Blogoj en Esperanto

2021-12-08

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Malfeliĉo (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 26)




Fratoj Grimm
Malfeliĉo

Kiun la malfeliĉo vizitas, tiu povas kaŝi sin el iu angulo en alian aŭ fuĝi en vastan kampon, sed la malfeliĉo tamen trovos lin. Iam viro fariĝis tiom malriĉa, ke li eĉ ne plu havis unu ŝtipon por vivteni la fajron en sia forno. Tial li iris eksteren en la arbaron kaj volis haki arbon. Sed ĉiuj arboj estis tro grandaj kaj tro fortaj. Tial li iris pli kaj pli profunden de la arbaro, ĝis kiam li trovis arbon, kiun li esperis povi faligi. Ĝuste, kiam li levis la hakilon, li vidis elsalti el vepro aron da lupoj kiuj urĝis lin kun hurlado. Li forĵetis la hakilon, fuĝis kaj atingis ponton. Sed la profunda akvo estis subfosinta la ponton, kaj ĝuste en tiu momento, kiam li volis paŝi sur ĝin, ĝi ekkrakis kaj kunrompiĝis. Kion fari? Se li restus staranta kaj atendus la lupojn, ili disŝirus lin. Pro nepra bezono li riskis salton en la akvon, sed ĉar li ne kapablis naĝi, li sinkis en ĝin.

Kelkaj fiŝistoj, kiuj sidis sur la transa bordo, vidis lin, kiam li ĵetiĝis en la akvon, alnaĝis kaj tiris lin sur la bordon. Ili apogis lin per malnova muro, por ke li varmigu sin per la suno kaj kolektu novajn fortojn.

Sed kiam li vekiĝis el la senkonscienco kaj volis danki al la fiŝistoj kaj rakonti pri sia sorto, kunrompiĝis la muro kaj mortbatis lin.


Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 26, „Das Unglück“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-12-08 11:25

Esperanta Retradio

Ankaŭ akvon oni povas planti

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
La sviso Ernst Götsch estas unu el tiuj homoj, kiujn oni nur post longa tempo serioze konsideras — tiel nekutimaj estas liaj konceptoj pri agrokulturo. Eble nun venis la tempo atenti pri liaj ideoj, ĉar la mondo urĝe bezonas ilin. Temas pri tute nova maniero koncepti plantadon de nutraĵoj.

Li naskiĝis en la jaro 1948 kaj en Eŭropo li science esploris genetikon. En 1982 li translokiĝis al la norda regiono de Brazilo (Ŝtato Bahia), kaj ekaplikis sian agrokulturan sistemon en loko, kie la grundo estis seka kaj elĉerpita pro la monokultura plantado de kakao. En lia bieno, alnomata “Akvaj Okuloj”, kreiĝis densa tropika arbaro, kie fluas 14 novaj akvofontoj. Krome, mikse kun la arbarego, oni produktas grandan kvanton da nutraĵoj, ĉar la grundo reprenis sian fekundecon kaj sian naturan renoviĝadon.
 
Lia sistemo, bazita sur kompleksaj sciencaj kaj filozofiaj fundamentoj, estis poste nomata “Sintropia agrokulturo”, kaj esence klopodas harmonie kun la naturo, per strategioj kiuj similas la ekologiajn naturajn sistemojn. En tia tutaĵo, la homo ne staras kiel ekspluatanto, sed kiel kunlaboranto, kiel parto de la sistemo.

“Ĉiu planto bezonas ne nur grundon, nutraĵojn kaj akvon, sed ankaŭ mikroklimatajn kondiĉojn. Se oni kreas tion, oni ne bezonas herbicidojn kaj artefaritajn sterkaĵojn” – li asertas. En regionoj kun elĉerpita grundo, oni resanigas la grundon per deponado de organika materio. Tion oni faras per stucado, nome per eltranĉado de branĉoj kaj folioj, kiuj estas allasataj, kune kun siaj fungoj kaj bakterioj, kiuj fiksos nitrogenon en la grundon. Plantadon de nutraĵoj oni faras samtempe kun plantado de arboj laŭ zorge elektita sinsekvo, kiuj siavice kreskadas kaj liveras nutraĵojn al la grundo. Baldaŭ oni ekhavas fruktojn, manĝeblajn radikojn kaj foliojn, maizon kaj aliajn grajnojn, legomojn — ĉion en ekonomie avantaĝa maniero. Laŭgrade kiel revenas humideco en la aero, revenas ankaŭ reptilioj kaj  birdoj, kaj eĉ akvo naskiĝas el la profundo de la tero.
 
La agado de Ernst Götsch allogis aliajn agrokulturistojn kaj iom post iom tutmonde diskoniĝas. Ĝi reprezentas esperon, en tempo, kiam ekologiaj zorgoj estas urĝaj kaj premaj. 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-08 07:00

2021-12-07

Revuo Esperanto

Aŭskulteblas la sonversio de Esperanto n-ro 12


https://uea.org/revuoj/sono/2021/12
Aŭskulteblas la sonversio de Esperanto n-ro 12 (2021). Aŭskultu kaj praktiku pri la 15-jara jubileo de la Esperanto-urbo Herzberg am Harz, la Esperanto-paradigmo en Berlino, Spaca Konferenco en Dubajo kaj Klimata en Glasgovo, la Baltiaj Esperanto-Tagoj, Afriko brilas, la Esperanto-Kvizo, recenzoj kaj multe pli! Unuafojaj vizitantoj bezonas registriĝi.

Kunordigas la voĉlegadon Luis Obando. Afable fotis Ron Lach.

de Redakcio je 2021-12-07 22:22

Neniam milito inter ni

La neegalecoj inter riĉuloj kaj malriĉuloj kreskis de post la pandemio, kaj estas la plej fortaj de post 110 jaroj

Alamy 07/12/2021 La neegalecoj plu kreskas en la mondo. En sia raporto pri la mondaj neegalecoj kunverkita de la franca ekonomikisto Thomas Piketty kaj publikigita mardon la 7an de decembro, la World Inequality Lab konstatas, ke la riĉuloj estas pli kaj...

de neniammilitointerni je 2021-12-07 21:13

TEJO

TEJO-studsesio pri seksismo estas okazanta en Budapeŝto

La studsesio X-Lingvo: la efiko de seksismo en ĉiutaga komunikado, organizita de TEJO kunlabore kun la Konsilio de Eŭropo, estas okazanta nun en ĉeesta formo en la Eŭropa Junulara Centro en Budapeŝto (EYCB)! Niaj 26 partoprenantoj alvenis, konatiĝis kaj esploris siajn atendojn pere de diversaj ekzercoj de teamkonstruado, kaj pretas por semajno plena je lernado kaj kunhavigo de scipovo.
La evento estis komence planita por septembro 2020 sed estis prokrastita pro la malfacila situacio rilate al KOVIM-19.

