Esperanto-Planedo

2021-02-25

Neniam milito inter ni

Sirio: eks-agento de la reĝimo de Baŝar Al-Asad estis kondamnita en Germanio dum historia proceso

GETTY IMAGES / AFP/THOMAS LOHNES 25/02/2021 Bildo: post la verdikto, tiu virino tenis afiŝtabulon antaŭ la tribunalo, sur kio estis legeble «jen unua paŝo, sed mia patro kaj 130 000 aliaj plu estas en malliberejo». Eyad Al-Gharib estas akuzata pro «kompliceco...

de neniammilitointerni je 2021-02-25 21:27

Global Voices

Pekino celas eduki honkongajn lernantojn al “nacia sekureco”

Ĉinio deziras regi la edukadon de la honkongaj infanoj

Une illustration montre deux enfants à un arrêt de bus, un hibou assis entre eux. Le décor représente les rues et les bâtiments de Hong Kong

Ekrankopio de videaĵo fare de la Eduka Buroo de HK por klarigi la leĝon pri nacia sekureco.

[Krom speciala mencio, ĉiuj ligiloj sendas al anglalingvaj paĝoj]

Ekde la aĝo de 6 jaroj, la infanoj enlernejigitaj en Honkongo ricevos edukadon pri la leĝoj pri nacia sekureco laŭ la direktivoj dissenditaj la 5-an de februaro al la lokaj lernejoj fare de la urba Eduka Buroo.

La direktivoj, kiuj instruas administrantojn kaj konferencistojn pri la efektivigo de edukado al nacia sekureco, postulas ke la instruistoj de ĉiuj niveloj instruu la krimajn deliktojn vortumitajn en la leĝo pri la nacia sekureco en Honkongo, nome secesio, subfosado, terorismaj agadoj kaj koluzio kun eksterlandaj fortoj.

Artikolo 10 de la leĝo pri nacia sekureco, promulgita en julio 2020, responde al la kontraŭ-ekstradiciaj manifestacioj, kiuj daŭris unu tutan jaron, devigas la honkongan registaron antaŭenigi la edukadon pri nacia sekureco en lernejoj, universitatoj kaj per civitaj grupoj kaj amaskomunikiloj.

Tiu dokumento de la 5-a de februaro ankaŭ listigas la temojn, kiujn la instruistoj devas inkluzivigi en la lernejajn instruplanojn. Ekzemple la naŭ-streka linio [linio kiu montras la limojn de Ĉinio tra la maro laŭ Pekino] estu instruita en geografio, ĉinaj politikoj por preventi infektajn malsanojn en biologio kaj la ĝusta maniero kanti la ĉinan nacian himnon en muzikaj lecionoj. La instrukcioj ankaŭ malpermesas al instruistoj adopti argumentan aliron dum instruado de temoj rilataj al nacia sekureco.

Administrantoj ankaŭ ricevis instrukciojn malpermesi la cirkuladon de libroj, legaj materialoj kaj politikaj afiŝoj, kiuj konsistigas danĝeron por la nacia sekureco en lernejaj cirkaŭaĵoj. Ili ankaŭ estis petitaj raporti al la polico, se ili suspektis iun dungiton aŭ studenton pri malobservado de la nacia sekureca leĝo. Kiel ekzemploj de kontraŭleĝaj agoj, la direktivoj citas “formadon de homaj ĉenoj” kaj “kantadon de sloganoj” kiel “la Revolucio de nia tempo”.

La reguloj ankaŭ validas por privataj kaj internaciaj lernejoj en Honkongo, kvankam tiuj ne devas submeti regulajn progresraportojn al la Eduka Buroo kiel la publikaj lernejoj.

La Eduka Buroo ankaŭ publikigis filmeton adaptitan por bazlernejaj infanoj pri la novaj direktivoj:

Multaj retumantoj nomis la novan programon “cerbolavado” en sociaj retoj:

Laŭ la logiko de la Ĉina Komunista Partio, teni manojn, formi homan ĉenon, kanti sloganojn, porti apogilojn, estas “endanĝerigi la nacian sekurecon”. ĈKP trudas “cerbolavan” edukan sistemon en Honkongo kaj endoktrinigas “patriotismon” al honkongaj studentoj.

En Facebook, retumantoj mokis la malpermeson de politikaj mesaĝoj. Jen kelkaj el la komentoj en afiŝo de la paĝo Facebook “The Stand News”:

舉起張白紙都係顛覆國家語句

Nun, levi pecon da blanka papero estas deklaro de subfosado de la ŝtato.

咁多野唔講得,你不如出返本禁語字典

Kial ne publikigi vortaron de malpermesitaj vortoj?

以後落雨返學,學生著黄色雨靴擔把黃色雨傘或黃雨衣都可以係罪?可以記過或踢出校?

Estonte, se studentoj surhavos flavajn pluvmantelojn aŭ ombrelojn en la lernejo, ĉu ili povos esti punitaj aŭ forpelitaj el la lernejo?

Pasintjare, la Eduka Buroo forigis la studojn pri sociaj sciencoj kaj homaj sciencoj de eniraj ekzamenoj al universitato kaj cenzuris temojn kiel “apartigo de povoj” en lernolibroj. Multaj instruistoj tiam argumentis, ke ĉi tiu temo instigas studentojn disvolvi kritikan pensadon.

Tin Fong Chak komentis ĉi tiujn lastatempajn eventojn en sia Twitter-konto:

La Eduka Buroo de Honkongo mortigis la sociajn kaj homajn sciencojn, kiuj plibonigis kritikan pensadon, kaj anstataŭigis ilin per politika endoktrinigo pri patriotismo. Pli emfazi pozitivajn evoluojn en Ĉinio kaj la nacian sekurecon. Sed ne pri la regado de juro kaj la demando pri homaj rajtoj. 

Kaj la uzanto @dc4_hk timas, ke sendependa penso estas subpremita:

Ĉinio provas regi la tutan edukadon de infanoj. Ni eĉ ne povas pensi alimaniere. 

de Gilles TABARD je 2021-02-25 20:27

“La rolo de inoj en scienco estas nepre grava”: intervjuo al D-ro Patricia Castillo Briceño, ekvadora sciencisto

Ĉi tiu marbiologo kunfondis reton de inaj sciencistoj

Bildo perita kun permeso de D-ro Patricia Castillo Briceño.

La kontribuo de virinoj al scienco ne ĉiam estis historie agnoskita. Ĉifoje ni intervjuis D-on Patricia Castillo Briceño, kiu estas ekvadora marbiologo, kundirektoro de la projekto BIOMA ekvadora biomo kaj oceana acidiĝo (angle: EBIOAC) kaj kunfondinto de la ekvadora reto de inaj sciencistoj (REMCI).

REMCI estas nun solida komunumo por inaj sciencistoj en Ekvadoro. Ĝi antaŭenigas intervirinan kunlaboron anstataŭ konkuremon, konsciigas personojn pri la batalo kontraŭ seksĉikanado en universitatoj kaj normaligas sciencon kiel karier-elekton por junaj kaj plenkreskaj inoj.

Belen Febres: Mi ŝatus komenci parolante pri viaj kontribuoj pere de via esplorlaboro. Ĉu vi rakontu iomete al ni pri tio?

Dra. Patricia Castillo Briceño: Claro. Yo investigo cómo el funcionamiento de los organismos marinos se ve modificado por factores ambientales. Actualmente estudio la acidificación de los océanos, que es parte del cambio climático y es causada por el exceso de CO2 que genera el uso masivo de combustibles fósiles, lo cual altera la química del agua con repercusiones para la vida marina.

Desde que regresé a Ecuador en 2014 estoy aplicando lo aprendido durante mis estudios de posgrado para evaluar cómo las condiciones de acidificación afectan a especies nativas del país, incluyendo peces, moluscos y crustáceos. Esto es muy importante porque Ecuador es una de las zonas con mayor riqueza en biodiversidad marina y también uno de los puntos más propensos a los riesgos derivados de la acidificación oceánica. El que no existan datos locales limita nuestra capacidad para responder a estos riesgos, por ello he dedicado gran parte de mi trabajo a posicionar el tema para el desarrollo de investigaciones y para promover la toma decisiones basada en evidencias científicas.

D-rino Patricia Castillo Briceño: Kompreneble. Mi esploras pri la ŝanĝoj en la funkciado de maraj estaĵoj pro mediaj faktoroj. Nuntempe, mi fokusiĝas pri la oceana acidiĝo [eo] kiel parto de la klimata ŝanĝo [eo]. Ĉi tiu acidiĝo estas rezulto de troa kvanto da karbona dioksido (CO2) pro amasa uzado de fosiliaj brulaĵoj kaj ŝanĝas la kemiajn trajtojn de akvo, kio havas gravan influon sur la maraj vivaĵoj.

Ekde mia reveno al Ekvadoro en 2014, mi aplikas tion, kion mi lernis dum miaj postdiplomaj studoj pri la taksado de la maniero en kiu acidigaj kondiĉoj influas la indiĝenajn speciojn de la lando, inkluzive de fiŝoj, moluskoj kaj krustacoj. Ĉi tio tre gravas, ĉar Ekvadoro estas unu el la regionoj kun la plej granda riĉeco rilate al mara biodiverseco, sed ankaŭ unu el la plej riskoplenaj pro oceana acidiĝo. La manko de lokaj datumoj limigas nian kapablon respondi al ĉi tiuj riskoj. Pro tio mi dediĉis grandan parton de mia laboro al la lokigo de la temo en pozicio, kie oni povos pli esplori pri ĝi kaj tiel antaŭenigi decidadon surbaze de sciencaj evidentaĵoj.

Kiel naskiĝis via intereso pri tiu temo kaj pri marbiologio?

Mi interés empezó cuando me mudé desde mi Quito natal en la sierra ecuatoriana a Manta, en la costa del país. Ahí descubrí los animales acuáticos y la energía impresionante del mar con toda su inmensidad. Esto me motivó a estudiar biología marina en Ecuador, luego viajé a España y Francia para mis estudios de postgrado y posdoctorado. En 2014, regresé porque siempre mi objetivo fue aportar a mi país.

Mi ekinteresiĝis kiam mi transloĝiĝis de mia naskiĝloko en Kito [eo] en la ekvadoraj altebenaĵoj al Manto [eo], sur la landa marbordo. Tie mi malkovris akvobestojn kaj la impresan energion de la vasta maro. Ĉi tio instigis min studi pri mara biologio en Ekvadoro kaj poste mi vojaĝis al Hispanio kaj Francio por miaj postdimplomaj kaj postdoktoriĝaj studoj.  En 2014 mi revenis, ĉar mia celo ĉiam estis kontribui al mia lando.

Ĉu vi spertis ian malfacilaĵon dum la procezo?

Al inicio no fue fácil ser extranjera, vivir con otras reglas y estilos de vida, a veces en otros idiomas como en

Bildo perita kun permeso de D-ro Patricia Castillo Briceño.

Francia y UK; pero esas experiencias enriquecen y además son oportunidades para investigar a muy alto nivel. De regreso en Ecuador la difucltad estuvo al arrancar la investigación porque nadie trabajaba en este tema y el acceso a fondos y tecnología es limitado, pero ha sido gratificante, pues logramos hacer cambios en política pública relevantes en esta área en el país.

Dekomence esti fremdulo, vivi laŭ malsamaj reguloj kaj vivmanieroj, foje en aliaj lingvoj kiel en Francio aŭ Britio, ne facilis. Sed tiuj spertoj plibonigas la individuon kaj estas ankaŭ ŝancoj por esplorado je tre alta nivelo. Aliflanke, kiam mi revenis al Ekvadoro, malfacila afero estis eki la esploron, ĉar estis neniu kiu prilaboris tiun temon kaj la aliro al financaj rimedoj kaj al teknologio estas limigita. Tamen, la sperto estis ĝojiga ĝis nun, ĉar ni sukcesis realigi gravajn ŝanĝojn rilate al la publika politiko en ĉi tiu regiono de la lando.

Vi starigis ankaŭ la Ekvadoran reton de inaj sciencistoj (REMCI).

Sí. Nuestra iniciativa nació en 2016 cuando algunas científicas comenzamos a hablar vía Twitter sobre la necesidad de crear espacios que fortalezcan la participación de mujeres en ciencias y de posicionar este tema en la agenda nacional. Luego, vimos que una forma de consolidar nuestros esfuerzos era el trabajo en redes y creamos REMCI. Ahora seguimos ampliando y diversificando nuestra red, siempre desde la sororidad y el apoyo para combatir esa idea impuesta de que necesitamos competir entre nosotras para sobresalir.

Prave. Nia iniciato naskiĝis en 2016, kiam kelkaj sciencistinoj komencis diskuton per Tvitero pri la bezono krei spacojn, kiuj plifortigu la inan partoprenon en scienco kaj lokigi la temon en grava pozicio de la nacia tagordo. Tiam ni vidis, ke maniero firmigi niajn klopodojn estis interkonekto, do ni kreis REMCI. Nuntempe ni daŭre pligrandigas kaj divsersigas nian reton surbaze de fratineco kaj de subtenado por kontraŭbatali la truditan ideon pri tio, ke ni bezonas kokurenci inter ni por elstariĝi.

Kial specife virina reto?

Porque el ser mujer influye mucho. No es común escuchar que una niña sueñe con ser científica, y esto se debe a que la educación y la sociedad establecen roles de género desde muy temprano. Marcan tu camino con las materias que te enseñan, con los “cumplidos” que te dan (te dicen que eres bonita, nunca inteligente), y con los modelos a seguir que te presentan. Yo tuve la suerte de que mi mamá es bioquímica, entonces crecí jugando con su microscopio portátil y sabiendo que las mujeres pueden estar en la ciencia. Pero crecí también con la idea de que hay una sola ruta: naces, creces, te casas, te reproduces (siempre en ese orden), y mueres. Hasta que un día me pregunté: “bueno, ¿y por qué?”, y decidí seguir mi propio camino.

Ĉar la fakto esti virino havas grandan influon sur la decidoj. Ne estas ofta afero aŭdi, ke knabino revas iĝi sciencisto kaj la kialo estas tio, ke edukado kaj socio starigas la ideon de genro [eo] ekde tre frue. Oni markas nian vojon per la studobjektoj instruitaj al virinoj, per la komplimentoj donitaj al ni (ekzemple: “vi estas bela”, sed neniam “vi estas inteligenta”), kaj per la rolmodeloj prezentitaj al ni. Mi bonŝancis ĉar mia patrino estas biokemiisto, do mi kreskis meze de ludoj kun ŝia mikroskopo kaj mi eksciis ke virinoj povas troviĝi en scienco. Tamen mi ankaŭ kreskis proksime al la ideo pri tio, ke estas nur unu vojo: vi naskiĝas, kreskas, edziniĝas, reproduktiĝas (ĉiam laŭ tiu ordo) kaj mortas. Ĝis kiam unu tagon, mi demandis min: “Nu, kial?” Kaj do, decidis iri laŭ mia propra vojo.

Bildo perita kun permeso de D-ro Patricia Castillo Briceño.

Kion ni faru por ŝanĝi tiujn rolojn?

Muchísimo. Podemos motivar a las niñas desde pequeñas a considerar diversas opciones de vida, e incentivarlas a estudiar y avanzar en su carrera. Tenemos que explicar que el camino de la ciencia no siempre es fácil para que cuando una científica joven se encuentre con situaciones fallidas no piense que hay algo mal con su trabajo o con ella y se desanime, sino que sepa que esas dificultades son parte normal del proceso. También hacer públicas las preguntas impertinentes hasta que dejen de ocurrir. Por ejemplo, en una entrevista para la que te preparas con todas las respuestas científicas y técnicas sobre tu trabajo, te preguntan si vas a tener hijos y qué opina tu esposo sobre lo que haces; cosas que a los hombres nunca les preguntan. Las siguientes generaciones no deberían pasar por esto.

También hace falta un cambio estructural desde las políticas públicas y la educación formal. En los libros deben aparecer científicas nacionales e internacionales, porque sí las hay, solo no se habla de ellas. Así podremos lograr que tanto niñas como niños crezcan sabiendo que las mujeres somos igual de capaces y que nuestro trabajo científico es igual de importante para el avance del conocimiento. Además, debemos repartir las tareas del cuidado, tradicionalmente destinadas a las mujeres. En todo el mundo, incluso más en países como Ecuador donde la investigación hace tanta falta, resulta absurdo perder la mitad del talento por falta de equidad de género; es un lujo que no nos podemos permitir. Necesitamos todos los cerebros trabajando en conjunto.

Finalmente, los museos y  los medios de comunicación deben jugar su rol clave generando otros patrones de pensamiento, visibilizando sesgos e injusticias, y resaltando el trabajo de las mujeres en distintos campos, incluyendo todas las ramas de la ciencia.

Ni povas fari multe. Ni instigu knabinojn ekde junaĝo konsideri diversajn eblajn vivmanierojn kaj kuraĝigu ilin studi kaj progresi en siaj karieroj. Ni devas klarigi, ke la scienca vojo ne estas ĉiam facila. Do sekve, kiam juna ina sciencisto renkontus malsukcesajn situaciojn, ŝi ne pensu ke estas io malbona en ŝia laboro aŭ en si mem kaj ne senkuraĝiĝu, sed kontraŭe, ŝi sciu, ke tiuj malfacilaĵoj estas normala parto de la procezo. Ankaŭ, ni publikigu tiujn malĝentilajn demandojn ĝis kiam ili ĉesos okazi. Ekzemple, imagu ke dum intervjuo por kiu vi vin preparas studante ĉiujn sciencajn kaj teknikajn respondojn pri via laboro, oni demandas al vi, ĉu vi havos infanojn kaj kion via edzo pensas pri kio vi faras. Tiujn aferojn oni neniam demandas al viroj. La venontaj generacioj ne devus travivi ĉi tion.

Struktura ŝanĝo, kiu komenciĝu ĉe publikaj politikoj kaj formala edukado, ankaŭ devas okazi. Landaj kaj eksterlandaj inaj sciencistoj devas aperi sur la lernolibroj. Ili ekzistas, sed ne estas priparolataj. Tiel ni povas certigi, ke knabinoj kaj knaboj kreskos sciante ke virinoj estas same kapablaj kiel viroj kaj ke nia scienca laboro estas same grava por ke la scio progresu. Krome ni devas distribui la prizorgajn taskojn, tradicie destinitajn al virinoj [eo]. Tra la tuta mondo, eĉ en landoj kiel Ekvadoro,  kie esplorado estas tiel bezonata, estas absurde perdi duonon da talentoj pro manko de genra egaleco. Tio estas luksaĵo, kiun ni ne povas permesi al ni. Ni bezonas ke ĉiuj cerboj kunlaboru.

Laste muzeoj kaj amaskomunikiloj devas konscie ludi sian ŝlosilan rolon en la instigo kaj kreado de aliaj pensmanieroj, en la videbligo de antaŭjuĝoj kaj maljustecoj, kaj en la rimarkigo de tiu laboro farita de virinoj en diversaj kampoj inluzive de ĉiuj sciencaj branĉoj.

de David Lopez-Rueda je 2021-02-25 18:32

2021-02-24

UEA facila

Reaperas malnovaj Eventoj

De 1992 ĝis 2002 mi estis ĉefredaktoro de la fama gazeto Eventoj. Ĝi aperis du-semajne, kaj tiutempe ĝi estis la plej ofta Esperanto-gazeto. La redakta teamo konsistis el pluraj personoj krom mi – ne sufiĉas unu homo por aperigi gazeton tiel ofte. Antaŭ 20 jaroj, post la decido ĉesigi la eldonadon de la "plej ofta Esperanto-gazeto" ni decidis publike kaj senpage aperigi en interreto ĉiujn numerojn de la 10-jara ekzistado. Tiutempe - en la jaro 2002 - tio tute ne estis kutimo, ĝi estis novaĵo - laŭ mia scio en Esperantujo estis ni la unuaj, kiuj faris tion. Ni konsideris grava ĉefe la enhavon, do bedaŭrinde ni decidis pri aperigo en la formo de simpla teksto, pli precize en la formo de HTML-paĝo. En tiu tempo PDF estis ankoraŭ sufiĉe malofta novaĵo. Tute hazarde en malnova malmola disko estis nun retrovita parto de la iamaj redakciaj komputilaj dosieroj. Ilin ni kredis perditaj. Trovinte ilin, ni nun povas reprodukti la presejan version de la malnovaj numeroj de la gazeto, kaj ankaŭ konverti ilin al PDF. Por fari tion necesis serĉi malnovan komputilon (en la hodiaŭaj komputiloj ne funkcias la malnovaj programoj), instali la malnovajn programojn, kaj rememori, relerni ilian uzadon. Post kelktaga preparado, mi sukcesis ree produkti pretan numeron de la gazeto! Tio estis ĝuinda sperto, hodiaŭ mi denove estis ĉefredaktoro de Eventoj! Fine do, nun ŝajnas eble rekrei kvaronon aŭ trionon de la malnovaj gazetnumeroj. Tiel ni evitos tre multajn horojn da skanado – kaj ne necesas paroli pri la pli bona kvalito de la preta PDF-dosiero! Problemo estas, ke dum la laboro oni eklegas kelkajn titolojn, liniojn, kaj plu legadas dum horoj, ĉar multaj artikoloj estas interesaj kaj aktualaj ankaŭ hodiaŭ! Nun, post 20 jaroj mi opinias, ke la teamo rajtas esti fiera pri tiu malnova agado. Krom mi, kunlaboris ankaŭ Mészáros Pista, Ország-Krysz Axel, Deák-Jahn Gábor, Bajnógel István, Virág Zsuzsa, Tötös Zsuzsa, Vári Csilla, Nikolaj Gudskov, Abdurahman Junusov, kaj pluraj aliaj! Mi esperas baldaŭ rehavi multajn numerojn, legeblajn en PDF-formato. Szilvási László

2021-02-24 22:45

La Balta Ondo

Survoje al dua senkongresa jaro

UK-106Esperantio survojas al dua senkongresa jaro. Kvankam neniu oficiala decido estas alprenita, apenaŭ estas ŝanco ke ĉi-somere okazos kongresoj en Belfasto (Universala), Kievo (Junulara) kaj Bjelostoko (Sennacieca). Certe virtualaj surogatoj estos muntitaj, same kiel pasintjare, kun tamen realaj kostoj kaj sen efektivaj enspezoj: precipe suferos UEA pro manko de kongreskotizoj, makleroj el loĝiga servo, debitado de libroservo ktp.

La hikikomora generacio siaflanke insistas pri retkunvenoj: oni eĉ ne atendis la informon pri la nuligo de Internacia Junulara Festivalo dum Pasko en Italio, por anonci samdatan “Retoson”; iom riske, ĉar se ĝi fiaskus, ne eblus disklami ke “Ni volas ke grandaj retaj eventoj fariĝu natura parto de nia komunumo”.

Pli pozitiva ŝajnas la situacio sur la fronto de la kulturcentroj: Kultura Centro Esperantista anoncis kvin transnaciajn aranĝojn inter aprilo kaj aŭgusto 2021, kaj almenaŭ kvar el ili okazos reale, laŭ la nombro da aliĝintoj (eĉ pli granda ol kutime), se registaroj ne dekretos la fermon de la landlimoj.

Fonto: HeKo 754 7-B, 14 feb 2021

La vorto “hikikomora” estas esperantigo de “hihikomori”, t. e. japana termino por memizoliĝemaj soci-evitemuloj, speco de nuntempaj ermitoj. Vidu pli ĉe https://en.wikipedia.org/wiki/Hikikomori.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Survoje al dua senkongresa jaro appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-24 20:34

Neniam milito inter ni

Israelo: Labourstart Kampanjo: 10bis ĉesigu tuj la kontraŭ-sindikatan subpremadon

24/02/2021 10bis, la israela branĉo de la nederlanda entrepreno de liverado de nutraĵvaroj Just Eat Takeaway.com, senigas siajn laboristojn je iliaj rajtoj sindikataniĝi. La liverantoj de nutraĵvaroj senhalte laboris dum la tuta pandemio de COVID-19,...

de neniammilitointerni je 2021-02-24 17:34

Global Voices

Kaptante humoron ĉe ambaŭ flankoj de la ukraino-rusia konflikto en Donbaso

Nova esploro trovis fido-nivelon malalta kaj la estontecon malcerta

People rush to the bus stop at the border crossing point in Mayorsk, Donetsk area on December 27, 2016.

Homoj hastas al la bushaltejo ĉe la limpasejo en Majorsko, Donecka provinco, la 27-an de decembro 2016. Foto de Anastasija Vlasova por UNDP Ukraine ĉe Flickr (CC BY-ND 2.0).

En la Tago de Sankta Valentino en 2021 tri ukrainaj soldatoj pereis pro eksplodo de tera mino en Donbaso, regiono en Orienta Ukrainio, disigita per batalado inter la ukraina registaro kaj ribeluloj subtenataj de Rusio. La plej juna naskiĝis en 1994, tri jarojn post kiam Ukrainio iĝis sendependa ŝtato sekvinte la kolapson de Sovetunio. La jaron kiam li naskiĝis, Ukrainio akceptis rezigni je nukleaj armiloj sur sia tero. Kiam li aĝis tri jarojn, Rusio kaj Ukrainio subskribis traktaton pri amikeco, konfirminte reciprokan respekton de teritoria integreco. Efektive li kreskis en ŝtato, kies teritorio ne estis plagita je armitaj disputoj pri nesolvita heredaĵo de sovetia kaj antaŭsovetia epokoj.

Tio ŝanĝiĝis komence de 2014, kiam protestantoj devigis eksiĝi kaj forflugi prezidanton Viktor Janukoviĉ, eksan politikestron de Donbaso kaj por-rusian politikiston. La Kremlo konsideris la tiel nomatan Eŭromajdanon — kiun ĝiaj partoprenintoj en Ukrainio nomis “Revolucio de Digno” — cinika okcidenta komploto kontraŭ sia influo en Ukrainio. Rusia gvidantaro respondis per incitado de ribeloj en Krimeo kaj Orienta Ukrainio kaj poste per milita interveno por aneksi Krimeon kaj subteno de du separiĝintaj teritorioj en Donbaso, la memproklamitaj Donecka Popola Respubliko kaj Luhanska Popola Respubliko (DPR/LPR).

Perantoj el Ukrainio, Rusio, Germanio kaj Francio finfine kreis serion da protokoloj en Minsko, desegnitaj por fini la bataladon, marki frontlinion inter batalantoj kaj revenigi la separiĝintajn regionojn sub efektivan kontrolon de la ukraina registaro. Tio okazis antaŭ ses jaroj. La batalado stabiliĝis laŭlonge de la kontrollinio, sed neniu el la protokoloj de Minsko II estis plenumita. Tamen stabiliĝo estas relativa termino. Soldatoj plu pereas en spontaneaj incidentoj laŭlonge de unu el plej forte minitaj frontlinioj en la mondo.

Por pritaksi opiniojn ĉe ambaŭ flankoj de la kontrollinio, ni faris samtempajn telefonajn intervjuojn helpe de komputiloj en septembro kaj oktobro 2020. Tiuj esploroj kun similaj tekstoj estis direktitaj per du kompanioj kun alta reputacio: la Moskva Levada-Centro por la memproklamitaj DPR/LPR kaj la Kieva Instituto de Sociologio (en la parto de Donbaso kontrolata de la ukraina registaro). Dum kondiĉoj en DPR/LPR malebligas sekuran kaj fidindan vizaĝ-al-vizaĝan esploradon nuntempe, ni asertas ke tio restas grava por klopodi kapti la vidpunktojn de tiuj, kiuj estas rekte trafitaj de la milito.

Ĉiu aspekto de la ĉiutaga vivo ene de kaj proksime al la milita zono estas influitaj de la milito. Laŭ raporto de la Kriza Grupo en 2020, la milito “transformis ekonomie probleman regionon en ruinojn. Ĉe ambaŭ flankoj de la frontlinio loĝantoj estis metitaj je nova normalo, kiu ŝanceliĝas inter angoro kaj timo”. Tamen ĉiutagaj rutinaĵoj daŭras malgraŭ la ombro de la milito. Tio estas ĉiutaga vivo — ebleco de homoj surtabligi manĝaĵojn, havi konstantan laboron, vidi siajn infanojn kreski sekure, ricevi pensiojn — tio konstruas aŭ perdigas fidon al ŝtato kaj al ĝiaj institucioj. Tiuj komparaj fido-niveloj ĉe ambaŭ flankoj de la kontaktolinio povas grave decidi la estontecon de tiu ĉi dividita regiono.

En tiu ĉi artikolo niaj rezultoj komparas la fidon al la nacia registaro en la parto de Donbaso kontrolata de Kievo ĉe unu flanko kaj fidon al la lokaj aŭtoritatoj en la memproklamitaj DPR/LPR ĉe la alia flanko. En la partoj de Donecka kaj Luhanska provincoj, kontrolataj de la registaro, iuj lokaj aŭtoritatoj ne havas eblecon plenumi siajn civilajn respondecojn, dum aliaj estis anstataŭigitaj per provizora civilo-milita administracio. Lokaj elektoj en Donbaso estis grave reduktitaj ekde la komenco de la konflikto, kun la lasta raŭndo en oktobro 2020 nuligita en multaj areoj laŭlonge de la frontlinio, seniginte je voĉdonrajtoj pli ol 450 000 civitanojn. La esploraj rezultoj konfirmas kiom fora aspektas la kieva registaro por la loĝantoj de tiu parto de Donbaso. Kiel videblas en la unua diagramo (Bildo 1), malpli ol 10% de la respondintoj fidas al la nacia registaro je ĝiaj zorgoj pri iliaj bezonoj kiel civitanoj, dum ĉirkaŭ 45% atestis malfidon.

Bildo 1.

En DPR/LPR, fido aspektas esti pli alta, kun 26% de la respondintoj esprimintaj fidon al la lokaj aŭtoritatoj (18% malfidas). Sed kun proksimume duono de homoj kiuj nek fidas, nek malfidas la lokajn aŭtoritatojn, politika subteno de la aŭtoritatoj de la memproklamitaj DPR/LPR estas varmeta. Efektive la rezultoj sugestas ke la loka loĝantaro, same kiel la loĝantoj de la areoj de Donbaso kontrolataj de la ukraina registaro, scias ke ili mem devas zorgi pri sia vivo, ne tre esperante pri helpo de la aŭtoritatoj.

La fido al la veraj institucioj kiuj devas respondeci pri civitanaj bezonoj estas malalta en la tuta Donbaso. Sed la relativa diferenco inter la du partoj de Donbaso montras ke loĝantoj de la areoj kontrolataj de la registaro opinias ke Kievo forlasis ilin. La ukraina ŝtato devas fari grandan laboron en la areoj de Donbaso kiun ĝi regas.

Alia forta indiko je tiu ĉi diferenco laŭlonge de la kontaktolinio estas la respondoj al la demando: “Ĉu vi opinias ke la regiono [lando] iras en la ĝustan aŭ en la malĝustan direkton?” (Bildo 2). Plejparto de respondintoj (59%) en la areoj de Donbaso kontrolataj de la registaro opinias ke la aferoj iras en malĝustan direkton. Kontraste en DPR/LPR multaj respondintoj (44%) opinias ke aferoj iras en la ĝustan direkton (23% en la malĝustan direkton), kvankam ĉirkaŭ triono restas malcertaj.

Bildo 2.

Unu el la karakterizaĵoj de la Donbasa konflikto, kontraste al la konfliktoj en MoldavioKartvelio, estas ke ĝi eksplodis pli ol du jardekojn post la kolapso de Sovetunio. Dum ekzistis iuj streĉiĝoj pri la sorto de Donbaso post la sendependiĝo de Ukrainio, tio ne estis gravega problemo por plejparto de loĝantoj. Fakte memdetermino de la regiono estis kaŭzo, kiu motivis nur malplimulton. La forpelo de la por-rusia registaro de Janukoviĉ en Kievo komence de 2014 instigis kaj nutris tiun ĉi senton. Do valoras palpi kiom forte homoj sentas lojalecon al la ŝtato kaj flago (DPR/LPR aŭ Ukrainio) sub kiuj ili vivas nun.

