Esperanto-Planedo

2020-09-19

Revuo Esperanto

La Printempa Inaŭguro markos la lastan oficialan tagon de MondaFest' 2020


La 20-a de septembro 2020 estos la lasta oficiala tago de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020), en kiu je la 14:00 UTC okazos la Printempa Inaŭguro. MondaFest' 2020 celas omaĝi du festajn sezonojn: Someron kaj Printempon. La Somera Inaŭguro markis la unuan oficialan tagon de la festivalo kaj omaĝis la komenciĝon de somero en la norda hemisfero. La Printempa Inaŭguro markos la lastan oficialan tagon de la Festivalo kaj omaĝos la komenciĝon de printempo en la suda hemisfero. Tial MondaFest' 2020 kun espero rigardas nian planedon, per inspiriĝo je sezonoj de varmo kaj florado, kaj per du inaŭguroj tenos dinamika kaj konstanta la agadon por Esperanto kaj por la kulturo de paco kaj diverseco en nia mondo.

En la programo de la Printempa Inaŭguro la publiko ĝuos belan kaj profundan omaĝon al Júlia Sigmond kaj Sen Rodin, la lanĉojn de la Internacia Novelo-Konkurso (INK) kaj de la kampanjo por Tutmonda Arbo-plantado, raporton pri la festivala temo fare de Humphrey Tonkin, paroladojn de niaj ĉefgvidantoj en ILEI, TEJO kaj UEA kaj multe pli. Ĉiuj estas bonvenaj spekti ĝin en la spacoj de UEA ĉe Facebook (facebook.com/universala.esperanto.asocio) kaj YouTube (https://youtu.be/8g1w_xEdZVU).

de Redakcio je 2020-09-19 22:15

Global Voices

En Brazilo, fotistoj transformas sian domon en senlumejon kaj registras la vivon en hejmizoliteco

Tiu tekniko ebligas projekciadon de stratbildoj endome

Guilherme Santos kaj Gabriela Thomaz, ambaŭ 32-jaraĝaj, kun sia 7-jara filo Joaquim. La bildo de la strato, kie ili loĝas, en Porto Alegre (eo, Rio Grande do Sul), estas projekciita en la salono. Foto: Guilherme Santos per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

Krom kontraŭa mencio, ĉiuj ligiloj redirektas al fontoj en la portugala.

Kiel multaj brazilanoj, la direktoro pri fotografio Bruno de Alencastro, 35-jaraĝa, estis dum la pandemio limigita al la apartamento, kiun li kundividas kun sia edzino kaj hundo en Rio-de-Ĵanejro [eo] dum la nova kronvirusa pandemio. Kiel multaj brazilanoj, Bruno Alencastro, 35-jaraĝa direktoro pri fotografio, devis pasigi la kvarantenon [eo] en apartamento, kiun li kundividas kun sia edzino kaj hundo en Rio-de-Ĵaneiro [eo] dum la pandemio kaŭzita de la nova kronaviruso [eo].

Iam, komence de aprilo 2020, Bruno sentis sin malkvieta. En Brazilo estis pli ol 7.000 kazoj de infektiĝoj pro la nova kronviruso, laŭ datumoj de la ŝtataj sanservoj, kaj pli ol 250 personoj mortis pro la malsano. Kiel protekta rimedo, la Ministerio pri Sano komencis rekomendi al la loĝantaro la uzon de protektaj maskoj.

La 3-an de aŭgusto 2020, la lando atingis la nombron de 2,7 milionoj da konfirmitaj kazoj kaj 94 665 mortintoj, laŭ datumoj de la Ministerio pri Sano.  Brazilo restas la dua lando kun la plej granda nombro da mortintoj pro KOVIM-19 [eo], nur malantaŭ Usono [eo].

Bruno rigardis tra la fenestro el sia hejmo. “Mi ĉirkaŭrigardis kaj sentis min kulpa pro tio ke mi ne dokumentis ĉi tiun momenton. Sed samtempe, kiel mi povintis registri tion en sekura maniero?”, li diris en Skype-konversacio kun Global Voices [eo, Tutmondaj Voĉoj].

Kvankam fotado multe evoluis en la lastaj jardekoj, la principo restas la sama: fotilo estas nenio pli ol malhela skatolo kun malgranda lumenigaĵo, permesanta kapti la bildon per fotosentema materialo – cifereca sensilo aŭ fotografia papero.

“Kaj se mi transformus mian ĉambron en senlumejon?”, Bruno diris. Per bruna papero kaj glubendo, li kovris la fenestron de la salono. Post kelkaj provoj, li malfermis truon kun samgranda diametro kiel la glubenda bobeno, kaj jen ĝi: la strato, kiu ŝajnis tiel malproksima, estis ene de la domo. Sur la muro fronte al la fenestro estis renversita projekcio de la arboj kaj de la najbara konstruaĵo, transpaŝante la limojn de la kvar muroj de la loĝejo.

En Brazilo, la unua registara agado ligita al la pandemio okazis en februaro 2020, kun la rehejmigo de 34 brazilanoj, kiuj estis en Vuhano [eo], Ĉinio. La unua kazo sur brazila grundo estis konfirmita la 26-an de tiu monato, en San-Paŭlo [eo]. En marto, la unua KOVIM-19-rilata mortinto en la lando estis konfirmita: servistino [en] kiu loĝis en Rio-de-Ĵanejro. Regantoj kaj urbestroj prenis mezurojn pri socia izoliteco. Tiuj kiuj povis, eklaboris hejme.

Sub la truo, tra kiu la lumo eniris, Bruno poziciigis sian profesian fotilon. Li vokis sian edzinon, Greyce Vargas, 35-jaraĝa, kaj la hundon Arnaldo. Li registris momenton de la tri personoj ĉetable en la salono, bildo sur kiu la projekcio de la strato estis supermetita [vidu en la ĉi suban foton, ndlr].

Bruno Alencastro kaj edzino Greyce Vargas kun la hundo Arnaldo, en la apartamento, kie ili loĝas en Rio-de-Ĵanejro. Foto de Bruno Alecastro per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

“Mi komprenis, ke krom la estetika aspekto, tie ankaŭ estis io tre potenca, io, kio komunikis kun homoj pro la signifo [de la bildo, ndlr] kaj la momento de izoliteco, kiun multaj kundividis,” li diras.

La fotisto tiam decidis afiŝi la rezulton en sia Instagram-profilo kaj invitis 12 aliajn geamikojn kaj gekolegojn fari la samon.

“Ni havis materialon kongruan kun 13 fotoj de homoj en diversaj lokoj. Mi pensis al homoj, kiuj loĝas en malsamaj kuntekstoj, periferie, centre, en la familio, sole … Mi konfesas, ke, komence, mi eĉ ne pensis, ke homoj konsentus.”

Je lia surprizo, preskaŭ ĉiuj personoj, kiujn li kontaktis, ne nur akceptis la defion kaj kunhavigis siajn fotojn, sed eĉ retumantoj ekster lia amikaro komencis spontanee sendi siajn kontribuaĵojn, el aliaj mondopartoj.

Baldaŭ poste, Bruno Alencastro estis identigita ĉiutage en dekoj da fotoj kaj amaskomunikoloj ekster Brazilo [en] raportis pri ĝi. Do, li decidis oficialigi “Obs-cu-ra” kiel kunlaboran projekton, farante filmeton [pt, subtekstoj en la angla] en kiu li donas konsilojn pri kiel plej bone konstrui sian propran senluman kameron [eo, senlumejon, ndlr].

Nun, li intencas serĉi manierojn por financi Obs-cu-ra por tiel disvastigi ĝin al aliaj landoj. Li daŭrigas:

“Mi vidas devontigon eternigi la memoron pri tiu momento, kun ĝiaj eraroj kaj sukcesoj, tio kio okazas devas esti ĝustigata kaj komprenata, nun kaj estonte.” 

Jen aliaj fotoj de la projekto.

Sofia Wolffenbutel, 13-jaraĝa, estas prezentita de sia patro, Ricardo, en sia ĉambro, en la loĝejo, kie ŝi loĝas en Florianópolis (eo, Sankta Katarino). Foto de Ricardo Wolffenbute, per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

Leo Savaris, 37-jaraĝa, estas izolita hejme kun sia filo kaj edzino, en Novo Hamburgo (eo, Rio Grande do Sul). En la bildo, la familio pripensas la novan rutinon, nun ĉiam kune, sub la projekcio de la strata bildo sur la dormĉambraj muroj. Foto de Leo Savaris, per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

Josué Braun, 36-jara muzikisto kaj fotisto, en Feliz (eo, Rio Grande do Sul). Foto de Josué Braun, per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

Jurnalisto Felipe Martini, 32-jara, kaj arkitekto Rafaela di Giorgio, 31-jara, hejme en Rio-de-Ĵanejro [eo]. La paro nuligis la geedziĝon kaj transloĝiĝis al Hispanio pro la pandemio. Foto de Felipe Martini, per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

En Cachoeira do Sul (eo, Rio Grande do Sul), fotistino Eveline Medeiros projekcias la bildon de la strato sub ĝia tuteca aspekto. Foto de Eveline Medeiros per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

Caroline Muller estas fotistino kaj dancistino en São Leopoldo (eo, Rio Grande do Sul). Ŝi estas izolita hejme kun ŝia koramiko, kiu estas medicina studento kaj laboras ĉe la frontlinioj de la batalo kontraŭ KOVIM-19. Foto de Caroline Muller per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

En Niterói (ep, Rio-de-Ĵanejro), filmstudento Beatriz Grieco registris sian izolitecon en sia ĉambro, kie ŝi laboras kaj studas. Foto de Beatriz Grieco per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

En Três Coroas (eo, Rio Grande do Sul), fotisto Pedro Rocha registris siajn infanojn en la korto de sia hejmo. Foto de Pedro Rocha per Obs-cu-ra. Uzata kun permeso.

de Kelli Damacena je 2020-09-19 20:33

Neniam milito inter ni

Tajlando: miloj da junuloj manifestacias denove kontraŭ la registaro

REUTERS/Jorge Silva 19/09/2020 Ĉi-sabaton en Tajlando, dekoj da miloj da manifestaciantoj surstratiĝis alvoke de studentoj. Ili postulas foriron de la registaro kaj gravajn sociajn ŝanĝojn. Sed dum la movado kreskas, oni timas ondon da perforto. Dum posttagmezo,...

de neniammilitointerni je 2020-09-19 20:07

Revuo Esperanto

Mesaĝo de la prezidanto de ILEI okaze de 21-a de septembro: Tutmonda Tago de la Paco

Mireille Grosjean

Ni uzu tiun Tagon por pripensi pri nia vivo, nia agado, nia laboro, nia nutrado, provante trovi la plej bonajn solvojn por ni mem, nia familio, nia vilaĝo aŭ kvartalo. Ni uzu tiun Tagon por iri al konatulo aŭ parenco kaj diskuti provante solvi malnovajn konflikton kaj retrovi serenecon, atingi pacon. Ni uzu tiun Tagon por paroli pri respekto kaj solidareco okaze de nia instruado; tekstoj pri tiaj temoj ne mankas.
26-an de septembro: Tutmonda Tago por elimini la nukleajn armilojn.
Tiu paŝo nepras, tamen la registaroj de la mondo ne ankoraŭ atingis tiun etapon. En 2020 ni memoras pri la du atombombadoj en Japanio, ĉar 75 jaroj situas inter tiuj teruraj tagoj kaj nia nuna jaro. Vidu https://youtu.be/mZXUzU4nl_M
En oktobro 2019 marŝado por Paco komenciĝis en Barato kun celo Ĝenevo, Svislando, eŭropa sidejo de UN, por memori pri la senperfortaj luktoj de Gandhi. Jaï Jagat, Ekta Pariŝad. Tamen pro la pandemio la manifestacio devis halti en Erevan, Armenio, en marto 2020. Tra Francio nun marŝas diversaj grupoj, kiuj alvenos al Ĝenevo la 25-an de septembro sur la Placo de Nacioj antaŭ la UN-domaro. Tiaj paŝadoj ebligas longajn pripensojn solulajn, kaj ankaŭ paroladon kun la kunpaŝantoj. Manifestaciantoj forlasas sian kutiman vivon kaj komune iras kuraĝe antaŭen al simbola celo por esprimi sian opinion kaj impresi la decidantojn. Se en via lando vi havas la eblon manifestacii surstrate, vi estas feliĉaj. Se ne, ni pensu pri tiuj popoloj, al kiuj mankas tia eblo esprimi sin.
Kion ni povas fari por la Paco kadre de nia instruado? Kion ni volas fari? Kion ni pretas fari? Ni ĉiuj havas tiun elekton, ni ĉiuj devas decidi pri niaj faroj kaj niaj diroj. Ni estu kuraĝaj ekzemploj per pozitivaj kaj respektoplenaj paŝoj al plena feliĉo kaj progreso por niaj lernantoj.

de Redakcio je 2020-09-19 14:37

Esperanto.blog

Banksy malvenkis juĝaferon pri rajto al murpentraĵo

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

La brita stratartisto Banksy malvenkis 2-jaran juĝaferon kontraŭ la festkartfirmao nome “Full Color Black” koncerne al la murpentraĵo “The Flower Thrower”, kiu unuafoje aperis en 2005 sur muro de Jerusalemo (Israelo). Laŭ decido la anonimeco signifas, ke li ne povas esti identigata kiel Intelekta proprulo.

En 2014 tiu mistera artisto, kies artaĵoj troviĝas ĉe konstruaĵoj tutmonde, akiris de Eŭropa Unuio la registratan markon pri tiu bildo. Tamen per juĝafero la firmao argumentis, ke Banksy malsincere registris tiun markon ĉar li ne intencas uzi ĝin ligata al produktoj aŭ servoj, kaj fakaj eŭropaj aŭtoritatoj tiurilare konkordas kun tiu pravigo. Fine EUIPO (angla mallongigo pri European Union Intellectual Property Office), kun sidejo en la hispana urbo Alikanto decidis, ke tiu registrita marko ne validas, kaj Banksy pagu la kostojn de la juĝafero. Apelacio eblas en limtempo da du monatoj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-19 12:11

2020-09-18

Revuo Esperanto

Aperis la Festivala Kuriero. Numero 18

La Redakcio

Aperis la dekoka numero de la Festivala Kuriero. Legu, ĝuu, libere kaj aktive diskonigu ĝin al viaj amikoj en Esperantujo!

Elŝutu senpage

de Redakcio je 2020-09-18 23:19

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Vulpo kaj kato (fabelotraduko laŭ la lasta versio)



Fratoj Grimm
Vulpo kaj kato


Okazis, ke kato renkontis en arbaro sinjoron vulpon. Kaj ĉar ĝi pensis, ke la vulpo estas ruza kaj sperta kaj tre rekonata en la mondo, ĝi parolis afable al la vulpo: „Bonan tagon, kara sinjoro vulpo, kiel vi fartas, kiel vi statas? Kiel vi trabatas vin en tiu ĉiu multekosta tempo?“

La vulpo plena de orgojlo rigardis la katon de la kapo ĝis la piedoj kaj dum longa tempo ne sciis, ĉu respondi, ĉu ne.

Fine ĝi diris: „Ho, vi, mizera puriganto de via liphararo, bunte makula pajaco, eterna malsatulo kaj muskaptisto, kiu diablo vin rajdas? Vi impertinente kuraĝas demandi, kiel mi fartas, ĉu? Ja, kion vi lernis, kiom da artoj vi regas?“

„Mi regas nur unu arton“, respondis modeste la kato.

„Kiu arto estas?“ demandis la vulpo.

„Se la hundoj persekutas min, mi povas salti sur arbon kaj savi min.“

„Ĉu tio estas ĉio?“ demandis la vulpo. „Mi estas mastro pri cent artoj kaj havas aldone eĉ sakon plenan de ruzaĵoj. Mi bedaŭras vin, iru kun mi, mi instruos al vi kiel eskapi la hundojn.“

Intertempe proksimiĝis ĉasisto kun kvar hundoj. La kato saltis rapide sur arbon kaj sidiĝis en la kronon, kie branĉoj kaj foliaro ĝin tute kaŝis.

„Malligu la sakon, sinjoro vulpo, malligu la sakon“, vokis la kato al ĝi, sed la hundoj jam kaptis kaj firmtenis la vulpon.

„Aj, sinjoro vulpo“, vokis la kato, „spite al viaj cent artoj vi firmkroĉiĝis. Se vi povus rampi supren kiel mi, tiukaze via vivo nun ne finiĝus.“



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Fuchs und die Katze“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-18 23:11

Fratoj Grimm: Tri serpentofolioj (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

 

Fratoj Grimm
Tri serpentofolioj

Estis iam malriĉa viro, kiu ne povis nutri plu sian ununuran filon. Jen diris la filo: „Kara patro, vi vivas tiel mizere, mi estas ŝarĝo por vi, prefere mi foriros mem kaj provos perlabori mian ĉiutagan panon.“

Jen la patro lin benis kaj tre malĝoje adiaŭis lin. Je tiu tempo la reĝo de potenca regno troviĝis en milito. La junulo lasis dungi sin en ties servo kaj marŝis en militon. Kaj kiam ili atingis la malamikojn, okazis batalo, estis granda danĝero kaj kvazaŭ pluvis bluaj kugloj, tiel, ke liaj kamaradoj je ĉiuj flankoj falis teren. Kaj kiam ankaŭ la komandanto postrestis, la ceteraj volis fuĝi. Sed la junulo elpaŝis, kuraĝigis ilin kaj vokis: „Pro ni nia patrolando ne pereu!“

Jen la aliaj sekvis lin, ili atakis kaj venkis la malamikojn. La reĝo, kiam li aŭdis, ke li dankas la venkon nur al li, li faris lin pli altranga ol ĉiun alian, donis al li grandajn trezorojn kaj faris el li la plej altrangan en sia regno.

La reĝo havis filinon, kiu estis tre bela, sed ankaŭ tre stranga. Ŝi ĵuris al si, ke ŝi akceptos kiel mastron kaj edzon neniun, kiu ne promesos al ŝi, ke tiukaze, kiam ŝi mortos antaŭ li, li lasos entombigi sin vivanta kun ŝi.

„Se li amas min elkore“, ŝi diris, „kial la vivo tiukaze ankoraŭ estu utila al li?“ Male ŝi volis fari la saman, se li mortus unue, ŝi grimpus al li en la tombon. Tiu stranga ĵuro ĝis tiam fortimigis ĉiujn, sed la junulo estis kortuŝita de ŝia beleco tiel, ke li estis tute neatentema, sed petis la patron pri la geedziĝo kun ŝi.

„Ĉu vi ankaŭ scias“, diris la reĝo, „kion vi devos promesi?“
„Mi devos iri kun ŝi en la tombon“, li respondis, „se mi transvivos ŝin, sed mia amo estas tiel granda, ke mi ne atentas la danĝeron.“

La reĝo konsentis la geedziĝon, kaj la nupto estis pompe festata.

Poste ili vivis dum certa tempo feliĉaj kaj kun plezuro. Sed tiam okazis, ke la juna reĝidino fariĝis grave malsana, kaj neniu kuracisto povis helpi al ŝi. Kaj kiam ŝi kuŝis tie morta, memoris la juna reĝo, kion li devis promesi, kaj tial li horore ektimis devi kuŝigi sin vivanta en la tombon, sed ne estis elirvojo, ĉar la reĝo ordonis gardi ĉiujn pordegojn de gardistoj, ne eblis fuĝi de la sorto. Kiam alvenis la tago, kiam oni entombigas la kadavron en la reĝa kela volbaĵo, oni kondukis lin kun ŝi tien malsupren kaj riglis la pordon kaj fermŝlosis ĝin.

Apud la ĉerko staris tablo, sur ĝi troviĝis kvar kandeloj, kvar panoj kaj kvar boteloj da vino. Tuj kiam tiu provizaĵo estos foruzita, li devos morti. Plena de doloro kaj malsato li manĝis ĉiutage nur peceton da pano, trinkis nur gluton da vino, kaj tamen sentis, kiel la morto proksimiĝas pli kaj pli. Kiam li fikse rigardis, li vidis, kiel rampis el angulo serpento, kiu proksimiĝis al la kadavro. Kaj ĉar li pensis, ke ĝi intencas prironĝi ĝin, li eltiris sian glavon kaj diris: „Tiom da tempo, kiom mi ankoraŭ vivos, vi ne tuŝos ĝin.“ Kaj li dishakis ĝin en tri pecojn. Post certa tempo alrampis dua serpento el la angulo, sed kiam ĝi vidis, ke la alia estas dispecetigita kaj morta, ĝi rampis malantaŭen, sed baldaŭ ĝi revenis kun tri verdaj folioj en la buŝo. Poste ĝi prenis la tri pecojn de la serpento, kunmetis ilin tiel, kiel ili kutime kunas, kaj metis sur ĉiu vundo iun el la tri folioj. Kaj baldaŭ la disigitaj partoj rekuniĝis, la serpento ekmoviĝis kaj fariĝis vivanta, kaj ambaŭ serpentoj rapide foriĝis. La folioj restis kuŝantaj sur la planko. Kaj la malfeliĉulo, kiu ĉion tion vidis, ekhavis la ideon, ke la mirinda forto de la folioj, kiu vivigis la serpenton, eble ankaŭ povus helpi al homo. Li do levis la foliojn kaj metis unu folion sur la buŝon de la morta edzino, kaj la du aliajn sur ŝiajn okulojn. Kaj apenaŭ tio okazis, ekmoviĝis la sango en ŝiaj vejnoj, grimpis en ŝian palan vizaĝon kaj ruĝigis ĝin. Ŝi ekspiris, malfermis la okulojn kaj diris: „Aĥ, Dio, kie mi estas?“

„Vi estas ĉe mi, kara edzino“, li respondis, kaj li rakontis al ŝi, kiel ĉio okazis kaj kiel li revigis ŝin. Poste li donis al ŝi iom da vino kaj pano, kaj kiam ŝi denove fortiĝis, ŝi leviĝis kaj ili iris al la pordo kaj frapis kaj kriis tiel laŭte, ke la gardistoj aŭdis tion kaj raportis tion al la reĝo. La reĝo iris mem malsupren kaj malfermis la pordon, jen li trovis ambaŭ freŝaj kaj sanaj kaj ĝojis kun ili, ke do la tuta mizero estas finita. La tri serpentajn foliojn la juna reĝo kunprenis, donis ilin al servisto kaj diris: „Konservu ilin zorgeme kaj portu ilin je ĉiu tempo ĉe vi, oni ne scias, en kiu mizero ili ankoraŭ povos helpi.“

Sed en la edzino, kiam ŝi vekiĝis denove, okazis ŝanĝiĝo: estis kvazaŭ ĉiu amo pri la edzo estis fuĝinta el ŝia koro. Kiam li volis veturi post kelke da tempo al sia maljuna patro trans maron, kaj ili grimpis sur ŝipon, ŝi forgesis la grandan amon kaj fidelecon, kiun li pruvis al ŝi, kaj per kiu li savis ŝin el la morto, kaj ŝi ekhavis malican emon al la ŝipisto. Kaj kiam la juna reĝo iam kuŝis kaj dormis, ŝi alvokis la ŝipiston, kaptis la dormanton je la kapo, kaj la ŝipisto devis preni lin ĉe la piedoj, kaj tiel ili ĵetis lin en la maron. Kiam la hontiga fiago jam okazis, ŝi diris al li: „Nun ni reveturu hejmen kaj diru, ke li mortis dum la veturo. Ĉe la patro mi ja tiel gloros kaj laŭdos vin, ke li edzigos vin al mi kaj faros vin heredonto de sia krono.“

 Sed la fidela servisto, kiu observis ĉion tion, senrimarkite deigis boaton de la granda, sidigis sin en ĝin, sekvis sian mastron kaj lasis forveturi la perfidulojn. Li elfiŝis la mortigiton kaj helpe de la tri serpentofolioj, kiujn li portis ĉe si, kaj kiujn li metis sur la okulojn kaj la buŝon de la droninto, li bonŝance revivigis lin.