Jen kelkaj fotoj de la unua tago de la studsesio.

The post TEJO-studsesio pri seksismo estas okazanta en Budapeŝto appeared first on Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.

de ariel je 2021-12-07 17:39

Global Voices

Fari turkan muzikon en Hungario: Ĉu tio povas esti momento de “Nasip Kısmet”?

“Nasip Kısmet” estas turka termino kies signifo estas “destino”

Turkish-Hungarian music band Nasip Kismet. Photo by Elmira Lyapina, used with permission

Turka-hungara muzikgrupo Nasip Kismet. Foto de Elmira Lyapina, uzata kun permeso.

[La ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la angla, krom [eo] = en Esperanto]

Nasip Kısmet estas termino uzata de turkoj por priskribi la ideon, ke “tio kio estas intencita okazi okazos” aŭ “sorto”. Ĉi tio estas la termino kiun grupo de turka-hungaraj muzikistoj en Budapeŝto elektis por sia grupo, kaj kiu spegulas la ligon inter la du kulturoj. Kiel bonŝancaj ili estas ludi turkajn popolkantojn en la ĵazrok-aranĝo en Hungario, precipe pro lastatempaj evoluoj — ĉu la reformoj de la Organizaĵo de tjurkaj ŝtatoj unuflanke kaj la dekstra politika diskurso de la hungara ĉefministro Victor Orbán, sur la alia?

Arif Erdem Ocak, la fondinto, kaj solisto de Nasip Kısmet, kiu loĝas en Hungario ekde 2010, kaj ludas turkan muzikon tie ekde 2015, respondis al mia demando ĉu li renkontis mistraktadon pro sia turka origino, la jenon:

It is a tough question, of course, it is seen and felt, a lot of stereotypes, especially regarding the Kebab shops, although there are not that many Turkish people, as in western Europe… The mistreatment and racist attitude could be felt, but I cannot blame the whole nation, because this kind of attitude is all over the world, and I don’t want to blame the whole nation, just because of a couple of intolerant people.

Estas malfacila demando, kompreneble, tio estas vidata kaj sentata, multaj stereotipoj, precipe pri la kebab-butikoj [eo], kvankam ne estas tiom da turkoj, kiel en Okcidenta Eŭropo… La mistraktado kaj rasisma sinteno sentiĝis, sed mi ne povas kulpigi la tutan nacion, ĉar tia sinteno estas ĉie en la mondo, kaj mi ne volas kulpigi la tutan nacion, nur pro kelkaj netoleremaj homoj.

La vortoj de Arif estis konfirmitaj de unu el la hungaraj aŭskultantoj en koncerto de Nasip Kısmet. Unu el ili, historiisto laŭ edukado, diris, ke estis malestimega sinteno al la turkoj, kiujn iuj konsideras “duarangaj, duanivelaj” civitanoj, aŭ “nur kebabistoj”, la rezulto de speco de simbiozo de la historio de la otomana periodo [eo] kaj kontraŭ-islama propagando.

Ligoj inter la du landoj ekzistas de jarcentoj. Ekzistas monumentoj de la heredaĵo de la otomana periodo, kiel ekzemple la fama Maŭzoleo de Gül Baba [eo] en Budapeŝto, aŭ minaretoj en diversaj hungaraj urboj, kiel ekzemple Eger, Érd, aŭ la Moskeo de Jakovali Hasan [eo]. Nuntempe, landoj kunlaboras, ne nur en la ekonomia sfero, sed ankaŭ en la kampo de kulturo, kaj per reciprokaj “soft power“-institucioj [institucioj de milda povo], ekzemple la Hungara Kulturinstituto en Istanbulo, kiu funkcias ekde 2014, kaj la Instituto Yunus Emre [eo] en Budapeŝto (2013). Ĉi tio ankaŭ videblas en muzeoj kaj ekspozicioj, kaj nomoj, kiel ekzemple la placo nomita “Yunus Emre”, laŭ la nomo de la turka poeto kaj Sufi-mistikulo [eo] de la 13-a jarcento.

En 2018, la turka ambasadoro en Budapeŝto, Ahmet Okif Aktay, eĉ diris, ke turka-hungaraj rilatoj estas “en ora epoko“, malgraŭ la popolisma retoriko de la hungara ĉefministro Victor Orbán, kiu estas vaste konata pro sia ekstremdekstra vizio, kaj la kristanakontraŭ-enmigrinta kaj kontraŭ-islama popolismo en la lando. Tamen, la kontraŭ-otomana retoriko de Orbán ne estas tiel simpla, ĉar li ankaŭ komencis la tiel nomitan “sanigon” de otomana heredaĵo en Hungario.

Hungara-turkaj rilatoj

Kompare kun multaj aliaj ŝtatoj en la Eŭropa Unio, precipe Mezorienta Eŭropo, Hungario, kaj la balkanaj landoj havas pli profundajn historiajn kaj kulturajn ligojn ne nur kun Turkio (inkluzive de la otomana Turkio) sed ankaŭ kun tjurkaj nacioj.

Kvankam, laŭ la sciencaj datumoj, hungaroj ne havas parencecon kun la tjurkaj popoloj, la koncepto de hungara tuttjurkismo estis populara de la 19-a jarcento ĝis la fino de Dua Mondmilito, alportante la ideon de certa supereco super la aliaj naciojIuj ankoraŭ kredas je la komunaj genetikaj radikoj de la hungara kaj tjurkaj popoloj aŭ uzas ilin kiel kialon por plifortigi rilatojn inter la landoj.

