diris: „Arĝento kaj oro, tiuj ne tuŝas min. Mi ne volas adiaŭi Fortunon. Eble mi ricevos ion pli bonan.“

Li daŭrigis la vagadon, kaj kiam li iris jam tri tagojn, li troviĝis en arbaro, kiu estis ankoraŭ pli granda ol la antaŭa, kaj ŝajne tute ne finiĝis; kaj ĉar li ne trovis ion por trinki kaj manĝi, li proksimis de la malsatmorto. Tial li grimpis sur altan arbon, por rigardi, ĉu jam ie videblas la fino de la arbaro. Sed tiom longdistance, kiom li povis rigardi, li vidis nenion krom la pintoj de la arbokronoj. Tial li grimpis de la arbo malsupren. Sed la malsato tiom turmentis lin, ke li pensis: „Se mi nur unufoje denove povus satmanĝi!“

Kiam li atingis la teron, li vidis mirigite tablon sub la arbo, kiu estis riĉe kovrita per manĝoj, kies vaporoj leviĝis al li.

„Ĉifoje“, li diris, „mia deziro plenumiĝis ĝustatempe.“

Kaj sen demandi, kiu alportis kaj kuiris la manĝon, li proksimiĝis al la tablo kaj manĝis kun apetito, ĝis kiam li satmanĝis.

Kiam li jam finis la manĝon, li pensis: „Estus ja domaĝe, se la fajna tablotuketo triviĝus ĉi tie en la arbaro.“ Li kunmetis ĝin zorgeme kaj enpoŝigis ĝin. Poste li daŭrigis la iradon kaj vespere, kiam la malsato denove anonciĝis, li volis provi sian tuketon. Li sternis ĝin kaj diris: „Mi deziras, ke vi plian fojon estu kovrita per bonaj manĝoj.“ Kaj apenaŭ la deziro forlasis liajn lipojn, staris sur ĝi tiom multaj pelvoj kun la lej bona manĝo, kiom trovis lokon.

„Nun mi rimarkas, en kiu kuirejo oni kuiras por mi; vi estu al mi pli kara ol la montoj tute el arĝento aŭ oro.“ Li ja rimarkis, ke ĝi estas Tuketo Kovru Vin. Sed la tuketo ankoraŭ ne sufiĉis al li por hejma pensiuliĝo. Li preferis daŭrigi la vagadon en la mondo kaj plu tenti Fortunon.

Iuvespere li renkontis en soleca arbaro lignokarbiston nigre kovritan per fulgeroj. Li faris tie lignokarbojn kaj havis terpomojn ĉe la fajro. Ili estis lia manĝo.

„Bonan vesperon, ulo merla“, li diris, „kiel vi fartas en via soleco?“

„Ĉiuj tagoj estas samaj“, respondis la lignokarbisto, „kaj ĉiuvespere terpomoj kiel manĝon, ĉu vi havas apetiton je ili, ĉu vi volas esti mia gasto?“

„Mi tre dankas“, respondis la vojaĝanto. „Mi ne volas forpreni vian manĝon, vi ne atendis gaston, sed, se vi estas kontenta pri mi, mi regalos vin kiel mian gaston..“

„Kiu preparu vian manĝon?“ demandis la lignokarbisto. „Mi vidas, ke vi havas nenion ĉe vi, kaj kelkajn mejlon en la ĉirkaŭaĵo estas neniu, kiu povus doni ion al vi.“

„Kaj tamen aperu manĝo“, li respondis, „kaj tia bona, kian vi ankoraŭ neniam gustis.“

Poste li tiris la tuketon el sia tornistro, sternis ĝin sur la tero kaj diris: „Tuketo, kovru vin“, kaj tuj staris tie kuiritaj kaj rostitaj manĝoj, kaj ĉio estis tiel varma, kvazaŭ ĝi ĵus venis el kuirejo.

La lignokarbisto rigardis tute mirigite, sed ne lasis peti sin je dua fojo kaj fervore manĝis kaj ŝovis pli kaj pli grandajn mordaĵojn en sian nigran buŝon. Kiam ili finmanĝis, ridetis la lignokarbisto kaj diris: „Aŭskultu, vian tuketo havas mian aplaŭdon. Tia aĵo taŭgus por mi en la arbaro, kie neniu kuiras ion bonan por mi. Mi proponas al vi interŝanĝon, tie en la angulo pendas soldata tornistro, kiu estas ja malnova kaj ne antentokapta. Sed en ĝi kaŝiĝas mirindaj fortoj; ĉar mi ne bezonas ĝin plu, mi pretas doni ĝin al vi por la tuketo.“

„Unue mi devas scii, kiujn mirindajn fortojn ĝi havas“, li respondis.

„Tion mi diros al vi“, respondis la lignokarbisto, „se vi frapas sur ĝin permane, ĉiufoje aperas supra soldato kun ses viroj. Ili estas tute armitaj per fusiloj kaj sabroj, kaj tion, kion vi ordonos, ili plenumos.“

„Konsentite“, li diris, „ se vi nepre volas havi ĝin, ni interŝanĝu“. Li donis al la lignokarbisto la tuketon, levis la tornistron de la hoko, surmetis ĝin, kaj adiaŭis. Kiam li jam iris iom survoje, li volis provi la mirindajn fortojn de la tornistro kaj frapis sur ĝin. Kaj tuj aperis sep militherooj antaŭ li kaj la supera soldato demandis: „Kion postulas nia mastro kaj komandanto?“

„Marŝu rapide al la lignokarbisto kaj repostulu mian dezirtuketon.“

Ili turniĝis maldekstren, kaj ne daŭris longan tempon, ĝis kiam ili forprenis de la lignokarbisto la postulitan sen multe da pridemandado kaj reportis ĝin. Li ordonis, ke ili retiriĝu kaj li esperis, ke Fortuno nun ankoraŭ pli favoros lin. Kiam la suno subiris, li atingis alian lignokarbiston, kiu ĉe sia fajro pretigis sian vespermanĝon.

„Ĉu vi volas manĝi kun mi“, diris la fulgokovrita ulo. „Terpomojn kun salo, sed sen ŝmalco, sidiĝu do al mi.“

„Ne,“ li respondis, „ĉifoje estu vi mia gasto.“ Li sternis sian tuketon kaj tuj ĝi estis okupita per la plej bonaj manĝoj. Ili manĝis kaj trinkis kune, kaj fartis bone. Post la manĝo la lignokarbisto diris: „Tie supre sur la kombila benko kuŝas malnova trivita ĉapeleto, kiu havas strangajn ecojn. Se iu surmetas la ĉapeleton, kaj cirkligas ĝin sur la kapo, ekpafas kampa artilerio, kvazaŭ starus dek du en vico kaj pafas ĉion teren, ke neniu kontraŭ tio povas defendi sin. Por mi la ĉapeleto estas sen utilo, tial mi certe fordonus ĝin kontraŭ via tuketo.“

„Tio sonas alloge“, li respondis, prenis la ĉapeleton, surmetis ĝin kaj postlasis sian tuketon. Sed apenaŭ li iris iom, li frapis la tornistron kaj liaj soldatoj devis ekiri kaj reporti la tuketon.

„Kiu havas, al tiu estos donite“, li pensis, „kaj ŝajnas al mi, kvazaŭ Fortuno eĉ pli favoros min.“

Liaj pensoj ne trompis lin. Post kiam li iris denove du tagojn, li atingis trian lignokarbiston, kiu tiel, kiel la aliaj antaŭe, invitis lin al senŝmalcaj terpomoj. Sed li lasis lin kunmanĝi de sia dezirtuketo. Kaj tio gustis al la lignokarbisto tiom, ke laste li ofertis al li korneton, kiu havis eĉ pli impresajn ecojn ol la ĉapeleto. Se oni blovis ĝin, falis ĉiuj muroj kaj fortikaĵoj kaj ruiniĝis, fine eĉ ĉiuj urboj kaj vilaĝoj. Li ja donis al la lignokarbisto la tuketon, sed poste lasis repostuli ĝin de sia soldataro, tiel, ke li fine krom la tuketo kunhavis la tornistron, la ĉapeleton kaj la korneton.

„Nun“, li diris, mi estas tute bonstata viro, estas tempo reiri hejmen kaj rigardi, kiel fartas miaj fratoj.“

Kiam li venis hejmen, liaj fratoj jam konstruigis de sia arĝento kaj oro belan domon kaj vivis en ĝojo kaj plezuro. Li enpaŝis ĉe ili, sed ĉar li envenis kun sia parte disŝirita vesto, kun la trivita ĉapeleto surkape kaj la malnova tornistro surdorse, ili ne volis rekoni lin kiel fraton. Ili mokis kaj diris: „Vi asertas esti nia frato, kiu ignoris arĝenton kaj oron kaj postulis por si eĉ pli de Fortuno. Sed tia ulo certe estas alveturata kun plena pompo kaj kiel potenca reĝo, kaj ne kiel almozpetisto.“ Kaj ili forpelis lin tra la pordo. Jen li ekkoleriĝis, frapis sur sian tornistron tiom longe, ĝis kiam cent kaj kvindek soldatoj staris en vicoj kaj marŝordo antaŭ li. Li ordonis, ke oni encirkligu liajn fratojn. Kaj du el ili havis la ordonon preni du avelajn vipojn kaj trakti la felon de ambaŭ fratoj tiom longe, ĝis kiam ili rememoros, kiu li estas. Ekestis bruego, la homoj kunkuris kaj volis helpi al ambaŭ en ties bezono. Sed ili ne povis entrepreni ion kontraŭ la soldatoj. Fine la reĝo ricevis sciigon pri tio, fariĝis ĉagrenita kaj ordonis al kapitano kun ties taĉmento formarŝi kaj forpeli la ĝenanton de la publika paco el la urbo. Sed la viro kun la tornistro baldaŭ kunhavis pli grandan soldataron, kiu rebatis la kapitanon kaj ties aron, tiel, ke ili devis formarŝi kun sangantaj nazoj.

La reĝo diris: „La vagabondo ankoraŭ estos bridebla.“ Kaj je la alia tago li elsendis eĉ pli grandan aron, sed tiuj sukcesis eĉ malpli. Li kunvokis eĉ pli da soldatoj. Kaj por fini la batalon eĉ pli rapide, li kelkfoje cirkligis la ĉapeleton surkape. Jen la peza artilerio komencis muziki.La soldatoj de la reĝo estis venkitaj kaj devis fuĝi.

„Nun mi faros pacon nur tiukaze kaj tiam“, li diris, „kiam la reĝo donos al mi la reĝan filinon kiel edzinon, kaj mi regos sub lia nomo la tutan landon.“

Tion li heroldigis al la reĝo, kaj tiu diris al sia filino: „Devo ne estas revo, kio restas al mi ol fari tion, kion li postulas. Se mi volas havi pacon kaj konservi la kronon sur mia kapo, mi devos fordoni vin.“

Oni do festis la nupton. Sed la reĝa filino estis ĉagrenigita, ke ŝia edzo estas nur simpla viro, kiu surhavas trivitan ĉapeleton kaj surdorse malnovan tornistron. Ŝi volonte liberigus sin de li kaj cerbumis tage kaj nokte, kiel ŝi povus atingi tiun celon.

Jen ŝi pensis: „Ĉu liaj miraklaj fortoj eble troviĝas en la tornistro?“

Ŝi kaŝis siajn intencojn kaj karesadis lin, kaj kiam lia koro fariĝis cedema, ŝi diris: „Se vi nur demetus la aĉan tornistron, ĝi malbeligas vin tiom, ke mi devas honti pro vi.“

„Kara mia“, li respondis, „tiu tornistro estas mia plej granda trezoro. Tiom longe, kiom mi havos ĝin, mi timas neniun potencon de la mondo.“ Li konfidis al ŝi, pri kiuj miraklaj fortoj li disponas. Jen ŝi brakumis lin tiel, kvazaŭ ŝi volus kisi lin, sed ŝi prenis rapide la tornistron de lia dorso kaj forkuris kun ĝi. Tuj, kiam ŝi estis sola, ŝi frapis sur ĝin kaj ordonis al la militistoj, ke ili arestu sian antaŭan mastron kaj forkonduku lin el la reĝa palaco. Ili obeis kaj la hipokrita edzino postsendis al li ankoraŭ pliajn soldatojn al li, kiuj havis la taskon peli lin el la lando.

Sen la capeleto lia sorto estus sigelita. Sed apenaŭ liaj manoj estis liberaj, li cirkligis ĝin plurfoje sur la kapo. Kaj baldaŭ la artilerio komencis tondre pafadi kaj pafis ĉion teren, kaj la reĝa filino mem devis veni kaj peti pri pardono. Ĉar ŝi petis tiel lerte kaj promesis plibonigi sin, li lasis prisvati sin kaj konsentis la pacon. Ŝi ŝajnigis sin afabla al li, kondutis tiel, kvazaŭ ŝi tre amus lin, kaj post certa tempo ŝi kapablis lin tiel superruzi, ke li konfide diris al ŝi, ke eĉ tiukaze, se iu ŝtelus la tornistron, tiu tamen ne povus sukcesi kontraŭ li, tiom longe, kiom li ankoraŭ havos la malnovan ĉapeleton. Kiam ŝi sciis la sekreton, ŝi atendis, ĝis kiam li dormis, poste ŝi forprenis la ĉapeleton kaj ordonis ĵeti lin eksteren sur la straton. Sed ankoraŭ la korneto restis al li; kaj kun granda kolero li blovis per ĉiuj siaj fortoj. Kaj tuj kunrompiĝis muroj, fortikaĵoj, urboj kaj vilaĝoj. Kaj la reĝo kaj la reĝa filino estis mortbatitaj dum tio. Kaj, se li ne estus demetinta kaj blovinta la korneton eĉ iom plu, ĉio estus ruinigita kaj neniu ŝtono estus plu sur alia. Jen neniu plu rezistis al li, kaj li nomumis sin reĝo de la tuta regno.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Ranzen, das Hütlein und das Hörnlein“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk




de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-07-06 00:58

2020-07-05

Neniam milito inter ni

Enhavo de la Revuo Esperanto: julio-aŭgusto 2020

05/07/2020 147 ... Monde festi, virtuale kongresi: realigoj de UEA por la Esperanto-komunumo en 2020 150 ... Parolado de la Suba Ĝenerala Sekretario de UN F. Hochschild okaze de la Monda Festivalo 151 ... Parolado de Humphrey Tonkin pri la festivala temo...

de neniammilitointerni je 2020-07-05 20:50

Global Voices

Intervjuo kun Isela Xospa, cifereca aktivisto pri la naŭatla lingvo

Gastiganto de @ActLenguas de la 27-a de aprilo ĝis la 3-a de majo 2020.

Foto disponigita de Isela Xospa

En 2020, ni daŭrigas nian kampanjon en sociaj retoj en kiu ni invitas diversajn gastigantojn administri la Tviter-konton @ActLenguas kaj kundividi siajn spertojn pri la revigligo kaj antaŭenigo de indiĝenaj lingvoj. En tiu ĉi afiŝo, ekkonu pli pri Isela Xospa (@EXospatronik) kaj pri tio, kion ŝi planas diskuti dum la semajno en kiu ŝi administros la Tviter-konton.

RV: Bonvolu rakonti iom pri vi:

Mi nombre es Isela Xospa y soy originaria de la Alcaldía de Milpa Alta región nahua del sur este de la Ciudad de México, soy diseñadora, ilustradora y editora independiente.

Actualmente dirijo Ediciones XospaTronik (2014), proyecto que surge como una editorial autogestiva e independiente que aborda temas y personajes de origen indígena promoviendo el aprendizaje y revitalización de la lengua náhuatl variante del centro alto o náhuatl clásico.

Desde hace varios años me he sumado a las causas, proyectos y metas de distintos organismos enfocados a la preservación del medio ambiente, la revitalización de las lenguas indígenas y la salvaguarda de saberes tradicionales y cultura de los pueblos originarios. Es así como ha surgido el proyecto “Intercambio de saberes y activismo digital en lenguas indígenas” que busca fortalecer alianzas e intercambio entre los pueblos originarios de nuestro continente para producir materiales gráficos y editoriales en lengua indígena dirigidos al público infantil y juvenil.

El proyecto se ha enfocado en la producción de material que puede ser leído y descargado en línea, mismo que ha sido traducido a distintas lenguas indígenas por activistas que de manera voluntaria han donado su trabajo y ayudado a distribuir el material en sus comunidades.

Mia nomo estas Isela Xospa kaj mi devenas de Alcaldía, Milpa Alta, naŭatla regiono sudoriente de Meksikurbo. Mi estas liberprofesiula desegnisto, ilustristo kaj redaktoro.

Nuntempe mi mastrumas Ediciones XospaTronik (2014), kiu naskiĝis kiel sendependa eldona projekto kiu pritraktas indiĝenajn temojn kaj rolulojn kiuj antaŭenigas la lernadon kaj la revigligon de la naŭatla lingvo, variaĵo de centro-alta aŭ klasika naŭatla.

De pluraj jaroj mi aliĝis al la principoj, projektoj kaj celoj de diversaj organizaĵoj fokusiĝantaj je naturprotektado, revigligo de indiĝenaj lingvoj kaj konservado de tradiciaj konoj kaj kulturoj de indiĝenaj popoloj. Tiel naskiĝis la projekto “Interŝanĝo de konoj kaj cifereca aktivismo en indiĝenaj lingvoj”, kiu celas plifortigi aliancojn kaj interŝanĝon inter popoloj devenaj de nia kontinento, por produkti grafikajn kaj tekstajn enhavojn en indiĝena lingvo, por infanoj kaj junularo.

La projekto enfokusigis la produktadon de enhavo legebla kaj elŝutebla rete. Ĝi estis tradukita en diversajn indiĝenajn lingvojn fare de aktivuloj kiuj volontule donacis sian laboron kaj helpis distribui la enhavon en siaj komunumoj.

RV: Kia estas la aktuala stato de via lingvo en Interreto kaj eksterrete?

En la Ciudad de México y específicamente en la Alcaldía de Milpa Alta la lengua sufrió una pérdida casi total en tan solo tres generaciones, es decir, en un periodo aproximado decincuenta años pasamos del 100% de hablantes de lengua indígena al 3.068% (Censo de población INEGI 2010)

La lengua náhuatl variante del centro alto o náhuatl clásico es una de las mas habladas en México, existen una gran variedad de textos didácticos con métodos de enseñanza, gramática y textos antiguos de consulta y lectura. En linea existen varios diccionarios y buscadores cada vez mas sofisticados para el aprendizaje y consulta. Cabe mencionar que la gran mayoría de estos textos son de corte académico y especializado pues abundan los artículos de revistas académicas en torno al tema.

También abundan los videos en YouTube con lecciones creadas por aficionados y hablantes de la lengua, así como programas producidos por el estado mexicano para la televisión educativa dirigida a las comunidades indígenas.Las estaciones de radio en línea públicas e independientes también son abundantes.

Sin embargo, no existe una gran variedad de material específicamente diseñado y dirigido al público infantil y juvenil. De ahí el interés por iniciar un proyecto gráfico-editorial enfocado en el diseño de personajes e historias basados en la cultura de los pueblos originarios.Los niños y jóvenes de mi comunidad no poseen libros con historias locales, no hay canales de Youtube que se centren en producir lecciones en náhuatl dirigidas e ellos, no hay podcast en los que puedan escuchar las voces e historias de las personas mayores que todavía hablan el náhuatl zona, no tienen libros de texto, literatura o audiolibros para practicar su nivel de aprendizaje de la lengua.

El hueco es enorme y las oportunidades de desarrollar material editorial, colecciones, personajes, audios, videos son, a nuestro parecer, ilimitados.

Por tal motivo puedo concluir que la situación actual de la lengua náhuatl en mi comunidad es de resistencia pues se niega a desaparecer, el internet y el acceso a la información han despertado el interés de las generaciones mas jóvenes para volver a su pasado, entonces, la lengua está en crecimiento, expansión y llena de espacios de oportunidad pues la demanda de este tipo de material crece cada día.

En Meksikurbo kaj specife en Alcaldía, Milpa Alta, la lingvo preskaŭ malaperis dum nur tri generacioj, tio signifas ke, dum ĉirkaŭ 50 jaroj, el 100% de parolantoj de la indiĝena lingvo, nun restas 3,068% (Popolnombrado INEGI 2010).

La naŭatla lingvo, varianto de altmeza aŭ klasika naŭatla, estas inter la plej parolataj lingvoj de Meksiko. Ekzistas granda vario de didaktikaj tekstoj kaj metodoj pri instruado, gramatiko kaj antikvaj tekstoj por konsulti kaj legi. Interrete disponeblas pluraj vortaroj kaj serĉiloj pli kaj pli kompleksaj por lerni kaj konsulti. Menciindas ke la plimulto de tiuj tekstoj estas universitataj kaj fakaj, ĉar abundas artikoloj en universitataj revuoj pri la temo.  

Ankaŭ abundas videoj en Jutubo kun kursoj kreitaj por ŝatantoj kaj parolantoj de la lingvo, kaj programoj faritaj de la meksika ŝtato por la eduka televido celanta indiĝenajn komunumojn. La retaj radiostacioj ŝtataj kaj sendependaj ankaŭ abundas.

Tamen, ne ekzistas granda diverseco de enhavo specife pripensata kaj direktata al infanoj kaj gejunuloj. Tial mi interesiĝas pri iniciati grafik-tekstan projekton kiu koncentriĝas pri la desegnado de roluloj kaj rakontoj baziĝantaj sur la kulturo de indianaj popoloj. La infanoj kaj la gejunuloj de mia komunumo ne havas librojn kun lokaj rakontoj, ne ekzistas jutubaj kanaloj kiuj enfokusigas la produktadon de kursoj en la naŭatla direktitaj al ili, ne ekzistas podkastoj en kiuj ili povas aŭskulti la voĉojn kaj la rakontojn de plejaĝuloj kiuj ankoraŭ parolas la naŭatlan, ili ne havas lernolibrojn, literaturon aŭ sonlibrojn por praktiki je sia lingva lernonivelo.

Tiu truo grandegas, kaj la oportunoj por disvolvi tekstan enhavon, kolektojn, rolulojn, sondosierojn, filmetojn estas laŭ ni senlimaj.

Pro tio mi povas konkludi ke la nuna stato de la naŭatla lingvo en mia komunumo estas stato de rezisto, ĉar ĝi rifuzas malaperi. Interreto kaj aliro al informoj vekis la intereson de pli junaj generacioj por reveni al sia pasinteco, do la lingvo kreskas, ekspansias kaj plenas je oportunoj, ĉar la demando por tiu speco de enhavo kreskas ĉiutage.

RV: Kiujn temojn vi intencas enfokusigi en la semajno, dum kiu vi administros la konton de @ActLenguas?

Activismo digital en lenguas indígenas para niños

1. Contar la historia y objetivos de nuestro proyecto gráfico editorial

2. Compartir la experiencia del proyecto”Intercambio de saberes-Libro bebé tamal”

3. Hablar de la importancia de revitalizar la lengua y la identidad con personajes e historias basadas en la cultura indígena.

