Esperanto-Planedo

2021-09-24

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Rozo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)



Fratoj Grimm
Rozo


Vivis iam malriĉulino, kiu havis du infanojn; la plej juna devis iris ĉiutage en la arbaron por alporti lignon. Kiam ŝi iris foje serĉi tre malproksime, aperis malgranda infano, sed tiu estis tute kamaradeca al ŝi kaj helpis diligente kolekti branĉojn, kaj ĝi ankaŭ kunportis la lignon ĝis la domo. Sed poste ŝi malaperis pli rapide ol tikas okulo. La infano rakontis tion al la patrino, sed tiu ne fidis al ŝi. Laste la infano montris al la patrino rozon kaj rakontis, ke la bela infano donis la rozon al ŝi, kaj ke ĝi diris, ke ĝi revenos, kiam la floro estos ekflorinta. La patrino metis la rozon en akvon. Iumatene la infano tute ne ellitiĝis. La patrino iris al la lito kaj trovis la infanon, sed ĝi estis morta. Tamen ĝi kuŝis tute ĉarma. Kaj la rozo je la sama vespero estis ekflorinta.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die Rose“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-24 20:25

Neniam milito inter ni

Klimato : Ĉi-vendrede, 12 000 manifestaciantoj marŝas en Fribourg-en-Brisgau

24/09/2021 En Germanio, almenaŭ 12 000 partoprenantoj defilas ĉi-vendrede en la centro de Fribourg-en-Brisgau, alvoke de la ekologiista movado Fridays for Future . La organizantoj esperis tion, kaj tion atendis la aŭtoritatoj. En Germanio, homa maro defilas...

de neniammilitointerni je 2021-09-24 14:54

Esperanta Kunfarejo

Lingva Konsultejo

La Akademio de Esperanto en 1999 starigis sekcion Lingva Konsultejo (kiu ĝis 2007 nomiĝis komisiono). Ĉiu Esperanto-uzanto povas turni sin al la Lingva Konsultejo kun difinitaj lingvaj demandoj por ricevi konsilon aŭ rekomendon.

de frali je 2021-09-24 09:50

2021-09-23

Diversteme

La plej grava dilemo de 2021

Kion fari?

De la komenco de la monda pandemio, en la jaro 2020, ankaŭ komencis batalo kontraŭ ĝi. Multaj landoj kaj farmaciaj kompanioj kunigis fortojn por trovi solvojn kaj krei la plej efikan vakcinon kontraŭ KOVIM-19. Tamen ne ĉio estis perdita ĉar en kelkaj monatoj ekaperis esperojn en la horizonto per la kreado de vakcinoj kontraŭ la malsano.

Tiel la jaro 2020 finis kaj 2021 komencis meze de la plej terura pandemio en historio de la homaro. Kaj post pluraj monatoj pruvinte diversajn medicinaĵojn finfine ekaperis vakcinojn ĝustajn kontraŭ la viruso. Sed ankaŭ novan dilemon ekaperis: Ĉu mi devas ricevi vakcinon?

Kaj tiele komencis internan kaj eksteran batalon favore kaj malfavore al vakcinoj. Per sociaj retoj kaj amaskomunikiloj aperis konspiraj teorioj, misinformoj kaj malveraj novaĵoj pri vakcinoj. Sed ankaŭ estas multe pli da pruvoj pri funkciado ĝusta de vakcinoj; post esti vakcinitaj homoj ne multe suferis pro la malsano, aliaj eĉ ne mortis. Sed la pesilo turniĝas malpli bone rilate al ne-vakcinitaj homoj kiuj bedaŭrinde mortis pli rapide ol tiuj kiuj ricevis almenaŭ unu dozon.

Jen interesa filmeto pri tiu ĉi grava dilemo…

de jezerdorante je 2021-09-23 20:52

Neniam milito inter ni

Enhavo de la Revuo Esperanto: oktobro 2021

23/09/2021 La enhavlisto de la oktobra kajero: 195 ... Du-monatplena agado en Togolando pri kulturoj kaj lingvoj 197 ... Afriko brilas: Protokolo de la kunsido inter AK kaj esperantistoj el DR Kongo 198 ... Landa agado: Israelaj esperantistoj inaŭguris...

de neniammilitointerni je 2021-09-23 20:24

La Balta Ondo

Marianne H. Vermaas, la brava virino

VermaasLa 23an de septembro pasas duobla datreveno de Marianne Hubertina Vermaas: la 110a de ŝia naskiĝo en 1911 kaj la 30a de ŝia forpaso en 1991.

Marianne Vermaas – aŭ f-ino Vermaas, kiel ŝi ĉiam estis nomata – estis filino de esperantista familio. Ŝia patro Pieter J. Vermaas (1878-1942) estis unu el la kunfondintoj de la Esperanto-klubo Merkurio en Roterdamo, eble la plej elstara inter ĉiuj Esperanto-kluboj nederlandaj. Li estis arkitekto kaj pioniro pri la uzo de armita betono en Nederlando. Preskaŭ ĉiuj konstruaĵoj desegnitaj de li detruiĝis en la bombardado de Roterdamo en majo 1940. Lia koro ne eltenis tion kaj li mortis pro aflikto du jarojn poste.

F-ino Vermaas ne lernis Esperanton pro trudo de la gepatroj sed pro la ekzemplo, kiel Esperanto riĉigis ilian vivon per kontaktoj trans limoj. La gepatra hejmo ofte akceptis vizitantojn el diversaj landoj kaj post kiam ŝi mem lernis la lingvon, apenaŭ ekzistis antaŭmilita famulo de la movado, kiun ŝi ne gastigis – de Julio Baghy ĝis Lidja Zamenhof, de Andreo Cseh ĝis Edmond Privat.

Ŝian esperantistiĝon rekte motivis la deziro partopreni en la Universala Kongreso en Stokholmo en 1934 kaj tiu sperto konkeris ŝin por la lingvo tutvive. Ekde tiam ŝi partoprenis ĉiun UK-on ĝis tiu en Hamburgo en 1974, post kiu ŝi forlasis UEA kaj partoprenis nur la kongreson de 1988 en sia hejmurbo. Ekde sia esperantistiĝo ŝi abunde vojaĝis, evitante amasturismajn lokojn kaj preferante kulture kaj historie interesajn. Ke ŝi ŝatis ne-laŭmodajn vojaĝcelojn, ŝi montris en 1936, kiam ŝi vizitis Leningradon kaj Moskvon, renkontante sovetiajn esperantistojn.

F-ino Vermaas

F-ino Vermaas en unu el la Internaciaj Feriaj Esperanto-Kursoj de Lorenz Friis en Danlando fine de la 1930aj jaroj.

Antaŭ ol Esperanto iĝis ŝia profesio, Vermaas laboris kiel fizioterapiisto aŭ kuracgimnastikisto, kiel oni tiutempe diris. Dum multaj jaroj ŝi estis estrarano de Nederlanda Asocio de Fizioterapiistoj.

Ekde sia junaĝo Vermaas aktive partoprenis en la kultura vivo kiel ofta vizitanto de koncertoj, ekspozicioj, teatraj k.a. artaj prezentadoj. Danke al ŝi disvolviĝis vigla kultura agado en Merkurio, kies sekretario ŝi estis dum jardekoj. Ŝia precipa amo estis teatro. Merkurio havis aktoran trupon, por kiu ŝi tradukis teatraĵojn kaj reĝisoris prezentadojn. Al ŝia artista amikaro apartenis la grava feminista verkistino Anna Blaman, de kiu ŝi esperantigis tri novelojn por la revuoj =Esperanto= kaj =Monda Kulturo.=

La nazia okupado devigis la nederlandan Esperanto-movadon daŭrigi sian agadon kaŝe. Dum antaŭe Merkurio kunsidis en unu el la plej imponaj hoteloj de la urbo, kie troviĝis ankaŭ ĝia riĉa biblioteko, post la bombardado, en kiu ankaŭ tiu hotelo detruiĝis, la loĝejo de Vermaas iĝis la sekreta kunsidejo.

Komence de la milito okazis granda tragedio de la vivo de Vermaas, kvankam pri ĝi ŝi eksciis nur post la milito. Nome, en la jubilea UK de la 50-jariĝo de Esperanto en Varsovio en 1937 ŝi renkontis samideanon el la kongresurbo kaj amo ekflamis inter la du. En la posta jaro la amiko pasigis kelkajn monatojn ĉe ŝi en Roterdamo kaj en 1939 Marianne siavice en Varsovio. Kiam la situacio somere 1939 iĝis ĉiam pli minaca kaj la eksplodo de milito pli kaj pli verŝajna, ŝi devis interrompi sian restadon kaj forveturi per trajno, kiu poste montriĝis esti la lasta povinta forlasi Varsovion.

Post la milito f-ino Vermaas eksciis, ke ŝia juda koramiko estis fuĝinta al la orienta parto de Pollando, kie intertempe regis la soveta armeo, sed kiam la germana armeo invadis ankaŭ tien, lia sorto estis perei kiel viktimo de naziismo.
Pri tiu historio f-ino Vermaas rakontis en letero al amikino, konfesante, ke ŝi ne plu povis imagi doni sian koron al iu alia ol tiu granda amo, kiun la besto de naziismo forrabis de ŝi. Tial ŝi ankaŭ en Esperantujo restis f-ino Vermaas por ĉiam.

Post la milito f-ino Vermaas aktiviĝis en diversaj movadoj, kies ideoj allogis ŝin jam pli frue. Ŝi interesiĝis pri sendogmaj socialismaj ideoj kaj, simile al fruaj socialistoj, pri teozofio kaj ĝia parenca doktrinaro rozkrucismo. Ŝi eĉ tradukis la unuan parton de =Mondpercepto de la Rozkrucanoj aŭ Mistika Kristaneco=, ĉefverko de la rozkrucisma korifeo Max Heindel. Vermaas estis fervora apoganto de eŭropa kaj monda federismo. Por la lasta celadis la mondcivitanisma organizaĵo Universala Ligo, kies multjara estrarano ŝi estis.

LapennaLa ĉefa vivsindediĉo de f-ino Vermaas tamen estis Esperanto. Danke al ŝi ree ekfloris la agado de Merkurio kaj ankaŭ en Nederlanda Esperanto-Asocio ŝi iĝis unu el la ĉefaj agantoj, interalie ĝia komitatano ĉe UEA. En 1948 ŝi renkontis unuafoje Ivo Lapenna en la 34a UK en Bournemouth. Komenciĝis amikeco kaj kunlaboro, kiu daŭris ĝis la forpaso de Lapenna.
[La dekstra foto: F-ino Vermaas kun Ivo Lapenna kaj UN-subsekretario C. V. Narasimhan ĉe la transdono de la peticio de UEA al UN en Novjorko la 6an de oktobro 1966.]

Baldaŭ post la UK en Bournemouth Vermaas invitis Lapenna al prelegvojaĝo en Nederlando kaj al pliaj en postaj jaroj, i.a. en kunvenoj de eŭropaj federistoj. En 1952 ŝi zorgis ankaŭ pri la presado de =Aktualaj problemoj de la nuntempa internacia vivo= de Lapenna ĉe la esperantista presejo Zwagers fine de Nieuwe Binnenweg, kiu estis poste fariĝonta la plej grava strato en Esperantujo.

Ekde 1955 f-ino Vermaas estis unu el la ĉefaj nomoj en UEA. Tiutempe UEA decidis fermi sian Centran Oficejon en la vilaĝo Heronsgate ekster Londono kaj movi ĝin al Roterdamo. En la dua parto de Jarlibro 1955 f-ino Vermaas povis skribi:

Estis maleble konservi pli longe kiel mondan centron de la Internacia Lingvo oficejon en apenaŭ trovebla vilaĝeto en kamparo, preskaŭ sen ligoj kun la cetera mondo. Tial … en Bologna la Komitato decidis malfermi administran oficejon en Nederlando, nome en la granda moderna urbo ROTTERDAM.

Estas facile imagi la fieron, kiu igis la denaskan roterdamanon skribi plenmajuskle la nomon de sia urbo, Fenikse resurektinta el la ruinoj de la milito. Ŝi subskribis ankoraŭ kun la titolo administranto, ĉar formale la CO moviĝis al Nederlando per la akcepto de nova statuto de UEA du jarojn poste, ekde kiam ŝia titolo estis direktoro de la Centra Oficejo. Malrespekta koincido volis, ke preskaŭ precize je ŝia nuna datreveno la Komitato de UEA renversis sian decidon faritan en la 40a UK en Bolonjo.

Komence la oficejo troviĝis en konstruaĵo, kiu restis ĉe la limo de la detruita centro. Ĉar la plano de la urbo estis malkonstrui ĝin por krei spacon por nova strato, la urbo ludonis ĝin tre malaltkoste. Pri tio eksciis f-ino Vermaas, kiu mem loĝis en la strato Nieuwe Binnenweg je 300 metroj for.

Homoj ofte serĉas loĝejon proksime al sia laborejo, sed f-ino Vermaas trovis LOKON POR sia estonta laborejo proksime al sia loĝejo. Ĉar super la oficeja domo pendis minaco de malkonstruo, UEA ekserĉis novan ejon. Ankaŭ ĝin trovis f-ino Vermaas ĉe sia propra strato Nieuwe Binnenweg. UEA aĉetis ĝin kaj la CO en la propra domo estis inaŭgurita je la datreveno de la fondo de UEA, la 28an de aprilo 1962.

La aĉeto de la nova domo grandparte eblis danke al mondskala monkolektado, pri kiu memorigas la nomoj de la ĉambroj de la domo. Ĉiu donacinto de minimume 5 mil guldenoj rajtis doni nomon al ĉambro, super kies pordo poste estis fiksita ŝildo kun la koncerna nomo. La kanada s-ino Dorothy Henderson eĉ donacis tutan, unike faritan meblaron kaj lignajn murskulptaĵojn, kiuj estis instalitaj en la ĉambro Kanado, komence la ĉefa ĉambro de la Biblioteko Hector Hodler.

Simila monkolekta kampanjo kaj nomado de ĉambroj okazis en la 1980-aj jaroj, kiam oni pligrandigis la domon per alkonstruo de nova alo kun pliaj ĉambroj. Kiu estos la sorto de la ĉambro-omaĝoj, se la domo estos vendita, pri tio ne aperis informoj.

La direktora periodo de f-ino Vermaas finiĝis en 1968, kiam la aĝo igis ŝin senti la laboron kiel fizike tro ŝarĝan. Plenmerite ŝi estis elektita kiel Honora Membro de UEA. Ŝi tamen ne restis tute senlabora, sed ŝi ricevis novan taskon kiel administranto de la ĵus fondita Institucio Hodler ’68. Ĝi estas jure memstara establo, kiu akumulas kapitalon, el kies rento ĝi subtenas agadojn de UEA.

En 1974 sekvis la tumulta UK en Hamburgo, en kiu Ivo Lapenna ne plu estis elektita prezidanto de UEA. Rezultis skismo, kiu dividis UEA. Multaj eminentaj membroj forlasis la asocion, kun Lapenna ĉekape. Ĉe Vermaas la elektoj en Hamburgo ”eĥis kiel bombo kaj transformiĝis en personan tragedion”, estis skribonta Simo Milojević en sia nekrologo pri ŝi, nomante ŝin ”brava virino de altaj principoj”. Ŝi formetis sian honoran membrecon kaj per tio sian membrecon en UEA entute. (Sojle de la UK en Roterdamo en 1988 oni proponis al ŝi repreni la honoran membrecon, sed ŝi rifuzis.) Kiel administranto de Institucio Hodler ’68, kiu formale ne estas parto de UEA, ŝi tamen restis ĝis 1976.

Vermaas

F-ino Vermaas kun Grégoire Maertens (prezidanto de UEA) kaj Osmo Buller (direktoro de la CO) en la festo pri la fino de la rekonstruado de la CO la 18an de aprilo 1986.

La fideluloj de Lapenna, laŭ kiuj en Hamburgo okazis komunista puĉo, fondis Internacian Centron de Neŭtrala Esperanto-Movado, kiu okazigis proprajn konferencojn ĉiujare, kun po cento da partoprenantoj. La lasta okazis en la aŭstria Graz en la Jubilea Jaro 1987. En la Zamenhof-tago de la sama jaro mortis Lapenna kaj kun li praktike ankaŭ tiu aparta movado.

Kvankam f-ino Vermaas forlasis UEA, ŝi ne rompis rilatojn kun la Centra Oficejo. Ŝi ofte vizitis ĝin kaj eĉ funkciis kiel peranto por iuj ”neŭtraluloj”, kiuj rifuzis sendi monon rekte al UEA por pagi ekzemple libromendon. Ili do sendis monon al f-ino Vermaas, kiu portis ĝin al la CO en la sama strato, kaj tiel solviĝis la transpaga problemo.

Ofta kialo de f-ino Vermaas por viziti la oficejon estis la kunvenoj de Merkurio, kiuj translokiĝis al la CO post la pretiĝo de la nova alo en 1986. Ŝi frekventis la kunsidojn ĝis sia subita malsaniĝo en julio 1991. La rapide progresinta malsano baldaŭ sendis ŝian menson en iun ekstermondon. Vizitantoj ne plu ricevis kontakton kun ŝi, sed kiam oni foje aŭdigis al ŝi paroladon de Ivo Lapenna, ŝiaj okuloj reviviĝis.

Marianne Vermaas forpasis en la tago, kiam ŝi iĝis 80-jara. Tiel decis al virino, kiun karakterizis precizemo kaj perfektemo.

Osmo Buller

Ĝi estas artikolo el la septembra (aŭtuna) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/09/vermaas

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Marianne H. Vermaas, la brava virino appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-23 16:19

2021-09-22

Esperanta Kunfarejo

EVAA Esperantista Virina Asocio en Afriko festos en Decembro 2021

Saluton al ĉiuj gesamideanoj,

nome de EVAA, mi, Alexandrine Omba Tshamena, informas al vi, ke ni preparas eventojn en Decembro 2021 kun la temo: “festo”. Kial tiu temo? Ĉar dum tiu tago estos diversaj aktivecoj inter alie, piedludo, ne futbalo, sed alia ludo, nomata “NGXANGO”. Esperantistaj virinoj kontraŭ alia virina asocio ludos NGXANGO, ekspozicio, varbado, do, diversaj aktivecoj. Tiu evento okazos en la lando, kiu reprezentas nian virinan asocion “EVAA”. Por ke tiu evento realiĝu, ni bezonas vian subtenon finance, materiale, konsilojn, rimarkojn, ktp. 

Se vi volas, ke ni prezentu viajn agadojn, ekzemplo: “viaj verkoj, arto, ktp dum tiu tago, sen problemo ni prezentos tion. Vi povas kontakti nin rekte per nia retadreso: e.virina.en.afriko{ĉe}gmail.com

de frali je 2021-09-22 20:39

La Balta Ondo

Renkontiĝo de Amikoj revenis al Altajo

RA

La 15a Renkontiĝo de Amikoj (RA-15) okazis la 3-11an de aŭgusto en Altaja regiono, kiu jam gastigis la renkontiĝon en 2014 kaj 2017. Ĉi tiu regiono estas nekredeble pitoreska kaj diversnatura. Vojaĝante tra ĝi, oni povas renkonti montojn kaj valojn, vastajn kampojn kaj lagojn. Ĉi-foje RA estis okazigita apud la granda lago Jarovoje, proksime al la Ruslanda-Kazaĥstana limo.

Ĉi tiu parto de Altaja regiono estas stepa kun multaj salaj lagoj, kaj ni loĝis apud unu el tiaj lagoj kaj krom partopreni la Esperanto-programon, la RAanoj ĝuis la naĝadon kaj plaĝumadon. Ne mankis ekskursoj. Unu ekskurso okazis al germana vilaĝo, kie ni konatiĝis kun kulturo de luteranoj, kiuj sukcesis konservi siajn tradiciojn. Ni vizitis ankaŭ alian salan lagon, kiu havas teneran rozan koloron, kaj vidis akiradon de salo. Ĉi tiu metio funkcias de la tempo de Katerina la Granda. Imagu: fervojaj reloj en la lago, kaj trajno veturas tien kaj reen tra rozkolora spaco de la lago. Oni sentas sin kvazaŭ en alia planedo.

RA

Kiel kutime en la programo de la Renkontiĝo de Amikoj okazis konversaciaj rondoj kaj temaj vesperoj, izoj, konkursoj. La ĉefa temo de la renkontiĝo estis kosmo, ĉar Altajo havas rilaton al ĝi. Unue, proksime de ĝi estas Bajkonur, de kie startas kosmoŝipoj. Due, German Titov, la dua kosmonaŭto en la mondo, naskiĝis en Altaja regiono. Trie, la unua virino-kosmonaŭto, Valentina Tereŝkova, tute neatendite surteriĝis en Aliaja regiono, apud la vilaĝo Bajevo, kie nuntempe staras monumento al ŝi.

Ĉiu tago de RA estis dediĉita al iu planedo. Dum la tago de Suno ni havis metiejon kaj faris leontodojn. Leontodo ja estas malgranda Suno sur la tero. Vendrede, dum la Venusa tago okazis konkurso de Venusoj-diinoj – ĉiuj dezirantinoj konkursis inter si. La plej gaja estis la festo de Neptuno. Dum la poezia vespero ni legis niajn ŝatatajn versojn, ekzemple, kvinjara knabino el Barnaulo parkere brile legis la fablon Libelo kaj Formiko de Ivan Krilov.

leontodoj

Entute partoprenis 39 personoj el 12 loĝlokoj. La plej grandaj grupoj venis el Krasnojarsko kaj Novosibirsko. Ni bone pasigis la tempon kaj bone komunikiĝis. Vespere ni ludis diversajn tablojn ludojn kaj babilis. RA-15, laŭ mi, estis sukcesa, ĉar ĝi allogis gastojn eĉ el foraj lokoj: Moskvo, Sankt-Peterburgo, Tiĥvino, Novoĉerkasko.

La 16a Renkontiĝo de Amikoj estas planata okcidente de Ruslando – en Kaliningrado. Ĝi komenciĝos tuj post la fino de la 56a BET en Klajpedo kaj daŭros ekde la 17a ĝis la 25a de julio.

Katerina Arbekova

Ĝi estas artikolo el la septembra (aŭtuna) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/09/ruslando-25

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Renkontiĝo de Amikoj revenis al Altajo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-22 20:15

Esperanta Kunfarejo

Belarta Konkurso de UEA 2022

La limdato por ricevo de konkursaĵoj estas la 31-a de marto 2022.
La Belartaj Konkursoj havas plurajn branĉojn: poezio, prozo, eseo, teatraĵo, infanlibro.

Legu pri detaloj: uea.org/gk/982

de frali je 2021-09-22 16:50

Revuo Esperanto

Aperis "La Kolombo de Paco". Numero 22


La Redakcio
Aperis la dudek dua numero de La Kolombo de Paco. Legu, ĝuu, libere kaj aktive diskonigu ĝin al viaj amikoj en Esperantujo!

Elŝutu senpage

de Redakcio je 2021-09-22 16:44

Neniam milito inter ni

Porto-Riko : Labourstart Kampanjo : Ni subtenu la elektrolaboristojn - Ĉesigu la privatigon

Josian E. Bruno Gómez / EL VOCERO 22/09/2021 La guberniestro de Porto-Riko utiligas la privatigon de la elektroreto de Porto-Riko por ataki UTIER, plej malnova kaj granda sendependa sindikato de la insulo, kiu reprezentas la laboristojn de la elektro-sistemo...

de neniammilitointerni je 2021-09-22 16:33

Revuo Esperanto

La nova numero

Abonantoj jam povas elŝuti la oktobran numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: https://uea.org/revuoj

La enhavlisto de la oktobra numero:
195 | Du-monatplena agado en Togolando pri kulturoj kaj lingvoj
197 | Afriko brilas: Protokolo de la kunsido inter AK kaj esperantistoj el DR Kongo
198 | Landa agado: Israelaj esperantistoj inaŭguris novan sidejon de ELI
199 | Eventoj: Impresoj pri la Somera Esperanto-Studado 2021
199 | Oficiala Informilo
200 | Mia unua ĉeesta kongreso: la Itala Kongreso en Asizo 2021
202 | Universala Kongreso: UEA invitas prelegi en la 75-a IKU-sesio Kongreso en Montrealo
203 | Esperanto en universitatoj: Javier Alcalde gastprofesoro ĉe EHESS
204 | Ivan Archer – komponisto
207 | Eventoj: Multkultura Vilaĝo Esperanto dum POL’and’ROCK- Festivalo 2021
208 | Belartaj Konkursoj: Alvoko al partopreno en la 73-a okazigo de UEA, en 2022
209 | Rezultoj de la Belartaj Konkursoj 2021­
210 | Laste Aperis
211 | Eventoj: Praktikado de la lingvo en Kvinpetalo
212 | VEKI-2 kune kun ILEI-Simpozio kaj AMO-76
214 | Forpasoj
215 | Faka agado: Sep novaj arboj apud nia domo en Tokio

de Redakcio je 2021-09-22 16:20

2021-09-21

UEA facila

Telavivo

La 13-an de septembro dek tri samideanoj kunvenis en la nova sidejo de ELI (Esperanto-Ligo en Israelo), en la moderna Alon-turo en Telavivo. Tie ELI aĉetis oficejon, kiun ĝi intencas luigi, kaj tial havas la rajton senpage uzi la apudan kunvenejon. Kvankam ĝi estas pli malgranda ol nia antaŭa klubejo, ĝi estas senpaga (nia antaŭa klubejo kostis pli ol mil siklojn monate). Krome ĝi havas senliman kafon kaj modernan komputilan ekranon, kaj estas ne malpli centre lokita. Por homoj, kiuj venas de ekster Telavivo ĝi estas eĉ pli facile atingebla. La programo temis pri la nova septembra numero de Revuo Esperanto, kiun mi projekciis sur la grandan ekranon. Sekve estis vigla babilado kaj kafumado. Poste okazis kunsido de la Estraro, kiu traktis i.a. la 21-an Israelan Kongreson okazontan komence de oktobro en Telavivo. Amri Wandel

2021-09-21 17:24

Neniam milito inter ni

Haitianoj transiras amase la riveregon Rio Grande por atingi Teksason

Foto: https://elpais.com/elpais/2021/09/20/album/1632159060_274001.html 21/09/2021 Sub viglaj kritikoj de la respublikanoj kaj alvokoj de demokratoj agadi, la usona registaro de Joe Biden anoncis sabaton, ke ĝi akcelos la ritmon de elpeladoj per aviadilo...

de neniammilitointerni je 2021-09-21 13:40

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 981. Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Paco 2021


Okaze de la Internacia Tago de Paco, la 21-an de septembro 2021, Universala Esperanto-Asocio (UEA) gratulas Unuiĝintajn Naciojn pro ties ĉiutagaj klopodoj krei pli pacan mondon. Ni vivas en epoko de grandegaj defioj por la homaro kaj por la planedo. Ni devas unuiĝi por trovi la plej bonajn solvojn.