La specifa proksimeco de hungaroj al la tjurkaj popoloj aŭ eĉ al la tjurka mondo restas. Ekde 2010 populara festivalo, la Granda Kurultáj, okazas en Hungario kaj reklamas la komunan heredaĵon de nomadaj popoloj en la plej granda parto de Centra Azio.

Hungario estas observanto en la Organizaĵo de Tjurkaj Ŝtatoj [eo] (antaŭe la “Turka Konsilio”, fondita en 2009) ekde 2018, kiel la sola ne-tjurka kaj eŭropa lando, kaj aktive partoprenas en la kunvenoj. En 2019, reprezenta oficejo estis malfermita en Budapeŝto.

Tamen, Hungario havas la plej proksimajn rilatojn el ĉiuj tjurkaj ŝtatoj kun Turkio. Ekde la 16-a jarcento kaj la Batalo de Mohacs [eo] en 1526. Tiam, la venko de la Otomana Imperio super la Hungara reĝlando kondukis al la dispartigo de Hungario kaj al la kreado de la otomana Hungario, influante la historion, kreante la kulturajn kaj arkitekturajn heredaĵojn, kaj aliflanke, specifan kontraŭ-otomanan retorikon, kiu daŭre restas grava post duonjarmilo.

Estas surprize, ke kun tia komuna historio kaj fortaj kulturaj kaj ekonomia-politikaj ligoj, ne estas tiom da turkoj en Hungario. Ili eĉ ne estas inkluzivitaj en la nombro de naciaj minoritatoj, inter kiuj estas reprezentantoj de balkanaj kaj najbaraj landoj, same kiel romaoj [eo], kaj turkoj ankaŭ ne konsistigas grandan parton de enmigrintoj, kiuj estas el Ukrainio (15,41 procentoj), Rumanio (11 procentoj), Germanio (9,14 procentoj) kaj Slovakio (5,2 procentoj)Aktuale en 2019, iom pli ol 3 200 turkoj loĝas en Hungario, preskaŭ 1 000 pli ol en 2016.

Kia estas la sinteno de hungaroj al la turkoj? Aldonita al politika propagandokontraŭ-islama humoro pliiĝis pro la rifuĝinta krizo en 2015 kaj postaj jaroj.

Daŭras la skeptika sinteno de la aŭtoritatoj rilate al azilpetantoj, precipe tiuj el landoj kun islama plimulto, tamen la sinteno de hungaroj rilate al la turkoj ne estas unusenca.

Kvankam kelkaj hungaroj sekvas la ĉefajn kanalojn kun tiu speciala diskurso, ksenofobiaj vidpunktoj ne vaste disvastiĝis en la nacio ĝenerale.

Tamen la homoj, kiujn mi intervjuis, konsentis, ke la kulturaj ligoj ankoraŭ estas fortaj, ekzemple la hungara kuiristino Agnes Toth prezentas turkan kuirarton en la mondo, laŭdante la riĉan kuirartan kulturon de Turkio.

Aŭ la ekzemplo de hungara akademia muzikisto Dániel Mester de Nasim Kısmet, kiu loĝis kaj laboris en Amsterdamo dum ok jaroj, kaj ankaŭ estis samgrupano de la nederlanda-turka kantisto Karsu Dönmez [eo] kaj Rast Trio en Nederlando.

Kiam mi demandis, ĉu li rimarkis rasisman sintenon, li respondis:

As a Hungarian, I haven’t seen that. Maybe because Turkish music is not so common in Hungary compared to the Netherlands for instance, it is still counted as exotic music, so music-lovers are super positive about that, they refer to Turkish music as snake-charmer or belly-dance music

Kiel hungaro, mi ne vidis tion. Eble ĉar turka muziko ne estas tiel kutima en Hungario kompare kun Nederlando ekzemple, ĝi ankoraŭ estas kalkulita kiel ekzotika muziko, do muzikamantoj estas tre pozitivaj pri tio, ili nomas turkan muzikon serpentodresisto aŭ ventrodanca muziko.

Ĉu turka muziko estas nur “ekzotika” por hungaro, aŭ ĉu estas pli komunaj elementoj?

Mi faris tiun ĉi demandon al Ocak kaj Mester, kaj ambaŭ rememoras la faman hungaran komponiston kaj etnomuzikologon Béla Bartók [eo], kiu kolektis kaj faris analizajn studojn pri turka popolmuziko en la 1930-aj jaroj. Mester aldonis:

Common elements have been discovered in musical research carried out by Bartók, but also by János Sipos. But that refers to a small segment of Turkish and Hungarian folk music (If I am correct, vocal folk music, namely laments). Still, it feels like a new genre for me. The ornaments and the intonation are the biggest challenges for me.

Komunaj elementoj estis malkovritaj en muzika esplorado farita de Bartók, sed ankaŭ de János Sipos. Sed tio rilatas al eta segmento de turka kaj hungara popolmuziko (se mi pravas, voĉa popolmuziko, nome lamentoj). Tamen, ĝi aspektas kiel nova ĝenro por mi. La ornamaĵoj kaj la intonacio estas la plej grandaj defioj por mi.

Kvankam konfirmante la similecojn en motivoj de hungara kaj turka popolmuzikoj, Ocak mencias la malsamajn alirojn de hungaroj ludantaj turkan muzikon:

The band consists of musicians with academic musical education, most of them are of Hungarian origin, except me and my sister, who is also singing. I love to play with Hungarian musicians because they bring a new flavor, a new interpretation, or an approach to Turkish music…

La bando konsistas el muzikistoj kun akademia muzika edukado, la plimulto el ili estas hungardevenaj, krom mi kaj mia fratino, kiu ankaŭ kantas. Mi ŝatas ludi kun hungaraj muzikistoj ĉar ili alportas novan guston, novan interpretadon aŭ aliron al turka muziko…

Kiu el iliaj kantoj estas la plej populara inter la larĝa spektro de aŭskultantoj de Nasip Kismet? La muzikistoj malkonsentas, kiam Ocak nomas la kanton de Barış Manço “Hal-hal”,  dum Mester vidas subitan reagon kiam ili komencas ludi “Büklüm Büklüm.”