4. Compartir historias, testimonios y logros del proyecto “Intercambio de saberes-Libro Bebé tamal”

5. Compartir parte de nuestro proceso de trabajo, cómo se hace una publicación, qué se necesita, quiénes deben participar, cómo se planea y organiza, qué plataformas puedes distribuir y difundir el material, etc.

Cifereca aktivismo pri indiĝenaj lingvoj por infanoj:

1. Rakonti la historion kaj celojn de nia eldona grafika projekto.

2. Diskonigi spertojn pri la projekto ”Intercambio de saberes-Libro bebé tamal” (Interŝanĝo de scioj – Libro tamal-bebo).

3. Paroli pri la graveco de revigligo de lingvo kaj identeco, kun karakteroj kaj rakontoj bazitaj sur indiĝena kulturo.

4. Diskonigi rakontojn, atestojn kaj atingojn de la projekto “Intercambio de saberes-Libro Bebé tamal”.

5. Kunhavigi parton de nia laboro: kiel oni publikigas verkon, kio necesas, kiu partoprenas, kiel oni planas kaj organizas la aferon, per kiuj platformoj oni distribui la materialon, ktp.

RV: Kiuj estas la ĉefaj motivoj por via cifereca aktivismo por via lingvo?

Los motivos de mi activismo

  • Creo que sumar esfuerzos e intercambiar saberes nos hará más fuertes.
  • Busco apoyar y difundir el trabajo de otros colectivos.
  • Mantener vivos los procesos comunitarios que aprendí de mis antepasados.
  • Apuesto por el trabajo sin fines de lucro y  lo hago desde el ejemplo que adquirí de los luchadores sociales de mi comunidad.
  • Promuevo alianzas e intercambio con organismos que se identifican con el sueño de tener una sociedad más igualitaria, equitativa e inclusiva.
  • Difundo la idea de que a los pueblos originarios del mundo nos une un mismo corazón y un mismo espíritu.
  • Afirmo que los pueblos indígenas tienen para ofrecer al mundo respuestas  a las crisis ambiental, alimenticia y humanitaria que afectan al mundo.

La motivoj de mia aktivismo estas:

  • Mi pensas ke kunigi klopodojn kaj interŝanĝi sciojn fortigas nin.
  • Mi provas subteni kaj diskonigi la laboron de aliaj kolektivoj.
  • Mi daŭrigas la komunumajn kutimojn kiujn mi lernis de miaj prauloj.
  • Mi subtenas la neprofitcelan laboron laŭ ekzemplo de la sociaj aktivistoj de mia komunumo.
  • Mi proponas aliancojn kaj interŝanĝojn de organizaĵoj kiuj havas la saman revon pri socio pli egala, justa kaj inkluziva.
  • Mi disvastigas la ideon ke la indiĝenaj popoloj tra la mondo unuiĝas per sama koro kaj spirito.
  • Mi asertas ke la indiĝenaj popoloj kapablas doni al la mondo respondojn por la vivmedia, nutraĵa kaj humanitara krizo, kiuj atingas la mondon.

RV:  Pri kio vi revas por via lingvo?

Sueño con un resurgimiento, me gusta soñar que los materiales que hacemos impacten a los mas pequeños y los hagan reflexionar sobre su propia cultura, sobre las ventajas que les ofrece para que aprecien y abracen su riqueza e importancia.

Sueño con seguir haciendo libros y materiales en línea en lengua indígena en los que los niños y jóvenes de mi comunidad sean los autores, traductores, ilustradores, narradores, guionistas, productores de contenido, etc.

Sueño con un Milpa Alta bilingüe, uno en que los futuros profesionistas digan: Cuando era niño leí un libro que contaba una historia de mi comunidad y estaba escrito en náhuatl, fue ahí que nació mi interés por aprender la lengua de mis antepasados.

Mi revas pri revigligo, mi ŝatas revi ke la materialoj faritaj de ni atingas la infanojn kaj igas ilin pensi pri ilia kulturo, pri la ŝancoj ricevitaj, por ke ili valoru kaj protektu ĝian riĉecon kaj gravecon. 

Mi revas daŭre eldoni librojn kaj interretajn materialojn en indiĝena lingvo, en kiuj aŭtoroj, tradukistoj, ilustristoj, rakontistoj, verkistoj, ktp, estu la infanoj kaj junuloj de mia komunumo.

Mi revas pri dulingva Milpa Alta, kie la estontaj profesiuloj diru: Kiam mi estis infano mi legis libron pri la historio de mia komunumo kaj ĝi estis en la naŭatla. El tio naskiĝis mia volo lerni la lingvon de miaj prauloj.

de Tamiris Queiroz je 2020-07-05 19:55

Neniam milito inter ni

Italio prepariĝas akcepti la 180 migrantojn de la Ocean Viking

SOS Méditerranée / Flavio Gasperini 05/07/2020 La 180 migrantoj sukuritaj de la humanitara ŝipo "Ocean Viking" en Mediteraneo estis testitaj dimanĉon por Covid-19, antaŭ ol esti kvarantenigitaj sur ŝipo en Sicilio. Pasintan vendredon, la ŝipo sin deklaris...

de neniammilitointerni je 2020-07-05 14:12

Esperanto.blog

Trump anoncis la konstruon de “nacia ĝardeno”, kun statuoj de usonaj herooj

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
Hieraŭ (sabate, la 4-an) Usono festis sian Sendependecan Tagon kaj antaŭtage la usona prezidanto Donald Trump anoncis la subskribon de ordono por starigo de “nacia ĝardeno pri usonaj herooj”. En tiu ordo oni legas: “Neniu plenumis perfektan vivon, tamen indas, ke ilin oni omaĝu, memoru kaj studu”. Tiu decido okazas meze de polemiko pri detruado de multaj statuoj de kondederaciuloj, sed ne nur.

En sia parolado ĉe la Monto Rushmore (subŝtato Suda Dakoto) la prezidanto denuncis tion, kion li nomis “kultura maldekstra revolucio”. La ordono ekas la starigon de grupo, kiu pridiskutos la lokon kie la ĝardeno estu konstruata, kaj prezentos proponon al la prezidanto en limtempo da 60 tagoj. Trump volas, ke la ĝardeno malfermu ĝis la 250-jariĝo de la sendependeco, tio estas ĝis la 4-an de la 7-a monato 2026.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-05 12:00

TEJO

Estraro de TEJO 2020-2021: Videoj de la kandidatoj

La kandidatoj por la Estraro de TEJO 2020-2021 faris memprezentajn videojn en kiuj ili parolas pri siaj planoj kaze de elektiĝo kaj respondas al demandoj de TEJO-membroj.
Tiu ĉi paĝo estos plue ĝisdatigita – kiam ni ricevos aliajn videojn de la kandidatoj, ni tuj enmetos ilin ĉi tien.

Carlos Pesquera Alonso

Charlotte Scherping Larsson

Rogier Huurman (Roĉjo)

Bui Mung (Feliĉa)

Tomáš Stano

Jen la nomoj de ĉiuj kandidatoj:

The post Estraro de TEJO 2020-2021: Videoj de la kandidatoj appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2020-07-05 11:53

Libera Folio

Klára Ertl: ”Gravas kion ni realigas kune”

Klára Ertl estas la sesa el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por la posteno de ordinara estrarano kaj estas 25-jara universitata helpinstruisto pri psikologio en Amsterdamo.

Klára Ertl.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi spertiĝis dum 5 jaroj en TEJO kaj ekhavis ideojn, kiel plibonigi nian agadon. Krome mi nuntempe aktivas en alia movado, Extinction Rebellion (XR), kiu alportis al mi spertojn kaj ideojn; kaj mi baldaŭ ĉesos mian laboron kaj translokiĝos al nova lando, kie mi ne tuj bezonas serĉi laboron, do havos pli da libertempo.

– Mi portas spertojn pri kunordigado, distanca kunlaboro, enmovadigo de aktivuloj, kaj nejuĝema laboretoso.
Mi membris en internacia teameto de UNITED, kiu postulis unujaran distancan kunlaboron. En mia loka XR-movado mi aktivas pri varbado kaj trejnado de aktivuloj, kaj en ĝia kunordiga teamo mi komunikadas inter diversaj laborgrupoj, en la loka movado kaj kun la (inter)nacia movado. Mi ŝatas enketi pri kio okazas en la movado, transdoni informojn, vidi kie bezonatas subteno. Mi ankaŭ alportas konojn pri senperforta komunikado kaj nejuĝema kunlaboro, ĉar mi profesias pri psikologio kaj spertis kiel XR aplikas ilin.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi ŝatus prioritati pli glatan kunlaboron inter aktivuloj kaj pli bonan enmovadigon de novuloj.
Gravas ke ni pli glate komuniku problemojn, informojn kaj helpbezonojn inter ni, por ke la Estraro malpeziĝu, havu ĉefe kunordigan rolon, kaj pli da aktivuloj partoprenu decidojn kaj taskojn. Tiel estraranoj ankaŭ havus pli da tempo, havi superrigardon kaj adapti agadon al bezonoj.

– Gravas plibonigi niajn retajn sistemojn por pli efika komunikado, ekz. pri kion faras ĉiu komisiono kaj kie bezonatas helpo. Gravas ankaŭ pli vasta partopreno -ekster la kerna aktivularo- al diskutoj kaj decidoj pri nia agado, kaj enmovadigi la anoniman ret-amason.

– Tio ligiĝas al Talento, kaj ankaŭ por aliaj fakoj mi havas ideojn, ekz. mi pensas ke Genra Egaleco bezonas pli da malinaj membroj. Tamen mia prioritato estus priparoli kun la koncernaj aktivuloj, kio estas iliaj ideoj, por ke ni kune realigu ilin.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Granda problemo laŭ mi estas malbona komunikado kaj laborbalanco inter Estraro kaj aliaj aktivuloj. Sekve estraranoj superŝutiĝas kaj aliaj aktivuloj sentas informmankon kaj malfacile ekscias kiel helpi. Tio kondukas al miskomprenoj kaj konfliktoj.

– Ofta reago al tiuj problemoj estas, kulpigi individuojn pri nekontribuo. Oni multe prijuĝas, kiom ofte homoj kontribuas al cirkuleroj, reagas al mesaĝoj, ktp. Novaj estraranoj havas ambiciajn projektojn, sed poste seniluziiĝas pri ili. Ambaŭ fontas el miskompreno, ke atingoj de TEJO estas sumo de individuaj atingoj. Sed kio gravas, estas kion ni realigas kune. La portempa maldisponeblo de unu homo ne gravas, kondiĉe ke la aliaj teamanoj ankaŭ sciu kio farendas. Ni ĉiuj havas vivon, do ni vidu teamojn kiel adaptema tuto kun komuna celo.

– Al tiuj problemoj mi jam skizis kelkajn solvojn supre. Necesas plibonigi sendependiĝon kaj fidon je niaj aktivuloj, nejuĝeman komunikadon, kaj pliefikigi ĉiujn informfluojn.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas plena je talentegaj, entuziasmaj (estontaj) aktivuloj, kaj ĉiu povas valore kontribui al la movado, se oni trovas, motivigas kaj subtenas ilin. Niaj kongresoj havas bonegan etoson, kaj ni havas jam tre aktivan retan ĉeeston: tiujn fortojn ni povas uzi por enmovadigi kaj entuziasmigi novulojn. Por kapabligi kaj sendependigi aktivulojn, TEJO jam havas tre profesiajn trejnadojn, kiujn ni daŭre subtenu, plibonigu kaj igu pli vaste alireblaj. Fine, TEJO konsistas el idealismaj, malfermmensaj junuloj: ni uzu niajn komunajn idealojn por strebi superi kulturajn miskomprenojn kaj solvi internajn konfliktojn.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-05 11:10

Revuo Esperanto

MondaFest' 2020: TEJO - Kia estonteco?


Hodiaŭ, la 5-an de julio je la 13:00 - 14:00 Etc/UTC, kadre de Monda'Fest' 2020 okazos debato inter kandidatoj al prezidanteco en TEJO (Gvidas Rakoen Maertens).
Kiu estos la vojo de TEJO en la estonteco? Kiuj estos la ĉefaj prioritatoj? La du kandidatoj por prezidanteco prezentos sian vizion pri TEJO kaj respondos al viaj demandoj.
Pliajn informojn trovu ĉe eventaservo.org

de Redakcio je 2020-07-05 09:37

2020-07-04

Esperanto.blog

Paseroj el Kanado akiris novan akcenton

Dum vojaĝadoj, oni iafoje revenos hejme kun nova akcento. Exzemple, usonano el Ĉikago povas paroli kun aŭstralia flekcio post kiam li vizitis Perth en Aŭstralio. Sed certe, nur homoj havas akcentojn, ĉu ne? Ĉu birdoj povas ankaŭ akiri akcenton?

Scientistoj ĉe la Universitato de Norda Brita Kolumbio malkovris, ke la kantoj de blankgorĝaj emberizoj, kiuj estas specio de birdo indiĝena de Kanado, ŝanĝis dum la pasintaj jaroj. D-ro Ken Otter, biologo, detektis novajn kantojn de paseroj. D-ro Otter preskribis la kanton, kiel ĝi estis antaŭ du jardekoj: “da-da-da//da-da-da//da-da-da//da-da-da”. Nun li diris, ke la kanto sonas tiel: “da-da//da-da//da-da//daaa”. Estas kvazaŭ la birdoj akiris novan akcenton.

Kanadaj paseroj flugas tre longajn distancojn oriente-okcidente inter Brita Kolumbio kaj Ontario. Eĉ se la scientistoj ne komprenas precise kiel tiu fenomeno okazas, ili pensas, ke tra vojaĝado paseroj lernas diversajn kantojn de unu el la alia. Ŝajnas, ke birdoj povas kunhavi kulturajn spertojn kiel homoj.

de marioo je 2020-07-04 21:33

Neniam milito inter ni

Brazilo: striko de la manĝo-liverportistoj meze de pandemio

AFP/Mauro Pimentel 04/07/2020 Bildo: Laŭ studaĵo de la asocio Aliança Bike, la liverportistoj mongajnas averaĝe 992 realojn (161 eŭrojn) monate, kaj laboras dek du horojn tage. Pasintan merkredon, pluraj miloj da biciklaj aŭ motorciklaj liverportistoj,...

de neniammilitointerni je 2020-07-04 20:22

La Balta Ondo

Lecionoj de la pandemio

Novjorko

Venkinte la svedan reĝon Karolon la 12an en la pli ol dudekjara Nordia milito, Petro la Granda nomis lin sia instruisto. Kaj tio estis ne nuraj belaj vortoj, sed agnosko de la fakto, ke nome tiu ĉi sangoverŝa milito naskis kaj forĝis la Ruslandan Imperion. La tutmonda milito kontraŭ la kronvirusa pandemio daŭras, sed jam tempas demandi – kion instruis al ni tiu ĉi katastrofo? Ni lasu medicinajn konkludojn al la sciencistoj kaj koncentriĝu je konkludoj sociaj kaj politikaj.

Malegaleco mortigas

Tio estas eble la plej granda leciono de la pandemio. Se antaŭe oni povis diskuti pri avantaĝoj kaj malavantaĝoj de la socia egaleco kaj mediti, ĉu ĝi spronas la konkuradon kaj stimulas imagipovon, aŭ subpremas la marĝenulojn kaj bremsas la ekonomion, nun la konkludo klaras – la socia malegaleco mortigas.

Tio speciale forte senteblas en la landoj, kie riĉeco kaj malegaleco kunestas – kiel en Usono, kie pro la kronviruso jam mortis 124 mil homoj. Oni povas skrupuli pri kalkulmetodoj, kiuj malsamas tra la mondo, kaj fanfaroni pri malfermiteco de la datumoj kiel signo de demokratio, sed apenaŭ dubindas, ke al apero de amastombejoj kaj kadavrofridujoj en Novjorko grave kontribuis la fakto, ke 28 milionoj da homoj en la plej potenca lando de la mondo ne havas aliron al la medicinaj servoj pro manko de sanasekuro.

Oni asertis, ke ĉiuj egalas antaŭ la plago, sed tio evidentiĝis malvera. Dum bonhavuloj plezure pasigis kvarantenajn tagojn en siaj komfortaj hejmoj, uzante liverservojn por plu ricevi ĉion necesan, kaj lanĉis plurajn amuzajn konkurojn en sociaj retejoj, enuante pro neniofarado, la malriĉuloj frontis malfacilan elekton inter sano kaj vivo unuflanke kaj ekstrema mizero, malkapablo pagi kreditojn kaj foje eĉ malsato aliflanke. En Barato policanoj bastonis homojn surstrate, sed tio apenaŭ efikas ĉe malsatuloj.

Cetere al tiu aro da malobeemuloj aliĝis ankaŭ milionoj da etaj entreprenistoj, kies negoco kutime ne havas rezervojn, simile al biciklado, kie la sola elekteblo estas pedali aŭ fali. Mi ne kondamnis mian friziston, kiam li agnoskis kaŝe labori la tutan kvarantenon. “Kiu nutros miajn du infanojn kaj pagos hipotekon? – li klarigis. – Mia edzino negocis en turismo, do imagu ŝian komercon nun”.

Cetere mortigas ne sole manko de alireblo al la medicinaj servoj, sed pluraj trajtoj de la malriĉula vivo: abundo de kronikaj malsanoj (trodikeco, diabeto, ftizo), malsana vivstilo (alkoholismo, drogoj, fumado, malsalubraj nutraĵoj), neglekto de preventado pro manko de edukado ktp.

Ĉio ĉi estas pagata per vivoj. En Usono nigruloj mortas pro la kronviruso almenaŭ 2,5-oble pli ofte ol blankuloj – el ĉiuj 100 mil reprezentantoj de respektiva rasa grupo pro COVID-19 mortis 50,3 nigruloj, 20,7 blankuloj, 22,9 latinamerikanoj kaj 22,7 azianoj. Certe tio almenaŭ parte klarigas, kial plia murdo de senarmila nigrulo fare de polico eksplodigis la socion. Feliĉe por la usona elito temas pri ribelo sen gvidantoj kaj klara ideologio, do granda parto de ĝia energio konsumiĝis per sensencaj agoj, kiel disrabado de vendejoj kaj detruado de monumentoj.

Tamen la sonorilo alarmas ĉiam pli laŭte – se malegaleco plu kreskos, la malavantaĝuloj, kiuj senhalte multiĝas, ribelos denove kaj postulos sian parton de la nacia riĉaĵo. Oni povas moki kaj ignori indignulojn rabantajn luksajn butikojn. Sed, se morgaŭ aperos politika forto, kiu armos ilin per ideologio kaj montros veran celon – la teruraĵoj de la 11a de septembro ŝajnos nura venteto kompare al tiu ĉi uragano.

Socia solidareco ne efikas

La usona epidemiologo Sonia Shah asertas, ke la epidemioj naskis la homan socion, ĉar fronte al tiu nevidebla, sed morte danĝera minaco la unuaj homoj devis unuiĝi en grupoj kaj kontraŭstari al la fremduloj kiel eventualaj kontaĝantoj. Eble ŝi pravas, sed necesas memori ke tiutempaj socioj estis egalismaj, dum ni vivas en la epoko, kiam la socio ĉiam pli fendiĝas, kaj inter plejaj riĉuloj kaj malriĉuloj etendiĝas abismo.

Ĉu la katastrofoj stimulas socian solidarecon super ĉiuj klasaj barieroj? Bedaŭrinde, la respondo estas negativa. La vivo plian fojon konfirmis la malnovan rusan proverbon: “Por iu – milito, por alia – profito”. Dum miliardoj da homoj streĉis ĉiujn fortojn por elturniĝi kaj samtempe ne pereigi sin mem kaj la familianojn, la plejaj riĉuloj iĝis nur pli riĉaj. En Usono, fama pro siaj bonhavo kaj socia malegaleco, kapitaloj de 600 miliarduloj dum la dumonata tutlanda kvaranteno (de la 18a de marto ĝis la 19a de majo) kreskis je 15% – de 2.948 ĝis 3.382 trilionoj da dolaroj.

Oni povas fantazii pri la socia solidareco, sed la historio montris, ke ĉio ĉi estas nuraj fabeloj aŭ marĝenaj sociaj fenomenoj, kiel bonfarado fare de filantropoj. La papo Leono la 13a eldonis la unuan enciklikon, dediĉitan al tiu ĉi problemo, en 1891 kiam la kapitalisma mondo komplete formiĝis, kaj nomis ĝin Rerum Novarum (Pri Novaj Aferoj). La aferoj jam malnoviĝis, sed la proponitaj kuracmetodoj ne efikis.

Iuj naivuloj plu esperas, ke la bonhavuloj bonkore kundividos sian sukceson kun la malavantaĝuloj – ĉu pro kristana (islama, juda, humanisma ktp) kompato, socia solidareco aŭ sento de propra sekureco. Tamen la vivo montras malon. Dum la pandemio 50 plejaj riĉuloj donacis por lukto kontraŭ la plago kaj ties sekvoj preskaŭ unu miliardon da dolaroj. Ĉi tiu nombro impresas, sed por kompreni la datumojn, necesas meti ilin sur respektivan fonon, kio ofte draste ŝanĝas la bildon. Se kompari tiun ŝajne gigantan donacon kun la totala kapitalo de tiu ĉi kvindeko, ni vidos ke ili oferis nur 0,1% de siaj riĉaĵoj. Tio jam malpli impresas, ĉu ne?

Ĉio iĝas eĉ pli klara, se kompari tion kun havaĵoj kaj donacoj de la averaĝa usona familio. Ekzemple Jeff Bezos, la posedanto de “Amazon”, donacis 125 milionojn el siaj 143 miliardoj, kio egalas al donaco je 85 dolaroj fare de averaĝa usona familio. Sendube multaj ordinaraj usonanoj oferis en tiu periodo eĉ pli ol 85 dolarojn, sed iliaj nomoj ne videblas sur gazetaj frontpaĝoj, ĉu ne? Post tio restas nur aldoni, ke triono da usonaj miliarduloj anoncis neniujn oferojn.

Oni povas fascini pri la inventemaj ĉarmuloj kiel Elon Musk, kiu lanĉas raketojn al kosmo, kreas unikajn elektrajn aŭtojn kaj promesas enloĝigi Venuson – kaj ĉio ĉi kompreneble por progeso de la scienco kaj prospero de la homaro. Sed ne forgesu ke dum la kronviruso rikoltis ĉiutage milojn da mortoj en Usono, la sama Elon Musk rifuzis fermi sian fabrikon en Kalifornio kaj eĉ sendis prian plendon al la prezidanto Donald Trump. Kaj tion faris la homo, kies kapitalo dum la kvaranteno kreskis je rekordaj 48% kaj atingis 36 miliardojn da dolaroj!

La posedaĵo similas al la magia ringo el la trilogio de Tolkien – nur ege malmultaj kapablas rezisti la forton de ĝia tento. Se ni deziras pli sekuran mondon, ni ne atendu miraklojn, sed ŝanĝu la tutan sistemon – tio estas la dua leciono de la pandemio.