En nia esploro ni faris demandon desegnitan por mezuri kion akademianoj difinas kiel puran vizion de “publika bono” de la ŝtato. Tio petas respondintojn akcepti aŭ malakcepti jenan deklaron: “Ne gravas en kiu lando mi loĝas nun; ĉio kion mi volas estas bona laboro kaj bona pensio.”

Bildo 3.

Tiu ĉi diagramo (Bildo 3) povas surprizi legantojn, montrante ke plejparto ĉe ambaŭ flankoj de la kontaktolinio akceptas la deklaron. Ekonomia kaj materia sekurecoj do superas separismon kaj naciismon. Gravas ke la nombro de tiuj kiuj malakceptas (iom pli ol triono de la loĝantaro) estas preskaŭ identa ĉe ambaŭ flankoj de la Donbasa divida linio. Dum tio estas minoritata sento inter ordinaraj homoj, tiuj konfirmintaj la pli altan gravecon de “lando” esprimas la dominantan kaj ofte la sole akcepteblan vidpunkton de potenculoj — tiuj, kies ĉefa zorgo estas kiu flago flirtas super la areo.

La analizo de la respondoj al tiuj ĉi tri demandoj laŭ aĝo kaj etna aparteno montras gravan nesimetrion. En la areo kontrolata de la registaro, homoj pli aĝaj kaj identigantaj sin kiel rusoj malpli fidas la aŭtoritatojn kaj pli forte akceptas la deklaron pri materiaj bezonoj kiel pli gravaj ol la flago super la areo kie ili loĝas. En la memproklamitaj DPR/LPR tiujn sentojn pli forte esprimas homoj junaj kaj identigantaj sin kiel ukrainoj.

La nivelo de fido al lokaj aŭtoritatoj ĉe ambaŭ flankoj de la teritoria divido en Donbaso estas ŝlosila faktoro, difinanta la estonton de la regiono. En iuj fundamentaj vojoj, la aspiroj de la plimulto de homoj ĉe ambaŭ flankoj estas la samaj. Tamen tiu ĉi konflikto neniam temis sole pri Donbaso: ĝi temas ankaŭ pri pli granda geopolitika lukto. Dum tiu daŭros, la konflikto en Donbaso ŝajne ekzistos kaj linioj sur la grundo kaj en mensoj de ĝiaj loĝantoj ŝajne iĝas pli enradikiĝintaj.

La aŭtoroj agnoskas financadon de tiu ĉi laboro per komuna subvencio de la Nacia Scienca Fonduso (National Science Foundation) kaj la Esplora Konsilio de Britio (Research Council UK) — (NSF premio #1759645; ESRC premio #ES/S005919/1) kaj de ZOiS (Centro de Orienteŭropaj kaj Internaciaj Studoj — Centre for East European and International Studies), Berlino.

de Stano BELOV je 2021-02-24 09:53

2021-02-23

Neniam milito inter ni

Kataro: pli ol 6 500 migrantaj laboristoj mortis en la konstruejo de la stadionoj

23/02/2021 Hontinda nombro ! De post 2010, jaro kiam la Mondpokalo 2022 estis atribuita al Kataro, 6 500 migrantaj laboristoj mortis en la multaj konstruejoj kaj dum renovigado de la kataraj stadionoj, raportas la ĵurnalo The Guardian . Laŭ pluraj registaraj...

de neniammilitointerni je 2021-02-23 20:59

La Balta Ondo

TEJO: Malferma Tago por Patronoj

patronoj de TEJO

Ĉiuj patronoj de Tejo estas invititaj al la Malferma Horo por Patronoj! Estos okazo babili kun estraranoj de TEJO kaj aliaj patronoj, rakonti al ni viajn spertojn, konsilojn, ideojn, grumbli pri avangarda lingvouzo, miri kaj informiĝi pri niaj lastatempaj agadoj kaj kiel via subteno utilas al la junulara Esperanto-movado!

Por ke patronoj el la tuta mondo povu partopreni, ĝi okazos dufoje je malsamaj horoj:
Sabate la 13an de marto je 8:00 UTC,
Sabate la 20an de marto je 17:00 UTC.

Persona retmasaĝo estis sendita al ĉiuj! Se vi havas demandojn, ne hezitu skribi al Klára Ertl, la respondeca estrarano de TEJO pri rilatoj kun patronoj: klara@tejo.org.

Fonto: https://www.tejo.org/malferma-tago-por-patronoj/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post TEJO: Malferma Tago por Patronoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-23 10:25

Libera Folio

Kaj la ceter’ – ĉu ne literaturo?

En la Esperanta eldonado troviĝas granda manko de faka populariga literaturo, skribas Tonjo del Barrio. Laŭ li estas probleme, ke eĉ la ekzisto de tiu ĝenro plej ofte estas forgesata, kiam oni parolas pri la Esperanta literaturo.
La libroservo de UEA en la Centra Oficejo.

Antaŭ kelkaj tagoj Sten Johansson verkis en Libera Folio pri la esperanta literaturo, pri ĝiaj ekzisto kaj neceso. Interesa legaĵo kun, laŭ mia opinio, grava manko: ke ĝi egaligis literaturon nur al fikcia prozo kaj poezio. Ĉiuj konsideroj estis farataj kun nur tiuj du kategorioj enmense, kaj kun fokuso baze en la romanoj kaj noveloj. Sed kial estu tiel? Ĉu nefikcio ne estas valora kiel literaturo? Ĉu eseoj, faka literaturo, sciencpopularigo, biografio kaj aliaj ĝenroj ne meritas la konsideron de beletro?

Tiu certe ne estas la sola ekzemplo. Sten mencias la faman bazan legoliston de William Auld, al kiu denove nur fikciaj prozaĵoj kaj poemaroj apartenas. La retejo prizorgata de Sten, ”Originala Literaturo Esperanta” (OLE), montras saman kriterion, kun listoj respektive de originalaj romanoj, de originalaj noveloj, novelaroj kaj rakontoj, de originalaj dramoj kaj de originalaj poemaroj, plus recenzoj.

Ankaŭ la libro ”Historio de la esperanta literaturo”, de Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer, tiom detala (foje eĉ tro) pri poezio, proza fikcio (romanoj, noveloj, rakontoj) kaj teatro, estas ege magra pri aliaj ĝenroj. Konsiderante ke la ĉefa premio en la esea branĉo de la Belartaj Konkursoj portas la nomon de la patro de unu el la aŭtoroj, surprizis min la malgranda spaco dediĉita al tiu ĝenro.

Nur du ĉapitroj konsideras la nefikcion, kaj eĉ en tiu kazo temas plej ofte pri temoj denove rilataj al la literaturo laŭ tiu restrikta kompreno. La ĉapitro 37-a pri eseoj temas ĉefe pri la lingvo Esperanto aŭ ĝia komunumo (prelegoj aŭ historio). La 48-a (kaj parte la 54-a) celas la studojn pri la literaturo mem, denove pri aŭtoroj pritraktataj en aliaj ĉapitroj pro ties poezia aŭ fikcia verkado.

Nur du pliaj personaj ekzemploj el tiu ĉi enciklopedieca libro (kiun mi ne celas kritiki ĉi-artikole – ĝi estas ja tre kompleta kaj informriĉa, sed ĝuste tial la forestoj estas pli evidentaj). Paul Neergaard, aŭtoro interalie de ”La vivo de la plantoj”, libro en kiu la lingvaĵo montras lian zorgon por celi ne nur fakan sed ankaŭ poeziecan efikon, aperas nur kiel aŭtoro de unu specifa recenzo – krom kiel celo de flanka klaĉaĵo.

Pli nuntempa, Nikolao Gudskov, aŭtoro de plurtemaj eseoj kaj de popularigaj libroj pri aferoj tiel diversaj kiel esperantismo, antikva filozofio, biologio aŭ bredado, bele kaj zorge redaktitaj, aperas nur kiel editoro kaj kompilanto de poeziaj libroj. Cetere, tute forestas la redaktoro de tiu ĉi gazeto, Kalle Kniivilä, aŭtoro de eĉ kvar libroj, en la ĝenro ĵurnalismo, kiun mi denove ne hezitas nomi literatura.

Tia uzo de la vorto literaturo ne limiĝas al tiuj okazoj, kaj eĉ ne al la esperanta mondo. Por doni plian ekzemplon, la Nobel-premioj pri literaturo havas la saman tendencon trafi verkistojn en tiuj samaj ĝenroj (poezio, fikcia prozo, dramo), kaj la esceptoj ne superas kvin aŭtorojn (kaj eĉ en tiuj eblus argumenti ke probable ĉe la plejmulto neliteraturaj kriterioj pezis pli).

Ne devus esti tiel. Eĉ laŭ la difinoj de la vortaroj, nek literaturo nek beletro devus aludi nur al tia mallarĝa kolekto de libroj. Ja, laŭ PIV, literaturo estas la tuto de la verkoj uzantaj la lingvon kaj koncernantaj la vivon kaj kulturon de iu homa grupo, epoko kaj simile.

Ĉu eseoj, sciencpopularigo, historio, ĵurnalismo ne koncernas la vivon kaj kulturon de nia komunumo, uzante la lingvon por tio? Mi koncedas ke la vorto beletro estas iom pli duba, laŭ la difino de la sama PIV (”literaturo, rigardata el pure artisma vidpunkto”), ĉar malofte la celo de nefikcio estas pure artisma, sed ĉu vere en plej oftaj okazoj poezio, romano aŭ dramo havas nur pure artismajn celojn?

Ne ĉiuj havis tiun saman restriktan kriterion. La originala verkaro de Zamenhof, krom manplenon da poemoj, inkludas baze paroladojn kaj aliajn prozajn nefikciajn verkojn. Lia Fundamenta Krestomatio entenis ankaŭ aliajn specojn de tekstoj. La pritraktado de literaturo en ”Esperanto en Perspektivo” enhavis ĉapitron pri scienca, popularscienca kaj faka literaturo (en tre ampleksa senco).

La eldonejo de Régulo ne hezitis eldoni popularigajn verkojn, kiel tiun de Neergaard jam menciitan aŭ la tre aprezindan ”Senĝenaj dialogoj”, de Alberto Fernández (kiu ne hezitis utiligi rakontajn teknikojn por enkonduki la leganton en tre profundajn sciencajn konceptojn), kaj eĉ inkludigis popularigajn fakverkojn en sia kolekto “Beletraj kajeroj” (kun titoloj tiom pure sciencaj kiel ”El la polvo de la tero”, ”Estiĝo de la tero kaj de la homo”, kaj simile.)

En la esperanta eldonado troviĝas granda manko de faka populariga literaturo. Mi ne celas nun tiun pure fakan, kiun ni certe ankaŭ devus havi, sed kies manko eble eksplikiĝas per la relative malgranda kvanto da fakuloj (krom en tre limigitaj okazoj). Ankaŭ ne la pure sciencan publikigadon, pri kies malhelpoj bone esprimiĝis antaŭnelonge en Libera Folio la vicprezidanto de la asocio de sciencistoj.

Mi parolas pri la ĝenro de alta popularigado, kiu celas la kleran nefakan publikon, dezirantan esti informita pri la nuntempo aŭ havi elementojn por pripensi la mondon. Tiu ĝenro, en tre ampleksa senco, tre sukcesas en multaj landoj, kaj kreis siaspecajn literaturajn stelulojn, foje ĉar ili jam estis tiaj en siaj fakaj kampoj, sed en aliaj okazoj pro ilia stilo. Por tio kelkaj el ili ne hezitas utiligi beletrajn verkoteknikojn. Multaj (ĉefe anglalingvaj sed ne nur) estis tradukitaj al dekoj da lingvoj, sed, ve, neniu al Esperanto.

Antaŭ kelkaj jaroj unu el tiuj steluloj, Richard Dawkins, la fama biologo, lanĉis publikan debaton sin demandante kial plej ofte romanistoj ricevis la Nobel-premion, kaj kial ne sciencistoj kiel Pinker aŭ E. O. Wilson povus esti kandidatoj. Iuj mokis lin, konjektante ke li mem provas volontuli, sed mi mem kunhavas tiun opinion kaj trovas ke li meritas almenaŭ esti konsiderata.

Fakte lia verkaro pli proksimas al literaturo ol al pura scienco, komencante per la titolo de lia plej konata verko, ”La egoista geno”, kiu ne estas scienca koncepto, sed vera metaforo. Kaj per tiu libro li ja influis la kulturon de sia epoko (se uzi la antaŭan difinon de literaturo) per la lanĉo de la koncepto kaj vorto ”memeo”, kiu preskaŭ difinas nian nunan publikan arenon.

Mia hipotezo pri la malriĉeco de tia ĝenro en Esperanto estas ke ĝi parte ŝuldiĝas al manko de prestiĝo de la nefikcia prozo ĉe kelkaj partoj de nia samideanaro, ĝuste la gardistoj de la literatura kanono. Mankas do stimulo ĉe verkistoj kaj eldonistoj, eĉ se foje troviĝas bonaj ekzemploj en nia ĝisnuna eldonado. Povas do okazi ke homo kun literaturaj emoj preferas verki fikcion, por esti pli bone agnoskata kiel beletristo.

Ekzemple, ion tian mi foje suspektas kiam mi legas historiajn romanojn en Esperanto. Iuj el ili povus bone esti historiaj libroj, rakontantaj laŭ la esploroj de la aŭtoroj aŭ la materialo de ili kolektita. Sed iel la verkisto suspektas ke la enmeto de fikciaj eroj kreos pli altan beletran valoron, kaj do preferas ŝanĝi la ĝenron por atingi tiun beletran rekonon. Ne devus esti tiel: faka historia verko ja estas literaturo, kaj, se la aŭtoro havas talenton, eĉ beletro. Kial ne?

Toño del Barrio


Rilataj artikoloj:

 

de Redakcio je 2021-02-23 08:59

2021-02-22

Neniam milito inter ni

Alĝerio: du jarojn poste, Internacia Amnestio raportas denove pri la represio kontraŭ la Hirak-movado

AFP 22/02/2021 La Hirako memorfestas hodiaŭ sian 2an datrevenon . Sed se tiu popola movado estigis la foriron de Abdelaziz Bouteflika, la sistemo mem ne ŝanĝiĝis. La prezidento Abdelamaĝid Tebbun ja decidis pasintan ĵaŭdon pardoni al malliberuloj pro...

de neniammilitointerni je 2021-02-22 21:15

La Balta Ondo

Biblioteka Apogo Bachrich: alvoko 2021

Knigi

Ĉi-jare UEA disdonos ankoraŭfoje subvenciojn el la Biblioteka Apogo Honore al la geedzoj Johano kaj Maria Bachrich, mallonge nomata Biblioteka Apogo Bachrich, kiu celas pliriĉigon de Esperantaj bibliotekoj, kiuj ne ricevas ŝtatajn, urbajn aŭ aliajn movadajn subvenciojn.

La fondaĵo estis starigita en 2014 de komenca kapitalo (20 000 USD) donacita de la familio Bachrich memore al Johano kaj Maria, venezuelaj esperantistoj forpasintaj en 2005 kaj 2011 respektive. Per la subvencio eblas aĉeti librojn kaj aliajn varojn ĉe la Libroservo de UEA.

En 2020 estis disdonitaj entute 2163 eŭroj al 18 bibliotekoj en Eŭropo (12 bibliotekoj en Belgio, Germanio, Italio, Francio, Rusio, Bulgario, Hispanio, Ĉeĥio), Ameriko (2 bibliotekoj en Brazilo kaj Argentino) kaj Afriko (4 bibliotekoj en Burundo, Benino kaj Ugando).

Ni invitas subvencipetojn de Esperantaj bibliotekoj tutmonde. Por plenigi vian subvencipeton, bonvolu indiki klare la nomon de la respondeca persono, poŝtan adreson al kiu UEA sendu la pakaĵon kaj detalan priskribon de la biblioteko. Bonvolu ankaŭ aldoni kromajn detalojn, kiujn la doganoj de via lando emus peti por sukcese liveri al vi la pakaĵon (ekzemple, retpoŝtadreson, telefonnumeron kaj impostan identigilon de ricevonto). En via komuniko la listo de la mendotaj varoj devas aperi en tabelo, kiu nepre havu la jenon ĉekape de la kolumnoj, ekzakte en la indikita ordo:

| Titolo | Kvanto | Baza prezo (€) | Sumo (€) |

Atentu, ke la titolo kaj la baza prezo devas esti entabeligitaj ekzakte kiel ili aperas en la Katalogo de UEA. Nepre uzu la katalogon, kiam vi preparas vian subvencipeton. Malĝuste preparita tabelo multe malpliigos viajn ŝancojn akiri ajnan subvencion.

La petoj atingu la Asocion ĝis la 15a de majo 2021 retpoŝte al al bachrich@co.uea.org, kopie al oraola@esperanto.org.

En la pakaĵoj sendotaj ni planas inkluzivi donacetojn por danki vian partoprenon, inter ili la unuan libron publikigitan de UNESKO en Esperanto: De ideoj al agoj: 70 jaroj de UNESKO.

Okaze de duboj pri la pretigo de subvencipeto, bv. ne heziti kontakti la respondeculojn ĉe la supre indikitaj retadresoj.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2020, №931.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Biblioteka Apogo Bachrich: alvoko 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-22 17:43

2021-02-21

Neniam milito inter ni

En Barcelono, nova vespero de kolizioj post la enkarcerigo de la repisto Pablo Hasél

21/02/2021 La streĉo ne malintensiĝas. Sabaton 20an de februaro vespere en Barcelono, alfrontiĝoj kontraŭstarigis la policon kaj milojn da manifestaciantoj, kiuj protestis kontraŭ la enkarcerigo de kataluna repisto, por la kvina sinsekva nokto. Tiu serio...

de neniammilitointerni je 2021-02-21 21:25

Revuo Esperanto

UEA facila

La Balta Ondo

Nikolao Hohlov: Emigrantoj

Nikolao Hohlov

Nikolao Hohlov (Nikolaj Ivanoviĉ Ĥoĥlov, 1891-1953) en Esperantujo estas konata ĉefe kiel poeto kaj aŭtoro de La tajdo (1928) – unu el la plej gravaj poemaroj verkitaj en Esperanto. Sed li verkis ankaŭ proze. Ni proponas al vi legi lian verketon Emigrantoj, kiu aperis antaŭ 98 jaroj en Literatura Mondo.

Ĉirkaŭite de bruema akompanantaro konsistanta el kelkaj studentoj, la profesoro vigle marŝis laŭlonge de mallarĝa, apenaŭ videbla vojeto, kondukanta ien, en la densaĵon de la aŭtuna bosko.

Profesoro kaj studentoj, ĉiuj estis rusoj, elmigrintoj pro la civila milito kaj tie ĉi, en la fratema sudslava lando, kiu donis al ili rifuĝon kaj eblecon daŭrigi sian edukadon, post multaj jaroj de senripoza migrado, bataloj kaj moralaj turmentoj ĉiuj sentis sin en paca loko, kun koroj malkvietaj, premigitaj sole de nostalgio.

Ili faris sian dimanĉan promenadon, for el la urbo, kie ilin ĉirkaŭis karesaj bildoj de abundaj vinberejoj plantitaj tie kaj tie ĉi sur lokoj neokupitaj de arboj, aŭ purigitaj de ili. La promenantojn ligis komuna sento de komunaj doloroj: la ĉiama animstreĉo en serĉado de eliro el tiu premanta stato de forpeliteco. Malriĉe vestitaj, multaj en malnovaj militaj manteloj – ili aspektus kompatindaj, se ne brilus tiel akre la fajro de defendanta, ambicia fiero el sub la malgaje kunpremitaj brovoj. Estis stranga kaj tamen ĉarma tiu ĉi fajro en la okuloj de kelkaj junaj, palaj kaj delikataj vizaĝoj. Kiam la bosko finiĝis kaj antaŭ la okuloj de la promenantoj aperis belega bildo de malproksimaj montoj kaj pejzaĝo de pli proksimaj montetoj, kovritaj de flavaj, rikoltitaj grenkampoj kaj vinberejoj, – la profesoro haltis, demetis sian ĉapelon kaj proponis al ĉiuj ripozi kelkajn minutojn.

Kiel ĉiam inter rusaj elmigrintoj, kiam ili kunvenas en amika rondo, inter la studentoj aperis paroloj pri la forlasita, kun sopiro amata patrujo. Aperis novaj sciigoj, famoj, novaĵoj. Sed la revena vojo al tiu lando, kiel antaŭe, ŝajnis esti barita, netrairebla kaj tiu penso premis la animojn de ĉiuj. La profesoro silentis. Liaj okuloj, tiuj de konata scienculo-kemiisto, restis kvietaj kaj senfajraj. En ili lumis perinfana pureco, simile al la okuloj de Tolstoj, profunda delikateco de animo, inspiranta amo. La studentoj amis kaj bone konis tiujn okulojn. Ili ŝatis sian fieron – la profesoron, sian patrujan fieron, transportitan al alia lando kune kun ili.

La profesoro kun varma amikeco sekvis la vortojn de la interparolantaj studentoj. Kelkfoje la anguloj de lia buŝo moviĝis per apenaŭ videbla tremeto, sed malfacile estis diveni, kion esprimis la tremeto, ĉu kaŝitan ridon, aŭ estingitan emocion.

Kaj kiam super la tuta bruo de interparoloj tratondris la maldelikata baso de alta, kun akraj angulaj konturoj de figuro, studento B.: “… Sen batalo kaj forto ne povas esti kreita nova Rusujo!…” – la lipanguloj de la profesoro ektremis pli energie, tra liaj okuloj striis ia apenaŭ rimarkebla ombro kaj li mole demandis la basulon:

– Sen batalo de kies flanko, kara B.?

– De nia flanko, de flanko de la tuta rusa elmigrintaro, de flanko de tiuj, kiuj restis tie en Rusujo kaj nur atendas la oportunan okazon por kune kun ni forĵeti la malamatajn, malicajn uzurpistojn!

Literatura Mondo– Vi faras tre simplan diagnozon rilate al la efektivaj intencoj de ĉiuj rusaj patriotoj kaj vi ĝeneraligas la dezirojn de la rusaj elmigrintoj kaj de iliaj diverspartiaj samideanoj restintaj tie en Rusujo. Tiel simple pensante, kara B., vi neniam trovus la eliron, eĉ por via persona penso, ĉar vi ne scias kiel kaj kiam kaj per kiuj rimedoj oni ribelos kontraŭ la uzurpistoj. La eliro ne estas tiel ordinara kaj la rimedoj por ĝin akceli ne estas tiel primitivaj, kiel vi pensas.

Ĉies vizaĝoj sin turnis al la profesoro. Estis la momento, kiam li unuafoje ektuŝis la dolorigan por ili ĉiuj temon. Oni preskaŭ neniam aŭdis antaŭe, kion precize li pensas pri la emociiga problemo, li – ĉiam kviete leganta siajn lekciojn pri la absoluta, pozitiva scienco, li, aparteninta al neniu politika partio aŭ tendenco.

Tiu muta demando, kiu regis sur la vizaĝoj de ĉiuj, eĉ sur la vizaĝo de la basvoĉa B. signifis, ke ĉiuj kvazaŭ atendis la nepran respondon. Sed la profesoro tre malvolonte parolis pri similaj temoj. Tro ofte li estis renkontinta la fajron de ankoraŭ nemalvarmiĝinta venĝemo, la senton de ricevita vangofrapo inter siaj sampatrujanoj-studentoj. Li opiniis ke ne venis ankoraŭ la tempo por diri ĉion malkaŝe. Li atendis la kuracon de tempo, la malvarmiĝon de la pasioj dum la paciga marŝado de la ĉiutaga vivo, sub la kvietiga influo de sciencaj studoj.

Sed daŭra silentado de ĉiuj devigis lin ion respondi. Kviete, kiel ĉiam, li stariĝis kaj farinte kelkajn paŝojn tien kaj reen, ekparolis.

– Karaj amikoj. Oficiale mi estas profesoro de kemio. Neoficiale, en hejmo, mi volonte okupas min pri la biologiaj problemoj. Se vi observos la leĝojn de la vivanta naturo, vi facile trovos en ĝi multajn trajtojn, anologiajn al nia homa vivo, al niaj vivbataloj, same kiel vi ofte trovos la respondon al multaj problemoj sociaj. Malgraŭ tio ke la nunaj homoj estas grandaj materialistoj, la historia periodo, en kiu ni vivas, estas la plena romantikismo. Pri nia tempo oni povas rakonti nur per fabeloj kaj alegorioj.

Sub ĉies avida rigardo, la profesoro paŝis al granda tremolo staranta super la murmuretanta arbara torento kaj sin klinis al la malseka grundo sub la arbo. Li revenis kun skeleto de tremola folio kaj montris ĝin al ĉiuj. Nur nudaj fibroj, bela reto de fibroj restis de tiu folio, sed ĝi konservis sian gracian figuron kaj elastecon. La profesoro tenis ĝin en mano.

– Tiu ĉi folio – estas mi. Mi konservas ankoraŭ la formon de homo, mi elaste defendas la lastajn tagojn de mia ekzisto, mia cerbo, pli vere la skeleto de mia arbo instruas la aliajn, kiel povas instrui naturstudanton tiu ĉi folio pri siaj formo kaj konstruo interna. Sed por la lando, kie mi loĝis, kiun mi nun senespere amas, mi, kiel la folio por tiu ĉi tremolo, estas mortinta. Mia destino estas diseriĝi por doni nutron al aliaj, novaj fortoj. Kaj la plimulto el ni, elmigrintoj, estas la samaj folioj. Se ili ne putriĝis ankoraŭ, ili instruas, ili parolas pri rusa estinta vivo, estinta arto, estinta lukso, rajto kaj senrajteco, sed ili ne rimarkas ke ili fariĝis jam fibruloj, ke ili kuŝas jam defalintaj de la arbo kaj komencas diseriĝi, ili ne estas plu bezonataj por la arbo kiel vivaj organismoj, ĉar ili ne taŭgas jam por vivi sur ĝiaj branĉoj.

Nun vidu la foliojn tiel bele purpuriĝintajn de aŭtuno, tie, supre sur la tremolo. Vidu kiel fiere ili etendas ankoraŭ sian sangan mantelon, kiel ili tremetas, kvazaŭ fluanta torento, sub la kisoj de la subiranta suno. Vere – ilia aspekto estas inspira por poetoj kaj geamantoj. Sed – vi ja ĉiuj scias – ili jam estas ankaŭ duonmortaj posedante la branĉojn de la arbo. Ili faris sian rolon kaj ili defalos baldaŭ, sub la blovo de unua forta vento. Tiu ĉi foliaro estas la homoj, kiuj fiere pensas ke ili tenas en siaj manoj la povon super Rusujo-tremolo. Ili fiere flirtigas la ruĝan standardon sub la radioj de ilia subiranta suno. Sed ili jam estas baldaŭ defalontaj, kiel defalis siatempe tiu ĉi fibrulo; unu momenton pli frue, unu momenton malpli – estas egale.

Venos la aŭtuno, purigos la aeron la vintro kaj nova printempo kisos la arbon. Tiam, aperos novaj folioj por nova vivo, por siavice, post la ŝanĝanta natura evolucio aŭ revolucio doni la lokon por la pli novaj, dum staros la arbo. En tio kuŝas la parteto de vero pri diveno rilate al la problemo: kien trenas la sorto Rusujon. Biologiaj leĝoj jam montris al ni ke kreskas la freŝaj, sanaj fortoj de la popolo, kreskas la burĝonoj el kiuj aperos la novaj folioj sur la tremolo: nia Rusujo. Malgraŭ la malsata aŭtuno, la terura anima vintro, repurigita, la arbo – Rusujo ĝisvivos la epokon, kiam ekfloros ĝiaj floroj. Neniu el ni jam dubas pri tio. En tio estas por ni granda konsolo, kelkia dozo da feliĉo persona.

– Sed, ĉu ni ankaŭ, profesoro, estas malnovaj folioj, skeletoj? – demandis juna studento.

– Pardonu, mi tuŝos ankoraŭ la temon. Vi estas tro junaj por ke mi nomu vin folioj. Vi estas semoj, ŝarĝitaj per energio de vivo, defalintaj de arbo kaj per vento transportitaj al fremdaj landoj. Viaj vivoj, viaj agoj povas esti plantitaj tie ĉi, sur fratgenta lando aŭ laŭvole transportitaj denove al sia naskolando, kiam ĝin benos la baldaŭa printempo. Povus okazi, ke kelkaj semoj difektiĝis, kelkaj estos perditaj – sed la plimulto ekburĝonos sub la suno de venonta frata amo.

– Kaj la vento, profesoro, kiu deŝiras la purpurajn foliojn, por doni lokon al la novaj verdaj – ĉu ĝi ne estas tiu batalo, pri kiu vi aludis – demandis denove la basulo B.

– Se vi volas, ni opiniu tiel, kara B. Sed tie ĉi staras antaŭ ni la problemo de estonta vivo, ne de estontaj aventuroj kaj riskoj. La aŭtuno kaj vintro estas ja neeviteblaj por tremolo. Eĉ se ili estas senventaj – la ruĝaj folioj defalos tamen sub la puŝo de la nove burĝonantaj verdaj. Estas tro malvasta celo: servi al sia lando nur kiel vento forŝiranta la duonvelkintajn foliojn. Pli gloran celon oni havu – konservi la embri-eblecon de freŝaj, junaj semoj, kaj ke neniu sana semo perdiĝu neeluzite. En tio estu via vivo kaj feliĉo, junuloj.

La vizaĝoj de ĉiuj studentoj fariĝis gravaj. Ĉiuj montris ke ili pensas profundan, senfinan penson. Kiel ĉe la profesoro, tremis ĉe kelkaj la buŝanguloj, ĉe unuj pro rideto, ĉe aliaj pro emocio.

Sed la vizaĝo de la profesoro estis kvieta.

Liaj okuloj brilis per sia ĉiama lumo de pura amo, kiu donas al la rigardo eĉ pli grandan altiron ol la fajro de flamanta pasio.

N. Hohlov

Fonto: Literatura Mondo, 1923, numero 5(8), p. 93-95.

Legu ankaŭ:

Aleksander Korĵenkov. Nikolaj Ĥoĥlov – 130-jara
Aleksander Korĵenkov. Ĥoĥlov: Muzikon antaŭ ĉio
Aleksander Korĵenkov. Dimanĉa poezio: Nikolao Ĥoĥlov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/hohlov-3

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Nikolao Hohlov: Emigrantoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-21 10:05

Libera Folio

UN rimarkis Esperanton en la lingvotago

UEA de jardekoj havas formalajn rilatojn kun la Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN, sed malofte Esperanto ricevas atenton de la UN-instancoj. Sojle al la hodiaŭa Tago de la Gepatra Lingvo tamen la komunika sekcio de UN unuafoje inkluzivis mesaĝon de UEA en sia ĉiusemajna komuniko al neregistaraj organizaĵoj.

La ĉi-jara afiŝo de UEA por la lingvotago.

La Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estis proklamita la 21-an de februaro 1999 laŭ propono de Unesko al la Unuiĝintaj Nacioj. Je tiu dato en 1952 en Pakistano dum manifestacio por oficialigo de la bengala lingvo estis mortigitaj sep junuloj.

Universala Esperanto-Asocio kutimas atentigi pri la Tago de Gepatra Lingvo per diverslingvaj retaj afiŝoj kaj komuniko, kiun oni tradukas al diversaj lingvoj. La ĉi-jara komuniko deklaras interalie jenon:

La ĉefa celo de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estas emfazi la edukajn avantaĝojn de uzado de la gepatra lingvo en lernejoj, precipe elementaj lernejoj. Infanoj lernas legi kaj skribi pli rapide en lingvo kiun ili plene scipovas. Ili spertas malavantaĝon se ili devas komenci sian lernadon en lingvo kiun ili ne scipovas, parte aŭ komplete.