Nasip Kısmet signifas sorto aŭ fortuno en Esperanto, frazo diranta ke vi ne povas kontroli tion, kio okazas, kaj vi akceptos kion ajn venos sur via vojo; bona aŭ malbona. Ĝi havas profundan signifon kaj filozofion malantaŭ si. Efektive, se ĝi celis interligi la hungaran kaj turkan kulturojn, tiam ĝi ekvivigis kaj riĉigis tion.

de Herman Dekeŭnink je 2021-12-07 16:52

Esperanta Retradio

Problemsolvado laŭ aĝo

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

Ne timu! Kvankam aperas sube algebra simbolaro, tiu ĉi sonartikolo ne celas specife amantojn de matematiko sed ĉiun ajn, kiu foje lernis iom da algebro je mezlerneja nivelo. Ĉiukaze mi firme opinias, ke fojfoje ĉiu devus proponi defiojn al sia cerbo, minimume por forigi el ĝi iom da rusto.

Do jen problemeto: en la korto de bieno terskrapas kokinoj kaj saltetadas kunikloj. La nombro de la kapoj estas entute 15 kaj la nombro de la kruroj estas entute 42.  Estiĝas nun la tikla demando: "Kiom da kunikloj troviĝas en la bieno?".


Ĉe miaj familianoj, mi povis konstati, ke laŭ la aĝo, fakte laŭ la nombro da lernojaroj, estis tute malsamaj aliroj al la solvo de tiu problemeto. Samkiel mi mem, mia filo, altlerneja instruisto de fiziko kaj matematiko, degne ridetante adoptis la kutiman matematikan aliron:   


La nekonato "a" estu la nombro da kokidoj, kaj la nekonato "b" estu la nombro da kunikloj. Laŭ la vortigo de la problemo, ni povas formuli ĝin per eta sistemo de du ekvacioj de unua grado en du nekonatoj:

{

a + b = 15       (kapoj de kokidoj + kapoj de kunikloj egalas 15)
2a + 4b = 42  
(kruroj de kokidoj + kruroj de kunikloj egalas 42)


kaj solvante la sistemon per la metodo de anstataŭigo: 
ĉar el la unua ekvacio a = 15 - b, ni povas anstataŭigi ĝin en la dua ekvacio:

2(15-b) + 4b = 42   t.e.   30-2b+4b = 42   t.e. 2b = 42-30   do   b = 6 


kaj en la bieno estas 6 kunikloj kaj 9 kokidoj.

Mia nepino, kiu vizitas la 5-an klason kaj ankoraŭ ne lernis la sistemojn de ekvacioj (en Israelo oni lernas ilin en la oka klaso), mense solvis la problemon per sinsekvaj provoj. Jen ŝia klarigo:

"Ni supozu, ke estu 10 kokinoj kaj 5 ŝafoj.  Tiel la kruroj devus esti 20 + 20 t.e. 40. Do restus du pliaj kruroj. Ni ne povas pensi pri plia kokino, ĉar tiam estus unu troa kapo. Do ni devas preni du krurojn de kokino (tiel la nombro da kokinoj fariĝas naŭ) kaj aldonante ilin al la du restantaj kruroj krei aldonan kuniklon (tiel la nombro da kunikloj fariĝas ses)".

Notinde, ke instinkte ŝi elektis tuj la supozon de 10 kokinoj kaj 5 kunikloj, kaj tia bonŝanca elekto rapidigis la solvon. Komenca supozo de 12 kokinoj kaj 3 kunikloj postulus tri sinsekvajn provojn kaj verŝajne ankaŭ skribon de la datumoj.

Sed tikla, ĝojiga surprizo venis el mia okjara nepo, kiu mense kaj post iom da silento kaj koncentriĝo, trovis la ĝustan solvon. Laŭ mia postulo, li iomete senpacience, klarigis sian rezonadon. Jen ĝi laŭvorte:

  "30 kruroj jam estas okupitaj(!) por ĉiuj kapoj, do restas 12 kruroj por la kvarpiedaj kunikloj. Ni aldonas du pliajn krurojn por ĉiu kuniklo, ni faras 12:2=6 kaj jen la nombro da kunikloj".

Ĉu la formala edukadsistemo detruas kreivecon kaj originalecon en rezonado?

Noto. Mi dankas al nia samideanino Mireille Corobu (Mireja), kiu diskonigis rete tiun problemeton kaj donis al mi la ideon testi ĝin kun miaj genepoj.
 


 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-07 07:00

Militrakonto

La heredaĵo de universala frateco

En junio 2022 okazos Kongreso de historiistoj en Barcelono. Unu el la sesioj pritraktos la historion de la Esperanto-movado. Proponoj de kontribuoj bonvenas. Eblas proponi ilin ankaŭ el aliaj fakoj el sociaj sciencoj, kiel antropologio, sociologio, politika scienco ktp. Laborlingvoj estas la kataluna, la hispana kaj la angla. La periodo por ricevi proponojn finiĝos la 10-a januaro 2022. Trovu pli da informoj ĉi tie (vidu la sesion 14). Por komentoj aŭ demandoj, skribu al jalcaldevi@uoc.edu

de Militrakonto je 2021-12-07 04:17

2021-12-06

Neniam milito inter ni

« Netolereblaj mikskonfuzaĵoj » kun Holokaŭsto

Foto : L'essentiel/Vincent Lescaut 06/12/2021 La " Fondaĵo por la memoro de la Holokaŭsto " vigle reagis al la incidentoj, kiuj okazis dum la manifestacioj de sabato. En multaj landoj, kelkaj opoziciuloj al la vakcino kaj la registaraj aranĝoj elmontris...

de neniammilitointerni je 2021-12-06 19:35

La Balta Ondo

BET-56: prelegaro de Aleksandro S. Melnikov “Tiuj, kiuj… (verdsteluloj en lingva kaj kultura spegulo)”

melnikovLa sepa gasto en ĉi tiu rubriko, kie estas prezentataj personoj kiuj kontribuos al la programo de la 56aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-56), kiuj okazos la 9-17an de julio 2022 en la havenurbo Klajpedo (Litovio), estas Aleksandr Melnikov, kiu mem prezentas sin.

Onidire, ju pli malmulte da priskriboj oni devas doni por prezenti certan personon, des pli (fi)merita tiu estas. Ĉar mi ankoraŭ ne atingis tian nivelon, ke aŭdinte mian nomon, oni tuj ekscitiĝu (😀), jen estas iom da faktoj pri mi.