Amaskomunikiloj misinformas

Ŝajne la grandega evoluo de komunikaj teknologioj ebligis ricevadon kaj komparadon de abundaj informoj el plej diversaj fontoj, kio devus stimuli objektivecon de la amaskomunikiloj kaj informitecon de la amasoj. Sed la realo estas mala – nek la amaskomunikiloj informas, nek la amasoj informiĝas.

Evoluo de la kapitalisma ekonomio neeviteble ŝanĝis ankaŭ la gazetaran medion – la plej influaj gazetoj, novaĵagentejoj kaj televidkanaloj koncentriĝis en la manoj de kelkaj konzernoj, kapablaj trudi sian pensmanieron al miliardoj da homoj.

Do anstataŭ prepari sin al la proksimiĝanta plago usonaj amaskomunikiloj rakontis fabelojn pri la mirinda viruso, kiu trafas nur ĉinojn (poste oni inkluzivis azianojn ĝenerale) kaj do apenaŭ danĝeras por la aliuloj. Poste, kiam la katastrofo jam furiozis en ilia hejmo, la usonaj gazetoj koncentriĝis je interpartia batalado, kies etoso ĉiam pli memorigas pri la enlanda milito.

La ruslandaj amaskomunikiloj, grandparte regataj de la ŝtato aŭ ĝiaj klientoj-oligarĥoj, elektis ne malpli fuŝan strategion. Ili ripetadis oficialajn avertojn pri la danĝero kaj neceso de la preventado ktp, sed samtempe ili publikigis fantaziajn oficialajn raportojn, el kiuj la ordinara homo povis konkludi, ke pro la kronviruso mortas malmultaj kaj ke tio estas precipe aĝuloj kun abundaj kronikaj malsanoj. “Do kiel tio koncernas min?” – oni demandas kun miro kaj iras straten por profiti varman tagon kaj renkontiĝi kun geamikoj, foje en neoficiale funkcianta kafejo.

Mia urbo Tjumeno estas tipa ekzemplo de tiu ĉi kontraŭdira konduto, kie rigorajn oficialajn avertojn apudas malstreĉiga oficiala statistiko, laŭ kiu mortintoj malmultas kaj la plej juna el ili havis 54 jarojn. Tio draste kontrastas rakonton de mia amikino, laboranta kiel kuracisto en “ruĝa zono” de provinca hospitalo. Ŝi diris, ke la hospitalo plenas je gravaj malsanuloj, kaj ĉiuj kuracistoj uzas vindaĵojn, ĉar mankas eĉ tempo por iri al necesejo, ĉar tiu viruso trafas jen renojn, jen hepaton, jen pulmojn, kaj lukti kontraŭ ĝi estas ege malfacile. Ŝi mem, aktiva sportistino fortega fizike kaj mense (kio propras al korpokonstruistoj), sendis siajn filon kaj patrinon al somerdomo, kaj jam tri monatojn ŝi vidas ilin nur per WatsAp – por ne subigi ilin al la danĝero, kies gravecon ŝi konas tre bone. Rilate la oficialan statistikon ŝi komentis mallonge: “Hodiaŭ mortis 40-jara viro. Ni vidu, ĉu li aperos en la raportoj”. Unu monato jam pasis, sed en Tjumeno pro la kronviruso plu mortas nur maljunaj diabetuloj…

Se ni deziras esti vere informitaj, ni bezonas sendependajn amaskomunikilojn. Kiel atingi tion? Mi ne scias. Eble civitana ĵurnalismo kiel Vikinovaĵoj aŭ Tutmondaj Voĉoj estas sekvinda modelo – kombine kun blogoj kaj sociaj retejoj.

Tamen mi certas pri unu afero – por efike lukti kontraŭ la tutmondaj plagoj kiel la kronvirusa pandemio ni bezonas same tutmondajn rimedojn. Kaj tio donas bonan ŝancon al Esperanto kiel lingvo, ebliganta superi limojn de nacia propagando kaj korporacia partieco kaj formi mondbildon pli buntan kaj realisman ol tiu prezentata de la ĉefaj amaskomunikiloj. Tio estas la tria leciono de la kronvirusa pandemio. Ĉu ni uzos tiun ŝancon?

Stanislav Belov

Legu ankaŭ la artikolon de Stanislav Belov La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso

Foto:La koronvirusa epidemio virtualigis la socian vivon en la urboj kaj malplenigis la stratojn eĉ en Novjorko. (Foto de Aaron Barlow https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Times_Square_empty.jpg, CC BY 2.0)

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/07/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Lecionoj de la pandemio appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-04 17:24

UEA facila

Aliĝu al la Virtuala Kongreso ĝis la 26-a de julio!

Ĉu vi volas partopreni en la Virtuala Kongreso de Esperanto (VK)? Tiu kongreso okazos inter la 1-a kaj 8-a de aŭgusto, kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020). La VK utiligos ĉiajn teknikajn rimedojn por rekrei la specialan etoson de niaj kongresoj, kun libera babilejo, renkontiĝaj ĉambroj, disdividiĝo en malgrandajn diskutgrupojn kaj riĉan elekton de prelegoj. La VK havos viglan virtualan programon dum ok tagoj, dum proksimume ses horoj tage, ekde la 12:00 UTC. Ĝi prezentos popularajn programerojn de la tradicia Universala Kongreso. Inter tiuj estos Internacia Kongresa Universitato (IKU), Scienca Kafejo, Tago de Lernado, Akademio de Esperanto, Aŭkcio, kaj “La estraro respondas”. Krome la programo antaŭvidas plurajn artajn kaj kulturajn momentojn. Anstataŭ la kutima Internacia Arta Vespero, okazos “Internacia Arta Aranĝo”. Se vi opinias, ke vi povus kontribui al tio, skribu nun al la Virtuala Kongresa Komitato. Okazos eĉ la tradicia Ekskursa Tago, tiel ke oni povos elekti ekskursojn al pluraj famaj turismaj vidindaĵoj de la mondo, kun lokaj esperantistaj ĉiĉeronoj. Anstataŭ la kongresa bankedo, estos speciala programero pri tutmonda kuir-arto. Pli da informoj troviĝas ĉe uea.org/gk/885. Detala programo aperos baldaŭ. Por aliĝi al la kongreso, vi devos plenskribi la retan aliĝilon. Por individuaj membroj de Universala Esperanto-Asocio kaj la junulara asocio TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo), la aliĝo estos senpaga, se vi faros tion ĝis la 26-a de julio. Post tiu dato, necesos pagi malgrandan kotizon. Se vi ne jam estas membro de UEA por 2020, eblas membriĝi samtempe dum vi plenskribas la aliĝilon por la VK. Se vi faros tion, necesos pagi malgrandan aliĝ-kotizon krom la membro-kotizo. Se vi deziras aliĝi al la Virtuala Kongreso sen membriĝi en UEA, tio eblas. La aliĝkotizo estas 50 eŭroj ĝis la 26-a de julio kaj 75 eŭroj post tiu dato: vk.mondafest.net/nur-vk/. La VK estas granda kaj multekosta projekto, kaj tial UEA estos tre kontenta ricevi subtenajn donacojn por kontribui al ĝia realigo. Ĉiuj donacoj estos tre bonvenaj. Ĉiuj, kiuj donacos pli ol 50 eŭrojn, fariĝos oficialaj Subtenantoj de la Virtuala Kongreso, kaj iliaj nomoj aperos (se ili konsentos pri tio) en la retejo, kie okazos la VK. UEA antaŭdankas ĉiujn subtenantojn. Ne maltrafu la unuan Virtualan Kongreson!

2020-07-04 16:44

Esperanto.blog

Baldaŭe: homfarita intelekta sistemo rekonos kovimon per la tuso de malsanulo

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
En Brazilo esploristoj de la Fondaĵo Fiocruz disvolvis sistemon, kiu per homfarita inteligento identigas tuson de malsanulo pri kovimo.

“Ĉiu malsano havas specifan trajton kaj kiam oni tusas, tiam specifan sonondon estiĝas. Identigi tiajn malsamecojn ne estas simpla tasko por la homa kapablo, tamen teĥnikaroj ja kapablas tion fari per la tuso de malsanuloj, ekzemple pri kovimo, tuberkulozo kaj astmo, aŭ de malsanulo spertanta nenian pulmomalsano”, tion asertas Júlio Croda, kiu estas infektofaka kuracisto de Fiocfruz.

Esploristoj de tiu fondaĵo nun kolektas registrojn de tuso tutlande – minimume 300 pri malsanuloj de kovimo, 300 pri malsanuloj de aliaj pulmomalsanoj kaj 300 pri sanuloj. Iu ajn aĝanta ekde 18 jaroj povos registri sian tuson per komputilo aŭ poŝtelefono kaj sendi ĝin por partopreni la esploron.

Krom Fiocruz partoprenas tiun projekton la brazila esplorcento “Instituto Butantan” kaj la usona grandega firmao pri komputila teĥnikaro nome “Intel”, kiu provizos la rimedojn de homfarita intelekto. Julio Croda takas, ke post 30 tagoj surbaze de tiu esploro ni provizos programeton por helpi je diagnozo de kovimo.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-04 13:00

Global Voices

Intervjuo kun Walis Taywang, aktivisto pri la sedeka lingvo

Wallis Taywang administros la Tviter-konton @AsiaLangsOnline de la 1-a ĝis la 7-a de julio 2020

Portrait of Walis Taywang at this desk. His expression is neutral, looking away.

Walis Taywang, aktivisto pri la sedeka lingvo. Foto liverita de Walis Taywang.

Post lastjara sukcesa kampanjo en sociaj retejoj, kiu celebris enretan lingvan diversecon en Azio, la kunlabora projekto daŭras en 2020. Ĉiusemajne, nova lingva aktivulo kaj subtenanto administros laŭvice la Tviter-konton @AsiaLangsOnline por kundividi siajn spertojn, bonajn agadojn kaj lernitajn lecionojn rilate al la revigligo kaj antaŭenigo de sia denaska lingvo, kun speciala atentigo pri la rolo de Interreto. Tiu ĉi kampanjo estas kunlaboro inter Rising Voices, Digital Empowerment Foundation kaj O Foundation.

Ĉiusemajne, la gastiganto respondos kelkajn demandojn pri sia fono kaj disponigos mallongan superrigardon pri sia lingvo. Tiu ĉi intervjuo kun Walis Taywang (@KSeediq), pere de Demandoj kaj Respondoj, donas unuan antaŭrigardon pri tio, kion li pridiskutos dum la semajno kiam li administros la konton.

Rising Voices (RV): Bonvolu rakonti al ni ion pri vi mem.

Walis Taywang (WT): Sndamac namu bale! Walis Taywang ngayan mu. (Hello! My name is Walis Taywang.) I’m a 20-year-old university student from Taiwan, majoring in Linguistics. However, I’m not an indigenous person. After finding inspiration in the movie “Warriors of the Rainbow: Seediq Bale” (賽德克·巴萊), I started to learn Seediq culture and language and haven't stopped until now. This year, I created a fan page on Facebook and started introducing Seediq language to those who don’t know much about it. By sharing some newly-coined words or translating memes into Seediq, the fan page has been successful so far. Next, I will introduce Seediq through Taiwanese and Hakka, so that speakers of different languages can understand the essence of Seediq.

Walis Taywang (WT): Sndamac namu bale! Walis Taywang ngayan mu. (Saluton! Mi nomiĝas Walis Taywang). Mi estas 20-jaraĝa universitata studento pri lingvistiko en Tajvano. Tamen, mi ne estas indiĝeno. Post kiam mi trovis inspiron en la filmo “Warriors of the Rainbow: Seediq Bale” (賽德克·巴萊), mi ekstudis la sedekan kulturon kaj lingvon, kaj tiel faras ĝis nun. Ĉi-jare, mi kreis Facebook-paĝon kaj komencis diskonigi la sedekan al tiuj, kiuj ne bone konas ĝin. Danke al diskonigo de novaj vortoj aŭ tradukado de memeoj en la sedekan, la paĝo estas sukcesa ĝis nun. Sekve, mi enkondukos la sedekan per la hokla [tajvana] kaj la hakaa lingvoj, tiel ke parolantoj de aliaj lingvoj kapablu kompreni la fundamenton de la sedeka.

RV: Kia estas la aktuala stato de via lingvo, rete kaj eksterrete?

WT: Seediq is endangered as a result of the improper language policies promulgated by the colonists, Japan and the Republic of China. Although elderly people living in their territories can speak Seediq fluently, young people have gradually lost their language due to the influence of Mandarin, which was used as the only medium of instruction and was the only recognized national language from 1949 to 2018. In recent years, local awareness has risen, and mother tongue education has begun to be valued. What's more, in 2017 and 2019, the Indigenous Languages Development Act and the Development of National Languages Act were passed one after another, and our native languages have finally become Taiwan's national languages. As for exposure on the Internet, currently there is only my Facebook page and the Instagram account of another illustrator. We still have to keep working hard to promote it.

WT: La sedeka estas endanĝerigita kiel rezulto de malbonaj lingvaj politikoj promulgataj de la koloniistoj, Japanio kaj Ĉinio. Kvankam plejaĝuloj, en siaj regionoj, kapablas flue paroli la sedekan, junuloj iom post iom forgesis la lingvon pro la influo de la mandarena, kiu estis la sola lingvo en lernejoj kaj la sola oficiala lingvo ekde 1949 ĝis 2018. Nuntempe, loka atento kreskis kaj edukado per gepatra lingvo iom valoras. Plie, en 2017 kaj 2019 aperis la Leĝo por Evoluigo de Indiĝenaj Lingvoj kaj la Leĝo por Evoluigo de Naciaj Lingvoj, kaj niaj gepatraj lingvoj finfine fariĝis tajvanaj naciaj lingvoj. Pri ĉeesto en Interreto, nuntempe ekzistas mia Facebook-paĝo kaj Instagram-konto de alia ilustristo. Ni devas daŭre forte labori por disvastigi ĝin.

RV: Je kiuj temoj vi intencas koncentri la atenton dum la semajno, kiam vi administros la Tviter-konton @AsiaLangsOnline? 

WT: I’ll probably share a basic introduction to Seediq language, memes translated into Seediq, and information about how to prevent COVID-19. This content will contain some basic words and short sentences. At the same time, I will introduce some simple grammar or pronunciation, so that everyone can understand more easily.

WT: Mi verŝajne diskonigos bazan prezenton de la sedeka, memeojn tradukitajn en la sedekan kaj informojn pri preventado de KOVIM-19. Tio enhavas bazajn vortojn kaj malgrandajn frazojn. Samtempe, mi enkondukos simplan gramatikon aŭ prononcadon, tiel ke ĉiuj povu kompreni pli facile.

RV: Kiuj estas la ĉefaj motivoj de via cifereca aktivismo por via lingvo? Kiuj estas viaj esperoj kaj revoj por via lingvo?

WT: Actually, it’s very simple. I just want to let such a beautiful language be seen by more people and try to extend its use beyond daily conversation to different fields such as legislature, government documents, even academia. I also hope nobody will be discriminated against when speaking Seediq in the future.

WT: Fakte, estas tre simple. Mi nur volas ke tiu bela lingvo estu vidata de pli da homoj kaj mi volas provi etendi ĝian uzon al aliaj kampoj krom ĉiutaga babilado, kiel leĝdonado, registaraj dokumentoj kaj eĉ universitatoj. Mi ankaŭ revas pri tio ke, estonte, neniu estu diskriminaciata pro tio ke li parolas la sedekan.

de Rafael LIMA je 2020-07-04 10:35

Revuo Esperanto

Aperis videaĵoj de la Virtuala Unu-taga Kongreso de AEA


AEA organizis virtualan vintran kongreson dum la tuta tago, la 7-an de junio 2020. Redaktoroj de la revuo Esperanto kaj de la Reta Revuo ankaŭ partoprenis ĝin.

Prelegis:
• Duncan Charters, Usono
• Katalin Kováts, Nederlando
• jOmO, Francio
• Renato Corsetti, Britio
• Keyhan Sayadpour, Irano

En la retejo de AEA aperis la videaĵoj de ĉiuj prelegoj.

de Redakcio je 2020-07-04 10:30

Libera Folio

Nicolas Kasolene Kakule: ”Diverseco de kulturoj estas la plej granda forto”

Nicolas Kasolene Kakule (Nickson) estas la kvina el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de ordinara estrarano kaj estas 28-jara informadikisto el Goma en la orienta parto de DR Kongo.

Nicolas Kasolene Kakule (Nickson).

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi porta al TEJO?

– Mi kandidatas kiel Estrarano de TEJO ĉar de longa tempo mi ambicias kontribui al plenumo de nia komuna celo, kiu estas propagi la uzadon de la pacan lingvon, Esperanto kaj ĝia kulturo. Kaj aktivi aŭ agadi en TEJO kiel Estrarano plene respondos al mia antaŭlongtempa deziro. Mi ne povas diri ke mi havas tre gravaj alportoj ol tiuj de la aliaj, sed mi rekonas kaj ege gratulas la laborojn faritajn de la aliaj kiuj agadis antaŭ mi. Kaj mia deziro estas ke, el ĉiuj miaj ebloj mi aldonu mian ŝtonon al tiuj de miaj antaŭantoj por kontribui al la konstruo de tre forta kaj nefalebla TEJO.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Sciante ke nuntempe ni vivas en la aĝo de la Informado, kie homoj plie bezonas la komunikadon kun la aliaj. La interkomunikado estas tre grava en ĉi-tiu erao, oni bezonas la aliajn por la interkompletiĝo. Tial, se mi estos elektita, mi multe strebos pro la konkreta interkomunikado kaj interŝangoj da spertoj inter gejunulaj esperantostoj. La kooperado estos mia prioritato kadre de la komisiono kiun mi prizorgiĝos. Partoprenigi multajn junulojn el diversaj partoj de la mondo, de diversaj kulturoj, estos unu el miaj strategiaj planoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Mi pensas ke la nuna TEJO ne havas problemojn, sed mankas kelkajn paŝojn paŝi kune kun la engaĝiĝo de ĉiuj. Kaj do, mi pensas ke diskonigi la agadojn de TEJO al junuloj esperantistaj ĉefe, kaj neesperantistaj por alvoki ilin al la engaĝiĝo en TEJO, por kune kaj june subteni la lukton de TEJO estus granda kaj grava strategio por atingi la pli altan sukceson. Ĉar kune oni estas fortaj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– Laŭ mi, la diverseco de kulturoj estas la plej granda forto ke iu organizo povas havi, kaj TEJO ĝin havas. Mi pensas ke TEJO devus ekspluati tiun grandan forton, partopreniginte pliaj junuloj en la movado por ke kune kaj june forta kaj nevenkebla estu la movado.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-04 08:35

2020-07-03

La Balta Ondo

Somera Esperanto-Studado 2020: virtuale kaj tutmonde

SES

La pandemiaj obstakloj ne permesas, ke SES 2020 okazu fizike en Ĉeĥio, kiel planite. Sed ĝi tamen ja okazos – virtuale kaj tutmonde! Somera Esperanto-Studado okazos la 18-26an de julio, kaj la ĉefa instruado okazos dum la du semajnfinoj (kun aldona libervola programo inter ili, ĉefe posttagmeze/vespere laŭ la mezeŭropa tempozono).

Dum SES okazos ne nur diversnivelaj kursoj de Esperanto, sed ankaŭ kurso pri Esperanto-literaturo kaj kulturo kaj kurso pri tradukado de kaj al Esperanto. La kursojn gvidos spertaj instruistoj. Krome la partoprenantojn atendas prelegoj, diskutoj, kvizoj, koncertoj kaj multe pli, vidu ĉe https://ses.ikso.net/2020/eo/instruado.

Pere de la “virtuala SES” nian Esperanto-lernejon povos partopreni pli da homoj ol kutime, de ie ajn en la mondo. Ili povos havi sperton de internacia aranĝo kaj samtempe resti hejme. Aldone oni ŝparas kaj monon (la kosto de la reta SES estas signife malpli alta) kaj tempon (ne necesas vojaĝi al la SES-ejo kaj reen). Tiel la aranĝo estas ankaŭ pli ekologia!

Nuntempe E@I diligente laboras pri la detaloj de la reta SES: pri ties formo, enhavo kaj la retejo. Pliaj informoj aperos baldaŭ en la retejo de SES kaj en la vizaĝlibra paĝo https://mallonge.net/SES2020.

Ni esperas, ke vi ĝuos nian aranĝon, kaj malgraŭ la pandemio ne mankos al vi la etoso de Esperantaj renkontiĝoj ĉi-somere – ni faros ĉion, por ke nia virtuala SES estu sukcesa!

Aliĝu al SES ĉe https://ses.ikso.net/2020/eo/aligxilo.

Sonja Zaretskaia
SES-teamano

Ĉi tiu artikolo aperis en la somera numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/07/ses-10

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Somera Esperanto-Studado 2020: virtuale kaj tutmonde appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-03 16:42

Somera Esperanto-Programado 2020

SEP

Krom Somera Esperanto-Studado (SES) okazos ĉi-jare ankaŭ paralela evento de E@I. SEP (Somera Esperanto-Programado) okazos ekde la 18a ĝis la 26a de julio. Samkiel SES, ankaŭ ĝi estis ŝovita al la virtuala spaco ĉi-jare kaj okazos virtuale, tra interreto. Tio povas ankaŭ helpi al multaj kunfari, partopreni de siaj hejmoj – ĉar ja la ideo de SEP estas kunlabore realigi poresperantajn retajn projektojn. Do por ĉi tiu evento la reta platformo eĉ estas utila kaj bonvena!

SEP celas esti Esperanta kodummaratono – kaj ĝi estos eĉ senpaga! Se vi konas iujn, kiuj ŝatus kunrealigi projekton, utilan por Esperantujo dum SEP, nepre informu ilin! Dum la kodummaratono (“hackathon”) programistoj kaj aliaj fakuloj de program-kreado, inkluzive de grafikistoj, interfacfasonistoj, projektmanaĝeroj kaj aliaj, intense kunlaboras pri komputilaj projektoj. La celo estas krei funkciantan programaron aŭ aparataron fine de la evento. Gvidantoj de SEP estas Kryštof Klestil kaj Yves Nevelsteen. Pli da detaloj kaj la aliĝilon vi trovos ĉe https://sep.ikso.net.