/…/

UEA kredas je edukado por ĉiuj en lingvoj kiujn ili komprenas, je lingva justeco en ĉiuj ties aspektoj kaj en mondo pli paca pro edukado kaj interkompreno. Nia Asocio laboras tiucele en ĉiu angulo de la mondo, kunligite de la Internacia Lingvo Esperanto. Ni alvokas al Unuiĝintaj Nacioj, Unesko kaj ĉiuj, kiuj kunlaboras por atingi daŭripovan mondon, ke ili plenumu Celon 4 por Daŭripova Evoluigo kaj la scion, egalecon, justecon kaj perspektivon kiun tia atingo alportus.

Tiu komuniko en Esperanto, en la angla kaj en la franca estis alligita al la informa letero, kiun la Departemento de Monda Komunikado de UN ĉiusemajne dissendas al neregistaraj organizoj.

– Tio estas la unua fojo. Bela modesta sukceso, skribis Humprey Tonkin, unu el la ĉefaj respondeculoj de UEA pri la agado ĉe UN, en letero al la aktivula teamo.

Komitatano Renato Corsetti disvastigis la informon en la komitata diskutejo de UEA. Ni demandis al Renato Corsetti, kial laŭ lia supozo UN ĉi-foje rimarkis la mesaĝon de UEA, se antaŭe tio ne okazis.

– Kial ĉi-foje oni legis ĝin? Laŭ mi, ĉar ĝi atentigas pri serioza problemo, pri kiu la ĵurnalistoj je la servo de la usona imperio ne parolas, alivorte pri la klopodo usonigi la mondon per la angla kaj malatenti la gepatrajn lingvojn, kiuj estas indikilo de postrestanteco. Kiu ne parolis la grekan, estis barbaro, ĉu ne? Post 2000 jaroj la aroganta sinteno de la sintaksantaj superaj homoj restis sama.

Laŭ Corsetti jam preskaŭ nur esperantistoj kontraŭas tian ”usonigon”.

– Kaj ankaŭ inter ni multaj ne plu pretas diri tion kaj laŭeble oni klopodas usonigi eĉ la Esperanto-kulturon. Unuiĝintaj Nacioj mem apenaŭ konscias pri la problemo male ol Unesko, el kiu Usono – ne en la tempo de Trump – eliris. Ili eliris ĉar tiam Unesko estis diranta, ke la inform-fontoj ne devas esti nur usonaj sed tutmondaj.

Jam post la publikigo de ĉi tiu artikolo ni ricevis respondon al niaj demandoj ankaŭ rekte de Humphrey Tonkin:

– Mi nomis ĝin “modesta sukceso” precize pro tio, ke mi ne scias precize kial ĝi kaptis la atenton de la koncerna oficejo. Ni regule sendas niajn mesaĝojn kaj informilojn al la oficejo por NRO-rilatoj de EKOSOK (la Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN) kaj al la Departemento de Monda Komunikado (UEA havas formalajn rilatojn kun ambaŭ oficejoj), kaj foje venas reagoj (ĉu de ili ĉu de oficejoj al kiuj ili plusendas la komunikojn) foje ne. Nenio surpriza entute.

– Memevidente, se niaj komunikoj tuŝas la ĝustajn nervojn ĉe UN, venas reagoj, se ne ne. Ni faras nian eblon. Dank’ al la bonega kunlaboro de Renato Corsetti kaj multaj aliaj, tiu reago estis nur unu el inter pluraj, kiuj venis kaj venas de diversaj instancoj tra la mondo koncerne la Tagon de Gepatra Lingvo. Per tia kunlaboro kiun Renato organizis, multo estas atingebla. Ni klopodos daŭre sekvi tiun vojon. La venonta speciala tago de UN kiun ni nun priatentas estas Internacia Virina Tago (8 marto).

de Redakcio je 2021-02-21 09:27

2021-02-20

Neniam milito inter ni

Manifestacioj en Birmo: du mortintoj kaj pluraj vunditoj fare de policaj pafoj

Foto: Sai Aung Main / AFP 20/02/2021 Ĉi-sabaton 20an de februaro en Mandalajo, dua urbo de Birmo, du personoj estis mortigitaj kaj almenaŭ tridek aliaj vunditaj, kiam policistoj pafis al manifestaciantoj. Tiuj ĉi protestis kontraŭ la milita ĵunto. Pluraj...

de neniammilitointerni je 2021-02-20 21:00

TEJO

Malferma Tago por Patronoj

Ĉiuj patronoj de TEJO estas invititaj al la Malferma Horo por Patronoj! Estos okazo babili kun estraranoj de TEJO kaj aliaj patronoj, rakonti al ni viajn spertojn, konsilojn, ideojn, grumbli pri avangarda lingvouzo, miri kaj informiĝi pri niaj lastatempaj agadoj kaj kiel via subteno utilas al la junulara Esperanto-movado!

Por ke patronoj el la tuta mondo povu partopreni, ĝi okazos dufoje je malsamaj horoj:
Sabate la 13-an de marto je 8:00 UTC, kaj
Sabate la 20-an de marto je 17:00 UTC.
Persona retmasaĝo estis sendita al ĉiuj!
Se vi havas demandojn, ne hezitu alskribi Klára Ertl, la respondecan estraranon pri rilatoj kun patronoj: klara@tejo.org.


The post Malferma Tago por Patronoj appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de Superadministranto je 2021-02-20 15:27

La Balta Ondo

Unesko-Kuriero: Kontraŭ ŝakrado de kulturaĵoj

UKAntaŭ nelonge aperis la Esperanta versio de la 3a eldono de Unesko-Kuriero (oktobro-decembro), kiu kompletigas la jarkolekton por la 2020a jaro. Ĝia temo estas “50-jariĝo de la lukto kontraŭ ŝakrado de kulturaĵoj”.
Ernesto Ottone Ramirez, asista ĝenerala direktoro de Unesko pri Kulturo, en sia ĉefartikolo atentigas, ke: “Dum la printempo de 2020 la san-krizo kunligita kun la monda epidemio de KOVIM-19 portis la tutan mondon al halto. Sed la eksterleĝa ŝakrado pri kulturaj propraĵoj ne ĉesis. Male, ŝakrantoj pri kulturaj varoj profitis la avantaĝon de malpliigita sekureco ĉe arĥeologiaj lokoj kaj muzeoj por iniciati eksterleĝajn fosadojn kaj ŝtelon senpune”. (El la angla esperantigis Renato Corsetti)

La 54-paĝa eldono, redaktita de Chen Ji, enhavas plurajn tekstojn pri ĉi tiu temo.

En la kolofono oni povas scii, kiuj okupiĝas pri la pretigado de Unesko-Kuriero en Esperanto:
Supera organizo: Ĉina Internacia Eldona Grupo
Subtena organizo: Universala Esperanto-Asocio
Eldono: El Popola Ĉinio
Direktoro: Chen Shi
Ĉefredaktoro: Zhao Jun
Aganta ĉefredaktoro: Chen Ji
Tradukantaro: El Popola Ĉinio kaj UEA-Teamo
Provlegantoj: Chen Ji, Mao Zifu, Rafael Henrique
Zerbetto kaj José Antonio del Barrio
Presita en Pekino kaj Parizo
Presita de Limigita Kompanio Yincheng-Beichuang en Pekino

Ĉi tiu eldono estas senpage elŝutebla ĉe la retejo de Unesko:
https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000374570_epo

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/unesko-19

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Unesko-Kuriero: Kontraŭ ŝakrado de kulturaĵoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-20 14:08

Revuo Esperanto

Virtuala renkontiĝo de afrikaj esperantistoj kadre de la Semajno de Internacia Amikeco


Solidaru kun Afriko – aliĝu al ret-renkontiĝo: okazos virtuala renkontiĝo de afrikaj esperantistoj kadre de la Semajno de Internacia Amikeco sabate, la 27-an de februaro 2021. La renkontiĝo disvolviĝos inter la 11-a kaj 14 horoj per ZOOM (laŭ UTC). Oni ion scios pli pri afrikaj esperantistoj, movado en unuopaj landoj, perspektivoj de la enkontinenta movado. Estos ludoj, spektaĵoj kaj ankaŭ babiladoj pri la festata temo. La programo oni finkonstruas. UEA bonvenigas kontribuproponon de ĉiuj, kiuj ŝatus ion ajn prezenti dum la renkontiĝo. Ĉiuj estas invitataj amikumi kun Afriko! La aliĝo estas senpaga kaj partopreno al la aranĝo estas malfermita ankaŭ al esperantistoj de aliaj mondpartoj. Bonvolu diskonigi la informon al viaj klubanoj, landanoj kaj instigi ilin noti la daton, por kunfesti kun Afriko en senlima etoso la Semajnon de la Internacia Amikeco.
La informoj pri la aliro kaj aliĝilo estas alireblaj en Eventa Servo de UEA. Laŭ rekomendo de Yves Nevelsteen, komisiito deUEA pri reta agado, la alirinformoj aperas tie, kie ili povas esti aktualigebaj en kazoj de modifoj: https://eventaservo.org/e/afriko21

de Redakcio je 2021-02-20 13:27

Libera Folio

Cent jaroj da esperoj pri nova mondo

Antaŭ cent jaroj, post la detrua mondmilito, ne nur esperantistoj esperis ke internaciismo kune kun laboro kontraŭ rasaj kaj naciaj antagonismoj preventos la ripetiĝon de tia katastrofo. En sia artikolo Ulrich Lins rakontas pri la evoluo de la movado en epoko, kiun multaj nuntempaj esperantistoj apenaŭ konas.

Komuna foto de partoprenantoj de la UK en Prago, 1921. Foto: La Aŭstria nacia biblioteko.

En 2018 pasis cent jaroj post la fino de la Unua Mondmilito. Tio donis kaj donas okazon por multaj memorigaj studoj. Simile estis en 2014, kiam pasis la centa datreveno de la eksplodo de tiu milito, tiom profunde skuinta kaj ŝanĝinta la mondon. Tie ĉi mi koncentriĝu ĉefe al du aspektoj: unue al internaciismo, due al la demando, kian rolon ludis Azio kaj azianoj post 1918. Ĉi ambaŭ aspektoj forte rilatas al la Esperanto-movado.

La pozicio de internaciismo tute ne estis malforta antaŭ 1914. Ĝian optimismon simbolis la Eiffel-Turo en Parizo. Dum la Monda Ekspozicio en Parizo (1900) Esperanto unuafoje altiris atenton. Ĝi havis subtenon, precipe inter pacifistoj.

La belgo Paul Otlet reprezentis unu ĉeftrajton de la internaciismo komence de la 20a jarcento, nome la ”tutmondan apetiton je internacia scio“. Otlet kreis en 1907 en Bruselo Centran Oficejon de internaciaj institucioj. Bibliografiado, kiel parto de la kolektado kaj alirebligado de scio, estis por li antaŭŝtupo de nova monda socio. Per interŝanĝo kaj kunordigo de informoj li volis pliefikigi la internaciismon. Li opiniis, ke objektiva scio bazita sur faktoj formas neŭtralan bazon por nova mondo.

Estas signife, ke en sia bibliografia laboro Otlet intime kunlaboris kun la franco Hippolyte Sebert, unu el la plej elstaraj esperantistoj antaŭ la Unua Mondmilito. Hector Hodler, la fondinto de UEA, tre frue rimarkis la antaŭvidemon de Otlet. Jam en 1910 li aprobe citis ties opinion, ke necesas transiri de la ”negativa fazo de l‘ internaciismo karakterizata per la pacifismo“ (celanta al paco je ĉiuj kostoj) al pozitiva fazo, nome al institucie firmigita internaciismo (kiu akceptas la neeviteblon de konfliktoj). Unu jaron poste Otlet partoprenis parton de la Antverpena UK kaj esprimis sin entuziasmigita pri la vivanteco de Esperanto.

La esperantistoj kunhelpis la formiĝon de kultura internaciismo. Tion montris ekzemple la Raskongreso en Londono (1911) kun siaj pli ol mil partoprenantoj. Zamenhof submetis tie la memuaron ”Gentoj kaj lingvo internacia“. Historie plej gravas, ke la Raskongreso estis internacia manifestacio kontraŭ rasa diskriminacio, kontraŭ koloniismo. Estis pionira atingo, ke la kongreso akceptis deklaracion pri homaj rajtoj.

Hector Hodler en 1917.

En 1914 la internaciismo katastrofe fiaskis, sed post la milito ĝiaj ĝermoj povis denove disvolviĝi. Jam antaŭ la fino de la milito relaŭtiĝis voĉoj, kiuj vokis al la kreo de nova mondo kun sekura paco. La konturojn de tiu nova monda ordo provis popularigi la usona prezidento Woodrow Wilson. Kiel esperantistoj lin subtenis Hector Hodler kaj lia amiko Edmond Privat, la unua precipe per artikoloj, la dua per aktivado.

Hodler kritikis, ke la pacifistoj faris tre malmulte por eduki la publikon. Dum aliaj seniluziiĝis aŭ estis kompromititaj pro transiro al naciismo, Hodler restis optimisma, klopodante klarigi la elstaran rolon, kiun devus havi Ligo de Nacioj. Li admonis la esperantistojn ne kalkuli pri registaroj. Hodler celis al ”vasta eduka agado, kiu preterpasas la supraĵan pure juristan programon de la pacifistaj rondoj“, kaj substrekis la neceson ”plimultigi la personajn rilatojn inter diverslandanoj”.

La artikolojn de Hodler kompletigis la agado de Edmond Privat, kiu akiris kredindecon i.a. pro sia delonga subteno al la sendependiĝa movado de Pollando. En junio 1916 li kaj Hodler partoprenis la Trian Konferencon de Naciecoj en Lausanne, organizitan de Otlet. Aŭtune de 1918 Privat faris flaman pledon por la rajtoj de ”malfeliĉaj popoloj“. Li bonvenigis la ŝtatojn estiĝintajn en orienta Eŭropo, sed aldonis averton kontraŭ novaj disputoj kaj la tute zamenhofan admonon, ke la ŝtatoj ne praktiku patriotismon bazitan sur malamo.

Hodiaŭ, ni bone scias, al kiom da malbono kondukis la bonintenca Wilson-a pledo por nacia memdecido. Des pli aprezinda estas la postulo de Zamenhof en lia ”Alvoko al diplomatoj“ (1915), ke la politikistoj faru pli ol ”simple refaradi kaj reflikadi la karton de Eŭropo“. La alvoko estis tute neglektata, kvankam (aŭ ĉar?) ĝi enhavis admonon konforman al moderna demokratio, ke homoj ne estu unuavice juĝataj sur la bazo de etna aŭ religia deveno.

Privat helpis fondi en Ĝenevo ”internacian komitaton por defendi la rajtojn de la tro forgesitaj popoloj en kolonioj aŭ tiel nomataj 'indiĝenoj‘“. Por la Esperanto-movado estis bonŝanco, ke Privat en Ligo de Nacioj povis batali por konsidero de ĝiaj celoj. Kaj, notinde, li havis aliancanojn. Al ili apartenis Otlet kaj lia amiko, la belga senatano Henri La Fontaine, kiu en decembro 1920 prezentis en Ligo de Nacioj la projekton de rezolucio bonveniganta la instruadon de Esperanto en lernejoj. Al la tendaro de simpatiantoj de Esperanto aliĝis renomaj azianoj/ekstereŭropanoj. Dum inter la francoj pluefikis la tradicia kompreno, ke la franca lingvo havas internacian mision, rezoluci-projekton por Esperanto en Ligo de Nacioj apogis aziaj kaj latinamerikaj landoj (el Eŭropo nur malpli grandaj landoj).

Esperanto fine malsukcesis en Ligo de Nacioj. Tion kaŭzis la fortega malamikeco de francoj kaj, iom pli vualite, britoj. La japano Nitobe Inazō kritikis tion, same kiel li pli frue bedaŭris, ke en la Pariza packonferenco en 1919 fiaskis la klopodoj de Japanio validigi la principon de rasa egaleco. En 1923, kiam definitive venkis la franca kontraŭstaro al Esperanto, li prognozis, ke oni poste memoros tion kiel signon, ke al Ligo de Nacioj mankis saĝo. Pli malfrue Nitobe kritikis, ke la Ligo unuavice okupiĝis pri eŭropaj problemoj, kaj esprimis bedaŭron, ke “universaleco“ estas nura mito.

Nun, preskaŭ cent jarojn poste, estas preskaŭ unuanima opinio, ke kaj Versajlo kaj Ligo de Nacioj katastrofe malsukcesis. Internaciismo ne povis enradikiĝi, ĉar naciismo reakiris forton kaj ĉar aldone, sekve de la milita malordo kaj la eraroj de la versajlaj potencoj, vekiĝis novaj formoj de naciismo. En 1923, do unu jaron post la franca atako kontraŭ la esperantistoj, ankaŭ penetrita de kontraŭjuda agitado, Hitler atakis internaciismon kiel provon de monda konspiro, gvidata de la ”internacia judaro“.

La fondkongreso de SAT en Prago 1921.

En 1921, la fondo de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), en kiu komence sovetiaj esperantistoj ludis superregan rolon, estis granda cezuro por la Esperanto-movado. Unuflanke kreskadis la laborista movado, aliflanke malfortiĝis la klopodo kontraŭbatali la naciismon surbaze de aŭ akorde kun modera internaciismo.

Ĝenerale, la Esperanto-movado multe kreskis tuj post la katastrofa milito, sed tio ne donis grandan profiton al UEA. Ĉar en Ĝenevo la internaciismo ne ”venkigis“ Esperanton kaj UEA iom rezignaciis, la publika opinio apenaŭ rimarkis la seriozecon de la esperantistoj kaj emis kalkuli ilin inter homoj iom strangaj, preskaŭ frenezaj.

Privat, la amiko de Hodler (kiu mortis jam en marto 1920), plue klopodis evoluigi la liberalan internaciismon de UEA; en 1935 aperis lia verko "Interpopola konduto". Li tie defendis la internan ideon de la esperantista mondo kiel “kristaliĝon de tiu religia sento, kiu mankas al la Ligo de Nacioj“.

Tio estis sinteno, pro kiu tiam eĉ esperantistoj emis primoki Privat. Nur malfrue oni ekkomprenis, ke prudenta formo de internaciismo estas utila antidoto kontraŭ naciismoj. Eble malpli idealisme ol Privat, sed simile argumentis alia japano, la jursciencisto Tanaka Kōtarō. Li avertis, ke la principo de etna memdecido, se ne metita sub pli larĝa universala kadro, ĵetus la mondon en anarkion.

En la tridekaj jaroj Privat estis troe absorbita de organizaj aferoj en UEA, sed ekde 1932 li, amiko de Gandhi, estis prezidanto de la Eŭropa Komitato por la sendependeco de Hindio. Li konsekvence daŭrigis sian agadon kontraŭ koloniismo kaj por justa rekono de Azio.

Eroŝenko (sidanta meze, 5-a de maldekstre en la unua vico) kun siaj lernantoj de Esperanto en Pekino. En la foto videblas ankaŭ Zhou Zuoren kaj Lusin. Foto: La Aŭstria nacia biblioteko.

Pri la malsukceso de Esperanto en Ligo de Nacioj Vasil Eroŝenko tre akre juĝis: “… ĉar dividi kaj malpacigi estas la moto de niaj naciaj diplomatoj, ĉar mensogi kaj trompi, intrigi kaj konspiri estas ilia profesio, ili ankoraŭ venis al nenia difinita decido.” Post la ŝoko de la franca malamikeco, ioma konsolo estis, ke la portempe preskaŭ forgesitaj aliancanoj de la Esperanto-movado estis iom sukcesaj, ekzemple Otlet kaj La Fontaine.

Interalie pro iliaj iniciatoj, internaciismo tamen progresis en la 1920-aj jaroj aŭ, laŭ iu historiisto, ”iĝis plenkreska“. Al la esperantistoj oni povas krediti, ke ili estis en bona societo, apartenante al la malplimulto de tiuj, kiuj kontraŭis eŭropcentrismon aŭ blankulan hegemonion kaj frue turnis sin kontraŭ koloniismo.

Por trakti mian temon, mi devis iom detale prezenti la politikajn aspektojn. Necesas tamen konsideri, ke la esperantistoj plejparte ne emis politikumi. Politiko minacis perturbi ilian idealismon, sekve de kio ili evitis entiriĝi en politikajn kverelojn. Tamen kelkaj komprenis, ke revado ne progresigas. Ili konsciis, ke estas fortaj dividoj en la mondo kaj ke tiuj ne estas markitaj nur de rasaj kaj naciaj antagonismoj, sed ankaŭ de ideologia malakordo. Tiurilate klarvida estis la blindulo Eroŝenko.

Li en 1922-23 klopodis popularigi Esperanton inter studentoj de la Pekina Universitato (homoj ĝenerale maldekstremaj). Li devis konstati, ke tuj kiam li provis varbi por sia ”pura internaciismo“, li renkontis nekomprenon kaj kontraŭstaron. Por tio Eroŝenko mem donis la klarigon, ke estas kompreneble, ke anarkiistoj kaj komunistoj, estante internaciistoj, interesiĝas pri Esperanto kaj tuj volas utiligi ĝin por la revolucio. Sed – diris Eroŝenko – ”estas nenia neceseco por ĉiuj esperantistoj fariĝi komunistoj aŭ anarĥistoj“. Eroŝenko tiamaniere nerekte subtenis en Pekino (kontraŭ radikaluloj) la principon de neŭtraleco, komprenatan de Zamenhof.

Post la Dua Mondmilito internaciismo restariĝis en diversaj formoj. Apud Unuiĝintaj Nacioj, Unesko kaj Amnestio Internacia ni nun disponas pri multegaj privataj iniciatoj. Neniu el tiuj iniciatoj estas nun imagebla sen Interreto, kiu lastatempe ankaŭ al Esperanto malfermas novajn perspektivojn. Kaj tial ĝuste por esperantistoj estas kialo por kontento la scio, ke Paul Otlet, pionira internaciisto kaj amiko de Esperanto, estas rekonata kiel pioniro de Interreto.

Ulrich Lins

Tiu ĉi teksto baziĝas sur prelego farita en Zamenhof-Festo en Jokohamo (2018-12-16). Por republikigo bonvolu peti permeson de la aŭtoro.


Rilataj tekstoj:

de Redakcio je 2021-02-20 09:49

Fina Venko

Diru NE al elsendflua vidaĵo (YouTube)

YouTube Vs. La Vero.

En novembro 2018, pli ol 650 homoj kunvenis ĉe la Konferenco pri Plata Tero, la universala simpozio dediĉita al plata tero, por diskuti la sanstaton de tia erara kredo. La konkludo, laŭ diversaj amaskomunikiloj, kiuj traktis ĝin, estas, ke la ideo de plata tero pli vivas ol iam ajn.

Kaj estas almenaŭ unu klara respondeculo: YouTube.

The Daily Beast ĉeestis la konferencon kaj parolis kun diversaj plataj teranoj. Pridemanditaj pri la origino de iliaj kredoj, la plej multaj el ili montris YouTube. Danke al la rekomenda algoritmo de la platformo, multaj saltis de malgrandaj konspiroj (kiel ekzemple 9/11 aŭ la luno) al plata Tero, eĉ probable, se vi serĉas veran filmeton pri iu scienca atingo rilate al spaco, multaj el la sugestoj estas filmetoj de plataj teranoj.

YouTube Vs. La Historio.

Estas io, kion YouTube malpli ŝatas ol mamoj: La Historio.

Semajnoj de planado kaj verkado ĝis trovado de ronda skripto pri la krucmilitoj, horoj kun la peniko en la mano por krei ĉiun el la ilustraĵoj, trovi la ĝustan voĉan bandon, voĉigi la sonon, redakti la materialon, publikigi ĝin, vidi kiel estas la video sukcesas kaj amasigas centojn, milojn, dekojn da miloj, centojn da miloj da reproduktaĵoj … Kaj ĉio sen tio, ke ĉi tiu video metis unu moneron en la poŝon de siaj kreintoj.

La filmeto ne bezonas esti polemika kiel juda holokaŭsto-neado aŭ io simila, kondiĉe ke ĝi parolas pri la milito eĉ laŭ lernolibroj kun aŭtoritata historio, ĝi estos demonetigita.

La kazoj ankaŭ famas, videoj pri Mikelanĝelo estis demonetigitaj, ĉar lia arto estas konsiderata pornografio per algoritmo, eĉ la statueto de la Venuso de Duseldorfo farita antaŭ 30.000 jaroj estis konsiderata pornografia.

Ĉi tiu formo de cenzuro konsistas el ne inkluzivi reklamadon dum la elsendo de la video, evidente ĝi povas esti asertita sed pro la fakto, ke la plejparto de la reproduktaĵoj koncentriĝas dum la unuaj horoj aŭ tagoj, kiam la video restas afiŝita. La cenzuro estas aŭtomata kaj la revizio estas mana. Dum tiu periodo uzantoj povas vidi ĝin, sed sen anoncoj paganta al la kreinto, ĝia profiteco estas grave damaĝita.

YouTube Vs. Privateco.

Google publikigis la version 15.49.6 de YouTube por iPhone kaj iPad kun cimoj korektitaj kaj pli bona rendimento, la unua ĝisdatigo de unu el ĝiaj ĉefaj programoj por Apple ekde decembro, kiu ankaŭ inkluzivas la privatajn etikedojn.

Ekde la 8-a de decembro, Apple devigas programistojn apliki privatajn etikedojn antaŭ ol uzantoj povas ĝisdatigi ekzistantajn iOS-aplikaĵojn en siaj aparatoj. Kun ĉi tiujn, ili devas indiki la datumojn, kiujn ili kolektas de uzantoj, kaj kion ili faras per ĝi.

La manko de ĝisdatigoj fare de Google pri la iOS-versioj de Gmail, Dokumentoj, Serĉo kaj Fotoj, kaŭzis konjektojn en amaskomunikiloj kiel Fast Company, kiu konsideris, ke Google volas eviti ĉi tiujn novajn privatajn etikedojn de Apple.

La resto de la bonegaj Google-programoj por iOS ankoraŭ ne havas ĝisdatigan daton.

YouTube Vs. YouTubistoj.

Ne estas strange vidi titolojn kiel La plej pagita youtubisto gajnis 17 milionojn da dolaroj en 2017 aŭ Ĉi tiu kvinjara knabo enspezas milionojn en YouTube kun la helpo de siaj gepatroj, sed la realo estas tre malsama por la vasta plimulto de homoj kiuj staras antaŭ la fotilo kun la ideo vivi ĉe YouTube.

Laŭ esploroj de Mathias Bärtl, profesoro ĉe la Universitato de Aplikataj Sciencoj en Offenburg, 96,5% de youtubistoj ne superas la federacian limon de malriĉeco en Usono, establita je 12 140 $ jare.

Evidente video povas esti produktita kaj publikigita pro amo al arto aŭ por konigi vidpunkton, sed tiuj, kiuj investas en la produktado de video, opinias juste, ke parto de la enormaj monsumoj, kiujn gajnas YouTube, devus dividita kun ilin, malfacilas batali kontraŭ aŭtomatismo, kiu ne aŭskultas kialojn kaj eĉ pli malfacile serĉi alternativon al YouTube, kiu permesas atingi multajn homojn, do oni serĉas financajn alternativojn kiel donacojn, unu el la sistemoj kun la plej multaj filioj estas Patreon, kurioze YouTube Vidante, ke mono fluas al YouTubistoj kaj ili ne ricevis parton (rimarku la ironion), ili kreis mekanismon mediacii la donacojn, kiujn ili urĝe devis uzi por batali kontraŭ siaj propraj politikoj kaj tiel kreis la jubetan membrosistemon, same kiel Patreon sed kun profito por TouTube (notu la hipokritecon)

The post Diru NE al elsendflua vidaĵo (YouTube) appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-02-20 04:22

2021-02-19

Neniam milito inter ni

Birmo: Ĉinio estas la ĉefa provizanto de armiloj

Foto: EYEPRESS VIA AFP 19/02/2021 Bildo: kolektiĝintaj antaŭ la ĉina ambasadejo en Birmo la 15an de februaro, manifestaciantoj svingas afiŝtabulojn, kiuj denuncas la subtenon de la ĉina prezidento Ŝji Ĝjinping al la milita ĵunto. La manifestacioj antaŭ...

de neniammilitointerni je 2021-02-19 21:26

La Balta Ondo

BLK

BLKBaza Literatura Krestomatio / Kompilis kaj redaktis Vilmos Benczik, István Ertl, Aleksander Korĵenkov, Russ Williams; Antaŭparolo de Aleksander Korĵenkov; Enkonduko de Vilmos Benczik; Biografioj de Vilmos Benczik, Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. – 4a eldono, kompletigita. – Kaliningrado: Sezonoj; Kaunas: Litova Esperanto-Asocio, 2019. – 368 p.

La lernado de nia literaturo kaj la alproprigo de nia kulturo pasas kutime tra la kursoj (nun grandparte retaj), al kiuj aldoniĝas la vivado dum la kunvenoj, kongresoj aŭ retaj blogoj aŭ babilejoj. Sed ĉar estas malfacile difini bazon en komunumo ne posedanta ŝtate organizitan lernoplanon, sin sekvas, de tempo al tempo, listoj de verkoj, kiujn la plej aktivaj instruistoj konsideras esencaj por ĉiuj, kaj kiuj iel homogenigus la komunan bazan konon. Forte unueciga estis la Fundamenta krestomatio (1903); kompreneble sekvis en la daŭro de la jardekoj diversaj tekstoj, inter kiuj specife intencataj kiel homogenigaj estis la Esperanta antologio (1955, 2a eld. 1984) de Auld, kiu rilatis nur al la poezio, kaj Trezoro (1989), de R. Rossetti kaj H. Vatré, pri la novelarto.

Auld starigis bazan legoliston de la originala literaturo en 1988, kun ĝisdatigo kaj pliampleksigo en 1997 (http://esperanto.net/literaturo/bazleg.html). La prozaj verkoj estas tridek du, la poeziaj dudek sep. Ĉi tiuj listoj estas ankoraŭ konsiderataj kiel la bazaj, kvankam la kritiko de la lastaj dudek jaroj havus pli ol unu rezervon pri kelkaj verkoj tro alte taksataj. Nu, normale, kriterioj pri kompara graveco ŝanĝiĝas laŭ la jaroj kaj la generacioj, sed legado de pli ol kvindeko da libroj estas ja stimulinda, tamen malfacile konceptebla kiel baza kono, ankaŭ pro la ne ĉiam facila atingeblo de kelkaj tekstoj. Necesas io multe pli sinteza.

En 1979 aperis en Budapeŝto la unua volumo de Krestomatio de Esperanta Literaturo kaj Baza Literatura Krestomatio (BLK). La unua verko, kies du postaj volumoj aperis en 1981 kaj 1982, estis kompilita de István Szerdahelyi por la studentoj de la Esperanto-fako de la universitato Eötvös Loránd, kaj la 500 ekzempleroj, perfekte adekvataj al la medio universitata, restis limigitaj al ĝi.

Male iĝis multe pli populara BLK, kompilita de Vilmos Benczik akompane al la historia parto de la Gvidlibro por supera ekzameno kaj konsiderinda kiel “literatura minimumo en la esperantista kultura komunumo”. La unua eldono disvendis siajn 3500 ekzemplerojn en du jaroj; dua kaj tria eldonoj, presitaj en 3000 kaj 2320 ekzempleroj respektive, ĝis 1986, konfirmis la valoron de ĉi tiu kompilaĵo. Evidentiĝas unu interesa principo: ne temas ja nur pri la originala Esperanto-literaturo, kiel ĉe la listoj de Auld, sed enestas 13 eroj tradukitaj, en la konsidero, establita ankaŭ en la Historio de la Esperanta Literaturo (2015), ke ankaŭ tradukoj apartenas al la Esperanta literaturo, tamen nur se ili estas vere lingvofondaj, ne ja ĉar la originalo estis grava en sia literaturo.