Ili remis per ĉiuj siaj fortoj tage kaj nokte, kaj ilia boato kvazaŭ flugis tiel rapide antaŭen, ke ili revenis pli frue ol la ŝipo al la maljuna reĝo. Li miris, kiam li vidis reveni ilin solaj, kaj li demandis, kio okazis al ili. Kiam li aŭdis, kiel malica lia filino agis, li diris: „Mi ne povas imagi, ke ŝi agis tiel malbone, sed la vero baldaŭ montriĝos.“

Li ordonis, ke ambaŭ iru en sekretan ĉambron kaj kaŝu sin kontraŭ ĉiu ajn. Baldaŭ poste alveturis la granda ŝipo
kaj la sendia ino aperis antaŭ sia patro kun malĝoja mieno.

Li demandis: „Kial vi revenas sola? Kie estas via edzo?“

„Aĥ, kara patro“, ŝi respondis, „mi revenas kun granda malĝojo, mia edzo en la veturo subite malsaniĝis kaj mortis, kaj se la bona ŝipisto ne estus subteninta min, estus okazinta io terura al mi. Li ĉeestis dum ties morto kaj povas rakonti ĉion al vi.“

La reĝo diris: „Mi revivigos la mortinton“, kaj li malfermis la ĉambron kaj ordonis, ke ambaŭ eliru. La edzino, kiam ŝi ekvidis sian edzon, estis kvazaŭ trafita de tondro, ŝi sinkis sur la genuojn kaj petis pri pardono.

La reĝo respondis: „Neniu pardono eblas, li estis preta morti kun vi, kaj redonis la vivon al vi, sed vi mortigis lin, kiam li dormis, kaj tial vi ricevos la meritan pagon.“

Tial oni metis ŝin kaj ŝian helpinton en truigitan ŝipon kaj pelis ilin eksteren en la maron, kie ili baldaŭ dronis en la ondoj.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die drei Schlangenblätter“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

 

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-18 22:24

Neniam milito inter ni

Kalezo: Malpermeso de distribuado de nutraĵoj al la migrantoj: la asocioj plendas ĉe tribunalo

Philippe Huguen / AFP 18/09/2020 La asocioj timas, ke tiu malpermeso estu adoptita en aliaj urboj ol Kalezo en Francio. Merkredon 16an de septembro, la defendantoj de la migrantoj plendis ĉe la administracia tribunalo de Lillo, por postuli interrompon...

de neniammilitointerni je 2020-09-18 20:36

Esperanto.blog

Post 4 dekjaroj la fondinto de Duty Free finpretigis la donacadon de sia tuta riĉaĵo da USD 8 miliardoj

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

La 89-jaraĝa irlando-usonano, eksmiliardulo Charles “Chuck” Feeney, la fondinto de reto de vendejoj ĉe flughavenoj nome “Duty Free”, anoncis lastlunde (la 14-an) la plenumon de revo: dumvive donaci sian tutan riĉaĵon de ĉirkaŭ 8 miliardoj da usonaj dolaroj. En tiu dato li kune kun sia edzino estis subskribantaj dokumentojn por malfondiĝo de la homama firmao “Atlantic Philantropies”, kiu estis starigita de li en 1982 por mastrumi tiun donacadon.

Laŭ la faka gazeto Forbes, Feeney donacis minimume 375.000% pli ol sia nuna havo, ĉar en 2012 li rezervis ĉirkaŭ USD 2 milionojn por sia vivtenado kune kun edzino. Ili loĝas en simpla apartamento en San-Francisko, usona subŝtato Kalifornio. Li apogis projektojn en Aŭstralio, Bermudo, Irlando, Sud-Afriko, Usono kaj Vjetnamlando diverscele, kiel edukado (USD 3,7 miliardoj), homaj rajtoj (USD 870 milionoj), sano (USD 700 milionoj) kaj batalo por forigo de mortpuno (USD 62 milionoj).

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-18 12:02

Scivolemo

Kio okazas en la nuboj de Venuso?

Ĉi-semajne, Venuso kaptis ĉies atenton, kiam sciencistoj anoncis la malkovron de ebla indiko de vivo. Tio estis surprizo, pro tio ke Venuso ne estas la plej populara kandidato en la serĉo por eksterteranoj. Ĝi estas la plej proksima planedo laŭ minimuma distanco kaj ĝi estas pli-malpli same granda kiel la Tero. Kvankam ĝi antaŭe eble pli similis al la Tero, ĝi hodiaŭ estas infera mondo kun averaĝa surfaca temperaturo de 464°C kaj densega atmosfero, kiu konsistas el pli ol 95% de CO2 kaj nuboj el sulfata acido. Estas tute klare ke la kondiĉoj sur la surfaco estas multe tro severaj por eĉ la plej duraj Teraj mikroorganismoj, sed ekzistas partoj de la atmosfero kiuj estas relative mildaj. Oni povas senfine filozofi pri tio, sed oni ja pripensu: Kion la sciencistoj trovis kaj kion ili ne trovis?

La publikaĵo ”Phosphine gas in the cloud decks of Venus” (Fosfina gaso en la nubaro de Venuso), kiu publikiĝis ĉi-semajne, priskribas kiel grupo de sciencistoj trovis fosfinon (PH3) en la atmosfero de Venuso per spektroskopio kaj konfirmis tion per du malsamaj teleskopoj: la JCMT sur Havajo kaj ALMA en norda Ĉilio. Ili studis lumon kun ondolongo de 1,123 mm, ĉar specife fosfino absorbas tian lumon, kaj uzis multe da matematiko por forigi bruon kaj konfirmi ke ili fakte observis la gason. Ĝi estis plej abunda ĉe la mezaltaj latitudoj kaj malplej super la polusoj.

File:Phosphine-underside-3D-vdW.pngFosfino konsistas el unu fosfora atomo (oranĝkolora) kaj tri hidrogenaj atomoj (blankaj)

Fosfino en Venuso estas interesa trovo pro la atmosferaj kondiĉoj tie. Oni antaŭe observis la gason en la atmosferoj de la gasgigantoj Jupitero kaj Saturno, sed ili havas tute malsaman ĥemian medion. La atmosferoj de la gasgigantoj estas reduktantaj, kio igas molekulojn kiel fosfinon pli stabilaj, dum la atmosferoj de Venuso kaj la Tero estas oksidantaj, kio igas ilin malstabilaj. Por kalkuli kiom rapide la gaso estas produktata, oni bezonas kompreni kiom stabila la molekulo estas, ĉar tio influas kiom longe la molekulo restas en la atmosfero antaŭ disfali. La koncentriteco de molekuloj en la atmosfero povas esti alta se ili disfalas malrapide, aŭ se ili estas produktataj rapide. Per kompleksaj modeloj, oni povas kalkuli kiom longe molekulo de fosfino travivas en malsamaj tavoloj de la atmosfero kaj per la faritaj observoj, oni povas taksi la totalan kvanton de fosfino, kies taksita koncentriteco estas ĉirkaŭ 20 ppb*. Kombinante tiujn informojn, la sciencistoj povis konkludi ke Venuso devas produkti 106-107 molekulojn cm-2s-1 por subteni la observitan koncentritecon.

* ppb (parts per billion) estas mezurunuo de koncentriteco, kiu signifas “duilionono de la maso”. Se la koncentriteco de fosfino estas 20 ppb kaj oni prenus 20 duilionoj da gramoj da gaso el la atmosfero, tiu gaso enhavus 20 gramoj da fosfino.

File:Saturn - April 25 2016 (37612580000).pngFosfino estas pli stabila en la atmosferoj de gasgigantoj kiel Saturno kaj estas kreita de nebiologiaj procezoj tie.

Venuso estas kompleksa planedo kaj klarigi la rapidecon de la produktado de fosfino ne estas facila tasko. La sciencistoj esploris multajn eblajn fontojn kiel interagojn inter la sunlumo kaj la atmosfero, vulkanismon kaj aliajn geologiajn procezojn, fulmojn, meteoritojn kaj tiel plu. Aldone, ili faras la samajn kalkulojn uzante milojn da malsamaj atmosferaj kondiĉoj kaj neniu kombino de konataj procezoj produktas sufiĉe da fosfino por klarigi la observitan koncentritecon. Tio lasas tri eblajn klarigojn, el kiuj du estas ekscitaj. Unue, ĉiam povas esti ke la observoj aŭ kalkuloj estis eraraj. Due, povas esti ke la fosfino estas produktata de ankoraŭ nekonata procezo, kio signifas ke oni malkovros pli pri ĥemio sub eksterordinaraj kondiĉoj. Trie, kaj plej interese, povas esti ke la fosfino estas produktata de vivantaj organismoj.

Havas sencon sugesti ke la origino de la fosfino povas esti biologia, ĉar la fosfino surtere estas plejparte produktata de vivantaj organismoj. Tiuj organismoj estas homoj kiuj produktas ĝin industrie, interalie kiel kontraŭbestan tokson, kaj anaerobaj mikroorganismoj. Oni jam dum dekjaroj fantazias pri vivo sur Venuso kun malsamaj gradoj de realismo, sed la koncepto ne estas tute sensenca. Pli frue en ĝia historio, la planedo multe pli similis al la Tero kaj eble havis akvon sur sia surfaco. Se oni konsideras kiom malmulte da tempo la Tero bezonis por produkti la unuajn vivantajn ĉelojn, Venuso certe havis sufiĉe da tempo por fari la saman, do se la kondiĉoj estis ĝustaj, la frua Venuso certe povus esti enloĝata. Hodiaŭ ekzistas mikroorganismoj surtere, kiuj travivas sufiĉe alte en la atmosfero kaj eble Venuso havis similajn mikroorganismojn kaj kun iomete da fantazio oni povas imagi kiel tiuj mikroorganismoj grade adaptiĝis al la severaj kondiĉoj kiam la klimato de Venuso ŝanĝiĝis.

Kvankam la ideo estas alloga, estas giganta salto inter la detektado de nova gaso kaj la konkludo ke Venuso estas enloĝata. Antaŭ ol konkludi ion tian, oni devas detale pripensi kiel la organismoj povus travivi kaj reproduktiĝi, kiel ilia metabolo funkcius kaj kial ili produktus fosfinon, kio kostas energion. Kolekti pruvojn pri ĉiuj el tiuj aferoj por krei koheran teorion estus granda laboro kaj daŭrus multajn jarojn aŭ eĉ jardekojn. Feliĉe ja estas aliaj kialoj por festi. La malkovro igas Venuson pli populara inter sciencistoj kaj la ĝenerala publiko, kio eble igos estontajn esplorojn pli facile organizeblaj. La aŭtoroj de la publikaĵo substrekas ke oni studu ankaŭ aliajn ondolongojn de la spektro de Venuso por konfirmi la detekton kaj, ideale, ke oni sendu novajn sondilojn al la planedo por fari surlokajn eksperimentojn. La spertoj kiujn sciencistoj gajnas de esplori atmosferojn en nia Sunsistemo ankaŭ povas esti aplikataj en la esplorado de ekstersunsistemaj planedoj, kio malfermas milojn da novaj mondoj. Finfine, la esploro, same kiel ĉiuj aliaj esploroj kiuj atingas la novaĵojn, inspiras junajn homojn, kiuj estontece tiros sciencon antaŭen kaj, eble, malkovros eksterterulojn.

La publikaĵo sur kiu tiu ĉi artikolo estas bazita estas libere alirebla per la suba ligilo.
https://www.nature.com/articles/s41550-020-1174-4#MOESM1


Licensoj de la bildoj:
Kovrilo:
NASA/JPL-Caltech – https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA23791
Saturno:
Kevin Gill – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Saturn_-April_25_2016(37612580000).png

de Frank van Hertrooij je 2020-09-18 08:00

2020-09-17

Neniam milito inter ni

Francio: pli ol mil infanoj dormis en la stratoj ĵus antaŭ la unua tago de la lernojaro

JACQUES DEMARTHON / AFP 17/09/2020 Dum la nokto de la 1a ĝis la 2a de septembro, 1 483 infanoj dormis en la stratoj, laŭ enketo kondukita de UNICEF-Francio kaj la Federacio de la Agentoj pri Solidareco (FAS). La asocioj opinias, ke «tiuj nombroj klare...

de neniammilitointerni je 2020-09-17 20:23

Esperanto.blog

Kovim-19: la plej riĉaj ekkaptas 51% de estontaj vakcindozoj, kolero de Oxfam

Tiu teksto baziĝas sur franca lingva artikolo

Kial la marŝado de la mondo, plej ofte egoisma, ŝanĝiĝus antaŭ pandemio? La “ĉiu por si mem” denove venkas en la vetkuro por la vakcino kontraŭ la Kovim-19, forte denuncas Oxfam. En raporto, kiun ĝi ĵus publikigis, la NRO (NeRegistara organizaĵo) emfazas ke pluraj el la plej riĉaj landoj de la planedo jam preskaŭ monopoligis duonon – ĝuste 51% – de la estontaj vakcindozoj, kiujn devas produkti kaj poste provizi la plej grandaj mondaj laboratorioj.

5,3 miliardoj da vakcinoj jam menditaj

La listo de ĉi tiuj plej avidaj landoj ne estas tiel longa: Usono, kiu konigis sian grandan apetiton ekde la monato majo, sed ankaŭ Eŭropa Unio, Britio kaj Svislando, kaj poste Israelo, Japanio, Honkongo kaj Aŭstralio. Laŭ Oxfam, ili subskribis amasojn da kontraktoj por rezervi por si mem ne malpli ol 5,3 miliardojn da vakcinoj de kvin famaj fabrikantoj, kiuj estas en la tria fazo de klinikaj provoj.

Robert Silverman de Oxfam prezentas la problemon tute simple: “Vivgrava aliro al vakcinoj ne devas dependi de kie oni loĝas aŭ kiom da mono oni havas”

Usonanoj eĉ ne konsideras la eblon de kunordigo

Ĉi tiu “sano-naciismo”, kiel ĝi povus esti nomata, ankaŭ forte incitas multajn oficialulojn kaj fakistojn pri publika sano tra la mondo. Ili scias, kiel malfacile estos por granda parto de la loĝantaro trovi vakcinojn, precipe en la unua periodo, kiam tiuj eniros la merkaton.

Internacia kunordiga sistemo, nomata COVAX-Monda Vakcina Servo, tamen devas ekfunkci por alfronti ĉi tiun kruelan mankon. La Monda Sano-Organizo subtenas la iniciaton, same kiel Eŭropa Unio, eĉ dezirante proponi al ĉiu lando, precipe al la disvolviĝantaj, la eblon vakcini almenaŭ 20% de ĝia loĝantaro. Sed Usono tute bojkotis la lanĉon de ĉi tiu servo, al kiu subite mankas financado.

de Guillaume Vera-Navas je 2020-09-17 20:00

La Balta Ondo

Francio: Pri MLA por 55 mil lernejoj

MLALa 15an de septembro la komisiono “Esperanto en lernejojn de la asocio Espéranto-France sendis al la 55 mil bazlernejoj de Francio retmesaĝon pri la Multlingva Akcelilo (MLA) ĉe Lernu.net https://lernu.net/fr/instruado/lecionoj. Kelkaj lernejestroj jam afable respondis, ke ili deziras partopreni en la metodo. Espereble post kelkaj semajnoj aŭ monatoj junuloj povos krei kontaktojn kun aliaj lernejoj en la lando aŭ eĉ en aliaj landoj!

Ni do alvokas vin kontakti la lernejojn de via lando por informi pri la ekzisto de MLA, tiel ke junuloj povu interkomunikiĝi per tiu metodo ankaŭ kadre de via edukado-sistemo.

Mireille Grosjean
prezidanto de ILEI

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/09/mla

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Francio: Pri MLA por 55 mil lernejoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-17 18:26

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Ruza Gretinjo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)




Fratoj Grimm
Ruza Gretinjo


Vivis iam kuiristino, kiu nomiĝis Gretinjo, ŝi surmetis ŝuojn kun ruĝaj kalkanumoj, kaj kiam ŝi promenis, ŝi turniĝis tien kaj tien, estis tute ĝoja kaj pensis: „Mi ja estas bela junulino.“

Kaj kiam ŝi revenis hejmen, ŝi trinkis pro gajeco gluton da vino, kaj ĉar la vino ankaŭ instigas la apetiton, ŝi provis la plej bonan tiom longe, ĝis kiam ŝi estis sata, kaj diris: „La kuiristino devas scii, kiel gustas la manĝo.“

Iam la mastro diris al ŝi: „Gretinjo, hodiaŭ vespere venos gasto, buĉu al mi du kokinjojn kaj kuiru ilin tute delikate.“

„Mi ja faros tion laŭorde, mastro“, respondis Gretinjo.

Ŝi mortpikis la kokinojn, brogis kaj senplumigis ilin. Ŝi trapikis ilin per rostkrada stango kaj portis ilin, kiam vesperiĝis, al la fajro, por rosti ilin. La kokinoj komencis bruniĝi kaj finkuiriĝi. Sed la gasto ankoraŭ ne aperis.

Tial Gretinjo vokis la mastron: „Se la gasto ne venos, mi devos preni la kokinojn de la fajro. Sed estus plendinde kaj hontige, se oni ne manĝus ilin baldaŭ, kiam ili ankoraŭ estas sukaj.“

Jen diris la mastro: „Nu, mi do ekkuros mem kaj alkondukos la gaston.“ Kiam la mastro turnis la dorson al Gretinjo, ŝi flankenmetis la stangon kun la kokinoj kaj pensis: „Tiom longe stari ĉe la fajro ŝvitigas kaj soifigas. Kaj neniu scias, kiam ili venos! Dum tio mi kuros en la kelon kaj trinkos gluton.“

Ŝi saltadis malsupren, metis kruĉon al la lipoj kaj diris: „Dio benu vin, Gretinjo“, kaj ŝi trinkis grandan gluton. „La vino volonte kunestas“, ŝi daŭrigis, „kaj tial la trinkado ne estu interrompita.“ Kaj ŝi denove trinkis konsiderinde glutante dum tio. Poste ŝi reiris kaj metis la kokinojn denove sur la fajron, priŝmiris ilin per butero kaj vigle turnadis la stangon. Sed ĉar la rostaĵo tiel bone flaris, pensis Gretinjo, ke eble ankoraŭ io povus manki, ke provo nepre necesas! Ŝi lekis la fingrojn kaj diris: „Ha, kiel bongustaj la kokinoj estas! Estas ja peko kaj honto, ke oni ne tuj manĝas ilin!“

Ŝi kuris al la fenestro por rigardi, ĉu la mastro kun la gasto baldaŭ venos. Sed ŝi vidis neniun. Ŝi starigis sin denove ĉe la kokinoj kaj pensis: „Unu el la flugiloj jam ekbrulas, pli bone estos, ke mi formanĝu ĝin.“ Sekve ŝi detranĉis kaj manĝis la flugilon. Ĝi bongustis al ŝi. Kaj kiam ŝi jam faris tion, ŝi pensis, ke ŝi devos manĝi ankaŭ la duan, ke alie la mastro rimarkos, ke io mankas. Kiam ŝi finmanĝis la du flugilojn, ŝi denove rigardis, ĉu la mastro venas, sed ŝi ne vidis lin.

„Eble“, ŝi pensis“, ili tute ne venos, ĉar ili ie vizitas gastejon.“

Tial ŝi diris: „He, Gretinjo, gaja ĝi estus, unu el kokinoj jam estas prironĝita, ankoraŭfoje trinku freŝan gluton kaj formanĝu la kokinon tute, se ĝi estos manĝita, vi havos pacon. Kial la bona dono de dio putriĝu?“

Sekve ŝi denove kuris en la kelon, faris laŭordan gluton kaj manĝis unu el la kokinoj kun granda ĝojo. Kiam tiu kokino jam atingis la stomakon, kaj la mastro ankoraŭ tiam ne venis, rigardis Gretinjo la alian kokinon kaj diris: „Kie estas unu kokino ankaŭ la alia devos esti. Ambaŭ kunestu! Kio estas en ordo por unu el ili, estas ankaŭ ĝusta por la alia; mi pensas, ke tiukaze, se mi glutos ankoraŭfoje, tio ne damaĝos min.“

Sekve ŝi ankoraŭfoje malavare trinkis kaj sendis la duan kokinon al la alia.