E@I-teamo

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/07/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Somera Esperanto-Programado 2020 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-03 16:39

Revuo Esperanto

Tago de Meza Oriento kaj Norda Afriko (MONAT) la 4-an de julio

MONAT okazos virtuale kadre de MondaFest'2020 kaj estos senpaga

.
La kunveno okazos virtuale per Zoom la 4-an de julio.. Detalojn vi povas vidi ĉe https://eventaservo.org/e/903dd7
11:00 - 12:00: Neformala interkonatiĝo
12:00 - 13:00 Oficiala Malfermo
12:00 Muzika antaŭludo: Fransoazo (melodioj de MONA), s-ro Ghahramanloo (irana grupo Nioosh)
12:20 Bonvenigas nome de MONA Keyhan Sayadpour
- Nome de UEA salutas Amri Wandel, estrarano pri MONA
- Salutas aliaj komisionanoj de MONA.
12:40 Muzika interludo 1 JoMo (kantoj en E-o kaj MONA-lingvoj)
13:00-14:00 Raportoj pri aktivecoj en landoj de Meza Oriento kaj Norda Afriko
IREA (Irano, Hamzeh), Turkio (Murat), ELI (Israelo, Dror), Armenio
Aliaj landoj de MONA (Renato Corsetti)
Akademio Literatura de E-o: libroj pri MONA-landoj (Nicola Ruggiero)
14:00 Muzika interludo 2 S-ino Israela ("Decembro" kaj aliaj kantoj, prezentas Amir Naor)
14:20-16:00 Prelegoj
- 14:20 Petra, la parfum-vojo kaj la Nabateoj A. Wandel
- 14:45 La Irana Esperanto-Kursaro 'Tibor Sekelj' Ahmad Mamdoohi
- 15:10 Mia E-vivo, Murat
- 15:35 E-o kaj Paco, Gafur
16:00-16:30 Oficiala Fermo
- Armena poemo "Abu - Lala Mahari" (Karine Arakelian)
- Salutas Estraranoj de UEA
- Muzika adiauo Kanto (Gafur/Uzbekio)
16:30 - 17:00 Postbabilado

de Redakcio je 2020-07-03 15:52

Neniam milito inter ni

Honkongo : leĝo pri nacia sekureco: atestoj de ŝokitaj honkonganoj

DALE DE LA REY / AFP 03/07/2020 Bildo: virino suferas larmigajn gasojn ĵetitajn de la polico kontraŭ manifestaciantoj, kiuj mobiliziĝis kontraŭ la nova leĝo pri nacia sekureco, la 1an de julio 2020. Pasintan merkredon 1an de julio, dum miloj da honkonganoj...

de neniammilitointerni je 2020-07-03 13:55

Esperanto.blog

Per letero la belga reĝo Philip esprimis historian penton

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
La 30-an pasintmonate la Demokratia Respubliko Kongo festis 60-jariĝon pri sendependiĝo el la belgoj. Tiu datreveno spertis historian momenton: la reĝo Philip de Belgolando leteris al Félix Tshisekedi, la ĉefministro de tiu afrika lando, rekonante la faritajn perfortaĵojn kaj kruelaĵojn en Kongo antaŭ ties sendependiĝo. “Mi volas esprimi profundan kondolencon pri tiuj vundoj el pasinteco, kies ĉagrenon revivigas hodiaŭ la diskriminaciadoj ankoraŭ tre oftaj ĉe niaj socioj”, tion skribis Philip.

Ekde 1865 la afrika lando, unue kiel Libera Ŝtato Kongo, estis persona posedaĵo de la belga reĝo Leopoldo la 2-a. La teritorion de la nuna Demokratia Respubliko Kongo transdonis li al la registaro de Belgolando nur en 1908 pro la premo de la internacia publika opinio pro la perforto kontraŭ la indiĝenoj. Tiurilate oni taksas, ke en tiuj tempoj pli ol dek milionoj da kongolanoj perdis sian vivon. “Oni faris agojn de perforto kaj krueleco, kiuj ankoraŭ ĉagrenas onian kolektivan memoron. La kolonia periodo ankaŭ alportis suferojn kaj humiligojn”, tion skribis Philip.

La reĝo Philip substrekis sian devon “kontraŭbatali ĉian rasismon. Mi kuraĝigas la pripensadon stariganta de nia parlamento celante, ke nia memoro estu finfine pacigata”. La konga ĉefministro ĝoje ricevis tiun leteron.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-03 13:00

Revuo Esperanto

Esperanto Tago 2020. Diskonigu ĉi-tiun afiŝon

Diskonigu ĉi-tiun afiŝon en via lingvo. Se ankoraŭ ĝi ne ekzistas en via lingvo, helpu traduki.

de Redakcio je 2020-07-03 09:57

Libera Folio

Robert Nielsen: ”Granda problemo de TEJO estas la emo ignori problemojn”

Robert Nielsen estas la kvara el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por posteno de ordinara estrarano kaj estas 28-jara datum-analizisto el Dublino, Irlando.

Robert Nielsen

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi opinias ke TEJO estas tre grava al nia movado kaj ĝi multe helpis min kaj ĉiujn esperantistojn. Nun mi povas subteni ĝin kaj aliajn esperantistojn, kiel ĝi subtenis min. TEJO bezonas iun kun freŝa vidpunkto kiu aŭdacas konfronti problemojn anstataŭ ignori ilin, iun kiu rigardas la movadon kiel ĝi vere estas anstataŭ kiel ni volas ke ĝi estu, iun kiu forte laboros por revivigi landan agadon. Mi opinias ke mi estas tiu homo.

– Mi portos grandan sperton al la estraro, mi estis komitatano dum du jaroj, esperanta volontulo dum preskaŭ du jaroj en Slovakio kaj Francio, estro de la esperanta Reddit grupo kaj aŭtoro de unu el la plej legitaj blogoj en Esperantujo, Teo kaj Libroj.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Se mi estos elektita, mi respondecos pri nur unu fako – Landa Agado. Ĝi estas tiel grava fako kaj postulas tiom da laboro ke ni bezonas unu homon kiu sole respondecos nur pri ĝi. Mi opinias ke landa agado estas neglektita kaj la rilatoj inter TEJO kaj la landaj sekcioj estas tro malfortaj. Mi volas rekonstrui kontaktojn por ke ni povu helpi unu la alian kaj fari regulan raportadon pri nia agado. Mi volas revivigi la komisionon pri landa agado – allogi novajn homojn, trovi taŭgajn komisiitojn kaj krei viglan diskutrondon.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– La du plej grandaj problemoj estas la malaktiveco de estraranoj kaj la emo ignori problemojn. Dum la pasintaj du estraroj, kelkaj homoj ĉesis labori aŭ eĉ rezignis, kaj tiu serioze malfortigis la teamojn. Pro tio, la aliaj estraranoj estis tro ŝarĝitaj kaj ne povis atenti ĉiujn fakojn, do gravaj fakoj (kiel landa agado) ŝrumpis. Preskaŭ neniu komisiono ankoraŭ aktivas kaj ni aŭdis nenion dum jaroj el multaj landaj sekcioj.

– Ofte kiam problemoj aperas, anstataŭ konfronti ilin kaj pripensi solvojn, la unua reago de iuj estas kulpigi tiun kiu atentigis nin kaj ignori la kernan problemon. Anstataŭ honeste diskuti pri kiom da membroj ni havas, iuj preferus kaŝi tiun. Anstataŭ agnoski ke multaj landaj sekcioj mortis antaŭ jaroj, ni ankoraŭ ŝajnigas ke ili aktivas. Komitatkunsidoj kutime pasas multajn horojn por diskuti tedan burokrataĵon aŭ iun obskuran regulon anstataŭ diskuti pri la stato de TEJO kaj niaj membroj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– La plej granda forto certe estas la homoj kaj mi estas aktiva en TEJO ĉefe pro la homoj kiujn mi konas. Estas multaj aktivuloj kiuj volas kaj pretas engaĝiĝi sed ne scias kiel. Ni devas krei klaran strukturon kiu allogos ilin kaj plej bone uzos iliajn lertojn kaj kapablojn. Ili estas pretaj, ĉu ni estas?

– TEJO ankaŭ havas tre utilajn ilojn por komuniki kaj kontakti homojn per la interreto kaj mi volas vidi pli da komunikado pri la agado de TEJO. Ofte niaj membroj aŭdas nenion de la estraranoj post la elektiĝo kaj ili ne scias kion ili faras. Mi uzos tiujn ilojn por informi kaj sciigi homojn por ke ili povu engaĝiĝi.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-03 09:32

2020-07-02

Neniam milito inter ni

La «CHAZ», «memstara zono» de Seatlo, estis malmuntita de la polico

02/07/2020 Donald Trump jam minacis uzadi forton kontraŭ la «danĝeraj anarkiistoj» de la «memstara zono». Finfine, ja la urbestro de Seatlo iniciatis la evakuadon. Post tri semajnoj da disputoj, en kiujn eĉ la prezidento Donald Trump intervenis, la polico...

de neniammilitointerni je 2020-07-02 20:04

Revuo Esperanto

EKO 37. Fondaĵo Canuto


Fondaĵo Canuto rolas grave en la pandemio

En mondo kun deviga izoliĝo, aparte gravas la eblo aliri la retajn servojn de UEA, inter ili la vojo al revuoj Esperanto kaj Kontakto, Eventa Servo kaj la Monda Fest. Fondaĵo Canuto ludas valoran rolon en la membrigo de tiuj kun pagaj aŭ (pli ofte) transpagaj obstakloj. Ni kore invitas al novaj donacantoj esprimi solidarecon por teni la membraron de UEA vere tutmonda. La suba resumo pri la laboro de la Fondaĵo jam iris al la estraroj de UEA, TEJO kaj ILEI, krome al donacintoj al la fondaĵo tra la lastaj jaroj. Alta proporcio de tiuj donacintoj estas ripetaj herooj; iuj donacadis eĉ kelkfoje tra la jaro kaj jaroj. Ni opinias maljuste fari alvokojn nur al tiuj seriaj donacantoj – jen vasta kaj ĝenerala alvoko.

Informoj pri donacado estas trovebla ĉe: https://uea.org/alighoj. Eblas donaci por personoj, kiun vi mem elektas.

* * *
Jen la stato de FC por 2020 je la 18a de junio 2020 (413 entute – kun celo 500).

Afriko (subsahara) 22 landoj, 127 membroj: Angolo 3, Benino 20, Burkino 1 (junulo), Burundo 7, Ĉado 3, Centra Afrika Resp. 1 (junulo), Etiopio 2, Ganao 3, Kameruno 3, Kenjo 1, Komoroj 2, Kongo DR 34, Madagaskaro 4, Malio 2, Niĝero 2, Niĝerio 1, Ruando 2, Senegalo 9, Sud-Afriko 2 Tanzanio 6, Togolando 12. Ugando 1 (junulo).

Ameriko: 14 landoj, 85 membroj: Argentino 6, Bolivio 1, Brazilo 23, Ĉilio 2, Gvatemalo 2, Honduro 1, Kolombio 5, Kubo 23, Meksiko 6, Nikaragvo 2, Peruo 4, Venezuelo 2.

Azio: 15 landoj, 101 membroj: Ĉinio 1, Filipinoj 6, Hinda Unio (Barato) 6, Indonezio 9, Irano 12, Kamboĝo 2, Kazaĥio 2, Mongolio 9, Nepalo 12, Orienta Timoro 3, Pakistano 18, Taĝikio 1,Tajlando 1 (junulo), Uzbekio 6 (2 junaj). Vjetnamio 16.

Eŭropo: 13 landoj, 79 membroj: Albanio 10, Belorusio 2, Bosnio-Hercegovino 10, Bulgario 10, Francio 2, Germanio 1, Makedonio 2, Rumanio 13, Rusio 8, Serbio 6, Ukrainio 11

MONA: 7 landoj, 27 membroj: Alĝerio 3 Armenio 6, Kartvelio 2, Maroko 3, Palestino 1 (junulo), Tunizio 3, Turkio 9.

Ni tre intence provas uzi la Fondaĵon por membrigi junulojn kaj virinojn (cito el raporto de 2019).

La ciferoj estas kiel raportitaj de la reta oficejo de UEA – malgrandaj modifoj povos okazi. La hodiaŭa sumo (julio 2) por FC 2020 estas 418.

* * *

‘Pajo’ retiras sin el aktiva agado

‘Pajo’ estas la karesnomo de Zlatko Tiŝljar, preskaŭ tutviva aganto por Esperanto. En la plej freŝa numero de Eŭropa Bulteno (n-ro 203), li anoncas sian kontraŭvolan retiriĝon per ĉefartikolo, kiu resumas lian agadon tra la jardekoj. Ni alkroĉas la retan formon de tiu revuo, kiu ja enhavas fotojn.

Li mem delonge redaktis tiun bultenon, kiu portis novaĵojn pri la movado en Eŭropo kaj pli specife pri la agado de la Eŭropa Esperanto-Unio. EEU organizis serion da Eŭropaj Kongresoj kaj sisteme prizorgis lobiadon ĉe la Eŭropa Parlamento kaj la aliaj instancoj de EU. ‘Pajo’ iĝis ĝia sekretario en 2005.

En EEU kaj la Eŭropa Komisiono de UEA devas okazi debatoj kaj planado, kiel repreni la agadon kaj kompensi la perdon de esenca movada motoro.

de Redakcio je 2020-07-02 16:02

Esperanto.blog

Ekfirmao inventis inteligentan, retkonektatan vizaĝmaskon

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
La ekfirmao “Donut Robotics”, el Japanlando, disvolvis inteligentan vizaĝmaskon, kiu estas interretkonektata, povas sendi mesaĝojn kaj traduki ilin el la japana lingvo al ok aliaj lingvoj. Tia plasta vizaĝmasko, per bluetooth-teĥnikaĵo konektiĝinte kun programetoj de tabulkomputiloj kaj poŝtelefonoj, kapablas transskribi aŭ plialtigi la voĉparolon de ties uzanto.

Taisuke Ono, kiu estas ĉefestro de la firmao, intervjue al la novaĵagentejo Reuters diris, ke tiun teĥnikaron ili delonge estas disvolvanta por robotoj, kaj venis la decidon uzi ĝin reage al la ŝanĝoj en la socio kaŭzataj de la nuna tutmonda sankrizo pri kovimo.

Je la 9-a monato ĉi-jare estos liverataj 5 mil unuoj da tiaj maskoj al la japanaj aĉetantoj, kaj la firmao intencas surmerkatigi ilin ankaŭ en Ĉinlando, Eŭropo kaj Usono, kontraŭ po 40 usonaj dolaroj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-02 13:00

Libera Folio

Rogier Huurman: ”La TEJO-estraro ne estu senvizaĝa institucio”

Rogier Huurman (Roĉjo) estas la tria el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de ĝenerala sekretario. Li estas 30-jara sendependa tradukisto el Utrecht, Nederlando. 

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

Rogier Huurman.

– Mi estas aktiva en la Esperanto-movado ekde 2010 pri organizado de renkontiĝoj, kaj aktiva en TEJO ekde 2013, kiam mi iĝis la TEJO-volontulo (nu, mi estis jam komitatano A antaŭe). Mi plenumis multajn rolojn por TEJO: komitatano, volontulo, Elekta Komisiono, KER-reprezentanto kaj nun IJK-organizanto. Mi ŝatas esti aktiva en TEJO, kunlabore kun aliaj TEJO-anoj, kaj nun mi kandidatiĝos por esti Ĝenerala Sekretario. Mi pensas, ke tiu rolo bone kongruas kun mia longa antaŭa sperto en la Komitato, en kiu mi mem jam kunverkis du reglamentojn: pri voĉdonado kaj pri intereskonfliktoj. Krome mi estas momente ĝenerala sekretario de la verdula partio en mia provinco, mi konas la rolon.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Unue mi volas zorge kaj senmanke plenumi la sekretariajn taskojn: superrigardi la dokumentojn, sekvi limdatojn, kaj gvidi la Komitaton. Bona plenumado de tio jam subtenos la aliajn estraranojn kaj la komitaton. Sed due mi volas dediĉi tempon al homa kontakto kun komitatanoj, komisiitoj, eblaj komitatanoj, ktp. La TEJO-estraro ne estu senvizaĝa institucio en Roterdamo, ĝi estas grupo da junuloj, kiuj estas meze en la movado. Per la organizado de la IJK mi sukcesis pligrandigi mian jam signifan konataron en la junulara movado, kaj mi planas baldaŭ persone koni ĉiujn komitatanojn. Tiel mi ankaŭ povos subteni la laboron pri Landa Agado, kiu tre dependas de tiaj personaj kontaktoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– En tiu ĉi jaro estis malmultaj kandidatoj por la estraro, kaj kelkaj estraranoj demisiis aŭ malaktiviĝis. Tio ne devus esti problemo kun la abundo da kandidatoj en 2020. En pli longa daŭro granda problemo estas la divido inter la eŭropa aktiva kerno de la movado, kaj la malfortaj asocioj en multaj landoj. Tiu problemo kompreneble ne estos solvita per petado de plia subvencio en Eŭropo, ni devas aŭskulti la bezonojn de aktivuloj en ĉiuj landoj.

– Junaj Esperanto-parolantoj laŭ mi ne mankas. Fojon post pojo mi malkovras novan interretan komunumon de esperantistoj, kiu floras kaj kreas interesaĵojn, sed ili ne estas ligitaj kun TEJO. Laŭ mi TEJO povus fari multe pli por kunligi tiajn disajn komunumetojn, por tiel teni junulojn aktivaj en iu maniero en la movado.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– En TEJO ekzistas multe da sperto pri multaj temoj. Precipe ĉio, kio rilatas al organizado de renkontiĝoj. Eblas fari multe pli por disvastigi tian sperton: fakaj retlistoj, interŝanĝprogramoj, mentorado, aktivaj komisionoj. Unu bela ekzemplo de tio estas la ĵus reaktiviĝinta komisiono pri Kongresoj. Kiam la Korea Esperanto-Junularo anoncis rezigni pri la IJK 2021, tuj ekestis diskuto pri tio en la Telegram-grupo kaj retpoŝtlisto de TEJO. El tiu diskuto sekvis kunsido, en kiu kelkaj el la plej spertaj organizantoj en la movado kune kreis bonajn ideojn. Se la komisiono plu aktivos, sekvaj IJK-organizantoj ne plu sentos sin sen subteno!

– Resume, mi kandidatiĝas ĉar mi ŝatas aktivi en la movado, kaj mi planas laŭeble multe okupiĝi pri la homoj en la movado dum mia estrarmandato.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-02 09:03

2020-07-01

Pri Io Ajn

Ĉu eksterteruloj kaŝas sin?

Ni ne scias multe pri eksterteruloj, sed ni scias pri homoj. Se oni rigardas la historion, la kontakto inter homoj kaj malpli inteligentaj estaĵoj estas ofte terura laŭ ilia vidpunkto, kaj renkontoj inter civilizacioj kun pli alta kontraŭ kun pli praa teknologio estis malbonaj laŭ la malpli alta. Civilizacio leganta unu el niaj mesaĝoj povus esti miliardoj da jaroj pli antaŭa ol ni. Se tiel, ili estos vaste pli fortaj, kaj eble ne vidos nin kiel pli valoraj ol nia vidpunkto pri bakterioj.

– Steven Hawking

Pro tiaj pensoj, iuj homoj kredas, ke la homaro devas ĉesi elsendi radioondojn en la kosmon. Tiuj elsendoj montras al la universo, ke estas inteligentaj estaĵoj sur nia planedo. Eksterteruloj, kiuj vidas tion, eble alvenos al Tero pro la elsendoj. Eĉ se iliaj celoj estos bonaj, la rezulto eble estos kiel homoj irantaj en arbaron laŭ ties animaloj.

Rigardante la ĉielon, la homaro vidas nenian evidentecon pri eksterteraj civilizacioj. Tio estas la fonto de la Fermi-paradokso. Se la universo estas tiom malnova kaj vasta, kial la homaron ne vidas ajnan alian civilizacion? Ĉu ni estas solaj? Nu, eble ne. Eble eksterteruloj pensas kiel Steven Hawking kaj ili ne plu elsendas fortajn radioondojn por kaŝi sin kontaŭ civilizacioj kiel la nia.

Tamen, estas problemo pri tio. Mesaĝo per radioondoj ja estas evidenteco pri civilizacio sed estas aliaj ebloj trovi civilizacion.

Ekzemple, la homaro havas la kapablon kontroli la atmosferon de planedoj ekster nia sunsistemo. Tio eblas, kiam la planedo pasas inter sia stelo kaj Tero. La lumo de la stelo pasas tra la atmosfero de la planedo kaj sciencistoj povas uzi la spektroskopion kontroli tiujn elementojn kiuj troviĝas en ties atmosfero. La tekniko estas nova kaj nune malforta sed ĝi pliboniĝas jaron post jaro.

Tio povas montri, ke la planedo havas la vivon. Ekzemple, se sciencisto trovus atmosferon kun multe da oksigeno kaj ankaŭ metano, tio verŝajne signifus, ke la planedo havas la vivon, ĉar tiu kombinaĵo ŝajnus tre stranga sen la vivo krei la molekulojn. Eble, tiu tekniko montrus ankaŭ ĉu la planedo havas civilizacion kun teknologio. Ekzemple, per evidenteco de kelkaj kloro-fluoro-karbonoj aŭ aliaj ne-naturaj substancoj.

Eĉ se la eksterteruloj ĉesus elsendi la radioondojn, la homaro trovus ilian planedon. Se ekzistas eksterteruloj en nia galaksio, la homaro baldaŭ trovos ilin per la atmosfero. Kaj ankaŭ male, se ili ekzistas, ili povas trovi nin. Do kaŝado estas senespera, ĉu ne?

Fakte ne. La teknologio kaŝi Teron kontraŭ tiu metodo eble ekzistas. Profesoro David Kipping de la Universitato Kolumbio havis ideon pri tio. Li proponis, ke oni povas uzi laserojn por ŝanĝi la aspekton de atmosfero laŭ spektroskopio. Tiukaze, kiam Tero pasas inter Suno kaj la planedo de eksterteruloj, nia atmosfero aspektus ne-interesa. Alie, oni povas kaŝi la tutan planedon per sufiĉe da laseroj, sendante identan lumon kiel de nia Suno kiam Tero pasas inter ĝi kaj la alia planedo. Tiel, la aspekto de la stelo ne ŝanĝiĝus kiam la planedo pasas antaŭ ĝi.

Tio estas interesa ideo kaj mi rimarkas, ke iu proponis tiun metodon preskaŭ tuj post la malkovro de la tekniko de serĉado. Eble ĉiu serĉilo havas kaŝilon kontraŭ si kiel ia interstela armila konkurso. Ĉu tio signifas, ke tio estas la solvo pri la paradokso? Ĉu ĉiu civilizacio estas mallonge videbla pro novaj teknikoj de kaŝado?

Mi kredas, ke estas problemo pri tiu solvo.

Kvankam tiaj teknikoj povas iel kaŝi planedojn, tio ne funkcias se la eksterteruloj sendas kosmosondilon aŭ kosmoŝipon en la sistemon por kolonii ĝin. Ne gravas se besto bone kaŝas sin se homo konstruas domon sur ĝian kaŝlokon. Kaj tio estas la problemo pri la Fermi-paradokso. La paradokso ne vere temas pri kial la homaro ne vidas evidentecon de radioondoj aŭ atmosferoj kun kloro-fluoro-karbonoj. Ĝi temas pri kial nia sunsistemo ne jam estas parto de interstela civilizacio post miliardoj da jaroj de steloj en la universo antaŭ la ekesto de Tero.