BLK restis senmova ĝis 2018, kiam ĝisdatigo montriĝis nepra: tro multe kreskis la literaturo dum la lasta generacio; do, akorde kun Benczik, tripersona teamo el I. Ertl, A. Korĵenkov kaj R. Williams kompilis Postrikolton el 23 novaj aŭtoroj, aldonotan al la senŝanĝa eldono de 1986. Oni povus sin demandi, ĉu kun la eroj de tiu eldono, okupantaj 227 paĝojn en la nova, la plusaj 104 paĝoj de la Postrikolto formas plenan ekvilibron, aŭ ĉu estis pli oportune remuldi la tuton, eventuale forpreni ion, kio en la nova komplekso aspektus malpli grava kompare kun la novaj enprenitoj. Certe ja oni povus, sed la ŝanĝoj estus infinitezimaj. La nuna eldono (2019), ĉe Sezonoj kaj Litova Esperanto-Asocio, havas sian personecon kaj sekvas siajn principojn. Ne ĉiu akceptus ĉiujn; laŭ mi, ekzemple, pridubinda estas la principo, ke se iu verkisto estis jam en la antaŭa eldono, li ne troviĝas en la Postrikolto, malgraŭ, ke li bele, eĉ tre pli bele, verkis ankaŭ freŝdate; tio laŭ mi okazas, ekzemple, al Nervi, Ragnarsson, de Kock. Oni povus obĵeti, ke el la pli ol deko da romanoj verkitaj de István Nemere, aŭ el sama nombro de Trevor Steele, nur po unu fragmento aperas (kvar- kaj ses-paĝa, respektive), dum la versoj de Camacho ĝuas ok paĝojn (Mao nur tri), sed prozo fatale suferas en tiaspecaj antologioj, ĉar poeziaĵoj estas sence kaj arte kompletaj en si mem, dum prozaj fragmentoj altirus al plia legado; komplemente, iu bedaŭros, ke Bronŝtejn aperas nek per siaj kanzonoj, nek per sia romano, kaj ke troviĝas neniu teatraĵverkisto, kiaj Gubbins, Mallia, Silfer.

Sed ne decas plendi: la verko estas kohera, bone konstruita, ampleksa kaj ĝiaj 368 paĝoj estas legindaj ĉiuj, kaj, grandparte, relegindaj plurfoje; ĝi tute adekvate prezentas nian literaturon kaj ekde nun ĝi estu la referenca fonto kiel komuna bazo. Kompletigas la libron tre utilaj sintezaj biografioj de la 81 verkistoj enprenitaj. Ĝi tre taŭgas, se ne centprocente, ekzemple post elimino de la tradukitaj eroj, kiel modelo por nacilingvaj tradukoj (simila poezia antologio en la itala estas en preparo). Trista fina rimarko: la eldonnombro deklarita estas 500; komparo kun la pasintjarcentaj eldonoj ne estas entuziasmiga.

Carlo Minnaja

Legu pli pri BLK https://esperanto-ondo.ru/Knigi/Kniga121.htm

Baza Literatura Krestomatio estas aĉetebla kontraŭ 27 eŭroj en la libroservo de UEA

Ĉi tiu recenzo unue aperis en la revuo Esperanto (2020, №10); ĝi estis represita en la vintra (decembra) numero de La Ondo de Esperanto (2020, №4).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/blk-15

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post BLK appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-19 19:22

Global Voices

Iuj okcidentaj observantoj diskonigas malbonajn antaŭsentojn de homoj el Centra Azio pri Aleksej Navalnij

La sinteno de kontraŭdira rusia figuro rilate Centran Azion. Parto 2

Ekrankopio de la YouTube-kanalo en kiu la influa vloganto Jurij Dud intervjuas Aleksej Navalnij pri liaj vidpunktoj rilate naciismon.

Hodiaŭ la vidpunkto de plejparto de la liberala rusia opozicio, samkiel tiu de Okcidento, estas ke iuj ajn eraroj kiujn Aleksej Navalnij povus fari en la pasinteco devas esti neglektitaj je la nomo de lia lukto kontraŭ la politika sistemo de prezidanto Vladimir Putin. Inter centrazianoj tamen tiu vidpunkto estas disputata – kaj malplimulto en Okcidento esprimas similajn zorgojn pri la vojo, laŭ kiu Navalnij estas senkritike respektata.

Nazgul Jergalijeva, konsultantino el Kazaĥio, kiu laboras pri publika politiko kaj reformo de kriminala justico, kundividis siajn vidpunktojn rilate al Navalnij kun Global Voices [Tutmondaj Voĉoj]. Dum ŝi admiras la kuraĝon de Navalnij, kondamnas lian malliberigon kaj opinias ke li devas esti senprokraste liberigita kaj ricevi honestan juĝon, tamen estas aferoj kiuj zorgigas ŝin:

I do not agree with his political views towards minorities, foreigners and his choice of offensive and even hateful language towards various nationalities. His position on migration does the opposite of supporting fragile calls for tolerance and condemning flourishing xenophobia in the society. I also do not agree with the position of withholding such disagreement or having it interpreted as an attack or criticism against his other convictions and values. I think we should have honest conversations and ask questions in order to understand the nuances. Only such open conversation will lead to engagement, inclusion and pluralism.

Mi malkonsentas pri liaj politikaj vidpunktoj rilate minoritatojn, eksterlandanojn kaj lian elekton de ofenda kaj eĉ malama lingvaĵo rilate diversajn etnojn. Lia pozicio pri enmigrado oponas la subtenon de fragilaj alvokoj al toleremo kaj kondamno de floranta ksenofobio en la socio. Mi ankaŭ malkonsentas pri lia pozicio rilate detenon de tia malkonsento aŭ ĝia interpretado kiel atako aŭ kritiko kontraŭ liaj aliaj opinioj kaj valoroj. Mi opinias ke ni devas havi honestan konversacion kaj fari demandojn por kompreni la nuancojn. Nur tia malferma konversacio kondukos al engaĝiĝo, inkludo kaj plurismo.

Tio estas ĉefa problemo kaj ĝi rilatas ne nur al centrazianoj. Rusio estas pluretna lando kie ne-slavoj (homoj kiuj ne konsideras sin rusoj, ukrainoj, belorusoj) konsistigas 17% de la loĝantaro.

Plejparto de gastlaboristoj havas malklaran imagon pri Navalnij

Por plejparto de centraziaj gastlaboristoj loĝantaj en Rusio, la retoriko de Navalnij faras lin kontraŭdira, se ne komplete negativa figuro, ĉar li preferas reguligi la ĉeeston de centrazianoj en Rusio. Nun civitanoj de Kazaĥio [eo], Kirgizio [eo], Uzbekio [eo] kaj Taĝikio [eo] ne bezonas vizon por eniri Rusion kaj povas resti 90 tagojn. Dum iuj enmigrintoj sekvas laŭleĝan vojon kaj ricevas sekurajn laborkontraktojn kaj vizojn en siaj landoj, aliaj simple aĉetas unudirektan bileton por flugo, trajno aŭ buso kaj serĉas laboron surloke, ofte per retoj de aliaj enmigrintoj.

Raŝid [la nomo estas ŝanĝita pro sekurecaj konsideroj], uzbeka enmigrinto, kiu loĝas en Moskvo de pli ol dek jaroj, diris ke en lia komunumo Navalnij estas konata kiel la politikisto, kiu deziras enkonduki vizojn – la polusa kontraŭo de Putin. Antaŭa moko fare de Navalnij pri kvazaŭa neglekto fare de uzbekoj de la poeto Puŝkin [eo], kiu havas ikonan statuson en Rusio, estas ofte citata kiel pruvo de lia malestimo de centrazianoj.

En intervjuo en 2018 Navalnij diris: “En Uzbekio neniu konas Puŝkin”. La deklaro instigis interretan fulmokampanjon de uzbekoj citintaj poemojn de Puŝkin por montri ke ili ne imagas pri kio parolis li, neniam vizitinta la landon. Tiu ĉi Jutuba videaĵo en la rusa fare de kanalo Aliv TV, titolita “Узбеки за Пушкина, против Навального” (Uzbekoj por Puŝkin, kontraŭ Navalnij) montris Navalnij fari la deklaron kaj poste registraĵojn de uzbekoj citantaj Puŝkin. La komentisto aldonas ke Navalnij neniam pardonpetis pri sia komento.

Simila incidento okazis en majo 2012, kiam Navalnij faris deklaron pri Abaj [eo], ŝlosila figuro de la kazaĥa literaturo de la 19-a jarcento, publike priskribinte lin kiel “непонятный казах” (“nekomprenebla kazaĥo”). Tiukaze li tamen pardonpetis en sociaj amaskomunikiloj kaj nomis sin ŝatanto de Abaj. Ironia aspekto de la historio estas ke Abaj mem iam verkis tekstojn alvokante al honestaj balotoj.

Kritikaj vidpunktoj aŭdiĝis ankaŭ en Okcidento

Parto de la sukceso de Navalnij kiel publika figuro devenas de forta subteno fare de Okcidento, kiu prezentas lian unuflankan portreton, inkluzive per deklaroj fare de politikaj figuroj, membroj de la civila socio kaj ĵurnalistoj. Tiu atento iugrade protektis lin malgraŭ lia fifameco – almenaŭ ĝis la atenco kontraŭ lia vivo en aŭgusto 2020.

Global Voices interparolis kun Almut Rochowanski, eksperto pri homaj rajtoj fokusiĝanta pri la post-sovetia areo kaj la influo de okcidenta ekstera politiko sur la demokratiigon de tiu areo, por kompreni kial multaj okcidentaj voĉoj subpremas iun ajn kritikon de Navalnij:

[This tendency] comes from an assumption among post-Cold War Western policy-makers they should have control or at least influence over Russia’s leadership and bend them to their will. This definitely became reality in the 1990s, when Western policy-makers imposed their will on Russia in foreign and security policy and internal reforms, and from then on they came to expect it.

When Putin arrived on the scene, this influence abruptly ended; Russia was no longer ‘rolling over’ for Western foreign policy interests. This new status quo has lasted intolerably long in the eyes of Western policy makers, and the longer it lasts, the more desperate the grasping for someone new becomes, and that means they are more and more ready to overlook anything problematic. Interestingly, Western policy-makers even turn a blind eye to the fact that Navalny’s foreign and security policies run directly counter to Western objectives. He supports Russia’s annexation of Crimea, for example. Maybe they think it’s worth the gamble.

[Tiu tendenco] venas de supozo de okcidentaj politikistoj de la epoko post la Malvarma milito [eo] ke ili devas havi kontrolon aŭ almenaŭ influon super rusia gvidantaro kaj subigi ĝin al sia volo. Tio iĝis definitive klara en la 1990-aj jaroj, kiam okcidentaj politikistoj trudis sian volon al Rusio en ekstera kaj sekureca politikoj kaj en internaj reformoj, kaj ekde tiam ili esperas pri tio.

Kiam Putin venis sur scenejon, tiu influo subite finiĝis; Rusio ne plu estis “turniĝanta” por la interesoj de la okcidenta ekstera politiko. Tiu nova status quo daŭris neelteneble longe por okcidentaj politikistoj kaj ju pli longdaŭra ĝi iĝis, des pli ilin kaptis malespero ke iu alia venos, kaj tio signifas ke ili ĉiam pli kaj pli estis pretaj neglekti ion ajn probleman. Estas interese, ke okcidentaj politikistoj eĉ ignoris la fakton ke la ekstera kaj sekureca politikoj de Navalnij estas direktitaj ĝuste kontraŭ la celoj de Okcidento. Li subtenas rusian aneksadon de Krimeo, ekzemple. Eble ili opinias ke la ludo valoras tion.

Rochowanski opinias ke la sintenon, laŭ kiu la celo pravigas la rimedojn, kundividas multaj rusiaj liberaluloj – kiel montras unu el la popularaj sloganoj uzataj de la subtenantoj de Navalnij dum manifestacioj surstrate –, kio ankaŭ kontribuas al lia transformado je netuŝebla ikono. 

Signoj venas de Navalnij-protestoj en Moskvo. “Unu por ĉiuj kaj ĉiuj por unu.”

[Ndlt: Tiu slogano estas citaĵo el la fama sovetia filmo “D'Artagnan kaj tri muskedistoj”, kie ĝi servis kiel esprimo de solidareco kaj reciproka fideleco de la tri ĉefaj herooj]

Global Voices intervjuis Aleksej Ŝlapuĵnikov, malkaŝan kritikanton de Putin, kiu gvidas sendependan retejon en la urbo Vladimir [eo] en Centra Rusio, kaj alvokas al singardemo rilate Navalnij:

Многим наблюдателям, включая меня, кажется довольно опасной тенденция единственного лидера российской оппозиции идти на поводу у самых низменных, но при этом самых массовых стереотипов российской политической действительности. Крайне опасно стремление потворствовать низменным чувствам широких слоёв населения, в стремлении понравиться им.

Al multaj observantoj, inkluzive min, ŝajnas sufiĉe danĝera la tendenco de unusola gvidanto de la rusia opozicio sekvi la plej malnoblajn, sed tamen amasajn stereotipojn de la rusia politika medio. Tio estas ekstreme danĝera strebo dorloti la plej malnoblajn sentojn de larĝaj tavoloj de la loĝantaro, en la strebo plaĉi al ili.

Dum Rochowanski konsentas ke homoj, kiuj estis kontraŭleĝe enprizonigitaj, devas esti nepre liberigitaj, ŝi atentigas: 

We should never lionize anyone or make excuses for their actions, because we consider them useful (meaning, for Western policy-makers), or because they might oppose someone we find even more unpalatable. It’s not only immoral, it also never ends well. Think Western support for Yeltsin’s armed crackdown of parliament in 1993, and what that led to. Racism, antisemitism, Islamophobia are inherently incompatible with democracy and the rule of law.

If you deny people of different religion, ethnicity or colour their very humanity, if you propose to use violence against them and eliminate them, then you’re incapable of building a democratic, rights-based system — anywhere, but especially in a country as diverse as Russia. So my critique of Navalny isn’t about minor political differences, like flat versus progressive tax rates or the right pension age. This is about the very heart of democracy.

Ni devas neniam admiri iujn ajn aŭ pardoni iliajn agojn pro tio ke ni konsideras ilin utilaj (por okcidentaj politikistoj) aŭ ĉar ili povas oponi iun kiun ni konsideras eĉ pli neakceptebla. Tio estas ne nur kontraŭmorala, sed ankaŭ neniam finiĝas bone. Rememoru pri okcidenta subteno de armita subpremado de parlamento en 1993 fare de [rusia prezidanto] Jelcin kaj al kio kondukis tio. Rasismo, antisemitismo, islamofobio estas esence nekombineblaj kun demokratio kaj la regado de leĝo.

Se vi rifuzas al homoj de malsama religio, etno aŭ koloro ilian veran humanecon, se vi proponas uzi perforton kontraŭ ili kaj ekstermi ilin, vi ne kapablas konstrui demokratian sistemon bazitan sur homaj rajtoj – ie ajn, sed speciale en lando tiom diverseca kiel Rusio. Do mia kritiko de Navalnij temas ne pri malgrandaj politikaj diferencoj kiel plata imposta skalo kontraŭ tiu progresiva aŭ la rajto pri emeritiĝa aĝo. Temas pri la vera koro de demokratio.

Redaktora noto: Tio estas la dua parto de duparta analizo de la vidpunktoj de rusia opozicia politikisto Aleksej Navalnij rilate Centran Azion. Legu la unuan parton ĉi tie.

de Stano BELOV je 2021-02-19 18:05

Vidpunktoj de Aleksej Navalnij pri migrantoj kiuj kontraŭas lian por-demokratian diskurson

La sinteno de kontraŭdira rusia figuro rilate Centran Azion. Parto 1

Aleksej Navalnij dum sia kampanja vojaĝo en Irkutsko en 2017. Aŭtoro: Evgenij Feldman por navalny.feldman.photo, uzata sub licenco CC-BY-NC.

Dum Aleksej Navalnij aperis kiel unuiganta figuro por granda parto de la liberala rusia publiko kaj simbolo de opozicio al prezidanto Vladimir Putin [eo], lia bildo estas oble pli nuancita inter homoj en Centra Azio – multaj el kiuj loĝas en Rusio kiel gastlaboristoj. Efektive iuj konsideras lin kiel naciiston kiu faris diskriminaciajn deklarojn, pri kiuj li ne pardonpetis kaj kiujn li ne retiris.

Navalnij altiris atenton kiel denuncanto en 2010. Danke al sia blogo, la lerta uzado de sociaj amaskomunikiloj kaj la establo de sia kontraŭkorupta fondaĵo en 2011, li transformiĝis je fama rusia politikisto. Lia lasta dokumenta filmo pri palaco de Putin sur la bordo de la Nigra maro [eo], publikigita la 19-an de januaro, altiris pli ol 100 milionojn da spektantoj ĉe Jutubo.

Li pagis severan prezon kontraŭ sia laŭta kritikismo: Navalnij kaj lia frato estis arestitaj kaj malliberigitaj plurfoje [Ndlt: oficiale ili estis kondamnitaj pro komercaj fraŭdoj]. La 20-an de aŭgusto 2020 li estis venenita, sed postvivis, trapasinte kuracadon kaj rehabilitadon en germana hospitalo. Laŭ la esplora grupo Bellingcat, la atenco kontraŭ lia vivo povas konduki al rusiaj sekretaj servoj.

Malgraŭ sia renkontiĝo kun la morto kaj scio ke li povos alfronti malliberigon post sia reveno, Navalnij revenis al Rusio la 17-an de januaro. Li estis rapide arestita kaj ekde tiam iĝis ikono de politika rezistado kaj demokratio, inspirante milojn da rusianoj amase iri surstraten la 23-an de januaro, kio ne okazis ekde la 1990-aj [Ndlt: fakte oble pli grandaj protestoj okazis en 2011-2013].

La 2-an de februaro li estis kondamnita al preskaŭ tri jaroj da malliberigo pro akuzoj pri rompo de kondiĉoj de antaŭa verdikto.

Unuigante la fortojn kun rusaj naciistoj

Dum la agoj de Navalnij montras personan kuraĝon, li faris ankaŭ publikajn deklarojn pri sia vidpunkto rilate migrantojn el Centra Azio kaj Kaŭkazio – samkiel pri statuso de Krimeo – kiuj malakordiĝas kun la pli vasta diskurso pri homaj rajtoj kaj demokratio, kiujn li uzas por kritiki ŝtatan korupton dum la du jardekoj de nedisputita regado de Putin.

Gobal Voices [Tutmondaj Voĉoj] interparolis kun Sergej Abaŝin, profesoro de la Eŭropa Universitato en Sankt-Peterburgo, kaj ĉefa eksperto pri Centra Azio kaj centraziaj migrantoj en Rusio, por malkovri la sintenon de Navalnij pri la problemo:

Десять лет назад политик участвовал в ежегодных «русских маршах», которые имели откровенный ксенофобский посыл. На выборах в мэры Москвы в 2013 году одним из главных пунктов выступлений Навального была тема миграции, с которой он предлагал бороться, причём его риторика изобиловала ксенофобскими выпадами против среднеазиатских и кавказских мигрантов, обвинение их в преступности, террористической угрозе, чуждости культуры.

Antaŭ dek jaroj Navalnij partoprenis en la ĉiujaraj “Rusaj Marŝoj”, kiuj estis malkaŝe ksenofobiaj. Dum la urbestra baloto en Moskvo en 2013 unu el la ĉefaj punktoj priparolataj de Navalnij publike estis la temo de enmigrado, kontraŭ kiu li proponis lukti, uzante en sia retoriko torenton da ksenofobiaj atakoj kontraŭ homoj el Centra Azio kaj Kaŭkazio [eo], akuzinte ilin, ke ili estas krimuloj, prezentante ilin kiel terorisman minacon kaj fremdulojn rilate la rusan kulturon.

Intervjuita de Global Voices, Raŝid [la nomo estas ŝanĝita pro sekurecaj konsideroj], uzbeka enmigrinto kiu loĝas en Moskvo de pli ol dek jaroj diris:

В России именно он был одним из тех кто вынес из маргинального, не нормального дискурса в либеральный негативное отношение к мигрантам, негатив к кавказскому региону.  

Li [Navalnij] estis unu el tiuj, kiuj portis el marĝena, nenormala diskurso al tiu liberala negativan rilaton al la enmigrintoj, negativon rilate Kaŭkazion.

Malgravigante malkonvenan pasintecon  

Ekde 2016, Navalnij kaj lia teamo klopodas korekti liajn antaŭajn deklarojn kaj evitas paroli pri sentema problemo de enmigrado el Centra Azio kaj Kaŭkazio al Rusio, eble kompreninte ke tio povus damaĝi lian publikan bildon.

Tamen plu okazas embarasaj incidentoj. Dum la milito en Sud-Osetio en 2008, dum kiu Rusio aneksis partojn de Kartvelio, Navalnij esprimis sian subtenon al la agoj de Moskvo kaj eĉ uzis ofendajn terminojn rilate kartvelojn [eo] en sia bloga afiŝo [Ndlt: Rusio neniam aneksis iun ajn parton de Kartvelio [eo], sed agnoskis la sendependecon de Abĥazio [eo] kaj Sud-Osetio [eo] post haltigo kaj forpelo de la kartvela armeo, kies invadon nomis kontraŭleĝa la enketa komisiono de Eŭropa Unio subestre de Heidi Tagliavini].

En aprilo 2017, antaŭ la prezidanta baloto, kiun li planis partopreni, Navalnij aperis kiel gasto dum interreta prezentaĵo de Jurij Dud, unu el la ĉefaj vlogantoj [eo] en Rusio, kaj neis esti naciisto.

LEGU PLI pri la graveco kaj influo de vlogantoj en Rusio:  Noviga filmo pri la HIV-epidemio en Rusio disvastiĝas fulmrapide

Kiam la gastiganto demandis lin, kial li deziras enkonduki vizan reĝimon por civitanoj de Kazaĥio [eo] dume postulante ke Germanio ebligu senvizan eniron al civitanoj de Rusio, Navalnij respondis: “Mi vidas ke homoj el centraziaj landoj venas al Rusio kaj mi vidas nenion valoran en tio”.

Ekonomiaj kaj demografiaj indicoj tamen prezentas alian bildon. Rusio konstante perdas sian loĝantaron kaj enmigrado al Rusio preventas tiujn ciferojn iĝi klare negativaj. Antaŭ la pandemio de KOVIM-19 en Rusio estis kelkaj milionoj da enmigrintoj, venintaj ĉefe el Centra Azio. En novembro 2020, la oficiala cifero estis 1,8 milionoj. Tamen mankas ekzaktaj ciferoj, ĉar multaj enmigrintoj venas el landoj kiuj havas eblecon de senviza vojaĝado al Rusio kaj ofte ili laboras kontraŭleĝe.

La rolo de centraziaj enmigrintoj estas esenca por ĉio, ekde peza industrio ĝis konstruado kaj aliaj servoj, tiome ke en januaro 2021 la rusia registaro agnoskis la akutan bezonon pri gastlaboristoj el Uzbekio kaj Taĝikio.

Se la graveco de gastlaboristoj estas tiom bone konata fakto, kial Navalnij deklaris plurfoje en la pasinteco ke enmigrintoj estas problemo, aŭ eĉ minaco? Profesoro Abaŝin klarigas:

Навальный является популистским и прагматичным политиком, идеология не является для него основным принципом и он больше ориентируется на настроения своей потенциальной российской аудитории. Если в обществе вновь появится сильный запрос на анти миграционную программу и если эта тема опять выйдет на первый план в общественных настроениях, потеснив темы Украины, Запада, ковид-19, я думаю, что Навальный способен вернуться к антимиграционной с ксенофобскими элементами риторике.

Navalnij estas popolisma kaj pragmata politikisto, la ideologio por li ne estas la ĉefa principo kaj li precipe orientiĝas je la humoro de sia potenciala rusia sekvantaro. Se en la socio denove aperos forta postulado de kontraŭenmigrinta programo kaj se tiu temo denove elstariĝos en la socia humoro, forpreminte temojn de Ukrainio, Okcidento, KOVIM-19, mi pensas, ke Navalnij kapablos reveni al la kontraŭenmigrinta retoriko kun ksenofobiaj elementoj.

Raŝid kundividas similan vidpunkton:

Вряд ли он не понимает насколько важны мигранты для экономики России. Но он должен пользоваться поддержкой простых людей, кого можно убедить что во всем виновата нынешняя власть, которая передала мигрантам всю работу, и поэтому сейчас в России все так плохо.

Estas neverŝajne, ke li ne komprenas kiom gravas la enmigrintoj por la ekonomio de Rusio. Sed li devas uzi la subtenon de ordinaraj homoj, kiujn oni povas konvinki dirante ke pri ĉio kulpas la nuna potenco, kiu transdonis al la enmigrintoj la tutan laboron kaj pro tio nun en Rusio ĉio statas tiom malbone.

Redaktora noto: Tio estas la unua parto de duparta analizo de la vidpunktoj de rusia opozicia politikisto Aleksej Navalnij rilate al Centra Azio. Legu la duan parton ĉi tie.

de Stano BELOV je 2021-02-19 15:36

2021-02-18

Neniam milito inter ni

Fedex-TNT: Labourstart Kampanjo : Ĉesigu la maldungojn

18/02/2021 La liverantoj kaj loĝistikistoj de FedEx-TNT senhalte laboris dum la tuta pandemio de COVID-19. Ili transportis neprajn varojn al niaj hejmoj, niaj malsanulejoj kaj magazenoj en malfacilaj kondiĉoj, por ke la mondo vivtenu sin. En januaro 2021,...

de neniammilitointerni je 2021-02-18 20:53

La Balta Ondo

Hibride en Lietzensee

Berlino

Lunde, la 15an de februaro, okazis la unua hibrida evento de Esperanto en Berlino-Lietzensee. En la “kamena ĉambro” en Herbarststrasse 25 la grupanoj kunvenis, kiel ĉiun lundon, por praktiki Esperanton. Kiel kutime, estis verda teo, membakitaj kukoj kaj kunportitaj biskvitoj. Per la endoma WLAN kaj ZOOM aliaj, kiuj ne volis aŭ ne povis ĉeesti persone, povis partopreni.

Ralf de la “Esperanto-Stacio” en Halbe estis konektita de tie kaj raportis pri la plibonigoj de la infrastrukturo. La tempo estis favora ĉar la planitaj renkontiĝoj kun internaciaj Gastoj ne povis okazi.

Sur la ekrano aspektis tiel: La granda grupo en Lietzensee sidis bone distribuita tra la ĉambro (kiel ĉe la adventa festo en decembro) kaj estis inkluzivita per USB-retkamerao. Teksto, kiun Hans Moser sendis al la partoprenantoj, estis legita kaj tradukita.

Partopreno eblas ĉiun lundon ĉirkaŭ 14:30. La datumoj por registriĝi en ZOOM jam estis publikigitaj kaj ankoraŭ nun validas.

Pluraj provoj de hibrida evento okazis ekde somero 2020. Oni proponis sekvi la Virtualan Universalan Kongreson kaj la Interlinguistan Simpozion kune sur granda ekrano en la “Esperanto-Butiko” en Katzbachstrasse.

La ideo estis, ke multaj ankoraŭ ne havis la ekipaĵon kaj sperton por virtuala konferenco. La respondo tamen estis modesta. Finfine iuj tiam individue sukcesis realigi aliron al la virtualaj ofertoj.

La unua hibrida evento tiamiĝis la adventa festo en decembro 2020, kiun Hans Moser planis por sia grupo sur Trautenaustraße kaj kiu tiam ricevis azilon en Herbartstrasse. Ludi pianon, kanti kaj kanti Kristnaskajn kantojn kune estis elsendita per Zoom.

Fonto: https://esperanto.berlin/deutsch-hybrid-von-lietzensee/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Hibride en Lietzensee appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-18 18:14

PIV-Blogo

La PIV-redaktado ekis

La PIV-teamo hodiaŭ komencis la efektivan redaktan laboron en la redaktejo ĉe vortaro.net.

Reale ni jam ŝvite laboregas pri la enhavo de la sekva versio de la Plena Ilustrita Vortaro dum semajnoj, sed tiun laboron ni faris ĝis hodiaŭ en la teama vikio. Ni laboris pri la tasko “Vortanalizo”, kiu celas ĝeneralan restrukturadon de la vortara materialo. Tio konkrete enhavas du taskojn:

  • Realigado de unu el la ĉefaj punktoj de nia plano: Estu enkondukita firma distingo inter unuflanke vera Esperanta vortfarado (per efektivaj Esperantaj radikoj kaj afiksoj), kaj aliflanke uzado de ŝajnafiksoj kaj eksafiksoj. (Vidu la Planon por la sekva eldono de PIV.) Tio signifas, ke ni reklasas multegajn vortojn, kiuj en antaŭaj PIV-oj estas prezentataj kiel derivaĵoj, anstataŭe kiel unuradikajn vortojn. Ekz. la vorto algiologio, kiu ĝis nun aperis kiel kunmetaĵo de la radik ALGI/ (= doloro), la sufikso OLOG/, la sufikso I/, kaj fine O-finaĵo, estis reanalizita kiel la radiko ALGIOLOGI/ + O-finaĵo, do algiologi/o anstataŭ algi/olog/i/o. Tiu vorto do aperos estonte kiel kapvorto en aparta artikolo. Ni do ne rekonas la ekziston de la radiko ALGI/. Kaj la neoficialan sufikson OLOG/ kaj ties varianton OLOG/I/ ni malrekomendos.
  • Ni enmetis elementodisigilojn en ĉiujn derivaĵojn. Tio signifas, ke ekz. la vorto dissendolisto, kiu en antaŭaj PIV-oj aperas kiel dis·send·olisto estonte aperos kiel dis·send·o·list·o, kio klare montras, kiel tiu vorto estas kunmetita.

La rezulton de tiu amasa laboro mi hieraŭ importis en la grandan datumbazon de la PIV-redaktejo, kio interalie kaŭzis, ke tie estas nun 18.004 artikoloj kompare kun la 16.856 artikoloj en PIV 2020. La artikolonombro sendube ankoraŭ kreskos, ĉar parton de la vortanalizado ni ankoraŭ devos fini per mana redaktado de multaj iom pli tiklaj okazoj, kiuj ne povis esti plenumitaj aŭtomate.

Ĉiuokaze post tiu importado hodiaŭ komenciĝis la vera redaktolaboro. La unua redakto (mejloŝtono en la historio de PIV) estas frukto de kunlaboro kun la redaktoroj de la magazino Monato. Ĝi trafis la vorton Hongkongo, kiu nun aperas kiel Honkongo, Hongkongo – do kun prefero por la pli facile elparolebla formo Honkongo, kiu jam delonge estas la pli vaste uzata kaj klare rekomendinda formo. Povas esti, ke ni ankoraŭ rafinos tion disigante la du vortojn Honkongo kaj Hongkongo en du apartajn artikolojn kun indiko pri evitindeco ĉe la malfacile elparolebla formo Hongkongo.

La publika versio de vortaro.net kompreneble ankoraŭ montras la enhavon de PIV 2020.

de Bertilo je 2021-02-18 12:53

Revuo Esperanto

Rakontaro de Genĝi

Rakontaro de Genĝi - aĉetu ĉe la libroservo de UEA: https://katalogo.uea.org/?inf=9847

Rakontaro de Genĝi, Parto I. Sinjorino Murasaki (Murasaki Ŝikibu), Prozo tradukita, Belmonto, 2020. La unua volumo (el kvar) de ĉefverko de la frua japana literaturo kaj unu el la unuaj romanoj en la mondo (11a jc).