Kiam ŝi ĝuste plej multe delektiĝis je la manĝo, revenis la mastro kaj vokis: „Rapidu, la gasto tuj postsekvos.“

„Jes ja, mastro, mi ja aranĝos ĉion“, respondis Gretinjo.

La mastro rigardis intertempe, ĉu la tablo estas kovrita laŭorde. Li prenis la grandan tranĉilon, per kiu li volis distranĉi la kokinojn kaj akrigis ĝin en la koridoro. Intertempe venis la gasto, frapis bonkondute kaj ĝentile la dompordon. Gretinjo elkuris kaj rigardis, kiu venas. Kaj kiam ŝi ekvidis la gaston, ŝi metis la fingron al la busŭo kaj diris:„Kvietu! Kvietu! Rapide foriĝu, se mia mastro kaptos vin, vi estos malfeliĉa. Li ja invitis vin al vespera manĝo, sed li intencas nenion alian krom detranĉi ambaŭ orelojn de vi. Aŭskultu, kiel li akrigas la tranĉilon por tio.“

La gasto aŭskultis la akrigadon kaj tiom rapidis, kiom li povis sur la ŝtuparo reen malsupren. Gretinjo ne estis maldiligenta, ŝi kuris kriante al la mastro vokis: „Vi ja invitis strangan gaston!“

„Aj, kial, Gretinjo? Kion vi volas diri per tio?“

„Ja, ŝi diris“, „li forprenis de la plado ambaŭ kokinojn, kiujn mi volis porti al la tablo, kaj li forkuris kun ili.“

„Tio estas ja tute impertinenta!“ diris la mastro kaj bedaŭris la perdon de la belaj kokinoj. „Se li estus lasinta almenaŭ unu el la kokinoj al mi, por ke ankaŭ por mi restu iom por manĝo.“

Li postvokis al li, ke li restu, sed la gasto kondutis tiel, kvazaŭ li ne aŭdus ion. Tial li persekutis lin kun la tranĉilo ankoraŭ enmane kaj kriis: „Nur unu, nur unu!“ kaj volis diri per tio, ke la gasto lasu almenaŭ unu kokinon al li, kaj ne forprenu ambaŭ. Sed la gasto supozis nenion alian krom tio, ke li translasu unu el siaj oreloj. Kaj tial li kuris tiom, kvazaŭ ardanta fajro brulus sub la piedoj, por ke li hejmkurante savu siajn du orelojn. 

 
 

Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Das kluge Gretel“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-17 13:38

Esperanto.blog

Datumejo estis aprobita en testo post submara restado da 2 jaroj

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

Junie ĉi-jare en la regiono de la insularo Orkadoj, norde de Skotlando, esploristoj de la firmao Mikrosofto kaptis el mara profundo da 35 metroj kapsulon enhavanta 864 servilojn, enmetita tien antaŭ du jaroj kadre de la esplorprojekto nome Natick, komencita de la firmao en 2014 celante pruvi, ke ja eblas efike kaj sekure funciigi servilojn subakve.

En la lastaj monatoj la serviloj trapasis testojn kaj Mikrosofto konkludis, ke ili estas okoble pli fidaj subakve ol eksterakve. La nombro de paneoj konsistis el nur okono (12,5%) kompare kun tiu de ordinaraj datumejoj. La esploristoj pensas, ke la malpli multa homa interveno, kaj la ekzisto de nitrogeno anstataŭ oksigeno ene de a kapsulo, pravigas la estiĝon de malpli da difektoj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-17 12:26

Revuo Esperanto

Heidi Goes pri lastatempa Esperanto-agado en Angolo


Unu el niaj plej elstaraj aktivuloj - i.a. gajnintino de la Premio Deguĉi en 2019 - prezentis sian agadon por Esperanto en Angolo, kun aparta fokuso pri la provinco Kabindo.

Klerige: Heidi Goes pri lastatempa Esperanto-agado en Angolo - Plia rendevuo kadre de la serio "Klerige", sub la kunordigo de Claude Nourmont, komisiito de UEA pri Kulturo.

Ekde 2015 Heidi Goes vizitis ses fojojn Angolon por siaj doktorigaj esploroj. Ŝia esplortereno estis precipe Kabindo, eksklava provinco de Angolo inter Kongo Kinŝaso kaj Kongo Brazavilo. En 2018 ŝi sukcesis post prelego pri alia temo, paroleti pri Esperanto al mezlernejanoj kaj en 2019 ŝi enkondukis Esperanton en la sama mezlernejo kaj en apuda lernejo por ontaj instruistoj (en Landana). Ŝi ankaŭ dancigis plurajn grupojn de infanoj je Esperanto-muziko, en Landana kaj Necuto. En la ĉefurbo Luanda ŝi renkontis kelkajn esperantistojn kaj ŝi parolis interalie al la nova belga ambasadoro en Angolo pri Esperanto. Kune kun Abel Massiala el Kabindo ŝi transdonis Brulo kaj Ritmo, la tradukitan poemaron de la unua prezidento de Angolo, Agostinho Neto al la Memormuzeo António Agostinho Neto.

Spektu ĉe la jutubkanalo de UEA, UEAviva! - https://youtu.be/_WMooUHGStk

de Redakcio je 2020-09-17 09:09

2020-09-16

La Balta Ondo

Svisaj Esperanto-Tagoj okazos malvirtuale

svisaj

Finfine, post la deviga koronvirusa paŭzo ni denove povas reale renkontiĝi en Svislando. Estas por ni ĝojo inviti vin al la Svisaj Esperanto-Tagoj 2020, kiuj okazos la 17-18an de oktobro 2020 en Zuriko (Centro Karl der Grosse, Kirchgasse 10).

La programo de la Svisaj Esperanto-Tagoj

Sabaton, la 17an de oktobro 2020
09h00 (Centro Karolo la Granda) Alveno, registrado, salutado, kafo
10h00 Ĝenerala Kunveno de Svisa Esperanto-Societo
12h30 Tagmanĝo: supo, miksita salato, legom-viando-torto (kiŝo) aǔ por veganoj, sandviĉo kaj trinkaĵoj.
14h00 “La malpermesita kristnasko” (Teatraĵo de(Linda Weidmann)
15h00 Kafo- kaj babilpaǔzo
16h00 Prezentado de la gajnintoj de la Svisa Esperanto-Etfilmkonkurso
18h00 Vespermanĝo: fromaĝo kaj viandoplado aǔ por veganoj sandviĉo kaj trinkaĵoj
20h00 Vespera programo: Memoro pri Hector Hodler cent jarojn post lia forpaso; Lingvaj ludoj kaj prezentado de projektoj.

Dimanĉon, la 18an de oktobro 2020
09h15 Kolektiĝo antaǔ la Centro Karolo la Granda
09h30 Ĉiĉeronado tra la malnova urboparto (Dietrich Michel Weidmann)
13h00 Adiaǔado antaǔ la nacia muzeo apud la ĉefstacidomo
14h00 Vizito de la Zurika Bestoĝardeno (pagata individue).

Ni atentigas, ke laǔ la reguloj de la Kantono Zuriko pro la koronvirusaj protektodevoj la surmeto de maskoj en la salono estas deviga krom dum manĝado kaj por personoj, kiuj pro sanaj kialoj estas liberigitaj de maskouzado. (Se iu bezonos, SES vendos maskojn ĉe la akceptejo.) Same aliĝo estas deviga.

Bonvolu aliĝi ĉe http://esperanto.ch/Svisaj-Esperanto-Tagoj

Dietrich M. Weidmann
kunprezidanto de Svisa Esperanto-Societo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2020/09/svisujo-3

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Svisaj Esperanto-Tagoj okazos malvirtuale appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-16 21:41

Neniam milito inter ni

Belorusio: laŭ pluraj NeRegistaraj Organizaĵoj, torturo estas amase uzata

22/09/2020 Bildo: «Mia familio kaj amikoj estas en malliberejo, ĉar ili kontraŭas diktaturon» NRO kolektis plurajn atestojn de viktimoj de la represio en Belorusio. Ĉiuj elvokas arbitrajn arestadojn, humiligojn kaj draŝadojn dum sia detenado. La NRO "Human...

de neniammilitointerni je 2020-09-16 20:24

UEA facila

Tago de Afriko

Adjévi Adjé: Libro pri la Tago de Afriko. Lomeo: Afrika Komisiono de UEA, aŭgusto 2020. 32 paĝoj, 21cm. Adjévi Adjé estis la ĉefa organizanto de la Tago de Afriko kadre de MondaFest’ 2020 de UEA en la 23-a de aŭgusto. Por informi pri tiu tago kaj pri la Esperanto-agado en Afriko, li kompilis la libron Libro pri la Tago de Afriko. En la libro aperas prezentoj pri la membroj de la Afrika Komisiono de UEA, mallongaj raportoj pri la agado de tiu komisiono kaj ankaŭ pri la landaj asocioj, kluboj kaj unuopuloj en Angolo, Benino, Burundo, Centra Afriko, Demokratia Respubliko Kongo, Ganao, Gvineo, Kameruno, Kenjo, Madagaskaro, Senegalo, Tanzanio kaj Togolando. Krome estas la programo de la Tago de Afriko, kaj listo de ĉiuj homoj, kiuj enskribiĝis por partopreni en tiu tago. Libro pri la Tago de Afriko enhavas ankaŭ informojn pri afrikaj Esperanto-libroj kaj diskoj. La redaktinto skribis: “Cetere, mi devas konfesi, ke ni havis iom da problemoj por elekti la prezentotajn afrikajn artaĵojn. Kial? Ĉar la produktaĵoj pri Afriko kaj de afrikanoj, kvankam relative nekonataj en la Esperanta medio, prezentas multajn allogajn titolojn. Ili ĉiuj estas konindaj, legindaj, aŭskultindaj kaj spektindaj por ĉiuj esperantistoj almenaŭ unu fojon en sia vivo. Tra la hodiaŭa programo ni proponas al vi nur parteton de la afrika kultura heredaĵo kaj aparte malgrandan liston de la afrikaj Esperanto-libroj kaj diskoj, kies plimulto mendeblas ĉe la Libroservo de UEA.” Kun antaŭparolo de la UEA-estrarano Jérémie Sabiyumva kaj enkonduko de la redaktinto mem, Libro pri la Tago de Afriko estas kolore ilustrita kaj redaktita en simpla stilo per facila lingvaĵo. Se vi interesiĝas pri Esperanto en Afriko, nepre legu ĉi tiun libron, ĉar ĝi helpos al vi pli bone koni la nuntempan afrikan agadon. La libro estas senpage elŝutebla kiel PDF-dosiero. Adjévi Adjé

2020-09-16 18:02

Stela nur ĉiam kritikas

Lingvoj kaj langoj

Esti denaskulo estas tute stranga afero. Daŭre. Kaj mi havas 33 jarojn da sperto. Malgraŭ tio ke aspektas tiel, ke …

Legi plu

de Stela je 2020-09-16 14:28

Esperanto.blog

La okulfrapa, densa kreskaĵaro ĉe apartamentoj en aro da konstuaĵoj de ĉina urbo

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

Aro da ok vertikalaj konstruaĵoj por loĝejoj konstruitaj en 2018 ĉe la urbo Ĉengduo, ĉina sudokcidento, nun spertas ĉe la apartamentoj troigon de kreskaĵaro, kiu estas plenumanta la fronton.

Tamen tiu, kiu estis projekto kun sukcesa vendado – laŭ la retejo de la koncerna firmao, la tuto de 826 apartamentoj estis rapide venditaj – iĝis “kapdoloro” por la aĉetintoj. Laŭ la gazeto “Global Times”, nur 10 familioj ekloĝis tie, eble pro tio, ke tia densa kreskaĵaro alportis tien multe da insektoj.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-16 12:00

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Pri la morto de la kokineto (fabelotraduko laŭ la lasta versio)


 

Fratoj Grimm
Pri la morto de la kokineto


Iam la kokineto kaj la koko iris al nuksomonto. Ili interkonsentiĝis, ke tiu, kiu trovos nuksokernon, dividu ĝin kun la alia. La kokino trovis tre tre grandan nukson, sed diris nenion pri tio kaj volis manĝi la kernon sola. Sed la kerno estis tiel granda, ke ĝi ne povis gluti ĝin kaj ĝi firmkroĉiĝis en ŝia kolo, tiel, ke ĝi ektimis sufokiĝi.

Jen kriis la kokineto: „Koketo, koketo, mi petas vin, ekkuru kaj alportu akvon, alie mi sufokiĝos.“

La koketo kuris tiel rapide, kiel ĝi povis, al la puto kaj diris: „Fonto, donu akvon al mi; la kokineto kuŝas sur la nuksomonto, ĝi glutis grandan nuksokernon kaj povus sufokiĝi.“

La puto respondis: „Kuru unue al la fianĉino, kaj petu ŝin pri ruĝa silko.“

La koketo kuris al la fianĉino kaj petis ĝin: „Fianĉino, vi donu al mi ruĝan silkon, la ruĝan silkon mi donos al la puto, la puto donu al mi akvon, la akvon mi portos al la kokineto, kiu kuŝas sur la nuksomonto, ĝi glutis grandan nuksokernon kaj povus sufokiĝi.“

La fianĉino respondis: „Kuru unue kaj alportu al mi la florokronon, kiu firmkroĉiĝis en saliko.“

Jen la koketo kuris al la saliko, detiris la kronon de la branĉo kaj portis ĝin al la fianĉino, kaj la fianĉino donis al ĝi ruĝan silikon, ĝi portis la silkon al la puto, kaj tiu donis por tio akvon al ĝi. Jen la koketo portis la akvon al la kokineto, sed kiam ĝi alvenis tien, la kokineto jam sufokiĝis kaj kuŝis morta kaj ne moviĝis. Jen la koketo estis tiom malĝoja, ke ĝi kriis laŭte, kaj ĉiuj bestoj venis kaj vee lamentis pro la kokineto; kaj ses musoj konstruis ĉareton por veturigi la kokineton per ĝi al la tombo; kaj kiam la ĉaro estis preta, ili enjungigis sin kaj la koketo veturigis ilin. Sed survoje aperis la vulpo: „Kien vi veturas, koketo?“

„Mi volas entombigi mian kokineton.“

„Ĉu mi rajtas kunveturi?“

„Jes, sed sidiĝu malantaŭe sur la ĉaron, antaŭe miaj ĉevaletoj ne povus elteni tion.“

Jen sursidiĝis la vulpo malantaŭe, poste la lupo, tiam la urso, la cervo, la leono, kaj ĉiuj bestoj de la arbaro. Tiel la veturado estis daŭrigata. Jen ili atingis rojon.

„Kiel ni transiĝu?“ demandis la koketo.

Jen kuŝis ĉe la rojo pajlero, kiu diris: „Mi kuŝigos min kiel ponto, tiel vi povos transveturi sur mi.“

Sed kiam la ses musoj iris sur la ponton, ekglitis la pajlero kaj falis en la akvon, kaj la ses musoj ĉiuj falis en la rojon kaj dronis. Jen la mizero komenciĝis denove. Subite aperis karbo kaj diris: „Mi estas sufiĉe granda, mi kusiĝos min kvazaŭ ponto kaj vi transveturu sur mi.“

Ankaŭ la karbo etendiĝis sur la akvo, sed malbonŝance ĝi tuŝis ĝin iomete, jen ĝi eksiblis, estingiĝis kaj estis morta. Kiam tio vidis ŝtono, li ekkompatis la koketon kaj volis helpi ĝin. Kaj tial ankaŭ ĝi etendis sin transpontige sur la akvo. Jen la koketo tiris la ĉaron mem, sed kiam ĝi preskaŭ transveturigis la rojon, kaj jam estis transe kun la morta kokino kaj volis transtiri ankaŭ la aliajn, kiuj sidas malantaŭe, ili estis tro multaj, kaj la ĉaro refalis, kaj ĉiuj falis kune en la akvon kaj dronis. Post tio la koketo estis sola kun la morta kokineto kaj fosis tombon por ĝi kaj kuŝigis ĝin en ĝin kaj surmetis monteton. Sur tiun ĝi sidiĝis kaj afliktiĝis tiom, ke ankaŭ ĝi mortis; kaj tiam ĉiuj estis mortaj.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Von dem Tode des Hühnchens“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk
 

 

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-16 10:34

Fratoj Grimm: Maljuna avo kaj lia nepo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)


Fratoj Grimm
Maljuna avo kaj nepo


Vivis iam tre maljuna viro, kies okuloj jam obtuziĝis, liaj oreloj surdiĝis, kaj liaj genuoj tremis. Kiam li sidis do ĉe la tablo kaj apenaŭ povis teni kuleron, li verŝis supon sur la tablotukon kaj iom ankaŭ refluis el lia buŝo. Lian filon kaj ties edzinon tio naŭzis, kaj tial la maljuna avo fine devis sidiĝi malantaŭ la forno en angulo. Kaj ili donis al li la manĝon en argila pelveto, kaj eĉ ne tiom, ke li povu satiĝi; jen li rigardis malĝojigite al la tablo kaj liaj okuloj plenigis sin per larmoj. Iam liaj tremantaj manoj ne povis firmteni la pelveton, tial ĝi falis teren kaj disrompiĝis. La junulino riproĉis lin, sed li diris nenion kaj nur ĝemis. Ili aĉetis al li lignan pelveton por kelkaj heleroj, el tiu li de tiam devis manĝi. Kiam ili sidis tie, la malgranda kvarjara nepo kunportis surplanke malgrandajn tabuletojn.

„Kion vi faras tie?“ demandis la patro.

„Mi faras el tio trogeton“, respondis la infano, „el tiu manĝu la gepatroj, kiam mi estos granda.“

Jen la geedzoj rigardis tion dum kelke da tempo kaj fine komencis plori, tuj ili rekondukis la maljunan avon al la tablo kaj de tiam ĉiam lasis kunmanĝi lin, kaj ankaŭ ne diris ion, se li misverŝis iom da supo.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der alte Großvater und der Enkel“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-16 09:52

Libera Folio

La nova estraro de TEJO strebas al travideblo

La nova estraro de TEJO, kiu ĵus ekoficis, dum la semajnfino havis sian unuan ĉeestan kunsidon en Roterdamo. La estraro promesas strebi al malfermeco kaj respondis al demandoj en reta elsendo – sed ankoraŭ ne scias diri, kiom da membroj havas TEJO.

Malferma horo de la nova estraro de TEJO.

Ses el naŭ membroj de la nova estraro de TEJO povis veni al la unua ĉeesta kunsido, kiu okazis en Roterdamo de la 11-a ĝis la 14-a de septembro. Pro praktikaj kialoj la kunsido okazis ĉefe en loĝejo aparte luita por la celo, sed kun vizito al la Centra Oficejo en lundo.

Dum la unua kunsido la estraro decidis pri la divido de la taskoj kaj diskutis pri la planoj por la venonta jaro. La estraro intencas fari novan provon kontakti ĉiujn landajn kaj fakajn sekciojn por kompreni, kiuj el ili efektive aktivas kaj kiom da membroj ili havas.

Ĝuste la demando pri la membrokvanto de TEJO leviĝis dum la rekte elsendita “malferma horo”, kiun la estraro aranĝis en dimanĉo. La malferma horo estas nova iniciato de la estraro, kiu laŭ la nova prezidanto Charlotte Scherping Larsson strebas al travideblo.

Interesiĝantoj povis anticipe sendi demandojn al la estraro, aŭ demandi rekte dum la elsendo. La elsendon eblis spekti nur rekte, sed la demandoj kaj respondoj poste aperis en teksta formo en la komitata diskutejo.

Jam dum kunsido en julio, la komitato de TEJO diskutis la troigitan membronombron raportitan al EU-instancoj, kaj decidis, ke la asocio estonte ĉiam donu “la saman proksimuman informon pri la membronombroj”. Pri tio temis du el la anticipe senditaj demandoj.

Laŭ Charlotte Scherping Larsson jam komenciĝis la laboro por eltrovi la “proksimuman informon”:

– Jes, ni komencis tiun laboron, kaj esperas ke ni ene de nia mandato povos publikigi membronombron, kiu enhavos kaj aligitajn kaj asociajn membrojn.

Alia demandanto scivolis, ĉu ne estus pli honeste doni ekzaktan ciferon ol “proksimuman informon”. Respondis estrarano Klára Ertl:

– Ni donos la plej ekzaktan nombron, kiu eblos. Ni esperas ke tio eblos ene de nia mandato.

La mandatperiodo de la estraro estas unu jaro. Inter la taskoj, kiujn starigis al si la nova estraro, troviĝas aktivigo de landa agado.

Lige kun tio, la respondeca estrarano Robert Nielsen entreprenos novan provon ricevi respondojn de ĉiuj landaj kaj fakaj sekcioj pri ilia agado kaj membraro. Tiuj informoj poste estos uzataj ankaŭ por taksi la kvanton de aligitaj kaj asociaj membroj de TEJO, pri kiu nun regas necerteco.

La nova estraro jam fine de aŭgusto havis retan kunsidon, formale por transpreni la taskojn de la eliranta teamo. Tamen partoprenis nur du el la elirantaj estraranoj. La protokolo de la kunsido estis publikigita en la komitata diskutejo de TEJO, kion komitatano Albert Garrido opiniis laŭdinda:

– Mi opinias tion nova, ĉar la estraro tradicie ne publikigas la protokolojn de siaj kunsidoj eĉ al la komitato. En la estonteco, estus preferinde se la estraro publikigos minimume resumojn de la protokoloj de siaj kunsidoj, se pro iu privateca kialo ne eblas publikigi la tuton, por ke la komitato almenaŭ havu ideon pri la internaj aferoj en la estraro kaj povu helpi kaj interveni se necese.