Jen la grava punkto: Eble iuj eksterteruloj kaŝas sin kontraŭ la homaro sed tiu strategio ne funkcios por ĉiam. Kiam la homaro sendos kosmoŝipojn en la galaksion por preni novajn stelojn kaj planedojn, tiam civilizacio en tiu sistemo ne plu estos kaŝebla. Kaj se la homaro deziras eviti tiun problemon, la sola solvo estas fariĝi tiel forta kiel la alia civilizacio.

de Pri Io Ajn je 2020-07-01 20:52

Esperanto.blog

Arinze Stanley faras ege bonkvalitajn desegnaĵojn

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
Ĉu vi jam aŭdis pri Arinze Stanley? Li estas 27-jaraĝa niĝeria artisto, kiu pli kaj pli impresas interretuzantojn pere de sia perfekta verkaro. Unurigarde oni dubas, ĉu iliaj bildojn konsistas el fotoj aŭ desegnaĵoj. Eble eĉ je la dua rigardo. Jen la koncerna retejo.

“Mi inspiĝas el travivaĵoj, kaj fundamente el ĉio, kio vekas senton. Mi rimarkas min trapasante horojn prilaboranta artaĵon por stimuli fortajn kaj profundajn emociojn, celante ligiĝon kun miaj spektantoj. Plejofte okazas, ke mi preskaŭ perdas la krajonregadon, kaj la arto fluadas per mi al la papero. Mi verkas laŭ mia 3-P-principo: pacienco, praktiko kaj persisto. Laŭlonge de la jaroj tio helpis min koncerne al perfektigo de mia metio”, tion diras Arinze Stanley, kiu faras desegnaĵojn ekde la aĝo 6 jaroj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-07-01 15:22

Neniam milito inter ni

Ĉeĥa Respubliko: Labourstart Kampanjo: Haltigu la turmentadon kontraŭ la sindikato en la flugkompanio Ryanair

01/07/2020 La sindikato de la flugservado B.United estis ĵus registrita en Ĉeĥa Respubliko. Ĝi reprezentas la proprajn kaj la portempajn dungitojn de Ryanair. La 28an de majo, la laboristoj informis Ryanair pri la ekzistado de la sindikato, kaj petis...

de neniammilitointerni je 2020-07-01 13:00

La Balta Ondo

Jubileoj kaj memordatoj en julio 2020

ondo1. Antaŭ 15 jaroj mortis Fernando de Diego de la Rosa (1919-1933-2005), hispana tradukisto, redaktoro kaj esperantisto, loĝinta en Venezuelo kaj Pollando; unu el la plej elstaraj Esperanto-tradukistoj (Cigana romancaro de F. García Lorca, 1971; La inĝenia hidalgo Don Quijote de la Mancha de M. Cervantes, 1977; Boule de suif de G. Maupassant, 1982; D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde de R. Stevenson, 1985; La familio de Pascual Duarte de C. J. Cela, 1985; Sentempa simfonio: Poem-antologio hispana, 1987; Norda odiseado kaj aliaj rakontoj de J. London, 1988; Drolaj rakontoj de H. Balzac, 1989; Cent jaroj da soleco de G. García Márquez, 1992; La oldulo kaj la maro de E. Hemingway, 1996 k. m. a.); aŭtoro de Pri Esperanta tradukarto (1979), Nuevo método de Esperanto para clases y autodidactas (1982), Pri literatura kritiko (1984), Gran Diccionario Español-Esperanto (2003). Kunaŭtoro de Literatura Manifesto ’87, laŭreato de la OSIEK-premio (1997, pro la traduko de Cent jaroj da soleco), honora membro de UEA (1993).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 70-72.

3. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Nicolina Gabrielli (1920-1955-2016), itala ĵurnalistino, verkistino, eldonistino kaj esperantistino konata en Esperanto kiel Lina Gabrielli kaj Lina Trenner Gabrielli; aŭtorino de sep beletraj libroj en Esperanto: La kombilo (1962), Bill kaj Lazuraj Okuloj: aŭ du kuleretoj da ĉielo (Kun A. Goldoni, 1964), Karnavalo (1973), Ni devas vivi (Kun K. Walraamoen, 1974), La ĝardeno de la urbestro (1978), Vivendo (1979), Nuancoj (Kun K. Szczurek, 1980) kaj de kvin tradukoj. Ŝi eldonis, plejparte kun la eldonmarko Plejado, kvardekon da libroj, inter kiuj, krom ŝiaj propraj verkoj, estis la kvarvoluma preskaŭ milpaĝa antologio Tra la parko de la franca poezio, kiun kompilis, tradukis kaj komentis G. Waringhien; honora membro de UEA (2001).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 99-100.

3. Antaŭ 10 jaroj mortis Umesao Tadao (1920-1945?-2010), japana kultura antropologo, iniciatinto kaj direktoro de la Japana Nacia Muzeo de Etnologio, kaj esperantisto, Esperanto-instruisto, aŭtoro de La spirito de Esperanto (1983), Sepdek sep ŝlosiloj por la japana civilizacio (1987) kaj de la japanlingva esearo Miaj travivaĵoj en Esperantujo (1994), kuntradukinto de Vivo de Zamenhof de E. Privat en la japanan (1965); membro de la Honora Patrona Komitato de UEA.

11. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Vilmos Benczik (1945-1959- ), hungara instruisto, literaturisto, tradukisto, eldonisto kaj esperantisto; redaktoro de Hungara Vivo (1976-90), direktoro de la libroeldonejo de HEA en kiu sub lia direktado aperis 138 Esperanto-libroj; kompilinto kaj redaktinto de pluraj kolektivaj verkoj, i.a.: 25 jaroj: Antologio de belartaj konkursoj (kun W. Auld, 1977), Baza Literatura Krestomatio (1979), Hungara antologio (1983), Baza legolibro por komencantoj (1986), Lingva arto. Jubilea libro omaĝe al William Auld kaj Marjorie Boulton (1999), aŭtoro de pluraj artikoloj, recenzoj, antaŭ- kaj postparoloj (kelkaj el ili aperis en lia esearo Studoj pri la Esperanta literaturo, 1980), tradukanto; prezidanto de HEA (1990-92), komitatano de UEA (1980-86), prezidanto de la juĝkomisiono de Belartaj Konkursoj de UEA (1986-2002), membro de la Akademio de Esperanto (2001- ); honora membro de UEA (2016).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 32-34.

14. Antaŭ 70 jaroj naskiĝis Gianfranco Molle (1950-1975-2018), itala muzikinstruisto, kanzonisto kaj esperantisto, kies kantoj, gitare akompanitaj de li mem, estas registritaj en ses liaj albumoj: La vojo (1976), Horo da opozicio (1978), Kontakto (1979), La Poezio de la Patrolo (1980), Baf! (1985), La Fiŝkaptisto (2007), en kelkaj kolektoj kaj en Esperanta Songazeto.

15. Antaŭ 65 jaroj naskiĝis Jouko Lindstedt (1955-1969- ), finna lingvisto kaj esperantisto; aŭtoro de pluraj artikoloj kaj recenzoj aperintaj en libroj kaj gazetoj, kunaŭtoro kaj redaktoro de la Hejma vortaro (1999), redaktoro de Planlingvistiko (1981-83); prezidanto de la estraro de la Fondumo Esperanto (2001- ), membro de la Akademio de Esperanto (1998- ); kunverkinto de la Manifesto de Raŭmo (1980); laŭreato de la titolo “La Esperantisto de la Jaro 2000” (kun H. Bakker kaj M. La Torre); patro de tri denaskaj esperantistoj.
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 179-180.

16. Antaŭ 160 jaroj naskiĝis Félicien Menu de Ménil (1860-1901-1930), franca diplomato, komponisto kaj esperantisto; aktiva propagandisto de Esperanto kaj aŭtoro de pluraj artikoloj, redaktoro de La Revuo (1906-14) kaj Franca Esperantisto (1908-12), aŭtoro de Les préjugés contre l’Espéranto (1908) kaj Muzika Terminaro (1908), komponinto de muziko por pluraj Esperanto-kantoj, i.a., por la Zamenhofa poemo La Espero, kiu iĝis la himno de Esperanto; membro de la Lingva Komitato (1914-30).

21. Antaŭ 40 jaroj mortis Aleksandr Logvin (Александр Порфирьевич Логвин, 1903-1923-1980), sovetunia fervojisto, ĵurnalisto kaj esperantisto, konata en Esperanto kiel Aleksandro Liljer; aŭtoro de la poemaro Sur la vivovojo (1964) kaj de la posteume eldonita La lasta taglibro de l’ poeto (2003).

27. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Tazio Carlevaro (1945-), svisa kuracisto, psikiatro, psikoterapiisto, interlingvisto, idisto, esperantisto kaj konanto de pliaj planlingvoj; prezidanto de la kooperativo de Literatura Foiro (1980-85), kunaŭtoro de Esperanto en perspektivo (1974), aŭtoro de Eseo pri Ido (1976), Esperanto aŭ Interlingua?.. (1977), Sociopsikologio kaj grupodinamiko de la Esperanto-movado (1977), Che cos’è l’Esperanto (1985), Per costruire una lingua. Manuale d’interlinguistica (1993), Bibliografio di Ido (kun R. Haupenthal, 1999), Cxu Esperanto postvivos la jaron 2045? (1999) k. a.; honora membro de SES (2019).

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la somera numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/07/julio-6

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Jubileoj kaj memordatoj en julio 2020 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-07-01 12:25

Libera Folio

Carlos Pesquera Alonso: ”Mi pensas ke indas fortigi la landajn sekciojn”

Carlos Pesquera Alonso estas la dua el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de prezidanto, sed pretas ankaŭ esti vicprezidanto aŭ ordinara estrarano. Li estas 31-jara hispana socia esploristo kaj doktoriĝa studento, nun loĝanta en Potenco (Potenza), Italio.

Carlos Pesquera Alonso.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi jam kandidatiĝis al la estraro de TEJO dum la 73a IJK en Aneĥo kaj la kialo estas la sama, helpi nian movadon. Ekde mi iĝis 14 jaraĝa, mi partoprenas en politikaj kaj sociaj asocioj. Mi ĉiam aktive engaĝiĝas, ĉar mi konsideras ke tio estas la plej kohera maniero por subteni movadon al kiu mi apartenas. Do, sendube mi portas tiun multjaran sperton, kiu inkludas la organizadon de la 74a IJK en Badaĥozo.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Komence de la jaro mi trejnis Usonajn Esperantistojn en Ĉikago. Tie mi rimarkis ke estas multaj junaj Esperantistoj kiuj lernis per Duolingo kaj uzas Amikumu-n, sed ili ne estas aktivaj pli ol loke. Similan impreson mi havas pri Ĉinio. Tial, mi pensas ke indas fortigi la landajn sekciojn. Kelkfoje temas nur pri partopreni rete en iliaj kunsidoj, kontaktigi ilin kun Esperantistoj kiuj havas specialajn lertecojn aŭ konsili pri organizado de renkontiĝo.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Juneco kaj internacieco. Ili samtempe estas tre pozitivaj ecoj de TEJO, sed ili malhelpas pro la kutimaj ŝanĝoj dum la juneco kaj la malfacileco renkontiĝi pro la disvastigo de Esperanto. Tiuj ecoj ĉiam estos tie. Laŭ mi, ili klarigas la ĥaoson dum la lasta mandato, sed ju pli ni estos des pli da helpo ni povos ricevi de la aktivuloj. Tial fortigi la personaj rilatoj en la landaj sekcioj utilos ankaŭ je la internacia nivelo. Aldone, la fortigo de la reta nivelo, kiun la pandemio antaŭenpuŝis, ja helpos tiaflanke. Pli specife, la temo kiu plej zorgigas min estas la IJK venontjare. Kiel komisiito pri kongresoj mi jam laboras por trovi solvojn. Ni laboras aktive por tiu komuna celo, do ni profitas de la teamforteco de TEJO, kiu utilas ne nur por tiu ĉi defio.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas granda reto de junuloj kun similajn interesojn, sed havi reton ne sufiĉas. Oni ne aŭtomate ekscias pri la aliaj. Do, la estraro de TEJO estu faciliganto por ke la membroj interkonatiĝu. Se la junuloj konscias ke TEJO ne estas abstrakta institucio sed strukturo por konstrui komunan celon, por ekkoni amikojn kiuj grandigos vian menson… ni sukcesos. Tial, helpi organizadon de renkontiĝoj kie krei personajn rilatojn aŭ provizi de kontakton por realigi projektojn estas ege bonaj manieroj por fortigi la movadon pere de TEJO.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-07-01 09:25

Muŝkalkulanto

Lingvostudo — Malfacilaĵoj

Lingvostudo — Malfacilaĵoj

Pri lingvoj, mi ne multe progresis dum la pasintaj du semajnoj. Multaj aferoj okazis lastatempe. Unue, ni atingis novan hundidon kaj ŝi havas nur 8 semajnojn. Due, granda projekto okazis ĉe mia laborejo kaj ĝi nur finiĝis hieraŭ. Trie, eble ĉar tro da aferoj okazas samtempe, mi tre suferas de deprimo lastatempe.

Pasintsemajne, mi iom pensis ke nun la japana, esperanto, kaj la hispana enuigas min. Mi iom konsideris studi aliajn lingvojn, plejparte aliajn planlingvojn. Aparte Globasa, Lidepla, kaj Pandunia interesis min sed ankaŭ mi pensis pri kelkaj naturaj lingvoj — la ĉina, la germana, la sveda, la haitia… Mi eĉ komencis fari studkartaron de Globasa. Sed por nun, mi decidis ne aldoni alian lingvon. Mi ne havas sufiĉe da tempo por alia lingvo, kaj mi scias ke mia amo por la japana, la hispana, kaj Esperanto revenos kiam la deprimo malfortiĝos. Aldone, pli kaj pli mi volas daŭre studi la korean. Mia bona amiko parolas ĝin denaske, kaj la similoj al la japana estas tre interesaj.

La japana
Laŭ Anki, mi nun scias 966 el la oftuzataj kanĝioj. Mi multe pensis pri studkartoj lastatempe. Mi ŝanĝis la agordojn por Anki por ke tiam kiam mi forgesos karton, la programo ne tiom punos min. Aldone, mi scias ke mi devus uzi la programon ne nur por kanĝioj, sed ankaŭ por la vortprovizo. Sed, mi pigras kaj tial mi pensas ke mi ne komencos uzi Anki tiel ĝis post mi lernos ĉiom el la kanĝioj.

Laŭ LinQ, mi scias 4524 vortojn. Mi ne legis multe lastatempe. Mi legis pri la gramatiko de la japana en la japana ĉe 国語文法. Mi komprenis la ĉapitron kiun mi legis, sed nun mi ne vere povas priskribi tion kion mi legis esperante. Mi supozas ke oni povus diri ke mi legis pri gramatikaj komplementoj. Oni povas fiksi komplementon ĉe aŭ subjekto aŭ predikato. Strange, komo povas ŝanĝi la lokon kie komplimento fiksiĝas!

男の子は泣きながら走る女の子を追いかけた。
Dum li ploris, la knabo ĉasis kurantan knabinon.
男の子は、泣きながら走る女の子を追いかけた。
La knabo ĉasis knabinon kiu ploris dum kurado.

Mi konscias ke tiaj aferoj ekzistas ankaŭ en mia denaska angla… sed kompreni la ideon per la japana estis tre malfacile.

Mi aŭskultis muuuuuuultajn epizodojn de la podkasto Nihongo Con Teppei. La plej interesa epizodo kiujn mi aŭskultis temis pri kiam Teppei uzas la retejon Italki por instrui la japanan al siaj aŭskultantoj. La aŭskultantoj de lia podkasto ofte iom surpriziĝas kiam ili komencas lecionojn kun Teppei, ĉar ilia mensa bildo de Teppei kaj la realo de Teppei malsamas.

Mia menskuracisto volas ke mi serĉu japanon por lingva interŝanĝo.

Esperanto
Mi ne vere studis Esperanton lastatempe. Mi parolis kun homoj en babilejoj, kaj mi ludis ludon kun aliuloj ĉe skribbl.io. Mi iomete legis, sed ne de la libro Ĉu vi kuiras ĉine? …Anstataŭ, mi legis la manifeston de Raŭmo. Mi pensas ke mi ŝatus legi pliajn tiajn dokumentojn. Oni foje parolas pri Raŭmismo aŭ Finvenkismo… Mi supozas ke per legado de la historiaj dokumentoj, mi pli bone povas kompreni esperantan kulturon.

La hispana
Laŭ LinQ, mi scias 1888 vortojn en la hispana. Mi legis nur iomete, sed mi aŭskultis kelkajn epizodojn de la podkasto Spanishpodcast.net. Iu demandis al mi: “Kial vi ne vere provas paroli la hispanan?” Mi pensis pri tio, kaj aliĝis al diskorda servilo por lernantoj de la hispana. Tamen mi ankoraŭ ne vere uzis ĝin.

Jen nia du hundoj:


Lingvostudo — Malfacilaĵoj was originally published in Muŝkalkulanto on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

de Lilia je 2020-07-01 01:39

2020-06-30

Neniam milito inter ni

Ĉinio estas akuzata pri truda steriligo de Ujguraj virinoj

Ujgura virino kaj ŝiaj gefiloj en Kaŝgar, ĉina regiono Ŝjinĝjiango, la 4an de junio 2019. GREG BAKER / AFP 30/06/2020 Porparolanto de la ĉina diplomatio refutis tiujn asertojn certigante, ke ili estas «senbazaj». En la regiono Ŝjinĝjiango, plimulte islama,...

de neniammilitointerni je 2020-06-30 20:07

UEA facila

Laŭzano

Laŭzana Esperanto-Societo havas 50 membrojn aktivajn kaj pasivajn, kiuj kunsidas du aŭ trifoje monate. Ilia plej granda plezuro estas realigi filmojn kiuj spekteblas enjutube (esperatolausanne ... enskribu ĝin unuvorte). Nun la membraro verkas kvin libretojn, kiuj ĉiuj komenciĝas per la samaj dek linioj. Ĉiu kun plezuro daŭrigas la rakonton laŭ sia propra imago dum dek kvin ĉapitroj. La rakonto nomiĝas: LA FANTOMOJ DE LA LAGO.

2020-06-30 15:56

Revuo Esperanto

AMO 65 – modela ekzemplo de aktiva Landa Asocio


Ni alkroĉas la prezentaĵon de Jose Antonio del Barrio, la prezidanto de la hispana landa asocio, HEF. Tio donas agan modelon por pliaj sekcioj, eĉ tra la mondo. Hispanio povos ludi eksterordinaran rolon en la monda evoluigo de la Landa agado, ĉar ĝia lingvo estas parolata (kun variaĵoj tra ĉ. trideko da landoj tra latinameriko, kie en la plimulto da kazoj malfortas aŭ ne ekzistas Landaj Asocioj.Aparte valoras la kulturan agadon de HEF, kune kun bona rego de retaj ebloj publikigi valorajn programojn.

En la PDF vidu ekrankapton de la tre varia publiko, kune kun fotoj de kvar kontribuintoj.

Nekompleta listo de la landoj de partoprenintoj: Belgio, Brazilo, Britio, Burundo, Francio, Hispanio, Irano, Italio, Hungario, Kanado, Kroatio, Norvegio, Portugalio, Rumanio, Rusio, Svislando, Togolando, kun du pliaj homoj, kies landoj ne estas malkovreblaj, kaj eble aliaj. Se mankas via lando, bv. reklamacii!
Agado en Hispanio Barrio. Prezentaĵo de Jose Antonio del Barrio [Elŝuti]

de Redakcio je 2020-06-30 14:27

Esperanto.blog

Vendata: kvazaŭa vilaĝo de la sovaĝa okcidento

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
En Nov-Zelando, ĉe la kampara regiono de Ruatiti, kontraŭ 7,5 milionoj da usonaj dolaroj oni vendas la propaĵon “Mellonsfolly Ranch”, kiu enhavas tiun “vilaĝon” konstruita en 2006 laŭ trajtoj tiaj de la usona subŝtato Vajomingo en tiu tempo de la jardeko 1860.

Krom kelkajn ordinarajn kontruaĵojn, tiu pli ol 350-hektara propraĵo posedas dek konstruaĵojn laŭ tiu epoko, kiel la oficejo de ŝerifo (policestro), la juĝejo (ĝi funkcias kiel kinejo) kaj la trinkejo. La propraĵo havas ankaŭ 20 litojn, 10 banĉambrojn kaj mielvendejon – en 2019 Mellonsfolly Ranch produktis pli ol 15 tunojn da mielo per pli ol 600 abelujoj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-06-30 13:37

Global Voices

Protekti la antikvan alfabeton de Kartvelio en cifereca epoko

Transliterigo estas ofte uzata nuntempe por ridindigi ion aŭ iun.

Kartvela alfabeto. Laboro por la konkurso “Ni verku en la kartvela lingvo”. Foto de la oficiala retejo “Ni verku en la kartvela“.

 [La ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en Esperanto, krom [en] = en la angla]  aŭ [ka] = en la kartvela lingvo]

La sekva artikolo estas partnera afiŝo de EurasiaNet.org, verkita de Monica Ellena, republikigita kun permeso. [ĉiuj ligiloj en la angla]

La fingroj de Dato Dolidze malrapide moviĝas sur la malnova poŝtelefono, kiam li skribas tekstmesaĝon al sia filo.

“Mia telefono havas nur la latinan alfabeton, do ĉiun fojon, kiam mi mesaĝas, mi bezonas transigi la kartvelajn literojn en la latinajn. Jen turmento”, diras la iom pli ol kvindek jarojn aĝa oranĝvendisto en la Tbilisa agrikultura bazaro.

Kvankam pli novaj saĝtelefonoj ebligas uzon de la kartvela alfabeto, multaj en Kartvelio — kie la averaĝa laborpago estas 333 dolarojn [ĉ. 300 €] monate — trovas sin, kiel Dolidze, devigataj konservi pli malmultekostajn kaj malnovajn telefonojn.

La unika alfabeto de Kartvelio estas unu el la pretervolaj viktimoj de tiaj ciferecaj damaĝoj.

La kurboriĉa kartvela alfabeto estis alloganta klerulojn kaj kaligrafiistojn dum jarcentoj, antaŭnelonge ankaŭ la Organizaĵon de Unuiĝintaj Nacioj pri Edukado, Scienco kaj Kulturo [UNESKO]. En decembro 2016 Unesko metis la kartvelan alfabeton en sian liston de nemateria kultura heredaĵo de la homaro [en].

La kartvela fakte prezentiĝas en tri skriboj: mĥedruli, kutime uzata hodiaŭ, kaj en du antikvaj skriboj, asomtavruli kaj nusĥuri, uzataj precipe en religiaj skriboj kaj en la plimulto da malnovaj dokumentoj. La tri skriboj, kiel diris Unesko en sia propono [en], “kunekzistas danke al siaj diferencaj funkcioj, reflektantaj la multflankan kulturan identecon de Kartvelio”.

Dubinde, ke la kartvelan alfabeton minacas nun danĝero. Sed ĝi estas lingvistika postiĝinto, uzata nur por la kartvela kaj parencaj lingvoj de Kartvelio, tiaj kiel la mingrela kaj la svana, parolataj de proksimume 3,7 milionoj da homoj, aŭ 0,06% de la monda loĝantaro. Dume, malgrandaj lingvoj tutmonde formortas po unu ĉiujn 14 tagojn [en], kaj iuj en Kartvelio klopodas, ke iliaj lingvo kaj alfabeto estu konservataj longtempe.