Konfido kaj solidareco estas la bazo por paco. Pro tio 2021 estis deklarita Internacia Jaro de Paco kaj Konfido. En tiu ĉi jaro ni celas antaŭenigi la kulturon de paco per, interalie, politika dialogo, reciproka kompreniĝo kaj, plej grave, konkreta kunlaboro. Paco estas kerna valoro, kune kun homaj rajtoj kaj daŭripova evoluigo, por la plua prospero, eĉ por la pluvivo, de nia planedo.

La ĉi-jara temo de la Tago de Paco, "Resaniĝi pli bone por egala kaj daŭripova mondo", montras la gravecon de konfido konstruata per agoj kaj ne per nuraj vortoj. Saĝaj decidoj kaj forta solidareco fronte al la krizo de KOVIM-19 konstruos konfidon en la internacia komunumo, kaj antaŭenigos la pacon.

Saĝaj decidoj kaj forta solidareco estas same necesaj por atingi la Celojn por Daŭripova Evoluigo. La kulturo de paco ludas gravan rolon en la konstruado de pontoj inter la valoroj de malsamaj komunumoj kaj la valoroj de UN, kiel justeco, homa digno kaj toleremo – kaj sekve la principoj malantaŭ daŭripova evoluigo.

Lingvoj kunligas homojn kaj kunportas kulturajn valorojn kaj sciojn. Tiel UEA klopodas disvastigi la kulturon de paco tra la Esperanto-komunumo, kaj antaŭenigi, pere de la Internacia Lingvo Esperanto, la idealojn de interhoma kompreniĝo kaj kunlaboro. Tiumaniere ni klopodas disvastigi la spiriton de tutmonda paca kunlaboro per nia tutmonda paca lingvo. Samtempe ni bone komprenas, ke vortoj sen agoj estas malplenaj promesoj.

Kiel diris António Guterres, en sia raporto "Nia komuna tagordo": La homara bonfarto -- kaj vere, la homara estonteco -- dependas de solidareco kaj komuna laboro kiel monda familio por atingi komunajn celojn.

Kune kun Unuiĝintaj Nacioj, ni invitas ĉiujn festi pacon, stariĝi kontraŭ agoj de malamo, kaj disvastigi kompaton, klarvidon kaj esperon antaŭ la nuntempaj defioj.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-09-21 13:07

Esperanta Kunfarejo

La Tago de Samarkando 2021

Baldaŭ venos signifoplena dato kaj festa okazaĵo por la urbo, la 18-a de oktobro – la Tago de Samarkando. La evento celas turni nian rigardon al la alloga belo, aparta aromo kaj mirindaj konstruaĵoj de la urbo, kiu aperas kiel Monda Heredaĵo en la listo de Unesko.

Legu pli:
https://uea.facila.org/artikoloj/%C4%9Denerale/la-tago-de-samarkando-2021-r256/
https://sezonoj.ru/2021/09/samarkando-4/

de frali je 2021-09-21 12:40

La Balta Ondo

Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Paco 2021

pacoOkaze de la Internacia Tago de Paco, la 21-an de septembro 2021, Universala Esperanto-Asocio (UEA) gratulas Unuiĝintajn Naciojn pro ties ĉiutagaj klopodoj krei pli pacan mondon. Ni vivas en epoko de grandegaj defioj por la homaro kaj por la planedo. Ni devas unuiĝi por trovi la plej bonajn solvojn.

Konfido kaj solidareco estas la bazo por paco. Pro tio 2021 estis deklarita Internacia Jaro de Paco kaj Konfido. En tiu ĉi jaro ni celas antaŭenigi la kulturon de paco per, interalie, politika dialogo, reciproka kompreniĝo kaj, plej grave, konkreta kunlaboro. Paco estas kerna valoro, kune kun homaj rajtoj kaj daŭripova evoluigo, por la plua prospero, eĉ por la pluvivo, de nia planedo.

La ĉi-jara temo de la Tago de Paco, “Resaniĝi pli bone por egala kaj daŭripova mondo”, montras la gravecon de konfido konstruata per agoj kaj ne per nuraj vortoj. Saĝaj decidoj kaj forta solidareco fronte al la krizo de KOVIM-19 konstruos konfidon en la internacia komunumo, kaj antaŭenigos la pacon.

Saĝaj decidoj kaj forta solidareco estas same necesaj por atingi la Celojn por Daŭripova Evoluigo. La kulturo de paco ludas gravan rolon en la konstruado de pontoj inter la valoroj de malsamaj komunumoj kaj la valoroj de UN, kiel justeco, homa digno kaj toleremo – kaj sekve la principoj malantaŭ daŭripova evoluigo.

Lingvoj kunligas homojn kaj kunportas kulturajn valorojn kaj sciojn. Tiel UEA klopodas disvastigi la kulturon de paco tra la Esperanto-komunumo, kaj antaŭenigi, pere de la Internacia Lingvo Esperanto, la idealojn de interhoma kompreniĝo kaj kunlaboro. Tiumaniere ni klopodas disvastigi la spiriton de tutmonda paca kunlaboro per nia tutmonda paca lingvo. Samtempe ni bone komprenas, ke vortoj sen agoj estas malplenaj promesoj.

Kiel diris António Guterres, en sia raporto “Nia komuna tagordo”: La homara bonfarto – kaj vere, la homara estonteco – dependas de solidareco kaj komuna laboro kiel monda familio por atingi komunajn celojn.

Kune kun Unuiĝintaj Nacioj, ni invitas ĉiujn festi pacon, stariĝi kontraŭ agoj de malamo, kaj disvastigi kompaton, klarvidon kaj esperon antaŭ la nuntempaj defioj.

[Mesaĝo sendita al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon!]

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2021, №981.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Paco 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-21 08:41

2021-09-20

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Povreco kaj humileco kondukas en la ĉielon (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 



Fratoj Grimm
Povreco kaj humileco kondukas en la ĉielon


Vivis iam reĝofilo, kiu iris eksteren en la kamparon. Li estis pripensema kaj malgaja. Li vidis la ĉielon, kiu estis blua kaj tute sennuba; jen li ĝemis kaj diris: „Kiel bone oni povus farti, se oni estus jam en la ĉielo!“

Jen li ekvidis povran maljunan viron, kiu proksimiĝis renkonte al li. Li demandis lin alparolante: „Kiel mi povus alveni en la ĉielon?“

La viro respondis: „Per povreco kaj humileo. Surmetu miajn disŝiritajn vestojn, migradu dum sep jaroj en la mondo kaj konatiĝu al ties mizero, ne prenu monon, sed kiam vi malsatos, petu kompatemajn afablulojn pri peco da pano, tiel vi proksimiĝos al la ĉielo.“

Jen la reĝofilo demetis siajn pompajn vestojn kaj surmetis anstataŭ ili la vestojn de la almozpetulo kaj iris en la vastan mondon kaj pacience eltenis grandan mizeron. Li prenis nenion krom iom da manĝo, diris nenion, sed preĝis al la Sinjoro, ke li iam akceptu lin en ties ĉielo. Kiam la sep jaroj pasis, li denove revenis al la kastelo de sia patro, sed en la kastelo neniu rekonis lin.

Li diris al la servistoj: „Iru kaj diru al miaj gepatroj, ke mi revenis.“

Sed la servistoj ne fidis lin, ridis kaj lasis lin stari.

Jen li diris: „Iru kaj diru tion al miaj fratoj, ke ili venu malsupren, mi tiom volonte revidus ilin.“

Ankaŭ tion ili ne volis fari, ĝis kiam iu el ili iris al la reĝaj infanoj, kaj diris tion al ili. Sed ili tute ne povis imagi tion kaj tial ne afliktiĝis pro tio. Jen li skribis leteron al sia patrino, kaj priskribis al ŝi sian tutan mizeron, sed li ne menciis, ke li estas ŝia filo. Pro kompato la reĝino asignis lokon sub la ŝtuparo al li kaj ordonis, ke ĉiutage du servistoj portu manĝon al li.

Sed unu el ili estis malica kaj diris: „Por kio la almozpetulo ricevu la bonan manĝon?“ Li retenis ĝin por si mem aŭ donis ĝin al la hundoj kaj portis al la malforta magriĝinto nur akvon; sed la alia servisto estis honesta kaj portis al li tion, kion li ricevis por li. Estis malmulte, sed tamen li povis vivi de tio dum certa tempo. Dum tio li estis tre pacienca, ĝis kiam li farigis pli kaj pli malforta. Kaj kiam li fariĝis pli kaj pli malsana, li petis ricevi la Sanktan Manĝon. Meze de la meso komencis sonori ĉiuj enurbaj sonoriloj kaj tuj ĉirkaŭe. La pastro iris post la meso al la kompatinda viro sub la ŝtuparo, sed tiu kuŝis tie morta, en unu mano li tenis rozon, kaj en la alia lilion, kaj apud li troviĝis papero, sur kiun estis skribite lia historio.

Kiam li estis jam enfosita, elkreskis unuflanke de la tombo rozo, kaj aliflanke lilio.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Armut und Demut führen zum Himmel“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-20 19:57

Teo kaj Libroj

Neniam milito inter ni

Benino : la malalta valo de la Vémé, vivesenca rezervejo de biosfero estas minacita

20/09/2021 Sude de Benino, la ĉefa rezervejo de biosfero de Unesko, naskiĝinta de la volo de Neregistaraj Organizaĵoj naskis en la delto de Mono, antaŭ preskaŭ jaro. Por akiri tiun klasadon fare de Unesko, la NROj laboris kun la surlokaj loĝantoj kaj...

de neniammilitointerni je 2021-09-20 15:54

La Balta Ondo

Rezultoj de la Belartaj Konkursoj 2021

Belartaj

La 19an de oktobro kadre de la Premia Festo de la Belartaj Konkursoj de UEA 2021 en Jutubo estis solene anoncitaj la rezultoj de ĉi tiuj konkursoj. Ĉi-jare en ok (sub)branĉoj konkursis 186 verkoj – rekorda nombro en la historio de la Belartaj Konkursoj.

BRANĈO POEZIO
Juĝkomisiono: Krys Williams, István Ertl, Mao Zifu.
Partoprenis 67 verkoj de 36 aŭtoroj el 23 landoj [1 el Oceanio, 6 el Azio, 1 el Afriko, 3 el Ameriko, 12 el Eŭropo].
La unua premio estas aljuĝita al “Koren de mallumo” de Miĥail Frolov el Rusio.
La dua premio estas aljuĝita al “Ĉe via cindro” de Benoît Philippe el Germanio.
La tria premio estas aljuĝita al “Ĉe la martkomenco” de Choe Taesok el Sud-Koreio.
Honora mencio estas aljuĝita al “La sonĝo” de Evgenij Georgiev el Kazaĥio.

BRANĈO PROZO
Juĝkomisiono: Giulio Cappa, Tim Westover,Trevor Steele.
Partoprenis 38 verkoj de 25 aŭtoroj el 17 landoj [4 el Azio, 3 el Ameriko, 10 el Eŭropo].
La unua premio estas aljuĝita al “Mi trinkas vino” de Francisco Javier Moleón el Hispanio.
La dua premio estas aljuĝita al “Parade antaŭ la reĝo” de Anna Lowenstein el Britio.
La tria premio estas aljuĝita al “Kredi” de Sara Spanò el Italio.

SUBBRANĈO MIKRONOVELO
Juĝkomisiono: Giulio Cappa, Tim Westover, Trevor Steele.
Partoprenis 45 verkoj de 27 aŭtoroj el 16 landoj [1 el Oceanio, 4 el Azio, 3 el Ameriko, 8 el Eŭropo].
La unua premio – premio Paula Adúriz – estas aljuĝita al “Mia sozio” de Jorge Rafael Nogueras el Usono.

BRANĈO TEATRAĴO
Juĝkomisiono: Giuliano Turone, Saŝa Pilipovic, Georgo Handzlik.
Patroprenis 1 verkoj de 1 aŭtoroj el 1 lando [el Azio].
La ĵurio aljuĝis neniun premion.

SUBBRANĈO MONOLOGO AŬ SKEĈO
Juĝkomisiono: Giuliano Turone, Saŝa Pilipovic, Georgo Handzlik.
Patroprenis 4 verkoj de 2 aŭtoroj el 2 landoj [1 el Azio, 1 el Eŭropo].
La ununura premio – premio María Cuevas – estas ne aljuĝita.

INFANLIBRO DE LA JARO
Juĝkomisiono: Edmund Grimley Evans, Ricardo Albert Reyna, Jang Jeong-Ryeol.
Partoprenis 6 infanlibroj de 4 eldonejoj el 4 landoj [el Eŭropo].
La premio estas aljuĝita al la Eldonejo Dokumenta E-Centro pro la verko “La aventuroj de Jombor kaj Miki”.

BRANĈO ESEO
Juĝkomisiono: Gotoo Hitoshi, Antonio Valén, Giridhar Rao.
Partoprenis 8 verkoj de 6 aŭtoroj el 6 landoj [2 el Azio, 4 el Eŭropo].
La unua premio – premio Luigi Minnaja – estas ne aljuĝita.
La dua premio estas aljuĝita al “Por ke ĉiu komprenu ĉiun” de Aleksandro Melnikov el Rusio.
La tria premio estas ne aljuĝita.
Honora mencio estas aljuĝita al “Tridek malmortoj de Danielo” de Roman Dobrzyński el Pollando.

BRANĈO KANTOTEKSTO
Juĝkomisiono: Ĵak Le Puil, Ankie van der Meer, Flavio Fonseca.
Partoprenis 19 verkoj de 12 aŭtoroj el 11 landoj [8 el Azio, 1 el Ameriko, 10 el Eŭropo].
La unua premio estas aljuĝita al “Ekas la nokto” de Antonio Valén el Hispanio.
La dua premio estas aljuĝita al “Kanto trista” de Richard Hable el Aŭstrio.
La tria premio estas aljuĝita al “Robinson’ ” de Petro Palivoda el Ukrainio.
Honora mencio estas aljuĝita al “Bela rev’ ” de Ewa Grochowska el Francio.
Honora mencio estas aljuĝita al “La balado de l’ kukolo” de Serĝo Sire el Francio.

Miguel Gutiérrez Adúriz
Sekretario de la Belartaj Konkursoj de UEA

La premia festo de la Belartaj Konkursoj 2021 estas spektebla en Jutubo: https://youtu.be/NE1Ye1eh6o4.

La Ondo de Esperanto gratulas la laŭreatojn!

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Rezultoj de la Belartaj Konkursoj 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-20 12:38

TEJO

Partoprenu TEJO-trejnadojn en Slovakio kaj Danio

Ni invitas vin kandidatiĝi por partopreni en du diversaj TEJO-trejnadoj okazontaj dum la venontaj monatoj en Slovakio kaj Danio! 

Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro – de la 12-a de oktobro ĝis la 18-a de oktobro 2021 en Bratislavo, Slovakio. 

ALT_HRE: Alternativa Aliro al Edukado pri Homaj Rajtoj – de la 26-a de oktobro ĝis la 2-a de novembro 2021 en Ry, Danio.

DIVERSA, SED EGALA (SLOVAKIO)

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) kaj la Slovaka Esperanto-Junularo (SKEJ) organizas la trejnadon Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro. La trejnado donos la eblon al 20 aktivaj junuloj, junularaj laboristoj, NFE-trejnistoj kaj edukistoj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo esti trejnitaj pri la temo de intersekcieco kaj kontraŭbatalo de diversaj formoj de diskriminacio en ĉiutaga laboro kun junuloj. Per la trejnado, la partoprenantoj havos la eblon:

  • Enkonduki trejnistojn al la intersekcia aliro kiam ili projektas kaj liveras edukajn agadojn kun junuloj en la kunteksto de NFE.
  • Evoluigi la kapablon de niaj partoprenantoj pri la homrajtbazita aliro kiel trejnistoj kaj edukistoj, kun specifa fokuso pri intersekcieco kaj kontraŭbatalado de diversaj formoj de diskriminacio.
  • Ekipi la trejnistojn per la necesaj iloj por disvastigi la rezultojn de la internacia agado tra sia persona aŭ profesia vojaĝo kiel trejnistoj.

Aldone, dum ĉi tiu trejnado ni celas ke la partoprenantoj produktu du praktikajn rezultojn:

  1. Trejnada manlibro/ilaro por NFE-trejnistoj, edukistoj kaj junularaj laboristoj enkondukantaj ilin en la temon de la intersekcia aliro por edukaj agadoj de/kun kaj por junuloj, precipe tiuj kiuj venas de vundeblaj grupoj.
  2. Serio de mallongaj filmetoj de la TK-partoprenantoj pri la koncepto de intersekcieco kaj pritraktado de multnombraj diskriminacioj laborante kun junuloj por konsciigi pri ĉi tiuj temoj inter junularaj organizoj, edukaj kaj instituciaj koncernatoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejna kurso okazos de la 12-a de oktobro (alvenotago) ĝis la 18-a de oktobro 2021 (forirotago) en Bratislavo, Slovakio. Ni serĉas 20 partoprenantojn, ĉefe 18-35-jaraĝulojn.
La partopreno kostas nur 50€, pagotaj al TEJO. La loĝado kaj manĝado estos organizitaj kaj kovritaj de la organizantoj, kaj ni repagos ĝis 140€ por viaj vojaĝkostoj. La partoprenantoj respondecos pri sia propra sanasekuro.

Ni serĉas entuziasmajn junulojn, kiuj:

  • Aĝas inter 18-35 jarojn;
  • Loĝas en membroŝtato de la Konsilio de Eŭropo (vi povas trovi la liston ĉi tie);
  • Kapablas ĉeesti 5-tagan-trejnan-agadon;
  • Respektas diversecon kaj fervore lernemas;
  • Ideale jam aktiva ene de iliaj lokaj socioj, kun iom da sperto en junularaj agadoj, precipe kiel neformala edukado (NFE) trejnistoj aŭ edukistoj aŭ junularaj laboristoj.
  • Interesita pri la temo de intersekcieco kaj pritraktado de malsamaj formoj de diskriminacio kiam vi laboras kun junuloj.

Vi povas kandidatiĝi plenigante la formularon ĉi tie ĝis la 24-a de septembro 2021. Se vi havas demandojn aŭ komentojn, ne hezitu kontakti Spyros je spyros@tejo.org.

KOVIM-19: Malgraŭ la bona nuna situacio tiel rilate en Eŭropo kaj Slovakio, pro la KOVIM-19-pandemio, la trejnado povas devi esti modifita. Ni sekvos la oficialajn sanrekomendojn. Ni atendas ke ni ĉiuj kondutu respondece kaj prioritatigu la sanon kaj sekurecon de si mem kaj de la tuta grupo. Ĉiukaze, la sekureco de la partoprenantoj, trejnistoj kaj organizantoj estas nia absoluta prioritato. Do, ŝanĝoj povas okazi akorde kun la evoluo de la pandemio en la sekva periodo.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj ŝancoj. Ni aparte invitas spertajn virinojn, neduumulojn, transgenrulojn kandidatiĝi.

ALT_HRE: ALTERNATIVA ALIRO AL EDUKADO PRI HOMAJ RAJTOJ (DANIO)

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) kaj la Dana Esperanto Junulara Organizo (DEJO) organizas la trejnadon ALT_HRE: Alternativa Aliro al Edukado pri Homaj Rajtoj. La trejnado donos la eblon al 20 junuloj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo lerni pri la temo de edukado pri Homaj Rajtoj kaj kiel kombini ĝin kun aliaj formoj de junulara partopreno kaj neformala edukado, kiel artismo, teatrologio kaj pli. Pli konkrete, niaj partoprenantoj havos la eblon per la trejnado:

  • Lerni kiel antaŭenirigi siajn kompetentojn kiel multiplikantoj de edukado pri Homaj Rajtoj dum organizado de agadoj de, kun kaj por junuloj;
  • Esplori kiel edukado pri Homaj Rajtoj en 2021 povas progresi kaj kiel kombini ĝin kun alternativaj formoj de junulara partopreno kaj neformala edukado, kiel artismo kaj teatrologio;
  • Produkti ilaron kun ekzemploj de agadoj disvastigotaj inter junularaj organizoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejnado okazos de la 26-a de oktobro (alvenotago) ĝis la 2-a de novembro 2021 (forirotago) en Ry, Danio. Ni serĉas 20 partoprenantojn, ĉefe 18-35-jaraĝulojn.
Kontraŭ nur 50€ vi ricevos la trejnadon, loĝadon kaj manĝojn por la tuta semajno. Aldone, ni repagos al vi ĝis 150€ de via vojaĝkostoj.
La partoprenantoj respondecos pri sia propra sanasekuro.

Ni serĉas entuziasmajn junulojn, kiuj:

  • Aĝas inter 18-35 jarojn;
  • Loĝas en membroŝtato de la Konsilio de Eŭropo (vi povas trovi la liston ĉi tie);
  • Kapablas ĉeesti 5-tagan-trejnan-agadon;
  • respektas diversecon kaj fervore lernemas;
  • Ideale jam aktivas ene de iliaj socioj, kun iom da sperto pri homaj rajtoj kaj junulara partopreno.
  • Havas intereson pri la temo kaj volas lerni pli pri Edukado pri Homaj Rajtoj, precipe rilate al artivismo kaj teatrologio.

Vi povas kandidatiĝi plenigante la formularon ĉi tie ĝis la 26-a de septembro 2021. Se vi havas demandojn aŭ komentojn, ne hezitu kontakti Karlos’ je karlos.peskera.alonso@gmail.com.

KOVIM-19: Malgraŭ la bona nuna situacio tiel rilate en Eŭropo kaj Danio, pro la KOVIM-19-pandemio, la trejnado povas devi esti modifita. Ni sekvos la oficialajn sanrekomendojn. Ni atendas ke ni ĉiuj kondutu respondece kaj prioritatigu la sanon kaj sekurecon de si mem kaj de la tuta grupo. Ĉiukaze, la sekureco de la partoprenantoj, trejnistoj kaj organizantoj estas nia absoluta prioritato. Do, ŝanĝoj povas okazi akorde kun la evoluo de la pandemio en la sekva periodo.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj ŝancoj. Ni aparte invitas spertajn virinojn, neduumulojn, transgenrulojn kandidatiĝi.


The post Partoprenu TEJO-trejnadojn en Slovakio kaj Danio appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-09-20 09:48

Libera Folio

Rezultoj de la Belartaj Konkursoj de UEA 2021

La rezultoj de la Belartaj Konkursoj de UEA 2021 estis prezentitaj en aparta premia festo kadre de la Virtuala Kongreso en dimanĉo la 19-a de septembro. Partoprenis entute 188 verkoj.

Laŭ la prezentado dum la Premia Festo, la suma nombro de konkursaĵoj ĉi-jare estis rekorda. Kompreneble, ĉar oni enkondukis novajn branĉojn, ne estas tute komparebla situacio. Tamen, ankaŭ se oni rigardas la tri ĉefajn aŭ ĉiamajn branĉojn poezio, prozo kaj teatraĵo, la nombro estas preskaŭ rekorda – nur en 1988 kaj 1992 la nombroj en tiuj tri branĉoj sume estis pli altaj ol ĉi-jare.

Grafikaĵo: Sten Johansson. (Bedaŭrinde mankas kelkaj jaroj.)

Rezultoj de la Belartaj Konkursoj 2021 laŭ branĉo

Eseo

1-a premio ne aljuĝita.

2-a premio: Por ke ĉiu komprenu ĉiun. Aleksander Melnikov, Rusio

Honora mencio: Tridek malmortoj de Danielo. Roman Dobrzyński, Pollando

(8 verkoj, 6 aŭtoroj, 6 landoj)

Infanlibro de la jaro

La aventuroj de Jombor kaj Miki. Julian Modest; Eldonejo Dokumenta Esperanto-Centro, Kroatio.