Ankaŭ la protokolo de la ĵusa, ĉeesta kunsido laŭ informoj de la estraro baldaŭ estos publikigita en la komitata diskutejo.

La Volontula domo de UEA.La Volontula domo de UEA, ĉe la adreso Nieuwe Binnenweg 430 en Roterdamo, havas areon de 155 kvadrataj metroj kaj kostis 222 500 eŭrojn. Tie nun loĝas tri volontuloj, en la suba etaĝo estas frizejo. Foto: Google mapoj.

En 2016 UEA decidis investi en aĉeto de domo por volontuloj, kaj eĉ aranĝis apartan monkolekton por tiu celo. Libera Folio petis la estraron de TEJO rakonti, kiom da volontuloj fakte loĝas en la domo, kiom TEJO pagas al UEA pro la loĝado, kaj ĉu estas aliaj luantoj.

Dum la malferma horo respondis la kasisto de TEJO, Mung Bui (Feliĉa):

– Nun 3 volontuloj loĝas en Voldom, neniu loĝas aliloke. Ĝis augŭsto 2019 ni luis TEJO-apartamenton, unu volontulo, Mia, loĝis tie, kaj la ne uzatajn ĉambrojn aliaj reluis.

La TEJO-apartamento estas loĝejo en alia domo, sen rilato al UEA, kiun TEJO luis dum kelkaj jaroj. Laŭ la ekonomia raporto, TEJO en 2019 pagis proksimume 14 100 eŭrojn por la loĝado de la volontuloj, sed nur parto de tiu sumo iris al UEA, klarigas Mung Bui:

– Ni pagas al UEA ĉirkaŭ 10 000 eŭrojn por Voldom jare, 850 eŭrojn monate. Antaŭ pluraj jaroj, la tera etaĝo estis neuzata ĉambro uzata kiel stokejo, do ĝi neniam estis uzata por volontuloj. Nuntempe, en tera etaĝo troviĝas frizejo, kiu daŭre funkcias.

La luigo de la teretaĝo do supozeble donas al UEA aldonan enspezon. Laŭ la bilanco de UEA tiu sumo tamen devas esti malgranda, ĉar la tuta luenspezo en 2019 estis ĉirkaŭ 13 000 eŭroj.

 

de Redakcio je 2020-09-16 06:17

2020-09-15

Neniam milito inter ni

Migrantoj: en Usono, ekscesaj uterektomioj estas praktikataj en detenkampoj, laŭ pluraj NeRegistaraj Organizaĵoj

NURPHOTO VIA GETTY IMAGES 15/09/2020 Laŭ kvin NROj, privata kampo, kie virinoj en kontraŭleĝa situacio estas detenitaj je la nomo de la usona registaro, praktikas uterektomiojn sur tiuj migrantinoj. NROj plendis ĉe la usona registaro kaj denuncis ĉi-lundon...

de neniammilitointerni je 2020-09-15 20:24

Bertilo

PMEG 15.1 estas lanĉita

Mi ĵus publikigis version 15.1 de PMEG – la Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko.

Versio 15.1 estas la bazo por la nun jam mendebla dua eldono de PMEG kiel libro, sub la nova nomo PMEG 2020.

Pri la ŝanĝoj en versio 15.1 kompare kun la antaŭa provizora versio publikigita la 10-an de Aŭgusto vi povas legi en la paĝo Ŝanĝoj en PMEG.

Mi ankoraŭ ne disponigas elŝuteblan PDF-version de PMEG 2020, sed tia PDF ja aperos iom poste, eble en Decembro.

Ne maltrafu la okazon antaŭmendi la libron ĝuante la specialan antaŭmendan prezon.

Mi volas aparte danki al ĉiuj, kiuj subtenis min en mia amasfinancada kampanjo. Sen via helpo mi eble ne sukcesus finverki PMEG-on 2020. Brakumojn al vi ĉiuj! La kampanjo tamen ne estas finita. Mi plu laboras por Esperanto: pri la Tekstaro de Esperanto, pri vortaro.net kaj pri multo alia.

Krome PMEG 2020 neniel estas intencita kiel la fina versio de PMEG. Mi plu prilaboros kaj plibonigos PMEG-on. Sed post la tre intensa PMEG-laboro en la pasintaj du jaroj mi nun lasos PMEG-on en stabila formo dum iom da tempo.

de bertilow je 2020-09-15 19:27

La Balta Ondo

Koruso de emeritoj kantis Esperante en Pekina parko

koruso

Matene de la 5a de septembro, emerita koruso kantis en Esperanto en la parko Binhe de Pekino kun partopreno de pli ol tridek homoj. Ili kantis la himnon La Espero kaj la kanzonon Mia lando kaj mi en Esperanto kaj ekzerciĝis en Esperanta parolado.

Zhao Yunfeng

Fonto: El Popola Ĉinio

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Koruso de emeritoj kantis Esperante en Pekina parko appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-15 16:58

Esperanto.blog

Jen nova kraterego malkovrita sur Siberio

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

Ekde 2014 Ruslando spertas aperadon de grandaj krateroj sur sia teritotio, en la siberia regiono. Antaŭnelonge malkovrita de televidteamo aperis plia, kun profundo da 50 metroj, venigante sciencistojn tien. Laŭ la loka gazetaro ĝi estas la “plej impresiga” el tiuj 17 krateroj aperintaj en la lastaj jaroj en tiu regiono.

Vasily Bogoyavlensky, kiu estas tersciencisto ĉe la rusa esplorinstituto pri nafto kaj gaso de Moskvo, intervjue al la televidoreto Vesti Yamal klarigis, citante iun raporton de la scienca instituto Skolkov, ke tiaj krateregoj aperas pro la degelo de la glacia tavolo ĝis tiam daŭra, nome “ĉiamfrosta grundo”, kun sekva liberiĝo de la metano troviĝanta sub la glacio. “Koncernas (la kratero) spacon plenan je altpremita gaso, kiu delasas la kovrilan glacian tavolon”, tion li diris.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-15 13:54

Revuo Esperanto

Ĉiutage venas plia filmo, filmeto, programero de VEKI!


Iru al la jutub-kanalo de ILEI, kie vi povas spekti la programerojn de VEKI.
Esperanto+Edukado ILEI: https://www.youtube.com/c/EsperantoEdukadoILEI/
Ĉar VEKI daŭris 7 tagojn, ĉar ĉiu tago enhavis 12 horojn da elsendado, temas pri proksimume 80 programeroj. Jam nun aperas la unuaj, kaj la plusendado daŭros ĝis la 15-a de novembro. Do iru al la paĝo kaj abonu ĝin.
Tiu paĝo ankaŭ enhavas novaĵojn pri ILEI kaj filmojn pri pedagogio kaj lingvolernado. Do ne malhavebla ilo por vi!

de Redakcio je 2020-09-15 10:41

Stano

Kio efektive okazas en Belorusio?

Antaŭnelonge multaj homoj unuafoje eksciis ke tiu lando en Orienta Eŭropo ekzistas kaj nun ĝi jen kaj jen aperas en novaĵoj. La amaskomunikiloj kiel kutime enkadrigas ĝin en kliŝon por faciligi al la publiko mensan digestadon: kruela diktatoro, subtenata de la malica Putin, dum jardekoj subpremas sian popolon, kiu fine ekribelis kaj postulis demokration, kion Putin timegas. Sed ni lasu la kliŝojn al sencerbuloj kaj rigardu kio efektive okazas en Belorusio

Meritoj de Lukaŝenko 
Ili vere ekzistas kaj tion agnoskas eĉ liaj kontraŭuloj, almenaŭ tiuj honestaj. Li enposteniĝis en 1996 kiam li havis nur 29 jarojn kaj iĝis tiam la plej juna prezidanto en Eŭropo. Lerta manipulanto kaj ruza politikisto, li sukcesis trairi inter Scilo kaj Karibdo kaj fari tion, pri kio malsukcesis ĉiuj aliaj respublikoj de la eksa Sovetunio. Por komparo mi prenu la najbaran Ukrainion, kies ekonomio kaj sociala sistemo troviĝis je disfalo de Sovetunio en pli-malpli la sama nivelo.


Lukaŝenko ne lasis disrabi la nacian ekonomion forme de ĥaosa privatigado kiel tio okazis en Ukrainio, kie plejparto de entreprenoj trafis la manojn de privatuloj kaj estis simple neniigitaj (eĉ fizike), ilia multekosta maŝinaro tranĉita je pecoj kaj vendita kiel metalrubo kaj la konstruaĵoj detruitaj por ekhavi brikojn kaj slabojn, kaj liberigi spacon por aĉetcentroj kaj loĝdomoj. Danke al tio la ekonomio de Belorusio fartas sufiĉe bone, kion klare atestas la protestoj mem – pure politikaj, sen ajna sociala trajto. 


En la Indico de Homa Disvolviĝo de la Unuiĝintaj Nacioj, lastfoje publikigita en 2018, Belorusio okupas la 50-an lokon (49 – Rusio, 51 – Kazaĥio) kaj ĝia pozicio tiujare kreskis je 3 poentoj, dum Ukrainio estas en la 88-a loko (87 – Azerbajĝano, 89 – Domingo). En 1991 pokapa MEP en Belorusa SSR estis 1900 dolaroj kaj tiu en Ukraina SSR – 1980. Laŭ pokapa malneta enlanda produkto (MEP) Belorusio okupas la 92-an lokon en rangolisto de UN (91 – Ekvadoro, 93 – Fiĝio) dum Ukrainio estas en la 131-a (130 – Vanuatuo, 132 – Moldavio). La sama starto, sed malsama rezulto. 


En Ukrainio la politika elito simple disrabis la landon, pro kio aperis aro da oligarĥoj, kiuj fakte regas ĝin, dum prezidantoj kaj parlamentoj grandparte estas iliaj pajlopupoj. Por fortiri atenton de sia ĉiam pli malriĉa popolo de la veraj kulpuloj, oni prezentis al ĝi dum simbolojn: danĝeron (Rusio) kaj esperon (Eŭropo), lerte uzante la ukrainan naciismon, tradicie direktitan kontraŭ la rusoj, poloj kaj judoj. 


Lukaŝenko inverse elektis pli komplikan, sed efikan strategion. Li manovris inter Rusio kaj Eŭropa Unio, sekvante malnovan rusan proverbon: “Karesa bovido du bovinojn melkas”. Li ricevadis pruntojn de ambaŭ flankoj je favoraj kondiĉoj kaj, malsame ol liaj ukrainaj kolegoj, ne metis ilin en sian poŝon, sed vere uzis por la bono de la lando. La belorusa industrio kaj agrikulturo estis grandparte modernigitaj, same kiel infastrukturo kaj sociala sfero. Ĉiuj vizitantoj de Belorusio raportas pri mirindaj pureco, ordeco kaj alta kvalito de infrastrukturo. 


Kaj ne temas pri kazerna pureco kaj la armea etoso. Ĉu vi scias ke la eta Belorusio okupas la unuan lokon en Eŭropo laŭ la nombro de Ŝengen-vizoj? Belorusoj havas monon kaj emon vojaĝi, ili kun plezuro vizitas Eŭropon – kaj revenas hejmen. Latvio dum 30 jaroj de sendependeco perdis trionon de sia loĝantaro kaj revenis al nivelo de 1897. Loĝantaro de Ukrainio falas senhalte ekde 1994 (de 51 ĝis 41 milionoj). Dume loĝantaro de Belorusio preskaŭ ne reduktiĝis en la sama periodo (de 10,2 ĝis 9,4 milionoj), kaj eĉ tiun etan malkreskon kaŭzis propra al ĉiuj evoluintaj landoj malgranda naskokvanto dum migrada bilanco estas pozitiva. 


Oni penas prezenti Lukaŝenkon kiel subedukitan kamparanon, kiu pensas nur pri traktoroj kaj terpomoj. Sed efektive laŭ lia iniciato en Belorusio estis kreitaj la plej favoraj kondiĉoj por informadikaj teknologioj (IT), pro kio okazis ilia ne kresko, sed eksplodo. En 2017 Lukaŝenko subskribis ordonon pri kompleta laŭleĝigo de ĉifromono kaj ĉiuj rilataj operacioj. Belorusio estas unu el malmultaj landoj, kie eblas libere elmini, aĉeti, vendi kaj interŝanĝi ĉifromonon, kio allogis multe da firmaoj de la tuta mondo. IT-sektoro en 2019 konsistigis 6,5% de MEP kaj superis laŭ tiu indico plurajn tradiciajn sektorojn kiel ekzemple transporto aŭ fabrikado de konstruaj materialoj. Miloj da eksterlandaj programistoj ĝuas sian komfortan vivon en Belorusio kaj tute ne sentas sin kvazaŭ en prizono aŭ en triamonda lando. Mi aldonu ke strukturo de la ekonomio de Belorusio estas moderna. Laŭ datumoj de 2017 en ĝi dominis serva sektoro (51,1%) kaj industrio (40,8%), dum agrikulturo okupis nur 8,8%. 


La samon oni povas diri pri la sociala sfero, kie Lukaŝenko sukcesis konservi la ĉefajn socialajn garantiojn el la sovetia epoko. Nur 5,6% de la loĝantaro troviĝas sub mizero-sojlo kaj nur 4,8% ne havas laboron. Tio klarigas kial belorusoj malgraŭ havi eblecon vojaĝi libere al Eŭropo ĉiam revenas hejmen. Ili simple ŝatas sian vivon – la vivon grandparte kreitan danke al ilia senŝanĝa prezidanto. Oni povas nomi Lukaŝenkon la lasta diktatoro de Eŭropo, sed necesas memori ke la plej proksima analogo estas ne Francisco Franco, sed Lee Kuan Yew, reginta de 1959 ĝis 1990 kaj kreinta la modernan kaj prosperan Singapuron kiun ni tiom admiras nun.

Fuŝoj de Lukaŝenko 
Kial do homoj protestas? Ĉar Lukaŝenko kiel ĉiu homo havas siajn sukcesojn kaj fuŝojn. Li sukcesis pri ekonomio, sociala sfero kaj ekstera politiko. Sed li fuŝis pri la politiko interna. 


Li estis kaj plu estas sufiĉe populara (aserto ke nur 3% de la belorusoj subtenas lin estas propagandisma fabelo). Sed li deziris havi pli. Kiel ĉiu longdaŭra reganto li alkutimiĝis al sia seĝo, kunkreskis kun ĝi kaj plej multe timas ĝin perdi. Pro tio anstataŭ aranĝi liberan baloton (kaj gajni ĝin), li baras eventualajn konkurantojn kaj falsas la rezultojn. Li povus venki kun 60% en la unua balotrondo aŭ en la dua, sed li preferas prezenti al la mondo (kaj al si mem) fantaziajn 80%. Tio estas lia ĉefa fuŝo kaj kaŭzo de lia nuna fiasko. 


Homoj jam tediĝis vidi 26 jarojn la saman vizaĝon en televido. la belorusoj estas edukitaj, multe vojaĝas kaj ne komprenas kial ilia vivo tre proksimas al tiu de aliaj eŭropanoj krom unusola afero – manko de politika libereco? 


Antaŭ tiu ĉi baloto Lukaŝenko ekpanikis tiom, ke fuŝis ankaŭ en la ekstera politiko, kie li antataŭe agadis pli lerte. Kelkajn semajnojn antaŭ la voĉdono li anoncis ke KGB (jes, ŝtata sekurecservo en Belorusio plu nomiĝas tiel) raportis pri aresto de 33 dungitoj de la rusia militkompanio Vagner, kiuj laŭdire venis por aranĝi terorismajn atakojn kaj malstabiligi la situacion en la lando antaŭ la prezidenta baloto. KGB detektis ilin, ĉar ĉiuj ĉi maliculoj setliĝis en unu ripozejo, neniam drinkis kaj ĉie marŝis en militista uniformo. Amuze, ĉu ne? 


La legendo estis farita tiom fuŝe, ke eĉ la okcidentaj amaskomunikiloj emaj al kontraŭrusiaj akuzoj, ne multe disvastigis ĝin. Kaj certe neniu en Belorusio mem ekkredis je tio, do la pafo maltrafis ambaŭ celojn, nur koleriginte la Kremlon, kiu certe ne atendis tioman sendankemon de la homo, kies prospero grandparte estis provizita per la rusia subteno. 


Do post kiam Lukaŝenko sendis policon por kruele dispeli manifestaciantojn, li jam havis subtenon nek de Eŭropa Unio, nek de Rusio. Li restis sola kontraŭ la propra popolo kaj pro tio ektimis eĉ pli. 

Ĉu tio estas nova Majdano? 
Tutcerte ne kaj tion substrekas la opoziciaj gvidantoj mem. Svjatlana Ciĥanoŭskaja klare respondis al tiu demando: “Kiu parolas pri "majdano"? Nur de ekranoj de televidiloj. Neniu deziras iun "majdanon". Tio nur li [Lukaŝenka] timigas avinojn, avojn, homojn, kiuj spektas televidon, ke ni estas "majdanaĉuloj". Neniu el ni eĉ unu fojon diris la vorton "majdano”. 


Tio povas mirigi la okcidentan leganton, konsumintan multe da rakontoj pri la “revolucio de honesto” en Kievo, por kiu pereis “ĉiela cento” da kuraĝaj liberecbatalantoj, ktp. Sed la belorusoj konas la veron. En Ukrainio en 2014 okazis banala ŝtatrenverso, instigita de amasaj tumultoj fare de radikala opozicio, plejparte naciisma. Sekve de tio estis elpostenigita la prezidanto, kiun la ukrainoj mem elektis kaj kiu estis la dekstra mano de la antaŭa prezidanto Viktor Juŝĉenko, ricevinta sian postenon post la unua Majdano en 2004 (jes, la nuna “revolucio” estis jam la dua). 


Fakte tio estas normala cirklo en la politiko de la sendependa Ukrainio: oni elektas prezidanton kun amasa popola subteno kaj poste forpelas kiel perfidulon. Viktor Juŝĉenko mem estis enpostenigita kiel nacia heroo, sed kvar jarojn poste malgajnis la baloton, ricevinte nuran 5%. Similan cirklon oni povas vidi ankaŭ en Kirgizio kaj Kartvelio. 


Sed la plej grava diferenco estis en la etoso mem, en tiu naciisma histerio, kiu kaptis Ukrainion kaj ŝokis ĝiajn najbarojn, inkluzive la belorusojn, kiuj kun abomeno observis kiel en Ukrainio oni fakte malpermesis uzadon de minoritataj lingvoj en publika medio, gloras naziajn kunlaborantojn kaj starigas monumentojn al SS-divizioj


Ĉio ĉi estas tute ne akceptebla por la belorusa nacio, kiu fakte formiĝis antaŭnelonge, nur kadre de Sovetunio kaj danke al ĝi. Oni povas rakonti fabelojn pri la subpremado de la popoloj en Sovetunio fare de la rusa koloniismo, sed realo estas simpla: sen Sovetunio kaj rusoj ne aperus Belorusio kaj belorusoj. Cetere tio estis sufiĉe tipa historio – same neniam sur la mondomapoj ekzistis Kazaĥio, Turkmenio, Taĝikio aŭ Azerbajĝano kaj ĉiuj respektivaj nacioj estis kreitaj laŭ decido de Moskvo (kion ili preferas forgesi nun). 


Interesitoj povas ĉerpi pli detalajn informojn el la libro de usona historiisto Anders Rudling “The Rise and Fall of Belarusian Nationalism, 1906–1931”, do mi nur skizos la aferon. Loĝantaro de tiu ĉi regiono neniam konsideris sin aparta nacio, nek havis propran ŝtaton. Unuafoje tion instigis germanoj, kiuj okupis tiun ĉi areon dum la Unua mondmilito kaj klopodis ricevi subtenon de lokanoj. Sed la nuna Belorusio estis kreita en 1919 laŭ ordono de Moskvo. 


En sekvaj jaroj kadre de politiko de “indiĝenigo” (коренизация) oni kreis ĉiujn kondiĉojn por formi la belorusajn nacion kaj kulturon. Estis establitaj belorusaj eldonejoj, ĉiuj gazetoj iĝis beloruslingvaj, 94% de lernejoj en 1929 edukis sole en la belorusa (en 1917 ili tute ne ekzistis), la tuta korespondado en lokaj ŝtataj institucioj estis devige transigita al la belorusa, eĉ universitato en Minsko iĝis beloruslingva, kvankam antaŭe ĝi havis nur du instruistojn, kapablajn paroli beloruse. 


La origina Belorusio estis tro eta (proksimume kiel Minska provinco), do oni aldonis al ĝi pliajn regionojn, forprenitajn el Rusio kaj enloĝatajn de homoj, kiuj eĉ ne konis la belorusan. La aŭtoritatoj deklaris ke ili estas rusigitaj belorusoj kaj nun devas reveni al sia patrujo. Kiu ne deziris lerni en la belorusa devis forlasi lernejon, kiu ne deziris paroli kaj skribi beloruse – perdis postenon. La belorusaj ŝtato kaj nacio estis kreitaj rapide kaj tute nedemokratie, surbaze de areoj, kiuj grandparte apartenis al Rusio kaj estis enloĝataj de rusoj. 


Tio havas avantaĝojn kaj malvantaĝojn. Al la unuaj apartenas la belorusa naciismo – milda kaj pozitiva, celita por fortiĝo de la belorusa nacio, ne kontraŭ aliaj etnoj. Al ĝi mankas agreso kontraŭ la rusoj, poloj kaj judoj, tiom propra al la ukraina naciismo. La belorusoj sincere konsideras la rusojn frata popolo kaj la rusoj reciprokas ilin per siaj simpatioj kaj subteno. 