“Malgrandaj lingvoj estas aparte sendefendaj nuntempe kaj tial bezonas protektadon”, diras Nino Doborĝginidze, estro de la Instituto de Lingvaj Studoj de la Ŝtata Universitato “Ilia Ĉavĉavadze” [en] en Tbiliso. Manko de teknologia evoluigo por tiaj lingvoj, inkluzive la kartvelan, siavice malhelpas la internacian diskonigon de valoraj kartvellingvaj materialoj, ekzistantaj en diversaj komunikiloj, parole, manskribe kaj presite”.

Laŭ raporto de Unesko publikigita en 2015, el la 7100 lingvoj, nuntempe parolataj tutmonde, oni uzas enrete nur 500, kaj Google, la dominanta serĉilo de la mondo, subtenas nur 348. Kaj eĉ el tiuj lingvoj, kiuj sukcesis enretiĝi, por multaj estas limiĝoj: la kartvela, ekzemple, estas prezentata nur per unusola tiparo en Microsoft Word.

Sekve de la limigita interreta atingopovo de Kartvelio, la latina alfabeto estas ofte uzata. Eldonejoj aŭ provizantoj de servoj, ekzemple, emas uzi la latinan alfabeton en siaj reklamaj tekstoj: 25% da rabato de novaj alportaĵoj skribiĝas “25% p’asdaklebas akhal ch’amosvlis” anstataŭ “25% ფასდაკლებას ახალ ჩამოსვლის”.

Aperis privataj iniciatoj por subteni la reprezentadon de Kartvelio en Interreto. En 2015, industria dezajnisto Zviad Cikolia kunlaboris kun la plej granda pruntedonanto de Kartvelio, TBC Bank, kaj lanĉis la konkurson #WriteinGeorgian (“#Skribuenlakartvela”), alvokantan la kreemon de volontuloj por krei novajn stilojn por la alfabetaj signoj. Kartveloj reagis entuziasme, sendinte 160 novajn tiparojn dum kvin semajnoj.

“Nia lingvo kaj nia alfabeto estas nia heredaĵo; ĝi estas trezoro, kiu devas esti ne nur protektata, sed ankaŭ vivtenata kaj ĝisdatigata”, klarigas Cikolia, 45-jaraĝa fidela subtenanto de la uzo de la kartvela skribo en ĉiutaga cifereca komunikado. “La mondo pli kaj pli cifereciĝas, kaj niaj signoj devas esti kapablaj evolui kaj adaptiĝi al la realo, kiu jam ne estas nur surpapera”.

Laŭ vortoj de Cikolia, antaŭ marto 2016 ĉiuj tiparoj devus esti akireblaj en la retejo [ka] de la konkurso por libera elŝuto. “La estonteco estas gloka [angle glocal, kofrovorto el global kaj local; kosmopolita kaj regiona samtempe, ndlr]: malgraŭ la tutmondiĝo, mondcivitanoj plue ŝatos siajn naciajn tradiciojn”, rimarkas Cikolia. Konklude li rimarkigas ke “ŝanĝi la klavaron okupas du sekundojn, sed multaj homoj ne bonvolas fari eĉ tion”.

Najbara Armenio frontos similajn defiojn, ĉar ankaŭ ĝi havas unikan lingvon kun alfabeto, uzata sole por la armena.

Transliterigo estas ofta, precipe en la vasta diasporo, sed ne nur, klarigas Gegham Vardanjan, la ĉefredaktoro de la amasinforma diskutejo Media.am [am|en]. “Precipe ĉe la multaj armenoj, kiuj loĝas ekster Armenio, estas kutimo transliterumi tekstojn, konverti ilin en alian alfabeton. Ne ĉiuj uzas la latinan skribon: armenoj en Rusio verkas armene en la cirila alfabeto. La rezulto estas nur bizara, ofte simple nekomprenebla.”

Samkiel en Kartvelio, entuziasmuloj prenis la iniciaton. Zohrab Jeganjan, gazetara ataŝeo ĉe la ombudsmano de Armenio, laciĝis vidi mistrakton de la armena interrete kaj elverŝis siajn sentojn sur sian Facebook-paĝon. “Ni faru la 7-an de februaro la tago por skribi armene en Interreto”, skribis li en afiŝo de 2012. Sekvis grandega reago, kaj en Armenio, kaj en la diasporo.

“Estis homoj, kiuj sole parolis armene kaj decidis lerni skribi armene, komencantaj per mesaĝoj en sociaj amaskomunikiloj”, rakontis Jeganjan al EurasiaNet el Erevano. Laŭ liaj vortoj, dum la armena registaro estis relative neaktiva en subtenado de la alfabeto, estas signoj, ke la privata sfero pli kaj pli adoptas ĝin. “Antaŭ nelonge unu provizanto de telekomunikadaj servoj komencis sendi tekstojn al siaj klientoj en la armena skribo, anstataŭ la antaŭe uzata latina alfabeto”, li diris.

La popola apogo reenmodigis la naciajn skribojn, laŭ aserto de Jeganjan, ĉar homoj komencis kompreni, ke iliaj specifaj alfabetoj estas unike taŭgaj por reprezenti la sonojn de ilia lingvo.

“Transliterigo ne plu estas laŭmoda”, diras Jeganjan. Laŭ liaj vortoj, nuntempe “transliterigo ofte estas uzata por ridindigi ion aŭ iun”.

de Ileana TETEREVA je 2020-06-30 12:32

La Balta Ondo

Dramo de Słowacki en nova traduko

BalladynaLa Nacia Legado estas iniciato de la prezidanto de Pollando, kiu elektas verkon el la pola literaturo, kiu estos legata la unuan sabaton de septembro tutlande en bibliotekoj, asocioj, fare de famuloj en televido k. s. Bjalistoka Esperanto-Societo partoprenas la eventon de pluraj jaroj, eldonante la verkojn en Esperanto-traduko. Al ili apartenas, interalie, La Pupo de Bolesław Prus, Antaŭprintempo de Stefan Żeromski kaj reeldono de Quo Vadis de Henryk Sienkiewicz.

Nian iniciaton volonte subtenis esperantistoj el la tuta mondo, al kiuj ni sendis la tekstojn – multas artikoloj kaj registraĵoj, en kiuj oni legas polan literaturon en la internacia lingvo, pri kio ade raportis novaĵservoj de pluraj landoj.

Por 2020 estis elektita Balladyna de Juliusz Słowacki. La kvinakta romantikisma dramo estis verkita en 1834 en Ĝenevo. Ĝiaj ĉefaj temoj estas la avideco je regado kaj maturiĝanta krimemo. La titolo estas la nomo de la heroino, ne senkiale rilata al balado, en kiu aperas fantastaj motivoj kaj popola folkloro.

Al kelkaj Esperanto-tradukoj el la verkaro de Słowacki (plej konataj de Grabowski, interalie, Mazepa, En Svisujo kaj Patro de pestuloj) aliĝos Balladyna, esperantigita de Lidia Ligęza. Ni invitas ĉiujn la 5an de septembro 2020 je 15h00 al Centro Ludoviko Zamenhof en Bjalistoko, kie ni rakontos pri la aŭtoro, prezentos la libron, legos ĝiajn fragmentojn kaj renkontiĝos kun la tradukintino.

Esperanto-kluboj, kiuj ŝatus ricevi ekzempleron de la libro por legi ĝin ĉe si en tiu tago, povas kontakti nin per kontakt@espero.bialystok.pl. Estus bone registri la eventon. La eldonon finance subtenis la urbo Bjalistoko.

Przemysław Wierzbowski

Bildo: “Balladyna”, pentraĵo de Wojciech Gerson (1900).

Ĉi tiu artikolo aperis en la somera numero de La Ondo de Esperanto (2020).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2020, №2 (304).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/06/pollando-26

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Dramo de Słowacki en nova traduko appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-06-30 11:39

Libera Folio

Reta festivalo okazadas ĉie kaj nenie

Pro la kronvirusa epidemio la plej multaj ĉeestaj Esperanto-aranĝoj en la mondo estas provizore nuligitaj. Anstataŭe multo okazas en la reto, kaj iuj el la plej gravaj aranĝoj estas kolektitaj sub la komuna nomo MondaFest' 2020. Kadre de tiu reta festivalo okazos interalie la ĉi-jara Internacia Junulara Kongreso, kaj la Virtuala Kongreso kiu anstataŭos la nuligitan UK-n.

Anoj de la LKK de la ĉi-jara, nuligita Universala Kongreso dum la inaŭguro de MondaFest' 2020.

La reta festivalo MondaFest' 2020, kunordigata de UEA kun teknika helpo interalie de la organizaĵo Edukado@Interreto, estis inaŭgurita la 20-an de junio kaj daŭros ĝis la 20-a de septembro. La inaŭguro kun varia programo estis dissendita per YouTube kaj Facebook. La muzikan programon de la festivalo kunorganizas Floréal Martorell kaj la eldonejo Vinilkosmo.

En la programo de la inaŭguro krom diversaj paroladoj estis pluraj muzikaj interludoj, kaj ĝi iĝis granda publik-sukceso: la elsendon vizitis sume proksimume sep mil spektantoj, kvankam ne eblas scii, kiel longe ili efektive sekvis la programon. Dum la inaŭguro estis elsendita ankaŭ la salutmesaĝo de alta reprezentanto de Unuiĝintaj Nacioj, kiu iĝis spektebla aliloke en la reto jam kelkajn tagojn pli frue.

Post la inaŭguro okazis jam pluraj pliaj programeroj kadre de MondaFest' 2020, interalie diskutoj pri la revuo Kontakto, interaktiva Tago de Azio kaj Oceanio  kaj  renkontiĝo kun la aŭtoro Trevor Steele – la lastaj du per la retkunvena programo Zoom. Krome en Facebook estis elsendita hispanlingva programero, dediĉita al la lanĉo de kurso por hispanlingvanoj.

El tiuj plej populara estis ĝuste la hispanlingva diskuto, kiun en Facebook vizitis 1 400 spektantoj, kaj kiu ricevis preskaŭ 300 komentojn. La unua diskuto pri Kontakto havis sume proksimume 800 spektantojn en Youtube kaj Facebook. La aliaj eroj ŝajne havis kelkajn centojn da spektantoj.

Amri Wandel. Foto: UEA.

– La bezono virtualigi niajn kunvenojn ebligis krei ion tute novan, trimonatan festivalon, kadre de kiu okazos multaj variaj Esperanto-aranĝoj. Ĝia kulmino estos unusemajna Virtuala Kongreso, kun pluraj popularaj tradiciaj elementoj de la UK, tamen en nova virtuala vesto. Kredeble tiuj ideoj kaj kapabloj restos ankaŭ estonte, kiam denove eblos ankau ĉeestaj kunvenoj, eble en la formo de hibrida kongreso, rakontas Amri Wandel, estrarano de UEA pri scienca kaj faka agado.

La koncepto de reta festivalo estis rapide kunmetita pro la pandemio, kaj verŝajne bezonos plian evoluigon. Eĉ se la elsendoj teknike bone funkcias, ne ĉiam estas facile resti bone informita pri tio, kio okazos kaj kiam.

La festivalo havas propran retejon, sed tie troveblas nek plena programo nek spekteblas ĉiuj okazantaj aŭ okazintaj aranĝoj. Ĝis nun tie fakte troviĝas nur du spekteblaj eroj. En la ĉefa retejo de UEA aperas komunikoj pri la festivalo, en aparta retejo de la revuo Esperanto legeblas raportoj pri ĝi, kaj ŝajne plena programo videblas en la retejo Eventa servo.

Tamen mankas loko, kie rekte eblus havi superrigardon pri ĉiuj jam okazintaj eroj. Iuj videoj troviĝas en la Facebook-paĝo de UEA, iuj en la Youtube-kanalo de UEA, iuj en ambaŭ, iuj en aliaj lokoj, kaj la aranĝoj kiuj estis elsenditaj per Zoom ŝajne nenie re-spekteblas, se oni maltrafis la rektan elsendon.

Yves Nevelsteen.

Yves Nevelsteen, komisiito de UEA pri reta agado, konsentas ke ne ĉio jam nun perfekte funkcias, sed atentigas ke la festivalo devis esti aranĝita tre haste.

– MondaFest' estas granda eksperimento. Okazas iom kaose kaj mankas homfortoj. Sed ĝenerale mi tre ĝojas pri la evoluoj; okazas kvazaŭ revolucio ene de UEA. Tiu nova dinamiko allogas novulojn; junulojn. Tio estas en si tre bona afero.

Ĝis nun la programeroj de MondaFest' 2020 grandparte ne estis interagaj, temis ĉefe pri unudirektaj elsendoj. Per Zoom, kun ebleco de vera interaga partopreno, okazas tamen ekzemple la ĉi-jara NASK, la Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto.

Pli da interagaj programeroj oni supozeble povas atendi dum la du ĉefaj aranĝoj de la sezono: la reta IJK de la 11-a ĝis la 18-a de julio, kaj la Virtuala Kongreso, kiu anstataŭas la ĉi-jaran Universalan Kongreson kaj okazos de la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto.

La Virtuala Kongreso estas senpaga por individuaj membroj de UEA kiuj aliĝas ĝis la 26-a de julio, dum aliaj partoprenantoj devas pagi kotizon de 50 eŭroj. (La kosto de individua membreco varias laŭlande de 2 ĝis 44 eŭroj.) Post la 26-a de julio la kotizo por nemembroj altiĝos al 75 eŭroj, kaj ekde tiu dato ankaŭ membroj de UEA devos pagi nealtan kotizon.

Ĉe la reta IJK la baza kotizo por ĉiuj estas 20 eŭroj. Eblas pagi subtenan kotizon de 50 eŭroj, por financi la aliĝon de partoprenantoj el malriĉaj landoj. La plej multaj aliaj eroj de MondaFest' 2020 estas senpagaj kaj malfermaj por ĉiuj.

Lige kun la reta IJK okazos ankaŭ la reta komitata kunsido de TEJO, dum kiu oni elektos novan estraron de la junulara asocio. La komitata kunsido de UEA aliflanke nur parte okazos dum la Virtuala Kongreso. La unua kunsido estos en la lasta tago de la kongreso, sabate la 8-an de aŭgusto. La sekvaj du kunsidoj okazos en la posta semajnfino.


 

de Redakcio je 2020-06-30 09:44

Charlotte Burton: ”TEJO bezonas pli da aktivaj estraranoj”

Charlotte Burton estas la unua el la 13 kandidatoj al la estraro de TEJO, kiu respondis al demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por posteno de ordinara estrarano.

Charlotte Burton estas 31-jara instruisto kaj loĝas proksime al Dallas en Teksaso, Usono. Ŝi instruas la anglan al adoleskantoj kun lernaj handikapoj.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

Charlotte Burton.

– Mi rimarkas, ke TEJO bezonas pli da aktivaj estraranoj. Mi volus, ke almenaŭ unu estu de Nordameriko, kaj mi povas promesi mian aktivecon. Mi estas instruisto, kaj sekretario de mia landa asocio. Mi plue aktivas en la estraroj de kelkaj aliaj Esperanto asocioj en mia lando.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi volas aŭskulti aliajn, kaj helpi tie, kie oni bezonas helpon. Mi volas helpi organizi kaj pluigi la ideojn de miaj kunlaborantoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Verdire, mi ankoraŭ ne scias pri kiuj estas la plej grandaj problemoj, ĉar mi ne estas en iliaj kunsidoj, sed mi pretas lerni kaj helpi.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas granda grupo de pasiaj junuloj, kiuj volas ŝanĝi la mondon (aŭ almenaŭ la movadon iom). Ni uzu tion per aŭskulti kaj organizi. Kiujn ideojn multaj homoj havas sendepende? Kiujn ideojn bezonas antaŭe la helpo de aliaj? Kie estas la ideemaj homoj, kaj kie estas la faremaj homoj, kiuj nur mankas direkton? Ni kunlaboru kaj ĉiu uzu siajn fortojn por pluigi niajn celojn kune.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

de Redakcio je 2020-06-30 04:53

2020-06-29

UEA facila

La Monda Festivalo de Esperanto komenciĝis!

La Inaŭguro de MondaFest’ 2020, la Monda Festivalo de Esperanto, okazis la 20-an de junio je 12:00 UTC. La programo daŭris 2:30 horojn kaj eblis spekti ĝin en reala tempo ĉe UEAviva, la kanalo de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en Jutubo. Estis paroladoj de Duncan Charters (Prezidanto de UEA), Margaret Zaleski-Zamenhof (ano de la familio Zamenhof), Humphrey Tonkin, Sara Spanò kaj Rakoen Maertens (kiuj okupiĝas pri agado por Esperanto ĉe Unuiĝintaj Nacioj), Orlando Raola (estrarano de UEA pri Kulturo kaj Kongresoj) kaj Jérémie Sabiyumva (estrarano de UEA pri Afriko). La tuton reĝisoris la vicprezidanto de UEA, Fernando Maia. La inaŭguro ankaŭ enhavis riĉan muzikan programon, kun partopreno de Fransoazo, Kriztoff, jOmO, Manno Montanna kaj Joel Muhire. Por fermi la aranĝon Amira Chun kantis la himnon de Esperanto, “La Espero”, akompanate de la Sankt-Peterburga Simfonia Orkestro, gvidata de Igor Ponomarenko. Tiu ero estis produktita de la esperantisto Jo Haazen kaj de li donacita al UEA en 2019. Eblas spekti ĝin en la jutubkanalo de UEA, UEAviva. La viv-elsendo okazis en tri platformoj: la retejo MondaFest.net, la jutubkanalo UEAviva, kaj la paĝo de UEA en Fejsbuko. La elsendo en Fejsbuko atingis 6000 homojn dum la unuaj 2:30 horoj, el kiuj 2000 aktive reagis al la elsendo (“ŝatis”, komentis, diskonigis aŭ simple spektis). Nur en Fejsbuko dum la vivelsendado: 130 reagis per “ŝato”, “amo” ktp., 200 diskonigis al aliaj, kaj 1700 efektive spektis ĝin. En Jutubo: 600 homoj spektis realtempe. Kelkaj spektis familie hejme aŭ kun lernantoj. En la retejo ne eblis kalkuli precize, tamen ni povas diri, ke pli ol 2300 homoj spektis realtempe. Tio estis tre bona rezulto! La postan tagon ni ricevis belan surprizon. Ni vidis, ke la esperantistoj ankoraŭ aktive sekvas la aferon. En la 24 horoj post la inaŭguro pli ol 1700 jam spektis ĝin en UEAviva. La filmeto de la Somera Inaŭguro fariĝis unu el la plej spektataj filmoj de la lastaj kvin jaroj en tiu kanalo, kaj la nombro de abonantoj kreskis je pli ol 200 homoj. En Facebook la filmo de la inaŭguro jam atingis preskaŭ 11 000 homojn, kun pli ol 3100 spektoj. Kaj la paĝo baldaŭ superos 7600 abonantojn. Por sekvi la aktualan programon kaj novaĵojn de MondaFest’ 2020: https://MondaFest.net https://EventaServo.org https://RevuoEsperanto.Org Tvitero (https://Twitter.com/UEAviva kaj https://Twitter.com/Revuo_Esperanto) Fejsbuko (https://Facebook.com/Universala.Esperanto.Asocio) Jutubo (https://YouTube.com/UEAviva). Abonu ankaŭ la Festivalan Kurieron kaj la Gazetarajn Komunikojn de UEA. Fernando Maia Jr.

2020-06-29 22:08

Esperanto.blog

Irano faris kaptordonan leteron kontraŭ Donald Trump

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
Hodiaŭ (lunde, la 29-an) la irana registaro faris kaptordonan leteron kontraŭ Donald Trump pro ties partopreno en la mortigo de la generalo Qaseim Soleimani, okazinta en Irako je la 1-a monato ĉi-jare. Krome la landaj aŭtoritatoj petis al la internacia organizo de krimo-polico – Interpol – helpon je la kapto de la usona prezidanto. Tiurilate Interpol, kiu havas sian sidejon en la franca urbo Liono, ankoraŭ ne reagis.

Laŭ la registara novaĵagentejo IRNA, kaj la televidkanalo Al Jazeera, la publika akuzisito de Teherano asertis, ke Trump kaj 30 usonaj militoficistoj estas akuzataj je “murdo kaj ŝtata terurado”. Irano kredas, ke ili partoprenis la atencon per flugrobotoj en Bagdado, mortigante la generalon.

de Paulo Cesar Pires je 2020-06-29 14:30

Neniam milito inter ni

Germanio: kontraŭ rasismo, policaj perfortoj kaj diskriminacioj, manifestacioj en Berlino

29/06/2020 Pasintan sabaton, pli ol mil personoj manifestaciis pace en Berlino kontraŭ rasismo kaj policaj perfortoj. Tiu kolektiĝo sekvas la tutmondan ondon de manifestacioj organizitaj omaĝe al George Floyd mortigita fare de policisto en Usono , kaj...

de neniammilitointerni je 2020-06-29 13:50

Revuo Esperanto

Somera Esperanto-Programado 2020 – ankaŭ nur virtuale

E@I-teamo


La duan fojon en la historio de Esperantujo ni invitas vin al SEP, la unua Esperanta hackathon!
Krom SES okazos ankaŭ ĉi-jare paralela evento, organizita de E@I-teamo. SEP (Somera Esperanto-Programado) okazos ekde la 18-a de julio (12:00 GMT) ĝis la 26-a de julio (12:00 GMT). Samkiel SES, ankaŭ ĝi estis ŝovita al la virtuala spaco ĉi-jare. SEP do okazos ankaŭ virtuale, tra interreto.
Tio povas ankaŭ helpi al multaj kun-fari, partopreni de siaj hejmoj – ĉar ja la ideo de SEP estas kunlabore realigi poresperantajn interretajn projektojn. Do por tiu-ĉi evento la reta platformo eĉ estas utila kaj bonvena!
La aranĝo celas esti Esperanta kodummaratono – kaj ĝi estos eĉ senpaga! Se vi do konas iujn, kiuj ŝatus kunrealigi projekton, utilan por Esperantujo dum SEP, nepre informu ilin!
Kodummaratono (“hackathon”) estas fasona sprintecevento, dum kiu programistoj kaj aliaj fakuloj de program-kreado, inkluzive de grafikistoj, interfacfasonistoj, projektmanaĝeroj kaj aliaj, intense kunlaboras pri komputilaj projektoj. La celo de kodummaratono estas krei funkciantan programaron aŭ aparataron fine de la evento.
Eksciu pli pri la projektoj, kreitaj de niaj partoprenantoj dum pasintjara SEP ĉi tie!
Gvidantoj de SEP: Kryštof Klestil (Ĉeĥio) kaj Yves Nevelsteen (Belgio).
Pli da detaloj kaj la aliĝilon vi trovos ĉe sep.ikso.net. Kaze de demandoj ne hezitu skribi al sep@ikso.net!

de Redakcio je 2020-06-29 11:14

La Balta Ondo

Pretu tosti PIVE (sed ne nur biere…)

PIVEstas presata la nova eldono de Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), kies ĉefa novaĵo ŝajnas la enmeto de referencoj al la 9a Oficiala Aldono, tiel ke 209 kapvortoj estas nun signitaj per la cifero 9.
La nova eldono estis preparata de Michel Duc Goninaz kaj Claude Roux, sed la unua mortis antaŭ kvar jaroj, kaj la dua daŭrigis kunlaboron kun Bertilo Wennergren. Ankaŭ Roux rezignis pri kunordiga rolo pro malkreskanta vidkapablo. Tial restis la aŭtoro de “Pomego”, akademiano sed ne SAT-ano (kamaradiĝis nur ĉi-jare).