(6 verkoj, 4 aŭtoroj, 4 landoj)

Kantoteksto

1-a premio: Ekas la nokto. Antonio Valén, Hispanio.

2-a premio: Kanto trista. Richard Hable, Aŭstrio.

3-a premio: Robinson’. Petro Palivoda, Ukrainio,

Honora mencio: Bela rev’. Ewa Grochowska, Francio.

Honora mencio: La balado de l’ kukolo. Serĝo Sire, Francio.

(19 verkoj, 12 aŭtoroj, 11 landoj)

Poezio

1-a premio: Koren de mallumo. Miĥail Frolov, Rusio.

2-a premio: Ĉe via cindro. Benoît Philippe, Germanio.

3-a premio: Ĉe la martkomenco. Choe Taesok, Sud-Koreio

Honora mencio: La sonĝo. Evgenij Georgiev, Kazaĥio.

(67 verkoj, 36 aŭtoroj, 23 landoj)

Prozo

1-a premio: Mi trinkas vino. Francisco Javier Moleón, Hispanio.

2-a premio: Parade antaŭ la reĝo. Anna Löwenstein, Britio.

3-a premio: Kredi. Sara Spanò, Italio.

(38 verkoj, 25 aŭtoroj, 17 landoj)

Prozo, subbranĉo mikronovelo

1-a premio ”Paula Adúriz”: Mia sozio. Jorge Rafael Nogueras, Usono.

(45 verkoj, 27 aŭtoroj, 16 landoj)

Teatraĵo

Neniu premio aljuĝita.

(1 verko, 1 aŭtoro, 1 lando)

Teatraĵo, subbranĉo monologo kaj skeĉo

Neniu premio aljuĝita

(4 verkoj, 2 aŭtoroj, 2 landoj)

Fonto: OLE (Originala Literaturo Esperanta)

 

de Redakcio je 2021-09-20 06:16

2021-09-19

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Manĝo de Dio (fabelotraduko laŭ la lasta versio)




Fratoj Grimm
Manĝo de Dio


Vivis iam du fratinoj. Unu el ili ne havis infanojn kaj estis riĉa; kaj la alia havis kvin infanojn kaj estis vidvino kaj tiom povra, ke ŝi ne plu havis sufiĉe da pano por satigi sin mem kaj la kvin infanojn. Tial ŝi iris pro sia mizero al sia fratino kaj diris: „Miaj infanoj suferas kun mi tre grandan malsaton, vi estas riĉa, donu al mi iom da pano.“

La tre riĉa fratino estis ankaŭ senkompatema kiel ŝtono, kaj tial ŝi diris: „Mi ne havas mem panon en mia domo.“ Kaj ŝi foririgis la kompatindulinon per malicaj vortoj. Post kelke da tempo la edzo de la riĉa fratino venis hejmen kaj volis detranĉi pecon de la pano, sed kiam li komenis tranĉi la panon, elfluis sango el ĝi. Kiam la edzino vidis tion, ŝi ektimis kaj rakontis al li, kio okazis. Li kuris rapide al la malriĉulino kaj volis helpi al ŝi, sed kiam li paŝis en la loĝoĉambron de la vidvino, li trovis ŝin preĝanta; la du plej junajn infanojn ŝi havis sur siaj brakoj, sed la tri pli maljunaj kuŝis surplanke kaj estis mortaj. Li ofertis al ŝi manĝojn, sed ŝi respondis: „Surterajn manĝojn ni ne plu postulas; tri infanojn Dio jam satigis, kaj ankaŭ nian petegadon Li aŭdos.“

Apenaŭ ŝi diris tiujn vortojn, ankaŭ la du plej junaj infanoj elspiris lastfoje, kaj poste ankaŭ ŝia koro rompiĝis kaj ŝi sinkis morta planken.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Gottes Speise“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vadimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-19 20:58

Neniam milito inter ni

Ferooj : giganta masakro de delfenoj kondukas al reekzameno de la praa tradicio « grind »

19/09/2021 Bildo : Antaŭe bezonata por nutri la Feroan loĝantaron, tiuj masakroj ne plu havas sencon hodiaŭ, dum Ferooj ĝuas unu el la plej altaj vivniveloj en Eŭropo. Plie, oni scias hodiaŭ, ke la karno kaj graso de tiuj bestoj entenas poluaĵojn kaj...

de neniammilitointerni je 2021-09-19 19:01

La Balta Ondo

Esperanto-kastelo Greziljono: Du staĝoj en oktobro 2021

greziljono

2021-okt-19/24 — Ĥora (korusa) renkonto de Interkant kun Zdravka Bojĉeva
2021-okt-18/25 — BEMI-Semajno de esperantlingvaj biciklistoj kun Olivier Buisson
2021-okt-18/25 — Lingvaj ekzercoj por progresantoj kun Gunter Neue
Vidu pli en la retejo https://gresillon.org/koruso

2021-okt-25 / nov-03 — AŬTUNE, la Esperanto-ferioj por infanoj kun Elisabeth…
2021-okt-25 / nov-03 — Esperanto-kursoj kaj aliaj aktivaĵoj kun Szilva Szabolcs, Gunter Neue, Maja Mériaux …
2021-okt-25 / nov-03 — Kurso de sorobano (japana abako) kun Kimie Markarian
Vidu pli en la retejo https://gresillon.org/autuno

Bonvenon!

Retejo: http://gresillon.org/
Retpoŝto: kastelo@gresillon.org
Telefono: +33 – 2 41 89 10 34

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Esperanto-kastelo Greziljono: Du staĝoj en oktobro 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-19 11:22

Fina Venko

Kadukaj Potencoj

La “alfrontiĝo” inter Britio kaj Francio sur la insulo Ĵerzejo

Du potencoj, kiuj en aliaj tempoj dediĉis al ekspluatado kaj humiligado de popoloj al la plej foraj lokoj sur la planedo, estas hodiaŭ du potencoj nur nome. Malnoviĝintaj potencoj, kiuj oportune montris siajn dentojn en la antaŭbalota tempo, allogante siajn respektivajn naciismojn kaj al la timo pri kunekzistado kaj unueco, kiun ili ĉiam sabotis. Ni vidu, kio okazis.

La 6an de majo 2021, ĉe la marbordo de la Insulo Ĵerzejo, la Reĝa Mararmeo kaj la Franca Mararmeo deplojis po du ŝipojn, kiel preventa rimedo, dum ĉirkaŭ kvindek francaj fiŝkaptistaj boatoj protestis kontraŭ la malfacilaĵoj por sia laborado.

La Batalo de Ĵerzejo estas sekvo de Briteliro. Francaj fiŝkaptistoj plendas, ke la Ĵerzejaj aŭtoritatoj donas al ili gutajn licencojn (41 permesiloj el 344 petoj) kaj ke ĉi tiu situacio kondukos ilin al ruino. De generacioj ili fiŝkaptas en la riĉaj fiŝkaptaj teritorioj de la plej granda el Manikaj Insuloj, kiu estas nur 22 kilometrojn for de la franca marbordo.

Kion Parizo faris? Minacante la insulon Ĵerzejo per fortranĉado de ĝia elektroprovizo se restriktoj daŭras. Tre Emmanuel- Macron-a ago, antaŭ la prezidantaj elektoj en 2022. Tranĉi submaran kablon portas 90.000 voltojn kaj havas longon de 34 kilometroj. 95% de la elektro konsumita en Ĵerzejo dependas de ĉi tiu provizo. La restanta 5% devenas de dizelaj generatoroj.

Kiel reagis Londono? Komandanta du armilojn de la Reĝa Mararmeo, kies bildoj ĉefrolis sur ĉiuj kovriloj, koincidante kun la plej grandaj lokaj kaj regionaj elektoj, kie la “konservativuloj” aspiras ŝteli la plej eŭroskeptikajn sidlokojn de “Labouristoj”. Ago kun la stampo Boris Johnson.

Francio ankaŭ sendis du malgrandajn ŝipojn, la Athos kaj la Themsis, “por certigi la sekurecon de la fiŝistoj.”

Sendube la eliro de la Uniĝinta reĝlando de la bloko ekis novan epokon, kaj la problemoj de iu ajn adapta periodo estas neregeblaj. Tamen la vera kauzo de maltrankvilo estas la maniero, kiel politikistoj de ambaŭ flankoj nun provas profiti el la disputo. Kaj ĉi tio estas nur la komenco de la grandaj streĉiĝoj en la Manika Markolo. La fiŝkaptada interkonsento post Brexit daŭras ĝis 2026. Post tio, Britio povas malpermesi al EU-ŝipoj fiŝkaptadon en siaj akvoj. Sed tiun saman jaron, la energia interkonsento inter Londono kaj Parizo, kiu tenas la lumojn sur la insulo Ĵerzejo, ankaŭ devas esti renovigita.

Malhela referenco por iuj-aĝaj homoj

The post Kadukaj Potencoj appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-09-19 00:22

2021-09-18

UEA facila

Neniam milito inter ni

Zimbabvo : la klimataj migrantoj estas blokitaj inter sekeco kaj ciklonoj

PHILIMON BULAWAYO / REUTERS 18/09/2021 Bildo : virino uzas la akvon de boraĵo por akvumi sekiĝintajn plantojn en la regiono Bulawayo (Zimbabvo), en januaro 2020. Zimbabvo loĝigas pli ol 20 000 internajn migrantojn plejparte agrikulturistojn. Ili fuĝas...

de neniammilitointerni je 2021-09-18 19:13

Libera Folio

La libroservo de UEA translokiĝos al Slovakio

La komitato de UEA en sia sabata reta kunsido decidis, ke la libroservo kaj kongresa administrado de la asocio estonte estu prizorgataj de la organizaĵo E@I en Slovakio. Pri la sorto de la domo en Roterdamo, la arkivo kaj la biblioteko oni decidos plej frue post monato.

La komitato de UEA kunsidis rete en sabato.

La komitato de UEA kunsidis rete dum tri horoj en la sabata posttagmezo laŭ la eŭropa horo, sed sukcesis trakti nur malgrandan parton de la tagordo. Ĝis posta kunsido estis prokrastita la demando pri buĝeto por la jaro 2022, sed ankaŭ la diskuto pri la sorto de la domo en Roterdamo, la biblioteko Hector Hodler kaj la arkivo de la asocio.

La komitato ja faris decidon pri la estonteco de la libroservo kaj kongresa administrado de UEA. Tiuj du fakoj estos transdonitaj al la organizaĵo E@I en Slovakio, kiu liveru la servojn laŭ kontrakto.

La preciza enhavo de la planata kontrakto ne estas konata, kaj tion kritikis en la komitata listo antaŭ la kunsido Mariana Evlogieva:

– Mi ne emas principe konsenti pri kontrakto, pri kies konkretaj kondiĉoj mi nenion scias. Ne nur ĉar laŭ mi ne estas logike unue aprobi servoprovizanton kaj nur poste difini la kondiĉojn, sed ankaŭ ĉar ĝis nun mi nenion konkretan scias pri la maniero kiel estis elektita tiu ĉi servoprovizisto.

Jam dum la kunsido komitatano Zyun'iti Sibayama proponis, ke estu aparte traktitaj la sorto de la libroservo kaj tiu de la kongresa fako, kiuj en la origina tagordo estis kunigitaj en unu punkto. Reprezentantoj de la estraro argumentis, ke la du servoj devas kune transiri al E@I, ĉar ili estas interligitaj.

Komitatano Emilio Cid konsentis, memorigante, ke E@I disvastigas Esperanton ankaŭ en siaj neesperantistaj aranĝoj. Laŭ li la komitatanoj rezignu pri eksmodaj pensmanieroj:

Emilio Cid. Foto: uea.org

– Mi petas ke vi analizu la revolucian proponon de la estraro ne per via kutima menso, sed per la menso de junuloj. La pandemio multe akcelis la ŝanĝojn en la mondo, kaj la nuna generacio ne plu emas aĉeti fizikajn librojn. Mi petas ke vi pensu per la pensoj de la juna generacio, kiu jam adaptiĝis al la nova mondo. Mi vere ne vidas, ke ni havas opcion. La mondo ŝanĝiĝis. Aŭ ni adaptiĝos aŭ ni peros.

La majoritato de la komitato voĉdonis por trakti la aferojn aparte, sed tio fine havis malmultan signifon, ĉar post iom kaosa diskuto la komitato fine faris kiel ĝi kutimas: ĝi aprobis ambaŭ partojn de la propono de la estraro. Tamen estis iom pli da kontraŭaj voĉoj ol kutime.

Aparte petis parolrajton Marc Konijnenberg, eksa komitatano A por Nederlando, kiu en januaro demisiis proteste kontraŭ la nuligo de la pensia aranĝo de la oficistoj de UEA kaj la pasiveco de la komitatanoj, eĉ kiam la estraro ignoras la decidojn de la komitato. Li nun volis esprimi sian maltrankvilon pri la interna organizado de E@I.

Marc Konijnenberg.

– Mi esploris pri E@I, kaj trovis, ke ili ne estas firmao sed asocio. Sed samtempe mi aŭdis de membro de tiu asocio, ke li delonge ne aŭdis ion ajn pri elektoj. Ankaŭ mi ne trovis. Mi estas en la komisiono de aliĝpetoj, kaj eĉ de kunlaborantaj fakaj asocioj ni postulas, ke ili estu demokratiaj. Mi estas favora al la ideo transloki la fakojn al E@I, sed praktike mi hezitus, ĝis estos publikaj informoj kaj travidebleco pri la funkcimaniero de E@I dum la lasta jardeko. Oni ja sciu, kun kiu oni saltas en la liton.

En la komitata listo tuj antaŭ la kunsido Spomenka Štimec kontraŭis tujan transdonon de la libroservo kaj kongresa fako al Slovakio, kaj proponis provperiodon, dum Hans Becklin proponis, ke oni aranĝu publikan alvokon pri alternativaj proponoj.

Dum la komitata kunsido Becklin atentigis, ke li havas bonan impreson pri E@I, sed ke tamen necesus, ke ankaŭ aliaj havu la ŝancon proponi sian solvon:

– Ni vidas en multaj anguloj de nia movado malkontenton pri la fakto, ke ni ŝajne arbitre elektis E@I kaj ne alparolis efektive la proprajn membrojn kaj la proprajn asociojn.

Hans Becklin.

Pluraj komitatanoj subtenis la proponon de Becklin, interalie la eksa ĝenerala direktoro Osmo Buller, dum la estraro argumentis, ke ĉiuj necesaj esploroj pri alternativoj jam estis faritaj, eĉ se ne eblas pri ili publike raporti, ĉar malafablaj vortoj pri ili povus esti ofendaj.

Renato Corsetti instigis la komitaton ne plu prokrasti aferojn:

– Mi fidas je la saĝo de ĉi tiu komitato ke ĝi malaprobos la proponon de Hans, ĉar ni devas savi UEA-n kaj ni devas decidi pri tio, kio jam estus devinta okazi antaŭ tri jaroj.

Fine 13 el la ĉeestintaj 49 komitatanoj subtenis, 24 kontraŭis la proponon kaj 8 komitatanoj sin detenis, dum kvar evidente ne sukcesis voĉdoni. Sekve oni ne faros publikan alvokon pri aliaj solvoj por libroservo kaj kongresa administrado.

Poste oni tuj voĉdonis pri la propono transdoni la kongresan administradon al E@I. Ĝi estis aprobita per 33 poraj voĉoj, kun 8 kontraŭaj voĉoj kaj 4 sindetenoj.

Kiam la kunsido daŭris jam du kaj duonan horojn, oni fine transiris al la diskuto pri la estonteco de la libroservo.

Dum la diskuto vicprezidanto Fernando Maia menciis, ke UEA ne havas kontrakton pri renovigo de la libroserva retejo, kio estas iom mirinda, konsiderante ke jam de jaroj daŭras la kompleta renovigo de la tuta retejo de UEA, por kiu oni buĝetis 100 000 eŭrojn.

Fernando Maia

Responde al demando pri tio, ĉu la nova libroservo uzos la retejon de UEA, tiun de E@I, aŭ iun tute novan solvon, Maia klarigis, ke la ŝanĝoj pri la libroservo ne okazos tuj:

– La nuna libroservisto ankoraŭ deĵoros dum la venonta jaro, ĝis sia emeritiĝo. Ĝis tiam la libroservo devus funkcii kiel ĝis nun. Kompreneble ni maturigos la kunlaboron, estos transira fazo. Tamen estas en nia strategia bezono renovigi tiun retejon kaj ĝis nun UEA ne havas kontrakton por tio. Ni nepre devas konsideri tion, sed tio ne estas por la nuna kontrakto.

La propono de la estraro pri transdono de la libroservo al E@I estis aprobita kun 31 poraj voĉoj. 8 komitatanoj voĉdonis kontraŭ la propono kaj 6 sin detenis. Fine do la propono de la estraro pri la kongresa administrado kaj libroservo estis aprobita en sia tuto, kun la jena enhavo:

La Komitato de UEA,
ricevinte la "Raporton pri agadplano de la Estraro por financa resanigo de UEA” de la 13-a de aŭgusto 2021;
konstatas, ke la esploroj resumitaj en tiu raporto respondas al la decidoj de la Komitato en siaj kunsidoj de la 5-a de septembro kaj la 24-a de oktobro 2020;
konfirmas sian volon daŭrigi la financan kaj administran restrukturigon de UEA cele al daŭripovigo de la Asocio kaj liberigo de rimedoj por novaj iniciatoj kaj agadoj;
akceptas la planon de la Estraro starigi kontraktan rilaton kun E@I en Slovakio pri livero de jenaj servoj nome de UEA:
(i) administrado de la Universalaj Kongresoj ekde 2022;
(ii) funkciigo de la Libroservo de UEA, kun movo de ĝiaj stokoj (laŭbezone) al Slovakio;
notas ke UEA plu respondecos pri la kvalito kaj fidindeco de tiuj servoj kaj rajtos fari aliajn aranĝojn pri ili estonte;
taskas la Komisionon pri Financo proksime kunlabori kun la Estraro kaj Ĝenerala Direktoro pri la realigo de tiuj ŝanĝoj;
petas la Estraron raporti minimume ĉiun trian monaton pri la faritaj paŝoj.

Poste jam restis neniu tempo por trakti la proponojn pri la sorto de la biblioteko Hector Hodler, la arkivo de UEA, kaj la tuta domo de la Centra Oficejo. Tiuj decidoj estis ŝovitaj al nova ekstra komitata kunsido, kiu okazos post monato. Post monato oni diskutos ankaŭ la buĝeton de UEA por 2022.

Kvankam oni ankoraŭ nenion scias pri la buĝeto por la venonta jaro, la komitato jam decidis pri la baza kotizo, kiu restos senŝanĝa en 2022. Tia decido laŭ ĝenerala direktoro Martin Schäffer estis nepra, por ke eblu bontempe informi la perantojn de UEA pri la venontjara kotizo.

Krome la komitato akceptis novan membron de la financa komisiono: Garry Evans, profesian konsilanton pri investado.


de Redakcio je 2021-09-18 17:44

La Balta Ondo

La Komitato de UEA transdonis al E@I UKojn kaj la libroservon

UEA

Kvankam ankoraŭ ne aperis pria Gazetara Komuniko de UEA, Libera Folio jam informis, ke la komitato de UEA, kiu la 18an de septembro kunsidis rete dum tri horoj, sed sukcesis trakti nur malgrandan parton de la “Raporto pri agadplano de la Estraro por financa resanigo de UEA”. La komitato akceptis decidon pri transdono de la libroservo kaj de la kongresa administrado de UEA al la asocio E@I en Slovakio. La decidoj pri la buĝeto por la jaro 2022, pri la sorto de la domo de UEA en Roterdamo kaj pri la biblioteko Hector Hodler estas prokrastitaj je unu monato.

La propono de la Estraro pri transdono de la libroservo al E@I estis aprobita kun 31 poraj voĉoj. 8 komitatanoj voĉdonis kontraŭ la propono kaj 6 sindetenis. Fine do la propono de la estraro estis aprobita per jena decido:

La Komitato de UEA,
ricevinte la “Raporton pri agadplano de la Estraro por financa resanigo de UEA” de la 13-a de aŭgusto 2021;
konstatas, ke la esploroj resumitaj en tiu raporto respondas al la decidoj de la Komitato en siaj kunsidoj de la 5-a de septembro kaj la 24-a de oktobro 2020;
konfirmas sian volon daŭrigi la financan kaj administran restrukturigon de UEA cele al daŭripovigo de la Asocio kaj liberigo de rimedoj por novaj iniciatoj kaj agadoj;
akceptas la planon de la Estraro starigi kontraktan rilaton kun E@I en Slovakio pri livero de jenaj servoj nome de UEA:
(i) administrado de la Universalaj Kongresoj ekde 2022;
(ii) funkciigo de la Libroservo de UEA, kun movo de ĝiaj stokoj (laŭbezone) al Slovakio;
notas ke UEA plu respondecos pri la kvalito kaj fidindeco de tiuj servoj kaj rajtos fari aliajn aranĝojn pri ili estonte;
taskas la Komisionon pri Financo proksime kunlabori kun la Estraro kaj Ĝenerala Direktoro pri la realigo de tiuj ŝanĝoj;
petas la Estraron raporti minimume ĉiun trian monaton pri la faritaj paŝoj.

Legu pli en Libera Folio: https://www.liberafolio.org

La tuta kunsido estas spektebla kaj aŭskultebla en la Jutuba kanalo UEAviva ĉe https://www.youtube.com/watch?v=QDz-SE2qyEU

AlKo

Legu ankaŭ:
UEA vendas sian domon en Roterdamo kaj fordonas siajn bibliotekon kaj arkivon al Aŭstrio kaj Slovakio https://sezonoj.ru/2021/08/uea-87/
UEA survoje al financa resanigo https://sezonoj.ru/2021/09/resanigo/
Ne ekzistas alternativo al la Roterdama malmunto https://sezonoj.ru/2021/09/hk-7/

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/09/uea-88

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La Komitato de UEA transdonis al E@I UKojn kaj la libroservon appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-18 11:12

Vanege

La heroo de la kunikloj

Komunumo de kunikloj loĝas en valo. Ĝi estas tre trankvila. Ne multaj aferoj okazas. Neniam okazas problemo. Neniam okazas danĝero. Kaj la infanaj kunikloj ĉi tie tre enuas.

Unu el la kunikloj de la komunumo estas komercisto. De tempo al tempo, ri vojaĝas al foraj landoj por interŝanĝi maloftajn varojn. Kaj kiam ri revenas, la infanoj ĉiam amasiĝas ĉirkaŭ ri. Kaj tiam, la komercisto rakontas siajn aventurojn al ili.

La komercisto rakontas pri mirindaj lokoj. Kie troviĝas malfacilaj defioj kaj kiel ri kuraĝis kaj sukcesis. Kie ri batalis kontraŭ monstroj rapidaj kiel leopardoj kaj fortaj kiel ursoj. Kompreneble, la rakontoj tre imponas la infanojn. Anstataŭ uzi la veran nomon de la komercisto, ili diras “la heroo”.

Sed, kompreneble, la rakontoj estas plejparte malveraj. La komercisto neniam vidis monstrojn. Dum siaj vojaĝoj, ri nur priparolas prezojn kun aliaj komercistoj. La heroo pensas: “Nu, tio nur estas malgranda mensogo.” “Tio amuzas la infanojn, kaj tio amuzas min.”

Sed infanoj parolas. Multe kaj senĉese. La rakontoj de la heroo populariĝis inter ĉiuj infanoj. Kaj ili populariĝas inter iliaj parentoj. Kaj ili populariĝas inter la aliaj membroj de la komunumo.

Iutage, okazas paniko en la kunikla komunumo. Vulpo danĝere proksimiĝas de la nestoj. Grupo de kunikloj rapide iras al la nesto de la heroo por peti helpon.

“Heroo!” “Monstro alproksimiĝas!” “Ni bezonas iun kuraĝan!” “Iun rapidan!” “Iun fortan!” “Ni scias ke vi povas defendi nin ĉiujn”

La heroo vekiĝas kaj ekkonscias pri la situacio. Ri stresas. Ri scias ke ri ne povas batali kontraŭ monstro. Ri ŝatus fuĝi, sed tro da buŝoj kaj okuloj volas ke ri venku la vulpon. Post iom da tempo, ri pensas: “Nu, mi estas komercisto, eble mi povas negoci kun la monstro por ke ri ne ataku.”

La heroo iras, kaj nun estas sola antaŭ la vulpo.

Heroo: “Monstro, mi petas ke vi ne iru plu antaŭen”

Vulpo: “Mi ne estas monstro, mi estas vulpo”

Heroo: “Se vi ne manĝos nin, ni povas promesi al vi riĉecojn”

Vulpo: “Ho mi estas vegetarana”

Vulpo: “Vi kunikloj… vi havas multajn antaŭjuĝojn… Tio ne estas afabla”

Kiam oni estas vegetarana, tio signifas ke oni ne manĝas viandon. Do tio ankaŭ signifas, ke oni ne manĝos kuniklon. La heroo blovas pro trankviliĝo. Ri pensas ke ri multe stresis pro nenio. Ri pensas: “Mi nun povas reveni al la aliaj kunikloj.” “Mi diros al ili, ke mi konvinkis la monstron ne ataki nin”. “Mia reputacio kiel negocanto iĝos eĉ pli alta!”