La ĉefa manko de la belorusa naciismo sekvas el ĝiaj bonaj trajtoj – mankas fanatikuloj, pretaj batali por ĝi. Se en Kievo al Majdano venis miloj da ukrainaj naciistoj pretaj mortigi kaj morti, do en Belorusio manifestacioj okazas semajnfine aŭ post labortago vespere kaj homoj foriras hejmen kiam ekpluvas. Eĉ kiam 200 mil protestantoj marŝis al la ŝtatoficejoj en Minsko, ili ne sturmis ilin, ĉar ĉia perforto estas kontraŭa al la belorusa naturo. 


“Ni havas civilizitajn metodojn por solvi la problemojn. Ni deziras ĉion fari laŭleĝe” diris Svjatlana Ciĥanoŭskaja, distanciĝante de la Majdano, kiu jam iĝis simbolo de nacia katastrofo en la regiono. 


Resume: la protestoj en Belorusio estas kaŭzitaj de ĝia arkaika politika sistemo kaj laceco pro tro longdaŭra prezidanteco de Lukaŝenko. Ili ne estas direktitaj kontraŭ Rusio aŭ la rusoj. Lukaŝenko pli similas al Evo Morales en Bolivio, kiu sukcesis en la ekonomia kaj sociala sferoj, sed fiaskis en la politika, falsante la balotojn anstataŭ honeste (mal)gajni kaj digne agnoski la popolan volon. Pro tio li pagas nun. 

Kio sekvos? 
Tio estas la plej komplika demando, ĉar kiel ni vidas temas pri la unika situacio, do ni ne havas ekzemplojn kiel solviĝis tiaj konfliktoj antaŭe. La protestoj daŭras jam plurajn semajnojn kaj apenaŭ grave malkreskos. Eŭropa Unio malagnoskis rezultojn de la prezidenta baloto kaj kvankam Lukaŝenko povas fajfi pri ĝiaj sankcioj, li certe komprenas ke la okcidenta pordo por li fermiĝis, plej verŝajne por ĉiam. 


Restis tiu orienta – Rusio (liaj esperoj pri Ĉinio plejparte fiaskis, ĉar ĉinaj investoj malmultas, same kiel la pruntoj). Li ĉiam ricevis subtenon de Rusio (politikan kaj ekonomian), ĉu ankaŭ ĉi-foje ĝi savos lin? Sed ĉi tie ekzistas du grandaj problemoj. 


La unua estas ke la rusianoj grandparte simpatias al la belorusaj protestantoj. Des pli ke ĝis nun la oficiala propagando ne kondamnis ilin amase kiel “okcidentajn dungitojn” kaj gazetaro raportis pri kruelaĵoj kontraŭ la manifestaciantoj sufiĉe kunsente. Krome diferenco inter ili kaj la ukrainaj naciistoj estas tro videbla kaj klara, kaj la protestoj mem estas tute pacaj. En Kievo tumultantoj atakis policon kun ŝtonoj kaj tranĉiloj, kaj vivbruligis policanojn surstrate. En Minsko homoj demetas ŝuojn antaŭ ekstari sur benkojn kaj prenas sakojn por kolekti rubojn post manifestacio. Eĉ ne unu aŭto estis detruita, eĉ ne unu vendejo disrabita kio ŝokas post vidi ĥaoson en Usono. Klarigo estas simpla: la belorusojn regas ne la senbrida detruemo kiun Erich Fromm konsideris sekvo de “netravivita vivo”. Ili vivas bone, sed deziras vivi pli bone kaj tio estas ilia rajto. 


La dua problemo estas ke Putin tute ne simpatias al Lukaŝenko, kiu montris sin stultulo, perdinta regadon super sia propra lando kaj perfidinta ĉiujn kaj ĉion. Li ne plu estas fidinda partnero kaj eĉ lia mensostato elvokas ĉiam pli da demandoj. 


Variantoj malmultas. La okcidentaj amaskomunikiloj aktive propagandas rakonton pri la rusa minaco, dirante ke Lukaŝenko estas pupo de Putin kaj ke Rusio revas aligi Belorusion kaj likvidi ĝin kiel sendependan ŝtaton. Tio estas fabelo. Mi jam diris ke Lukaŝenko estis memstara figuro sur la politika scenejo kaj nur en lastaj tagoj premo de Eŭropa Unio igis lin komplete subiĝi al Rusio kiel sia lasta espero. 


Sed eĉ pli gravas ke la rusoj mem tute ne deziras ekhavi pli da teroj kaj landoj. Ni jam havis ilin sufiĉe kaj scias ke tio estas tre multekosta, pena kaj sendanka afero. En Sovetunio la rusa popolo estis kerno de la ŝtato kaj la rusoj senĉese aŭdis ke ili devas helpi al la frataj popoloj en aliaj respublikoj – krei tie industriojn, evoluigi edukadon, modernigi infrastrukturon, likvidi diskriminacion de virinoj, lukti kontraŭ barbaraj tradicioj ktp. Milionoj da rusoj venis al Turkmenio kaj Kazaĥio, Armenio kaj Ukrainio por konstrui, instrui, produkti. Miloj da rusoj pereis pacigante lokajn popolojn, senĉese kveralantajn inter si. Dum multaj regionoj de Rusio plu uzis kiel fuelon multekostan kaj poluigan karbon, tiuj respublikoj jam ĝuis puran kaj malmultekostan gason, ricevitan el Rusio. Kaj kompreneble ili plu plendis pri la rusa dominado kaj ekspluatado kaj postulis sendependecon. 


Post la disfalo de Sovetunio, la rusoj finfine akiris sian propran ŝtaton kaj seniĝis je la devo iun senĉese helpi, instrui kaj protekti. Plejparto de la sendependiĝintaj respublikoj rapide malprogresis ekonomie kaj sociale, multaj etnoj tuj komencis buĉi unu la alian, kaj milionoj da iliaj rifuĝintoj kaj gastlaboristoj inundis Rusion. Dume en Rusio vivnivelo kreskis kaj la rusiaj junuloj ne plu mortas en foraj teroj, protektante armenojn kontraŭ azeroj, uzbekojn kontraŭ kirgizoj, turkojn kontraŭ uzbekoj ktp. Jam, sufiĉas por ni! 


Do ne mirindas ke laŭ lasta sociologia enketado, nur 17% de la rusianoj deziras ke Belorusio iĝu parto de Rusio dum 22% opinias ke la du landoj devas unuiĝi kun egalaj rajtoj kaj 43% diris ke entute neniu unuiĝo necesas kaj sufiĉas ke Rusio kaj Belorusio plu estu bonaj najbaroj. Fabelo pri la rusa imperiismo fiaskis – cetere same kiel ĉiuj fabeloj. 


Prognozi kun 100% certeco kompreneble ne eblas, sed mi supozas ke la afero evoluos tiel. Plej verŝajne nun la administracio de la rusia prezidanto jam intertraktas kun la belorusa opozicio. Kelkaj opoziciuloj fuĝis al Rusio kie ili formis sian oficialan komitaton, kio plian fojon konfirmas ke la belorusa opozicio mem ne konsideras Rusion minaco aŭ nepra aliancano de Lukaŝenko. 


Fakte por Rusio estas egale kiu regos en Belorusio, gravas nur ke tiu reĝimo ne estu direktita kontraŭ ĝi, ke la lando ne aliĝu al NATO kaj ke sur ĝia teritorio ne aperu usonaj militbazoj kiel tio okazis en Pollando, Estonio kaj aliaj landoj, kiuj ĝoje anstataŭis unu mastron per alia kaj nomis tion sendependeco. 


Okcidentaj amaskomunikiloj diras ke Putin timas estiĝon de demokratio en Belorusio, ĉar tio minacos lian propran potencon. Sed apenaŭ eblas imagi ion pli stultan. Demokratioj en Litovio, Latvio kaj Estonio ekzistas ekde 1991. Ĉu tio eĉ iomete zorgigis Rusion? Armenio havas tute liberajn balotojn kaj gazetaron – ĉu Putin ektimis? Eĉ en landetoj kiel Abĥazio kaj Sud-Osetio senĉese okazas politika baraktado, foje forme de amasaj protestoj. Kiu zorgas? 


En Rusio mem regule okazas amasaj protestoj kaj foje aŭtoritatoj cedas al iliaj postuloj. En la urbo Ĥabarovsko ekde la 12-a de julio regule okazas manifestacioj, dum kiuj oni skoldas Kremlon kaj Putin, foje en tre akraj vortoj. Polico ĝenas neniun kaj dekmiloj da homoj faras tion tute libere kaj senpune. En Baŝkirio lokaj aktivuloj manifestaciis kontraŭ planita elminado en monto, kiun baŝkiroj konsideras unu el siaj sanktaj simboloj kaj nun tiu plano estas nuligita kaj la monto mem deklarita natrurezervejo. 

Variantoj 
Se la opoziciuloj estos sufiĉe inteligentaj kaj lertaj, kaj sukcesos konvinki Rusion ke la nova Belorusio ne iĝos bombo ĉe la rusia sojlo, ili iĝos akcepteblaj partneroj. Lukaŝenko ricevos iun sensignifan, sed altan kaj bone pagatan postenon, kaj pasos reston de sia vivo en komforta domo ie apud Moskvo. Tio estus ideala solvo.


Sed povas esti aliel. Putin neniam cedas al ajna premo (tio ĝenerale estas parto de la rusa karaktero). Do se la premo kontraŭ li altiĝos, li povos insiste subteni Lukaŝenkon kiel solan rimedon kontraŭstari tiun premon kaj por montri ke li cedos al neniu. Tiukaze li plej verŝajne postulos ke Lukaŝenko subskribu interkonsentojn favorajn al Rusio, ekzemple pri pli profunda ekonomia integriĝo de la du landoj. Antaŭe Lukaŝenko ĉiam rezistis al tio, gardante suverenecon de Belorusio kiel garantiaĵon de sia potenco. Sed se li ne havos elekteblon, li subskribos ion ajn kaj Putin scias tion. 


La tria, kompromisa varianto, estas ke Putin donos al Lukaŝenko iun altan postenon, sed sur lian lokon starigos (per iuj politikaj kaj juraj manipuloj) sukcedonton, tute lojalan al Rusio kaj metos siajn homojn en ŝlosilaj postenoj de la belorusa ŝtato. Tio garantios al li ke Belorusio ne iĝos usona pajlopupo kaj plu servos kiel bufro inter Rusio kaj Eŭropa Unio. 


Povas esti ankaŭ la kvara, la plej malbona varianto. Putin povas decidi ke mankas alternativo al Lukaŝenko, do necesas subteni lin laŭ la fama usona principo: “Eble li estas aĉulo, sed li estas nia aĉulo”. Tiukaze li donos al Lukaŝenko monon, sendos aron da lertaj politikaj kaj ekonomiaj konsultantoj kaj atendos ĝis ĉio trankviliĝos por dum sekvaj jaroj prepari fidindan sukcedonton por la belorusa prezidanto. 


Eŭropa Unio kondutos kiel maljuna hundo, kiu plu grumblas, sed jam ne mordas. La opoziciuloj jam montris sin ege malspertaj kaj nedecidemaj, do nekapablaj preni la potencon perforte. Iliaj gvidantoj timeme fuĝis el la lando, do la amasoj gvidas sin mem, kio apenaŭ daŭros longe. Kaj eĉ se daŭros – tio ne estas granda problemo kiel montris la rusia sperto en Ĥabarovsko. La protestantoj malsukcesis aranĝi tutlandan strikon aŭ bloki la ĉefajn vojojn, do ili povas tumulti plu sen serioze ĝeni Lukaŝenkon.  La sola rezulto de ilia tumultado estis ke ili komplete fordonis Lukaŝenkon en la manojn de Putin. Kaj nun sole de la rusia prezidanto dependas kiel evoluos la tuta afero. Kiu el tiuj prognozoj realiĝos? La vivo montros. Kaj plej verŝajne tio okazos tre baldaŭ.

de Stano Belov (noreply@blogger.com) je 2020-09-15 02:30

2020-09-14

Esperanto.blog

Biden nomas la prezidanton Trump “klimata krimbruliganto”, parolante pri la arbaraj fajroj kaj klimata ŝanĝo

Tiu teksto baziĝas sur angla lingva artikolo

Dum arbaraj brulegoj furiozas tra la usona okcidenta marbordo, Joseph R. Biden Jr. lundon atakis la bilancon de prezidanto Trump pri klimata ŝanĝo, nomante la prezidanton “klimata krimbruliganto” kies neaktiveco kaj neado nutris detruon.

En parolado en Delavaro, S-ro Biden rekte ligis la flamojn kiuj delokigis milojn da homoj al klimata ŝanĝo, kaj li ankaŭ parolis pri inundoj en la ŝtato Mez-okcidento kaj uraganoj laŭ la golfa marbordo. Li klopodis pentri duan Trump-mandaton same damaĝan por la ĉirkaŭurboj, renversante atakon kontraŭ li farita de la prezidanto.

“Se ni havas pliajn kvar jarojn da klimata neado de Trump, kiom da ĉirkaŭurboj estos bruligitaj en arbarofajroj?” S-ro Biden demandis. “Kiom da ĉirkaŭurbaj kvartaloj estos inunditaj? Kiom da ĉirkaŭurboj estos forblovitaj en superŝtormoj? “

Li daŭrigis: “Se vi donos al klimata krimbruliganto kvar pliajn jarojn en la Blanka Domo, kial iu surprizus se ni havas pli da Usono flamanta? Se vi donos al klimata neado kvar pliajn jarojn en la Blanka Domo, kial iu mirus, kiam pli da Usono subakvos? “

La parolado de S-ro Biden, farita ekstere ĉe la Delavara Muzeo pri Natura Historio en Wilmington, okazis dum S-ro Trump vojaĝis al Kalifornio kaj renkontis gubernatoron Gavin Newsom kaj aliajn oficialulojn por informado pri la detruaj arbarofajroj.

S-ro Trump ricevis intensan kritikon pro tio, ke dum pluraj semajnoj malsukcesis mencii la flamojn, kiuj detruis partojn de Kalifornio, Oregono kaj Vaŝingtona ŝtato. La prezidanto, kiu nomis klimatan ŝanĝon trompo, ofte esprimis skeptikon pri la scienca konsento pri tio, ke varmiĝaj tutmondaj temperaturoj plimalbonigas arbarajn fajrojn.

Kampanjante en Nevado ĉi-semajnfine, S-ro Trump sugestis, ke kulpas arbaro-administrado, kaj en aŭgusto li minacis reteni federacian helpon al Kalifornio pro ne aŭskulti siajn sugestojn pri administrado de arbaroj.

En sia parolado, S-ro Biden kritikis S-ron Trump pro sia “malestimo al scienco kaj faktoj”, prezentante klimatan ŝanĝon kiel alian areon, kie la prezidanto malsukcesis doni gvidadon antaŭ krizo. Li pledis por trakti la redukton de fosiliaj brulaĵoj kiel nepartian aferon, kiu povus krei fabrikajn laborpostenojn kaj konservi la planedon samtempe.

“Ni devas agi kiel nacio,” diris sinjoro Biden. “Ne devus esti tiel malbone, ke milionoj da usonanoj vivas en la ombro de oranĝa ĉielo, kaj demandas: ‘Ĉu finjuĝo estas ĉi tie?'”

de Guillaume Vera-Navas je 2020-09-14 23:15

Neniam milito inter ni

Orienta Afriko: la projekto de la firmao Total: minaco kontraŭ la medio kaj miloj da personoj

(ANTOINE LORGNIER / ONLY WORLD) 14/09/2020 En raporto nomita : “Petrolo en Orienta Afriko: la komunumoj en danĝero" , la Internacia Federacio por Homaj Rajtoj (IFHR) unuflanke kaj Oxfam aliflanke prezentas la rezultojn de du efik-studaĵoj dujaraj en la...

de neniammilitointerni je 2020-09-14 19:50

La Balta Ondo

Luis Obando kaj Jahir Cataño: Indiĝena Romanco

indiĝena romanco

Luis Obando kaj Jahir Cataño (Kolombio) gajnis la unuan lokon en la oka Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj, kiu okazis en 2020 kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020), per la kanto Indiĝena Romanco en la kategorio “Aĝo 19-54 koruso/ensemblo”. La prezento de la premiitoj de la oka Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj okazis la 12an de septembro ĉe http://ecem.com.pl/.

La festivalon organizas Eŭropa Centro de Interkultura Edukado sub la gvido de Małgorzata “Małgosia” Komarnicka, kun aŭspicioj de UEA, ILEI, Eurokka kaj aliaj grupoj.

La kanto Indiĝena Romanco estis verkita de la kolombia majstro Luis Antonio Diago Montilla. La tradukon en Esperanton faris Luis Obando. Kantis kvinvoĉe Luis Obando kaj Jahir Cataño. Ĝi estas spektebla kaj aŭskultebla en Jutubo ĉe la suba adreso.

Fonto: https://youtu.be/Inf2MIurvvE

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Luis Obando kaj Jahir Cataño: Indiĝena Romanco appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-14 19:31

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Lupo kaj vulpo (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

  

Fratoj Grimm
Lupo kaj vulpo


Lupo havis vulpon ĉe si, kaj tion, kion la lupo deziris, tion la vulpo devis plenumi, ĉar ĝi estis la pli malforta, kvankam la vulpo volonte estus libera de la mastro. Okazis, ke ili ambaŭ iris tra arbaro. Jen diris subite la lupo: „Ruĝvostulo, havigu ion por manĝi, aŭ mi voros vin mem.“

La vulpo respondis: „Mi scias kamparanan korton, kie estas kelkaj ŝafidoj, se vi havas emon, ni kunprenos ŝafidon.“

La vulpo konsentis. Ili iris tien, kaj la vulpo ŝtelis la ŝafidon, portis ĝin al la lupo kaj tuj foriĝis. La lupo manĝis ĝin, sed ĝi ankoraŭ ne estis kontenta, sed volis havi alian ŝafidon aldone. Tial ĝi reiris por forporti ĝin. Sed, ĉar ĝi faris tion tre mallerte, la patrino de la ŝafido rimarkis ĝin kaj komencis terure laŭte bleki kaj bei, tiel, ke la kamparanoj alkuris. Ili trovis la lupon kaj traktis ĝin tiel draste per batoj, ke ĝi lamante kaj hurlante aperis ĉe la vulpo.

„Vi vere mistifikis min“, ĝi diris: „Mi volis forpreni alian ŝafidon, sed jen la kamparanoj surprizis min kaj traktis krude mian felon.“

La vulpo respondis: „Ja kial vi estas tiom nesatigebla?“

Je la sekva tago ili iris denove kune, ĉifoje en la kampoj.

La avida lupo diris denove: „Ruĝvostulo, havigu ion por manĝi, aŭ mi voros vin mem.“

La lupo respondis: „Mi konas kamparanan domon, kie la dommamstrino bakos vespere patokukojn, de tiuj ni ŝtelu kelkajn.“

Il iris tien kaj la vulpo ŝteliris ĉirkaŭ la domo, rigardis kaj flaradis tiom longe, ĝis kiam ĝi trovis, kie staras la pelvo. Poste ĝi tiris ses patokukojn malsupren kaj portis ilin al la lupo.

„Jen, manĝu!“ ĝi diris kaj foriris.

La lupo glutis la patokukojn per unu fojo kaj diris: „Ha, ili bongustas tiom, ke mi bezonos pli da ili.“

La lupo iris en la korton kaj tie ŝiris la tutan pelvon malsupren, tiel, ke ĝi dissaltis en pecojn. Tio kaŭzis grandegan bruon, tiel ke la mastrino elvenis, kaj kiam ŝi ekvidis la lupon, ŝi alvokis la homojn. Tiuj rapide alkuris kaj traktis ĝian felon tiom, ke ĝi fuĝis laŭte hurlante kun du lamaj kruroj en la arbaron kaj al la vulpo.

„Fiulo, vi terure mistifikis min!“ ĝi kriis, „La kamparanoj kaptis min kaj kvazaŭ tanis mian felon.“

Sed la vulpo respondis: „Kial vi estas tiom nesatigebla?“

Je la tria tago, kiam ili estis kune ekstere, kaj la lupo lamiris nur pene antaŭen, ĝi tamen denove diris: „Ruĝvostulo, havigu ion por manĝi, aŭ mi voros vin mem.“

La vulpo respondis: „Mi konas viron, kiu buĉis hejme. Kaj la salita viando kuŝas en barelo en la kelo. Tion ni ŝtelu.“

La lupo diris: „Sed mi kuniros tuj, por ke vi helpu al mi, se mi ne povos fuĝi.“

„Pro mi“, diris la vulpo kaj montris al ĝi la trukojn kaj vojojn, per kiuj ili fine atingis la kelon. Tie la viando abundis, kaj la lupo tuj komencis manĝi kaj pensis: „Ĝis kiam mi ĉesos manĝi, forpasos sufiĉe da tempo.“

Ankaŭ la vulpo havis bonan apetiton, sed ĝi ĉirkaŭrigardis ĉie kaj ofte ĝi kuris al la truo, tra kiu ili eniris, tie ĝi provis, ĉu ĝi ankoraŭ estas sufiĉe svelta por tragliti.

La lupo diris: „Kara vulpo, diru al mi, kial vi tiom kuradas kaj saltas eksteren kaj internen?“

„Mi ja devas rigardi, ĉu iu venos“, la ruzulo respondis. „Ja ne voru tro.“

La lupo diris: „Mi foriros nur tiam, kiam la barelo estos malplena.“

Intertempe venis en la kelon la kamparano, kiu aŭskultis la bruon kaŭzatan de la saltoj de la vulpo. La vulpo, kiam ĝi ekvidis lin, saltis tuj per unu fojo tra la truo eksteren, la lupo volis sekvi ĝin, sed ĝi manĝigis sin tiom dika, ke ĝi ne plu povis traŝovi sin, sed firmkroĉiĝis. Jen la kamparano venis kun bastono kaj mortbatis la lupon. Sed la vulpo saltadis en la arbaron kaj estis ĝoja, ke ĝi liberigis sin de la nesatigebla lupo.