Evento de mi sendependa: naskita en Sovetunio la 8an de aŭgusto 1951 de rusaj gepatroj.

Fatala faro (😀): esperantistiĝo en 1965.

La verda pado. Multjara prezidinto de la Rostova Esperanto-klubo, la lasta prezidinto de la legenda SEJM (neoficiala junulara Esperanto-movado en Sovetio, kiu fakte gvidis la tutan landan movadon ĝis 1979), vicprezidinto de SEU (postperestrojka tutsovetia unuiĝo, kiu ekzistis ĝis la disfalo de USSR), UEA-ĉefdelegito por USSR kaj aliaj movadaj postenoj. Dum pluraj jaroj profesia (= salajrata) esperantisto. Gvidinto de Esperanto-kursoj, seminarioj kaj preleginto en dekoj da landoj (de Islando ĝis Aŭstralio, de Hispanio ĝis Japanio); i.a. kursoj ene de NASK en Usono, Indiĝenaj dialogoj en Nederlando kaj Rusio, konversacia kurso kadre de la UK en Bergeno, Norvegio, prelegoj en BET-52 kaj BET-55.

Saĝumado (😀). Aŭtoro de cento da esperantologiaj/interlingvistikaj artikoloj kaj deko da libroj (en la rusa kaj Esperanto), interalie, la verkinto de Instruado – sen turmentado! La ĉefaj principoj de fremdlingvo-instruado kaj praktikaj konsiloj … (disvendita), Pri Esperantaj vortoj – kun humuro kaj serioze (disvendata 😀), novkoncepta (disvendota 😀) Gvidlibro tra Esperantio (konciza leksikono de la Esperanto-kulturo: esperantonimoj, realioj kaj flugilhavaj vortoj), kiun akademiano prof. Carlo Minnaja nomis mejloŝtono de la Esperanto-kulturo. Multjara profesoro de la Interlingvistikaj kursoj ĉe la Poznana universitato. Laŭreato de akad. Paul Ariste-premio (pro interlingvistikaj meritoj, 2009). Membro de la Akademio de Esperanto (2013-2022).

La ĉefa dumlonga okupo estas esploroj, ligitaj kun la Esperanto-kulturo. En 2004 – defendo de la unua en la mondo (eble, ĝis nun la sola) duonmilpaĝa habilitacia disertacio, kiu montris, kial kaj kiel en Esperanto eblas produkti, konservi kaj transigi kulturaĵojn, kio similigas la Esperanto-komunumon al diaspora etno, kiujn specifaĵojn havas lingvopersoneco de “tipa Esperanto-kulturano”, kiuj specifaĵoj de la lingvo premisas vortludojn en Esperanto k. s. Rezulte – promociiĝo al profesoro kaj ĉefo de fremdlingva katedro. Trifoja partopreno en la esea branĉo de la Belartaj Konkursoj de UEA kun la akiro de la unua, dua kaj tria premioj.

Flanka (?) – sed fierinda 😀efiko de la verdumado – aperigo de denaskulino, kiu verkas poemojn kaj kantojn en Esperanto, cetere, premiitajn de la Belartaj Konkursoj kaj Liro…

La subtemoj de la prelegaro “Tiuj, kiuj… (verdsteluloj en lingva kaj kultura spegulo)”:
“Por ke ĉiu komprenu ĉiun (pri komunikado teoriete kaj praktikege)”;
“Artefarita – natura (lingvo): ĉu antonimoj?”;
“Esperantisto – ĉu homtipo aŭ nur vorto?”;
“Esperantonimoj – vortklaso neebla, sed… ekzistanta”;
“Esperanto – ĉu “malriĉa parenco”? (Pri realioj en etnaj lingvoj kaj Esperanto)”;
“Nur rekte, kuraĝe kaj ne flankiĝante? (ideologioj de la movado)”;
“Ĉu eblas malrekta (per lingvaj apartaĵoj) priskribo de literatura protagonisto?”;
“Esperanta falsloro – kio ĝi estas?”.

Foto: A. Melnikov prelegas en BET-55.

Pliaj informoj pri BET-56 estas legeblaj en nia retejo.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/12/bet-112

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post BET-56: prelegaro de Aleksandro S. Melnikov “Tiuj, kiuj… (verdsteluloj en lingva kaj kultura spegulo)” appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-06 18:30

Revuo Esperanto

Klimatŝanĝo. Alispeca pluvo. Miguel Fernández

Miguel Fernández deklamas sian poemon "Klimatŝanĝo. Alispeca pluvo" (aperinta en Beletra Almanako - 36), en la Virtuala Esperanto-Konferenco de ILEI en 2020.

de Redakcio je 2021-12-06 17:30

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Sanktulino Aflikteco (fabelotradulo laŭ Reclam-aldono 25)




Fratoj Grimm
Sanktulino Afliktiteco


Vivis iam pia virgulino, kiu ĵuris al Dio ne edziniĝi. Ŝi estis mirinde bela, tiel, ke ŝia patro ne volis permesi tion kaj volonte devigus ŝin al geedzeco. En tiu mizero ŝi preĝis al Dio, ke Li kreskigu barbon al ŝi, kio tuj okazis; sed la reĝo koleriĝis kaj lasis ŝin najli sur krucon; jen ŝi fariĝis sanktulino.

Iam okazis, ke tre povra muzikisto venis en la preĝejon, en kiu staris ŝia statuo. Li surgenuiĝis antaŭ ŝi, jen ĝojis la sanktulino, ke li kiel unua rekonis ŝian senkulpecon. Kaj la statuo, kiu havis orajn pantoflojn sur la piedoj, lasis fali pantoflon malsupren, por ke la pilgrimulo povu uzi ĝin. Li kliniĝis dankeme al ŝi kaj prenis la donacon.