La kuniklo turnas sian kapon kaj komencas piediri direkte al la komunumo. Sed tuj post tio, la vulpo saltas sur la kuniklon kaj tranĉas rian kolon.

La vulpo fiere diras: “Malgranda mensogo, grandaj konsekvencoj!”

(Mi ne plu eldonas ĉiujn rakontojn per Medium ĉar Medium postulas tro da neutila laboro (bildoj, reformatado, etikedoj, licenco ktp). Se vi volas resti ĝisdata, sekvu min per Twitter aŭ rekte konsultu la ĉiamĝisdatan liston de fabloj en Github)

de Vanege je 2021-09-18 08:16

2021-09-17

Global Voices

Kiel haitia bakejo uzas panarbon por kreskigi rezistadon post la tertremo

“Konparèts estas tre nutraj kaj pretaj por manĝado”

Abundo da panarbaj konparèts en Jérémie. Foto donita de la fondaĵo Trees That Feed, uzata kun permeso.

Ĉi tiu rakonto estis originale publikigita en Petchary's Blog. Ni sube republikigas redaktitan version kun la afabla permeso de la verkinto.

Jérémie, ĉarma marborda vilaĝo sur la haitia sudokcidenta duoninsulo – tiu terpeco, kiu aspektas kiel longa piedfingro elmontriĝanta ĉe la okcidenta parto de la insulo Hispaniola, tre proksime al Jamajko – kaj ĝia loĝantaro de proksimume 97 000 homoj estas unu el la regionoj damaĝitaj de la tertremo [eo] je 7,2 gradoj, kiu skuis la landon la pasintan 14-an de aŭgusto.

Sur la duoninsulo, kaj la norde lokita Jérémie kaj ties suda najbaro, Les Cayes, estis forte frapitaj. Konstruaĵoj disfalis kaj homoj kaptiĝis sub la disfalaĵoj. La tertremo ankaŭ kaŭzis terglitojn en la dense arbokovrita Pic Macaya [en], proksima nacia parko nomita laŭ la dua plej alta monto en la lando. Ankoraŭ antaŭ unu semajno [en] savlaboroj okazis por trovi supervivantojn en tiu areo.

Tamen, preter la katastrofaj rakontoj montritaj de la gazetaraj fraplinioj kaj malgraŭ la ĵusaj subitaj ŝanĝoj rilate al la politiko [eo], la socio kaj ekonomio [en] de la lando, la vivo pluiras en Haitio, kiel ĉiam.

Preskaŭ 5 000 loĝantoj – inkluzive de 257 homoj, el kiuj kelkaj videblas ĉi tie – ankoraŭ suferantaj pro la efikoj de la pasintaj tertremoj ricevis konparèts ĉe la bakejo Jérémie Breadfruit Flour and Bakery, la 19-an de aŭgusto. Fotoj donitaj de Perre-Moïse Louis, uzataj kun permeso.

La tertremo de 2021, kiu estis pli potenca ol tiu de 2010 [en], jam mortigis pli ol 2 200 haitianojn kaj kaŭzis pliajn vunditojn, malaperintojn kaj senhejmulojn. Ĝi krome senalirigis multajn haitianojn al manĝaĵoj. Tamen la loka kukbakejo Jérémie Breadfruit Flour and Bakery ekhelpas. Ekde la katastrofo, ĝi provizas per bongustaj kaj nutraj manĝaĵoj, inkluzive de panoj kaj konparèts [en], la vilaĝloĝantojn, kiuj kalkuliĝas je preskaŭ 22 000 nur dum la semajno post la tertremo.

Kutime, la tradiciaj delikataĵoj de Jérémie, konparèts, estas densaj bongustaj kaj satigaj panoj kun konsisto simila al kuko. Tamen, la bakejo starigita antaŭ kvin jaroj de sia posedanto Pierre Moïse Louis bakas tre specialan tipon de konparèts, uzante farunon el la frukto de la panarbo. Malgraŭ tio, ke lia entrepreno ankaŭ suferis pro la tertremo, Louis donacis la saveblan stokon de la bakejo al lokaj familioj, kiuj bezonis helpon.

Bongustaj konparèts freŝbakitaj. Foto donita de la fondaĵo Trees That Feed, uzata kun permeso.

Bakado de konparèt estas jarcenta tradicio [en].  Ĉi tiun delikataĵon oni ofte faras uzante zingibran radikon, bergamotan esencon, vanilon, migdalojn, cinamon, stelanizon, kariofilon, raspitan kokoson, kansiropon, bakpulvoron, buteron, bestan grason, iometon da salo kaj, kompreneble, farunon. Kie do enmiksiĝas la panarboj?

La neprofitcela organizo Trees That Feed Foundation [Fondaĵo Arboj Kiuj Nutras], kiu baziĝas en Usono kaj kiun kunfondis [en] la jamajkanoj Mary kaj Mike McLaughlin, donacas panarbojn al Haitio jam de 10 jaroj. Laŭ la deziro ke “manĝaĵo estu uzata de haitianoj por haitianoj”, la projekto kuraĝigas la estigon de aliaj produktaĵoj el la panarba frukto. Vidinte la floradon de la donacitaj arboj, la lokanoj komencis produkti farunon el ĝiaj fruktoj kaj, almenaŭ en la kazo de Louis, baki konparèts per ĝi. Danke al partneriĝo kun la fondaĵo Trees That Feed, lia bakejo provizas milojn da bulkoj ĉiumonate al lernejoj, infanaj domoj kaj al aliaj organizoj, kiuj bezonas helpon, kaj ankaŭ al tiuj, kiuj bezonis ĝin eĉ antaŭ la tertremo. Jérémie Breadfruit Flour and Bakery organizas ankaŭ bakkursojn por instrui kiel uzi panarban farunon en siaj manĝaĵoj, kaj kuraĝigas lokan entreprenemon.

Dungito ĉe la bakejo Jérémie Breadfruit Flour and Bakery montras, kiel oni senŝeligas panarban frukton. Foto donita de la fondaĵo Trees That Feed, uzata kun permeso.

Louis komentas pri la posttertremaj laboroj:

We are focusing on konparèts because [they are] very nutritious and ready to eat, so people don’t need to cook. People in Jérémie are living on the streets now because their houses were destroyed and, because of the aftershocks of the earthquake, they are afraid to enter the [remaining] houses, which are not still solid. They don’t have any food and water, so they need ready-to-eat foods, because they don’t have kitchens [in which] to cook.

Ni interesiĝas nun pri konparèts ĉar ili estas tre nutraj kaj ĉiam pretaj por manĝado, tiel ke homoj ne devas kuiri. Loĝantoj de Jérémie nun loĝas surstrate ĉar iliaj domoj estis detruitaj kaj ili timas reeniri la restantajn ankoraŭ ne solidajn domojn, pro la posttertremoj. Ili havas nek manĝaĵojn nek akvon, tial ili bezonas tiajn manĝaĵojn kiuj tujpretas por manĝado, ĉar ne estas kuirejoj kie ili kuiru.

La fondaĵo Trees That Feed estas grava partnero en la projekto Caribbean Tree Planting Project (CTPP) [Karibia Projekto pri Arboplantado], iniciato gvidata de Caribbean Philanthropic Alliance (CariPhilAlliance) [Karibia Filantropia Alianco], kiu okazas tra 22 regionaj teritorioj.

La unua Caribbean Tree Planting Week [Karibia Semajno por Arboplantado] okazis ĉijare en julio, sed CTTP plantis ekde februaro 2020 pli ol 1,5 milionojn da arboj tra Karibio, precipe en Haitio. Ilia venonta celo estas planti du milionojn da arboj inter julio 2021 kaj junio 2022, en la tuta regiono.

Krom aliaj agadoj, CariPhilAlliance kaj Trees That Feed kunlaboras por helpi kresikigi la konparèts-produktadon de la bakejo:

In addition to being flavourful, these baked goods are made with breadfruit which is rich in iron, potassium, vitamin A, and other vitamins and minerals. These meals are also made from coconut, ginger, and molasses which provide protein, iron, potassium, antioxidants and other nutrients. A single breadfruit tree has been found to produce enough fruit to feed an entire family, and can live up to 80-100 years, providing entrepreneurs in Haiti with professional opportunities for years to come.

Aldone al la bongusto de ĉi tiuj bakaĵoj, ili estas faritaj el la panarba frukto, kiu estas plena de fero, kalio, vitamino A kaj aliaj vitaminoj kaj mineraloj. Ĉi tiuj manĝaĵoj estas ankaŭ faritaj el kokoso, zingibro kaj melaso, kiuj ĉiuj provizas proteinon, feron, kalion, antioksidantojn kaj aliajn nutraĵojn. Oni scias, ke ununura panarbo produktas sufiĉajn fruktojn por nutri tutan familion. Krome, ĝi povas vivi ĝis 80-100 jarojn, kio provizas al entreprenantoj en Haitio profesiajn ŝancojn por la sekvantaj jaroj.

de David Lopez-Rueda je 2021-09-17 19:55

UEA facila

La Tago de Samarkando 2021

Samarkando! Jen urbo en Uzbekio pri kiu multaj homoj ŝatas pensi, memori, revi kaj paroli. Baldaŭ venos signifoplena dato kaj festa okazaĵo por la urbo, la 18-a de oktobro – la Tago de Samarkando. La evento celas turni nian rigardon al la alloga belo, aparta aromo kaj mirindaj konstruaĵoj de la urbo, kiu aperas kiel Monda Heredaĵo en la listo de Unesko. Ankaŭ la legantoj de uea.facila estas invitataj partopreni la Internaciajn Leter-tagojn "Vorto pri Samarkando 2021". Legu pli da informoj sube. Tradicie, estas invitataj kontribui ĉiuj, por kiuj Samarkando estas pli ol nura urbo: por la homoj, kiuj pensas, ke ĝi estas vivanta memoro, emoci-plena historio, signifa malkovro, am-deklaro, renkontiĝejo kaj eĉ sorto. Ĉiuj, kiuj persone spertis la mirindecon de Samarkando en la realo, ĉu de malproksime, ĉu tuj apude, ĉu eĉ nur en siaj pensoj aŭ revoj, konservis neforviŝeblajn impresojn pri la grandioza historia heredaĵo kaj neordinara nuntempa kulturo de tiu mondfama urbo. Eble por iuj, unu-nura vorto sufiĉos por esprimi la imagon pri Samarkando; iuj skribos personan leteron al “Romo de l’Oriento” aŭ verkos saluton en la formo de poemo, kanto, muziko, desegnaĵo, foto aŭ simile; aŭ per vortoj komunikos siajn bondezirojn aŭ revojn por la estonteco de la urbo… Kompreneble, ĉio dirota kaj verkota pliproksimigos nin unu al la alia, unuigos nin ĉirkaŭ la eternaj valoroj, pliigos niajn konojn, evoluigos spertojn, plifortigos pacon kaj plaĉan kunvivadon – ĉion, kio ebligis al Samarkando atingi sian nuntempan famon kaj por ĉiam eniri la historion. VIA voĉo gravas! Bonvolu sendi viajn reagojn, gratulmesaĝojn kaj alispecajn tiutemajn kontribuojn kiel eble plej baldaŭ, prefere ĝis la 1-a de oktobro 2021, kvankam viaj salutoj dum iom da tempo estos akceptataj ankaŭ post tiu dato. La plej interesaj kontribuaĵoj estos publikigitaj en nialanda gazetaro kaj en la venonta eldono de Konciza Enciklopedio de Eksterlanda Samarkandiana: Kulturo Unuiganta la Mondon. Ni danke informos pri alveno de ĈIU ricevita mesaĝo, kaj la raporto pri la evento estos sendita al ĈIUJ kontribuintoj. Atendante vian baldaŭan reagon, ni antaŭdankas pro viaj afablaj helpo kaj kunlaboro. Sanon al vi kaj bonfarton, pacon kaj trankvilon, vivoĝojon kaj kontenton, feliĉon kaj bonŝancon! Sunplenajn bondezirojn el 2760-jara Samarkando sendas Anatolij Ionesov

2021-09-17 16:12

Global Voices

Brazila profesorino kreis kolorkrajonojn por paroli pri identecaj kaj rasaj problemoj

Gladis Kaercher doktoriĝis pri edukado kaj estas universitata profesorino

Gladis Kaercher en prelego ĉe la evento TEDxFronteiras en la jaro 2018 | Foto: ekrankopio de YouTube.

Ĉi tiu teksto estas parto de speciala serio de Tutmondaj Voĉoj pri virinoj kun akademiaj karieroj, nomata Virinoj en Scienco. Vidu aliajn rakontojn ĉi tie kaj ĉi tie.

El siaj 52 jaroj de vivo, la esploristo Gladis Kaercher dediĉis 26 al la ofico de universitata profesorino kaj kunordiganto de UNIAFRO (Programo de Asertaj Agoj por la Nigra Loĝantaro en Federaciaj kaj Ŝtataj Institucioj de Supera Edukado), instruista kompletiga kurso celanta diskutojn kaj instruadpraktikojn pri etno-rasaj rilatoj en universitato en suda Brazilo, regiono konata pro la influo de eŭropa enmigrado.

En lando kiel Brazilo, kie la plimulto de la loĝantaro deklaras sin nigra kaj kie rasa malegaleco manifestiĝas en datumoj kiel indicoj pri murdadoj de nigruloj, kiuj pliiĝas, dum tiuj de blankuloj malpliiĝas, Gladis estas voĉo, kiu defendas la gravecon de diskuto pri la rasa demando en la formado de la individuoj ekde infanaĝo.

Kunlabore kun sia kolegino Tanara Furtado, en 2014, ŝi kreis instrumaterialon, kiu neniam antaŭe estis vidita en Brazilo, kaj kiu aperigis la temon de identeco kaj reprezentado ekde frua aĝo: kolorkrajonojn en malsamaj haŭtnuancoj, kiuj permesis al infanoj reprezenti rolulojn kun nigra haŭto en siaj desegnaĵoj.

Global Voices parolis kun la profesorino de la Federacia Universitato de la Suda Rio-Grando (UFRGS) per videokonferenca alvoko, pri ĉi tiu kreo kaj pri ŝia kariero kiel esploristo. Jen la ĉefaj punktoj de la intervjuo.

Haŭta koloro

La esploristo diras, ke la ideo krei kolorkrajonojn ekestis de ĝeno pro la fakto, ke en Brazilo, ĝis tiam, estis nur unu krajono, kiun oni konsideris “haŭta koloro”: rozkolora krajono, uzita por reprezenti la blankan haŭton. Ekster Brazilo jam ekzistis krajonoj kun koloraj paletroj en malsamaj haŭtnuancoj. Sed la intenco de Gladis kaj Tanara estis disponigi ĉi tiun materialon en la klasĉambroj de brazilaj publikaj lernejoj, kaj importi ĝin estus multekoste kaj daŭrus longan tempon.

Kolorkrajonoj kreitaj de Gladis Kaercher kaj Tanara Furtado. Foto: diskonigo.

En decembro 2014, post debatoj, kunvenoj kaj provoj, estis lanĉitaj la kolorkrajonoj Pintkor, kun 12 nuancoj de haŭtkoloroj. Hodiaŭ ekzistas ankaŭ 24-kolora versio. La instruisto diras:

O que eu acho fantástico nessa invenção, era uma concretude que fazia os professores poderem discutir com as crianças pequenas as questões raciais. Porque pintar o corpo humano em um desenho é uma coisa concreta para uma criança, é palpável, fácil de desencadear a discussão. Para criança pequena, falar de raça, racismo, etnia, isso tudo é uma abstração absurda. Mas falar da cor da pele, da cor que se usa para pintar, é uma concretude. A criança pinta. Ela vai falar por que está pintando daquela cor, e o professor pode, então, entrar com perguntas e estabelecer esse diálogo.

Kion mi trovas mirinda pri ĉi tiu invento estis konkreteco, kiu permesis al instruistoj diskuti rasajn aferojn kun malgrandaj infanoj. Ĉar pentri la homan korpon en desegnaĵo estas konkreta afero por infano, ĝi estas palpebla, facile ekfunkciiga diskuto. Por malgrandaj infanoj, paroli pri raso, rasismo, etneco, ĉio ĉi estas absurda abstraktaĵo. Sed paroli pri la haŭta koloro, la koloro uzata por pentri, estas konkreta afero. La infano pentras. Ĝi parolos pri tio, kial ĝi pentras per tiu koloro, kaj la instruisto povas tiam komenci fari demandojn kaj starigi ĉi tiun dialogon.

Rasa demando

En sia doktora tezo, ŝi esploris programon por disvolvi publikajn lernejajn bibliotekojn en Brazilo kaj la rasajn kaj genrajn temojn en iliaj kolektoj. La esploristo ekzamenis tion, kiel la libroj haveblaj en ĉi tiuj spacoj, kiuj enhavis nigrajn rolulojn, estis ricevitaj de infanoj en la klasĉambro, kian efikon ili havis sur ilin kaj kiel la infanoj perceptis ilin.

A tese, então, se desdobra em pesquisas que eu vou continuando, pensando a representação do negro na literatura e outros marcadores identitários. Ali eu me dou conta da importância desses artefatos [livros infantis contendo personagens negros] para a educação das relações raciais.

La tezo do disvolviĝas en esploradoj kiujn mi daŭrigos, pensante pri la reprezentado de nigruloj en literaturo kaj aliaj identecaj signoj. Tie mi konstatas la gravecon de tiuj artefaktoj [porinfanaj libroj enhavantaj nigrajn rolulojn] por la edukado pri rasaj rilatoj.

Demandita pri kio instigis ŝin iĝi esploristo, Gladis respondas:

A necessidade. Eu sempre fui uma professora inquieta. O primeiro ponto da minha vida é ser professora. Por ser professora e ter um desejo profundo que meus alunos aprendessem de fato, eu sempre fui uma professora inquieta, incomodada. Sempre saí buscando materiais, alternativas, respostas. E isso fez com que eu precisasse entender determinados processos da minha sala de aula. É assim que eu me torno uma pesquisadora. Sempre pensando na dimensão concreta da minha atuação docente.

La neceso. Mi ĉiam estis sentrankvila instruisto. La unua punkto en mia vivo estas esti instruisto. Estante instruisto kaj havante profundan deziron, ke miaj lernantoj efektive lernu, mi ĉiam estis sentrankvila kaj ĝenita instruisto. Mi ĉiam serĉis materialojn, alternativojn, respondojn. Kaj tio igis min bezoni kompreni iujn procezojn en mia klasĉambro. Tiel mi fariĝas esploristo. Ĉiam pensante pri la konkreta dimensio de mia instrua agado.

Laborante dum 26 jaroj en universitato, kiu ekzistas de ĉirkaŭ 85 jaroj, Gladis diras, ke ŝi parkere scias la nomojn de ĉiuj nigraj kolegoj kiujn ŝi havis, ĉar la listo estas mallonga:

Saber o nome dos meus colegas negros é profundamente dolorido. Não há outro modo de dizer. Dói saber o nome. Dói. O que para um colega branco é inimaginável. Eu posso nominar [todos] meus colegas negros. Isso é profundamente assustador, numa universidade que tem quase 3 mil professores.

Scii la nomojn de miaj nigraj kolegoj doloras profunde. Ne ekzistas alia maniero diri ĝin. Estas dolorige scii la nomojn. Estas dolorige. Tio por blanka kolego estas neimagebla. Mi povas nomi [ĉiujn] miajn nigrajn kolegojn. Tio estas profunde timiga en universitato, kiu havas preskaŭ 3 000 profesorojn.

Kaj estas ankoraŭ unu punkto, kiu koncernas ĉefe la nigrajn esploristinojn, laŭ ŝi:

Nós, mulheres, somos educadas para a humildade. Eu acho a humildade uma coisa preciosa, mas às vezes o excesso de humildade nos tira a altivez. Nós, mulheres negras, principalmente, somos educadas para desaparecer. E isso é tão marcante, que a gente leva muito tempo para perceber determinadas características que nos prejudicam.

Ni virinoj estas edukitaj por humileco. Mi pensas, ke humileco estas altvalora afero, sed foje troa humileco forprenas nian fierecon. Ni, precipe nigrulinoj, estas edukitaj por malaperi. Kaj ĉi tio estas tiel rimarkinda, ke ni bezonas multan tempon rimarki iujn trajtojn, kiuj damaĝas nin.


Genra demando

Kiel virino, la profesorino asertas, ke krom la rasa afero, la genra afero ankaŭ rolis en ŝia akademia trajektorio:

Há questões da vida acadêmica que atravessam mais fortemente os percursos femininos. Uma das questões que atravessou o meu percurso acadêmico foi a maternidade. Eu era uma mulher que queria ser mãe. Algo da maternidade, sobretudo nos primeiros anos, é da ordem de uma demanda importante, que é física. É um filho que berra e um seio que derrama leite.

Estas aferoj en la akademia vivo, kiuj pli forte transiras la virinajn vojojn. Unu el la aferoj, kiuj transiris mian akademian vojon, estis patrineco. Mi estis virino kiu volis esti patrino. Io pri patrineco, precipe en la fruaj jaroj, estas grava postulo, kiu estas fizika. Estas infano kiu krias kaj mamo kiu verŝas lakton.

Gravediĝinte por la dua fojo, je ĝemeloj, Gladis memoras, ke ŝi estis surprizita de la maniero, kiel la novaĵo estis ricevita en la akademia medio. Ŝi mencias rimarkon de persono kiu konfesis al ŝi ne scii ĉu komplimenti ŝin pri tio.

E eu disse para ela: pode me cumprimentar, porque a pessoa mais interessada em ser doutora antes do nascimento desse bebê sou eu. Nenhum homem grávido, esperando filhos gêmeos, daria essa resposta. Eu sabia que, sim, aconteceria um período em que a minha carreira ficaria quase em stand by após o nascimento dos bebês. O homem segue tocando sua vida acadêmica normalmente depois de ser pai. Esse é um forte atravessamento de gênero.

Kaj mi diris al ŝi: vi povas gratuli min, ĉar la plej interesata homo esti doktoro antaŭ la naskiĝo de ĉi tiu bebo estas mi. Neniu graveda viro, kiu atendus ĝemelojn, donus tiun respondon. Mi sciis, ke ja, estos periodo, kiam mia kariero iĝos lanta post la naskiĝo de la beboj. Viro daŭrigas sian akademian vivon normale, post kiam li fariĝas patro. Tio estas forta genra punkto.

Inter siaj plej grandaj revoj kiel esploristo, hodiaŭ, Gladis esperas, ke la kolorkrajonoj en diversaj haŭtnuancoj povos esti distribuataj de la brazila registaro al publikaj lernejoj, ke ŝi havos pli da nigraj kolegoj, tiel ke ne plu eblos memori ĉiujn iliajn nomojn, kaj ankaŭ ke troviĝos pli da virinoj en administraj postenoj de universitatoj.

Por aliaj virinoj, kiuj havas akademian karieron aŭ volas engaĝiĝi en tia vojo, la instruisto diras:

Dentro da universidade é fundamental construir-se em rede, em grupo. A solidão não é um imperativo da carreira acadêmica, da intelectualidade negra acadêmica. Hoje ela é uma escolha, mais do que nunca. Então, o conselho é: a solidão não é uma parte integrante do pacote. A gente pode furar essa solidão e criar pontes magníficas.

En la universitato, estas esence estiĝi en reto, kiel grupo. Soleco ne estas imperativo de la akademia kariero, de la akademia nigra intelektularo. Hodiaŭ ĝi estas elekto, pli ol iam ajn. Do la konsilo estas: soleco ne estas integra parto de la pakaĵo. Ni povas trarompi tiun solecon kaj krei grandiozajn pontojn.


 

Nomo: Gladis Kaercher
Esplorareo: Federacia Universitato de Suda Rio-Grando (Brazilo), Edukado, kun fokuso pri porinfanaj edukado kaj literaturo, kontraŭrasisma edukado, identeco kaj diferenco.
Kie scii pli pri ŝi: Plataforma Lattes

de Kelli Damacena je 2021-09-17 14:48

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Sankta Josefo en arbaro (fabelotraduko laŭ la lasta versio)




Fratoj Grimm
Sankta Josefo en arbaro


Vivis iam patrino, kiu havis tri filinojn, el tiuj la plej maljuna estis neobeema kaj malica, la mezaĝa kompare al tiu jam estis pli bona, kvankam ankaŭ ŝi ne estis sen mankoj. Sed la plej juna estis pia kaj bona infano. La patrino tiel strangis, ke ŝi plej amis ĝuste la maljunan filinon, kaj ke ŝi malŝatis la plej junan. Tial ŝi sendis la kompatindan knabinon ofte en la grandan arbaron por havi kunmanĝulinon malpli, ĉar ŝi pensis, ke la plej juna eraros pri la vojo kaj revenos neniam plu. Sed la gardanĝelo, kiun havas ĉiu pia infano, ne forlasis ŝin, sed ĉiam denove kondukis ŝin sur la ĝustan vojon.