 

Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Wolf und der Fuchs“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk
 



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-14 15:42

Libera Folio

Kvar aŭtoroj renkontos sian publikon

Oleg Ĉajka el Moskvo estos la gvidanto de la unua reta Literatura forumo de UEA en mardo. En ĝi partoprenos kvar el la plej konataj nuntempaj Esperantaj aŭtoroj. Ni petis Oleg rakonti, pri kio temas.

Mikaelo Bronŝtejn, Spomenka Štimec, Anna Löwenstein kaj Jorge Camacho partoprenos la unuan Literaturan forumon. Fotoj: Renardo la vulpo retejoj de Spomenka Štimec kaj Anna Löwenstein, Ziko van Dijk.

En mardo la 15-a de septembro ekde 16.00 UTC (18.00 mezeŭropa somera horo) okazos la unua sesio de Literatura Forumo, organizita de la komisiito de UEA pri Kulturo Claude Nourmont.

Partoprenos la aŭtoroj Jorge Camacho, Mikaelo Bronŝtejn, Anna Löwenstein kaj Spomenka Ŝtimec. La diskuton gvidos Oleg Ĉajka el Moskvo. Libera Folio petis lin rakonti, pri kio temas.

Libera Folio: Kion celas la Literatura Forumo?

Oleg Ĉajka: – La celoj de la Literatura Forumo estas kelkaj. La ĉefa estas (pli)konatigi la vastan E-publikon kun niaj famaj verkistoj kaj iliaj verkoj. Oni konu la elstarajn aŭtorojn je vizaĝo.


Oleg Ĉajka. Foto: Privata

– Krome, tre gravaj celoj estas inspiri la homojn al plia legado de Esperanta literaturo kaj iujn al la verkado: mi ŝatus vidi freŝajn kreantojn en nia lingva komunumo. Mi planas por tio informi la homojn pri la okazantaj literaturaj konkursoj kaj pri la periodaĵoj/retejoj, kien eblas sendi iliajn verkojn.
Nemalgravas ankaŭ, ke la prezentotaj aŭtoroj povos
senti la atenton kaj varman reagon flanke de ilia legantaro kaj inspiriĝi al plia verkado.

Kiu estas via rolo en la afero?

– En tiu ĉi somero mi tre aktivis en la reto por plia popularigo de la Esperanta literaturo: mi instruis E-literaturon kaj kulturon en SES (samkiel pasintjare), poste gvidis kaj subtenis multajn literaturajn rondojn dum la VK.

– Lige kun tio Fernando Maia proponis al mi organizi la Literaturan Forumon. Mi jam havis en la kapo iujn ideojn por tio kaj aktive engaĝiĝis en la aferon. En ĝi partoprenas kelkaj pliaj personoj diversgrade. Mia rolo estis proponi kaj kolekti la aŭtorojn, intertrakti kun ili la programon kaj eblan tempon, gvidi la forumojn, idei kaj realigi la ontan aktivadon.

Por kio laŭ vi estas bezonata Esperanta literaturo?

– Ni bezonas la literaturon, ĉar tiel reliefiĝas la Esperanta kulturo, la Esperanta animo. Krome, la literaturo estas produkto lingva. Pere de la verkoj estas polurata kaj eksperimentata nia lingvaĵo.
Ankaŭ, por la lingvouzantoj tio estas bona eblo diversnivele praktiki la lingvon kaj altigi sian lingvonivelon.

– Mi tre volas, ke la Esperanta literaturo plu evoluu kaj riĉiĝu. Kaj la Literaturaj Forumoj estas nur la unuaj paŝoj laŭ tiu bela kaj interesega vojo.

La evento okazos per Zoom kaj estos samtempe vivelsendata per la ĉefaj komunikkanaloj de UEA.

de Redakcio je 2020-09-14 14:02

Esperanto.blog

Malalta teknologio, “vivi pli bone kun malpli”

Suna forno en sahela landoSuna forno en sahela lando

Tiu artikolo baziĝas sur franclingva tribuno de Claire Gerardin, franca konsultisto pri komunikado, specialisto pri novaj teknologioj

Fronte al la hipotezo de kolapso de industria civilizo, pli kaj pli multaj fakuloj proponas uzi malpli avidajn teknologiojn, kaj precipe pli simplajn ol la altnivelaj promesoj de alta teknologio, observas la konsultisto.

Klimata ŝanĝo, elĉerpo de resursoj, specioj kaj biodiverseco, sed ankaŭ malfortikeco de la socia kaj ekonomia sistemo: por kolapsologoj, la industria erao atingis siajn limojn. Ili vidas tion kiel necesegon por malkresko, male al la “teknika-solvista” aliro, kaj precipe pledas por adopti malaltan teknologion.

Kolapsologio estas transdisciplina aliro disvolvita, en Francio, de la Momenta Instituto, kreita de Yves Cochet, matematikisto kaj eksministro pri regiona planado kaj la medio. Ĝin antaŭenigis Pablo Servigne, agronomo kaj biologo, kaj Raphaël Stevens, sperta pri la fortikeco de sociekologiaj sistemoj, per sia eseo Kiel ĉio povas kolapsi (2015). Ĝi inkludas la studon pri la kolapso de industria civilizo, ankaŭ konata kiel “Antropoceno”, kaj pri kio povus sekvi ĝin.

Dum la teorio de kolapso estas nova, la zorgoj pri la media krizo ne estas. Kaj nia tempo ne estas la unua, kiu vekas ĝian ekologian konscion (Enkonduko al media historio, de Jean-Baptiste Fressoz, Frédéric Graber, Fabien Locher, Grégory Quenet, 2014). En la 18a jarcento, oni jam estis maltrankviligitaj de la trafo de senarbarigo sur la klimato; kaj en la 19a jarcento, antaŭ la agrikultura tutmondiĝo, de la grunda elĉerpiĝo kaj risko de malsato.

Estas meze de la 20a  jarcento, ke la konstato de la ebla disfalo de industria civilizo emerĝas. Fakuloj publikigas eseojn, kiuj vendiĝas po milionoj, eĉ dekmilionoj da ekzempleroj por iuj: Nia Prirabita Planedo, de natursciencisto Fairfield Osborn (1948), Vojo al Postvivo de ekologiisto William Vocht (1948), La Loĝantaro-Bombo de biologo Paul Erlich (1968), aŭ la raporto Meadows, titolita La Limoj de la kresko (1972), komisiita de la internacia pensfabriko Klubo de Romo al esploristoj ĉe la Masaĉuseca Instituto pri Teknologio (MIT).

“Kornukopia” vizio

Hodiaŭ, fronte al la ekologia krizo, multaj sciencistoj vidas novigadon kaj novajn teknologiojn kiel la solvon. Sed ĉi tio ne estas la opinio de Philippe Bihouix, inĝeniero, membro de la estraro de la Momentum Institute, aŭtoro de La Feliĉo estis por morgaŭ, kiu denuncas la promesojn de “beataj tekniksolvistoj”. Li kritikas ĉi tiun “kornukopian” vizion – el la latina cornu copiae, korno de abundo – laŭ kiu progreso kaj teknologia novigado devas permesi al la homaro plenumi ĉiujn siajn bezonojn senfine.

Prefere li proponas serion de konkretaj aranĝoj (redukto de la grandeco de aŭtoj, starigo de media imposta politiko, malpermeso de forĵeteblaj pakoj), kaj novan utopion, konsistante el malrapideco kaj simpleco, por ekzameni niajn nociojn de komforto kaj deziro, sed ankaŭ novajn homajn ligojn.

Li ankaŭ rekomendas la disvolviĝon kaj uzon de malaltaj teknologiaj solvoj. Ĉi tiuj simplaj teknikoj celas ebligi vivi pli bone kun malpli, kuraĝigi kunlaborajn manierojn de konsumo kaj produktado, kaj ŝanĝi nian rilaton al teknologioj instigante nin pli sobra uzo de ili.

Multaj kompanioj kaj noventreprenoj en la socia kaj solidara ekonomio (SSE), kaj civitanaj movadoj por libera programaro laboras pri ĝi. La revuo Socialter (La estonteco estos malaltteknologia, speciala eldono n°6, majo-junio 2019) listigas plurajn el iliaj iniciatoj. Ekzemple, en la aŭtomobila sektoro, iuj noventreprenoj sukcesis fabriki elektrajn veturilojn pezantajn 425 kg, kontraŭ du tunoj averaĝe por modeloj de la nunaj ĉefaj fabrikantoj.

Akvaponiko, hidroponiko kaj aeroponiko

Por konstruaĵoj, kiuj reprezentas 45% de energikonsumo kaj produktas pli ol 25% de emisioj de forcejaj gasoj, arkitekturaj firmaoj vetas pri reveno al biobazaj materialoj: ligno, tero, kanabo, aŭ eĉ pajlo. Kaj pri sobraj aparatoj kiel natura ventolado, vegetalado de surfacoj, riverakva kolektado, sunaj akvovarmigiloj kaj hejtiloj, recikligaj duŝejoj, kloakaĵaj fito-purigaj sistemoj, ktp.

En agrikulturo, kreskas la disvolvo de teknikoj en “pono” (ponos, kiu signifas laboron en la greka). Akvaponiko (la kultivo de plantoj en simbiozo kun fiŝoj), hidroponiko (legoma kultivado sen grundo kaj per nutranta likvo), aeroponiko (sengrunda legoma kultivado per nutranta brumo) ebligas ŝpari ĝis 90% de akvo kompare kun konvencia agrikulturo.

En cifereca teknologio, kiu respondecos pri 7 ĝis 8% de forcej-efikaj gasaj emisioj en 2025, kaj kiu minacas elĉerpi rarajn metalajn resursojn (kupro, stano, raraj teroj, ktp.), novigoj disvolviĝas ankaŭ. Kiel la Raspberry Pi, komputilo granda kiel kreditkarto, de kiu jam vendiĝis 25 milionoj da kopioj, kaj kiu konsumas tre malmulte da elektro kaj uzas reuzatan aparataron. Kaj la probableca procesoro konceptita de esploristo Avinash Lingamneni, kiu, spite de kelkaj cimoj preskaŭ nerimarkeblaj por la uzanto, estas dek kvin fojojn malpli energia intenso ol tradicia procesoro.

Ĉi tiuj novigoj povus multiĝi, precipe danke al la estonta malaltteknologia Skol, kiu malfermis en la aŭtuno de 2019 en Guingamp (Bretonio, Francio) aŭ en la Malalta teknologio-Laboratorio kiu ofertas malfermafontan esploran kaj dokumentan programon (senpaga aliro) por promocii sukcesajn iniciatojn.

de Guillaume Vera-Navas je 2020-09-14 13:17

62-jaraĝa pitono demetis ovojn estante de pli ol 15 jaroj sen interrilato kun vir-serpentoj

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

Malgraŭ tio, ke iu 62-jara serpento de la speco reĝa pitono de pli ol 15 jaroj restas sen interrilato kun vir-serpentoj, fine de la 7-a monato ĉi-jare ĝi demetis sep ovojn en la bestoĝardeno de St. Louis, de la usona subŝtato Misurio.

Laŭ tiu bestoĝrardeno, la reproduktado tia neseksa en tiu speco estas nekutima, sed ne tro. Cetere la ina serpento kapablas konservi spermon antaŭe akiritan, por estonta uzo. Pri la sep ovoj de tiu pitono, kiu estas konsiderata la plej aĝa serpento ĉe bestoĝardeno tutmonde: du malsukcesis, tri restas ĉe kovilo kaj du estis forsenditaj al gena esploro.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-14 12:04

Diversteme

Venezuelaj Realoj

En la historio de la homaro ĉiam estis multaj manieroj por regi socion; multaj registaroj uzas strategiojn diversmaniere por daŭrigi sian povon aŭ por atingi siajn celojn. Unu el tiuj manieroj estas propagando pere de multaj mesaĝoj kaj manipulitaj informadoj kiuj estas montritaj al la popolo ĉiutage. Per tiu propaganda sistemo registaro volas ke la popolo kredu kaj fidu ilin, eĉ ke personoj agadu laŭ iliaj konkretaj planoj.

Venezuela flago

De multaj subpremaj politikaj sistemoj ĝis Venezuelo, la ŝablonoj de socia rego estas same: ĉiuj uzas amaskomunikilojn. La nazia Ministro de Komunikado Joseph Goebbels (1942) ĉiam diradis: “Diru unu mensogon milfoje, kaj ĝi estos veraĵo…” Bedaŭrinde la nazia registaro uzadis tion por gajni subtenon de la germana popolo kaj tiel atingi la malklarajn celojn de Hittler. Ankaŭ, Stalin lernis de Lenin ke “bondirataj vortoj, bonfaritaj bildoj kaj diradi mesaĝojn milfoje estas la plibona propagandilo por regi la popolon, doktrini konsciencojn kaj favori adorecon al gubernatoro”. Ŝajnas ke tiuj ŝablonoj rezultadis multfoje en siaj landoj.

En Venezuelo okazas preskaŭ same. Registaro uzas oficialajn amaskomunikilojn por diskonigi la pozitivan flankon de “venezuela revolucio” tramonde, tiuj amaskomunikiloj havas editorajn liniojn kiujn favoras la registaron kaj montras nian landon kiel mirindan landon en Sudameriko. Por regi la popolon laŭ iliaj celoj, nia registaro ŝanĝis eĉ semantiko de vortoj por ke ni ĉiuj komprenos aferojn kiel registaro prezentas ilin. Ekzemple, antaŭ kvin jaroj ni konadis la vorton “Ekonomia Milito” por referenci al mankosituacio de medicinaĵo kaj manĝaĵo, la fuŝado je servoj (elektroenergio, akvo, telefonservoj, interreto,gasoservo, ktp), ankaŭ por referenci al la sociaj kaj ekonomiaj problemoj kiujn ili estigas. Tiuj situacioj malbonigis la venezuelan vivkvaliton. Venezuela registaro ankaû uzadas la vorton “Socia Protektado” por krei nacian regosistemon konata kiel “KartoPatrujo” (Carnet de la Patria, hispane) kie ĉiuj personoj kiujn volas ricevi sociajn kaj ŝtatajn helpojn (subvencita manĝaĵo, benzino, medicinaĵo, monhelpo, ktp) devas matrikuli sin en tiu sistemo.

Estas certe kaj tre konata ke eĉ en la plej kapilatistaj landoj de la mondo ekzistas ŝtataj politikoj de socia protektado por miloj/milionoj da malriĉaj personoj kiujn loĝas tie; tamen, la “socia protektado” estas uzata en Venezuelo por ĉantaĝi la popolon kun politikaj kaj balotadaj celoj. Do, se vi ne havas la KartoPatrujon (Carnet de la Patria, hispane) vi ne havos emerituron; se vi ne estas matrikulata vi ne estos kuracota kiel graveda virino; en lastaj balotadoj la KartoPatrujo estis uzita por pligrandigi voĉdonojn favore al la registaro, kaj ĝi ankaŭ estas uzata por manipuli personojn. Publikaj kaj registaraj funkciuloj  diradas: “Vi perdos socian protektadon kaj bonaĵojn se vi ne matrikulas vian voĉdonon kun la KartoPatrujo” (Carnet de la Patria, hispane).

Kartopatrujo (Carnet de la Patria, hispane)

En ĉiuj komunumoj de la tuta lando estis kreitaj Lokaj Komitatoj de Disdoneco kaj Produktado (CLAP, hispane) kun la celo “disdoni egalece” manĝaĵon kiun alvenas a la komunumoj. En normalaj landoj tio ne okazas ĉar salajroj sufiĉas (preskaŭ ĉie en la mondo) por aĉeti manĝaĵon, medicinaĵon, pagi luadon, servoj, ktp., kaj ankaŭ ekzistas sufiĉe da liberecoj por elekti kion oni volas manĝi; tamen, ĝi ne okazas ĉi tie. En Venezuelo mankadas manĝaĵo danke al malbonaj ekonomiaj kaj politikaj decidoj, tiel registaro preparas sakojn de manĝaĵo por disdoni al la popolo samkiel okazis en la Sovietunio de Stalin en la jaroj 1920 kaj 1930; ili regas la popolon kiel agadis malnovajn diktatoriojn. En Venezuelo registaro ankaŭ elproprigis multe da malgrandaj kaj grandaj entreprenoj kiuj nun produktas nenion danke al la malbona decidoj kaj agadoj de siaj kondukuloj.

Lokaj Komitatoj de Disdoneco kaj Produktado (CLAP, hispane)

Danke al tiu agmaniero la popolo ĉiutage pensadas pri siaj bezonaĵoj anstataŭ pensi pri vivi libere. Simon Bolívar multfoje diris ke “senscia lando estas blinda ilo de sia detruado mem”.

Se vi interesiĝas pri subteni miajn esperantajn projektojn, mi invitas vin fariĝi mia subtenanto ĉe Patreon kaj Paypal

Senfinajn dankojn al la aktivuloj de la Projekto Myriado, kiuj ankaŭ subtenas ĉi tiun agadon intelektan en esperanto…

de jezerdorante je 2020-09-14 02:56

2020-09-13

Neniam milito inter ni

Irano: «Nejuste celita», la irana ĉampiono de luktado Navid Afkari estis ekzekutita

13/09/2020 Akuzita, ke li ĝismorte ponardis sekurecan agenton en Ŝirazo dum la manifestacioj de 2018, Afkari, populara figuro de la irana sporto-medio, estis kondamnita je morto. La irana justico elsendis liajn konfesojn ĉe televido, sed la luktisto deklaris,...

de neniammilitointerni je 2020-09-13 20:15

Revuo Esperanto

Pretas la voĉlegita septembra numero de la revuo Esperanto


Luis Obando - respondeculo de UEA pri la voĉlegado de la revuo Esperanto

Pretas la voĉlegita septembra numero de la revuo Esperanto
La tekstoj estas legitaj de volontuloj de pluraj landoj por vidhandikapitoj kaj eventuale estas uzindaj ankaŭ por plibonigi aŭskultan komprenon de Esperanto.
Ekde ĉi tiu numero ankaŭ eblas legi kelkajn tekstojn dum la aŭskultado per la sama retejo.
Ĝuu https://uea.org/revuoj/sono

de Redakcio je 2020-09-13 19:37

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Dianto (fabelotraduko laŭ la lasta versio)



Fratoj Grimm
Dianto



Vivis reĝino, kiun Dio riglis tiel, ke ŝi ne naskis infanojn. Tial ŝi iris ĉiumatene en la ĝardenon kaj petis Dion en la ĉielo, ke li donacu al ŝi filon aŭ filinon. Jen venis anĝelo el la ĉielo kaj diris: „Estu kontenta, vi havos filon, kies deziroj plenumiĝos, ĉar tio, kion li deziros en la mondo, li ricevos.“

Ŝi iris al la reĝo kaj sciigis al li la ĝoĵan mesaĝon, kaj kiam la tempo pasis, ŝi naskis filon kaj la reĝo tre ĝojis.

De tiu tempo ŝi iris ĉiumatene kun la infano en la bestoĝardenon kaj lavis sin ĉe puto kun klara akvo. Iam, kiam la infano jam iom pli aĝiĝis, okazis, ke ĝi kuŝis sur ŝia sino kaj ŝi ekdormis. Jen venis la maljuna kuiristo, kiu sciis, ke tio, kion la infano deziras, plenumiĝos. Li rabis la infanon, prenis kokinon kaj disŝiris ĝin kaj gutigis ties sangon sur ŝian antaŭtuketon kaj la robon. Poste la kuiristo forportis la infanon al kaŝita loko, kie nutristino devis trinkigi ĝin. Poste li kuris al la reĝo kaj akuzis la reĝinon, ke ŝi lasis rabi la infanon per sovaĝaj bestoj. Kaj kiam la reĝo vidis la sangon je ŝia antaŭtuketo, li akceptis tion kiel puran veron kaj koleriĝis tiel, ke li ordonis konstrui altan turon, en kiun radiis nek suno nek luno. Kaj li ordonis ĵeti kaj enmasoni sian edzinon en ĝin. Tie ŝi sidu sep jarojn sen manĝo kaj trinkaĵoj kaj malsatmortu tie. Sed Dio sendis du anĝelojn en la formo de du blankaj kolomboj, kiuj ĉiutage devis dufoje flugi al ŝi kaj alporti la manĝon kaj la trinkaĵojn, ĝis kiam la sep jaroj estos pasintaj.

Sed la kuiristo pensis: „Se la infano havas dezirojn, kiuj plenumiĝos, kaj mi estas ĉi tie, li facile povus malfeliĉigi min.“

Tial li foriris de la kastelo kaj iris al la knabo. Tiu estis jam tiel granda, ke li povis paroli. Kaj la kuiristo diris al li: „Deziru al vi belan kastelon kun ĉio, kio apartenas al ĝi.“

Kaj apenaŭ la vortoj eliris de la buŝo de la knabo, staris jam ĉi tie ĉio, kion li deziris.