Akademio Literatura de Esperanto prezentis ĝin: https://www.akademio-literatura.org/arkivoj/433

de Redakcio je 2021-02-18 12:34

2021-02-17

Neniam milito inter ni

Hispanio: kolero post la arestado de la repisto Pablo Hasél, la registaro estas ĝenata

RODRIGO JIMÉNEZ / EFE 17/02/2021 En Hispanio, la kolero kontraŭ la polico kaj la hispana Ŝtato supreniris plian ŝtupon mardon vespere. Manifestacioj okazis en pluraj hispanaj urboj post la arestado samtage de la repisto Pablo Hasél , kondamnita en 2018...

de neniammilitointerni je 2021-02-17 21:21

La Balta Ondo

Stanislav Belov: La plej legata artikolo en nia retejo

BelovAntaŭ du semajnoj, okaze de la kvarcenta sinsekva tago de la ĉiutaga aktualigo de nia retejo, ni aperigis komentarion kaj la liston de la plej legataj artikoloj en La Ondo de Esperanto. En ĝi plej supre estis eseo de la redaktoro de La Ondo pri la artikolo Prudento aŭ Kredo? de Lev Tolstoj kun 1572 legoj. Tiam ni skribis, ke “… post kelkaj tagoj ĝin avancos la artikolo Granda skismo en Esperantujo de Stanislav Belov, kiu dum malpli ol unu monato estis legita 1556 fojojn”. Tio realiĝis, kaj jam post kvar tagoj la Belova artikolo iĝis la plej populara teksto en nia retejo. Ĝi estas (ek)legita 1686 fojoj n. Gratulon al la Siberia aŭtoro!

Vidu la plejliston de la dek kvin plej legitaj tekstoj ekde februaro 2020:

1.686 Belov S.: Granda skismo en Esperantujo
1.627 Korĵenkov A.: Antaŭ 125 jaroj: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
1.510. Gorecka H., Korĵenkov A.: Sen Rodin sekvis sian edzinon
1.497. Gorecka H., Korĵenkov A.: Júlia Sigmond forpasis
1.337. Korĵenkov A.: Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992
1.327. Belov S.: La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso
1.224. Korĵenkov A.: Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile…
1.102. Korĵenkov A.: Jubileoj kaj memordatoj en februaro 2020
1.091. Reza Kheirkhah: Staĝo en Tajvano: Malgraŭ la koronviruso
1.060. Gorecka H., Korĵenkov A.: Parlamenta medalo por Povilas Jegorovas
1.054. Louis Beaucaire: Kiel mi fariĝis kunfondinto de UEA
1.044. Fischer-Kotowski P.: Trevor Steele: La internacia lingvo estas parto de mia ideologio (Intervjuo)
1.029. Korĵenkov A.: Jubileoj kaj memordatoj en junio 2020
1.017. Vi estas mia heroo: libro de UN pri KOVIM-19 aperis en Esperanto
991. Wennergren B.: La nova eldono de PIV estas presita

La Ondo de Esperanto aperas dumaniere: unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo; due, kiel ampleksa trimonata almanako en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el nia retejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj verkitaj speciale por la almanako, kiu konservis la faman nomon La Ondo de Esperanto.

Malkiel la retejo, kiu plu estas libere legebla de ĉiu deziranto, la almanakon ricevos nur tiuj, kiuj abonos ĝin. Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagomanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

La nomoj de ĉiuj amikoj kaj patronoj aperas en la rubriko “Donacoj” de nia retejo https://sezonoj.ru/donacoj/ kaj en la almanako (krom tiuj, kiuj preferas resti anonimaj).

La ricevataj pagoj devas kovri la bazajn kostojn de la subtenado de la novaĵretejo kaj de la produktado de la almanako. Temas pri kostoj aparataj (aĉeto kaj riparado de la komputilo, printilo, skanilo, fotilo k. a.), kostoj programaj, kostoj retaj (nomo kaj funkciado de la retejo, abonado de la reto, sekurigo), sen mencii la laborkoston de la geredaktoroj (ĉirkaŭ 180 laborhoroj por produkti ĉiun numeron de la almanako, same pri la literatura suplemento, kaj ĉirkaŭ 80 laborhoroj monate por ĉiutaga prizorgado de la retejo, entute ĉ. 2000 laborhoroj jare). El la samaj kotizoj estas financata ankaŭ nia podkasto “Radio Esperanto”.

Niaj klopodoj trovi sponsoron inter esperantistaj asocioj, instancoj kaj fondaĵoj estas malsukcesaj, kaj la estonteco de la sola ĉiutage renovigata Esperanta novaĵretejo dependas nur de la helpemo de tiuj, kiuj legas ĝin kaj abonas la almanakon La Ondo de Esperanto.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/ondo-78

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Stanislav Belov: La plej legata artikolo en nia retejo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-17 17:49

2021-02-16

Neniam milito inter ni

Kial malaperas la lingvoj

Unu el la lastaj familioj de aborigenaj postvivantoj, en 1902 16/02/2021 El la 7 000 lingvoj parolataj sur nia planedo, la ekzistado de 50% el ili povus ĉesi fine de la jarcento. Specifa rigardo al la mondo malaperos kun ĉiu el ili. Ĉiujare dekoj da lingvoj...

de neniammilitointerni je 2021-02-16 21:33

La Balta Ondo

Bjalistoka Literatura Konkurso 2020

konkurso

La konkursa komisiono konsistanta el Eligiusz Buczyński (prezidanto, reprezentanto de Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki en Bjalistoko) kaj Stanisław Dobrowolski (membro, reprezentanto de Bjalistoka Esperanto-Societo), establita por taksi verkojn de la 10a literatura konkurso “Esperanto ligas homojn” por rakonto pri la temo “Pandemio: neĉiutaga ĉiutageco”, decidis, ke el inter 29 verkoj senditaj ĝustatempe kaj laŭregulare premiitaj estas:

Unua premio: verko de Elżbieta Karczewska Belega Davido à la kronviruso – 19
Dua premio: verko de Andrzej Liczmonik Pandemionium
Tria premio: verko de Justyna Rut-Thiam Memorlibro el pandemio

Krompremiitaj estis la verkoj de:

  • Helena Biskup Alvenas novaj tempoj
  • Ines Kahin Izoliteco, katalizilo
  • Henryk Liszkiewicz Karateo sako
  • Wacław Rekowski Lidka
  • Jean-Claude Roy Ĉu dancado post kantado?
  • Maria Rosaria Spanò Kiam ankroj neatendite falas
  • Paulo Sergio Viana Kvaranteno

Ni gratulas al ĉiuj gajnintoj, dankas al ĉiuj kontribuintoj kaj kuraĝigas vin partopreni en la venonta jaro!

Elŝutu la enhavon de la 10aj Bjalistokaj Kajeroj: Bialistokaj-kajeroj-2020.pdf

Fonto: https://espero.bialystok.pl/eo/literatura-konkurso-2020-rezulto/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Bjalistoka Literatura Konkurso 2020 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-16 20:49

Scivolemo

La novaj steluloj de Marsesplorado

Marso havas novajn vizitantojn. Temas pri tri misioj el malsamaj landoj. Ili kunportos mezurilojn, veturilojn kaj eĉ helikopteron por rigardi la ruĝan planedon en tute nova maniero. Nun sekvos malcertaj tempoj dum kiuj ni atendas ĉu la misioj sukcesos.

Kiaj estas la misioj?
Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
La unua lando kiu atingis Marson ĉi-monate estis la UAE. Ilia sondilo, الأمل مسبار (Sondilo Espero) atingis orbiton ĉirkaŭ la ruĝa planedo la 9an de februaro. Tio ne estis facila tasko, ĉar la vojaĝtempo de signaloj inter la Tero kaj Marso estas pli ol 10 minutoj ĉi-momente, eĉ je la rapido de lumo. La sondilo devis uzi kombinon de propraj decidoj kaj antaŭe programitaj instrukcioj.

File:مشروع الإمارات لاستكشاف الفضاء.png

La sendita aparato estas satelito, kiu observos la atmosferon de Marso de supre dum ĉirkaŭ unu Marsan jaron. Tio estas bona daŭro por studi kiel la malsamaj sezonoj influas la atmosferon. La sondilo havas tri malsamajn instrumentojn por observi la planedon en malsamaj ondolongoj. Tiel ĝi povas kolekti informojn pri la temperaturo, la distribuo de polvo, vaporo kaj glacio, kaj la koncentritecoj de gasoj en malsamaj tavoloj de la atmosfero.

La observoj gvidu al pli bona kompreno pri la evoluo de la atmosfero je du temposkaloj. Unue, ili montras kiel la vetero de Marso aspektas realtempe. Due, ili malkaŝas sekretojn pri la historio de la atmosfero. Oni scias ke la atmosfero de Marso estis multe pli densa antaŭe kaj ke la gasoj malrapide likas. Se oni povas kompari la malsamajn atmosferajn tavolojn kaj mezuri el kiaj ĥemiaĵoj tiuj tavoloj konsistas, oni povas eltrovi pli pri kiel ekzakte la planedo perdis preskaŭ la tutan atmosferon. Sendube ili ricevos ankaŭ belajn bildojn por la sociaj komunikiloj.

Ĉinio
La 10an de februaro, la Ĉina sondilo 天問 (Ĉielaj demandoj) eniris en orbiton ĉirkaŭ Marso. Ĝia nomo venas de antikva Ĉina poemo en kiu la poeto faras demandojn al la ĉielo. Ĝi restos en la orbito dum la venontaj monatoj kaj fotos la surfacon por krei detalan mapon de interalie la planita surgrundiĝa regiono. La sondilo havas ankaŭ aliajn sciencajn instrumentojn por mezuri magnetajn kampojn kaj la konsiston de la atmosfero.

File:中国火星探测器(1:3).jpgModelo de la veturilo, skalo 1:3

La plej ekscitiga parto de la misio okazos en majo, kiam la surgrundiĝo okazos. Pro la maldensa atmosfero, surgrundiĝo sur Marso estas granda defio, kiun ĝis nun nur la Sovet-Unio kaj Usono sukcese trapasis. Se ĉio iros bone, la surgrundigilo liberigos veturilon, kiu esploros la surfacon kaj faros sciencajn eksperimentojn. Ĝi estas tiom granda kiel golfveturilo kaj, laŭ la atendoj, veturos dum tri monatoj. Inter ĝiaj taskoj estas la uzado de radaro por rigardi sub la surfaco, mezuri magnetajn kampojn, kaj analizi la veteron. Kompreneble ĝi havas ankaŭ kameraojn. Laste, la veturilo kolektos materialon de la surfaco de Marso kaj konservos ĝin, por ke estonta sondilo povu porti ĝin al la Tero. Espereble oni trovos multajn respondojn al la ĉielaj demandoj.

Usono
La lasta sondilo ankoraŭ alvenu. Temas pri la usona Marsveturilo Perseverance (Persisteco), kiu surgrundiĝos la 18an de februaro. La veturilo similas al antaŭa veturilo, Curiosity (Scivolemo), sed ĝi surgrundiĝos en malsama loko, kio igas ĝin utila komparo. La plej grandaj diferencoj inter Perseverance kaj Curiosity estas du aldonaj partoj de la misio. La unua parto estas la kolektado de materialo por portado al la Tero. Tio similas al la Ĉina misio. Tute unika estas la dua parto de la misio, kiu estas la kunportado de la helikoptero Ingenuity (malfacile tradukebla vorto kiu rilatas al kreeme solvi). Kvankam la Sovet-Unio jam uzis balonon en la atmosfero de Venuso, Ingenuity estos la unua aparato kiu aktive flugos en alia atmosfero ol la nia. Kompreneble tio estas granda defio, ĉar la atmosfero de Marso estas multe malpli densa ol tiu de la Tero kaj la helikoptero flugu memstare sen detalaj instrukcioj de la Tero. Pro la grandaj riskoj, ĝi ne vere surhavas sciencajn instrumentojn kaj ne estas kerna parto de la misio, sed ĝi povas inspiri inĝenierojn al estontaj misioj en la atmosfero. Pli da detaloj pri la veturilo kaj specife la helikoptero troviĝas en ĉi tiu afiŝo: Esplori la kosmon per helikoptero

NASA’s Mars 2020 Rover artist’s concept Artista interpreto de la nova usona esplorveturilo

Kial ĉio okazas samtempe?
Vojaĝo al alia planedo ne estas kiel vojaĝo al alia urbo. Ĉio moviĝas: la raketo, sed ankaŭ la destino. Tio signifas ke oni bone planu. La planedo kaj la raketo alvenu al la sama loko samtempe, kiel atleto kiu kaptas pilkon. Aldone, oni ne povas vojaĝi laŭ rekta linio, ĉar oni estas en orbito ĉirkaŭ la Suno. Tio signifas ke la plej efika vojo estas laŭ kurbo. La vojaĝo estas pli longa, sed la avantaĝo estas ke oni povas trankviliĝi. Kiam oni eniris la ĝustan orbiton, la Suno faras la reston de la laboro.

Hohmannorbito inter la Tero kaj Marso

En la bildo supre videblas la orbitoj de la Tero (blua) kaj Marso (oranĝkolora) ĉirkaŭ la Suno. La veraj orbitoj ne estas perfektaj cirkloj kaj ne estas ekzakte en la sama ebeno, sed la bildo sufiĉe bonas se oni ne laboras por spacagentejo. La plej efika maniero por vojaĝi de unu (preskaŭ) cirkla orbito al la alia estas per tielnomata Hohmann-transiro. La blanka kurbo indikas tian transiron. Oni eniras ĝin per akceli ĉe la Tero, por ke la orbito iĝu pli elipsa, ĝis ĝi tuŝas la orbiton de Marso.

Oni ne povas fari la Hohmann-transiron iam ajn, ĉar gravas la vojaĝtempo. Oni zorgu ke Marso alvenu al la pinto de la Hohmann-orbiton samtempe kiel la kosmoŝipo. Feliĉe tio estas farebla per relative simpla kalkulo. Laŭ la tria leĝo de Kepler, la tempo kiun objekto bezonas por transiri sian orbiton, la periodo, dependas de ĝia averaĝa distanco al la Suno (P^2=konstanto*a^3). Tiel oni povas kalkuli la daŭron de la Hohmann-transiro kaj kompari ĝin al la periodo de Marso. La rezulto estas ke la transiro daŭras ĉirkaŭ 0,38 fojojn tiom longa kiel la periodo de Marso. Dum tiu periodo, Marso moviĝas ĉirkaŭ 0,38*360=137 gradojn. Tio signifas ke oni povas vojaĝi plej efike se la angulo inter Marso kaj la Tero estas ĉirkaŭ 180-137=43 gradoj, kiel la bildo supre montras.

Ekzemplo de porkaĵdiagramo

Kompreneble la inĝenieroj kiuj planas kosmajn misiojn pripensas pli da faktoroj. Tial lanĉfenestroj povas varii. Oni povas videbligi la kompleksajn kalkulojn per tiel nomata ”porkaĵdiagramo” (porkchop plot) kiel tiu en la bildo supre. La horizontala kaj vertikala akso montras la lanĉdaton kaj alvendaton kaj la bluaj kurboj, kiuj aspektas iomete kiel porkaĵo, montras la bezonatan energion. Por trovi la plej efikan orbiton, oni elektu lanĉdaton en la plej ena kurbo. Poste oni esperu ke ĉio iros senprobleme, ĉar se la lanĉo malfruiĝas, oni atendu ĝis la sekva lanĉfenestro. Ne estas surprizo do, ke ĉiuj misioj foriras kaj alvenas preskaŭ samtempe.

La surgrundiĝo
Dum mi verkas ĉi tiun artikolon, la inĝenieroj ĉe NASA atendas kun bategantaj koroj ĝis la Perseverance veturilo surgrundiĝos. Oni povas fari nenion, ĉar la tuta vojaĝo tra la atmosfero daŭras malpli longe ol la vojaĝo de la signaloj al la Tero. Feliĉe estas ankoraŭ aferoj por legi kaj spekti ĝis la granda evento. Se vi volas scii pli pri kiel sondiloj de malsamaj masoj surmarsiĝas, vi povas spekti la plej novan videon sur la jutuba kanalo de Scivolemo. La 18an de februaro, kiam Perseverance surgrundiĝos, D-ro Loĉjo faros rektan elsendon en Esperanto sur sia kanalo kun pli da detaloj kaj komentoj pri la misio. La elsendo komenciĝos ĉirkaŭ 19:00 UTC.

Video de Scivolemo: https://www.youtube.com/watch?v=dUCTgTTUsw4
Kanalo de D-ro Loĉjo: https://www.youtube.com/channel/UCSE4dWlC9CWL4TEdqnaAEww/featured

Licencoj por la bildoj:
Marso – Pixabay: https://pixabay.com/nl/service/license/
UAE misia emblemo – Mohammed msx: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%83%D8%B4%D8%A7%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D8%A7%D8%A1.png
Ĉielaj demandoj veturilo – Sprt98: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%81%AB%E6%98%9F%E6%8E%A2%E6%B5%8B%E5%99%A8%EF%BC%881%EF%BC%9A3%EF%BC%89.jpg
Persisteco veturilo – NASA/JPL-Caltech: https://www.nasa.gov/multimedia/guidelines/index.html
Hohmann-orbito – farita de mi mem
Porkaĵdiagramo – NASA: publika havaĵo

de Frank van Hertrooij je 2021-02-16 14:30

Libera Folio

TEJO ree eventos rete – IJK plu malcertas

TEJO anoncas novan retan renkontiĝon, kiu okazos komence de aprilo. La sorto de la ĉi-jara IJK, kiu laŭplane devus okazi en la ĉefurbo de Ukrainio, daŭre malcertas.

Pro la pandemio, oni devas nuligi preskaŭ ĉiujn fizikajn renkontiĝojn en Esperantujo kaj translokiĝi al la interreto. Kadre de tio, TEJO anoncas novan renkontiĝon kun la nomo ”Retoso”. Ĝi estas la unua TEJO-renkontiĝo planita specife por la reto. La evento okazos inter la 2-a kaj 5-a de aprilo, kaj partopreno estos senpaga por TEJO-membroj. Por nemembroj la prezo estos 15 eŭroj. La celgrupo estas junuloj, sed sen aĝlimo.

La ĉeforganizanto, Antonia Montaro, klarigas la celon de la renkontiĝo:

– Malkiel reta IJK, reta JES kaj la Virtuala Kongreso, ĝi ne imitos ĉeestan renkontiĝon. La celo estas montri ke retaj eventoj estas ne nur anstataŭo, sed io ripetinda kun aŭ sen pandemio. Reta evento havas la potencialon atingi multe pli da esperantistoj en pli da lokoj, kaj la teamo de Retoso celas esplori tiun potencialon.

La renkontiĝo uzos la saman platformon kiel por la reta IJK. La programo ankoraŭ ne estas plene preta, sed Antonia diras ke ĝi estos diversa:

– Mi povas promesi koncertojn, prelegojn, ludojn kaj temajn babilĉambrojn. En junulaj eventoj ĉiam aperas spontanea programo, kaj ni volas instigi al tio. Mi forte kredas ke se sufiĉe da homoj el diversaj lokoj venos, la programo estos bonega iel ajn.

La espero laŭ ŝi estas, ke Retoso iĝos daŭra parto de Esperantujo:

– La ambicio estas ke ĝi okazu almenaŭ unu fojon ĉiun jaron. Ni volas ke grandaj retaj eventoj fariĝu natura parto de nia komunumo.

Granda deziro kaj defio por la evento estas ke ĝi estu tutmonda kaj ke esperantistoj ĉie en la mondo partoprenu. La organizanta teamo enhavas homojn de Ameriko, Eŭropo kaj Azio. La teamo strebas logi homojn ĉe la periferioj de Esperantujo, kiuj kutime ne povas partopreni renkontiĝojn. Ili planas la programon por ke ĝi estu spertebla por homoj en ĉiu horzono.

Carlos Pesquera Alonso, TEJO-estrarano por kongresoj, klarigas ke pro la pandemio TEJO turnas sian atenton malpli al tradiciaj renkontiĝoj kaj pli al la interreto.

– TEJO fokusiĝas pli al retaj renkontiĝoj. Ni ne forgesas la fizikajn eventojn, sed ni vere lernis kiom malfacilas atingi tutmondecon kiam oni devas vojaĝi, ĉar multaj ne povas tion fari. Aldone, la situacio ankoraŭ estas riska sanrilate, tiel oni povas esti proksima al aliaj Esperantistoj malgraŭ la distanco. Ankaŭ en aliaj kampoj TEJO pli agas rete ol antaŭe – multaj eventoj, prelegoj, kunsidoj nun okazas rete, kaj tio estas modelo por estonta agado.

Li agnoskas la malcertecon pri la IJK, kiu estas planita por la somero en Ukrainio.

– La plano A estas okazigi la IJK-n fizike ĉi-jare en Kijivo, sed ni konscias ke povas esti ke tio ne eblos. Tial ni havas internan limdaton por anonci la nuligon, kaze ke tio neprus. Se la rezulto estos tiu, ni havos kaj sufiĉe da tempo kaj sufiĉe da sperto por organizi retan eventon, sed tio estas plano B. Ĝi estas skizita sed ne difinita.

Robert Nielsen


Pli pri la temo:

de Redakcio je 2021-02-16 07:06

2021-02-15

UEA facila

La nova realeco

Pro la kronvirusa trud-izoliĝo, esperantistoj dum la somero de 2020 povis partopreni nur retajn kunvenojn. Esperantistoj rapide adaptiĝis al tiu “nova realeco” kaj lanĉis mirinde multajn novajn agadojn! Virtuale kunveni oni kutime faras per la programoj Zoom aŭ Jitsi. Multaj esperantistoj preferas Zoom, kvankam tio estas ne-libera programo de komerca firmao, kiun ne ĉiuj fidas. La bezono virtualigi kunvenojn ebligis krei ion tute novan: trimonatan festivalon MondaFest’, en kies kadro okazis granda nombro da diversaj Esperanto-aranĝoj. Ĝia kulmino estis unusemajna Virtuala Kongreso, kun pluraj popularaj tradiciaj elementoj de la kutima Universala Kongreso, tamen en nova virtuala vesto. Kredeble tiuj ideoj kaj kapabloj restos ankaŭ estonte, kiam denove eblos viziti ĉeestajn kunvenojn, eble en la formo de hibrida kongreso. Iuj esperantistoj flugas dum la pandemio de unu reta evento al alia; tiujn oni nomas ret-kolibroj. Superrigardo de Esperantaj eventoj aperas en la retejo Eventa Servo. Ĝia programisto adaptis ĝin al la nova situacio. La kutima prezento de la retejo estis ŝanĝita de kartaro al kalendaro. Eventoj estas tie listigitaj laŭ komencaj tago kaj horo. Kiam oni registras tie eventon, eblas nun indiki, ĉu ĝi okazos rete anstataŭ ĉeeste. Gravas tiurilate la horzonoj. Evento en Eventa Servo povas okazi en specifa loko aŭ en elektita horzono: loka aŭ UTC (Universala Tempo Kunordigita, UTK) por internacia evento. Ĉe evento estas montrataj kaj la horoj, kiujn indikis ĝia organizanto, kaj la lokaj horoj por la vizitanto de la paĝo. Tre praktike! Internacia Junulara Kongreso (IJK) kaj Somera Esperanto-Studado (SES) estas ekzemploj de renkontiĝoj kiuj en 2020 okazis nur virtuale. Tiucele la firmao E@I kreis la retan platformon Retevent. En tiu platformo oni montris prezentojn. Poste oni realtempe respondis demandojn en vidbabilejoj per la retkunvena programo Jitsi, kiu estis esperantigita de E@I. Pluraj homoj kontribuis dum SES per spektaĵo; foje estis realtempa prezento, sed ofte prelegantoj preferis antaŭregistri filmeton, ĉar tion eblas munti laŭplaĉe. Partoprenantoj de SES inter si komunikis precipe per la tuj-mesaĝilo Telegram. Supre de la SES-babilejo aperis fiksita mesaĝo kun ligilo al la SES-helpocentro. Kiam oni alklakis tiun ligilon, malfermiĝis fenestro, kiu ebligis aliĝon al tiu aparta grupo. Al grupo aŭ kanalo eblis ankaŭ aliĝi per invitligilo. Iuj homoj laboris dumtage kaj do ne povis partopreni en retaj kunvenoj antaŭ la 18a. Plejofte ili tamen estis kontakteblaj skribe. Yves Nevelsteen

2021-02-15 22:47

Neniam milito inter ni

Barato : arestado de aktivulino de la «striko por la klimato»

Diŝa Ravi, 21-jara medidefenda aktivulino 15/02/2021 En Barato, medidefenda aktivulino 21-jara estis arestita pasintan dimanĉon 14an de februaro pro ribelinstigo. Kia estas ŝia krimo ? Ŝi publikigis kaj dividis en Tviteron praktikajn informojn koncerne...

de neniammilitointerni je 2021-02-15 21:18

La Balta Ondo

Vlastimil Novobilský forpasis

La 11an de februaro 2021 en Ústí nad Labem pro la koronviruso Covid-19 mortis Vlastimil Novobilský (1935-2021). Hodiaŭ, la 15an de februaro li iĝus 86-jara.

Novobilsky

Vlastimil Novobilský estis ĉeĥa kemiisto, universitata profesoro, rektoro de la Nordbohemia universitato J. E. Purkyně (1995-2001). Filo de la Esperanto-aktivulo Jaroslav Novobilský (1903-1942) mortpafita en la koncentrejo Mauthausen, li lernis Esperanton memstare en 1946, aktiviĝis en la 1950aj jaroj kaj redaktis la junularan gazeton Tagiĝo. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn (ankaŭ universitat-novele), ofte prelegis. Profesoro Novobilský rektoris la Internacian Kongresan Universitaton kadre de la 81a UK (Prago, 1996).

Inter liaj verkoj estas multaj artikoloj en/pri Esperanto kaj kelkaj libroj, inkluzive de Skizo pri la Esperanta literaturo (ĝi aperis en 1956, kiam li studis en la Karola universitato en Prago), bibliografio Ĉeĥa literaturo en Esperanto (1983) kaj Francisko Valdomiro Lorenz: Atesto pri la vivo kaj verko de eksterordinara homo (2017). La libron de Chava Pressburger Taglibro de mia frato (2005) li tradukis kune kun sia edzino Věra, filino de la ĉeĥa Esperanto-poeto Jiří Kořínek.

Ni funebras kaj kondolencas al lia vidvino Věra, kiu nun estas danĝere malsana je Covid-19.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu nekrologo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/nekrologo-57

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Vlastimil Novobilský forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-15 17:21

2021-02-14

Neniam milito inter ni

La tunizianoj estas malpli kaj malpli religiaj, aparte la plej junaj

14/02/2021 Bildo: Laŭ multaj personoj, la tunizia revolucio de 2011 ebligis ŝanĝi la pensmanieron koncerne religion. Ĉi tie, Tunizianino partoprenas manifestacion, kiu markas la datrevenon de la arabaj printempoj kaj kontraŭ la policaj perfortoj, la 30an...

de neniammilitointerni je 2021-02-14 21:23

UEA facila

Iráĝ Mirza

(1874–1924) ایرج میرزا Iráĝ Mirza, filo de Qolamhosejn Mirza, estis unu el la pranepoj de la reĝo Fátháli Ŝah’ Gaĝarida, kiu estis la dua reĝo en la irana Gaĝarida dinastio. Krom la persa lingvo, Iráĝ bone parolis la araban kaj francan. Li kapablis ankaŭ paroli ruse kaj turke. La patro de Iráĝ estis oficiala poeto de la kortego de la princo Mozaffar-od-din Mirza, sed li mortis kiam Iraĝ estis deknaŭ-jara. Tiam ankaŭ Iráĝ ricevis la titolon “reĝo de la poetoj”. Tamen post kelkaj jaroj li ĉesis ofici en kortegoj. La poemoj de Iráĝ estas pli-malpli modernaj, simplaj kaj proksimaj al la lingvaĵo de la publiko. Ĝis lia tempo la poetoj evitis uzi la simplan popolan lingvon en poezio. Ĉar Iráĝ konatiĝis kun la eksterlandaj literaturoj, la klasika stilo – ankaŭ en tiu stilo li lerte verkis – ne plu kontentigis lin por verki pri sociaj temoj. Li kreis sian propran stilon, sed ne tute ĉesis verki en la klasika stilo. Jen poemo de li: Patrino Oni diras: kiam naskis min panjo Al mi mam-suĉadon ŝi lernigis Noktojn maldorme ĉe mia lulilo Al mi bondormadon ŝi lernigis Ŝi prenis miajn manojn, min irigis Al mi voj-iradon ŝi lernigis Literon kaj literon enbuŝigis Al mi paroladon ŝi lernigis Metante sur miajn lipojn rideton Al floro floradon ŝi lernigis Mia esto estas pro ŝia esto Al mi panj-amadon ŝi lernigis... Tradukis Said Baluĉi Tiu poemo aperis en la libro Antologia skizo de la persa literaturo, pri kiu vi povas legi en aparta artikolo en uea.facila.

2021-02-14 20:51

Antologio de persa literaturo

Antologia skizo de la persa literaturo. Pluraj aŭtoroj. El la persa tradukis Said Baluĉi. Moskvo: Impeto, 2021. 164 p. ISBN 978-5-7161-0311-5. Serio Oriento-Okcidento n-ro 58. La Eldon-serio Oriento-Okcidento pliriĉiĝis per nova libro, Antologia skizo de la persa literaturo, kiu ĵus aperis ĉe la eldonejo Impeto en Moskvo. Ĝi konsistas el prozaj tekstoj de 33 aŭtoroj, kaj poeziaj verkoj de 24 poetoj. La ĉefa enhavo estas grandparte traduko de Said Baluĉi el parto de originala antologio en la persa. La Serio Oriento-Okcidento estas eldonserio en Esperanto. En ĝi aperas verkoj aparte gravaj el la nacilingvaj literaturoj de diversaj landoj en la Okcidento kaj Oriento. La libroj en la serio estas eldonitaj de diversaj Esperantaj eldonejoj tra la mondo. Ili ne aspektas ĉiuj samaj, sed ĉiuj estas produktitaj en maniero bela kaj alt-kvalita. Se iu libro estas konsiderata taŭga, la estraro de Universala Esperanto-Asocio (UEA) aprobas ĝian aldonon al la serio. En tiu serio jam aperas ĉefverkoj de la bengala, japana, franca, finna, itala, araba, rusa, latina, hungara, vjetnama, kaj multaj aliaj literaturoj. Per la nova eldonaĵo aperas en tiu serio la unuan fojon verko tradukita el la persa lingvo. Nekutima afero pri la persa antologio estas la fakto ke la PDF-versio de la libro estas tute libere kaj senpage elŝutebla. La papera versio baldaŭ troveblos en la internaciaj kaj landaj Esperanto-libroservoj, interalie en la Libroservo de UEA. La senpaga disponigo de la libro estas parto de projekto de la eldonejo Impeto. Se vi volas helpi al la projekto, vi povas uzi la donac-butonon aŭ skribi al UEA. Pagmanieroj al UEA troviĝas ĉi tie. Pluraj titoloj de la serio Oriento-Okcidento estas aĉeteblaj ĉe katalogo.uea.org. La tuta listo aperas en Vikipedio. Mallonga artikolo kaj poemo el la libro Antologia skizo de la persa literaturo estas legeblaj en uea.facila.

2021-02-14 20:42

La Balta Ondo

Ĥoĥlov: Muzikon antaŭ ĉio

ĤoĥlovKiel menciite en la biografa skizo pri Nikolaj Ivanoviĉ Ĥoĥlov, lia unua Esperanta poemo aperis en la aprila kajero de La Ondo de Esperanto por 1910. Ĉi tiu poemo kun la titolo En tombejo, datita je la 17a de februaro 1910 estas trosentimentala 44-versa rakonto pri vizito de junulo al la tombo de la amatino. Ni citu el ĝi:

Mia kara, mia sola,
Ora la knabin’!
Eĉ post morto sen konsolo
Vi ne lasas min.

Kiel vivan mi adoras
Vin, printempa flor’,
Ĉiam, ĉiam vin memoras
En dankema kor’.

Dormu pace, Dio benos
Vin de la ĉiel’;
Baldaŭ ankaŭ mi alvenos
Al vi – mia bel’.