Sed iam la gardanĝelo kondutis tiel, kvazaŭ ĝi ne ĉeestus, kaj la infano ne plu povis trovi la vojon el la arbaro. Ŝi iris seninterrompe, ĝis kiam komenciĝis la vespero. Jen ŝi vidis lumeton en la malproksimo. Ŝi kuris renkonte al ĝi kaj atingis kabaneton. Ŝi frapis, la pordo malfermiĝis, kaj ŝi iris al dua pordo, kie ŝi denove frapis. Maljunulo kun neĝe blanka barbo kaj aspektante honorinda, malfermis la pordon, kaj estis neniu alia krom Sankta Josefo.

Li parolis tute afable: „Venu, kara infano, sidiĝu ĉe la fajro sur mian seĝeton kaj varmigu vin, mi alportos klaran akvon, se vi soifas; sed manĝon mi havas ĉi tie en la arbaro apenaŭ iun krom kelkaj radiketoj. Ilin vi devos unue priskrapi kaj kuiri.“

Sankta Josefo transdonis al ŝi la radikojn. La knabino priskrapis ilin, ĝis kiam ili estis senŝeligitaj kaj puraj. Poste ŝi alportis pecon da patokuko kaj la panon, kiujn la patrino kundonis al ŝi. Kaj ĉion ĉi ŝi ĵetis en surfajran kaldroneton kaj kuiris por si kaĉon. Kiam la kaĉo estis preta, diris Sankta Josefo: „Mi estas tre malsata, donu al mi iom de via manĝo.“

La infano estis bonvolema kaj donis al li pli ol ŝi retenis por si mem, sed ŝi havis la benon de Dio, kaj tial ŝi satmanĝis.

Kiam ili finmanĝis, diris Sankta Josefo: „Nun ni enlitiĝu. Sed mi havas nur unu liton, tial enlitiĝu mem, mi sternos min sur la pajlo surtere.“

„Ne“, ŝi respondis, „restu nur en via lito, por mi la pajlo estas sufiĉe mola.“

Sed Sankta Josefo prenis la infanon sur siajn brakojn kaj portis ŝin al la liteto. Enlite ŝi preĝis kaj ekdormis. Je la sekva mateno, kiam ŝi vekiĝis, ŝi volis deziri bonan matenon al Sankta Josefo, sed ŝi ne vidis lin. Jen ŝi ekstaris kaj serĉis lin, sed lin ne povis trovi, eĉ ne en iu angulo. Fine ŝi malkovris post la pordo sakon kun mono, kiu estis tiom peza, ke ŝi apenaŭ povis porti ĝin. Sur ĝi estis skribite, ke ĝi estas por la infano, kiu dormis en la lasta nokto ĉi tie. Tial ŝi prenis la sakon kaj forsaltadis kun ĝi kaj ankaŭ bonŝance venis hejmen al sia patrino, kaj ĉar ŝi donacis al ŝi la tutan monon, ŝi ne povis reagi alie, ŝi devis esti kontenta pri ŝi.

Je la sekva tago ankaŭ la dua infano ekemis iri en la arbaron. La patrino donis al ŝi multe pli grandan pecon da patokuko kaj pli da pano. Ŝi travivis la saman kiel la unua infano. Vespere ŝi atingis la kabaneton de Sankta Josefo, kiu donis al ŝi radikojn por kaĉo. Kiam ĝi estis preta, li diris ankaŭ al ŝi: Mi estas tre malsata, donu al mi iom de via manĝo.“

Jen respondis la infano: „Kunmanĝu do.“

Kiam Sankta Josefo poste ofertis la liton al ŝi kaj intencis sterni sin sur la pajlo, ŝi respondis: „Ne, kuŝigu vin en la liton kun mi, ni havos ja ambaŭ sufiĉe da loko en ĝi.“

Sankta Josefo prenis ŝin sur siajn brakojn, metis ŝin en la liteton kaj sternis sin sur la paĵlo. Matene, kiam la infano vekiĝis kaj serĉis Sanktan Josefon, li estis malaperinta. Sed post la pordo ŝi trovis saketon kun mono. Ĝi estis tiel longa kiel mano, kaj sur ĝin estis skribite, ke la saketo estas por la infano, kiu dormis lastnokte en la lito. Jen ŝi prenis la saketon kaj kuris kun ĝi hejmen. Hejme ŝi portis ĝin al la patrino, sed sekrete ŝi retenis kelkajn monerojn.

Poste la plej maljuna filino fariĝis scivola kaj intencis iri je la sekva mateno en la arbaron. La patrino kundonis al ŝi tiom da patkukoj, kiom ŝi volis havi, panon kaj aldone ankaŭ fromaĝon. Vespere ŝi trovis Sanktan Josefon en lia kabaneto, ĝuste tiel, kiel la du aliaj trovis lin.

Kaj kiam la kaĉo estis preta kaj Sankta Josefo diris: „Mi estas tre malsata, donu al mi iom de la manĝo“, respondis la knabino: „Atendu, ĝis kiam mi estos sata, tio, kion mi postlasos, vi ricevu.“

Sed ŝi manĝis preskaŭ ĉion. Tial Sankta Josefo devis elskrapi la restaĵetojn de la pelvo. La kara maljunulo poste ofertis al ŝi la liton kaj aldonis, ke li sternos sin sur la pajlo. Tion ŝi akceptis sen kontraŭdiro, ŝi enlitiĝis kaj translasis al la maljunulo la maloportunan pajlejon. Je la sekva mateno, kiam ŝi vekiĝis, Sankta Josefo ne estis trovebla. Sed tio ne afliktigis ŝin, ĉar ŝi serĉis malantaŭ pordo la monsakon. Ŝi havis la impreson, ke io kuŝas surtere, sed ĉar ŝi ne bone povis vidi, kio ĝi estas, ŝi kliniĝis kaj puŝis per sia nazo kontraŭ io. Kaj tio firmkroĉiĝis je ŝia nazo. Kaj kiam ŝi rektiĝis, ŝi vidis kun ektimego, ke estis dua nazo, kiu pendis je ŝia kutima. Jen ŝi ekkriis kaj ekploregis, sed tio helpis neniel, ŝi ĉiam devis rigardi al sia nazo, de kiu elstaris longa dua nazo.

Jen ŝi kriante forkuris, ĝis kiam ŝi renkontis Sanktan Josefon. Ŝi jetiĝis al ties piedoj kaj petis lin dum tiom longa tempo, ĝis kiam li forigis ŝian duan nazon pro kompato kaj eĉ donacis du pfenigojn al ŝi.

Kiam ŝi denove venis hejmen, staris antaŭ la pordo ŝia patrino kaj demandis: „Kiun donacon ricevis vi?“

Jen ŝi mensogis kaj respondis: „Grandan sakon plenan de mono mi ricevis, sed mi perdis ĝin survoje.“

„Vi perdis ĝin, ĉu?“ kriis la patrino, „ho, ni ja retrovos ĝin.“ Ŝi mankaptis ŝin kaj volis serĉi la sakon kun ŝi. Unue ŝi komencis plori kaj ne volis kuniri, sed fine ŝi kuniris, sed survoje tiom da lacertoj kaj serpentoj atakis ilin, ke ili ne povis savi sin; fine ili eĉ mortpikis la malican infanon; kaj la patrinon ili pikis en piedon, ĉar ŝi ne edukis ŝin pli bone.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der heilige Joseph im Walde“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-17 14:36

Neniam milito inter ni

Kirgizio : forkaptoj de fianĉinoj kaj aranĝitaj geedzecoj : en Centra Azio, la virinoj ne plu toleras tiujn « tradiciojn »

VYACHESLAV OSELEDKO – AFP 17/09/2021 Pasintan mardon , Kirgiza tribunalo kondamnis al puno ĝis sep jaroj da enkarcerigo kvin virojn akuzitajn pri forkapto de virino por edzinigi ŝin perforte. Tiu tradicio en tiu lando de Centra Azio daŭras malgraŭ kreskanta...

de neniammilitointerni je 2021-09-17 13:28

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Ora ŝlosilo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 



Fratoj Grimm
Ora ŝlosilo


En vintra sezono, kiam foje kovris alta tavolo de neĝo la teron, malriĉa knabo devis eliri kaj alporti lignon sur sledo. Kiam li jam kunkolektis kaj surpakis la lignon, li ankoraŭ ne volis iri hejmen, ĉar li tiom frostotremis, sed unue bruligi fajron kaj iom varmigi sin. Tial li forskrapis la neĝon, kaj kiam li pretigis la pecon da tero, li trovis malgrandan oran ŝlosilon. Li supozis, ke tie, kie estas la ŝlosilo, devas esti ankaŭ la seruro por ĝi, li trafosis la teron kaj trovis feran kesteton.


„Ha“, li pensis: „se la ŝlosilo estus nur la ĝusta! Ĉar certe estas raraĵoj en la kesteto.“ Li serĉis, sed li ne trovis seruran truon. Finfine li tamen malkovris iun, sed ĝi estis tiel malgranda, ke oni apenaŭ povis vidi ĝin. Li provis ĝin kaj la ŝlosilo bonŝance estis la ĝusta. Jen li unufoje turnis ĝin; sed nun ni devos atendi, ĝis kiam li estos tute malferminta la kesteton. Tiam ni ekscios, kiuj mirindaĵoj estas en la kesteto.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der goldene Schlüssel“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-17 12:41

TEJO

Demandaro pri egaleco en la Esperanto-movado

Kiu estas via sperto pri egaleco en nia movado? Respondu la demandaron kaj helpu la komisionon de TEJO pri Egaleco kompreni la nunan staton de alireblo kaj inkluzivigo en diversaj aspektoj de nia movado.

Viaj respondoj estos utilaj por krei pli taŭgajn gvidliniojn por venontaj retaj kaj fizikaj eventoj kaj ĝenerale analizi la problemojn kiuj ekzistas en la movado.

The post Demandaro pri egaleco en la Esperanto-movado appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-09-17 11:24

La Balta Ondo

Demandaro pri egaleco en la Esperanto-movado

egaleco

Kiu estas via sperto pri egaleco en nia movado? Respondu la demandaron kaj helpu la komisionon de TEJO pri Egaleco kompreni la nunan staton de alireblo kaj inkluzivigo en diversaj aspektoj de nia movado.

Viaj respondoj estos utilaj por krei pli taŭgajn gvidliniojn por venontaj retaj kaj fizikaj eventoj kaj ĝenerale analizi la problemojn kiuj ekzistas en la movado.

Fonto: https://www.tejo.org/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Demandaro pri egaleco en la Esperanto-movado appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-17 09:53

Libera Folio

La komitato nun decidos pri la Centra Oficejo

La komitato de UEA dum sia sabata kunsido faros seriozajn decidojn pri la estonto de la Centra Oficejo. La estraro interalie proponas, ke la komitato akceptu la rajton de la estraro laŭ sia bontrovo vendi la konstruaĵon en Nieuwe Binnenweg 176.

La libroservo de UEA en 2017. Foto: UEA.

La nuna Centra Oficejo estu fermita kaj la domo vendita por 1,1 milionoj da eŭroj. La libroservo kaj la kongresa administrado estu transdonitaj al la firmao E@I en Slovakio, dum la arkivo kaj parto de la biblioteko iru al la Aŭstria Nacia Biblioteko en Vieno. Tiu estis la esenco en la ”agadplano por financa resanigo”, kiun la komitato de UEA lastmomente ricevis antaŭ la kunsido okazinta la 14-an de aŭgusto.

Tiam la komitato estis informita pri la plano, sed nenion decidis, interalie ĉar la dokumento estis prezentita nur kelkajn horojn antaŭ la kunsido kaj la komitatanoj ne havis tempon serioze pristudi ĝin. Ankaŭ la proponatan buĝeton la komitato ne aprobis en aŭgusto.

Ambaŭ tiuj aferoj tial estos sur la tagordo de la komitato, kiam ĝi refoje kunsidos rete en sabato, la 18-a de septembro. En merkredo aperis en la retejo de UEA la tagordo de la kunsido, laŭ kiu evidentas, ke nun estos faritaj pezaj decidoj pri la plua sorto de la asocio kaj ĝia Centra Oficejo.

Unue, en punkto 07.03 de la tagordo, la estraro proponas, ke la komitato aprobu la planon de la estraro kontrakti kun la firmao E@I pri la administrado de la Universalaj Kongresoj ekde 2022 kaj pri la funkciigo de la libroservo de UEA.

Tio en la praktiko signifas, ke estos maldungita la konstanta kongresa sekretario Clay Magalhães, kiu estis volontulo en la kongresa fako de UEA ekde 1996 kaj kongresa oficisto ekde 2000. En 2003 li eklaboris kiel la ĉefa respondeculo de UEA pri kongresoj.

Krome post la emeritiĝo de la libroservisto Ionel Oneţ, kiu laboras ĉe UEA ekde 2002, ne estos dungita posteulo. Restos do nur unu dungito de UEA en Roterdamo.

Due, en punkto 07.04 de la tagordo, la komitato laŭ la propono de la estraro akceptu la transdonon de ”difinitaj arkivaĵoj” al la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno, alivorte al la koncerna sekcio de la Aŭstria Nacia Biblioteko. Kiuj kaj kiom estas la ”difinitaj arkivaĵoj” ne klaras.

Sliparoj en la biblioteko Hodler.

Tamen, ĉi-momente oni ne proponas, ke la komitato faru decidon pri la fina sorto de la tuta biblioteko Hector Hodler. Anstataŭe la estraro daŭrigu siajn esplorojn rilate al la estonteco de la biblioteko, kaj raportu pri la progresoj minimume ĉiun trian monaton.

Laŭ la pli frue prezentita agadplano, parto de la biblioteko estu transdonita al Vieno, dum la duoblaĵoj ne interesaj al la biblioteko en Vieno estu deponitaj en tenejo en Slovakio, ŝajne por liberigi lokon en la Centra Oficejo kaj ebligi ĝian vendon. Tiu plano evidente ne tuj realiĝos.

Trie, en punkto 07.05 de la tagordo, la estraro nun proponas, ke oni tamen ne tuj faru decidon pri vendo de la domo en Nieuwe Binnenweg 176, sed la estraro plu esploru rilate atingeblan vendoprezon, kaj ankaŭ eventualan ludonon kaj la riparojn eble necesajn por tio.

Ŝajnas do ke la kritikaj voĉoj, kiuj aŭdiĝis post la aŭgusta komitata kunsido, iomete bremsis la entuziasmon de la estraro tuj per unu frapo malplenigi kaj forvendi la historian konstruaĵon de la Centra Oficejo. Tamen samtempe la estraro volas ricevi de la komitato malferman rajtigilon vendi la domon sen plia diskuto de la afero en la komitato.

La proponata formulo de la decido estas: ”La Komitato de UEA … akceptas ke la Estraro decidu pri vendo, se tiu solvo, el racia vidpunkto, estas la plej bona.”

En biblioteko Hector Hodler.

Konsiderante, ke la komitato praktike ĉiam akceptas la proponojn de la estraro, la fermo de la libroservo en Roterdamo kaj la maldungo de la konstanta kongresa sekretario ŝajnas jam deciditaj aferoj, same la fordono de la arkivo de UEA. Kio okazos pri la biblioteko malpli klaras, sed se estos vendita la Centra Oficejo, ĝi ja same devos esti movita aliloken.

En gazetara komuniko dissendita la 9-an de septembro, la estraro skribas, ke la ”agadplano antaŭvidas provizoran sendon de la kolekto ankaŭ al Slovakio, en situo 3 horojn dista de Vieno”. Tia propono tamen laŭ la nuna tagordo ne estos prezentita al la komitato por decido.

La diskutado pri la plano de ”financa resanigo” en la komitata listo post la aŭgusta kunsido estis febla, kaj neniaj konkretaj alternativoj al la paŝoj proponataj de la estraro estis prezentitaj.

La plej aktiva kritikanto de la planoj de la estraro estis Osmo Buller, antaŭa ĝenerala direktoro de UEA, kiu skribis interalie:

– Mi maltrankvilas pri la intenco eksterigi la libroservon, kiu estas unu el la aferoj, el kiuj dum jardekoj kreskis la prestiĝo de UEA en Esperantujo. Nia libroservo iĝis fama ne nur pro tio, ke ĝia sortimento estas multe pli granda ol tiu de aliaj libroservoj, sed ankaŭ pro la kompetenteco kaj klereco de ĝiaj gvidantoj.

Vicprezidanto Fernando Maia aliflanke pli frue asertis, ke la drastaj proponoj de la estraro neniel estas neatenditaj:

– Ĉiujn elementojn de tiu laste sendita raporto al la komitato eblas scii de antaŭaj diskutoj ĉi-liste, de antaŭaj dokumentoj ekde 2017 kaj de antaŭaj kunsidoj de la komitato. Aparte pri la libroservo ŝokas min la insista neado: malpli pro tio, ke temas pri servo, kiu apenaŭ sukcesas pravigi siajn kostojn, sed ĉefe pro tio, ke emeritiĝo fariĝas proksima, kaj do oni devas jam klare havi planon pri tiu laborfako.

 

de Redakcio je 2021-09-17 05:39

2021-09-16

La Balta Ondo

KEKSO – Kreema Esperanto Kurso en Schwerte

KEKSO

La Germana Esperanto-Junularo invitas vin al la 28a KEKSO, aŭ Kreema Esperanto Kurso! KEKSO okazos ekde la vespero de vendredo, la 22an de oktobro 2021, ĝis la matenmanĝo de lundo, la 24an de oktobro en Schwerte (mez-okcidenta Germanio). Bonvolu alveni testitaj, vakcinitaj aŭ resaniĝintaj; pri pliaj detaloj ni daŭre informados vin.

KEKSO estas aranĝo taŭga por komencantoj kaj malferma al ĉiuj membroj kaj simpatiantoj de GEJ. Atendos vin bunta programo kun lingvokursoj, trejnadoj kaj spontaneaj ekskursoj.

Kostoj por partoprenontoj, kiuj unuafoje partoprenos al Esperanta aranĝo: senpage!
Kostoj por partoprenontoj el eksterlando: senpage!
Kostoj por membroj de GEJ: 30€
Kostoj por nemembroj de GEJ: 45€

La kotizoj inkluzivas tranoktadon en la gastejo “Naturfreundehaus Schwerte“ kaj ĉiujn manĝojn dum la semajnfino.

Aliĝu jam ekde nun!
Oficiala retejo

Fonto: https://www.tejo.org

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post KEKSO – Kreema Esperanto Kurso en Schwerte appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-16 19:28

UEA facila

Esperanta trompisto

La artikolo Esperanta trompisto unue aperis en la ĉina blogo Verda Reto. Ĝi estas iom simpligita laŭ la vortlisto de uea.facila. Kiam esperantistoj propagandas Esperanton al la publiko, ili diras: ‘La gramatiko de Esperanto estas tre simpla, kaj la vortoj de Esperanto estas malmultaj; lerninte la vortojn rapida, diligenta, nova, oni povas facile formi la vortojn malrapida, maldiligenta, malnova, laŭ la Esperanta vortofara metodo.’ ‘Kiel scienca estas la lingvo Esperanto!’ admiras Esperanton ne-esperantistoj en sia koro. Ne-esperantistoj kredas la vortojn de esperantistoj, kaj eklernas tiun “sciencan” lingvon. Post kelka tempo tamen, la instruisto ŝanĝas sian konsilon: ‘Malrapida, maldiligenta, malnova estas tro longaj, do ni ne plu uzu tiujn vortojn. Ni uzu anstataŭe la pli mallongajn formojn lanta, pigra, olda.’ ‘Esperanta trompisto!’ insultas la lernanto en sia koro. 'Ili varbas lernantojn al Esperanto kiel oni fiŝ-hokas.' Kial vi skribas pigra anstataŭ maldiligenta? Ĉu vi estas tiel lana? En la ĉina lingvo, lan signifas maldiligenta. Do, ankaŭ ni enkonduku laŭplaĉe novajn vortojn en Esperanton! Vi pigras, ni lanas, kaj Esperanto pereos! Ne miskomprenu min! Mi ne intencas enkonduki novajn vortojn el la ĉina lingvo, nek volas akcepti ne-necesajn novajn vortojn el eŭropaj lingvoj. Ĉar la tro multaj vortoj malfaciligas Esperanton, tiel malhelpante ĝian disvastigon. Jam pasis pli ol 100 jaroj post kiam Esperanto aperis en nia mondo. Dume aperis multaj novaj aferoj, kiujn Esperanto devas priskribi per novaj vortoj. Sed Esperanto havas sian apartaĵon: nome, ĝi povas krei novajn vortojn uzante la malnovajn radikojn, kiujn oni jam konas. Se oni enkondukas vortojn rekte el eŭropaj lingvoj, nur simple aldonante Esperantajn finaĵojn, eŭropanoj rekonas tiujn novajn vortojn sen lernado, sed aliaj homoj devas lerni ilin. Tio malfaciligas Esperanton kaj for-timigas ne-eŭropajn lernantojn. Fakte, nun en Ĉinio estas ĉiam malpli da lernantoj kaj parolantoj de Esperanto. Unu el la kialoj estas la malfaciliĝo, kaŭzata de la plimultiĝado de la Esperantaj novaj vortoj rekte enirantaj el eŭropaj lingvoj. Mi taksas, ke bonaj parolantoj de Esperanto estas malpli ol 1000 homoj en Ĉinio. Sed kiam mi parolis pri tio kun Esperanta veterano, li respondis al mi, ke estas nur ĉirkaŭ 100 bonaj parolantoj en Ĉinio. Tio fakte estas ignorebla nombro, kompare kun 1406 milionoj da ĉinoj! Esperanto ne estu nur komuna lingvo de eŭropanoj, sed internacia lingvo por la tuta homaro! Eŭropanoj jam ĝuas multajn privilegiojn kompare kun parolantoj de aliaj lingvoj. Por helpi la disvastigon de la lingvo, ili devas sekvi la Fundamenton de Esperanto, kaj pripensi la malfacilaĵon de ne-eŭropanoj en la lernado. Se Esperanto estas nur ludilo de eŭropanoj, ĝi disvolviĝos ne-eviteble al malgranda dialekto de Eŭropo! Solis (Liu Xiaozhe)

2021-09-16 14:00

Neniam milito inter ni

Unesko-Kuriero en la internacia lingvo Esperanto / Aprilo – junio 2021

16/09/2021 LARĜA ANGULO La 20-aj: Ĉu vere la plej bonaj aĝoj? Barato: Junuloj defiitaj de la sankrizo - Sébastien Farcis “La pandemio estas ŝanco por ke la gejunuloj serĉu signifon” - Intervjuo kun Anne Muxel Generacio Greta - Anna Turns Zomantoj, laŭ...

de neniammilitointerni je 2021-09-16 12:19

Enhavo de la Revuo Esperanto: septembro 2021

16/09/2021 La enhavlisto de la septembra kajero : 171 ... Salutletero de Unesko 171 ... Kiam Unesko agnoskos la Internacian Tagon de Esperanto? 174 ... Unesko devas agnoski la Internacian Tagon de Esperanto pro 11 faktoj 176 ... La Amsterdama Katedro...

de neniammilitointerni je 2021-09-16 11:43

2021-09-15

La Balta Ondo

Premifesto de la Belartaj Konkursoj kaj Tago de Veteranoj 2021 fermos la virtualan kongresejon

VK-2La virtuala kongresejo (vk.retevent.com) gastigas la 2an Virtualan Kongreson de Esperanto (VK) ĝis sabato, la 19a de septembro 2021. Do ĉiujn spektaĵojn de la VK eblas daŭre ĝui per la platformo ĝis tiu dato. Individuaj membroj (IM) de UEA, kiuj ankoraŭ ne aliĝis al VK, povas tion fari senpage per la VK-aliĝilo (kaj neĝisdataj IM-oj povas samtempe aliĝi al UEA kaj al VK): vk.esperanto.net. Ĝis nun 1852 personoj el 106 landoj (aŭ teritorioj) aliĝis. Por marki la fermon de la virtuala kongresejo UEA elektis du gravajn okazaĵojn: la premian feston de la Belartaj Konkursoj (BK) de UEA 2021 (spekteblos ekde la 14h00 UTC) kaj la Tagon de Veteranoj (ekde la 16h00 UTC). La programeroj ankaŭ spekteblos pere de UEAviva (youtube.com/UEAviva).

Ekde 2018 la Belartaj Konkursoj de UEA kulminas ĉiujare per festa manifestiĝo de la Esperanta kulturo. La Komisiono pri Belartaj Konkursoj de UEA rigardas la premidisdonan ceremonion kiel eron de spektaklo, proponanta komunan kulturan ĝuadon: tial ĝi nomiĝas BK-Festo. Ĉi-jare la BK-Festo denove okazas virtuale kaj estos la festo, kiu kronos la Fermon de nia virtuala kongresejo. Sub la gvido de la BK-Sekretario, Miguel Gutiérrez Adúriz, teamo de valoraj kunlaborantoj (muzikistoj, kantistoj, deklamantoj ktp.) igos nin ĝoje kunfesti la belaĵojn de nia Esperanto-kulturo en ties diversaj manifestiĝoj, tiel ke oni samtempe konatiĝu kun la nomoj de la konkursaĵoj kaj konkursantoj premiitaj en la BK 2021. Ĉi-jare la BK ĝuis la alvenon de 186 konkursaĵoj: temas pri nombro absolute rekorda en la historio de la BK, kaj la BK-Prezidanto, Miguel Fernández, aparte traktos pri tio en sia raporto, aperonta en la Belarta Rikolto de la jaro.