Sed baldaŭ oni malkovris, ke la ora pantoflo mankas en la preĝejo. Kaj oni demandis ĉie pro ĝi, ĝis kiam oni trovis ĝin ĉe la kompatinda violonisto. Oni kondamnis lin kiel malican ŝteliston esti pendumita. Sed en la procesio la aro preteriris la domon de Di0 kun la ligna statuo. La muzikisto petis rajti eniri por laste adiaŭi sin de la sanktulino per la violoneto kaj por povi plendi al sia bonfarulino pri la mizero de sia koro. Tion oni permesis al li. Sed apenaŭ li ekviolonis, la statuo lasis fali ankaŭ la duan oran pantoflon kaj montris per tio, ke li senkulpas pri la ŝtelado. Sekve tion oni liberigis la violoniston de la feraj katenoj. Li marŝis gaje tra la stratoj; kaj la sankta virgulino estis nomata Sankta Virgulino Afliktiteco.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 25, „Die heilige Frau Kummernis“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-12-06 13:36

Esperanta Retradio

Altnivela parolado estas tre dezirinda

Lingvo estas sociteknika fenomeno, ĝi do havas du flankojn: la teknikan kaj la socian. Ankaŭ Esperanto havas ambaŭ: La teknika flanko estas ekzemple la gramatiko, la prononcreguloj, la vortformado, la skribsistemo. La socia flanko estas la principa ne-ligiteco al iu popolo aŭ socia grupo. Tio estas samtempe avantaĝo kaj malavantaĝo. La avantaĝo estas la neŭtraleco, do kune kun la teknikaj avantaĝoj ĝi taŭgas kiel internacia lingvo, kiel ponto inter la homoj. La malavantaĝo estas ke tiu ideo bezonas subtenon kaj engaĝiĝon, ĉar ne ekzistas iu natura procezo ke la lingvo de si mem kreskas kaj evoluas.

Por povi kreski la lingvo bezonas konvenajn cirkonstancojn. Laŭ la principo de minimum-orientita sterkado, la kreskofaktoroj daŭre varias. Necesas ĉiam aldoni tiun faktoron kiu plej mankas en la koncerna loko kaj dum la koncerna tempo. Ekzemple oni povus kredi ke pro la alta nombro da lernantoj de la lingvo helpe de Duolingo, la lingvo nun devus fortege kreski, kio tamen ne okazas, ĉar eĉ tiuj lernantoj kiuj sukcesis atingi la finon de la kurso, poste perdas la intereson pri ĝi, ĉar mankas al ili interesaj aplikeblecoj. Legi aŭtomate tradukitan artikolon ekzemple ne estas interesa aplikebleco, eĉ se tiaj artikoloj abundas ĉiutage.

Plej interesa por homo estas vidi kaj aŭdi alian homon. Tiu alia homo parolu pri io interesa. Ŝi aŭ li parolu klare, bele, kompreneble kaj ankaŭ aspektu alloge. Tiaj homoj ekzistas. Montriĝis ke tiaj homoj povas allogi multajn spektantojn de la koncernaj filmetoj. La interreto ja ebligas atingi sufiĉe grandan nombron da spektantoj en la tuta mondo per bonkvalitaj filmetoj. 

Sed atingi bonan kvaliton ne estas facile. La tekniko bonŝance hodiaŭ ne plu estas la ĉefa problemo por tio. La limiga (minimuma) faktoro estas la homo. Interesaj temoj pri kiuj eblas paroli ja ne mankas, sed mankas homoj kiuj kapablas alloge prezenti ion en bona, bela Esperanto. Tiuj homoj ne falas de la ĉielo. Estas homoj kun aktoraj kapabloj kaj kun talento por lingvoj. Ili relative facile kaj rapide povas ellerni Esperanton ĝis tia grado ke ili povas senakĉente kaj flue paroli ĝin.

Motivigi tiajn talentajn homojn por lerni Esperanton kaj por praktiki ĝin je alta parola nivelo estas certe malfacile. Oni ja devas trovi bonajn argumentojn kial ili lernu apud la gepatra lingvo kaj la angla ankaŭ Esperanton. Argumentoj kontraŭ la angla ne helpus. Do plej bone estas se la koncerna homo parolas la anglan kiel gepatran lingvon. Tiuj homoj ja kutime ne lernas fremdan lingvon en lernejo, sed homo kun talento por parolado ja ŝatas lerni alian lingvon, kaj por tio Esperanto estas perfekta. Ĝi kvazaŭ malfermas la pordon al la lingvoj kaj kulturoj de la mondo.

Ke tio estas trafa, tion montras la deveno de la homoj kiuj lastatempe aperis en allogaj filmetoj en la interreto: Temis pri aŭstraliano kaj usonaninoj. Necesas do subteni tiajn homojn por allogi pluajn homojn kiuj simile povus aperi en la interreto kaj tiel povus vigligi la esperantan medion kaj kreskigi la nombron de parolantoj de Esperanto. Tiel povus elformiĝi kulturo de altnivela parolado en Esperanto. Kaj tio certe estas tre dezirinda.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-06 07:00

2021-12-05

Neniam milito inter ni

Serbio : nova tago de mobilizado kontraŭ la projekto de litio-minejo

AFP FOTO 05/12/2021 Post la unuaj manifestacioj pasintsemajne, aliaj kolektiĝoj okazis sabaton la 4an de decembro en Serbio. Alvoke de ekologiistaj movadoj kaj organizaĵoj de la civitana socio, Serboj denove surstratiĝis por protesti kontraŭ projekto...

de neniammilitointerni je 2021-12-05 21:18

UEA facila

Justin (aŭ Justino)

Saluton al ĉiuj! Mi estas Justino kaj mi estas el Usono. Mi estas komencanto kaj mi eklernis Esperanton antaŭ du aŭ tri monatoj. Mi ankaŭ provis lerni aliajn lingvojn, sed mi ĉiam rezignis tro frue pro multaj kialoj. Nun mi lernas Esperanton ĉar mi amas la ideon de la lingvo. La ideo de universala lingvo estas bela afero. Fine mi ŝatus renkonti kaj paroli kun novaj homoj el nia mondo. Eble mi faros la CEFR-ekzamenon, sed nuntempe... mi ĝojas lerni! Dankon ke vi legas mian artikolon. Diru "Saluton" en ĉi tiuj komentoj de la artikolo aŭ la Esperanta servilo en Discord aŭ Telegramo! Havu bonan tagon! Havu bonegan tagon!

2021-12-05 18:53

La Balta Ondo

Afiŝoj por la Zamenhofa Tago

Zamenhofa Tago

Afiŝoj, preparitaj por la Zamenhofa Tago 2021 en kelkaj lingvoj, estas elŝuteblaj en la retejo https://mallonge.net/jd. Elŝutu kaj uzu ilin.