Lia dua poemo aperis en La Ondo de Esperanto nur post du jaroj, en marto 1912. Plena je adasismoj, iom teda, ankaŭ ĝi apenaŭ donas imagon pri lia estonta kreado, tamen ĝia temo – vintro kaj sledveturado, tiel kutimaj en la rusa poezio, ekzemple, de Ĵukovskij, Puŝkin kaj Jesenin – restos kun li ankaŭ en la estonteco, ekzemple en la fama Vintra fabelo en La tajdo.:

Sur la sledo, svelta sledo, post amuza kabaredo,
          kun tintila sonorad’
ni veturas – aventuras, la ĉevaloj fluge kuras
          sub la stela miriad’.

KrucumoSed pri La tajdo temos en la lasta parto de ĉi tiu artikolo. Nun gravas atenti, ke la establiĝo en Zagrebo spronis la literaturan agadon de la jam 30-jara rusa enmigrinto, kiu dum kelkaj jaroj estis forŝirita de Esperanto. En 1922 Dušan Maruzzi fondis en Zagrebo eldonejon Sudslava Esperanto-Servo, kaj Ĥoĥlov tuj kontribuis al ĝi per sia traduko de Krucumo de Aleksandr Drozdov.

Nuntempe oni preskaŭ ne memoras tiun literaturiston, kiu aliĝis al la blanka movado kaj en februaro 1920 elmigris. En 1921-23 Drozdov redaktis la revuon Spoloĥi, sed en 1923 li revenis al Ruslando kaj en 1934 membriĝis en la Unio de Sovetiaj Verkistoj. Miĥail Bulgakov nomis lin “fiulo” pro la politika prostituateco.

En sia antaŭparolo Ĥoĥlov nomas la verkon

tute nuntempa kaj impresita de la ĵus pasinta historia periodo, kiam terura paroksismo skuis tutan Rusujon kaj nudigis ĝian vivon tiel, ke oni povis ekvidi ĝiajn kaŝitajn radikojn … la temo de “Krucumo” renkontos diversajn opiniojn en nia mondo, ĉar ĝi estas skribita per fajra, ofte eĉ indigna tono.

Legu etan fragmenton:

Rusujo leviĝas, Rusujo, Rusujo! Kiom da suno, lumo, lazuro kaj se vi rigardas ĉielon, tiam kvazaŭ malfermiĝas la animo kaj sonas en ĝi fortvoĉaj birdaj kantoj – aŭ ĉu vere revenis la printempo? Sed malhelaj rampas la nuboj, pezaj kaj ŝvelaj, kiel ĉifonaĵoj por lavado de planko, – kaj tamen ne havas ili malĝojon; falas folioj en urbaj ĝardenoj, la tremo de septembro sulkigas akvon, bruniĝas rikoltitaj garboj, ĉevalojn paŝtas vilaĝanoj sur la nove-aperinta post falĉo herbo, pli malrapida kaj pripensema fariĝas la tagiĝo sen suno – kaj tamen ne havas tio en si malĝojon. Aŭtuna rompetado staras en arbaroj, jam kaŝas vizaĝojn en kolfelaĵojn delikataj urbaninoj; flavaj floroj kovras herbejon kaj nigriĝas abundaj garbaroj – kaj tamen ne havas tio en si malĝojon. Bonvenon, printempo en la aŭtuno! De kie vi, la Dia, venis. (p. 47)

Tro rusisma stile ĝi peras lingvan talenton kaj… poezion en libro esence politika.

En 1923 Ĥoĥlov estis kunorganizanto de la Unua Jugoslavia Esperanto-Kongreso en Zagrebo, por kiu li verkis kabaredan programon. La 5an de januaro en Zagrebo estis prezentita lia unuakta komedio La Morto de la Delegito de U.E.A. – senpretenda, historieto pri ŝajna mortinto aŭskultanta opiniojn de proksimuloj pri li mem – sed la lingvo estas tre flua. Ĝi aperis libroforme en 1924 kiel la unua volumo de la “Biblioteko de la Konkordo.”. Ĝin eldonis Sudslava Esperanto-Servo. Sur la titolpaĝo ni legas lian nomon sensupersigne – Nikolao Hohlov. Tia ĝi restos. Cetere, ĉi tiu komedio estis prezentota en la 16a UK en Vieno – la plej fuŝa el ĉiuj UKoj. Léon Courtinat en sia Historio de Esperanto mencias pri “Kabaredo de Vesperto prezentita de rondo de amatoroj” (vol 2, p. 547), kaj ke “oni devis prezenti ĝin dum la XVIa sed la fuŝistoj forgesis ĝin” (p. 561).

DoroŝeviĉEn Zagrebo Ĥoĥlov ekkorespondis kun Julio Baghy kaj danke al li komencis kunlabori kun Literatura Mondo, kie aperis liaj beletraĵoj originalaj kaj tradukitaj, ankaŭ artikoloj. Kutime li uzis la pseŭdonimon Skito.

En 1924 aperis en Lepsiko lia traduko de Orientaj fabeloj de Vlas Doroŝeviĉ. Post du jaroj sekvis Granda bruo pro nenio – vodevilo en unu akto de D. G. Dobin, kiel la 3a volumo de la Biblioteko de Konkordo (Zagreb). Post pliaj du jaroj sekvis Morto de Danton de Aleksej Tolstoj, eldonita de Heroldo de Esperanto en Horrem bei Köln (Germanio) – samjare kaj samloke kun La tajdo.

Ĝuste La tajdo, eldonita en 1928, famigis lin en Esperantujo, kaj la famo daŭras jam preskaŭ unu jarcento, kaj, verŝajne, ankaŭ al ĉi tiu modeste eldonita poemaro oni povas apliki la konatan frazon: “ĝi estos legata tiom longe, kiom en la mondo vivos almenaŭ unu homo kapabla legi en Esperanto”.

*  *  *

La tajdoĈi tiu libreto entenas 38 poemojn kaj la moton el Art Poétique de Paul Verlain: “De la musique, avant toute chose…”, kiun Waringhien jene tradukis: “Muzikon antaŭ ĉio alia!”

Laŭ Ivo Rotkviĉ (1965), Ĥoĥlov fajfis melodiojn, kaj sub la sonoj aperis rimoj kaj versoj. Tiel aperis perloj de la Esperanta liriko, ekzemple, La luna ebrio.

Jen – ĝi brilas, mia luno,
Virgomaska amlucerno,
Nuda mamo el latuno,
Iritilo de l’ eterno…

Jen – ĝi trenas, pala torĉo,
Tra l’ cipresoj ombran langon –
Kaj la tero sub la sorĉo
Paroksisme verŝas sangon.

Jen – ĝi paŝas, noktulino
Plej alloga, rafinita –
La komenco kaj kulmino
De l’ pasio senevita.

Jen – ĝi tiklas kaj sufokas,
Estingante ĉiun honton,
Jen – ĝi vokas, laŭte vokas:
Serĉu, kaptu kunĝuonton!

Kaj subiĝas la animoj,
Kaj triumfe batas koroj,
Estas for la tagaj limoj,
Kaj ne gardas la honoroj…

Vivajn korojn ligas pare
La magia lumsonato
Por oferi suraltare
Al Eroso kaj Hekato.

Per la flamaj rozkoloroj
Juna virgo amburĝonas…
Kaj anstataŭ la paroloj
Longaj, longaj kisoj sonas…

Ah, – dronante en inspiro
De la tenta nokta disko,
Estas ĝoje – esti viro
Kaj facile – odalisko…

Sed eble pravas nia unua kritikisto, Lajos Tárkony, kiu demandas sin pri La tajdo:

Ĉu vere oni trovas en ĝi “muzikon antaŭ ĉio” sentimentojn apenaŭ ilustreblajn per vortoj, korespondojn nemotiveblajn, eternan muzikon de efemere forglitantaj momentoj?

kaj mem respondas:

Mi devas kontraŭdiri. Certe multfoje min kaptas dolĉe muzikaj sonoroj en ĉi tiuj versoj, sed la muziko en ili ne estas “antaŭ ĉio”. Ĝi estas sole subpentro de tre klare esprimitaj sentoj, tre akre konturitaj pensoj. Kaj kelkfoje la poeto ekbatas la kordojn krude, por akordoj laŭdaj kaj akraj, kvazaŭ alarmo aŭ vekrio: La lirikon mi ne kreas, min obsedas la liriko…

Tamen la muziko ja povas esti ĉia, jen regas la melodio, kaj jen la ritmo, kiel en Chante-claire.

Saluton, heroldo matena, tro frue, tro frue vi krias,
Ankoraŭ forestas la lumo, eĉ unu radio ne strias;
Ripozas, en dolĉa sonĝado dronante, la paca vilaĝo
Kaj sternas la roson krepusko tra tuta herbeja vizaĝo.

Ni du, kamaradoj sendormaj, sur nia posten’ sentinelas:
Vi krias, – mi skribas la versojn, pri kiuj la koro fabelas,
Verŝajne neniu vin aŭdas, verŝajne neniu ekkonos
La veron de miaj poemoj – neniu atenton eĉ donos…

Egale! Salutu la sunon, heroldo de l’ tuj naskiĝonta
Aŭroro de nova tagiĝo, kaŝita trans lim’ horizonta;
Mi ankaŭ salutu naskiĝon de novaj aŭroro kaj tago,
Kaŝitaj en homaj animoj post roka rigida zigzago.

Alarmu do, gaŭlo orpluma… ĉe fino de l’ nokta deĵoro
Poeto kaj koko anoncu alvenon de ĉiu aŭroro!
Vekiĝu kaj aŭdu, havantoj de koroj kaj sanaj oreloj,
Aklamon al nova tagiĝo en kri’ de la du sentineloj!

Ankoraŭ unu poemo eble estas interesa pro lia atentigo pri la neebleco redoni en Esperanto la metrajn eblojn de la rusa poezio:

Plendo

Ah – kial Esperanto ne havas la daktilajn,
Dorlotajn rusajn rimojn – simbolojn de la am’,
Kolorajn rusajn vortojn, rubenajn kaj berilajn,
Karesajn en la kanto, kortuŝajn en deklam’!

Ho kial, kial, Majstro, vi belajn vortojn ligis
Racie kaj akcente, en senelira rond’ –
Kaj miajn rusajn sentojn sterilis kaj poligis
En via mezurita, horloĝe-ritma mond’!

Mi serĉas la simbolojn, palpante kiel blinda,
Pri trafaj metaforoj meditas en mallum’,
Kaj tion, kion trovas, ne konsideras inda
Por la altaro Muza, por la incensa fum’…

Mi kanti, kanti volus; per sorĉa kant’ magia
Elvoki la viziojn el alimonda sfer’,
Starante genuflekse, atendi, korpe-pia
La benon de Venuso, en streĉo kaj mister’.

Sed mankas al mi taŭgaj esprimoj kaj simboloj,
Mi devas ilin krei per tranĉo kaj kunglu’,
Elĉizi novajn sonojn por novaj aŭreoloj
Kaj miksi la iridajn kolorojn kun la blu’.

Mi devas plugi funde la virgan human grundon,
Ŝvitadi en atendo de la rikolta tag’,
La vestojn ĉifonigi, suferi ĉiun vundon,
Sarkante la densejon de dorno kaj kratag’.

Kaj aŭdi, ke mizera, incita sonoknaro,
Anstataŭ melodio, naskiĝas en la kant’,
Ĉerpita el profunda, smaragde-verda maro
Kun nomo tiel dolĉe alloga – Esperant’…

Ho kial, Majstro granda, vi ĝiajn ondojn ligis
Per monotona tajdo, en samakcenta rond’ –
Kaj mian rusan koron katenis kaj poligis
en via mezurita, horloĝe-pulsa mond’!

La temaro de La tajdo estas varia; apud amversaĵoj estas politika liriko, kiel 1905 Eŭropo, nostalgia Mia Patrujo, ŝerca Maltrafa pafo, filozofia Prolegomeno.… Laŭ Tornado:

ĉio ravas nin per freŝaj kaj emociaj bildoj, kvazaŭ superplenigantaj ĉiun verson, per klara kaj simpla lingvo, per senriproĉa ritmo kaj muzikeco.

De kie tiuj sonoj venas?

El nekonataj, ŝlimaj abismoj de l’ animo
Mi aŭdas strangan bruon, en malgraŭvola timo,
Ĝin trapenetras krioj, kaŝitaj dum miljaroj,
Grincado de la dentoj, metalo de fanfaroj,

En ĝi stertoras veoj, lamentas ploristinoj,
Tamburas ŝmacajn hakojn falintaj gilotinoj,
Susuron flirtas flustre truita silk’ standarda
Kaj ĉion fonas kraka, reeĥa boj’ bombarda…

(Eŭropo).

Ni finu la pritrakton de La tajdo per vortoj de Tárkony:

Granda promeso kaj multa plenumiĝo estas tiu ĉi volumeto. La aŭtoro sentas la lingvon en la pulso, perfekte estras la formon, liaj ritmoj estas freŝaj kaj sane pulsantaj, liaj rimoj estas novaj kaj ofte surprizaj. Li havas freŝajn ekpensojn, plaĉajn metaforojn. Kiu ne sentus agrablan eksciton, kiam li parolas pri “mentodora kaj karese dolĉa vento”, kiam en sia belega poemfresko “Duelo” li malkovras en la skermanta virino “mikson el tigro kaj mimoz’…”

Reveninte al Moskvo, Ĥoĥlov multe tradukis, sed ne plu versis originale. Estas konata nur unu versaĵo Viburno, verkita de li post la reveno la 26an de majo 1928. Per ĝi finiĝas la prliteratura parto de la skizo pri Nikolaj Ivanoviĉ Ĥoĥlov.

Ĉe serpentuma rivera turno,
ombrante ŝtonojn de moska put’,
en la umbela ornam’ viburno
sunumas branĉojn sur verda krut’.

Mi ne forgesis – mi ĝin rekonas,
la kamaradon de l’ fora jun’;
en la animo revide sonas
la pasinteco tra l’ muta nun.

Ĉu ne hieraŭ la varman manon
glacie brogis la akva skvam’,
kaj lipoj trinkis la mirĉampanon
sub la tintado de l’ guta gam’?

Ĉu ne hieraŭ la koro saltis
pro la senbrida plensanga puŝ’,
ĉu ne hieraŭ apenaŭ haltis
en kantebrio la arda buŝ’?

Kun la freŝeco de la hieraŭ
tre zorge gardis la frida kor’
ĉi tiun puton ĉe la rivero
kaj la viburnon en la memor’,

por ĉe l’ revido dolore sveni
en skua ondo de la pasint’,
kaj, sveniĝante, rezigne beni
la gutoplendojn de l’ plaŭda tint’.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Republikigo (plena aŭ parta) estas ebla nur kun la permeso de la aŭtoro.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/hohlov-2

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Ĥoĥlov: Muzikon antaŭ ĉio appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-14 17:49

UEA facila

Fina Venko

La Ajatolo kaj la Transseksulo

Maryam Molkara, 60-jaraĝa transseksulo, ankoraŭ havas pritraktatan batalon: ŝi volas, ke ŝia patrino, viktimo de apopleksio, kiu kaŭzis al ŝi perdi sian memoron, komprenu, ke ŝi efektive estas sia filo Ferydoon post operacio pri ŝanĝo de sekso. “Ŝi kredas, ke mi estas virino, kiun ŝi adoptis kiam ŝi estis pli maljuna, kaj ke Ferydoon loĝas en Usono,” Maryam, respondeca certigi, ke transseksuloj en Irano rajtas ŝanĝi sian sekson post pasigado de medicina ekzameno, diris al SEMANA (Kolombia Gazeto 2010). Senprecedenca evento en la islama mondo, kie estas ofte ke transseksuloj kaj samseksemuloj estu persekutitaj kaj punitaj eĉ kun sia morto.

“Ni inventis ĉi tiun rakonton por ne diri al ŝi la veron, ĉar ŝi neniam konsentis pri mia vestado kiel virino, des malpli pri mia seksŝanĝo”, ŝi diras sidante sur sofo en sia malgranda domo en Karaj, urbo 50 kilometrojn de Teherano. Kiam ŝia transforma procezo finiĝis, Maryam geedziĝis kun Mohammad Sadafi, malproksima kuzo 13 jarojn pli juna ol ŝi, kun kiu ŝi ankoraŭ loĝas.

Maryam havis la operacion farita en Tajlando, la lando kie la plej multaj seksŝanĝaj kirurgioj estas faritaj. La dua estas Irano, kun mezume mil operacioj jare dum la pasintaj du jardekoj. La respondeculo pri la surprize nombro estas ĉi tiu diketa, eliranta kaj humila virino, malakceptita de ŝia patro pro siaj inaj kondutoj.

De juna aĝo, ankoraŭ en la tempoj de la ŝaho de Persujo Rezah Pavlavi (por-usona imperiestro), Maryam ekfrapis pordojn por vidi kiel ŝi sukcesis akiri sian statuson kiel virino. Li ekzamenis klerikojn, juĝistojn kaj eĉ sukcesis renkontiĝi kun la edzino de la ŝaho, imperiestrino Farah Diba, kiu certigis lin, ke ŝi helpos lin se li trovos pli da homoj en la sama situacio. Sed ĉi tio okazis antaŭ la Islama Revolucio, kiu faligis lin kaj enkondukis subpreman fundamentisman registaron, kaj la lukto de Maryam rekomenciĝis de nulo.

“Vi estas perversulo,” ili ripetis, kiam ili vidis, ke ŝi havas mamojn, ĉar ŝi prenis virinajn hormonojn de jaroj. Malespera post pasado tra la medicina centro, ŝi decidis provi la plej aŭdacan aferon: rakonti sian historion al ajatolo Ĥomejni, irana Supera Gvidanto, kun kiu ŝi jam provis kontakti antaŭe. Tiel unu tagon en 1986 Maryam alvenis al sia loĝejo.

Kvankam ŝi estis vestita kiel viro, tinkturfarbis sian barbon kaj tenis siajn brakojn krucigitaj por kovri siajn mamojn, la gardistoj de la ajatolo pensis, ke ŝi estas prostituitino aŭ suicidulino, kaj ili brutale batis ŝin. Li estis savita, ĉar en tiu momento preterpasis la frato de Ĥomejni, Hassan Passandie, kiu jam konis sian kazon. La kleriko, timigita de la kvanto da sango, kiu verŝiĝis de ŝia vizaĝo, helpis ŝin eniri. Momentojn poste, ŝi aŭdis Ĥomejni riproĉi la gardistojn pro mistraktado de ŝi. Poste li aliris ŝin kaj ŝi diris: “Mi estas virino en la korpo de viro.”

La helpantoj de la ajatolo donis al ŝi litkovrilon por kovri sin de la kapo ĝis la piedoj kaj kondukis ŝin en ĉambron, kie estis nur virinoj. Por la unua fojo ŝi estis rekonita kiel unu el ili. Minutojn poste, li aŭdis Ĥomejni demandi sian medicinan teamon pri la diferencoj inter hermafroditoj, transseksuloj kaj samseksemuloj. “Vi naskiĝis en malĝusta korpo. Ĝi havas nenion komunan kun peko aŭ degenerado, do vi rajtas, ke via menso kongruu kun via korpo,” Ĥomejni diris al li. Tuj poste, li eldonis la fatvon (islama leĝo), per kiu oni agnoskas, ke transseksuloj rajtas operacii sin kaj akiri novan identecon.

Kiam ŝi forlasis la domon de Ĥomejni, Maryam sentis, ke ŝia tuta lukto rezultis. Li ne plu estus konsiderata samseksemulo kaj lia vivo estis sekura.

“Nenio estas facila por ni,” diras Maryam, kiu tamen agnoskas, ke ŝia persistemo alportis pli pozitivajn ol negativajn ŝanĝojn por homoj kiel ŝi. Kialo pli ol sufiĉa por esti fiera. “Mia sola malĝojo estas, ke mia patrino ne scias, kiu mi estas.”

The post La Ajatolo kaj la Transseksulo appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-02-14 01:10

2021-02-13

Neniam milito inter ni

Unuiĝinta Reĝlando: Niĝeriaj vilaĝanoj rajtas persekuti Shell pro nafto-ellasiĝoj

13/02/2021 Vendredon 12an de februaro, la brita Ĉefkortumo permesis al dekoj da miloj da Niĝerianoj persekuti la petrol-giganton Shell en Unuiĝinta Reĝlando pro la damaĝoj kontraŭ la medio per nafto-ellasiĝoj. La Niĝera Delto estas la plej grava areo...

de neniammilitointerni je 2021-02-13 21:19

Revuo Esperanto

De ideo al agado

Kiel realigi vian strategian vizion per konkretaj agadoj, kadre de projektoj subvenciitaj de EU

Aleks Kadar, Ĝenerala Sekretario de UEA kaj estrarano respondeca pri Eŭropo
Fernando Maia Jr., Vicprezidanto de UEA kaj estrarano respondeca pri Landa Agado
Francesco Maurelli, direktoro de Kosmo Strategio

Karaj Landaj kaj Fakaj Asocioj de UEA en Eŭropo,
Ĉu vi iam havis - aŭ nuntempe havas - ideojn, kiujn vi volus realigi kadre de via Landa/Faka Asocio, sed la ideoj neniel kreskis pro manko de financado aŭ de konkreta plano?
Ĉu vi volus prezenti al la institucioj, kion oni atingas pere de Esperanto?
Ĉu vi ŝatus informiĝi pri subvenciebloj kadre de la nova sepjara programo Erasmus, la posteulo de Erasmus+?

Ni do invitas vin al kunsido organizata de Kosmo, kun kiu UEA kontraktis por helpi financi projektojn, kiel ekzemple trejnadojn, internaciajn agadojn ligontajn diversajn landajn kaj lokajn asociojn tiel plenumante komitatan decidon plu progresi en tiu ĉi grava fako pri organiza evoluado. Vi bonvenas partopreni en interaktiva sesio, la 20-an de februaro, je 18:00 UTC, dum kiu eblos kunpridiskuti la avantaĝojn kaj oportunojn, kiujn via Landa/Faka Asocio povas ricevi danke al EU-subvenciitaj projektoj.

Dum la sesio vi ekscios pri sukcesaj spertoj de aliaj organizoj, kiuj jam realigis projektojn danke al la financa subteno de EU. Vi ankaŭ povos starigi demandojn, informiĝi pri subvenciebloj, interŝanĝi ideojn kaj tiel pli konkrete imagi kiel ankaŭ via Esperanto-organizo povus pluevolui danke al similaj projektoj.

Se vi interesiĝas, bonvolu plenigi la aliĝilon ĝis la 18-a de februaro: http://bit.ly/projektoj -
ju pli frue, des pli bone, por taŭge aranĝi la eventon!
Ni atendas vin!

de Redakcio je 2021-02-13 16:34

La Balta Ondo

Retoso 2021

Retoso

Retoso estas la nova evento de TEJO, organizita de junuloj kaj por junuloj, kiu okazos inter la 2a kaj la 5a de aprilo. Ĝi donos al la homoj la eblon amuziĝi, lerni kaj renkontiĝi kun (novaj) amikoj en Esperantujo per interreto.

Retoso estos vere tutmonda evento, kun organiza teamo el 7 landoj en 4 kontinentoj, kaj partoprenebla por homoj ie ajn en la mondo. Ĝi havos programerojn en tempoj taŭgaj por homoj en Azio, Ameriko, Afriko, Oceanio kaj Eŭropo.

Se vi ŝatas amuziĝi, ludi kvizojn, partopreni en prelegoj aŭ diskutrondoj, aŭ koncertumi: Retoso bonvenigas vin! La evento enhavos la plej malaĉan programon, tre diversan kaj plenan je koncertoj, atelieroj, prelegoj kaj interagaj programeroj.

Dum Retoso ankaŭ okazos la Internacia Reta Interfaka Simpozio (IRIS), kiu enhavos podiajn diskutojn pri diversaj fakoj, ekzemple fiziko, geosciencoj kaj antropologio.

Partopreno estas tute senkosta por TEJO-membroj!

Sendu viajn demandojn al retoso.tejo@gmail.com.

Se vi uzas Telegram, vi povas jam antaŭĝoji nian grupon ĉi tie.

Partoprenu en Retoso!

Fonto: https://retoso2021.tejo.org/

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Retoso 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-13 16:27

2021-02-12

Neniam milito inter ni

Abortigo en Pollando: manifestaciantino riskas ĝis ok jaroj da malliberejo

Foto: Marta Bogdanowicz 12/02/2021 Marta Lempart, unu el la gvidantinoj de la kolektivo «la striko de la virinoj» estas unu el la iniciatintinoj de la ĵusaj manifestacioj kontraŭ la kvazaŭ-malpermeso de abortigo en Pollando. Ŝi estas persekutata pro endanĝerigo...

de neniammilitointerni je 2021-02-12 21:15

La Balta Ondo

Nikolao Ĥoĥlov – 130-jara

ĤoĥlovLa 1891a jaro estis feliĉa por la Esperanta poezio. En ĉi tiu jaro naskiĝis Kálmán (Kolomano) Kalocsay, Gyula (Julio) Baghy, Hendrik Adamson, Georgij (Georgo) Deŝkin… Kaj la 31an de januaro (aŭ la 12an de februaro, ĉar probable temas pri la Julia, sed ne Gregoria dato) en Moskvo naskiĝis Nikoláj Ivánoviĉ Ĥoĥlóv (Николай Иванович Хохлов), famiĝinta inter esperantistoj kiel Nikolao Hohlov.

Laŭ familia legendo, la familion Ĥoĥlov fondis Mark, ukraina kozako, kiu en la 18a jarcento forlasis Malgrandrusujon kaj ekloĝis en Moskvo. Pro lia deveno li ricevis la rusan familion Ĥoĥlov (la rusa vorto “хохол” estas kromnomo por ukraino). Liaj posteuloj okupiĝis pri diversaj urbaj metioj, metiisto estis ankaŭ Ivan Gavriloviĉ Ĥoĥlov, inter kies tri filoj estis ankaŭ nia jubileulo, naskiĝinta “je kvaronversto de la muroj de Kremlo”. Tamen la filoj ne sekvis la familian tradicion; Nikolao lernis en gimnazio kaj komerca lernejo kaj poste laboris en la ĉefpoŝtejo de Moskvo.

En la revolucia jaro 1917a Nikolaj konatiĝis kun Vera (pole: Wiera), filino de rusa patro (lia nomo estis Aleksandr) kaj pola patrino, tiam loĝintaj en Moskvo, kiu baldaŭ iĝis lia edzino. En 1918 pro la malfacilaj vivocirkonstancoj en Moskvo ili forveturis al Poltava (nun en Ukrainio). Tie Nikolao estis mobilizita kaj devigita servi en la “Blanka Armeo” (Armeaj Fortoj de Suda Ruslando, ВСЮР) de Denikin, kiu batalis kontraŭ la Ruĝa Armeo, revolucia armeo de Nestor Maĥno, armeo de Ukraina Popola Respubliko (petluranoj), diversspecaj ukrainaj separatistoj kaj sendependaj bandoj (la Verda Armeo). Vera, kiel polino, en 1919 sukcesis elmigri al Varsovio.

En la milito Ĥoĥlov ekhavis tifon kaj estis mirakle savita de angla Ruĝa Kruco, kiam li estis eksterurbe la sola vivanto en varvagono plena de mortintaj “tifuloj”. Li preferis ne reveni al Moskvo kaj kun la retretanta blanka armeo, kies gvidon reprenis barono Vrangelj, en printempo 1920 venis en Krimeon kaj en novembro 1920 Ĥoĥlov per la ŝipo “Ĥerson” forlasis Ruslandon kaj iris tra Konstantinopolo al Malto, kie li povis elekti inter Italio, Grekio kaj Jugoslavio (Reĝlando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj). Ĥoĥlov elektis la lastan kaj printempe 1921 li venis al LA havenurbo Bakar kaj eklaboris tie kiel ŝarĝportisto. Post kelkaj monatoj li helpe de la esperantisto Dušan Maruzzi eklaboris en Adriatika Banko, en Zagrebo.

Lia edzino Vera baldaŭ venis al li: la familio rekuniĝis, kaj en Zagrebo naskiĝis ilia filo Juliusz. En 1923 la familio transloĝis al Varsovio, sed post malpli ol unu jaro ili divorcis. Vera kaj Juliusz restis en Pollando, kaj Nikolao revenis al Zagrebo, kie li kelkajn jarojn laboris, sed en 1928, li revenis en Moskvon.

Nikolaj ĤoĥlovEn la Ruslanda ĉefurbo Ĥoĥlov laboris kiel ekonomiisto en diversaj entreprenoj. En 1930 li edziĝis kun Jevdokija Gerasimovna Moĉalina (1903-1993), post unu jaro naskiĝis lia dua filo Leonid Nikolajeviĉ Ĥoĥlov (1931-2003). En 1941 post la invado de Germanio en Sovetunion, la aviadiluzino, en kiu li laboris, estis translokita al Taŝkento, kaj Ĥoĥlov kun sia familio ekloĝis tie. El Taŝkento la familio revenis Moskvon en 1944. En 1952, laborante kiel estro de planfako en la bierfabriko Ostankino, Ĥoĥlov havis apopleksion kaj dum kelkaj monatoj restis hejme, prizorgate de la edzino. Nikolaj Ivanoviĉ Ĥoĥlov mortis la 26an de februaro 1953 kaj estis entombigita en la Moskva tombejo Ostankinskoje.

* * *

Nikolaj Ĥoĥlov eklernis Esperanton kiel 14-jarulo en 1905. La plej unua kajero de La Ondo de Esperanto, aperinta en februaro 1909, mencias lin kiel aktivan propagandiston de Esperanto en la poŝtoficejo. Post unu jaro en aprilo 1910, kiam li havis 19 jarojn, La Ondo de Esperanto aperigis lian trosentimentalan poemon En tombejo kun la 17a de februaro 1910 kiel la verkodato. Ankaŭ poste en la gazeto de Saĥarov aperis liaj poemoj kaj informoj pri lia agado, ekzemple pri tio, ke en 1912 Nikolao Ĥoĥlov, laborante en la Moskva poŝtoficejo, dissendis milojn da propagandiloj per la oficiala poŝto al ĉiuj anguloj de Ruslando. Kaj en 1917 li gvidis kursojn de Esperanto en speciala poŝtotelegrafa lernejo. La lasta sciigo pri lia esperantista aktivado aperis en la plej lasta numero de La Ondo, kiu havis numeron 4-5 (100-101):

“En Ĉefa Poŝtoficejo de Moskvo unu el fakoj de ĉefa pavilono nun administras nia samideano Ĥoĥlov, kiu kun plezuro donas en Esperanto informojn al ĉiu eksterlanda samideano”.

Preskaŭ tuj post la establiĝo en Zagrebo Ĥoĥlov aktiviĝis por Esperanto. En 1921 li kaj Dušan Maruzzi kunfondis en Zagrebo la gazeton La Provo (poste Konkordo), kiu ĉesis aperi en 1928, kiam Ĥoĥlov forlasis Zagrebon. En 1922 Maruzzi fondis la eldonejon Sudslava Esperanto-Servo, al kiu Ĥoĥlov tuj kontribuis per sia traduko de Krucumo de Aleksandr Drozdov (same kiel Ĥoĥlov, Drozdov servis en la Blanka Armeo, elmigris, kaj en 1923 revenis al Ruslando). Ekde 1922 Ĥoĥlov, danke al Julio Baghy, kunlaboris kun Literatura Mondo, kie aperis liaj poemoj, noveloj originalaj kaj tradukitaj, ankaŭ artikoloj. Kutime li uzis sian esperantigitan nomon Nikolao Hohlov aŭ la pseŭdonimon Skito.

Nikolao HohlovLa 5an de januaro 1924 en Zagrebo estis prezentita lia unuakta komedio La Morto de la Delegito de U.E.A., eldonita libroforme en 1924 kiel la unua volumo de la “Biblioteko de la Konkordo” en Zagrebo. En 1924 aperis en Lepsiko lia traduko de la Orientaj fabeloj de Vlas Doroŝeviĉ. Post du jaroj sekvis la unuakta vodevilo Granda bruo pro nenio de D. Dobin, kiel la 3a volumo de la “Biblioteko de Konkordo”. En 1928 aperis la teatraĵo Morto de Danton de Aleksej N. Tolstoj kaj la originala poemaro La Tajdo, ambaŭ eldonitaj de Heroldo de Esperanto en Horrem bei Köln.