Post la BK-Festo, okazos prezento de la Tago de Veteranoj 2021. En 2020, kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020) UEA inaŭguris tiun tagon, same okazintan la 19an de septembro. Per ĝi UEA deziris inaŭguri eventon por regule omaĝi al niaj veteranoj, de kiuj la novaj generacioj heredas akiritajn sciojn kaj ankaŭ inspiron por malkovri novajn konojn pri nia Afero. Tiam en 2020 la tago ankaŭ markis la 100-jariĝon de la esperantista veterano Eduardo Vivancos, kies omaĝado okazis pere de elstara prelego pri lia vivo fare de la kataluna esperantisto Javier Alcalde. En 2021 la tago okazas koincide kun la fermo de la virtuala kongresejo. Ĝi omaĝos homon, kiu en tiu ĉi jaro ricevis el la manoj de la Prezidanto de UEA, Duncan Charters, la agnoskan diplomon de pli ol 70 jaroj da fideleco al UEA; kiu en 1955 fondis en Kopenhago la Infanan Kongreseton; kaj majstre kaj malavare plenumis la taskojn de Konstanta Kongresa Sekretario. Temas pri 93-jara italo, esperantisto ekde 1947 kaj Dumviva kaj Honora Membro de UEA: Gian Carlo Fighiera.

Ek do! Ni ne maltrafu tiujn du gravajn momentojn la 19an de septembro 2021.

Premia Festo de la Belartaj Konkursoj de UEA 2021
14h00 UTC: vk.retevent.comhttps://youtu.be/NE1Ye1eh6o4.

Tago de Veteranoj 2021: Gian Carlo Fighiera<
16h00 UTC: vk.retevent.comyoutu.be/2DRC0jWESso.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2021, №979.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Premifesto de la Belartaj Konkursoj kaj Tago de Veteranoj 2021 fermos la virtualan kongresejon appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-15 18:57

Neniam milito inter ni

Birmo : Labourstart Kampanjo : Unuiĝintaj Nacioj devas repuŝi la militan diktaturon

15/08/2021 La 1-an de februaro, la milita puĉo en Birmo renversis la elektitan registaron de la lando kaj instalis despotan militan ĥunton. De tiam, la militistoj mortigis pli ol 1 000 manifestaciantojn kaj pacemajn civilulojn kaj delokis 175 000 personojn....

de neniammilitointerni je 2021-09-15 14:58

TEJO

Partoprenu trejnadon en Bratislavo pri intersekcia aliro

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) kaj la Slovaka Esperanto-Junularo (SKEJ) organizas la trejnadon Diversa, sed Egala: Edukado de Junuloj pri Intersekcia Aliro. La trejnado donos la eblon al 20 aktivaj junuloj, junularaj laboristoj, NFE-trejnistoj kaj edukistoj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo esti trejnitaj pri la temo de intersekcieco kaj kontraŭbatalo de diversaj formoj de diskriminacio en ĉiutaga laboro kun junuloj. Per la trejnado, la partoprenantoj havos la eblon:

  • Enkonduki trejnistojn al la intersekcia aliro kiam ili projektas kaj liveras edukajn agadojn kun junuloj en la kunteksto de NFE.
  • Evoluigi la kapablon de niaj partoprenantoj pri la homrajtbazita aliro kiel trejnistoj kaj edukistoj, kun specifa fokuso pri intersekcieco kaj kontraŭbatalado de diversaj formoj de diskriminacio.
  • Ekipi la trejnistojn per la necesaj iloj por disvastigi la rezultojn de la internacia agado tra sia persona aŭ profesia vojaĝo kiel trejnistoj.

Aldone, dum ĉi tiu trejnado ni celas ke la partoprenantoj produktu du praktikajn rezultojn:

  1. Trejnada manlibro/ilaro por NFE-trejnistoj, edukistoj kaj junularaj laboristoj enkondukantaj ilin en la temon de la intersekcia aliro por edukaj agadoj de/kun kaj por junuloj, precipe tiuj kiuj venas de vundeblaj grupoj.
  2. Serio de mallongaj filmetoj de la TK-partoprenantoj pri la koncepto de intersekcieco kaj pritraktado de multnombraj diskriminacioj laborante kun junuloj por konsciigi pri ĉi tiuj temoj inter junularaj organizoj, edukaj kaj instituciaj koncernatoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejna kurso okazos de la 12-a de oktobro (alvenotago) ĝis la 18-a de oktobro 2021 (forirotago) en Bratislavo, Slovakio. Ni serĉas 20 partoprenantojn, ĉefe 18-35-jaraĝulojn.
La partopreno kostas nur 50€, pagotaj al TEJO. La loĝado kaj manĝado estos organizitaj kaj kovritaj de la organizantoj, kaj ni repagos ĝis 140€ por viaj vojaĝkostoj. La partoprenantoj respondecos pri sia propra sanasekuro.

Ni serĉas entuziasmajn junulojn, kiuj:

  • Aĝas inter 18-35 jarojn;
  • Loĝas en membroŝtato de la Konsilio de Eŭropo (vi povas trovi la liston ĉi tie);
  • Kapablas ĉeesti 5-tagan-trejnan-agadon;
  • Respektas diversecon kaj fervore lernemas;
  • Ideale jam aktiva ene de iliaj lokaj socioj, kun iom da sperto en junularaj agadoj, precipe kiel neformala edukado (NFE) trejnistoj aŭ edukistoj aŭ junularaj laboristoj.
  • Interesita pri la temo de intersekcieco kaj pritraktado de malsamaj formoj de diskriminacio kiam vi laboras kun junuloj.

Vi povas kandidatiĝi plenigante la formularon ĉi tie ĝis la 24-a de septembro 2021. Se vi havas demandojn aŭ komentojn, ne hezitu kontakti Spyros je spyros@tejo.org.

KOVIM-19: Malgraŭ la bona nuna situacio tiel rilate en Eŭropo kaj Slovakio, pro la KOVIM-19-pandemio, la trejnado povas devi esti modifita. Ni sekvos la oficialajn sanrekomendojn. Ni atendas ke ni ĉiuj kondutu respondece kaj prioritatigu la sanon kaj sekurecon de si mem kaj de la tuta grupo. Ĉiukaze, la sekureco de la partoprenantoj, trejnistoj kaj organizantoj estas nia absoluta prioritato. Do, ŝanĝoj povas okazi akorde kun la evoluo de la pandemio en la sekva periodo.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj ŝancoj. Ni aparte invitas spertajn virinojn, neduumulojn, transgenrulojn kandidatiĝi.

The post Partoprenu trejnadon en Bratislavo pri intersekcia aliro appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-09-15 11:57

Partoprenu trejnadon en Danio pri homaj rajtoj

La Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo (KdE) kaj la Dana Esperanto Junulara Organizo (DEJO) organizas la trejnadon ALT_HRE: Alternativa Aliro al Edukado pri Homaj Rajtoj. La trejnado donos la eblon al 20 junuloj de membroŝtatoj de Konsilio de Eŭropo lerni pri la temo de edukado pri Homaj Rajtoj kaj kiel kombini ĝin kun aliaj formoj de junulara partopreno kaj neformala edukado, kiel artismo, teatrologio kaj pli. Pli konkrete, niaj partoprenantoj havos la eblon per la trejnado:

  • Lerni kiel antaŭenirigi siajn kompetentojn kiel multiplikantoj de edukado pri Homaj Rajtoj dum organizado de agadoj de, kun kaj por junuloj;
  • Esplori kiel edukado pri Homaj Rajtoj en 2021 povas progresi kaj kiel kombini ĝin kun alternativaj formoj de junulara partopreno kaj neformala edukado, kiel artismo kaj teatrologio;
  • Produkti ilaron kun ekzemploj de agadoj disvastigotaj inter junularaj organizoj kaj junuloj ĝenerale.

La trejnado okazos de la 26-a de oktobro (alvenotago) ĝis la 2-a de novembro 2021 (forirotago) en Ry, Danio. Ni serĉas 20 partoprenantojn, ĉefe 18-35-jaraĝulojn.
Kontraŭ nur 50€ vi ricevos la trejnadon, loĝadon kaj manĝojn por la tuta semajno. Aldone, ni repagos al vi ĝis 150€ de via vojaĝkostoj.
La partoprenantoj respondecos pri sia propra sanasekuro.

Ni serĉas entuziasmajn junulojn, kiuj:

  • Aĝas inter 18-35 jarojn;
  • Loĝas en membroŝtato de la Konsilio de Eŭropo (vi povas trovi la liston ĉi tie);
  • Kapablas ĉeesti 5-tagan-trejnan-agadon;
  • respektas diversecon kaj fervore lernemas;
  • Ideale jam aktivas ene de iliaj socioj, kun iom da sperto pri homaj rajtoj kaj junulara partopreno.
  • Havas intereson pri la temo kaj volas lerni pli pri Edukado pri Homaj Rajtoj, precipe rilate al artivismo kaj teatrologio.

Vi povas kandidatiĝi plenigante la formularon ĉi tie ĝis la 26-a de septembro 2021. Se vi havas demandojn aŭ komentojn, ne hezitu kontakti Karlos’ je karlos.peskera.alonso@gmail.com.

KOVIM-19: Malgraŭ la bona nuna situacio tiel rilate en Eŭropo kaj Danio, pro la KOVIM-19-pandemio, la trejnado povas devi esti modifita. Ni sekvos la oficialajn sanrekomendojn. Ni atendas ke ni ĉiuj kondutu respondece kaj prioritatigu la sanon kaj sekurecon de si mem kaj de la tuta grupo. Ĉiukaze, la sekureco de la partoprenantoj, trejnistoj kaj organizantoj estas nia absoluta prioritato. Do, ŝanĝoj povas okazi akorde kun la evoluo de la pandemio en la sekva periodo.

Al TEJO tre gravas diverseco kaj egalaj ŝancoj. Ni aparte invitas spertajn virinojn, neduumulojn, transgenrulojn kandidatiĝi.

The post Partoprenu trejnadon en Danio pri homaj rajtoj appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-09-15 11:14

Libera Folio

Klasikaĵo de Stanisław Lem aperis en Esperanto

Polaj amaskomunikiloj favore raportis pri la ĵusa apero de la klasika sciencfikcia romano Solaris en Esperanto. Ni petis la tradukinton Przemysław Wierzbowski klarigi, kial gravas havi tiun verkon en Esperanto, kvankam ĝi jam aperis en kvardeko da aliaj lingvoj.

Prezentado de la traduko la 12-an de septembro en la Centro Ludoviko Zamenhof en Bjalistoko. De maldekstre: Przemysław Wierzbowski, Elżbieta Karczewska, kiu intervjuis, kaj Nina Pietuchowska, kiu interpretis la interparolon al la pola. Foto: Katarzyna Lewończuk-Barańczuk

Libera Folio: Kial vi volis traduki ĝuste tiun libron?

Przemysław Wierzbowski: – ​​La ĉefa kialo estis pure egoisma. Solaris estas mia plej ŝatata verko de la plej ŝatata aŭtoro, kaj de kiam mi esperantistiĝis, mia revo estis trovi ĝian Esperanto-tradukon sur mia librobreto. Unuafoje mi legis ĝin kiel 12-jarulo, poste de tempo al tempo revenis al la romano, ĉiam rigardante ĝin de iom malsama flanko. Kiam estis anoncite, ke la jaro 2021 estos la jaro de Stanisław Lem – okaze de lia 100-a naskiĝdatreveno – kun Tomasz Chmielik ni komencis primediti kiel eblus internacilingve kontribui al la jubileaj solenaĵoj.

– Ni kontaktis la krakovan Fondaĵon de Lem kaj proponis eldoni du verkojn: la ne-sciencfikcian, malpli konatan Hospitalon de la Transfiguriĝo kaj ĝuste Solaris. La posedantoj de la aŭtorrajtoj proponis, ke ni komence elektu unu libron, prefere malpli konatan, por elprovi la kvaliton de la entrepreno. Fine ni sukcesis konvinki ilin, ke tamen valoras komenci la aventuron per la plej fama, mondkonata beletraĵo – ja Solaris estis tradukita en pli ol 40 lingvojn, eldonita pli ol 300 fojojn – kaj en la estonteco, eble, daŭrigi tion per serio de pliaj Lem-aĵoj.

Pri kio temas la libro, se entute eblas tion koncize klarigi?

La kovrilo de la Esperanta eldono.

– Cent kelkdek jarojn antaŭ la romano-intrigo oni malkovris la titolan planedon de du-stela sistemo, kies orbito estas nenature stabila. La surfacon kovras oceano, kiu kapablas konstrui plej diversajn, gigantajn, efemerajn, malfacile klaseblajn kreaĵojn. La disĉiploj de la nova scienco, solaristiko, provante kompreni kaj science difini la naturon de Solaris, formulas foje ridindajn, foje verŝajnajn, sed neniam pruvitajn teoriojn, kiuj amase okupas la bibliotekojn. Unu el la solaristoj estas la psikologo Kris Kelvin, sendita al la Stacio ŝvebanta super la planedo por esplori kio okazas ĉe la tieaj sciencistoj. Baldaŭ la okazaĵoj superas lian imagon.

– La romano eldonita antaŭ 60 jaroj estis revolucia por la sciencfikcio. Ĝi prezentis la plej originalan bildon de eksterterulo, tiel fremda por nia civilizacio, ke verŝajne neniel komprenebla. Lem vortigas la motivon, kiun poste li plurfoje uzos en siaj beletraĵoj: siaspecan fatalon de la homa raso, fizike kaj mense limigita, kaj rezulte nekapabla atingi la ĉiaman celon – kompreni aŭ konkeri la mondon.

Kiu estas la eldonejo? Kia estas la eldonkvanto?

– La libron eldonis Bjalistoka Esperanto-Societo en kvanto de 350 ekzempleroj. La libron jam eblas mendi en la retejo de Bjalistoka Esperanto-Societo, kaj baldaŭ ĝi aperos en la oferto de UEA.

Tiu libro jam aperis en multaj lingvoj, kial laŭ vi gravas havi ĝuste ĝin ankaŭ en Esperanto?

– Klasika sciencfikcio nesufiĉe ofte estas eldonata en Esperanto. Tiu ĝenro, kiun foje maljuste oni trovas malpli valora ol la aliajn, abundas je elstaraj literaturaĵoj – ne nur distraj, sed profetaj kaj konsciigaj. Por montri kaj al neesperantistoj, kaj al ni mem, ke la artefarita lingvo estas taŭga por ĉiaj verkoj, necesas ilin tradukadi. Solaris en Esperanto sendube havos ian popularigan efikon por Esperanto, la libron mendas kolektantoj de Lem-aĵoj el multaj landoj, kaj en ilia medio nia eldono iom post iom iĝas konata.

– Estas rimarkinde, ke temas pri rekta esperantigo el la pola lingvo. Ĉi tiu fakto gravas, ĉar ne ĉiam la verko de Lem estis tradukata tiel. La plej (fi)fama ekzemplo estas, farita surbaze de la eldono franclingva, la unua angla traduko – simpligita, senigita je pluraj detaloj, sed pro malfeliĉa kontrakto de la aŭtoro ĝi restas la sola anglalingva traduko kiun oni rajtas eldoni papere. Por kelkaj lingvoj tia peranto estis ankaŭ la traduko ruslingva.

Ĉu la apero de la traduko en Esperanto ricevis atenton en Pollando? Se jes, kiel oni komentis ĝin?

Ekspozicio de diverslingvaj tradukoj. Foto: Katarzyna Lewończuk-Barańczuk

– Pri nia renkontiĝo dediĉita al la libro tre favore raportis amasinformiloj bjalistokaj kaj tutlandaj. Solaris estas eldonita kun la oficiala emblemo de la Jaro de Lem, kaj troviĝos en la listo de kontribuoj por la solenaĵoj de la 100-jariĝo. Neesperantistoj, kiuj la enhavon malfacile povus taksi, ĝenerale aprezis la ideon eldoni nian plej faman sciencfikciaĵon ”en la lingvo de Zamenhof, parolata en la tuta mondo”.

– El la teknika flanko: ĉar mi kulpas ne nur pri la traduko, sed ankaŭ pri la komposto kaj la kovrilo, mi malmodeste diru, ke la fina laŭaspekta rezulto, bonkvalite presita varo, vere kontentigas.

– Fine mi ŝatus danki al ĉiuj, kiuj donacis alilingvajn eldonojn de Solaris ebligante fari ekspozicion, kiuj partoprenis la dimanĉan prezenton de la libro kaj legis fragmentojn, kaj fine al la trio da provlegantoj: Tomasz Chmielik kaj Stano Belov, kiujn mi konsultis esperantigante la verkon, kaj aparte Ionel Oneţ, kiu estante ĉiam je mia dispono faris multajn bonajn proponojn pri la traduko.

de Redakcio je 2021-09-15 05:43

2021-09-14

Revuo Esperanto

Sillok - la plej ampleksaj analoj



CHO Sung Ho,
Koreio


Sillok de la unua ĝis la kvara reĝoj. Bildoj el la Naciaj Arkivoj de Koreio

Sillok estas kolekto da kronologiaj arkivoj, kiuj enhavas la historion de la Joseon Dinastio de Koreio dum 472 jaroj (1392–1863), de la periodo de la unua reĝo Taejo ĝis la 25-a reĝo Cheoljong. La arkivoj de la lastaj du reĝoj (1863–1910) ne estas formale agnoskitaj kiel parto de Sillok, ĉar ilia historio estis distordita de japanoj post la aneksado de Koreio al Japanio. Sillok, konsistanta el 888 volumoj, estas la plej ampleksa el la arkivoj de unuopaj regnoj tra la historio kaj enlistiĝis kiel la Monda Heredaĵo de Unesko en 1997. Ĝi estas alte aprezinda ne nur pro sia amplekso sed ankaŭ pro objektiveco kaj justeco.

Enhavo de Sillok

Sillok enhavas la arkivojn de reĝo kaj kortego, al kiuj aldoniĝas tiuj de ĉefaj registaraj instancoj, oficialaj gazetoj kaj privataj verkaĵoj. Estas traktitaj aferoj ne nur pri politiko, diplomatio kaj milito, sed ankaŭ pri preskaŭ ĉiuj sociaj kampoj, kiel ekonomio, kulturo, scienco, religio, moro, leĝo, trafiko, komunikado kaj aliaj. Ekzemple la vortoj tertremo aperas 2059 fojojn, suna eklipso 696 fojojn, epidemio 27 fojojn kaj katolikismo 21 fojojn.

Jen kelkaj frazoj eltiritaj el Sillok.

• La unuan de marto 1399. Dum la suna eklipso la reĝo kun la tuta aro da korteganoj en funebra kostumo preĝis batante tamburojn por savi sin.
• La 16-an de januaro 1413. Tertremo trafis dudek fojojn la gubernion Geochang.
• La 23-an de majo 1591. La reĝo ordonis rekompencon al I Sunsin, la mararmea komandanto de la provinco Jeolla, kiu detruis pli ol 40 japanajn ŝipojn kaj rehavigis la ŝtelitaĵojn.
• La 26-an de decembro 1612. La reĝo ordonis punon al oficistoj, kiuj neglektis zorgi pri pestaj malsanuloj.
• La kvaran de julio 1794. Gwon Yu, la ministro de la Registara Administracio, petis al la reĝo malpermesi la propagandon de katolikismo.

Objektiveco kaj justeco

La arkivoj de reĝo estis verkitaj de specialaj servistoj, nomataj sagwan, kiuj alterne sekvis ĉiujn liajn agojn diurne. Ĉar ne nur la gravaj eventoj okazantaj ĉe reĝo, sed ankaŭ ĉiuj liaj trivialaj aferoj devis inkluziviĝi en Sillok, reĝo principe povis renkonti neniun ajn sen ĉeesto de sagwan. Sciante, ke ĉiuj liaj movoj kaj paŝoj estas enskribitaj, reĝo ne povis laŭvole manipuli sian aŭtoritaton.
Sagwan, konsciante respondecon kaj memfidon pri siaj taskoj, rifuzis obei al la maljustaj ordonoj de siaj superuloj, eĉ al tiuj de reĝo, kaj klopodis kroĉi sin al objektivaj priskriboj. Anekdoto de la reĝo Taejong bone montras, kiom sincere sagwan plenumas siajn taskojn. La reĝo por elpalaciĝi postulis al sagwan ne akompani lin, dirante, ke li nur pasigos tempon ĝuante ĉasi. Sagwan tamen alivestis sin nerekonate kaj gvatis la reĝon.
Por garantii la sendependecon de sagwan, Sillok estis alirebla por neniu krom tiuj respondecaj pri la verkado. Eĉ al reĝo ne estis permesate enrigardi Sillok de si mem. Anekdote la deka reĝo Yeonsangun, timante kiel lia tiraneco enskribiĝos, deziris vidi Sillok, sed la strikte observata regulo igis lin fine rezigni. Li plendis, ke en la mondo neniu timigas lin krom sagwan.
Cetere reĝo ankaŭ ne povis vidi Sillok de la antaŭaj reĝoj. La kvara reĝo Sejong la Granda provis legi la arkivojn de sia patro Taejong, sed fordonis la ideon, kiam liaj subuloj insistis, ke tio estas maljusta.
Al sagwan estis strikte malpermesite malkaŝi la enhavon de Sillok, alie li estis submetita al rigora puno. Ankaŭ la principo de anonimeco, ke Sillok ne estas subskribita per la nomo de sagwan, helpis al la objektiva kaj justa verkado.


Sillok de la 13-a ĝis la 15-a reĝoj. Bildoj el la Naciaj Arkivoj de Koreio

Konservado

Post morto de reĝo, la dumtempa instanco Sillokcheong establiĝis por kompili Sillok de la forpasinta reĝo. Post kiam la kompilado finiĝis, la manuskriptoj estis lavitaj por forviŝi inkon, kio ebligis teni la sekretojn kaj ankaŭ reuzi la paperfoliojn. La kompletigita Sillok estis sekure konservata en la speciala arkivejo kaj ĉiun trian jaron elmetita por sekiĝi kontraŭ vento kaj sunlumo.

Komence Sillok estis konservata en du kopioj kun la sama enhavo respektive en la ĉefurbo Hanyang (la nuna Seulo) kaj en la urbo Chungju. Sejong la Granda, perceptinte la gravecon de Sillok, konstruis du pliajn arkivejojn en provincoj kaj konservis ĝin en kvar kopioj, po unu kopio en ĉiu arkivejo. Sed dum la japana invado (1592–1597) ĉiuj kopioj estis forbruligitaj pro la milito escepte de tiu en Jeonju. Lokaj scienculoj, antaŭvidinte la danĝeron, transmovis Sillok al malproksima monto kaj tiel sukcesis eviti forbruladon.

Post la milito Sillok estis kompilita en kvin kopioj, el kiuj unu restis en la ĉefurbo kaj la aliaj kvar estis dislokitaj en arkivejoj situantaj en profundaj montaroj por preventi malamikajn atencojn. Nun la tutaj volumoj de Sillok estas konservataj en la biblioteko Gyujanggak de la Seulo Nacia Universitato.

Ĉar Sillok estis verkita en ĉinaj ideogramoj, ĝi estas malfacile komprenebla por la ĝenerala publiko kaj tial tradukita en la korean. La tuta enhavo de Sillok estas ciferecigita kaj interrete disponebla:
http://sillok.history.go.kr/main/main.do

de Redakcio je 2021-09-14 21:56

Neniam milito inter ni

En 2020, nova rekordo de murdoj kontraŭ medidefendantoj

MARIA TAN / AFP 14/09/2021 70% el la 227 viktimoj laboris por meti finon al la senarbarigo kaj ĉiuj, krom unu, vivis en evolulandoj. Tio estas rekorda nombro. Almenaŭ 227 medidefendantoj estis murditaj en la mondo en 2020, plejparte en Latin-Ameriko,...

de neniammilitointerni je 2021-09-14 20:34

La Balta Ondo

Ne ekzistas alternativo al la Roterdama malmunto

CO UEAPlej probable la Komitato de UEA la 18an de septembro 2021 aprobos la proponojn de la Estraro de UEA, simple ĉar neniu konkreta alternativo estas proponita de la interna opozicio, kiu pafas siajn kuglojn (ofte per la pistoletoj de anonimuloj) el la tribuno de skandalisma nordeŭropa retgazeto. La sola kontraŭa strategio estas la insisto resti en Nieuwe Binnenweg 176, kaj tio signifas insisti pri la ĝisnuna vizio de supernacia neregistara organizo kun forta burokrata aparato ankrita al sekretariato. Marĝenoj por diverĝo eblas nur pri la establo kaj la loko al kiuj adjudiki la kongreson kaj la libroservon samtempe.

Pluraj ne fidas pri la slovaka solvo, kiu eble estas nur provizora: utila por maldungi “la plej alte salajratan sed ankaŭ malplej bezonatan” el la nunaj oficistoj (la Konstantan Kongresan Sekretarion), por transiri eble al solvo simila al “Convention Bureau” (tamen renverse, ĉar ne por promocii ĉiam la saman urbon), komerca societo kun la partopreno de UEA je 51%, kaj de aliaj subjektoj, ankaŭ privataj, por organizi internaciajn kongresojn (ne nur UKon, sed ankaŭ IJKon ktp).