Poste kelke da tempo diris la kuristo al li: „Ne estas bone, ke vi estas tiom soleca, deziru belan virgulinon kiel societon.“

Jen la reĝofilo deziris ŝin al si, kaj ŝi staris tuj antaŭ li, kaj ŝi estis tiel bela, kiel neniu pentristo povus pentri ŝin. De tiam ambaŭ ludadis kune kaj elkore ŝatis sin, kaj la maljuna kuiristo ĉasadis kiel nobla viro. Sed iam li ekhavis la ideon, ke la reĝofilo iam povus deziri esti ĉe sia patro kaj per tio elmeti lin al granda danĝero. Jen li eliris, tiris la knabinon flanken kaj diris: „En tiu ĉi nokto, kiam la knabo dormos, iru al lia lito kaj puŝu la tranĉilon en lian koron kaj portu al mi la koron kaj la langon, kaj se vi ne faros tion, vi perdos vian vivon.“

Poste li foriris, kaj kiam li revenis je la sekva tago, ŝi ne faris tion kaj diris: „Kial mi mortigu senkulpan homon, kiu ankoraŭ neniam ofendis iun?“

La kuiristo diris denove: „Se vi ne faros tion, tio kostos vian vivon.“

Kiam li jam foriris, ŝi lasis alkonduki malgrandan cervinon kaj oni buĉis ĝin. Ŝi prenis la koron kaj la langon kaj metis ilin sur teleron. Kaj kiam ŝi vidis veni la maljunulon, ŝi diris al la knabo: „Kuŝigu vin en la liton kaj tiru la kovrilon sur vin.“

Jen la maliculo enpaŝis kaj diris: „Kie estas la koro kaj la lango de la knabo?“

La knabino etendis la teleron al li, sed la reĝofilo deĵetis la litkovrilon kaj diris: „Maljuna pekulo, kial vi volis mortigi min? Nun mi deziros verdikton kontraŭ vi. Vi estu nigra pudelo kaj havu oran ĉenon ĉirkaŭ la kolo, kaj vi manĝu tiajn ardantajn karbojn, ke flamofajro saltu el via kolo.“

Kaj kiam li elparolis la deziron, la maljunulo estis transformita en pudelon kaj havis oran ĉenon ĉirkaŭ la kolo, kaj la kuiristoj devis suprenporti ardantajn karbojn, kiujn ĝi manĝis, tiel, ke flamofajro saltis el lia kolo. Nun la reĝofilo ankoraŭ tie restis dum iom da tempo kaj pensis pri sia patrino, ĉu ŝi ankoraŭ vivas. Fine li diris al la knabino: „Mi volas iri hejmen en mian patrolandon, ĉu vi volas iri kun mi? Tiukaze mi nutros vin.“

„Aĥ“,ŝi respondis, „la vojo estas tiom longa, kaj kion mi faru en fremda lando, kie mi estas nekonata?“

Ĉar ŝi do ne volis iri kun li, kaj ili tamen reciproke ne povis lasi unu de la alia, li deziris, ke ŝi estu bela dianto kaj enpoŝiĝis ĝin.

Poste li foriris, kaj la pudelo devis kuniri, ĝi trotis kun li en ties patrolandon. Tiam li iris al la turo, en kiu sidis lia patrino, kaj, ĉar la turo estis tiom alta, li deziris eskalon, kiu atingis ĝis supre. Sur ĝi li grimpis supren kaj enrigardis kaj vokis: „Plej kara patrino, altmoŝta reĝino, ĉu vi ankoraŭ vivas, ĉu vi jam mortas?“

Ŝi respondis: „Mi ja ĵus manĝis, kaj ankoraŭ estas sata“, ĉar ŝi supozis, ke ĉeestas la anĝeloj.

Li diris: „Mi estas via kara filo, kiun la sovaĝaj bestoj laŭdire rabis de via sino, sed mi ankoraŭ vivas kaj baldaŭ savos vin.“

Poste li grimpis malsupren kaj iris al sia reĝa patro, tie li anonciĝis kiel fremda ĉasisto kaj demandis, ĉu li povus dungi lin.

La reĝo respondis: „Ja, se vi lernis la metion kaj povos havigi al mi ĉasbestan viandon, vi povos dunĝiĝi ĉe mi, sed ĉe la tuta limo kaj en la regiono neniam restadis ĉasbestoj.“

Jen la ĉasisto promesis, ke li havigos al li ĉasbestojn tiom abunde, kiom li bezonos ilin ĉe la reĝa tablo. Poste li kunvenigis la ĉasistaron kaj diris, ke ili ĉiuj iru kun li eksteren en la arbaron. Ili do kuniris kaj tie li ordonis al ili, ke ili formu grandan cirklon, kiu je unu finaĵo restu malfermita; kaj poste li haltis en la cirklo kaj komencis deziri la ĉasbestojn, kaj baldaŭ kuris ĉirkaŭ ducent kaj eĉ pli da ili en la cirklon kaj la ĉasistoj devis pafmortigi ilin. Poste oni ŝarĝis la predon sur sesdek kamparanajn ĉarojn kaj veturigis ĉiujn hejmen al la reĝo. Jen la reĝo foje povis ornami sian tablon per abunda ĉasbesta viando, kvankam li havis dum multaj jaroj tute neniun ĉasaĵojn.

Nun la reĝo sentis grandan ĝojon pri tio kaj sciigis, ke je la sekva tago lia tuta korteganaro manĝu ĉe li. Kaj li aranĝis grandan festenon. Kiam ili ĉiuj kunestis, li diris al la ĉasisto: „Ĉar vi estas tiel lerta, vi sidu apud mi.“

Li respondis: Via reĝa moŝto, mi petas pri pardono, sed mi estas malbona ĉasistobubo.“

Tamen la reĝo insistis pri sia deziro kaj diris: „Vi sidiĝu apud mi“, ĝis li faris tion. Kiam li sidis tie, li pensis pri sia plej kara patrino, kaj deziris, ke iu el la plej altrangaj servistoj de la reĝo komencu paroli pri ŝi; kaj li demandu, kiel la altmoŝta reĝino fartas en la turo, ĉu ŝi ankoraŭ vivas, ĉu ŝi malsatmortis.

Apenaŭ li deziris tion, la marŝalo komencis paroli. Li diris: „Lia reĝa moŝto, ni vivas ĉi tie en ĝojo, sed kiel fartas la altmoŝta reĝino en la turo, ĉu ŝi ankoraŭ vivas en la turo, ĉu ŝi malsatmortis?“

Sed la reĝo diris: „Ŝi lasis disŝiri mian karan filon de sovaĝaj bestoj, pri tio mi do volas aŭdi nenion.“

Jen la ĉasisto ekstaris kaj diris:„Plej favora moŝta patro, ŝi ankoraŭ vivas, kaj mi estas ŝia filo, kaj la sovaĝaj bestoj ne rabis min, sed la maliculo, la maljuna kuiristo faris tion. Tiu prenis min de ŝia sino, kiam ŝi ekdormis kaj lasis guteti kokinan sanĝon sur ŝian antaŭtukon.“

Poste li prenis la hundon kun la ora ĉeno kaj diris: „Jen la maliculo“, kaj li alportigis ardantajn karbojn, kiujn la hundo devis manĝi antaŭ la okuloj de ĉiuj, tiel, ke el lia kolo elsaltis flamofajro. Poste li demandis la reĝon, ĉu li volas vidi lin en ties ĝusta korpo. Kaj li redezirigis lin en la kuiriston, kaj tuj tiu aperis kun blanka antaŭtuko kaj tranĉilo je la flanko. La reĝo, kiam li vidis lin, fariĝis kolera kaj ordonis, ke oni ĵetu lin en la plej profundan karceron.

Poste la ĉasisto daŭrigis la paroladon: „Sinjoro patro, ĉu vi volas vidi ankaŭ la knabinon, kiu tiel kareseme plenkreskigis min kaj poste de la kuiristo ricevis la ordonon mortigi min, sed ne faris tion, kvankam ŝi riskis pro tio la propran vivon?“

La reĝo respondis: „Jes, volonte mi vidos ŝin.“

Jen diris la filo: „Plej favora moŝta patro, mi volas ŝin montri al vi en la formo de bela floro.“

Li ŝovis manon en la poŝon kaj eltiris dianton, kaj metis ĝin sur la reĝan festenan tablon, kaj ĝi estis tiel bela, kiel la reĝo neniam vidis floron.

Post tio diris la filo: „Nun mi montros ŝin ankaŭ en ŝia vera korpo.“ Kaj li deziris ŝin en virgulinon. Kaj ŝi aperis tie kaj estis tiel bela, ke neniu pentristo povus pentri ŝin pli bele.

Poste la reĝo sendis siajn du ĉambristinojn kaj du servistojn en la turon, kiuj havis la taskon alkonduki la altmoŝtan reĝinon al la festena tablo. Sed kiam ŝi estis kondukita tien, ŝi manĝis nenion plu kaj diris: „La kara kompatema Dio, kiu konservis min en la turo, baldaŭ liberigos min.“

Ŝi vivis ankoraŭ tri tagojn kaj poste mortis beata; kaj kiam oni entombigis ŝin, sekvis ŝin du blankaj kolomboj, kiuj portadis la manĝon al ŝi en la turon, kaj ili estis anĝeloj el la ĉielo, kaj ili sidiĝis sur ŝian tombon. La maljuna reĝo ordonis disŝiri la kuiriston en kvar pecojn, sed la aflikto tiom ronĝis je lia koro, ke li mortis baldaŭ. La filo edzinigis la belan virgulinon, kiun li kunportis kiel floron en sia poŝo, kaj ĉu ili ankoraŭ vivas, tion scias nur Dio.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die Nelke“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-13 19:29

La Balta Ondo

UEA fariĝis ĉefa partnero de KAEST 2020

KAESTLa Konferenco pri Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko (KAEST) estas la plej grava memstara evento pri la uzo de Esperanto por sciencaj kaj fakaj celoj. La unua KAEST (sub la nomo AEST) okazis en 1978, organizita de ĉeĥaj esperantistoj. Ekde 2010 ĝin organizas E@I.

La jaro 2020 estas speciale grava por KAEST, ĉar ĝi markas dek jarojn de organizado de la evento fare de E@I. Kiel okazis al aliaj eventoj, oni devis nuligi la ĉi-jaran fizikan KAEST pro la pandemio, tamen ĝi okazos plene virtuale, sub la nomo “reta KAEST 2020” (kaest.ikso.net), en la samaj datoj planitaj por la fizika evento: inter la 1a kaj la 4a de oktobro. Kaj nun UEA fariĝis ĝia ĉefa partnero.

Por UEA estas esence grave subteni la fakan kaj sciencan agadon per Esperanto kaj la aplikon de Esperanto en la diversaj laborkampoj de la homaro. Fakaj Asocioj mem estas ĉefa parto de la strukturo de nia Asocio. La “virtualigo” de KAEST, kiel okazis al la VK, povas denove fariĝi unika okazo, ke la aranĝon partoprenos multe pli da homoj el multe pli da landoj ol antaŭe estis dum la ĉeestaj eldonoj. Tial UEA forte rekomendas al siaj membroj kaj ĉiuj esperantistoj aliĝi al ĝi kaj aktive partopreni, inkluzive per propono de prelegoj aŭ aliaj programeroj. Eblas aliĝi senpage ĝis la 25-a de septembro, sed ĉiuj estas kuraĝigataj kontribui per la simbola kotizo de 10 EUR aŭ fariĝi oficiala subtenanto per kontribuo de 30 EUR (kio inkluzivas ricevon de la presita prelegkajero): kaest.ikso.net/2020/aliĝilo.

Por tiu ĉi reta KAEST estos uzata la sama platformo (Retevent), kiun oni uzadis por la VK kaj aliaj eventoj kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020), kiel IJK, SES kaj VEKI. Tio donas al E@I kaj UEA la ŝancon ankoraŭfoje proponi al nia komunumo la saman etoson de tiuj neforgeseblaj eventoj. La ĉi-jara ĉeftemo de KAEST estas “Scienco kaj tekniko kiel rimedoj por efektivigi daŭripovan evoluon” kaj tial UEA devos proponi programerojn kiel etendiĝon de okazantaj diskutoj ĉirkaŭ la temo de MondaFest’ 2020. Tamen eblas proponi ankaŭ alitemajn sciencajn, teknikajn kaj fakajn prelegojn aŭ alispecajn programerojn, inkluzive de diskutrondoj kaj kultura programo. Cetere en la komenco de KAEST, en la posttagmezoj de ĵaŭdo kaj vendredo, okazos la 68a Seminario pri Aktivula Maturigo (AMO 68) de UEA, sub la temo “Konkretigo de daŭripovo”, en kiu estos prezentaĵo de Stefan MacGill: “Energiŝpara surrela transporto”.

Por la reta KAEST, UEA aparte komunikos siajn diversajn fakajn asociojn por prezenti pri sia fako kaj agadoj, gvidi diskutĉambrojn en la konferenco kaj ankaŭ uzi ĝin kiel okazon por kunsido de membroj. Ne necesas esti membro de UEA por partopreni la retan KAEST, sed ĉiuj bonvenas subteni la laboron de nia Asocio per membriĝo: uea.org/alighoj/alighilo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2020, №906.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post UEA fariĝis ĉefa partnero de KAEST 2020 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-13 19:23

Esperanto.blog

«En la mondon venis nova sento»…Parolante kun la esperantistaro

La internacia lingvo ne estas restaĵo de la pasinteco: reaktivigita de interreto, ĝi daŭre malfermas la pordojn de la mondo al miloj da homoj.

El la originalo en la hispana, ĉi tiu traduko estas publikigita kun permeso de la aŭtoro. https://www.elcorreo.com/vivir/relaciones-humanas/mondon-venis-nova-20200910114131-ntrc.html

Se ni legas gazeton de antaŭ jarcento, tre verŝajne ni baldaŭ renkontos Esperanton. En la Hispanujo de la 20-aj kaj 30-aj jaroj, la lingvo kreita fine de la 19-a jarcento de la pola okulisto Lázaro Zamenhof estis en plena apogeo: venis la tempo formi novan mondon, nian mondon, kaj multaj volis, ke ĝi estu pli libera, homaranisma kaj unuiĝinta ol la antaŭa. Esperanto estis prezentita kiel ideala ilo por ĉesigi la malegalecojn kaj barojn, kiuj apartigis iujn homojn de aliaj, tiel ke en la gazetoj multiĝis la alvokoj rilataj al ĝia ekspansio: Esperanto-ateneoj organizis kursojn, konferencojn, artajn vesperojn, ekskursojn, kaj la sindikatoj kuraĝigis la instruadon de tiu lingvo, kiu pelis la homaron al la estonteco. Emilia Gastón, filino de aragonaj intelektuloj, fariĝis la unua ‘denaska’ parolanto de Esperanto en la mondo, kreskinta en familio, kiu uzis tiun lingvon en ilia ĉiutaga vivo.

Estas klare, ke tiu idealisma vizio ne kristaliĝis: malegalecoj kaj baroj ankoraŭ estas ĉi tie, obstinaj, kaj Esperanto ne havas la ĉeeston, kiun Zamenhof revis. Kaj tamen estus eraro klasifiki ĉi tiun lingvon kiel restaĵon de la pasinteco, ĉar ĝi estas ankoraŭ uzata de miloj da homoj kaj konstante allogas novajn parolantojn. Al ĝiaj homaranismaj konotacioj ni devas aldoni du unikajn ecojn: unuflanke, ĝi estas tre facile lernebla, ĉar ĝi estas specife desegnita por esti facila; aliflanke, ĝi malfermas la pordojn de amika kaj tutmonda komunumo, en kiu nacieco fariĝas akcesora datumo. «Parto (granda plimulto, mi kuraĝus diri) de la homoj, kiuj alproksimiĝas al Esperanto, faras ĝin altirita de ĝia bildo de lingvo de amikeco trans landlimoj kaj de intereso scii la mondon laŭ alia pli aŭtentika kaj malpli konvencia perspektivo. Estas ankaŭ homoj, kiuj scivolas, sed mi pensas, ke certa ĝenerala ideo pri intereso en la mondo unuigas nin ĉiujn parolantojn “, klarigas José Antonio del Barrio, prezidanto de la Hispana Esperanto-Federacio.

Estas tre malfacile taksi kiom multaj el ĉi tiuj parolantoj estas en Hispanio, ĉar ne ekzistas censoj kaj, nuntempe, fariĝis multe pli ofte lerni Esperanton memstare. “Ni povus esti en la ordo de kelkaj miloj: pli ol du mil kun eĉ baza nivelo kaj ne pli ol dek mil, sed mi mem ne scias certe,” agnoskas Del Barrio. La novaj teknologioj, for de subteni Esperanton, kondukis al frapa reaktivigado: «Mi kelkfoje diras, ke la interreto estis kreita por Esperanto. Dum antaŭaj generacioj devis eltrovi kiel krei kaj konservi kontaktojn kun homoj en aliaj lokoj aŭ aliri materialon kreitan en Esperanto, nun tiuj ebloj estas nur unu klako. Ĉiu povas trovi esperantiston en iu ajn lando en la mondo per sociaj retoj, aŭ aŭskulti kantojn aŭ spekti filmetojn en Esperanto ĉe YouTube ». Antaŭe la kutima maniero lerni ĝin estis alaproksimiĝi al Esperanto-rondo, sed hodiaŭ miloj da junuloj lernas ĝin per la platformo Duolingo, eĉ de anguloj de la planedo, kie kultura asocio neniam ekzistis.

“Mi trovis amon per ĉi tiu lingvo. Ĝi estas la lingvo de mia hejmo, en kiu mi petas salon» CARLOS PESQUERA

Carlos Pesquera, 31-jaraĝa sociologo el Santandero, eklernis ĉe Duolingo, kiu havis Esperanton kiel pritraktatan konton ekde sia universitata tempo: “Min allogis la ideo, ke ĝia bazo estas racia, ke ne gravas, kia estas via kulturo aŭ lingvo patrino por lerni ĝin pli bone, ke ekzistas neniu grupo, kiu parolas pli bone nur per naskiĝo … Sed la ĉefa afero estas, ke ĝi estas la plej granda simbolo de la homaro ebla: vi decidas dediĉi tempon al io, kies celo estas rompi ĉiujn barojn, alproksimiĝi al homoj konsiderante nur, ke ili estas tiel homaj kiel vi”, li klarigas. La simbolo ne daŭris longe por iĝi io pli palpebla: en 2016, kiam li ne uzis la lingvon de unu jaro, Carlos vojaĝis bicikle tra Eŭropo per Pasporta Servo – reto de esperantistaj gastigantoj – kaj ĉeestis la Internacian Kongreson de Junaj Esperantistoj en Vroclavo (Pollando). Tie li renkontis Katharina, germanon, kaj tial li nun respondas el Hamburgo: «Mi trovis amon per ĉi tiu lingvo. Hejme ni parolas Esperanton ekskluzive, krom se ni estas kun familio. Mi jam parolis la germanan kaj ŝi lernis la hispanan, sed ni jam havis la kutimon paroli Esperanton kaj estas pli juste: se ni uzus la lingvon de la alia persono, estus denaska malegaleco. Esperanto estas mia hejma lingvo kaj, kiam ni havos infanojn, ili estos denaskaj parolantoj de Esperanto, sed ankaŭ de la hispana kaj germana.

Cerbo, buŝo kaj koro

Ĉi tiu ekvilibro inter parolantoj, sendepende de ilia deveno, aparte interesas Vicente Manzano-Arrondo, 57-jaraĝa el Sevilo kaj profesoro pri esplorado pri homa konduto en la Universitato de Sevilo, specialiĝanta pri la studo de subpremo. Lia laboro pri ĉi tiu fenomeno en la akademia kampo igis lin detekti “socian malsanon, kiu konsistas en senti sin kulpa, ĉar oni ne naskiĝis en Novjorko aŭ Londono kaj, sekve, ne havas la anglan kiel gepatran lingvon.” En 2016 li komencis studi Esperanton kaj, dek monatojn poste, li partoprenis en interkultura konferenco en Pollando. «Tie mi trovis min parolanta kun anglo kaj germano. Ili ambaŭ estas pli altaj ol mi kaj venas de du potencaj, riĉaj kaj influaj ŝtatoj. En universitato ni scias per sperto, ke kongresoj en la angla estas regataj de anglalingvanoj, same kiel en germanaj kongresoj regas germanlingvanoj. Sed mi konstatis, ke en tiu konversacio de preskaŭ unu horo la situacio estis 100% horizontala, ke neniu superas iun ajn. Kadre de sia esplorado, Vicente intervjuis esperantistojn, kiuj ankaŭ flue parolas la anglan, el diversaj landoj kiel Benino, Irano, Rumanio, Ĉinio aŭ Hispanio: «Ĉiuj respondas al mi la samon: la angla helpis ilin trovi laboron, sed ĝi ne generas pasion. Esperanto ne alportis al ili eĉ unu eŭron, sed signifon en la vivo, reton de amikoj de lukso kaj ĝojo. Unu diris al mi: ‘Mia cerbo parolas svahile; mia buŝo, la angla; mia koro, Esperanto ‘».

“Post kelkaj tagoj mi trovis min paroli kun anglo kaj germano kaj mi konstatis, ke per Esperanto, neniu superas iun ajn” VICENTE MANZANO-ARRONDO

Babilante kun esperantistoj, neatenditaj loknomoj aperas tute nature, kvazaŭ la lingvo ankaŭ aboliciis geografiajn distancojn. Saioa Escobar, 35-jara, kaj Javier Alcalde, 42-jaraĝa, estas instruistoj kaj ili renkontiĝis en 2012 en kurso organizita de Kataluna Esperanto-Asocio en sia urbo Barcelono. Kvar jarojn poste, ili geedziĝis, kaj ilia hejmo fariĝis ankoraŭ unu nodo en reto ĉirkaŭanta la tutan planedon. “Danko al Esperanto, ni havas amikojn en lokoj kiel Demokratia Respubliko Kongo, Kanado, Pollando aŭ Japanio kaj ni vizitis Koreion, Tunizion aŭ Slovakion profunde, dum vojaĝoj, kiuj malmulte rilatas al konvencia turismo, ĉar vi integras vin en la komunumo” , ili detaligas. Saioa kunlaboras kun orfejo en Kongo administrata de esperantistoj kaj Javier povis fari akademian esploradon en la rifuĝeja kamparo de Calais danke al kontaktoj kun parolantoj de ĉi tiu lingvo.