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Afiŝoj por la Zamenhofa Tago appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-05 18:41

UEA facila

Esperanta Retradio

Virinoj en muziko (88)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Sonia Risso el Urugvajo
Marie Emmanuelle Bayon Louis (1745-1825), estis franca komponistino kaj pianisto de konsiderinda aktiveco kaj influo en la Klerisma Francio de la XVIII-a jarcento.

Marie-Emmanuelle Bayon naskiĝis okcidente de Parizo. En sia infanaĝo ŝi verŝajne ricevis la patronecon de la Marquise de Langeron por ke ŝi havu specialan edukadon pri muziko. Marie Emmanuelle mem esprimas sian dankemon dediĉante al ŝi sian unuan publikigitan volumon de ses klavarsonatoj (1769). Ŝi skribis: pro "la multaj avantaĝoj kiujn ŝi donacis al mi ekde mia plej frua infanaĝo". Tiu ĉi publikaĵo de ses sonatoj, tri el kiuj estis por violona akompano, alportis rekonon al Emmanuelle eĉ ekster Francio.

Fraŭlino Bayon fariĝis konata kiel virtuoza klavicenisto kaj pianisto; ekde la aĝo de 21 ŝiaj agadoj estas menciitaj en memorverkoj kaj korespondado de kelkaj el la ĉefaj viroj kaj virinoj de la franca socio; ŝi aperas en rilato al sia partopreno en la salono de la tre konata kaj influa verkistino kaj instruistino Stéphanie de Genlis (1746-1830) kiu konsideris Marie Emmanuelle sian amikinon.

La enciklopediisto kaj filozofo Denis Diderot(1713-1784), kiu admiris Mademoiselle Bayon, mencias Emmanuelle en pluraj leteroj kaj priskribas ŝian manieron ludi la klavaron dirante ke "ŝia tuta animo estas ĉe ŝiaj fingropintoj"; li komparis la muzikon de Emmanuelle Bayon kun tiu de Alberti, Johann Christian Bach, Schobert, kaj aliaj eksterlandaj komponistoj en Parizo.

Ŝi komponis 5 instrumentajn muzikojn, kaj muzikon por teatraĵoj, kiujn ŝi prezentis en la salono de Madame de Genlis kunlabore kun renomaj amatoraj muzikistoj kiel ŝi, same kiel kun internacie famaj francaj kaj eksterlandaj profesiaj muzikistoj. Ŝi ankaŭ partoprenis en la salono kiel aktorino-kantistino en dramecaj produktadoj, kiel komedioj kaj skeĉoj.

En sia 25a jaraĝo ŝi geedziĝis kun la arkitekto Victor Louis (1731-1800), el la samaj gravaj politikaj kaj sociaj rondoj kiel ŝi. Kvar jarojn poste naskiĝis ilia sola infano Marie Hélène Victoire.

Dum la Pariza sezono de 1776 – 77 ŝi komponis kaj prezentis la operon en du aktoj por solvoĉoj, koruso kaj orkestro, titolitan "Dorna-floro" (Fleur d'épine) surbaze de libreto de Claude-Henri Fusée, abato de Voisenon (1704-1775), eminenta verkisto kaj tekstaŭtoro.

Fleur d'épine havis 12 prezentadojn fare de la Comédie Italienne. En la lasta prezentado ĉeestis la reĝino Marie-Antoinette kaj membroj de la reĝa familio. Fleur d'épine ankaŭestis prezentita en Bruselo kaj Bordeaux en 1784.

En la daŭro de la sekvaj dek jaroj estis eldonitaj aŭ publikigitaj en muzikrevuoj pluraj muzikaj eroj de la verko, kiel kelkaj aranĝoj por voĉo kun kaj sen akompano, kaj aranĝo de la uverturo por klavaro kun violono kaj violonĉelo. La neeldonitaj verkoj de Marie Emmanuelle, kiuj estis socie komentitaj dum ŝia vivodaŭro sed ankoraŭ ne estas trovitaj, inkludas pli instrumentan ĉambran kaj operkomikan muzikon, kaj la muzikon por La fête de Saint Pierre.

Kun la rimarkinda escepto de Fleur d'épine, Madame Louis evidente verkis kaj prezentis muzikon plejparte por privataj renkontiĝoj. Ŝia socia pozicio, malhelpis ŝin havi pagitan profesian nomumon, sed ŝia muzikagado donis al ŝi konsiderindan influon en aferoj de gusto kaj stilo.

En 1776, novaĵoj de la franca kortego pri socio kaj kulturo identigis sinjorinon Louis, komponiston de ‘Fleur d'épine’, kiel la personon, kiu “jam estis fama sub la nomo de Mademoiselle Bayon pro sia muzika talento. Ŝi estas tiu, kiu modigis la fortepianon, la instrumenton kiu nun estas modo."

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-05 07:00

2021-12-04

Neniam milito inter ni

Birmo : laŭ Human Rights Watch, la birmaj sekurecaj fortoj plenumis intencan masakron la 14an de marto

04/12/2021 Laŭ la enketo de Human Rights Watch publikigita ĵaŭdon la 2an de decembro, la birmaj sekurecaj fortoj plenumis intencan masakron la 14an de marto, kiam almenaŭ 65 manifestaciantoj kaj preterpasantoj estis mortigitaj aŭ vunditaj en la ĉirkaŭurbo...

de neniammilitointerni je 2021-12-04 21:15

Revuo Esperanto

Koncerto de Kajto (Nanne kaj Ankie)

Tiu prezento estis pretigita okaze de la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK), okazinta en julio 2021.

de Redakcio je 2021-12-04 14:00

La Balta Ondo

Denove Zamenhof-Tagoj en Bjalistoko

Zamenhof-Tagoj

Por festi kune la 162an naskiĝtagon de Ludoviko Zamenhof, la Bjalistoka Esperanto-Societo invitas vin al la 22aj Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj, kiuj okazos de la 9a ĝis la 12a de decembro 2021 en la naskiĝurbo de la iniciatoro de Esperanto. Ĉi-jare ni festos ankaŭ la 30-jariĝon de Bjalistoka Esperanto-Societo kaj, kiel kutime, la programo enhavos diverstemajn prelegojn, koncertojn (JoMo, Frey-Lech Trio kaj Uku-Donaco Bjalistoko), ekspozicion, (internaciajn) renkontiĝojn… Ankaŭ okazos renkontiĝoj de tri projektoj de la programo Erasmus+ antaŭ, dum kaj post la evento.