Male al la Gastona, ankaŭ ĉi tiu nova Duka eldono realiĝas ne en Parizo sed en Ĉeĥio ĉe KAVA-Pech. Post la bruna (2002) kaj blua (2005), la kovrilo iĝas ore-flava: ĉu omaĝe al la 50-jara jubileo de la unua PIV? La nuna produktado konsistos el kvincent ekzempleroj en la formato B5, sume 1.268 paĝoj (same kiom en 2002).

Fonto: HeKo 736 6-B, 6 jun 2020

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Pretu tosti PIVE (sed ne nur biere…) appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-06-29 11:02

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Neĝulino (fabelotraduko)




 
Fratoj Grimm
Neĝulino


Okazis iam en la mezo de la vintro, kiam la neĝflokoj falis de la ĉielo kiel plumoj malsupren. Jen sidis reĝino ĉe fenestro kun nigra ebona kadro kaj kudris. Kaj kiam ŝi kudris kaj rigardis supren al la neĝo, ŝi pikis sin per la kudrilo en fingron, kaj tial falis tri gutoj da sango en la neĝon. Kaj ĉar la ruĝo en la blanka neĝo aspektis tiel bele, ŝi ekpensis: „Se mi havus infanon tiel blankan, kiel neĝon, tiel ruĝa, kiel sangon kaj tiel nigra, kiel la ebonan kadron.“

Baldaŭ poste ŝi ricevis filineton, kiu estis tiel blanka, kiel neĝo, tiel ruĝa, kiel sango kaj tiel nigrahara, kiel ebono, kaj tial oni nomis ŝin Neĝulino. Post kiam la infano naskiĝis, mortis la reĝino.

Post unu jaro la reĝo prenis alian edzinon. Ŝi estis belulino. Sed fiera kaj malmodesta. Ŝi ne povis toleri, ke ŝin povus superi alia ino je beleco. Ŝi havis miraklan spegulon. Kaj ĉiufoje, kiam ŝi paŝis antaŭ ĝin kaj sin rigardis, ŝi demandis:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis:
   „Reĝino, vi plej belas en nia land‛.“

Ŝi kontentis, ĉar ŝi sciis, ke la spegulo diris la veron.

Neĝulino kreskis kaj fariĝis pli kaj pli bela. Kiam ŝi estis sepjara, ŝi estis tiel bela, kiel hela tago kaj pli bela ol la reĝino mem.

Iam la reĝino demandis sian spegulon:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis:  

   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi,
   sed Neĝulino milfoje pli belas ol vi.“

Jen la reĝino ekteruriĝis kaj fariĝis flava kaj verda pro envio. De tiu horo ŝia koro kuntiriĝis enkorpe, kiam ŝi ekvidis Neĝulinon. Tiom ŝi malamegis la knabinon. Kaj la envio kaj la orgojlo kreskis kiel fiherbo en ŝia koro pli kaj pli alte, tiel, ke ŝi tage kaj nokte ne plu havis pacon. Tial ŝi alvokis ĉasiston kaj diris: „Konduku la infanon en la arbaron. Mi ne volas vidi ŝin plu antaŭ miaj okuloj. Mortigu ŝin kaj portu al mi ŝian pulmon kaj hepaton kiel pruvilon.“

La ĉasisto obeis kaj kondukis ŝin arbaren, kaj kiam li eltiris la ĉasistan tranĉilon kaj intencis trapiki la koron de la senkulpa Neĝulino, ŝi ekploris kaj diris: „Aĥ, kara ĉasisto, lasu al mi la vivon. Mi forkuros en la sovaĝan arbaron kaj neniam plu revenos hejmen.“

Ĉar ŝi estis tia bela, la ĉasisto ekhavis kompaton kaj diris: „Do, forkuru, kompatinda infano.“

„La sovaĝaj bestoj baldaŭ manĝos vin“, li pensis, kaj tamen li sentis, kvazaŭ peza ŝtono ruligiĝus de lia koro, ĉar li ne devis mortigi ŝin. Tiumomente ĵus alsaltis aprido. Li mortpikis ĝin, elprenis la pulmon kaj la hepaton kaj portis ilin kiel pruvilon al la reĝino. La kuiristo devis kuiri ilin kun salo, kaj la malica ino manĝis ilin kaj opiniis, ke ŝi manĝis la pulmon kaj hepaton de Neĝulino.

Nun la kompatinda infano en la granda arbaro restis tute sola kaj ektimis tiom, ke ŝi rigardis ĉiujn foliojn de la arboj, ne sciante kiel helpi al si. Ŝi komencis kuri trans pintajn ŝtonojn kaj tra dornoj, kaj la sovaĝaj bestoj pretersaltadis ŝin, sed ili ne atakis ŝin. Ŝi kuris tiom longe, kiom la piedoj portis ŝin, ĝis kiam vesperiĝis. Tiam ŝi ekvidis dometon kaj eniris por ripozi tie. En la dometo ĉio estis malgranda, sed tiel superba kaj pura, ke tio apenaŭ priskribeblas. Tie staris eta tablo blanke kovrita kaj sur ĝi sep malgrandaj teleroj, ĉiu telereto kun eta kulero, krome sep tranĉiletoj kaj forketoj kaj sep pokaletoj. Apud la muro troviĝis sep litetoj starigitaj unu apud la aliaj, per neĝe blankaj littuketoj kovritaj. Neĝulino, ĉar ŝi estis tiom malsata kaj soifa, manĝis de ĉiu telereto iom de la legomo kaj de la pano kaj trinkis el ĉiu pokaleto gluteton de la vino; ĉar ŝi ne volis forpreni nur de unu homo ĉion. Poste, tre laca, ŝi kuŝigis sin sur liteton, sed neniu taŭgis; unu lito estis tro longa, la alia tro mallonga, ĝis fine taŭgis la sepa. Sur tiu ŝi restis, rekomendiĝis al Dio kaj ekdormis.

Kiam tute malhelis, venis la mastroj de la dometo. Ili estis sep nanoj, kiuj fosis kaj hakis en la montoj ercon. Ili eklumigis siajn sep kandeletojn, kaj kiam estis lumo en la dometo, ili vidis, ke iu fremdulo estis en ĝi, ĉar ne ĉio laŭordis tiel, kiel ili forlasis ĝin.

La unua demandis: „Kiu sidis sur mia seĝeto?“
La dua: „Kiu manĝis de mia telereto?“
La tria: „Kiu mordis mian panon?“
La kvara: „Kiu manĝis de mia legomo?“
La kvina: „Kiu pikis per mia forketo?“
La sesa: „Kiu tranĉis per mia tranĉileto?“
La sepa: „Kiu trinkis el mia pokaleto?“

Poste la unua ĉirkaŭrigardis kaj rimarkis, ke sur lia lito estas malgranda kavaĵo. Tial li diris: „Kiu kavigis mian littukon?“

La aliaj alkuris kaj kriis: „Ankaŭ en mia iu kuŝis.“

Sed la sepa, kiam li rigardis al sia lito, ekvidis Neĝulinon. Ŝi kuŝis en ĝi kaj dormis. Li vokis la aliajn. Ili alkuris kaj ekkriis mirigite, alportis siajn sep kandeletojn kaj prilumis Neĝulinon.

 „Aj, dio mia! Aj, dio mia!“ ili vokis „kia bela infano!“ Ili ĝojis tiom, ke ili ne vekis ŝin, sed ŝin lasis dormi en la lito. La sepa nano dormis ĉe siaj kunuloj, ĉe ĉiu dum unu horo, ĝis kiam pasis la nokto.

Matene vekiĝis Neĝulino, kaj kiam ŝi ekvidis la sep nanojn, ŝi ektimis. Sed ili estis afablaj kaj demandis ŝin: „Kiel vi nomiĝas?“

„Mia nomo estas Neĝulino“, ŝi respondis.

„Kiamaniere vi venis en nian domon?“ demandis la nanoj. Ŝi rakontis al ili, ke ŝia duonpatrino ordonis mortigi ŝin, sed ke la ĉasisto donacis la vivon al ŝi, ke tial ŝi kuris dum tuta tago, ĝis kiam ŝi fine trovis la dometon.

La nanoj diris al ŝi: „Se vi pretas mastrumadi nian domon, kuiri, ŝanĝi la litaĵojn, lavi, kudri kaj triki, kaj se vi zorgos pri ordo kaj pureco, vi povos resti ĉe ni, kaj nenio mankos al vi.“

„Bone“, diris Neĝulino, „ mi konsentas elkore.“ Kaj ŝi restis ĉe ili. Ŝi mastrumis la domon kaj zorgis pri ordo. Matene la nanoj iris en la montojn kaj serĉis ercon kaj oron. Vespere ili revenis, kaj tiam ilia manĝo devis esti preta. La tutan tagon la knabino estis sola. La bonaj nanoj avertis ŝin, dirante: „Gardu vin kontraŭ via duonpatrino. Ŝi baldaŭ ekscios, ke vi estas ĉi tie, tial do ne enlasu iun.“

Sed la reĝino, supozante, ke ŝi manĝis la pulmon kaj la hepaton, estis konvinkita, ke ŝi estas denove la unua kaj plej bela. Ŝi iris al sia spegulo kaj demandis:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis:
   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi,
   sed Neĝulino trans la sep montoj
   ĉe la sep nanoj, laŭ rakontoj,
   eĉ milfoje pli belas ol vi.“


La reĝino ektimis, ĉar ŝi sciis, ke la spegulo neniam mensogas. Kaj ŝi rimarkis, ke la ĉasisto trompis ŝin, kaj ke Neĝulino ankoraŭ vivas. Jen ŝi cerbumis kaj cerbumis seninterrompe, kiel ŝi povus mortigi ŝin; ĉar tiom longe, kiom ŝi ne estus la plej bela en la tuta lando, la envio ne lasus ŝin en paco. Kiam ŝi fine elpensis novan metodon, ŝi kolorigis sian vizaĝon kaj vestis sin tiel, kiel maljuna marĉandistino kaj estis de tiam tute ne rekonebla. Kun tiu aspekto ŝi iris trans sep montojn al la sep nanoj, frapis la pordon kaj vokis: „Bela varo malkara, varo malkara!“

Neĝulino elrigardis tra la fenestro kaj vokis: „Bonan tagon, kara maljunulino, kion vi vendas?“

„Bonan varon, belan varon!“ ŝi respondis. „ Ŝnurzonon de ĉiuj koloroj.“ Kaj ŝi aperigis zonon plektitan el bunta silko. „La honestulinon mi povas enlasi“, pensis Neĝulino, ŝi malriglis la pordon kaj aĉetis belaspektan ŝnurozonon.

„Infano mia“, diris la maljunulino, „tiel vi ne aspektas ŝika! Venu, mi volas foje laŭorde ŝnurumi vin.“

Neĝulino ne misfidis ŝin. Ŝi starigis sin antaŭ ŝi kaj permesis la ŝnurumadon de la nova zono. Sed la maljunulino rapide kunŝnurumis la zonon tiel firme, ke Neĝulino ne plu povis spiri kaj falis kvazaŭ morta planken.

„Nun vi estas estinta la plej bela“, ŝi diris kaj elkuris.

Baldaŭ poste, vespere, venis la sep nanoj hejmen, sed ili tre ektimis, kiam ili vidis kuŝi sian karan Neĝulinon sur la planko. Ŝi tute ne moviĝis, kvazaŭ morta. Ili levis ŝin alten, kaj ĉar ili vidis, ke ĝi estas tro firme kunŝnurita, ili tratranĉis la ŝnurozonon. Jen ŝi komencis iom spiri, kaj iom post iom ŝi reviviĝis. Kiam la nanoj aŭskultis, kio okazis, ili diris: „La maljuna marĉandistino estis neniu alia krom la blasfema reĝino. Gardu vin kaj enlasu neniun homon, kiam ni ne ĉeestas.“

La maliculino, reveninte hejmen, iris antaŭ la spegulon kaj demandis:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis kiel kutime:
   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi,
   sed Neĝulino trans la sep montoj
   ĉe la sep nanoj, laŭ rakontoj,
   eĉ milfoje pli belas ol vi.“


Kiam ŝi aŭskultis tion, ŝia tuta sango fluis al la koro, tiom ŝi ektimis, ĉar ŝi ja sendube komprenis, ke Neĝulino reviviĝis.

„Sed nun“, ŝi diris, „mi elpensos ion, kio pereigos vin.“ Kaj per ĉiuj sorĉistinaj artoj, kiujn ŝi regis, ŝi preparis venenan kombilon. Poste ŝi transvestis kaj aliformigis sin en alian maljunulinon. Tiel ŝi iris trans la sep montojn al la sep nanoj, frapis la pordon kaj vokis: „Bona varo malkara, malkara!“

Neĝulino elrigardis kaj diris: „Foriru, mi ne rajtas enlasi iun.“

„Sed rigardo estas ja permesita al vi, ĉu ne?“ diris la maljunulino, aperigis la venenan kombilon kaj tenis ĝin alte. Ĝi tiom plaĉis al la infano, ke ŝi lasis trompi sin kaj malfermis la pordon. Kiam la aĉetoprezo estis marĉandita, diris la maljunulino: „Nun mi volas foje kombi vin laŭorde.“

La kompatinda Neĝulino pensis pri nenio malbona kaj permesis tion al la maljunulino. Sed apenaŭ la maljunulino metis la kombilon en la hararon de Neĝulino, la veneno jam komencis efiki kaj la knabino senkonscie falis planken.

„Nun vi, miraklo de beleco“, diris la maliculino, „estas finita.“ Kaj ŝi foriris. Sed bonŝance baldaŭ estis vespere, kiam la sep nanoj revenadis hejmen. Kiam ili vidis, ke Neĝulino kuŝas kvazaŭ morta sur la planko, ili tuj suspektis la duonpatrinon, ili traserĉis ŝin kaj trovis la venenan kombilon, kaj apenaŭ ili eltiris ĝin, Neĝulino rekonsciiĝis kaj rakontis, kio okazis. Tial ili ankoraŭfoje avertis ŝin, ke ŝi estu memgarda kaj enlasu neniun.

La reĝino starigis sin hejme antaŭ la spegulon kaj demandis:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis kiel antaŭe:
   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi,
   sed Neĝulino trans la sep montoj
   ĉe la sep nanoj, laŭ rakontoj,
   eĉ milfoje pli belas ol vi.“


Kiam ŝi aŭskultis, kion diris la spegulo, ŝi tremis kaj skuiĝis pro kolero. „Neĝulino devas morti“, ŝi kriis, „kaj eĉ, se tio kostus mian vivon.“

Tial ŝi iris en tute kaŝitan solecan kameron, kien neniu krom ŝi povis iri, kaj preparis tie tre tre venenan pomon. Ekstere ĝi estis bela, blanka kaj ruĝvanga, tiel ke ĉiu, kiu ekvidus ĝin, ekhavus apetiton je ĝi. Sed tiu, kiu manĝus ion de ĝi devus morti. Kiam la pomo estis preta, ŝi transkolorigis sian vizaĝon kaj transvestis sin en kamparaninon. Kaj tia ŝi iris trans la sep montojn al la sep nanoj. Ŝi frapis la pordon. Neĝulino etendis la kapon el la fenestro kaj diris: „Mi rajtas enlasi neniun, la sep nanoj malpermesis tion.“

„Nu, ankaŭ tio estas en ordo“, respondis la kamparanino. „Miajn pomojn mi ja ankoraŭ vendos. Jen, unu pomon mi donacas al vi.“

„Ne“, diris Neĝulino, „mi rajtas akcepti nenion.“

„Ĉu vi timas venenon?“ diris la maljunulino. „Observu, mi tranĉos la pomon en du partojn, la ruĝan duonon manĝos vi, kaj mi manĝos la blankan.“

Sed la pomo estis artifike tiel preparita, ke estis venenigita nur la ruĝa duono. Neĝulino ekhavis apetiton je la bela pomo, kaj kiam ŝi ekvidis, ke ankaŭ la kamparanino manĝis de ĝi, ŝi ne pli longe povis reteni sin, etendis manon kaj prenis la venenan duonon. Sed apenaŭ ŝi havis mordaĵon de ĝi en la buŝo, ŝi falis senviva planken. Jen la reĝino rigardis ŝin kun kruela rigardo, ridis nenature laŭte kaj diris: „Tiel blanka, kiel neĝo, tiel ruĝa, kiel sango, tiel nigra, kiel ebono! Ĉifoje la nanoj ne povos revivigi vin.“

Hejme ŝi pridemandis la spegulon:
  „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
  kiu plej belas en nia land‛?“


Nun fine la spegulo respondis: 

   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi.“

Nur tiam ŝia enviema koro havis pacon, tiom da paco, kiom povas havi enviema koro.

La nanoj, kiam ili revenis vespere hejmen, trovis Neĝulinon kuŝanta sur la planko, kaj neniu spiro eliris de ŝia buŝo, ĉar ŝi estis morta. Ili levis ŝin, serĉadis, ĉu ili trovos ion venenan, malŝnurumis ŝin, kombis ŝian hararon, lavis ŝin per akvo kaj vino, sed ĉio ĉi helpis nenion; la kara infano estis senviva kaj restis senviva. Ili metis ŝin sur mortintoportilon, kaj ĉiuj sep nanoj sidiĝis ĉirkaŭ la portilo kaj priploris ŝin, kaj ili ploris kune tri tagojn. Poste ili volis entombigi ŝin. Sed, ĉar ŝi aspektis ankoraŭ tute freŝa, tiel, kiel vivanta homo, kaj ankoraŭ havis siajn belajn ruĝajn vangojn, ili diris: „Ni ne povas meti ŝin en la nigran teron.“

Kaj tial ili komisiis fari travideblan ĉerkon el vitro, por ke oni povu vidi ŝin de ĉiuj flankoj. Poste ili kuŝigis ŝin en ĝin kaj surskribis kun oraj leteroj ŝian nomon, kaj, ke ŝi estis reĝofilino. Poste ili starigis la ĉerkon ekstere sur monton, kaj unu el ili ĉiam restis ĉe ŝi kaj gardis la ĉerkon. Kaj ankaŭ bestoj venis kaj priploris Neĝulinon, unue strigo, poste korvo kaj fine kolombeto.

Poste Neĝulino dum tre longa tempo kuŝis en la ĉerko kaj ne kadavriĝis, sed aspektis tiel, kvazaŭ ŝi dormus, ĉar ŝi ankoraŭ estis tiel blanka kiel neĝo, tiel ruĝa kiel sango, kaj tiel nigrahara, kiel ebono.

Sed okazis, ke reĝido devojiĝis arbaren kaj venis al la nanodomo por tranokti tie. Sur la monto li vidis la ĉerkon kaj la belan Neĝulinon en ĝi kaj legis la orajn surskribitajn literojn.

Jen li diris al la nanoj: „Translasu al mi la ĉerkon, mi pretas doni al vi tion, kion vi volas havi por ĝi.“

Sed la nanoj respondis: „Ni ne fordonos ĝin, eĉ ne por ĉiu oro de l‛ mondo.“

„Tiukaze“, li diris, „do donacu ĝin al mi, ĉar mi ne povas vivi sen vidi Neĝulinon. Mi volas honori ŝin kaj alte estimi, kiel tion, kio estas plej kara al mi.“

Kiam li tiel parolis, la nanoj eksentis kun li kompaton kaj donis al li la ĉerkon. La reĝido do ordonis al siaj servistoj forporti surŝultre la ĉerkon. Sed subite okazis, ke ili ekstumblis pro arbusto. Kaj pro la skuiĝo okazis, ke peco de la pomkernujo, kiun Neĝulino demordis kun la venenigita karno, saltis el ŝia gorĝo. Kaj baldaŭ ŝi malfermis la okulojn, levis la kovrilon de la ĉerko, rektiĝis kaj denove ekvivis.

„Aĥ, dio mia, kie mi estas?“ ŝi vokis.

La reĝa filo diris plena de ĝojo: „Vi estas ĉe mi.“ Kaj li rakontis, kio okazis, kaj li diris: „Mi amas vin pli ol ĉion en la mondo; venu kun mi al la kastelo de mia patro, vi estos mia edzino.“

Neĝulino elkore konsentis kaj foriris kun li. Kaj ilia nupto kun granda pompo kaj majesteco estis entreprenita.
Al la festo oni invitis ankaŭ la blasfeman duonpatrinon. Kiam ŝi jam surmetis belajn vestojn, ŝi paŝis antaŭ la spegulon kaj demandis:
   „Spegul‛, spegul‛ je la vand‛,
   kiu plej belas en nia land‛?“


La spegulo respondis:
   „Reĝino, vi plej belas tie ĉi,
   sed la juna reĝidino
   milfoje pli belas ol vi.“


Jen la maliculino elpuŝis sakron kaj ektimis tiom forte, ke ŝi ne sciis kiel trankviliĝi. Unue ŝi tute ne volis partopreni je la nupto. Sed ĝi ne trovis pacon, ŝi devis iri tien por rigardi la junan reĝinon. Kaj kiam ŝi enpaŝis, ŝi ekkonis Neĝulinon, kaj pro timo kaj teruriĝo ŝi haltis kaj ne povis moviĝi. Sed jam metinte ferajn pantoflojn sur la karbofajron, oni poste enportis ilin per tenajloj, metis ilin antaŭ ŝin. Jen ŝi devis surmeti la ruĝe ardantajn ŝuojn kaj tiom longe danci, ĝis kiam ŝi falis morta planken.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Sneewittchen “

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-06-29 10:37

Libera Folio

Ne mankas kandidatoj por la estraro de TEJO

Male ol pasintjare, ĉi-jare ne mankas kandidatoj por la gvidaj postenoj de TEJO. Estas du kandidatoj por la prezidanteco, du kandidatoj por la posteno de ĝenerala sekretario, kaj entute 13 kandidatoj, el kiuj majoritato estas virinoj.

Charlotte Scherping Larsson kaj Carlos Pesquera Alonso kandidatas por la posteno de prezidanto. Foto: TEJO/Privata.

Pasintjare TEJO havis malfacilaĵojn trovi eĉ unu kandidaton por la plej gravaj estraraj postenoj, sed ĉi-jare la elekta komisiono evidente diligente laboris kaj havis bonan rikolton. El la 13 kandidatoj plimulto, sep, estas virinoj, dum en la estraro de UEA estas neniu virino.

Por la prezida posteno de TEJO kandidatas Carlos Pesquera Alonso kaj Charlotte Scherping Larsson.