Kio estas la lasta konversacio, kiun vi havis en Esperanto? Niaj kunparolantoj ne bezonas peni memori. Vicente parolas dum kelka tempo pri riparado de biciklo. Javier havis debaton kun pluraj amikoj pri rilatoj inter Rusio kaj Ukrainio. Saioa respondis al mesaĝo de kanada profesoro, kiu helpas traduki verkon de Procopius of Caesarea, bizanca historiisto de la 6-a jarcento, el la malnovgreka al Esperanto. Kaj Karlo kaj Katharina … nu, ili parolas Esperanton ĉiam: “Ĝi estas la lingvo, en kiu mi petas salon, mi demandas, kie estas la ŝlosiloj aŭ mi deziras mian tutan amon.”

de Drago Dussich je 2020-09-13 17:22

Ŝarĝoŝipo movata de ventoenergio povos transporti 7 milojn da aŭtomobiloj

Ĉi-skribaĵo baziĝas sur portugallingva artikolo

En Svedlando kunlaborado inter la Reĝa Teĥnikscianca Instituto (svede: Kungliga Tekniska Högskolan – KTH) kaj la mara ekspertiza firmao nome SSPA, kun superrigardo de la ŝipdesegnistoj de la kompanio Wallenius Marine, disvolvis la ŝipon nome wPCC (mallongigo por Wind Powered Car Carrier), kiu estas ŝarĝoŝipo tute movata de ventoenergio.

La sektoro de elektraj veturiloj forte kreskis por finuzantoj en la lastaj jaroj, kaj dume en la negoca mondo ĝi ne faris grandajn saltojn, ĉefe ĉe la mara transporto. Elektrajn ŝipojn malhelpas la pezo de la pilaroj, kaj pro tio anstataŭ pilaro, wPCC moviĝas per “veloj”. Ĝi estas 200 metroj longa, 40 metroj larĝa, 100 metroj alta (nur la veloj altas po 80 metrojn). Ĝi posedas elektrajn motorojn nur por havene eniri kaj eliri.

La wPCC koncernas daŭripovecon – ĝi transportos ĝis 7 mil aŭtomobilojn elsendante ĝis 90% malpli da gasoj ol samgrandaj ŝarĝoŝipoj movataj de fosiliaj brulaĵoj. Ĝia nura malavantaĝo estas tiu, ke ĝi trapasas la Atlantikon en tempodaŭro da 12 tagoj, kontraŭ 7 tagoj de tiaj ordinaraj ŝipoj. Oni antaŭvidas ĝian ekfunkciadon en 2024.

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-13 13:02

KARAPACO-PANORAMO

Hans-Georg Kaiser: Mono (rimpoemo)

  



HANS-GEORG KAISER 
MONO

Mono monotona, 
vi estas false sona, 
vi estas ne sindona. 

Vi estas potencato, 
do ne povrulofrato, 
kaj tute sen kompato. 

Vi homojn nur impetas 
kaj nin vizaĝen tretas, 
je ĉiu murdo pretas. 

Fuĝema kiel rato,
vi estas vip' de l' ŝtato,
esence homrilato. 

Vi estas nia dio, 
sed plenas tre de fio. 
Per vi aĉiĝas ĉio.


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-13 12:31

UEA facila

Ĝemelaj urboj

Ĝemeloj estas du homoj, kiuj naskiĝis samtempe de la sama patrino. Ofte (sed ne ĉiam) ili aspektas simile, aŭ eĉ idente. Kaj kio estas ĝemeligo de urboj? Tio estas la starigo de specialaj interrilatoj inter du urboj en malsamaj landoj, kun la celo stimuli kulturajn kaj komercajn interŝanĝojn inter ili. Same kiel ĉe homaj ĝemeloj, ofte estas simileco inter la du ĝemelaj urboj, ekzemple ili estas proksimume same grandaj, havas similan karakteron, havas historiajn kunligojn, produktas similajn produktaĵojn, kaj tiel plu. Aliaj urboj ne estas ĝemeloj sed partneroj. Tio signifas, ke ili havas rilatojn sen formala kontrakto. Ekzemple Romo estas la ĝemela urbo de Parizo, sed partnera urbo de Berlino, Seulo kaj Montrealo. Universala Esperanto-Asocio havas komisionon kun la nomo “Komisiono pri ĝemelaj urboj”. Mi respondecas pri tiu komisiono, kaj ankaŭ pri la sam-noma komisiono de la franca landa asocio, Espéranto-France. Jen kelkaj informoj pri nia agado : • Okazis kunsido pri la temo kun la ĝenerala sekretario de UEA. • Ni aranĝas kontaktojn inter ĝemelaj kaj partneraj urboj pere de Esperanto, ekzemple inter Romo kaj ĝia ĝemela urbo Parizo, kaj kun ĝiaj partneraj urboj Berlino, Seulo kaj Montrealo. • Ni havas paĝon en Fejsbuko kun la nomo Ĝemelaj Urboj. Tiu paĝo estis kreita de Mireille Grosjean el Svislando (prezidantino de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj). Mi ricevis de ŝi la taskon vigligi tiun paĝon. Tial mi ofte aperigas tie artikolon kaj fotojn. • Ni havas rubrikon pri Ĝemelaj Urboj en UEA-Forumo. Niaj venontaj planoj estas aperigi novajn artikolojn pri la temo en la retejo de Espéranto-France, kaj pli vigle funkciigi la komisionon de UEA pri ĝemelaj urboj. Se legantoj de uea.facila havas demandojn pri tiu temo, bonvolu kontakti min, kaj mi respondos al viaj demandoj. Raymonde Coquisart

2020-09-13 10:03

Ludamo

Iam Estis…

Unu el la ludoj kiujn mia kunulo kaj mi ŝatas estas Gloom. La mekaniko de la ludo estas sufiĉe klasika kaj ĝi havas temon kiu similas al la familio Addams. Tamen, la regularo havas unu reguleton kiu tute ŝanĝas la ludon. Sur la kartoj estas eventoj kiuj okazas al la roluloj en la ludo. Kiam oni ludas karton, oni devas rakonti historion por klarigi kial tiu evento okazis al tiu rolulo. Do ekzemple, se la lasta karto sur rolulo indikas ke ri estis en arbaro, kaj vi volas ludi karton kiu diras ke ri falis en puton, vi devas klarigi kial estas puto en la arbaro, aŭ kial ri iris al alia loko. La rakontoj neniel efikas la gajnanton de la ludo kaj oni ne juĝas ĝian kvaliton. Tamen, se oni ja sekvas tiun regulon, oni komencas forgesi pri la poentoj kaj la gajnanto kaj simple amuziĝas kune kreante amuzan historion. Se oni ludas kun kreemaj amikoj kun kiuj oni sentas sin komforta por rakonti sensencaĵojn, oni povas pasigi tre bonan momenton.

Pro tio, mi komencis serĉi aliajn ludojn kiuj ankaŭ havas rakontadon. Mi trovis multajn laŭdojn de la ludo Once Upon a Time. En tiu, la rakontado estas kerna parto de la mekaniko. La ludomaterialo estas du kartaroj. En unu el la kartaroj, estas elementoj de la historio, ekzemple reĝo, rano, palaco ktp. Unu ludanto iĝas la rakontanto kaj komencas rakonti historion. Kiam ri mencias aferon sur unu el siaj kartoj, ri rajtas ludi ĝin en komuna linio sur la tablo. Ankaŭ estas mekaniko por interrompi la rakonton kaj iĝi la nova rakontanto. Tiuokaze la nova rakontanto devas daŭrigi la saman historion. Do tiel, oni komune laboras por krei rakonton. Ĉiu havas malsamajn kartojn kiuj gvidas la rakonton en malsamajn direktojn.

Estas ankaŭ mekaniko por gajni la ludon. La dua kartaro estas kartoj kun teksteroj por la fino de la rakonto. Unu ekzemplo povas esti “kaj tial la profetaĵo de la maljunulino plenumiĝis”. Se oni sukcesas seniĝi de ĉiuj siaj kartoj kaj poste ludi sian finan karton por fari koheran rakonton, oni gajnas la ludon.

Do la ludo esence estas konkurso. Tamen, se oni vere volas nur venki, estus tre facile rakonti stultan rakonton simple por seniĝi de siaj kartoj kaj venki tre rapide sen iu ajn amuzo. Do praktike la ludo estas multe pli bona se oni kvazaŭ ignoras la konkursan parton kaj pli strebas kune krei rakonton kaj amuziĝi.

Do, kial mi parolas pri ĉi tiu ludo en Esperanto? Ĉar mi ĉiam serĉas ludojn kiuj estus bone ludeblaj en esperantaj aranĝoj. Kompreneble oni povus ludi iun ajn ludon, sed en multaj el la popularaj ludoj, oni simple ludas silente en sia angulo, kaj oni apenaŭ bezonas lingvon. Do jen, mi pensis ke ludo kiu postulas rakontadon estus bonega maniero uzi la lingvon dum eventoj.

Tute surprize al mi, kiam mi rigardis la ludon ĉe BoardGameGeek, mi rimarkis ke iu jam tradukis la regulojn al Esperanto! Tamen, por plena traduko mankis esperantigo de la kartoj. Mi do inspiriĝis por mem fari tion. La rezulto estas ĉi tiu projekto ĉe Github. De tie, oni povas elŝuti la tradukitajn kartojn kaj regulojn kun iom da ŝanĝoj fare de mi.

Sekve mi devis fari uzeblajn kartojn el la printaĵo. Mia ideo estis simple fiksi la paperon al normalaj kartoj. Estas entute 165 kartoj, do mi aĉetis 3 normalajn kartarojn. Por fiksi la paperon, mi aĉetis kartingojn kiuj havas la saman grandecon kiel la tradiciaj kartoj. Tiuj estas etaj plastaj travideblaj ingoj kiujn homoj kutime uzas por kolekteblaj ludoj, ekzemple Magic: The Gathering.

Normala kartaro kaj la kartingoj

Mi ankaŭ aĉetis papertranĉilon por pli nete tranĉi la paperon. Sekve mi simple metis la paperaĵojn en la ingojn kun la kartoj. Jen la fina rezulto:

Mano de finfaritaj kartoj

Mi ankoraŭ ne provis ludi la esperantan tradukon. Se mi sukcesos trovi testajn viktimojn, eble mi rakontos kiel estis la ludo en sekva blogafiŝo.

Se vi havas komentojn aŭ se vi mem volas provi la ludon kaj rakonti vian sperton, mi ŝatus aŭdi de vi en la komentejo.

de bpeel je 2020-09-13 06:17

2020-09-12

Neniam milito inter ni

Incendioj en Usono: la guberniestro de Vaŝingtono akuzas la klimatan varmiĝon

12/09/2020 La cindroj transformis la pejzaĝon de la okcidenta marbordo de Usono: kalcinitan, grizan, nerekoneblan. Pasintan vendredon, pli ol 20 000 fajrobrigadistoj plu luktis kontraŭ la flamoj, kiuj detruadas la usonan okcidentan marbordon. Tiuj incendioj...

de neniammilitointerni je 2020-09-12 20:29

UEA facila

Revuo Esperanto

Luis Obando kaj Jahir Cataño (Kolombio) gajnis la 1-an lokon en la 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj

Luis Obando kaj Jahir Cataño (Kolombio) gajnis la 1-an lokon en la 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj, kiu okazis en 2020 kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest' 2020), per la kanto "Indiĝena Romanco" en la kategorio aĝo 19-54 koruso/ensemblo. La prezento de la premiitoj de la 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj okazis ĉi-sabate, la 12-an de septembro, je la 14:00 UTC ĉe http://ecem.com.pl/. La eventon organizas la Eŭropa Centro de Interkultura Edukado, sub gvido de Małgorzata "Małgosia" J. Komarnicka, aŭspiciate de Universala Esperanto-Asocio, ILEI, Eurokka kaj aliaj grupoj.

La kanto "Indiĝena Romanco" estis verkita de la kolombia maestro Luis Antonio Diago Montilla. La tradukon en Esperanton faris Luis Obando. Kantis kvinvoĉe Luis Obando kaj Jahir Cataño.

La kanto ankaŭ estis parto de la programo de la Tago de Ameriko: https://youtu.be/IAeaTnP1tFM

UEA varme gratulas al Luis, Jahir kaj la organizantoj de la Eŭropa Festivalo!

de Redakcio je 2020-09-12 18:37

UEA facila

Parizo/Romo

Jen eta raporto pri nia dua babilrondo de ĝemelaj urboj Parizo kaj Romo. Ĝis 13 homoj partoprenis en ĝi samtempe, aparte menciindas ke 3 parizanoj kaj 2 romanoj ĉeestis. Ni ĝuis ankaŭ la partoprenadon de germano, koreino, bulgarino, sviso kaj franco (nepariza). Kelkaj homoj ne sukcesis paroli pro teknikaj kialoj. Ni agrable babilis pri kuirarto dum 1 horo kaj duono kaj planis nian venontan kunvenon. Sabaton la 3an de oktobro je la 18a, ni planas paroli pri unuiĝo. Unuiĝo de popoloj, landoj, esperantistoj ... la 3a de Oktobro estas la datreveno de la oficiala Germana Unuiĝo (1990), jen bela okazo paroli pri unuiĝo, Unuiĝintaj Nacioj (75a datreveno) kaj ĉiaj unuiĝoj. Marc Giraud

2020-09-12 17:25

Esperanto.blog

Malantaŭ la fajroj en Amazonio, la tutmonda apetito por bovaĵo kaj brazila sojo

Ĉi skribaĵo baziĝas sur franca-lingva artikolo

Bova viando kaj GMO-sojofaboj, avide aĉetitaj tra la tuta mondo: jen la agrikulturaj agadoj, kiuj turmentas la Amazonon kaj, laŭ ĉiuj esploristoj, klarigas la drastan kreskon de incendioj.

“Ampleksa brutobredado estas la ĉefa faktoro de senarbarigo en Amazono. Iom pli ol 65% de la tero senarbarigita en Amazono estas nun okupata de paŝtejo”, klarigas Romulo Batista, esploristo ĉe Greenpeace.

Brazilo estas la plej granda monda eksportanto de bovaĵo. Ĝiaj bovaj eksportaĵoj atingis rekordan 1,64 milionon da tunoj en 2018 (fonto: Asocio de Viando-Eksportantaj Industrioj en Brazilo). La ĉefaj merkatoj estas Ĉinio, sekvata de Egiptio, kaj poste Eŭropa Unio.

Malantaŭ ĉi tiu unua rango, iom pli ol dudek jaroj de sensaciega kresko. Inter 1997 kaj 2016, ekzemple, la lando simple dekobligis siajn eksportaĵojn de bovaĵo (kaj en pezo kaj en valoro).

La merkato estas regata de tri mastodontoj: JBS, Minerva kaj Marfrig.

Eŭropa “dependeco”

Agrikulturaj agadoj okupas preskaŭ 6,5% de la senarbarigita areo.

Jam la plej granda monda eksportanto de sojfabo antaŭ Usono, Brazilo eksportis rekordon 83,6 milionoj da tunoj en 2018, 22,6% pli ol en 2017, laŭ la brazila Ministerio pri Ekonomio.

Ĉi tiu agado estas ĉefe klarigita per la apetito de Ĉinio, la unua kliento de brazilaj sojfaboj, ĉefe GMO: la komerca milito, kiu kontraŭstaras Pekinon kaj Vaŝingtonon dum preskaŭ jaro, kondukis la Mezan Imperion aĉeti pli en Brazilo por nutri siajn brutojn.

Brazilaj sojfabaj eksportaĵoj al Ĉinio saltis preskaŭ 30% en 2018.

Sojo estis unu el la ĉefaj kultivaĵoj kiuj manĝetas la Amazonan pluvarbaron. Sed de kiam moratorio ekvalidis en 2006, “malpli ol 2% de sojfaboj plantitaj en la Amazono devenas de areoj senarbarigitaj post 2008”, diras Batista.

Eŭropo ankaŭ estas kliento de brazilaj sojfaboj, kiuj estas uzataj ĉefe por brutara nutrado, laŭ Greenpeace. La NRO [neregistara organizaĵo] denuncis en junio 2019 eŭropan “dependecon” al ĉi tiuj sojfabaj eksportaĵoj el Sudameriko, uzataj precipe por kortobirda kaj porka industriaj bredadoj.

Ĉefa greno-rikolto en Brazilo, sojo spertis nekredeblan pliiĝon en la 1970aj jaroj, kun la migrado de produktantoj de la sudo al okcident-centra Brazilo, la disvolviĝo de novaj kultivaj teknikoj kaj la uzo de insekticidoj.

de Guillaume Vera-Navas je 2020-09-12 15:40

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Akvofeino (fabelotraduko laŭ la lasta versio)


 

Fratoj Grimm
Akvofeino


Frateto kaj fratino ludis ĉe puto. Kaj kiam ili ludis, ambaŭ falis en la puton. Tie malsupre estis akvofeino, kiu diris: „ Nun mi havas vin, nun vi brave laboros por mi“. Kaj ŝi forkondukis ilin.

Al la knabino ŝi donis ĉifitan hirtan linon, por ke ŝi ŝpinu ĝin. Krome ŝi devis porti akvon en vakan barelon; sed la knabo havis la taskon dishaki arbon per obtuza hakilo. Kaj kiel manĝon ili ricevis nenion krom ŝtonmalmolajn farunbulojn. Fine la infanoj fariĝis tiel senpaciencaj, ke ili atendis, ĝis kiam la feino je iu dimanĉo estis en la preĝejo, kaj tiam ili fuĝis. Kaj kiam la meso estis finita, vidis la feino, ke la birdoj kvazaŭ forflugis. Kaj ŝi persekutis ilin per grandaj saltoj. Sed la infanoj ekvidis ŝin jam de malproksime. Tial la knabino ĵetis malantaŭ sin broson, kaj el tiu fariĝis granda brosomonto, kun mil kaj mil da pikiloj, trans kiujn la feino devis grimpi kun granda peno. Sed fine ŝi tamen transiris. Kiam la infanoj vidis tion, ĵetis la knabo malantaŭ sin kombilon. El tiu fariĝis granda kombilomonto, kun mil kaj mil da kombilodentoj, sed la feino kapablis firmteni sin je ili kaj fine tamen transiris. Jen ĵetis la knabino malantaŭ sin spegulon, kiu fariĝis spegulmonto, kiu estis tre glata, ja tiom glata, ke ŝi tute ne povis transiri ĝin. Jen ŝi pensis: „Mi iros rapide hejmen por alporti mian hakilon kaj disbatos la spegulmonton.“

Sed ĝis kiam ŝi revenis kaj disbatis la spegulvitrojn, la infanoj jam delonge fuĝis malproksimen, kaj la akvofeino devis retiriĝi en sian puton.

Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die Wassernixe“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk

de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2020-09-12 12:04

PIV-Blogo

La Balta Ondo

Andreo Cseh naskiĝis antaŭ 125 jaroj

CsehAntaŭ 125 jaroj, la 12an de septembro 1895 naskiĝis Andreas Gregorius Joannes Cseh (prononcu: Ĉe, 1895-1911-1979), rumania, poste nederlanda romkatolika pastro kaj religia instruisto, kaj esperantisto, konata en Esperanto kiel Andreo Cseh kaj Andreo Ĉe – la plej fama Esperanto-instruisto inventinta sian rektan metodon por instrui Esperanton; sekretario de Internacia Centra Komitato de la Esperanto-Movado (1924-29), kunfondinto de Universala Ligo (1942), fondinto kaj redaktoro de La Praktiko (1932-63, kun milita paŭzo), vicprezidanto de la Akademio de Esperanto (1951-63); honora membro de UEA (1933).

Legu pli pri Andreo Cseh en la artikolo Andreo Ĉe: Migranta lingva apostol’ de Aleksander Korĵenkov, kiu aperis antaŭ kvin jaroj en la rubriko “Nia trezoro” de la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Andreo Cseh naskiĝis antaŭ 125 jaroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2020-09-12 09:04

Esperanto.blog

Konkurso premias fotojn pri bestoj en amuzaj situacioj

Ĉu vi scias, ke ekzistas konkurso pri fotoj de bestoj en amuzaj situacioj? Temas pri la premio “The Comedy Wildlife Photography Awards”, kiu ĵus anoncis la aron de finalistoj. Laŭ la organizantoj tiu premiado celas “plialtigi la konsciigon pri la klopodoj je konservado, per maniero envolva kaj pozitiva”.

La venkanto estos anoncata je la 22-a venontmonate per ceremonio, kiu devos okazi rete. Tiu venkonto gajnos metalan trofeon manfaritan en Tanzanio (Afriko), unusemajnan ekspedicion por du homoj al Kenjo (Afriko) kaj fotilon kun lensoj, de la marko Nikon.

Jen fotaro de la finalistaj konkursaĵoj: ligilo

de Paulo Cesar Pires je 2020-09-12 01:40

2020-09-11

Revuo Esperanto

Aperis la Festivala Kuriero. Numero 17

La Redakcio

Aperis la deksepa numero de la Festivala Kuriero. Legu, ĝuu, libere kaj aktive diskonigu ĝin al viaj amikoj en Esperantujo!

Elŝutu senpage

de Redakcio je 2020-09-11 20:19

Neniam milito inter ni

Moria: miloj da senhejmuloj sur la insulo Lesbo

11/09/2020 Same kiel tiu pramŝipo disponigita de Grekio en la haveno Sigri de hieraŭ sur la insulo Lesbo, ŝipoj financitaj de Eŭropa Unio alvenos por gastigi la vundeblajn azilpetantojn de la kampadejo Moria. Tri tagojn post la detruaj incendioj en la...

de neniammilitointerni je 2020-09-11 19:20

Revuo Esperanto

La 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj


Nepre spektu la prezenton de la premiitoj en la 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj, kiu ĉi-jare okazas kadre de #MondaFest2020: sabaton, la 12-an de septembro, je la 14:00 UTC (16:00 CEST) ĉe http://ecem.com.pl. La eventon organizas la Eŭropa Centro de Interkultura Edukado, sub gvido de Małgorzata "Małgosia" J. Komarnicka kaj aŭspicio de Universala Esperanto-Asocio, ILEI, Eurokka kaj aliaj grupoj.

de Redakcio je 2020-09-11 15:30