Pri ĉi tiu poemaro kaj ĝeneralige pri la literatura agado de Ĥoĥlov vi povos legi en aparta artikolo.

En Moskvo Ĥoĥlov daŭrigis sian esperantistan agadon, interalie, kiel gvidanto de literatura sekcio en la lingva komisiono de SEU kaj sekretario de la lingva komisiono. Krome li gvidis la Esperanto-sekcion de la Sovetunia societo de kulturaj ligoj kun eksteraj landoj (VOKS, poste SSOD). En 1929 li estis elektita kiel membro de Lingva Komitato Esperantista.

Li multe tradukis, sed ne plu verkis poemojn post 1928. Kun Nikolaj Nekrasov li tradukis en 1931 el la rusa la studon de Ernest Drezen Historio de la Mondolingvo. Ĝi aperis en Lepsiko same kiel Per voĉo plena de Majakovskij (1930) kaj La unua soveta blumingo de Staĥanov (1932).

Laŭ konsilo de sia frato, oficiro de NKVD, en 1933 Nikolaj Ĥoĥlov ĉesis publike okupiĝi pri Esperanto, kiu post kelkaj jaroj iĝos “danĝera lingvo”. Verŝajne lia ĝustatempa malaktiviĝo savis lin de la kontraŭesperantista kampanjo, kvankam Aleksandr Samojlenko, librotenisto de SEU, la 26an de marto 1938 denuncis lin inter la aktivuloj de “kontraŭrevolucia spiona organizaĵo” kaj menciis, ke Hohlov estis varbita kiel germana spiono de Drezen mem.

Ĥoĥlov forlasis ne nur la movadon. Li ĉesis publikigi siajn verkojn en/pri Esperanto, kaj nur en ;a antologio Arĝenta duopo (1937) aperis lia artikolo pri la poemaro Preter la vivo de Julio Baghy. Probable li plu verkis private, ĉar laŭ Boris Tokarev en 1948 li tradukis la Himnon de la demokratia junularo de Lev Oŝanin. En 2010 estis publikigita lia primovada kabaredo Verda rido, verkita en Zagrebo, kiun oni opiniis perdita, sed lia studo pri la Esperanta stilistiko ĝis nun ne estas retrovita.

Aleksander Korĵenkov

Ĉefaj verkoj pri N. Ĥoĥlov

Enciklopedio de Esperanto. Vol. 1 / Red. L. Kökény, V. Bleier. Budapest: Literatura Mondo, 1934. P. 222.
Fejes M. La “malnova samovaro”: legendo kaj demento // Literatura Foiro, 2008, №232.
Gjivoje M. Leksikono de aktivaj jugoslaviaj esperantistoj. Borovo: Voĉo, 1985. P. 78.
Gorecka H., Korĵenkov A. Nia diligenta kolegaro: Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj. Kaliningrado: Sezonoj; Kaunas: Litova Esperanto-Asocio, 2018. P. 133-134.
Korĵenkov A. Nikolao Hohlov // La Ondo de Esperanto, 2012, №4.
Minnaja C., Silfer G. Historio de la Esperanta Literaturo. La Chaux-de-Fonds: LF-koop, 2015. P. 176-178.
Modest J. Literaturaj konfesoj. Pazarĝik: Radio, 2000, p. 1-4.
Nekrasov N. Artistoj de verso. Kritika Skizo pri N. Hohlov kaj E. Miĥalski // La Nova Epoko, 1929, №11.
Pleadin J. Biografia leksikono de kroatiaj esperantistoj. Đurđevac: Grafokom, 2002. P. 56.
Pleadin J. Ordeno de Verda Plumo: Leksikono pri esperantlingvaj verkistoj. Đurđevac: Grafokom, 2006. P. 105-107.
Sutton G. Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto. New York: Mondial, 2008. P. 122-126.
Tárkony L. De paĝo al paĝo. Budapest: Literatura Mondo, 1932. P. 51-58.
Tornado B. Nikolao Hohlov // Impeto ‘89. Moskva: Progreso, 1990, p. 143-150.
Tornado B. Poeto de sento profunda: Nikolao Ĥoĥlov mortis antaŭ 25 jaroj // Hungara Vivo, 1978, №1.

Mi dankas al Aleksandra Ĥoĥlova, la nepino de N. I. Ĥoĥlov, kaj al Vilmos Benczik pro ilia helpo ĉe la kompilado de ĉi tiu artikolo. La dua kaj la tria fotoj estas prenitaj el arkivo de la familio Ĥoĥlov.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Republikigo (plena aŭ parta) estas ebla nur kun la permeso de la aŭtoro.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/02/hohlov

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Nikolao Ĥoĥlov – 130-jara appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-12 18:59

TEJO

Retoso: la nova reta evento de TEJO!

Kun granda ĝojo ni invitas vin al Retoso!
Retoso estas la nova reta evento de TEJO organizita de junuloj kaj por junuloj. Ĝi okazos inter la 2-a kaj la 5-a de aprilo. Malaĉa programo atendas vin: vi povos amuziĝi, ludi kvizojn, koncertumi, partopreni en prelegoj aŭ diskutrondoj. Kaj la programeroj okazos en diversaj horzonoj!
Partopreni estas tute senkoste por TEJO membroj!

The post Retoso: la nova reta evento de TEJO! appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-02-12 12:54

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 930. Afrika komisiono havas novan kunordiganton: d-ro Elisee Byelongo

Post pluraj monatoj sen kunordiganto en la Afrika komisiono, la Estraro de UEA aprobis D-ron Elisee Byelongo por kunordigi ĝin.

D-ro BYELONGO Elisee ISHELOKE naskiĝis en Demokratia Respubliko Kongo (li estas konata en Esperantujo sub la nomo-formo Elisee Byelongo I.S). Tie li vivis kelkajn jarojn antaŭ ol migri al eksterlando, precipe Burundo, Tanzanio kaj Sud-Afriko (Durbano kaj Kab-urbo). Elisee travivis la kongolandan militon, kiu startis en lia naskiĝurbo en Uvira (Sud-Kivuo) la 24-an de oktobro 1996 kaj la batalon en Burundo en 1993. Pri tio li rakontas en sia libro "Eĥoj el Bembujo : tradicio, rilatoj kun Banjamulengo, la genezo de la milito en DRKongo kaj la diasporo rilate al Esperanto", havebla ĉe UEA. Elisée ankaŭ verkis en sia fako librojn kaj artikolojn, kaj originale en Esperanto alian libron: "Historio de la Esperanto-movado en Sud-Afriko kaj ties periferioj, oma! ĝe al Ax el von Blottnitz".

Li esperantiĝis en 1993 lerninte de Mateso Bilimba unue kaj poste per korespondado (kurso Ferez) kun Hans Bakker ĝis diplomiĝo pri Esperanto. Li kreis la "Klubon de la Paco kaj Frateco" (KLUPAF) por instrui al centoj da rifuĝintoj Esperanton en Nyarugusu-Tendaro inter 1996 kaj 1998 en Tanzanio. Li, aldone, entreprenis instali klubon de Esperanto en Najrobio, Kenjo. Li havas multajn jarojn de sperto kiel instruisto, pastoro, verkanto kaj fakulo.

En 2018, li doktoriĝis pri manaĝerado kun specialiĝo en administrado kaj nun laboras kiel esploristo ĉe la Universitato de Kab-urbo. Antaŭ lia doktoriĝo, li ricevis magistran gradon en administrado kaj licencion en komerca manaĝerado. Multajn aliajn trejnadojn li faris ĉefe en Sud-Afriko, kie li vivas ekde 1998. Li edziĝis al Elizabeth kun kiu li havas 4 infanojn. Nun, li estas la vic-prezidanto de Esperanto-Asocio de Sud-Afriko (EASA), ano de la laborgrupo "Esperanto en la Universitatoj", kunordiganto de la agado "Esperanto en BRICS-landaro" kaj ekde, februaro 2021, de la Afrika Komisiono de UEA (esperanto-afriko.org/afrikakomisiono).

La nova kunordiganto havas ĉefajn taskojn serĉi rimedojn por bone funkciigi la komisionon, reaktivigi la komisionon, esti en rilatoj kun landaj asocioj kaj individuoj kaj cetere krei Esperanto-klubojn en landoj kie ankoraŭ ne troviĝas esperantistoj.

Nun, la Afrika komisiono de UEA konsistas el:

1. D-ro BYELONGO Elisee ISHELOKE, Sud-Afriko: Kunordiganto

2. Gilbert NIYUKURI, Burundo: Vickunordiganto, Turismo, AKE, Sporto.

3. Joel N. MUHIRE, DR Kongo: Sekretario, Junulara Agado, Protokolado.

4. Cedrick IRAKOZE, Kenjo: Informado, reklamado en sociaj retejoj.

5. Adjévi ADJE, Togolando: Afrika bulteno, Kulturo.

6. Opa Moses GBETOGO, Niĝerio: Rilatoj kun publikaj instancoj.

7. Miora RAVELOHARISON, Madagaskaro: Virina Agado.

8. Viktor NTOTO, Kameruno: Instruado, revigligo de lokaj E-kluboj

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-02-12 11:05

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Tri metiistoj (fabelotraduko laŭ la lasta versio)




Fratoj Grimm
Tri metiistoj


Estis tri vagantaj metiistoj, kiuj interkonsentis, ke ili kuniros dum la migrado kaj ĉiam laboros en urbo. Sed iam ili ne plu ricevis pagon ĉe sia majstro, tiel, ke ili fine estis tute trivitaj kaj ne plu povis vivteni sin.

Jen diris unu el ili: „Kion ni entreprenu? Ĉi tie restadi ni ne plu povos, ni migru denove; kaj se ni ne trovos laboron en la urbo, en kiun ni venos, ni interkonsentos tie kun la gastejstro, ke ni skribos al li, kie ni restados, tiel, ke ĉiu el ni povos ricevi sciigon pri la aliaj, kaj poste ni disiĝu.“

Tion ankaŭ la aliaj rigardis la plej bona. Ili formigris, jen ilin renkontis survoje riĉe vestita viro, kiu demandis, kiuj ili estas.

„Ni estas vagantaj metiistoj kaj serĉas laboron. Ĝis nun ni kune migris, sed, se ni ne trovos laboron plu, ni disiĝos.“

„Tio ne rapidas“, diris la viro, „se vi faros tion, kion mi diros al vi, mono kaj laboro ne mankos al vi; ja vi estos grandaj sinjoroj kaj oni veturigos vin en kaleŝoj.“

Unu eli li respondis: „Se tio ne damaĝos al nia animo kaj beateco, ni certe faros tion.“

„Ne“, respondis la viro, „mi ne pretendas ion de vi.“

Sed alia rigardis al liaj piedoj, kaj kiam li ekvidis tie ĉevalhufon kaj homan piedon, li ne volis konsenti al li.

Sed la diablo diris: „Kontentiĝu, mi ne celas vin, sed la animon de alia, kiu jam je duono estas mia, kaj kies mezuro nur ankoraŭ superfluu.“

Ĉar ili do sentis sin sekuraj, ili konsentis kaj la diablo diris, kion li postulos de ili. La unua havis la taskon ĉiun demandon respondi per: „Nia tuta triopo“, la alia „Por mono“, kaj la tria: „Kaj tio estas laŭrajta.“

Tion ili ĉiam diru laŭvice, sed plian vorton ili ne diru, kaj se iu el ili ne atentus la postulon, tuj la tuta mono malaperus. Sed tiom longe, kiom ili obeos la postulon, iliaj poŝoj ĉiam estu plenaj de mono. Tuj dum la komenco li donis al ili tiom da mono, kiom ili povis porti kaj ordonis al ili, ke ili iru en la proksiman urbon kaj en certan gastejon. Ili eniris. La gastej-estro iris renkonte al ili kaj demandis: „Ĉu vi volas manĝi ion?“

La unua repondis: „Nia tuta triopo.“

„Jes“, diris la gastejestro, „tion ankaŭ mi celis diri.“

La dua: „Por mono.“

„Tio kompreniĝas per si mem“, respondis la gastejestro.

La tria diris: „Kaj tio estas laŭrajta.“

„Ja certe tio estas laŭrajta“, respondis la gastejestro.

Oni nun regalis ilin laŭorde per manĝoj kaj trinkaĵoj kaj plaĉe surtabligis ĉion. Post la manĝo la pagado estis en la vico. Jen la gastejestro etendis la kalkulon al unu el ili. Tiu diris: „Nia tuta triopo“, la dua: „Por mono.“ La tria: „Kaj tio estas laŭrajta.“

„Certe tio estas laŭrajta“, respondis la gastejestro. „La tuta triopo pagu, kaj sen mono mi povas doni nenion.“

Sed ili pagis eĉ pli ol li postulis. La gastoj vidis tion kaj diris: „Tiuj homoj devas esti frenezaj.“

„Jes, tio ili estas“, diris la gastejestro, „mankas klapo en iliaj kapoj.“

Dum kelke da tempo ili restadis plu en la gastejo kaj diris nenion alian krom: „Nia tuta triopo.“ „Por mono.“ „Kaj tio estas laŭrajta.“

Sed ili vidis kaj memoris ĉion, kio okazis tie. Granda komercisto enpaŝis kun multe da mono kaj diris: „Sinjoro gastejestro, konservu mian monon, jen la tri frenezaj vagantaj metiistoj, kiuj volas ŝteli ĝin de mi.“

Tion faris la gastejestro. Kiam li portis la vojaĝsakon en la ĉambron, li sentis ke ĝi estas peza de oro. Poste li donis al la tri metiistoj malsupre tranoktejon. Sed la komercisto ricevis supre tute specialan ĉambron. Kiam estis noktomezo kaj la gastejestro pensis, ke ili ĉiuj dormas, li iris kun sia edzino al li kaj ili mortbatis la riĉan komerciston per lignohakilo; post la farita murdo ili denove enlitiĝis por dormi. Kiam mateniĝis, ekestis granda bruo, la komercisto kuŝis morta en la lito kaj estis tute kovrita per sia sango. Jen kunkuris ĉiuj gastoj.

Kaj la gastejestro diris: „Tion faris la tri frenezaj metiistoj.“

La gastoj konsentis kaj diris, ke neniu krom ili faris tion.“

La gastejestro sciigis al ili, ke ili venu al li. „Ĉu vi murdis la komerciston?“

„Nia tuta triopo“, diris la unua el ili.

Por mono“, diris la dua.

„Kaj tio estas laŭrajta“, diris la tria.

„Jen vi do nun aŭdas tion“, diris la gastejestro. „Ili koncedas tion mem.“

Tial oni kondukis ilin en la prizonon kaj havis la intencon mortkondamni ilin. Kiam ili nun spertis, ke la afero estas serioze minaca, ili ja tamen ektimis, sed nokte vizitis ilin la diablo kaj diris: „Eltenu ankoraŭ unu tagon kaj ne fuŝu vian bonŝancon. Al vi oni kurbigos eĉ ne hareton.“

Je la sekva mateno oni kondukis ilin antaŭ la tribunalon, kie la juĝisto demandis: „Ĉu vi estas la murdistoj?“

„Nia tuta triopo.“

Kial vi mortbatis la komerciston?“

„Por mono.“

„Maliculoj“, diris la juĝisto, ĉu vi ne timis peki?“

„Kaj tio estas laŭrajta.“

„Ili konfesis la fiagon kaj eĉ estas obstine nepentemaj“, diris la juĝisto. „Tuj konduku ilin al la ekzekutejo!“

Sekve tion oni elkondukis ilin kaj ankaŭ la gastejestro devis paŝi en la cirklon. Kiam la servistoj de la ekezekutisto firmtenis kaj kondukis ilin sur la skafaldon, kie la ekzekutisto staris kun sia elingita glavo, subite estis alveturigata kaleŝo kun kvar enjungitaj sange ruĝaj vulpoj, kiuj estis tiom sovaĝaj, ke fajreroj saltis el la ŝtonoj. El la kaleŝo iu mansvingadis per blanka tuko.

La ekzekutisto diris, ke „graco“ survojas. Kaj efektive oni vokis el la veturilo: „Gracon! Gracon!“

Jen la diablo elgrimpis kiel fajna nobla pompe vestita grandsinjoro kaj diris: „Via tuta triopo estas senkulpa; vi nun ekrajtas paroli libere, diru kuraĝe, kion vi vidis kaj aŭskultis.“

Jen diris la plej maljuna el ili: „Ni ne murdis la komerciston, la murdisto staras tie en la cirklo“, kaj ili mansignis al la gastejestro. „La pruvilo trovas sin en la kelo, iru tien, tie li pendumigis ankaŭ multajn aliajn, kiujn li murdis.“

Tial la juĝisto elsendis la ekzekutistajn servistojn. Tiuj trovis ĉion tiel, kiel estis dirite, kaj post kiam ili raportis tion al la juĝisto, li kondukigis la gastejestron sur la skafoldon kaj senkapigis lin.

Tiam diris la diablo al la triopo: „Nun mi havas la animon, kiun mi volis havi. Sed vi estas liberaj kaj havas sufiĉe da mono por via tuta plia vivo.“ 



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, 
Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Die drei Handwersburschen“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-02-12 09:23

Fratoj Grimm: Reĝofilo, kiu timas nenion (fabelotraduko laŭ la lasta versio)



Fratoj Grimm
Reĝofilo, kiu timas nenion

Vivis iam reĝofilo, al kiu plaĉis nenio plu en la kastelo de la patro. Kaj ĉar li timis nenion, li pensis: „Mi iros en la vastan mondon, tie ne daŭros longe iu enua tempo. Kaj mi vidos sufiĉe da strangaĵoj.“ 

Tial li adiaŭis sin de siaj gepatroj kaj foriris, seninterrompe, de mateno ĝis vespero. Kaj estis tute egale al li, kien la vojo kondukos. Okazis iam, ke li atingis la domon de giganto. Kaj ĉar li estis laca, li sidiĝis antaŭ ties pordo kaj ripozis. Kaj kiam liaj rigardoj iris tien kaj tien, li ekvidis sur la korto de la giganto kuŝantajn ludilojn: jen kelkaj grandegaj kugloj kaj kegloj tiel grandaj, kiel homo. Post certa tempo li ekinteresiĝis ludi. Li starigis la keglojn kaj ruligis la kuglojn al ili; li kriis kaj vokis, kiam falis la kegloj, kaj estis plena plezuro. La giganto aŭdis la bruon, etendis la kapon el la fenestro kaj ekvidis homon, kiu ne estis pli granda ol aliaj, sed li ludis per liaj kegloj. 

„Vermeto“, li vokis, „kial vi ludas per miaj kegloj? Kiu donis la forton al vi?“ 

La reĝofilo rigardis supren, rigardis la giganton kaj diris: „Ho, vi, krudulo, ĉu vi opinias, ke nur vi havas fortajn brakojn? Mi povas fari ĉion, kio plaĉas al mi.“ 

La giganto venis malsupren, tute mirigite rigardis la kegladon kaj diris: „Homestaĵo, se vi estas tia ulo, tiukaze ekiru kaj alportu pomon de la arbo de l’ vivo.“ 

„Por kio vi bezonas ĝin?“ demandis la reĝofilo.

„Mi ne volas havi la pomon por mi mem“, respondis la giganto, „sed mi havas fianĉinon, kiu postulas ĝin, mi vagadis en la vasta mondo, kaj ne povis trovi la arbon.“ 

„Mi ja certe trovos ĝin“, diris la reĝofilo, „kaj mi ne scias, kio min povus deteni pluki la pomon.“ 

La giganto diris: „Ĉu vi eble supozas, ke tio estas facila? La ĝardeno, en kiu staras la arbo, estas ĉirkaŭata de fera krado, kaj antaŭ la krado kuŝas sovaĝaj bestoj, unu apud la alia, ili gardas la ĝardenon kaj ne tralasas homojn.“ 

„Min ili ja lasos eniri“, diris la reĝofilo.

„Certe, sed eĉ, se vi eniros tien kaj vidos pendi la pomojn en la arbo, ĝi ankoraŭ ne estas via: antaŭ la pomoj pendas ringo, tra kiu oni devas ŝovi manon, se oni volas atingi kaj pluki pomon, kaj tion ankoraŭ neniam iu kapablis fari.“ 

„Mi ja sukcesos“, diris la reĝofilo. 

Li adiaŭis sin de la giganto, iris trans montoj kaj valoj, tra kampoj kaj arbaroj, ĝis kiam li fine trovis la miraklan ĝardenon. La bestoj kuŝis ĉirkaŭe, sed ili lasis sinki la kapojn kaj dormis. Ili ankaŭ ne vekiĝis, kiam li proksimiĝis al ili. Sed li paŝis trans ilin, grimpis trans la kradon kaj bonŝance venis en la ĝardenon. Tie staris meze de ĝi la arbo de l’ vivo kaj la ruĝaj pomoj lumis inter la branĉoj. Li grimpis je la trunko alten, kaj kiam li volis preni pomon, li ekvidis antaŭ ĝi ringon, sed senpene li ŝovis sian manon tra ĝin kaj plukis la ruĝan pomon. La ringo firme ligiĝis al lia brako kaj li sentis, kiel subite fortega forto penetris en lian brakon. Kiam li grimpis de la arbo malsupren, li ne volis grimpi trans la kradon, sed ektuŝis la grandegan pordegon kaj devis nur unufoje skui ĝin, kaj jam ĝi malfermiĝis krakante . Jen li eliris, kaj la leono, kiu kuŝis antaŭ ĝi, vekiĝis postsaltis lin, sed ne kolere kaj sovaĝe, sed li sekvis obeeme sian mastron. 

La reĝofilo donis al la giganto la promesitan pomon kaj diris: „Rigardu, senpene mi alportis ĝin.“ 

La giganto ĝojis, ke lia deziro tiel rapide estis plenumita. Li rapide kuris al sia fianĉino kaj donis al ŝi la pomon, kiun ŝi postulis. Estis bela kaj prudenta virgulino, kaj ĉar ŝi ne vidis la ringon je lia brako, ŝi diris: „Mi ne pli frue fidos al vi, ĝis kiam vi estos portinta la ringon ĉi tien, kaj ĝis kiam mi ekvidos la ringon je unu el viaj brakoj.“ 

La giganto diris: „Mi devos iri nur hejmen por alporti ĝin.“ Kaj li opiniis, ke estas facila afero forpreni de malforta homo perforte la ringon, se li ne transdonos ĝin libervole. Li do postulis la ringon de li, sed la reĝofilo rifuzis tion. 

„Kie estas la pomo, devas esti ankaŭ la ringo“, diris la giganto, „se vi ne donos ĝin bonvoleme, vi devos batali kontraŭ mi.“

Ili luktis longan tempon kune, sed la giganto ne povis damaĝi al la reĝofilo, kiun plifortigis la sorĉoforto de la ringo. 

Jen la giganto provis uzi ruzaĵon kaj diris:„Mi varmiĝis dum la batalo, kaj ankaŭ vi, ni banu nin en la rivero kaj malvarmetiĝu antaŭ ol ni komencos lukti denove.“ 

La reĝofilo, kiu sciis nenion pri hipokriteco, iris kun li en la riveron, demetis siajn vestojn, ankaŭ la ringon de la brako, kaj saltis en la akvon. Baldaŭ la giganto etendis manon al la ringo kaj forkuris kun ĝi. Sed la leono, kiu rimarkis la ŝteladon, persekutis la giganton, deŝiris la ringon el ties mano kaj reportis ĝin al sia mastro. Jen la giganto starigis sin malantaŭ kverko, kaj kiam la reĝofilo penis surmeti siajn vestojn, li atakis lin kaj elpikis ties okulojn.

Nun li staris tie, la kompatinda reĝofilo. Li estis blinda kaj ne sciis kiel helpi al si. Jen la giganto denove alvenis, kaptis lin ĉe la mano, kiel iu, kiu intencas gvidi lin, kaj kondukis lin al la pinto de alta roko. Poste li lasis stari lin tie kaj pensis:„Ankoraŭ kelkajn paŝojn plu kaj li falos profunden, li mortos kaj mi povos detiri la ringon de lia mano.“ 

Sed la fidela leono ne forlasis sian mastron, firmtenis lin ĉe la vesto kaj tiris lin iom post iom malantaŭen. Kiam la giganto revenis kaj volis prirabi la mortulon, li vidis, ke lia ruzaĵo estis vana. 

„Ĉu tia malforta homestaĵo vere ne pereigeblas?!“ li diris kolere al si mem, manprenis la reĝofilon kaj kondukis lin sur alia vojo ankoraŭfoje al la abismo. Sed la leono, kiu rimarkis la malican intencon, ankaŭ ĉifoje al sia mastro helpis eviti la danĝeron. Kiam ili estis proksime de la rando, la giganto solviĝis de la mano de la blindulo kaj volis lasi lin sola en la danĝero, sed la leono puŝis la giganton tiel, ke li falis en la abismon kaj kuŝis frakasite surtere. 

La fidela besto retiris sian mastron denove for de la abismo kaj kondukis lin al arbo, kiun preterfluis klara rojo. La reĝofilo sidiĝis tie, sed la leono sterniĝis kaj ŝprucis akvon sur lian vizaĝon. Tuj, kiam kelkaj gutetoj tuŝis liajn okulkavojn, li denove iom povis vidi kaj rimarkis la birdeton, kiu preterflugas tute proksime. Sed ĝi kunpuŝiĝis kun arbotrunko, poste reglitis malsupren en la akvon, banis sin tie kaj poste ĝi ekflugis kaj moviĝis sen kunpuŝiĝo inter la arboj, kvazaŭ ĝi estus rehavinta sian vizaĝon. Jen la reĝofilo rimarkis la signon de Dio, li kliniĝis en la akvon, banis sin kaj lavis sian la vizaĝon. Kaj kiam li rektiĝis, lia okuloj estis tiel helaj kaj puraj, kiel estis neniam antaŭe. 

La reĝofilo dankis al Dio por la granda beno kaj vagadis kun sia leono plu en la mondo. Iam okazis, ke li atingis kastelon, kiu estis ensorĉita. En la pordego staris virgulino kun bela figuro kaj nobla vizaĝo, sed ŝi estis tute nigra. Ŝi parolis al li kaj diris: „Aĥ,se vi povus savi min el la malica sorĉo, kiu estas ĵetita sur min.“ 

„Kion mi faru?“ demandis la reĝofilo,

La virgulino respondis:„Tri noktojn vi devos restadi en la granda halo de la ensorĉita kastelo, sed ne estas permesate, ke timo okupu vian koron. Se ili turmentos vin plej kruele, kaj vi eltenos tion sen doni eĉ etan sonon de vi, tiukaze mi estos savita; sed vian vivon ili ne rajtas preni.“ 

Jen diris la reĝofilo: „Mi timas nenion, kaj kun la helpo de Dio mi provos.“ 

Sekve tion li iris gaje en la kastelon, kaj kiam fariĝis malhele, li sidiĝis en la grandan halon kaj atendis. Sed antaŭ noktomezo estis kviete tie, sed kiam komenciĝis noktomezo, jen subite ekis granda bruo, kaj el ĉiuj anguloj kaj niĉoj elvenis malgrandaj diabloj. Ili kondutis, kvazaŭ ili ne vidus lin. Ili sidiĝis meze de la halo, ekbruligis fajron kaj komencis ludi. Se iu perdis ludon, li diris: „Tio ne estas ĝusta. Iu ĉeestas, kiu ne apartenas al ni. Tiu kulpas, ke mi perdis la ludon.“ 

„Atendu, mi tuj venos al vi, ulo malantaŭ la forno“, diris alia. 

La kriado fariĝis pli kaj pli granda, tiel, ke neniu povus aŭdi tion sen hororo. La reĝofilo tute trankvile sidis plu sen movi sin kaj tute ne timis ilin. Sed fine la diabloj salte leviĝis de la planko kaj atakis lin. Kaj estis tiom da ili, ke li ne povis defendi sin kontraŭ ili. Ili trenadis lin surplanke, pinĉis, pikis, batis kaj turmentis lin. Sed li ne eligis eĉ soneton. Komence de la mateno ili malaperis; kaj li estis tiom lacigita, ke li apenaŭ povis movi siajn membrojn. Kiam ekis la tago, enpaŝis la nigra virgulino al li. Ŝi manportis boteleton, en kiu estis akvo de l’ vivo. Per tiu ŝi lavis lin kaj baldaŭ li sentis, kiel malaperis ĉiuj doloroj kaj freŝa forto penetris en liajn vejnojn. 

Ŝi parolis: „Unu nokton vi bonŝance eltenis, sed ankoraŭ du pliaj atendas vin.“ 

Poste ŝi denove foriris kaj dum la forirado li rimarkis, ke ŝiaj piedoj fariĝis blankaj. En la sekva nokto revenis la diabloj kaj rekomencis sian ludon. Ili denove atakis la reĝofilon kaj batis lin multe pli draste ol en la antaŭa nokto, tiel, ke lia korpo estis plena de vundoj. Sed tial, ĉar li eltenis ĉiujn batojn, ili devis lasi lin, kaj kiam leviĝis la matenruĝo, aperis la virgulino kaj sanigis lin per la vivakvo. Kaj kiam ŝi foriris, li vidis kun ĝojo, ke ŝi jam fariĝis blanka ĝis la fingropintoj. Tiam li devis elteni plu nur dum unu nokto. Sed tiu estis la plej terura. La diabla fantomado reokazis. 

„Ĉu vi ankoraŭ ĉeestas?“ ili kriis, „ni torturos vin tiel, ke haltos via spirado.“ 

Ili pikadis kaj batadis lin, ili ĵetadis lin tien kaj tien. Kaj ili trenadis lin je liaj brakoj kaj piedoj tiom, kvazaŭ ili volus disŝiri lin; sed li pacience eltenis ĉion, kaj ne eligis sonon. Fine la diabloj malaperis, sed li kuŝis tie sen konscio kaj tute ne moviĝis. Ankaŭ la okulklapojn li ne povis levi por rigardi la virgulinon, kiu envenis. Ŝi ŝprucis kaj verŝis sur lin la akvon de l’ vivo. Sed per unu fojo li estis liberigita de ĉiuj doloroj kaj sentis sin tiel freŝa kaj sana, kvazaŭ li ĵus estus vekiĝinta el dormo. Kaj kiam li malfermis la okulojn, li vidis apud si la virgulinon, kiu estis neĝe blanka kaj bela kiel hela tago. 

„Leviĝu“, ŝi diris, „kaj svingu vian glavon trifoje super la ŝtuparo, tiel la sorĉo foriĝos kaj ĉio kaj ĉiu estos savitaj.“ 

Kaj kiam li estis farinta tion, la tuta kastelo estis liberigita de la sorĉo, kaj la virgulino estis riĉa reĝofilino. La servistoj envenis kaj diris, ke en la granda halo la festtablo estas pretigita kaj la manĝoj surtabligitaj. Jen ili sidiĝis, manĝis kaj trinkis kune, kaj vespere oni festis kun granda ĝojo la nupton. 


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Königssohn, der sich vor nichts fürchtet“ 

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser

lingve kontrolis Vladimir Türk



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-02-12 08:31

Libera Folio

Kial verki kaj legi en Esperanto?

”Se zorge pensi pri la afero, la efektiva ekzisto de Esperanta literaturo estas ja konsterna.” Tion skribas Sten Johansson, kiu mem kulpas pri pluraj el la plej legindaj originalaj romanoj en Esperanto. Por kio do utilas tiu literaturo – ĉu nur por evoluigi la lingvon, kiel opinias iuj? Aŭ ĉu ĝi povas havi iun celon en si mem?

En la kongresa libroservo en Lisbono.