Pesquera Alonso estas hispana esploristo kaj doktoriĝa studento pri sociaj sciencoj, komisiito de TEJO pri kongresoj kaj ĉeforganizinto de la IJK en Badaĵozo en 2018. Li naskiĝis en 1988 kaj eklernis Esperanton per Duolingo antaŭ kvin jaroj.

Scherping Larsson estas sveda magistriĝa studento loĝanta en Germanio. Ŝi estis estrarano kaj ĝenerala sekretario de TEJO en 2017-2018. Antaŭ sia aktiviĝo en TEJO ŝi estis prezidanto de loka klubo de la junulara organizaĵo AIESEC kaj laboris en granda firmao kiel informteknologia subtenanto. Ŝi naskiĝis en 1986.

La reta komitata kunsido, dum kiu oni elektos la estraron, okazos de la 12-a ĝis la 17-a de julio. Laŭ la tagordo la prezidanto kaj la kasisto estos elektitaj la 13-an de julio, kaj la ceteraj estraranoj en postaj tagoj.

Laŭ la raporto de la elekta komisiono ambaŭ estas taŭgaj kandidatoj por la prezidanteco, sed la komisiono unuavice rekomendas Scherping Larsson, pro ŝia jama sperto kiel estrarano kaj laŭ pritaksoj de multaj aktivuloj. Pesquera Alonso laŭ la elekta komisiono bone povus ofici ankaŭ kiel vicprezidanto aŭ ordinara estrarano.

Por la posteno de ĝenerala sekretario kandidatas Rogier Huurman kaj Konstanze Schönfeld.

La elekta komisiono trovas ambaŭ kandidatojn taŭgaj, sed unuavice rekomendas Schönfeld, pro ŝia pli frua sukcesa oficado kiel ĝenerala sekretario. Huurman laŭ la elekta komisiono bone povus ofici ankaŭ kiel vicprezidanto aŭ ordinara estrarano.

Por la kasista posteno plu kandidatas la nuna kasisto Bui Hai Mung (Feliĉa). Por la posteno de vicprezidanto kandidatas la jam menciitaj Huurman kaj Pesquera Alonso. Aldone kandidatas Manuela Burghelea, kiu interalie volontulis en la Centra Oficejo, André Pagaime, kiu eklernis Esperanton en 2018 kaj la pli sperta aktivulo Tomáš Stano.

Pluraj el la menciitaj personoj pretas akcepti ankaŭ postenon de ordinara estrarano. Aldone al la estraro kandidatas la jenaj personoj: Charlotte Burton, Klára Ertl, Nicolas Kasolene Kakule (Nickson), Robert Nielsen kaj Karina Gonçalves de Souza de Oliveira.

La elekta komisiono en sia raporto proponas diversajn eblajn konsistojn de la estraro, kun entute 7-9 anoj, do ĉiuokaze ne ĉiuj 13 kandidatoj eniros la sekvan estraron.

En sia raporto la elekta komisiono aparte mencias ”incidenton” kun rilato al Libera Folio, pri kiu asertite kulpas Rogier Huurman:

Dum la laboro de la elekta komisiono okazis incidento, kiu iom subfosis nian fidon al Roĉjo. Dum la intervjuoj ĉiuj kandidatoj interalie ricevis liston de homoj kandidatiĝintaj al la estraro kun rimarko, ke temas pri informoj konfidencaj ĝis la apero de ĉi tiu raporto. Kun surprizo ni eksciis, ke Roĉjo transdonis ĉi tiun liston al la redaktoro de Libera Folio.

La elekta komisiono trovas maltaŭga, ke Libera Folio eksciis la nomojn de la kandidatoj pli frue ol la ĝenerala publiko:

Se iu entute eventuale transdonu tian liston al ĵurnalistoj, tion certe faru la Elekta Komisiono, kiun elektis la komitato por prizorgi kandidatiĝojn sianome, kaj ne individua kandidato, kiu estis petita trakti la informon konfidence. Tiu ago certe montras respekton nek al la organiza strukturo de TEJO (kio devus aparte gravi por Ĝenerala Sekretario) nek al la aliaj kandidatoj. Malgraŭ ĉi tiu bedaŭrindaĵo ni esperas, ke Roĉjo povos valore kontribui al la agado de TEJO. Kvankam ni taksas ĉi tiujn informojn bezonataj de la komitato /…/, ili ne ŝanĝigas [tiele!] nian rekomendon.

Libera Folio efektive jam de iom da tempo havas informojn pri supozataj kandidatoj, kaj la kandidatoj povis tion konstati, ĉar Libera Folio sendis al ĉiuj kandidatoj identajn demandojn, por povi ekpublikigi intervjuojn de la kandidatoj kiam la nomoj iĝos publikaj.

Indas atenti, ke Libera Folio povis ricevi informojn pri la temo el diversaj fontoj, kaj ke la informoj kiujn ni ricevis ne nepre identas kun la fina listo de kandidatoj. Ni evidente neniam malkaŝas konfidencajn fontojn, nek konfirmos, ĉu ni ricevis informojn el tiu aŭ alia fonto aŭ fontoj.

Ĉiuj kandidatoj ricevas de Libera Folio la samajn demandojn. La respondoj de la kandidatoj aperos en Libera Folio senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.


Pli pri la temo:

de Redakcio je 2020-06-29 09:56

TEJO

Estraro de TEJO 2020-2021: Jen la kandidatoj

La Elekta Komisiono prezentis la raporton pri sia laboro rilate al la estrarelekto por la oficperiodo 2020-2021.

La Elekta Komisiono serĉis kandidatojn al la estraro pere de malferma alvoko kaj ankaŭ persone kontaktante diversajn aktivulojn, kiujn konis membroj de la komisiono mem aŭ kiuj estis rekomenditaj de aliaj homoj. Sume oni interparolis kun pli ol trideko da TEJO-aktivuloj.
El tio rezultis 13 kandidatiĝoj de personoj el 5 kontinentoj. Sep el la kandidatoj estas virinoj, 6 estas viroj.
Vi povas elŝuti la dokumenton de ĉi tie: https://bit.ly/kandidatoj-2020-pdf

Ĉiujn membrojn de TEJO ni invitas starigi demandojn al la kandidatoj. Demandojn eblas starigi per jena formularo: https://bit.ly/kandidatoj-2020-demandoj

La demandojn ni atendas ĝis la fino de junio. Poste ni transdonos ilin al la kandidatoj kun peto pretigi filmeton kun respondoj. Ni ankaŭ celas organizi almenaŭ unu vivan debaton inter la du kandidiatoj al prezidanteco.

The post Estraro de TEJO 2020-2021: Jen la kandidatoj appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2020-06-29 08:32

Global Voices

Fotokonkurso petas la rohinĝan komunumon dokumenti sian vivon dum la pandemio KOVIM-19

Pli ol 400 bildoj estis senditaj dum la tri unuaj semajnoj

Socially distanced gathering at No Man's Land, Taung Pyo. Submission by Ameen. Used with permission. Socie distanciĝantaj rohinĝoj dum renkontiĝo sur nenies tero en Taung Pyo, birma-bangladeŝa landlimo. Sendita de Ameen. Uzata kun permeso

Socie distanciĝantaj rohinĝoj dum renkontiĝo sur nenies tero en Taung Pyo, birma-bangladeŝa landlimo. Sendita de Ameen. Uzata kun permeso.

Vidu la specialan rubrikon pri la tutmondaj konsekvencoj de KOVIM-19 [en].

Dum la mondo batalas kontraŭ la konsekvencoj de la pandemio KOVIM-19, komplikiĝas la grandaj malfacilaĵoj alfrontataj de vundeblaj rifuĝintoj kaj migrantoj. La diskriminacio kontraŭ la rohinĝa komunumo pligraviĝas pro la nuna krizo. Bangladeŝo deklaris antaŭ nelonge, ke enmigrado de novaj rohinĝaj rifuĝintoj estos malpermesata. Meze de aprilo fiŝkaptaj ŝipoj plenaj je azilpetantaj rohinĝoj estis forturnitaj de malajziaj aŭtoritatoj pro timo antaŭ la kronviruso.

Rohinĝaj rifuĝintoj en Malajzio ankaŭ alfrontas kreskantan ksenofobian kaj kontraŭmigrantan malakcepton de malajoj dum la pandemio. Krome, ekzistas duboj pri la kapablo de Bangladeŝo prizorgi eksplodon de la pandemio en la dense loĝataj rifuĝejoj.

Por dokumenti la krizon de KOVIM-19 tra iliaj okuloj, Shafiur Rahman, brita-bangladeŝa reĝisoro de dokumentfilmoj, organizis la Rohinĝan Fotokonkurson, kiu daŭras de la 23-a de aprilo ĝis la 25-a de aŭgusto 2020 kaj estas malferma al la membroj de la rohinĝa komunumo en la tuta mondo. La ĉefaj kategorioj estas “La rohinĝa vivo” kaj “Respondo al la kronviruso”. La elektotaj fotoj estos ekspoziciitaj en la Centro de Esploro kaj Edukado pri Homaj Rajtoj en Otavo, Kanado, kaj dum la Oksforda Festivalo de Homaj Rajtoj en Oksfordo, Britio.

Tutmondaj Voĉoj intervjuis Rahman per retpoŝto por paroli pri kio inspiris lin krei tiun konkurson kaj kion la reĝisoro esperas atingi kun ĝia helpo.

Global Voices (GV): Bonvolu rakonti al ni iom pri vi mem kaj kiel vi komencis fari dokumentfilmojn pri la rohinĝoj.

Shafiur Rahman (SR): It all started rather unexpectedly in December of 2016. I was in Cox’s Bazar area working on a project in the hill tracts. There had been a tremendous influx of Rohingya people in October 2016 and they were still arriving in December. What I saw and what I heard convinced me that I should do some documentary work. I went back the next month and shot a film about sexual violence. I then worked on trafficking and massacres. The films I have made have been shown in festivals and channels throughout the world.

Shafiur Rahman (SR): Ĉio komenciĝis neatendite en decembro 2016. Mi estis en la areo de Koks Bazar laborante en projekto en la montetareo. Antaŭe, en oktobro 2016, estis grandega alfluo de rohinĝaj rifuĝintoj kaj ili plu estis venantaj en decembro. Tio, kion mi vidis kaj aŭdis, konvinkis min, ke mi devas fari dokumentantan laboron. Mi revenis venontan monaton kaj filmis pri seksperforto. Poste mi faris laboron pri homkomerco kaj amasbuĉadoj. La filmoj, kiujn mi faris, estis montritaj dum diversaj festivaloj kaj en televidaj kanaloj tra la tuta mondo.

Rohingya in Balukhali-2 camp near Bangladesh-Myanmar border huddled together at a 2G signal spot to get news about Covid19 and Myanmar. Submission by Muhammed Yassin. Used with permission. Rohinĝoj en la rifuĝejo Baluhali-2 apud la landlimo inter Bangladeŝo kaj Birmo kuniĝis apud 2G signala punkto por lerni novaĵojn pri la kronviruso kaj Birmo. Sendita de Muhammed Yassin. Uzata kun permeso.

Rohinĝoj en la rifuĝejo Baluhali-2 apud la landlimo inter Bangladeŝo kaj Birmo kuniĝis apud 2G-signala punkto por ekscii novaĵojn pri la kronviruso kaj Birmo. Sendita de Muhammed Yassin. Uzata kun permeso.

GV: Kiel aperis la ideo pri la konkurso?

SR: Actually a photo competition is a documentary endeavour. We are getting fantastic images already of the lockdown and of emergencies happening in the camp. A notebook of the days and weeks in the lockdown.

SR: Fakte, fotokonkursoj celas dokumenti. Ni ricevas mirindajn bildojn pri kvaranteno kaj urĝaĵoj okazantaj en la rifuĝejo. Ili estas kvazaŭ notlibro de la tagoj kaj monatoj en kvaranteno.

GV: Bonvolu rakonti pri la du ampleksaj temoj de la evento. Kial ili estas gravaj?

SR: The themes are broad so as to allow the depiction of every tiny little thing to do with the camps. The reality is of course that when you start enquiring about that tiny little thing, whatever it is, you suddenly realise it is not tiny at all. It is all connected to the deportation of Rohingya from the state of Myanmar and their experience of genocide. And in the difficult and challenging conditions in the camps, you begin to question and wonder what exactly is changing for them. For me, these images that we are collecting are redolent of their decades-long struggle for survival. And now suddenly, they are hemmed in from all sides and a virus has entered the fray. It is a nightmare.

SR: La temoj estas ampleksaj, por ebligi la bildigon de ĉiu detaleto koncerne la rifuĝejon. Certe, en la realo se oni ekdemandas pri la detaleto, kio ajn ĝi estas, oni subite komprenas, ke ĝi entute ne estas malgranda. Ĉio estas ligita kun la deportado de la rohinĝoj el Birmo kaj kun iliaj spertoj pri la genocido. Krome, en la malfacilaj kaj defiaj kondiĉoj de la rifuĝejoj, oni komencas demandi kaj miri, kio ŝanĝiĝas por ili. Por mi la fotoj, kiujn ni kolektas, estas memorigaĵoj pri la longdaŭra batalo por postvivo. Kaj nun, kiam ili estas ĉirkaŭitaj de ĉiuj flankoj, la viruso ekpartoprenas la batalon. Tio estas koŝmaro.

"LIVES AT RISK" - Submission by Mohammed Hossain. "Around 0830 on 12 May 2020, a devastating fire broke out in Rohingya Refugee Camp 1E, Ukhia, Cox's Bazar, Bangladesh. From there it quickly spread. <a href="https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/bangladesh-fire-damages-673-shanties-in-rohingya-camp/1837982">Damage has been extensive</a> and hundreds of refugees have lost their possessions and their homes". See more photos of the "LIVES AT RISK" series <a href="https://kutupalong.com/abul-kalam">here</a>. Used with permission. ENDANĜERITAJ VIVOJ. Sendita de Mohammed Hossain. Ĉirkaŭ la 8:30 la 12-an de majo 2020 detruiga incendio ekaperis en la rohinĝa rifuĝejo 1E en Ukhia, Koks Bazar, Bangladeŝo. De tie la fajro rapide disvastiĝis. La damaĝo estis grandskala kaj centoj da rifuĝintoj perdis siajn posedaĵojn kaj hejmojn. Vidu pli da fotoj el la serio “ENDANĜERITAJ VIVOJ” ĉi tie. Uzata kun permeso.

ENDANĜERIGITAJ VIVOJ. Sendita de Mohammed Hossain. Ĉirkaŭ la 8:30 la 12-an de majo 2020 detrua incendio komenciĝis en la rohinĝa rifuĝejo 1E en Ukhia, Koks Bazar, Bangladeŝo. De tie la fajro rapide disvastiĝis. La damaĝo estis grandskala kaj centoj da rifuĝintoj perdis siajn posedaĵojn kaj hejmojn. Vidu pli da fotoj el la serio “ENDANĜERIGITAJ VIVOJ” ĉi tie. Uzata kun permeso.

GV: Kiun helpon vi ricevas en la organizado de la konkurso kaj kiu juĝas ĝin?

SR: I am running the thing myself. I am working on a variety of projects but I never tire of looking at images. Prominent humanitarians and Rohingya advocates are sharing their own images in the competition in order to support and help project the profile of the context. We have a variety of people – everyone from a former diplomat who was involved in the Kofi Annan report on Myanmar to the Founder of Migrant Offshore Aid Station (MOAS), who has helped rescue thousands of refugees in the Mediterranean sea and has also been a part of the response to the Rohingya crisis. Prominent Rohingya activists are also on board. Liza Boschin, an Italian photographer, reporter and documentary maker is the chief judge.

SR: Mi mem organizas ĉion. Mi laboras pri diversaj projektoj, sed mi neniam laciĝas rigardi bildojn. Elstaraj humanistoj kaj defendantoj de la rohinĝoj sendas siajn fotojn por subteni la konkurson kaj helpi projekcii la profilon de la kunteksto. Partoprenas diversaj homoj – iu ajn de eks-diplomato, kiu engaĝiĝis en la raporto de Kofi Annan pri Birmo, ĝis la fondinto de Migrant Offshore Aid Station, kiu helpis savi milojn da rifuĝintoj en la Mediteraneo kaj ankaŭ penis trovi solvon por la rohinĝa krizo. Eminentaj rohinĝaj aktivuloj ankaŭ partoprenas. Liza Boschin, itala fotistino, ĵurnalistino kaj reĝisorino de dokumentfilmoj, estas ĉefa juĝisto.

GV: Kiun reagon vi vidis ekde la lanĉo de la konkurso?

SR: Well over 400 images in the first three weeks. A fascinating glimpse of everything from social distancing to no regard for social distancing.

SR: Pli ol 400 bildoj dum la unuaj tri semajnoj. Fascina ekvido de ĉio, de socia distancado ĝis malobeo de socia distancado.

GV: Kial aliaj rohinĝoj partoprenu la konkurson?

SR: […] the reality is just for fun, very modest prizes and to document their own lives.

SR: Fakte, por la plezuro, senluksaj premioj kaj dokumentado de siaj vivoj.

Girl with Chandan. Submission by Noor Hossain. Used with permission. Vizaĝo de rohinĝa knabino pentrita kun santalo. Sendita de Noor Hossain. Uzata kun permeso.

Vizaĝo de rohinĝa knabino pentrita kun santalo. Sendita de Noor Hossain. Uzata kun permeso.

GV: Ĉu vi havas iujn konsilojn por partoprenantoj – kiaj devas esti la fotoj, kiujn aparatojn kaj ilaron oni uzu ktp?

SR: Think of telling a story in one snap. Or look for unusual angles. Or interesting faces. Think of getting pictures in difficult situations. Or just take a selfie.

SR: Provu montri rakonton en unu momento. Aŭ serĉu nekutimajn angulojn. Aŭ interesajn vizaĝojn. Provu fari bildojn en malfacilaj situacioj. Aŭ simple kaptu memfotojn.

GV: Kion ni atendu de la ekspozicioj kaj de la rilata reklamo?

SF: The exhibitions will take place in two places – Ottawa and Oxford – and in contexts which promote human rights. One is a human rights department of a university. The other is a human rights festival of a university. We are also already engaging other institutions and asking them to consider staging similar albeit more limited exhibitions. A well known published photographer and studio owner will run some of the images on his Instagram account.

SR: La ekspozicioj okazos en du lokoj – Otavo kaj Oksfordo – en kuntekstoj, kiuj promocias homajn rajtojn. La unua ejo estas Fako pri homaj rajtoj en universitato. La alia estas festivalo de homaj rajtoj en universitato. Ni ankaŭ engaĝas aliajn instituciojn kaj invitas ilin organizi similajn aŭ almenaŭ pli malgrandskalajn ekspoziciojn. Fama fotisto kaj posedanto de studio alŝutos kelkajn fotojn al sia Instagram-konto.

"Dear Corona, please stay away from Rohingyas." Submission by Azimul Hasson. Used with permission. “Kara Korono! Bonvolu forresti de la rohinĝoj.” Sendita de Azimul Hasson. Uzata kun permeso.

“Kara Krono! Bonvolu resti for de la rohinĝoj.” Sendita de Azimul Hasson. Uzata kun permeso.

GV: Kion vi deziras al la rohinĝoj kaj kion la tuta homaro povas lerni el viaj senlacaj penadoj helpi fari rohinĝajn vivojn pli bonaj?

SR: Genocide should not be happening and yet it is. We keep saying “never again” but it seems to happen again and again. Let us learn from the Rohingya, and put an end to it.

SR: Genocido ne devus okazi, tamen ĝi ja okazas. Ni daŭre diras “neniam plu”, sed ŝajnas, ke tio okazas ree kaj ree. Ni lernu de la rohinĝoj kaj ĉesigu tion.

Malsupre estas kelkaj fotoj senditaj por la konkurso:

La 43-a tago de la kvaranteno en rohinĝa rifuĝejo. Kelkaj mirindaj bildoj por la Rohinĝa Fotokonkurso

Plena protekta rohinĝa ekipaĵo: robo, viziero, masko kaj pluvmantelo. Foto sendita al la Rohinĝa Fotokonkurso de Md Hossain

Covid19 Facemask with leaf. Submission by Jamal Arakani. Used with permission. KOVIM-19 masko farita kun folio. Sendita de Jamal Arakani. Uzata kun permeso.

Masko kontraŭ KOVIM-19 farita el folio. Sendita de Jamal Arakani. Uzata kun permeso.

Socie distanciĝanta atendovico por manĝaĵaldonaĵoj en bangladeŝa rifuĝejo. Sendita de Dil Kayas. Uzata kun permeso.

Covid-19 announcements. Submission by Jamal Arakani. Used with permission. KOVIM-19 anoncoj. Sendita de Jamal Arakani. Uzata kun permeso

Anoncoj pri KOVIM-19 en la rifuĝejo Kutupalong, Koks Bazar, Bangladeŝo. Sendita de Jamal Arakani. Uzata kun permeso.

During Covid-19 lockdown, Rohingya children reading in front of their camp home, Cox's Bazar, Bangladesh. Submission by Abul Kalam. Used with permission. Dum la KOVIM-19 kvaranteno, rohinĝaj infanoj estas legantaj fronte al ilia rifuĝeja hejmo, Koks Bazar, Bangladeŝo. Sendita de Abul Kalam. Uzata kun permeso.

Dum la trudizoliĝo kaŭzita de KOVIM-19, rohinĝaj infanoj estas legantaj fronte al sia rifuĝeja hejmo, Koks Bazar, Bangladeŝo. Sendita de Abul Kalam. Uzata kun permeso.

de Viktor Lagutin je 2020-06-29 08:03

2020-06-28

Neniam milito inter ni

Siberio: nova industria poluado apud Norilsko

Marine Rescue Service / AFP 28/06/2020 La malpuraj akvoj de alia instalaĵo de la entrepreno Nornickel, jam akuzita pri poluado per karburaĵo fine de majo, estis enverŝitaj en la naturon. Enketo estas malfermita. Tio estas la dua kazo de industria poluado...

de neniammilitointerni je 2020-06-28 20:43

Esperanto.blog

Kia bedaŭro – malbonaĵo kontraŭ familio de cignoj

(Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo)
Iu cigno mortis pro malĝojo, spertinte la mortojn de siaj naskiĝontaj idoj – grupo da junuloj frakasis la ovojn ĉe la nesto. Laŭ la gazeto “Manchester Evening News” la 20-an pasintmonate oni rimarkis junulojn ĵetante lignopecojn kaj ŝtonojn ĉeborde laŭlonge de la kanalo de Manĉestro en Kearsley (Unuiĝinta Reĝlando). La celo estis trafi insuleton, kie la birdojn metis siajn ovojn. El ses ovojn nur unu rezistis.

Post tia malfeliĉa okazintaĵo la vir-cigno forestis kaj neniam revenis – pro streĉo, oni opinias. Kaj la ina cigno, kiu restis ĉe la nesto, oni trovis ĝin mortinta ĉi-semajne. Iu aktivulo pri sovaĝvivo asertas, ke ĝi mortis eble pro “frakasita koro”, kaŭzata de la perdo de sia porĉiama kunulo, kiu foriris pro streĉo.

de Paulo Cesar Pires je 2020-06-28 14:14