Krom subita surprizo, la 18an de septembro oni fermos epokon en la historio de la Universala Esperanto-Asocio. Kiom longe daŭros la sekva, ni ne prognozas.

Fonto: HeKo 770 9-A, 5 sep 2021

Legu ankaŭ:
UEA survoje al financa resanigo https://sezonoj.ru/2021/09/resanigo/
UEA vendas sian domon en Roterdamo kaj fordonas siajn bibliotekon kaj arkivon al Aŭstrio kaj Slovakio https://sezonoj.ru/2021/08/uea-87/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Ne ekzistas alternativo al la Roterdama malmunto appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-14 17:53

Revuo Esperanto

BK-Festo

Premioj, deklamoj, novaj kantoj... vere ĝuinda spektaklo!
BK-Festo – Ceremonio de disdono de premioj de la Belartaj Konkursoj de UEA-2021
La 19an de septembro, dimanĉo, je la 14 horo UTC (16a horo de Parizo kaj Berlino):
https://www.youtube.com/watch?v=NE1Ye1eh6o4

de Redakcio je 2021-09-14 15:26

2021-09-13

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Botoj el bubala ledo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 


Fratoj Grimm
Botoj el bubala ledo


Soldato sen timo ankaŭ ne zorgas pri io ajn. Tian ulon oni iutage ekssoldatigis. Kaj ĉar li lernis nenion kaj ne povis perlabori ion, li vagadis kaj petadis bonajn homojn pri almozoj. Sur liaj ŝultroj pendis malnova mantelo, kaj ankaŭ kelkaj rajdobotoj el bubala ledo restis al li.

Iutage li iris ĉiam rekte surkampe sen atenti la vojon kaj pontetojn kaj atingis fine arbaron. Li ne sciis, kie li troviĝas, sed li vidis sidi sur trunko de dehakita arbo viron bone vestitan, kiu surhavis verdan ĉasistan vestaĵon. Li ne sciis, kie li troviĝas. La soldato mansalutis lin, sidiĝis apud li kaj etendis la gambojn.

„Mi vidas, ke vi surhavas fajnajn botojn, kiuj brilas pro ciro“, li diris al al ĉasisto, „sed, se vi devus vagadi kun ili kiel mi, ili ne longe eltenus. Rigardu miajn, ili estas el bubala ledo kaj kaj jam delonge servas al mi, kvankam ili iris kun mi trans ŝtonojn kaj radikojn.“

Post iom da tempo la soldato ekstaris kaj diris: „Mi ne povas restadi pli longtempe, la malsato pelas min antaŭen. Sed frato Cirboto, kien vi iras?“

„Mi mem ne scias tion“, respondis la ĉasisto, „mi vojeraris en la arbaro.“

„Tiukaze okazas ja la sama al vi, kiel al mi“, diris la soldato, „samuloj volonte kuniĝas, ni restu kune kaj serĉu vojon.“

La ĉasisto ridetis iom kaj ili iris seninterrompe kune antaŭen, ĝis kiam komenciĝis la nokto.

„Ni ne trovas elirvojon el la arbaro“, diris la soldato, „sed tie malproksime mi vidas brileti lumon, tie ni ricevos ion por manĝi.“

Ili trovis ŝtonan domon, frapis la pordon kaj maljunulino malriglis.

„Ni serĉas tranoktejon“, diris la soldato, kaj iom da manĝo por la stomako, ĉar mia estas tiel malplena kiel malnova tornistro.“

„Ĉi tie vi ne povos resti“,respondis la maljunulino, „tio estas rabistodomo, kaj vi agos plej bone, se vi foriĝos antaŭ ol ili venos hejmen; ĉar tiukaze, se ili trovos vin, vi estos perditaj.“

„Tiel terure tio ja ne fariĝos“, respondis la soldato, „dum du tagoj mi manĝis eĉ ne mordaĵon, kaj estas egale al mi, ĉu mi mortos ĉi tie aŭ mortos en arbaro pro malsato. Mi eniros.“

La ĉasisto ne volis sekvi, sed la soldato tiris lin je maniko kun si: „Venu, korfrato, ĝi ja ne kostos nian vivon.“

La maljunulino havis kompaton kaj diris: „Rampu malantaŭ la fornon, se ili postlasos ion kaj estos endormintaj, mi donos tion al vi.“

Apenaŭ ili sidis en la angulo, enkuris la dek du rabistoj, sidiĝis al la tablo, kiu jam estis kovrata kaj postulis impete la manĝon. La maljunulino enportis grandan rostaĵon, kaj la rabistoj manĝis kun apetito. Kiam la odoro de la manĝo leviĝis al iliaj nazoj, diris la ekssoldato al la ĉasisto: „Mi ne pli longe eltenos tion, mi sidiĝos al la tablo kaj kunmanĝos.“

„Vi riskas nian vivon“, diris la ĉasisto kaj retenis lin ĉe brako. Sed la soldato komencis laŭte tusi. Kiam la rabistoj aŭdis tion, ili ĵetis la tranĉilojn kaj forkojn tablen, eksaltis kaj malkovris ilin malantaŭ la forno.

„Aha, sinjoroj!“ ili vokis, „vi sidas ĉi tie en la angulo, ĉu? Kion vi faras ĉi tie? Ĉu vi estas elsenditaj kiel spionoj? Atendu, vi lernos je seka branĉo la flugadon.“

„Estu iom pli bonkondutaj“, diris la soldato, „mi malsatas, donu al mi manĝon, poste vi povos fari kun mi, kio plaĉas al vi.“

Miris la rabistoj kaj la kapitano diris: „Mi vidas, ke vi ne timas, bone, manĝon vi havu, sed poste vi devos morti.“

„Tion oni vidos“, diris la soldato, kaj li sidiĝis al la tablo kaj kuraĝe komencis engluti pecojn de la rostaĵo.

„Frato Cirboto, venu manĝi“, li vokis al la ĉasisto, „vi certe estas tiel malsata kiel mi, kaj pli bonan rostaĵon vi hejme ne povus ricevi.“

Sed la ĉasisto ne volis manĝi. La rabistoj observis la soldaton mirigite kaj diris: „La ulo iras rekte al la celo.“

Poste li diris. „La manĝo estis ja bona, sed nun alportu ankaŭ fajnan trinkaĵon.“

La kapitano estis en la humoro akcepti ankaŭ tion kaj vokis al la maljunulino: „Alportu botelon el la kelo kaj iun el la plej bonkvalitaj.“

La soldato eltiris la korkŝtopilon tiel, ke sekvis knalo. Li iris kun la botelo al la ĉasisto kaj diris: „Atentu, frato, vi travivos tuj miraklon, mi nun eldiros toston pri la saneco de la tuta kliko.“

Poste li turnis la botelon trans la kapon al la rabistoj kaj vokis: „Vivuon al vi ĉiuj, vi vivu, sed la buŝojn malfermu kaj la dekstran manon levu alten!“ Kaj poste li glutis konsiderindan glutegon.

Apenaŭ la vortoj estis diritaj, ili ĉiuj sidis senmovaj kaj estis kvazaŭ el ŝtono; ili havis malfermitajn buŝojn kaj ĉiu etendis la dekstran brakon alten.

La ĉasisto diris al la soldato: „Mi vidas, ke vi regas ankoraŭ aliajn artifikaĵojn, sed nun venu, ni iru do hejmen.“

„Oho, korfrato, tio estus tro frua formarŝo, ni venkis la malamikojn kaj nun volas ensaki la predon. Ili tie sidas firme kaj pro miro kun malfermŝiritaj buŝoj. Sed ili ne rajtos moviĝi, ĝis kiam mi permesos tion al ili. Venu, manĝu kaj trinku.“

La maljunulino devis alporti ankoraŭ plian botelon el la plej bongustaj, kaj la soldato ne leviĝis pli frue ol tiam, kiam li denove estis manĝinta por tri tagoj. Fine, kiam mateniĝis, li diris: „Nun estas la tempo, ke ni kunmetu nian tendon kaj foriĝu de ĉi tie, kaj por ke ni havu mallongan marŝon, la maljunulino montru al ni la vojon en la plej proksiman urbon.“

Kiam ili alvenis tie, li iris al siaj malnovaj kamaradoj kaj diris: „Mi trovis ekstere en la arbaro neston plenan de pendumigindaj friponoj, venu, ni malplenigu la neston.“

La soldato kondukis ilin kaj diris al la ĉasisto: „Vi devos reiri kun ni kaj rigardi kiel ili ekbaraktiĝos, kiam ni kaptos ilin ĉe la piedoj.“

Li vicigis la soldatojn laŭ cirklo ĉirkaŭ la rabistojn, poste li prenis la botelon, trinkis gluton, svingadis ĝin super ili kaj vokis: „Vivuon al vi ĉiuj!“

Tuj ili rericevis sian moveblecon, sed estis ĵetitaj teren kaj iliaj manoj kaj piedoj ligitaj per ŝnuregoj. Poste la soldato ordonis ĵeti ilin kiel sakojn sur ĉaron kaj diris: „Veturigu ilin rekte al la prizono.“

Sed la ĉasisto prenis iun el la soldatoj flanken al si kaj komisiis lin, ke tiu heroldu sciigon.

„Frato Cirboto“, parolis la soldato, „bonŝance ni superruzis niajn malamikojn kaj frande nutris nin, nun ni marŝu tute trankvile kiel postirantoj malantaŭ la ĉaro.“

Kiam ili proksimiĝis al la urbo, vidis la soldato kiel amaso da homoj urĝis eliri tra la urbopordego; laŭta ĝojkriado leviĝis kaj verdaj branĉoj svinĝiĝis en la aero. Tiam li vidis, ke almarŝis la tuta korpogardistaro. „Kion signifas tio?“ li diris kaj rigardis tute mirigite al la ĉasisto.

„Ĉu vi ne scias“, li respondis, „ke la reĝo dum longa tempo estis malproksime de la regno,hodiaŭ li revenas, kaj tial ĉiuj iras renkonte al li.“

„Sed kie estas la reĝo?“ demandis la soldato, „mi ne vidas lin.“

„Ĉi tie li estas“, respondis la ĉasisto, „mi estas la reĝo kaj heroldigis mian alvenon.“

Jen li malfermis sian ĉasistan veston tiel, ke oni povis vidi la reĝajn vestojn. La soldato ektimis, surgenuiĝis kaj petis la reĝon pri pardono, ke li traktis lin pro sia nesciado kiel samrangulon kaj alparolis lin per tia senrespekta nomo.

Sed la reĝo etendis manon al li kaj diris: „Vi estas kuraĝa soldato kaj savis mian vivon. Vi ne plu suferu iun mizeron, mi ja zorgos pri vi. Kaj, se vi foje intencos manĝi bonan pecon da rostaĵo, kiu estas tiel bona, kiel tiu en la rabistodomo, venu do en la reĝan kuirejon. Sed, se vi intencos tosti sanecon, antaŭe demandu min pri la permeso.“


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Stiefel von Büffelleder“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-13 20:57

La Balta Ondo

La urbestro de Klajpedo Vytautas Grubliauskas – Alta Protektanto de BET-56

GrubliauskasLa urbestro de Klajpedo Vytautas Grubliauskas akceptis la proponon de Litova Esperanto-Asocio kaj konsentis esti Alta Protektanto de la 56aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-56), kiuj okazos la 9-17an de julio 2022 en Klajpedo.

Vytautas Grubliauskas havas kulturan edukon, kio estas malofta fenomeno por politikistoj. Lian tutan vivon akompanas muziko. Vytautas Grubliauskas naskiĝis en 1956 en Klajpedo, kaj dum 1963-75 li frekventis mezlernejon, kaj samtempe ankaŭ specialan muzikan lernejon kaj dum sep jaroj kantis en la knaba koruso “Gintarėlis”. En 1975 li studentiĝis en la Klajpeda fakultato de Litovia Ŝtata Konservatorio kaj en 1980 diplomiĝis kiel orkestrestro kaj solisto.

Dum 1980-82 li servis en la Sovetunia armeo kiel solisto de orkestro kaj akompanisto en Rigo. Dum 1982-84 li laboris kiel muzikisto en la ensemblo “Nerija” de la Litovia filharmonio. En 1984 li eklaboris en la Klajpeda fakultato de Litovia Ŝtata Konservatorio kiel lekciisto kaj koncertmajstro. Li ofte partoprenis en elsendoj de Litovia Radio kaj Televido, koncertis en multaj landoj, partoprenis en internaciaj ĵazfestivaloj. Ekde 1994 li estis estro de la katedro pri estrada (tradicia Sovetunia termino por popmuziko kaj aliaj “leĝeraj” artaj ĝenroj) muziko. Krome, en 1993 li fariĝis gvidanto de Klajpeda diksilanda ĵazorkestro. Li koncertis en prestiĝaj festivaloj en Usono, Germanio, Nederlando, Svedio, Svislando, Finnlando, Britio, Pollando, Latvio, Ruslando.

Ekde 1994 ĝis 2004 Grubliauskas estis organizanto kaj reĝisoro de la internaciaj ĵazfestivaloj en Klajpedo, kiujn li mem partoprenis. Krome, de 1984 ĝis 2003 li estis solisto de Klajpeda blovorkestro.

En 1996 li fondis ĵazklubon en Klajpedo kaj ĝis 2004 estis ĝia prezidanto. En 1997 li estis elektita kiel la plej populara homo de kulturo kaj arto en Klajpedo. En 2000 li iĝis docento en la Klajpeda universitato. En 2005 li ricevis la honoran titolon “Magistro pri kulturo de Klajpedo”.

En 2000 komenciĝis lia aktiva politika agado. Li elektiĝis en la konsilantaron de Klajpedo. En 2004 li estis elektita membro de la Litovia parlamento (Sejmo) kaj en 2008 reelektita por la dua kvarjara periodo. En 2011 li estis elektita urbestro de Klajpedo, en 2015 reelektita por la dua periodo kaj en 2019 reelektita por la tria periodo.
Li estas edziĝinta, patro de kvin infanoj.

En 2015 Vytautas Grubliauskas ricevis la Ordenon de la Polusa Stelo (Nordstjärneorden, Svedio). En 2017 la ministerio de kulturo de Francio atribuis al li la Ordenon pri Arto kaj Literaturo (L’Ordre des Arts et des Lettres). En 2018 li ricevis la Ordenon de la Leviĝanta Suno (Japanio).

Kaj fine. Dum la renkontiĝo kun la prezidanto de Litova Esperanto-Asocio la urbestro rakontis, ke en sia junaĝo li iom lernis Esperanton kaj demonstris la konon de kelkaj vortoj en Esperanto. Do, sendube, dum la inaŭguro de la 56aj Baltiaj Esperanto-Tagoj li almenaŭ parte parolos en Esperanto.

Povilas Jegorovas

Pliaj informoj pri BET-56 estas legeblaj en nia retejo.

Ĝi estas artikolo el la septembra (aŭtuna) numero de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/09/bet-102

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La urbestro de Klajpedo Vytautas Grubliauskas – Alta Protektanto de BET-56 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-09-13 20:47

Neniam milito inter ni

Mozambiko : laŭ Human Rights Watch, la nutraĵhelpo interŝanĝiĝas kontraŭ mono aŭ seksrilato

13/08/2021 La organizaĵo pri Homaj rajtoj postulas enketon pri multaj asertoj. La NRO Human Rights Watch denuncis kazojn de ekscesoj interalie seksaj, dum distribuado de nutraĵhelpo nord-oriente de Mozambiko. La provinco Cabo Delgado spertas gravan humanitaran...

de neniammilitointerni je 2021-09-13 20:30

Global Voices

Retroiro de la okcitana: ĉu malsukceso de kulturaj iniciatoj aŭ fiasko de la ŝtato?

Francaj minoritataj lingvoj estas daŭre subtaksataj de la franca ŝtato

Ekrankapto de filmeto en YouTube klariganta la historion kaj la nunan ĉeeston de la okcitana lingvo.

Ĉiuj ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la franca, krom tiuj markitaj per [eo], kiuj estas en Esperanto.

Inter la ĉirkaŭ dudek tiel nomataj regionaj lingvoj parolataj en ĉeflanda Francio [eo], ses enkadriĝas sub la rubriko okcitana [eo] aŭ lingvo oc [fr. langue d'oc, elp. langedok]. Parolata de pli ol duonmiliono da homoj kaj nutrita de eduka, komunika, kaj kultura agadoj, la okcitana tamen ankoraŭ suferas malkreskon de nombro de siaj parolantoj. Kiu kulpas pri tio?

La okcitana (elparolata “ucita” okcitane) prenis sian nomon el dividaĵo de latinidaj lingvoj pri la prononco de la vorto “oui” [elp. ŭi; signifas jes, ndlr] laŭ ia linio kiu dividas Francion en du partojn. Norde la vorto oui prenas la formon “oïl”, dum en la sudo ĝi fariĝas “oc” [ok], kio poste liveris la terminojn langue d'oc kaj okcitana, ankaŭ uzatajn por priskribi la kulturan kaj geografian areon de Okcitanio, kiu reprezentas la plej grandan parton de la sudo de Francio.

La okcitana kiel skribita lingvo estas dokumentita ekde la 10-a jarcento, kaj funkciis kiel literatura, jura kaj buŝa lingvo ĝis la 18-a jarcento. Ekde la 19-a jarcento, ĝi fariĝis lingvo ĉefe parolata kiel reganta lingvo de enloĝantoj de Okcitanio, kie multaj ne scipovas la francan.

Kiu parolas la okcitanan hodiaŭ?

La nombro de okcitanparolantoj spegulas diversajn difinojn pri regado kaj praktiko de la lingvo depende de la diversaj interpretadoj.

Hodiaŭ, taksoj varias: lingva enketo realigita en 2020 inter 8 000 homoj grandparte el Okcitanio fare de la Oficejo de la okcitana lingvo (Office de la langue occitane), publika institucio kreita en 2016 kiu kovras 22 departementojn, montras ke averaĝe 7% de la loĝantaro parolas la okcitanan. Tiu populacio reprezentas pli ol duonmilionon da parolantoj.

Nuntempe oni distingas ses variantojn de la okcitana laŭ regiono kie ili reprezentas la plej grandan nombron da parolantoj: la gaskona, la langvedoka [la lingvo oc, ndlt], la provenca, la aŭvernja, la limoĝia kaj la vivaro-alpa.

Ekster Francio, du aliaj landoj agnoskas la okcitanan kiel lingvon kun regiona statuso: Hispanio en la Arana Valo [eo] kaj Italio en la Okcitanaj Valoj de Piemonto kaj Ligurio. Monako kalkulas je 15% da okcitanparolantoj.

En Francio, ĝenerale okcitanparolantoj estas 66-jaraĝaj homoj loĝantaj en kamparo kaj ĉefe uzantaj la lingvon en sia familio kaj kun najbaroj. Pli da detaloj pri tiu enketo disponeblas en Youtube en ĉi tiu filmeto:

Grava fakto estas ke oni ne plu trovas unulingvajn okcitanparolantojn. Oni povas dividi la parolantaron de tiu lingvo en du kategoriojn: populacio pli ol 60-jaraĝa kiu akiris la lingvon familie kaj alia grupo kvalifikebla kiel nov-okcitanparolantoj, kiuj lernas la lingvon en mergadaj lernejoj [eo], kaj tiel la gepatroj kaj familianoj ne ĉiam scipovas la okcitanan.

Rilate lernejan edukadon, Okcitanio kalkulas je multaj mergadaj lernejoj nomitaj Calandreta. La okcitana ankaŭ estas ofertata kiel elektebla studobjekto ĉe lernejoj kaj universitatoj kie eblas akiri superan diplomon pri la okcitanaj  lingvo kaj kulturo.

Je la amaskomunikila nivelo, ekzistas unu televidkanalo en la okcitana lingvo, OcTele; multaj radiostacioj, ĝenerale dulingvaj france kaj okcitane, kaj serio da regionnivelaj informaj retpaĝoj en la okcitana. La rolo de amaskomunikiloj estas esenca ĉar ili valorigas lingvon kaj kontribuas al ĝia transigo al ontaj generacioj, tiel ankrante la lingvon en la moderneco kaj en la cifereca kulturo.

Kulturo estas ilo kiu permesas konservi la heredaĵon de la pasinteco dum ĝi evitas ĝian redukton al folkloro aŭ muzeologio. En tiu kampo, Okcitanio havas multajn kulturajn instituciojn kiuj kontribuas al la prestiĝo de la lingvo: literaturaj akademioj kiel tiu de Jeux Floraux kiu datiĝas de 1694, la fondaĵo Félibrige kiu datiĝas de 1854, la Konstanta Kongreso de la Okcitana Lingvo, la jam menciita Oficejo pri la okcitana lingvo, eldonejoj en la okcitana.

Kelkaj el tiuj iniciatoj kaj amaskomunikiloj ĝuas monan subtenon de la ŝtato, dum aliaj tion malhavas.

Lingvo kiu restas minacata

Ĉiuj iniciatoj priskribitaj supre estas pozitivaj kaj atestas pri certa renovigo, tamen unu fakto daŭre veras: la nombro de parolantoj ne ĉesas malkreski. La manko de kulturaj iniciatoj ne ŝajnas esti la kialo.

La fenomeno de malkresko certe ligiĝas al la maljuniĝo de la tradiciaj okcitanparolantoj, kies generacio iompostiome malaperas. Sed redukti la problemon sole al iu demografia klarigo estus tro simpliga aliro.

Efektive ankaŭ estas politikaj faktoroj same esencaj. Unu el la ĉefaj kialoj estas la altrudo de la franca, kiu de tri jarcentoj akumulas jurajn argumentojn por bari pli vastan uzon de la okcitana. Tiel, ekde 1802, estas malpermesite paroli alian lingvon ol la franca en ŝtataj lernejoj. Tiu malpermeso estis poste refortigita pere de punoj kaj daŭris ĝis la 1950-aj jaroj, periodo kiam oni ekinstruis certajn regionajn lingvojn.

La debato tute ne haltis, kiel atestas la lasta polemiko ĉirkaŭ la leĝo nomata Molac de 2021 pri la mergada instruado [eo] ĉe publikaj lernejoj, ĉar la franca ŝtato feroce alkroĉiĝas al la artikolo 2 de la franca konstitucio, kiu deklaras ke “la lingvo de la respubliko estas la franca”.

La komunumoj de regionaj lingvoj kaj iliaj reprezentantoj – aktivuloj, politikaj kaj kulturaj gravuloj – vane apelacias al la Eŭropa Ĉarto pri Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj, ĉar Parizo rifuzas ratifi la ĉarton nun, kvankam ĝi subskribis ĝin. Tiu rea malfido rilate al minoritataj lingvoj klarigas la malfacilecon valorigi la okcitanan sine de la pli junaj generacioj kaj ĉefe je pli vasta skalo.

Tiel, kiel klarigas Jean-Christophe Dourdet, esploristo pri okcitanaj lingvoj en artikolo de 2020:

La question de la revitalisation des langues est avant tout une question sociolinguistique. Plutôt que de demander une reconnaissance officielle des langues, d’autres approches de « revitalisation » visent à revendiquer des droits linguistiques pour les locuteurs et groupes de locuteurs de ces langues. Cette approche ne fonctionne que s’il existe une conscience linguistique suffisante pour permettre une revendication de groupe. En France, les locuteurs des langues de France ne présentent en général qu’une très faible conscience linguistique étant donné qu’ils considèrent leurs idiomes comme des « patois » au sens d’objets dépréciés. Cette idée est le fruit de décennies de politiques linguistiques françaises niant toute diversité linguistique au profit du tout français comme langue universelle d’émancipation.

La temo de lingva revigligo [eo] estas antaŭ ĉio socilingvistika [eo] afero. Anstataŭ postuli oficialan agnoskon de lingvoj, aliaj alproksimiĝoj pri “revigligo” celas postuli lingvajn rajtojn [eo] al la parolantoj kaj parolantaroj de tiuj lingvoj. Tiu alproksimiĝo nur funkcias se jam estas sufiĉa lingva konscio kiu permesas grupnivelan postulon. En Francio, la parolantoj de franciaj lingvoj montras nur leĝeran lingvan konscion konsiderante siajn lingvojn kiel “dialektojn” [france patois, ndlt] kun senvaloriga ŝarĝo. Tiu ideo estas rezulto de jardekoj de francaj lingvaj politikoj kiuj nuligis ĉian lingvan diversecon profite al la franca kiel universala lingvo de emancipiĝo.

Do, la situacio povas disvolviĝi en direkto de aktiva revalorigo nur kaze de unusenca politika subteno kiu ne konsideru regionajn lingvojn kiel minacon. Tiuteme, la Eŭropa Ĉarto pri Minoritataj Lingvoj estas klara je la difino de siaj celoj:

La Charte se fonde sur une approche qui respecte pleinement les principes de souveraineté nationale et d’intégrité territoriale. Elle ne conçoit donc pas les relations entre les langues officielles et les langues régionales ou minoritaires en termes de concurrence ou d’antagonisme ; le développement de ces dernières ne doit pas, en effet, entraver la connaissance et la promotion des premières. Selon la Charte, chaque langue a sa place légitime.