Mi iam havis konatinon, kiu plendis pri sia kunloĝantino, ke tiu tro multe legas anstataŭ vivi. Al mi tiu plendo ŝajnis stranga. Ĉu estas konflikto inter vivo kaj legado? Fakte, iam la superaj klasoj tre timis ke iliaj servistinoj foruzas sian tempon legante romantikajn romanojn, anstataŭ fari tion, por kio ili ekzistas: priservi la mastrojn. Evidente el la vidpunkto de la servistino eĉ la plej banala romanaĉo estis pli sencohava ol la peza kaj enua servado. Sed ni, kial ni legas literaturon? Kaj kial kelkaj el ni eĉ verkas ĝin?
Kian celon havas literaturo?

Laŭ mi la literaturo vastigas nian realon, kreas paralelajn mondojn, distras, edukas, provokas nin, profundigas al ni la vivon. Ĝi donas al ni la okazon ekzerci nin pri empatio kun aliuloj, eĉ portempe identiĝi kun tute aliaj homoj.

Sed kial ekzistas literaturo en la internacia lingvo Esperanto? Kian celon ĝi havas, kaj kian valoron?

En la komenca tempo de la lingvo ne ĉiuj esperantistoj konsentis pri la valoro de literaturo en Esperanto, kaj precipe ne pri la bezono de originala literaturo. Pluraj homoj antaŭvidis por la nova lingvo limigitan rolon de “helplingvo”, kaj rigardis kun suspektemo la ambiciojn de aliaj, kiuj ekuzis la lingvon por krei beletron. Tia kreado povis esti danĝera, laŭ iuj, ĉar ĝi minacis la simplecon de la lingvo, kaj krome riskis prezenti Esperanton kiel konkuranton de naciaj lingvoj.

Tia kritika sinteno tamen ne povis haltigi la strebadon de tiuj, kiuj pro diversaj motivoj volis verki beletre en Esperanto. Kaj efektive, la historio de Esperanto estas intime ligita kun ĝia literaturo. Kiam Zamenhof kreis sian lingvon, beletraj tekstoj estis por li grava ilo por elprovi kaj pliriĉigi la lingvon. Novaj vortoj, novaj esprimoj, viglaj parolmanieroj ktp ofte estiĝis dum verkado aŭ tradukado de literaturo.

Eĉ hodiaŭ oni ofte aŭdas la opinion, ke la Esperanta literaturo gravas ĉefe por pliriĉigi kaj evoluigi la lingvon. Esperanto estas lingvo sen ŝtato, multe uzata kaj stabila nur en ege malmultaj kampoj de la vivo. En la plej multaj situacioj ĝi estas preskaŭ neuzata kaj sekve ankoraŭ nestabila. Tiujn truojn en la praktika uzado povas ŝtopi kaj fliki la literaturo.

Se zorge pensi pri la afero, la efektiva ekzisto de Esperanta literaturo estas ja konsterna. Temas ne nur pri lingvo malgranda, sed krome pri lingvo, kiu estas minoritata en preskaŭ ĉiu individuo, kiu ĝin uzas. Kiom ajn ni kunvenas kaj interretumas, ni faras tion nur dum eta parto de nia tempo. Eĉ en familioj Esperantlingvaj, nacia lingvo kutime superregas.

Malgraŭ tio, multaj homoj sentas aspiron esprimi en Esperanto sentojn, ideojn, rakontojn en beletra formo. Surprize kaj mirinde, ĉu ne? Sed se troviĝas en la mondo homoj, kiuj pasigas parton de sia vivo en iu difinita lingvo, ŝajnas al mi nature, ke estiĝu en tiu lingvo ankaŭ la vastigita realo de literaturo.

Iufoje oni debatas, ĉu la literaturo en Esperanto formas apartan Esperantan kulturon. Laŭ mi, ĉiu verko estas parto de la monda literaturo, kaj samtempe tute persona kreaĵo de la aŭtoro. Krom tio, kelkaj estas parto ankaŭ de nacia literaturo, de aparta ĝenro, de skolo, aŭ de alia subgrupo de verkoj. La Esperanta literaturo estas unu tia subgrupo, sed ĝi ne tre koheras, pro naturaj kialoj. Aliflanke, ĉu naciaj literaturoj pli koheras? La malkohereco ne ĝenas min. Mi eĉ dubas, ĉu plia kohereco estus dezirinda.

Laŭ konata kliŝo, verkado de poemoj en Esperanto sekvas tuj post la kurso por komencantoj. Kaj la tuta historio de la lingvo – ekde la unuaj jaroj ĝis hodiaŭ – vere plenas je poetoj pli aŭ malpli talentaj. En la frua epoko temis grandparte pri patosa romantismo, kiu en naciaj lingvoj jam estis eksmoda. En sekvaj jardekoj aperis poezio pli matura, kaj post 1980 la originala poezio ekhavis novan branĉon el kantotekstoj de muzikistoj.

La unua originala prozo de beletra karaktero aperis ekde 1891 en gazetoj. La verkado kaj publikigado de rakontoj en Esperanto do tre baldaŭ postsekvis la poezian kreadon, kaj ĝi multe antaŭis la romanojn. Tio estas natura afero; mallongajn prozaĵojn oni povas publikigi en gazetoj, kaj ilia verkado ne signifas tro grandan fortostreĉon. Ankaŭ en la plua evoluo de originala literaturo noveloj ludis gravan rolon.

La Esperanta beletro estas amatora afero, kreata de amatoroj, eldonata de amatoroj, kaj ĝiaj revuoj – kulturaj kaj movadaj – pli facile atingeblas ol ĝiaj libroservoj. Krome, la legantoj ne ĉiam regas la lingvon tiel bone, kiel la meza leganto de nacilingvaj verkoj. Do, multaj cirkonstancoj pli favoras mallongan prozon ol ampleksajn, kelkcentpaĝajn verkojn.

Ekde 1907 tamen estiĝis ankaŭ romanarto en la nova lingvo. Inter tiuj fruaj romanoj oni trovas distraĵojn kaj romantikajn rakontojn, ideajn aŭ religiajn edifaĵojn, sed baldaŭ ankaŭ verkojn de pli moderna speco.
La literaturo – kaj prozo kaj poezio – ĉiam estas kampo de formaj eksperimentoj. Tio validas pri la Esperanta beletro same kiel pri nacilingvaj. En Esperanto la eksperimentado koncernas ĉefe la lingvon, dum ni ankoraŭ grandparte atendas niajn novigantojn, se temas pri la maniero rakonti.

Oni jam diversloke publikigis listojn de plej valoraj originalaj verkoj. La plej konata listo estas la “Baza legolisto” de William Auld.

Por tiu, kiu ŝatus facile trovi rete legeblajn originalajn rakontojn el diversaj epokoj, mi proponus la liston de 25 klasikaj noveloj.

Fine, se mi mem proponus legindajn verkojn (kun pardonpeto al poetoj ke temos nur pri prozaĵoj), mi dirus:

  1. Endre Tóth: Lappar, la antikristo. Novelaro el 1982 en iomete kafkeca stilo, kiu meritus atenton en ajna lingvo.
  2. Spomenka Štimec: Ombro sur interna pejzaĝo. Romano el 1984 pri la vivo post fino de amrilato, specife esperantista kaj samtempe universale homa.
  3. Ivan Ŝirjaev: Sen titolo. Lerta, sprita romano el la 1920-aj jaroj sed eldonita nur en 1995, pri amproblemoj de junulo en iama epoko, verkita de frua bona stilisto.
  4. Mikaelo Bronŝtejn: Mi stelojn jungis al revado. Romano el 2016, kiu iel enkorpigas la historion de Sovetunio kaj de ties esperantistoj.

Sten Johansson


Rilataj tekstoj:

de Redakcio je 2021-02-12 07:22

Fina Venko

Kiel vi diras filmeton, telenovelon, ŝampuon aŭ motorciklon en la latina?

La latina estas morta lingvo, ili diris al ni en mezlernejo. Kaj kiel tia, oni komprenas, ke ĝi estis uzata por priskribi la aferojn, kiujn homo faris, vidis aŭ imagis antaŭ jarcentoj, kiam estis kutime uzi ĝin, sed ne modernajn mondajn aferojn kiel bankoj, komputiloj aŭ aŭtoj.

Sed fakte la latina ne oficiale mortis. Ĝi ankoraŭ estas la oficiala lingvo de lando: Vatikano. Kaj kiel tia, ĝi devas enkorpigi novajn vortojn, ĉar ĉiuj dokumentoj, kiujn ili produktas, devas esti tradukitaj al ĉi tiu lingvo … kaj menciante modernajn aferojn (eĉ se ĝi kondamnas ilin), Vatikano havas sperton.

Pro tio Vatikano eldonas latinajn vortarojn, en kiuj aldoniĝas novaj vortoj. En 1997, Lexicon, Recentis Latinitas estis publikigita, aldonante 15.000 novajn terminojn konstruitajn laŭ la normoj difinitaj de la lingvo mem. Ĉu vi scivolas? Ĉi tie vi povas lerni kiel diri kelkajn modernajn vortojn en la latina:

Televida reklamvideointercalatum laudativum nuntium.
Dancoludus saltatórius.
Bankoargentária
Ŝampuocapitilavium.
Dancejotaberna discothecária.
Elektroeléctrica vis.
Fanojadmiratores studiosíssimi.
Fridujoarmárium frigidárium.
Ĵazoiazensis música.
Lokomotivocurrus tractórius; máchina vectória.
Motorciklobirota automataria.
Komputiloinstrumentum computatórium.
NIFOres inexplicata volans.
Picoplacenta compressa; placéntula.
Psikologohumani ánimi investigator.
Telenovelofábula televisífica.
Vidbendoinstrumentum telehornamentis exceptorium
Viskiovischium.
kelkajn modernajn vortojn

Fonto:

¿Cómo se dice vídeo, telenovela, champú o moto en latín? – La cabeza llena

The post Kiel vi diras filmeton, telenovelon, ŝampuon aŭ motorciklon en la latina? appeared first on Fina Venko.

de ddussich je 2021-02-12 00:59

2021-02-11

Neniam milito inter ni

Sauda Arabio: la aktivulino pri Homaj rajtoj Loujain al-Hathloul estas liberigita post tri jaroj da malliberejo

FAYEZ NURELDINE 11/02/2021 Loujain al-Hathloul estis kondamnita la 29an de decembro je kvin jaroj kaj ok monatoj da malliberejo nome de «kontraŭ-terorisma» leĝo. Ŝi denove hejmeniĝis. La sauda aktivulino pri Homaj rajtoj Loujain al-Hathloul estis liberigita,...

de neniammilitointerni je 2021-02-11 21:28

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Brasikazeno (fabelotraduko laŭ la lasta versio)

  

Fratoj Grimm
Brasikazeno


Vivis iam juna ĉasisto, kiu iris en arbaron al embuskejo. Li havis freŝan kaj gajan koron, kaj kiam li promenis kaj fajfis per fagofolio, venis maljuna malbela panjeto, kiu alparolis lin: „Bonan tagon, kara ĉasisto, vi certe estas ĝoja kaj gaja, sed mi suferas pro soifo kaj malsato, bonvolu doni al mi almozon.“

La ĉasisto kompatis la malriĉan panjeton tiom, ke li elpoŝigis kelkajn monerojn de sia posedo kaj transdonis ilin al ŝi.

Poste li intencis iri plu, sed la maljunulino retenis lin kaj diris: „Aŭskultu, kara ĉasisto, kion mi diros al vi. Pro via bona koro mi volas pridonaci vin. Iru nur ĉiam sur via vojo, kaj post iom da tempo vi atingos arbon. Sur tiu sidos naŭ birdoj, ili firmtenos mantelon per siaj ungegoj kaj kverelos pri ĝi. Tie celu per via fusilo kaj pafu enmezen de ili. La mantelon ili certe lasos fali, sed ankaŭ unu el la birdoj estos trafita kaj falos morta teren. Prenu la mantelon kun vi, ĝi estas dezirmantelo, se vi metos ĝin sur viajn ŝultrojn, vi devos nur deziri vin al certa loko, kaj tuj vi estos tie. De la morta birdo elprenu la koron kaj glutu ĝin tute, tiukaze vi ricevos ĉiumatene dum la ellitiĝo oran moneron, kiu troviĝos sub via kuseno.“


La ĉasisto dankis al la saĝa maljunulino kaj pensis: „Belaj aĵoj estas, kiujn ŝi promesis al mi, se nur ĉio ĉi tiel okazus.“

Sed kiam li estis irinta ĉirkaŭ cent paŝojn, li aŭdis super si en la branĉoj kriadon kaj pepadon, tiel, ke li rigardis supren. Jen li ekvidis aron da birdoj, kiuj ŝiradis per bekoj kaj piedoj tukon, ili kriis, tiradis sin reciproke kaj batalis tiel, kvazaŭ ĉiu el ili volus havis ĝin por si mem.

„Nu“, diris la ĉasisto, „tio estas stranga, okazas ja ĉio tute tiel, kiel la panjeto antaŭdiris tion.“

Li prenis la fusilon de la ŝultro, celis kaj pafis mezen de ili. Kaj tuj la birdoj fuĝis kun granda kriado. Sed unu el ili falis morta surteren, kaj ankaŭ la mantelo sinkis malsupren. Jen faris la ĉasisto tion, kion rekomendis la maljunulino; li distranĉis la birdon, serĉis la koron, glutis ĝin kaj prenis la mantelon kun si hejmen.

En la sekva mateno, kiam li vekiĝis, li memoris la promeson, kaj volis vidi, ĉu ĝi ankaŭ montriĝas vera. Kaj kiam li levis sian kapkusenon, jen briltremis tie la ormonero, kaj je la sekva mateno li trovis denove oran moneron ĉiufoje tiel plu, kiam li vekiĝis. Li kolektis multe da oro, kaj fine li pensis: „Por kio taŭgus mia tuta oro, se mi restus hejme? Mi ekiros kaj rigardos la mondon.“

Tial li adiaŭis sin de siaj gepatroj, almetis la ĉasistopoŝon, surŝultrigis sian fusilon kaj ekvagis en la mondo. Iutage li iris tra densa arbaro, kaj kiam tiu finiĝis, troviĝis en la ebeno antaŭ li belaspekta kastelo. En unu el la fenestroj staris maljunulino kaj mirinde bela juna damo, kiuj rigardis al li.

Sed la maljunulino estis sorĉistino kaj diris al la junulino: „Tie venas el la arbaro iu, kiu havas mirindan trezoron en si. Ni devos konkeri lian koron, korfilinjo mia: al ni ĝi taŭgas pli ol al li. Li havas birdokoron en si, kaj pro ĝi ĉiumatene kuŝas ormonero sub lia litkuseno.“

Ŝi rakontis al ŝi, kiel ili agados, kaj kiun rolon ŝi ludu. Kaj laste ŝi minacis ŝin kaj diris kun koleraj okuloj: „Kaj, se vi ne obeos min, vi fariĝos malfeliĉa.“

Kiam la ĉasisto pli proksimiĝis, li ekvidis la junulinon kaj diris al si: „Mi jam vagadis dum tiom longa tempo, mi volas foje ripozi kaj restadi en la bela kastelo. Sufiĉe da mono mi ja havas.“

Sed fakte la kaŭzo estis, ke plaĉis al li ŝia vidaĵo. Li paŝis en la kastelon kaj estis afable akceptita kaj ĝentile regalata. Ne daŭris longan tempon, ĝis kiam li enamiĝis al la sorĉistina filino tiel, ke li ne plu pensis pri io alia kaj ĉiam nur serĉis ŝiajn okulojn. Kaj kion ŝi postulis, tion li faris volonte.

Tiam diris la maljunulino: „Nun ni devos ekposedi la birdokoron. Li sentos nenion, se ĝi mankos al li.“

Ŝi preparis trinkaĵon, kaj kiam ĝi estis kuirita, la maljunulino verŝis ĝin en pokalon kaj donis ĝin al la junulino. Ŝi devis transdoni ĝin al la ĉasisto.

Ŝi diris: „Nu, karulo, trinku kaj tostu al mi.“

Li prenis la pokalon, kaj kiam li jam glutis la trinkaĵon, li elvomis la koron de la birdo. La junulino sekrete devis forporti ĝin kaj ĝin poste mem gluti, ĉar la maljunulino volis havi ĝin. De tiam li ne plu trovis ormoneron sub sia litkuseno, ĉar ĝi kuŝis sub la kuseno de la junulino, de kie la maljunulino ĉiumatene forprenis ĝin. Sed li estis tiom enamiĝinta kaj amebria, ke li pensis pri nenio alia ol pri tio pasigi la tempon kun la junulino.

Jen diris la sorĉistino: „La birdokoron ni havas, sed ankaŭ la dezirmantelon ni devos forpreni de li.“

La junulino respondis: „Tiun ni lasu al li, li perdis ja jam sian tutan riĉon.“

Pro tio la maljunulino fariĝis kolera kaj diris: „Tia mantelo estas mirindaĵo malofte trovata en la mondo. Tiun mi havu, kaj nepre havos.“

Ŝi vangofrapis la junulinon kaj diris, ke tiukaze, se ŝi ne obeos ŝin, ŝi travivos ion teruran. Tial ŝi agis laŭ la ordono de la maljunulino, starigis sin al la fenestro kaj tiel rigardis la vastan pejzaĝon, kvazaŭ ŝi estus tuta malgaja.

La ĉasisto demandis: „Kial vi staras tie tiel malĝoja?“

„Aĥ, koramato“, ŝi respondis, „jen transe troviĝas la grenata monto, kie kreskas la plej grandvaloraj ŝtonoj. Mi tiom sopiras ilin, ke tiukaze, se mi nur pensas pri ili, mi fariĝas tute malĝoja; sed kiu kapablas preni ilin de tie?! Nur la birdoj, kiuj povas flugi, kapablas moviĝi tien, sed homo neniam ajn.“

„Se vi plendas nur pri tio“, diris la ĉasisto, „tiun aflikton mi povas forigi el via koro.“

Dum tio li ĉirkaŭbrakis ŝin sub sia mantelo kaj deziris sin transen sur la grenatomonton, kaj en la sama momento ili jam troviĝis sur ĝi. Tie briltremis la grandvaloraj ŝtonoj de ĉiuj flankoj tiel, ke estis ĝojo rigardi ilin, ili kunkolektis la plej belajn kaj plej multekostajn pecojn. Sed la maljunulino kaŭzis per sia sorĉarto, ke la okulklapoj de la ĉasisto fariĝis pezaj.

Li diris al la junulino: „Ni iom sidu kaj ripozu, mi estas tiel laca, ke mi ne plu povas stari sur miaj piedoj.“

Ili sidiĝis kaj li metis sian kapon sur ŝian sinon kaj ekdormis. Kiam li dormis, ŝi prenis la mantelon de liaj ŝultroj, kaj surmetis ĝin mem, poste ŝi kunkolektis la multekostajn valorŝtonojn kaj deziris sin hejmen.

Kiam la ĉasisto eldormis kaj vekiĝis, li vidis, ke lia amatino trompis lin kaj lasis lin sola sur la sovaĝa monto.

„Ve“, li diris, „kial la malfideleco en la mondo estas tiom disvastigita!“

Li sidis afliktite kaj suferante enkore kaj ne sciis, kion fari. Sed la monto apartenis al sovaĝaj grandegaj gigantoj, kiuj loĝis sur la monto kaj tie vivis laŭ sia maniero. Li ne sidis longtempe tie, ĝis kiam li vidis alpaŝi tri el ili. Tial li sternis sin tiel, kvazaŭ li profunde dormus. Tiam la gigantoj proksimiĝis, kaj unu el ili piede puŝis lin kaj diris: „Kiu tera vermo kuŝas tie kaj rigardas interne?“

La dua diris: „Tretmortigu lin.“

Sed la tria diris malestime: „Tio ne indus la penon! Lasu lin vivi, ĉi tie li ne povos resti, kaj se li grimpos ĝis la montopinto, la nuboj kaptos kaj forportos lin.“

Interparolante ili preteriris. Sed la ĉasisto aŭskultis iliajn vortojn. Kaj tuj, kiam ili forestis, li ekstaris, grimpis sur la montopinton kaj sidiĝis. Post iom da tempo alŝvebis nubo, ekkaptis lin kaj drivis dum certa tempo enĉiele. Poste ĝi malsupreniĝis sur granda brasikoĝardeno ĉirkaŭata de muroj tiel, ke li mole surteriĝis inter brasiko kaj legomo.

La ĉasisto ĉirkaŭrigardis kaj diris: „Se mi havus nur iom por manĝi. Mi estas tre malsata, kaj la pluirado fariĝos malfacila; sed ĉi tie ne estas pomujo aŭ pirujo kaj neniuj fruktoj, nenio krom brasiko kaj legomo.“

Fine li pensis: „En tiu kazo de bezono mi povas iom manĝi de la brasiko. Ĝi ne gustas alloge, sed ĝi refreŝigos min.“

Sekve li elserĉis belaspektan brasikokapon kaj manĝis de ĝi. Sed apenaŭ li glutis kelkajn mordaĵojn, li sentis sin tre stranga, kaj tute ŝanĝita. Kreskis kvar kruroj el li kaj dika kapo kun du longaj oreloj. Kaj li vidis kun teruriĝo, ke li estas transformita en azenon. Sed ĉar li sentis sin dum tio ankoraŭ tre malsata kaj la brasiko laŭ lia nova maniero gustis tre bone, li manĝis kun granda avido plu kaj plu. Fine li ekmanĝis alian specon de brasiko, kaj apenaŭ li glutis iom de ĝi, li sentis denove ŝanĝiĝon. Kaj li retransformiĝis en homan figuron.

Poste la ĉasisto sternis sin kaj eldormis sian lacecon. Kiam li vekiĝis je la sekva mateno, li derompis po unu kapon de la bona kaj de la malbona brasikoj kaj pensis: „Ili rehavigu tion, kion mi posedis, kaj ili helpu puni la malfidelecon.“

Poste li ĵetis la kapojn en sakon, grimpis super la muron kaj foriris por serĉi la kastelon de sia amatino. Kiam li vagadis kelkajn tagojn, li bonŝance retrovis ĝin. Tial li brunigis rapide sian vizaĝon tiel, ke eĉ lia patrino ne erekonus lin. Li iris en la kastelon kaj petis pri la eblo tranokti. „Mi estas tre laca“, li diris, „mi ne povus iri plu.“

Jen demandis la sorĉistino: „Samlandano, kiu vi estas? Kaj kiun negocon vi praktikas?“

Li respondis: „Mi estas heroldo elsendita de la reĝo trovi la plej delikatan brasikon, kiu kreskas sub la suno. Mi ankaŭ havis la feliĉon trovi ĝin kaj portas ĝin nun ĉe mi. Sed la suno radias tiel forte, ke la delikata brasiko estas minacata velki, kaj mi ne scias, ĉu mi povos porti ĝin plu.“

Kiam la maljunulino aŭskultis pri la delikata brasiko, ŝi fariĝis manĝavida kaj diris: „Kara samlandano, permesu al mi gustumi la mirindan brasikon.“

„Kial ne?“ li respondis. „Mi kunportis du brasikajn kapojn kaj pretas doni al vi unu el ili. “

Li malfermis sian sakon kaj transdonis al ŝi la malbonan. La sorĉistino ne pensis pri io malica, kaj ŝia buŝo plenigis sin tiom da salivo pro la nova manĝo, ke ŝi iris mem en la kuirejon kaj pretigis ĝin. Kiam ĝi pretis, ŝi ne povis atendi, ĝis kiam ĝi staros sur la tablo. Tial ŝi prenis tuj kelkajn foliojn de ĝi kaj ŝtopis ĝin en la buŝon. Sed apenaŭ ili estis glutitaj, ankaŭ pediĝis ŝia homa figuro, kaj ŝi kuris kiel azeno en la korton. Kiam la servistino iris en la kuirejon kaj tie vidis stari la pretigitan salaton, kiun ŝi volis surtabligi. Sed kiam ŝi survojis, tentis ŝin laŭ malnova kutimo la emo gustumi la salaton kaj ŝi manĝis kelkajn foliojn. Baldaŭ montriĝis la mirakla sorĉoforto ankaŭ je ŝi kaj ankaŭ ŝi fariĝis azeno kuranta eksteren al la maljunulino; sed la pelvo kun la salato falis teren. La heroldo sidis intertempe ĉe la bela junulino, kaj kiam neniu alportis la salaton, sed ankaŭ la junulino ekhavis apetiton, ŝi diris: „Mi ne scias, kial la salato ankoraŭ ne estas ĉi tie.“

La ĉasisto pensis: „La brasiko certe jam montris sian efikon.“ Kaj li diris: „Mi iros en la kuirejon kaj demandos pro la kaŭzo.“

Kiam li alvenis en la korton, li vidis, ke tie kuradas du azenoj. Sed la salato kuŝis surtere.

„En ordo“, li diris: „Ambaŭ ricevis sian porcion.“ Kaj li levis la aliajn foliojn, metis ilin sur la pelvon kaj portis ilin al la junulino.

„Mi mem alportas la frandaĵon al vi, por ke vi ne devu atendi pli longan tempon.“

Jen ankaŭ ŝi manĝis de la salato kaj baldaŭ ŝi perdis, kiel la aliaj, sian homan figuron kaj kuris kiel azeno en la korton.

Post kiam la ĉasisto reŝanĝis sian vizaĝon, por ke la transŝanĝitoj rekonu lin, li iris en la korton kaj diris: „Nun vi ricevu la pagon por via malfideleco.“

Li ligis ĉiun el ili al ŝnurego kaj forpelis ilin, ĝis kiam li atingis muelejon. Tie li frapis fenestron. La muelisto etendis la kapon eksteren kaj demandis, kial li frapis.

„Mi havas tri malicajn bestojn“, li respondis, „kiujn mi ne volas havi plu. Se vi pretas transpreni ilin, donos manĝon kaj lokon por la nokto al ili kaj traktos ilin tiel, kiel mi diros al vi, mi pagos tion, kion vi postulos.“

La muelisto diris: „Jes, konsentite. Kaj kiel mi traktu ilin?“

Jen diris la ĉasisto pri la maljuna azeno, tiu, kiu estis la sorĉistino, ke ĉiutage ĝi trifoje ricevu batojn kaj unufoje manĝon. Al la pli juna azeno, kiu estis la servistino, ke ĝi unufoje ĉiutage ricevu batojn kaj trifoje manĝojn; kaj al la plej juna azeno, kiu estis la amatino, ke ĝi ricevu neniujn batojn kaj trifoje manĝojn ĉiutage, ĉar enkore li ne kapablis permesi, ke oni batu la eksamatinon. Poste li retroiris al la kastelo, kaj ĉio, kion li bezonis, li trovis tie.

Post kelkaj tagoj vizitis lin la muelisto kaj diris: „Mi devas sciigi al vi, ke la maljuna azeno, kiu ricevis trifoje ĉiutage batojn kaj nur unufoje manĝon, mortis. La du aliaj, kvankam ili ne mortis kaj ankaŭ ricevis trifoje ĉiutage manĝon , estas tiom malĝojaj, ke ili certe ne plu vivos longan tempon.“

Jen la ĉasisto ekhavis kompaton, malkoleriĝis kaj diris al la muelisto, ke li repelu ilin en la kastelon. Kaj kiam ili alvenis tien, li donis al ili manĝon de la bona brasiko, por ke ili fariĝu denove homoj. Jen la bela junulino surgenuiĝis antaŭ li kaj diris: „Aĥ, koramato, pardonu al mi la malbonon, kiun mi ekzercis je vi. Mia patrino devigis min pri tio, ĉio okazis kontraŭ mia volo, ĉar mi vin elkore amas. Via dezirmantelo pendas en ŝranko, kaj por la birdo mi glutos vomigan trinkaĵon.“

Jen lia sinteno al ŝi ŝanĝiĝis kaj li diris: „Retenu la koron, estas ja indiferente, ĉar mi festos la nupton kun vi, por ke vi fariĝu mia fidela edzino.“

Kaj la nupto estis festata, kaj ili vivis kun plezuro kune ĝis la morto.




Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj, Eldono lastmana, eldonejo Reclam, „Der Krautesel“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
kontrolis Vladimir Türk



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-02-11 19:53

La Balta Ondo

La Afrika Komisiono de UEA havas novan kunordiganton

BjelongoPost pluraj monatoj sen kunordiganto en la Afrika komisiono, la Estraro de UEA aprobis D-ron Elisée Byelongo por kunordigi ĝin.
D-ro Elisée Byelongo Isheloke naskiĝis en Demokratia Respubliko Kongo (li estas konata en Esperantujo sub la nomo-formo Elisee Byelongo I.S). Tie li vivis kelkajn jarojn antaŭ ol migri al eksterlando, precipe Burundo, Tanzanio kaj Sud-Afriko (Durbano kaj Kab-urbo). Elisee travivis la kongolandan militon, kiu startis en lia naskiĝurbo en Uvira (Sud-Kivuo) la 24an de oktobro 1996 kaj la batalon en Burundo en 1993. Pri tio li rakontas en sia libro Eĥoj el Bembujo: tradicio, rilatoj kun Banjamulengo, la genezo de la milito en DRKongo kaj la diasporo rilate al Esperanto, havebla ĉe UEA. Elisée ankaŭ verkis en sia fako librojn kaj artikolojn, kaj originale en Esperanto alian libron: Historio de la Esperanto-movado en Sud-Afriko kaj ties periferioj, omaĝe al Axel von Blottnitz.

Li esperantiĝis en 1993 lerninte de Mateso Bilimba unue kaj poste per korespondado (kurso Ferez) kun Hans Bakker ĝis diplomiĝo pri Esperanto. Li kreis la “Klubon de la Paco kaj Frateco” (KLUPAF) por instrui al centoj da rifuĝintoj Esperanton en Nyarugusu-Tendaro inter 1996 kaj 1998 en Tanzanio. Li, aldone, entreprenis instali klubon de Esperanto en Najrobio, Kenjo. Li havas multajn jarojn de sperto kiel instruisto, pastoro, verkanto kaj fakulo.

En 2018 li doktoriĝis pri manaĝerado kun specialiĝo en administrado kaj nun laboras kiel esploristo ĉe la Universitato de Kab-urbo. Antaŭ lia doktoriĝo, li ricevis magistran gradon en administrado kaj licencion en komerca manaĝerado. Multajn aliajn trejnadojn li faris ĉefe en Sud-Afriko, kie li vivas ekde 1998. Li edziĝis al Elizabeth kun kiu li havas 4 infanojn. Nun, li estas la vic-prezidanto de Esperanto-Asocio de Sud-Afriko (EASA), ano de la laborgrupo “Esperanto en la Universitatoj”, kunordiganto de la agado “Esperanto en BRICS-landaro”. kaj ekde februaro 2021 de la Afrika Komisiono de UEA (esperanto-afriko.org/afrikakomisiono).

La nova kunordiganto havas ĉefajn taskojn serĉi rimedojn por bone funkciigi la komisionon, reaktivigi la komisionon, esti en rilatoj kun landaj asocioj kaj individuoj kaj cetere krei Esperanto-klubojn en landoj kie ankoraŭ ne troviĝas esperantistoj.

Nun, la Afrika Komisiono de UEA konsistas el:
1. D-ro BYELONGO Elisée ISHELOKE, Sud-Afriko: Kunordiganto
2. Gilbert NIYUKURI, Burundo: Vickunordiganto, Turismo, AKE, Sporto.
3. Joel N. MUHIRE, DR Kongo: Sekretario, Junulara Agado, Protokolado.
4. Cedrick IRAKOZE, Kenjo: Informado, reklamado en sociaj retejoj.
5. Adjévi ADJE, Togolando: Afrika bulteno, Kulturo.
6. Opa Moses GBETOGO, Niĝerio: Rilatoj kun publikaj instancoj.
7. Miora RAVELOHARISON, Madagaskaro: Virina Agado.
8. Viktor NTOTO, Kameruno: Instruado, revigligo de lokaj E-kluboj

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2020, №930.

La Ondo de Esperanto

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La Afrika Komisiono de UEA havas novan kunordiganton appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-02-11 18:17