La Ĉarto fondiĝas sur aliro kiu tute respektas la principojn pri nacia suvereneco kaj integreco. Tiel ĝi ne konsideras la rilatojn inter la oficialaj kaj regionaj aŭ minoritataj lingvoj kiel konkuraj aŭ malamikaj rilatoj; la disvolviĝo de ĉi lastaj ne devas, efektive, kontraŭi la konon kaj la antaŭenigon de la unuaj. Laŭ la Ĉarto, ĉiu lingvo havas sian legitiman lokon.

James Costa, brita esploristo kiu laboras interalie pri la skota kaj la okcitana lingvoj, bone resumis la situacion memorigante ke la postulo pri pliaj rajtoj por la okcitana lokiĝas ene de ampleksa vizio turniĝanta al la estontenco:

In that sense, language revitalization isn’t about regenerating pre-existing groups, but about inventing new ones, on new terms, while drawing on a construction of those groups as timeless or ancient.

Tiusence, lingva revigligo ne temas pri regenero de antaŭe ekzistantaj grupoj, sed pri kreo de novaj [grupoj], laŭ novaj kondiĉoj, apogante sin sur la konstruo de tiuj grupoj kiel sentempaj aŭ antikvaj.

de Renato Guedes Filho je 2021-09-13 18:13

Indonezio alfrontas kritikojn pro manko de financa subteno meze de kvarantenoj

La bremsado de la ekonomio kaj la limigoj pro KOVIM-19 kreis financajn malfacilaĵojn

La indonezia prezidanto, Joko Widodo, anoncis la plilongigon de la restriktoj pro KOVIM-19 en Indonezio. Ekrankopio prenita de filmeto de ABC News.

Indonezio alfrontas “cunamon de KOVIM-19” kiu influas familiojn tra la insularo. En la tuta sudorienta Azio pliiĝis la kazoj en la lastaj semajnoj, sed Indonezio estas la lando en kiu ili plej multe rekreskis kaj ĝi estas konsiderata la nuna tutmonda epicentro.

La 28-an de julio, Indonezio registris pli ol 45 000 kazojn, alarme 15 000 pliajn ol en la antaŭa tago. Samtage, la lando registris 2 069 konatajn mortojn, la plej altan nombron ĝis nun. Kun entute preskaŭ 87 000 mortintoj kaj sen fino antaŭvidebla pro la Delto-varianto, tre kontaĝa, multaj civitanoj kritikas la registaron pro ĝia ŝajne neadekvata respondo al la pandemio kaj manko de sociekonomia subteno meze de striktaj limigoj pro KOVIM-19.

En la lastaj semajnoj, protestoj eksplodis tra la lando kontraŭ kvarantenoj truditaj de la registaro pro la pandemio.

Tiel statas la loka registaro de la urbo Bandungo ĉi-vespere, mi esperas ke ĉio iros bone.
————

Protesto antaŭ la urbodomo de Bandungo kontraŭ la restriktoj pro KOVIM-19 en Indonezio. La kvaranteno evidente influas laborpostenojn kaj manĝon. Multaj indonezianoj ankoraŭ memoras la tumultojn de la azia ekonomia krizo de 1997-2004.
🇮🇩

Restriktoj pro KOVIM-19

La 3-an de julio, Indonezio lanĉis multnivelan krizan programon de limigoj al publika agado (konatan kiel PPKM) por bremsi la disvastiĝon de la viruso. Dum la pasinta monato, en Jogjakarto, Ĝakarto kaj Balio [ĉiuj eo], regionoj kun la plej altaj indicoj de KOVIM-19, estis restriktoj de nivelo 4. Ĉi tio inkluzivis rimedojn por socia distanciĝo, limigon de voĝaĵoj kaj enrestoracia manĝado, elirmalpermeson je la 8:00 ptm kaj devon labori hejme por neesencaj laboristoj, inter aliaj rimedoj.

Parte, la restriktoj estis aplikitaj por prepari la Eid al-Adha lundon, la 19-an de julio, unu el la ĉefaj islamaj festoj. Indonezio estas la lando kun la plej multaj islamanoj en la mondo kaj kutime spertas amasan migradon dum Eid, ĉar civitanoj vizitas siajn amikojn kaj familiojn tra la tuta regiono.

La aŭtoritatoj esperis redukti internan vojaĝadon en tiu periodo, post kiam kvaranteno de majo dum la Eid al-Futri pruviĝis relative malsukcesa, ĉar kreskis kazoj.

Dume, indoneziaj hospitaloj estas plenaj kaj oksigena provizo malpleniĝis. Ĝis la fino de julio, hospitaloj en Ĝakarto estis okupitaj je 73% de sia kapacito kaj tiuj en Balio je 80% nuntempe. Familioj enprofundiĝas en malesperon kaj necertecon kiam en hospitaloj mankas oksigeno, kaj komence de julio, la Ĝenerala Hospitalo Doktoro Sardjito de Jogjakarto vidis morti 63 pacientojn pro KOVIM-19 ekster la hospitalo atendante litojn kaj kuracadon.

Hodiaŭ, pluraj ĵurnalistoj publikigis la rezultojn de sia kunlabora priraportado pri la oksigena krizo okazinta en Hospitalo Doktoro Sardjito la 3-an kaj la 4-an de julio. Ni intervjuis familiojn de pacientoj mortintaj tiutempe kaj kolektis datumojn pri mortoj dum la oksigena krizo. Jen la rezulto de nia priraportado.
————

La indoneziaj amaskomunikiloj kunlaboras en la esploro pri la morto de pli ol 60 pacientoj en la hospitalo de Sardjito, en Jogjakarto, supozeble pro manko de oksigeno. Antaŭe, la administrantoj de la hospitalo neis la kazon.

La Registaro ankaŭ luktas kun malrapida vakcina kampanjo kontraŭ KOVIM-19. Nur 6,9% de la loĝantaro estas plene vakcinita, ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj el sume 276 milionoj. Por kompliki aferojn, la plej granda parto de la vakcinita loĝantaro en Indonezio –inkluzive de kuracistoj– estis vakcinita per Sinovac, kiu montriĝis malpli efika kontraŭ la Delto-varianto, pli agresema.

Ekde la 26-a de junio, Indonezio etendis siajn restriktojn pro KOVIM-19 ĝis la 2-a de aŭgusto, sed malpligrandigis ilin de nivelo 4 ĝis 3, kaj permesis remalfermon de tradiciaj bazaroj, moskeoj kaj butikcentroj, permesas iom da enrestoracia manĝado kaj vastigas elirpermeson ĝis la 9:00 ptm. Kvankam indoneziaj kazoj pliiĝas, la indonezia financministro, Sri Mulyani Indrawati, deklaris ke ili provas protekti homojn konsiderante la ekonomion de la lando.

Financaj malfacilaĵoj

La etendon de la restriktoj sekvas multaj kritikoj kaj protestoj, ĉar civitanoj alfrontas ekonomiajn kaj sociajn malfacilaĵojn pro la kvaranteno. Multaj retumantoj vizitis Tviteron por atentigi pri la manko de registara subteno dum la KOVIM-aj restriktoj.

La protesto de la indonezianoj por ne plilongigi la kvarantenon ŝuldiĝas al la manko de socia kaj financa helpo de la registaro. Ĝi okazas pro malespero. Tio estas tre malsama kunteksto ol la protestoj kontraŭ vakcinoj kaj maskoj en multaj evoluintaj landoj.

Laŭ Asfinawati, direktorino pri Jura Helpo por Ĝakarto, multaj suspektas ke la Registaro kontinue evitis nomi la restriktojn pro KOVIM-19 “kvaranteno”, ĉar la etikedo devigus ilin doni al civitanoj pli grandajn sociajn avantaĝojn kaj subtenon, laŭ ĝiaj leĝoj pri kvaranteno kaj publika sano.

Yuni, kiu laboras kiel purigisto en Ĝakarto, deklaris al Australian Broadcasting Network (eo: Aŭstralia Elsendado-Reto):

If the government asks us to stay at home they have to give us a financial subsidy but in reality, it's just empty promises. Until now I've never received a thing.

Se la registaro petas nin resti hejme, ili devas doni al ni financan subvencion, sed fakte tio estas nur vanaj promesoj. Ĝis nun mi ricevis nenion.

La programo pri socia helpo de Indonezio estis plena je skandaloj dum la lastaj monatoj, ĉar la tiama ministro pri Sociaj Aferoj kaj oficialulo de Indonezia Demokrata Partio de Lukto (PDI-P), Juliari Batubara, estis akuzita pri misuzado de 2,7 bilionoj da indoneziaj rupioj (186 300 usonaj dolaroj) de la programo pri socia helpo kaj li estis arestita en junio. Batubara estis kondamnita al 11 jaroj da malliberejo.

Ekde antaŭ la skandalo, multaj civitanoj malkonsentis pri ŝtataj helpaj programoj kaj denuncis ĝeneraligitan korupton. En intervjuo kun The Guardian, Eni Rochayati, kunordiganto de la Ĝakarta Urba Malriĉa Reto, diris:

[The] government said we would get Rp 300,000 [20 US dollars], but last year we received only around Rp 120,000 [8.3 US dollars],” said Eni. “When we received it we still have to share it with other neighbors who don’t get them.

La registaro diris ke ni ricevus 300 000 rupiojn [20 usonajn dolarojn], sed pasintjare ni ricevis nur ĉirkaŭ 120 000 rupiojn [8,3 usonajn dolarojn]”, diris Eni. “Kaj kiam ni ricevas ĝin, ni devas dividi ĝin kun aliaj najbaroj, kiuj ne ricevas ĝin.

Iuj urboj raportas nutraĵan malsekurecon kaj grandajn prezaltiĝojn rezulte de kvaranteno kaj interrompo de provizantaj linioj.

Manĝaĵaj prezoj kreskas en Jogjakarto. Parolante al mia sukvendistino, ŝi diris al mi, ke la frukto nun kostas kvaroble ol antaŭ la KOVIM-mezuroj.

Eni parolis pri la malfacilaĵoj de kvaranteno en la plej malriĉaj komunumoj en Indonezio.

Rich people can stay at their houses relying on their monthly income. But we have to go out there to earn money every day. If we don’t do that, then our family members who are still healthy will get sick from starving. … Stay at home, using masks, social distancing, all of these would not be working if we are starving. We don’t live alone. We have families, children to feed.

La riĉuloj povas resti en siaj domoj depende de sia monata enspezo. Sed ni devas eliri kaj gajni monon ĉiutage. Se ni ne faras tion, niaj familianoj kiuj ankoraŭ sanas malsaniĝos pro malsatego… Resti hejme, porti maskojn, distanciĝi socie, ĉio ĉi ne funkcius se ni malsatos. Ni ne vivas solaj. Ni havas familiojn, infanojn por nutri.

Multaj voluntuloj kaj komunumaj organizaĵoj ekagis en la foresto de la Registaro. Retuloj iris al Tvitero per la etikedoj #WargaBantuWarga (civitanoj helpas civitanojn) kaj #SalingJaga (prizorgi unu la alian) por oferti helpon, kiel senpagajn pakaĵojn kaj trasportadon, monon kaj rizajn donacojn.

La pandemio alproksimiĝas al sia pinto en Indonezio, kaj ĉi tiu komunuma prizorgo povus fariĝi normo, ĉar la reto pri financa sekureco de la lando estas subpremita kaj multaj entreprenoj devas fermi pro la restriktoj.

de Aza Delgado Orduño je 2021-09-13 16:32

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Virgulino Magdalena (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 


Fratoj Grimm
Virgulino Magdalena


Vivis iam reĝo, kies filo petis povi edzinigi la filinon de potenca reĝo; ŝi nomiĝis Magdalena kaj estis mirinde bela. Ĉar ŝia patro volis doni ŝin al alia, oni rifuzis lin. Sed, ĉar ambaŭ amis sin elkore, ili ne volis lasi unu de la alia, kaj la virgulino Magdalena parolis al ŝia patro: „Mi ne volas kaj ne povas akcepti iun alian krom mian fianĉon.“

Jen la patro koleriĝis kaj ordonis konstrui mornan turon, en kiun falos neniu sun- aŭ lunradio. Kiam la turo estis finkonstruita, li diris: „En tiu turo vi troviĝu dum sep jaroj. Poste mi venos kaj rigardos, ĉu via spitema spirito estos rompita, ĉu ne.“

Oni portis tiom da manĝoj kaj trinkaĵoj en la turon, kiom estas bezonataj dum sep jaroj. Poste oni kondukis ŝin kaj ŝian ĉambristinon en la turon kaj enmasonis ilin, kaj tiel oni do disigis ilin de la ĉielo kaj de la tero. De tiam ili sidis en la mallumo kaj ne sciis, kiam komenciĝas aŭ tago aŭ nokto. La reĝofilo iris ofte ĉirkaŭ la turo kaj vokis ŝian nomon, sed neniu sono penetris de ekstere tra la larĝaj muroj. Kion alian ili povis fari krom lamenti kaj plendadi?

Intertempe pasis la tempo kaj je la malpliiĝo de la manĝoj kaj trinkaĵoj ili rimarkis, ke la sep jaroj baldaŭ estos pasintaj. Ili pensis, ke la momento de ilia saviĝo estas veninta, sed neniu martelobato aŭdeblis kaj neniu ŝtono falis el la muro. Ŝajnis kvazaŭ ŝia patro forgesis ilin. Kiam ili havis nutraĵojn jam nur por mallonga tempo kaj ambaŭ antaŭvidis mizeran morton, diris la virgulino Magdalena: „Ni devos provi la lastan, kio eblas, do trarompi la muron.“

Ŝi prenis la pantranĉilon kaj pikadis per ĝi la morteron de ŝtono, kaj kiam ŝi estis lacigita, alternigis ŝin la ĉambristino. Post longa laboro ili sukcesis elpreni ŝtonon, poste duan kaj trian, kaj post tri tagoj falis la unua lumbrilo en ilian mallumon; kaj fine la truo estis tiel granda, ke ili povis elrigardi. La ĉielo estis blua kaj freŝa venteto alblovis ilin, sed kiel malĝojige aspektis ĉio ĉirkaŭe: la kastelo de ŝia patro estis ruino, la urbo kaj la vilaĝoj, tiel vaste, kiel ili kapablis rigardi, estis bruligitaj, la kampoj ĉiuj dezertigitaj. Ne videblis eĉ unu homo.

Kiam la truo en la muro estis tiel granda, ke ili povis elrampi, unue la ĉambristo elsaltis kaj poste sekvis la virgulino Magdalena. Sed kien turni sin? La malamikoj detruis la tutan regnon, la reĝon oni forpelis kaj ĉiujn enloĝantojn oni mortigis. Ili formigris por trovi alian regnon, sed nenie ili trovis tranoktejon aŭ homon, kiu donus al ili pecon da pano. Ilia mizero estis tiel granda, ke ili devis silentigi sian malsaton per la folioj de urtika arbusto. Kiam ili atingis post longa migrado alian landon, ili ofertis ĉie siajn servojn, sed kie ajn ili frapis la pordon, oni rifuzis ilin, kaj neniu ilin akceptis, eĉ ne pro kompato. Fine ili atingis grandan urbon kaj vizitis la reĝan korton. Sed ankaŭ tie oni diris, ke ili iru plu, ĝis fine la kuiristo diris, ke ili povas resti en la kuirejo kaj servi kiel cindrulinoj.

Sed ĝuste la filo de la reĝo, en kies regno ili troviĝis, estis la fianĉo de la virgulino Magdalena. La patro asignis alian fianĉinon al li, kiu estis tiom malbela, kiom ŝi estis malica enkore. La nuptotago estis fiksita kaj la fianĉino jam alvenis. Sed pro sia granda malbeleco ŝi montris sin al neniu kaj fermriglis sin en sia ĉambro, kaj la virgulino Magdalena devis porti la manĝon al ŝi el la kuirejo. Kiam venis la tago, kiam la fianĉino iru kun la fianĉino en la preĝejon, ŝi hontis pro sia malbeleco kaj timis, ke tiukaze, se ŝi montrus sin sur la strato, la homoj mokus ŝin kaj ridus pri ŝi.

Tial ŝi diris al la virgulino Magdalena: „Vi tuj spertos grandan feliĉon, ĉar elartikiĝis unu el miaj piedoj. Tial mi ne povas iri bone trans straton. Tial senvestigu min, prenu miajn fianĉajn vestojn kaj anstataŭu min, pli grandan honoron vi ne povus travivi.“

Sed la virgulino Magdalena rifuzis tion kaj diris: „Mi ne postulas honoron, kiu ne decas por mi.“

Vanis ankaŭ, ke ŝi ofertis oron al ŝi. Fine la malica fianĉino diris kolere: „Se vi ne obeos min, ĝi kostos vian vivon. Mi devos diri nur unu vorton kaj oni metos vian kapon antaŭ viajn piedojn.“

Tial ŝi devis obei ŝin kaj surmeti la pompajn vestojn de la fianĉino kaj ŝiajn ornamaĵojn. Kiam ŝi paŝis en la reĝan halon, ĉiuj ekmiris pri ŝia granda beleco kaj la reĝo diris al sia filo: „Jen la fianĉino, kiun mi elektis, kaj kiun vi konduku en la preĝejon.“

Ankaŭ la fianĉo ekmiris kaj pensis: „Ŝi aspektas kiel mia virgulino Magdalena, ja mi eĉ pensus, ke ŝi estas mem, se mi ne scius, ke ŝi jam delonge estas kaptita en la turo aŭ morta.“

Li prenis ŝin ĉemane kaj kondukis ŝin en la preĝejon. Ĉe la vojo staris urtika arbusto, jen ŝi diris:
   „Urtikarbust’,
   urtikarbust’ helprola,
   kial vi staras sola?
   En temp’ neforgesita
   jen mi vin sen stufado
   ja manĝis mortospita.“

„Kion vi murmuras?“ demandis la reĝofilo.

„Nenion“, ŝi respondis, „mi pensis nur pri la virgulino Magdalena.“

Li miris, ke ŝi scias ion pri ŝi, sed li silentis.

Kiam ili atingis la ŝtuparon antaŭ la preĝejo, ŝi diris:
   „Ne rompu, ŝtupar’.
   Pro mia falsa far’.“


„Kion vi murmuras?“ demandis la reĝofilo.

„Nenion“, ŝi respondis, „mi pensis nur pri la virgulino Magdalena.“

„Ĉu vi konas la virgulinon Magdalena?“

„Ne“, ŝi respondis, „kiel mi povus koni ŝin, mi nur aŭdis ion pri ŝi.“

Kiam ili atingis la pordon de la preĝejo, ŝi denove diris ion:
„Ne rompu, preĝejpord’,
pro mi, pro l’ ŝanĝperfort’.“

„Kion vi murmuras?“ li demandis.

„Aĥ“, ŝi respondis „mi pensis nur pri la virgulino Magdalena.“

Jen li aperigis multekostan juvelan kolĉenon, metis ĝin ĉirkaŭ ŝian kolon kaj kunkroĉis la ĉenon. Poste ili iris en la preĝejon kaj la pastoro kunigis antaŭ la altaro iliajn manojn kaj geedzigis ilin. La reĝofilo rekondukis ŝin en la kastelon, sed ŝi diris dum la promeno eĉ ne unu vorton. Kiam ili alvenis en la kastelo, ŝi rapide kuris en la ĉambron de la fianĉino, demetis la pompajn vestojn kaj vestigis sin per la griza kitelo. Ŝi retenis nur la ĉenon surkole, kiun ŝi ricevis de la fianĉo.

Kiam la nokto proksimiĝis kaj oni devis konduki la fianĉinon en la ĉambron de la reĝofilo, la fianĉino kaŝis sian vizaĝon per la vualo, por ke li ne rimarku la trompon.

Tuj kiam ĉiuj, krom la paro mem, foriris, li demandis ŝin: „Kion vi diris al la urtika arbusto, kiu staris ĉe la vojo?“

„Al la urtika arbusto, ĉu?“ ŝi demandis, „mi ne parolas al urtika arbusto.“

„Se vi ne faris tion, vi ne estas la ĝusta fianĉino“, li respondis. Jen ŝi elturniĝis, ĉar ŝi diris:
   „Al la servistin’ mi iros,
   tiu miajn vortojn diros.“


Ŝi eliris kaj laŭte riproĉis virgulinon Magdalena: „Servistin’, kion vi diris al la urtika arbusto?“

„Mi diris nenion krom:
   „Urtikarbust’,
   urtikarbust’ helprola,
   kial vi staras sola?
   En temp’ neforgesita
   jen mi vin sen stufado
   ja manĝis mortospita.“


La fianĉino rekuris en la ĉambron kaj diris:

„Nun mi scias, kion mi diris al la urtika arbusto.“ Kaj poste ŝi ripetis la vortojn, kiujn ŝi ĵus aŭdis.

„Sed kion vi diris al la preĝeja ŝtuparo, kiam ni iris supren sur ĝi?“ demandis la reĝofilo.

„Al la preĝeja ŝtuparo, ĉu?“ ŝi respondis, „mi ne interparolas kun preĝeja ŝtuparo.“

„Tiukaze vi ne estas la ĝusta fianĉino“, li respondis.

Jen ŝi diris denove:
   „Al la servistin’ mi iros,
   tiu miajn vortojn diros.“


Ŝi forkuris kaj laŭte riproĉis la virgulinon Magdalena: „Servistin’, kion vi diris al la preĝeja ŝtuparo?“
„Mi diris nenion krom:
„Ne rompu, ŝtupar’,
pro mia falsa far’.“

„Tio kostos vian vivon“, kriis la fianĉino, sed ŝi kuris rapide en la ĉambron kaj diris: „Nun mi scias, kion mi diris al la preĝeja ŝtuparo.“ Kaj ŝi ripetis la vortojn.

„Sed kion vi diris al la preĝeja pordo?“

„Al la preĝeja pordo, ĉu?“, ŝi demandis, „mi ne interparolas kun preĝeja pordo.“

„Tiukaze vi ne estas mia ĝusta fianĉino.“

Si foriris kaj laŭte riproĉis la virgulinon Magdalena: „Servistino, kion vi diris al la preĝeja pordo?“
   „Mi diris nenion krom:
   „Ne rompu, preĝejpord’,
   pro mi, pro ŝanĝperfort’.“


„Pro tio oni pendumigos vin“, kriis la fianĉino, kiu kolere furioziĝis, sed ŝi rapide rekuris al la ĉambro kaj diris: „ Nun mi scias, kion mi parolis al la preĝeja pordo.“ Kaj ŝi ripetis la vortojn.

„Sed kie vi havas la juvelan kolĉenon, kiun mi donis al vi ĉe la preĝeja pordo?“

„Kiu kolĉeno?“ ŝi demandis. „Vi ne donis kolĉenon al mi.“

„Mi mem metis ĝin ĉirkaŭ vian kolon kaj mi mem kunkroĉis ĝin. Sed, se vi ne scias tion, vi ne estas la ĝusta fianĉino.“

Li tiris la vualon de ŝia vizaĝo, kaj kiam li ekvidis ŝian grandegan malbelecon, li resaltis timigite: „Kiel vi venis ĉi tien? Kiu vi estas?“

„Mi estas via fianĉino, sed ĉar mi timis, ke la homoj povus moki min, mi ordonis al la cindrulino surmeti miajn vestojn kaj iri anstataŭ mi en la preĝejon.“

„Kie estas la virgulino?“ li demandis, „mi volas vidi ŝin, iru kaj konduku ŝin ĉi tien.“

Ŝi eliris kaj diris al la servistoj, ke la cindrulino estas trompistino, ke ili konduku ŝin en la korton kaj dehaku ŝian kapon. La servistoj kaptis ŝin kaj volis fortreni ŝin, sed ŝi kriis tiom laŭte pri helpo, ke la reĝofilo ekaŭdis ŝian voĉon kaj alkuris el sia ĉambro. Tiam li ordonis, ke oni tuj liberigu la virgulinon. Oni alportis kandelojn, kaj jen li rimarkis je ŝia kolo la oran kolĉenon, kiun li donis al ŝi antaŭ la preĝeja pordo.

„Vi estas la vera fianĉino“, li diris, „tiu, kiu iris kun mi en la preĝejon, venu kun mi en mian ĉambron.“

Kiam ambaŭ estis solaj, li diris: „Vi menciis antaŭ la preĝeja ŝtuparo la virgulinon Magdalena, kiu estis mia fianĉino. Se mi pensus, ke tio estas ebla, mi devus supozi, ke ŝi staras antaŭ mi: vi tre similas al ŝi.“

Ŝi respondis: „Mi estas la virgulino Magdalena, kiu pro vi troviĝis dum sep jaroj en profunda mallumo, kiu eltenis malsaton kaj mizeron. kiu tiom longe vivis en povreco: sed hodiaŭ reradias la suno sur min. Mi estis edzinigita al vi en la preĝejo, kaj mi estas via laŭrajta edzino.“

Jen ambaŭ kisis sin reciproke kaj de tiam feliĉis dum sia tuta kuna vivo. La falsan fianĉinon oni senkapigis.

La turo, kiu estis la karcero de la virgulino, staris ankoraŭ dum longa tempo, kaj kiam infanoj preteris ĝin, ili kantis: 
   „Tin, tin, gloron nur,
   kiu suferas en la tur’?
   Jen reĝfilino estas,
   kaŝite tie restas.
   La muro ne rompiĝas,
   eĉ ŝtono ne moviĝas.
   Joĉjo kun la bunta jak’
   sekvu min ĉe mia brak’“


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Jungfrau Maleen“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-09-13 15:34