La partopreno estas senpaga, krom la tagmanĝoj kaj la dimanĉa ekskurso al Supraśl. La tuta evento estos rete elsendata ĉe la FB-paĝo de la Zamenhof Centro: “Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa”.

Detalojn, aliĝilon kaj la programon vi trovos ĉe nia retejo:
https://espero.bialystok.pl/eo/22aj-bjalistokaj-zamenhof-tagoj/?v=9b7d173b068d

Jeanne Grimaud

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/12/polujo-4

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Denove Zamenhof-Tagoj en Bjalistoko appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-04 10:29

Esperanta Retradio

Kiel embrioj povas ennestiĝi

Nova studaĵo unuafoje montras kio okazas baldaŭ post la fekundiĝo de ovoĉelo: Certaj molekuloj prizorgas ke la ĉeloj ĝuste organiziĝas kaj ke unu flanko de la fruaj embrioj fariĝas "gluema". Tio ebligas la ennestiĝon en la uteron - jen ekkonoj kiuj povus ankaŭ plibonigi la ŝancojn pri sukceso de artefaritaj fekundigoj.

Kiam homo generiĝas, tiam spermio fekundigas ovoĉelon. Dum la sekvaj tagoj kreskas tiam en la korpo de la virino la tiel nomata blastocisto, kiu konsistas el 200 ĝis 300 ĉeloj. Kelkajn tagojn poste tiu ĝermoveziko ennestiĝas en la muka haŭto de la utero. Esploristoj de la aŭstra akademio de sciencoj sukcesis modeligi tiun procedon en Petri-plado per praĉeloj kaj prilumigi ĝin pli detale. Ĉe tio ili malkovris en la interno de la blastocisto molekulojn kiuj estas decidaj por la komenciĝo de gravedeco. Tiujn esplorrezultojn la sciencistoj ĵus publikigis en faka magazino.

La esploristoj sukcesis jam antaŭ kelkaj jaroj modeligi la unuajn stadiojn de homa ekesto en la Petri-plado. "Ni havas hodiaŭ fidindan modelon de la frua homa embrio", diras la studestro. La blastocisto formiĝas en la ĝusta sinsekvo kaj je ĝusta rapideco, li daŭrigas. En tiu modelo en la Petri-plado la esploristoj nun povas ankaŭ montri la alfiksiĝon de la frua embrio al la ĉeloj de la muka haŭto de la utero kaj ili povas analizi kio kaŭzas la ennestiĝon de la embrio.

"Ni stimulis tiujn ĉelojn de la endometrio per gravedecaj hormonoj kaj sekve okazis ĉe 50 procentoj de la blastocistoj kontakto kun ĉeloj de la muka haŭto de la utero", diras la studestro, kaj li aldonas ke tio okazas ankaŭ ĉe naturaj fekundiĝoj nur je 50 procentoj. Ĉe tio la esploristoj identigis molekulojn en la interno de la blastocisto kiuj prizorgas ke ĉeloj unuflanke ĝuste ordiĝas kaj aliflanke fariĝas gluemaj nur je unu flanko kaj sekve algluiĝas.

Tiun fenomenon la esploristoj observis kiam ili filmis tiun unuan kontakton inter blastocisto kaj muka haŭto de la utero - la fruaj embrioj ĉiam orientiĝis al la sama flanko kiu sekve elformis tiujn gluemajn ĉelojn. Ĉirkaŭ 50 molekulojn identigis la sciencistoj. Ili estu testataj dum la venontaj du jaroj en belgaj klinikoj kiuj specialiĝas pri artefarita fekundigo.

"Ĉar tio estas unu el la grandaj problemoj de la artefarita fekundigo ke la fekundigitaj ovoĉeloj en la Petri-plado multe tro malofte fariĝas transmeteblaj embrioj", diras la studestro. Nuntempe nur 20 procentoj de la fekundigitaj ovoĉeloj post envitra fekundigo atingas staton en kiu la frua embrio povas esti transmetita al la utero de la virino.

Se oni identigas la decidajn molekulojn, la procentaĵo povas - kiel montrite en la modelo - esti plialtigita al 50 procentoj, esperas la molekul-biologoj. Se oni sukcesos identigi la precizajn molekulojn kiuj iniciatas tiun procezon de ennestiĝo kaj kiuj igas la embriojn gluemaj, tiam malpli da embrioj devus esti enmetitaj en la uteron kaj samtempe supozeble la hormonterapio kiujn la virinoj ricevas ĉirkaŭ tiu transdono, povus esti reduktita.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-04 07:00

2021-12-03

Neniam milito inter ni

Morto de Abdel Karim Al-Kabli, ikono de la muziko kaj de la sudana revolucio

REUTERS/Mohamed Nureldin Abdallah 03/12/2021 Pasintan ĵaŭdon, la ikono de la sudana muziko Abdel Karim al- Kabli mortis 89-jara en Usono post « longa malsano » , laŭ sia filo. Kantisto kaj legenda udludisto , li akompanis la historion kaj la revoluciojn...

de neniammilitointerni je 2021-12-03 20:46

Esperanta Kunfarejo

Filmisto de dokumenta filmo en Esperanto serĉas subtekstigantojn

La profesia filmisto-esperantisto Fabjo Montejro el Brazilo (fabjomontejro{ĉe}hotmail.com) petas (2016-07-26) al esperantistoj aldoni subtekstojn en aliaj lingvoj ol Esperanto, ĉar la filmo Trans la Florida Markolo estas sufiĉe interesa ankaŭ por ne-esperantistoj.

Kompare al multaj unulingvanoj, Esperantistoj estas ĉiuj almenaŭ dulingvanoj kaj iom pli akceptemaj al aliaj landoj, aliaj lingvoj, aliaj kulturoj. Esperanto peras por ni la eblon eniri en multe pli bonan komprenon ol se ni havus nur la hispanan aŭ nur la anglan. Se ni venus ĉi tie nur kun la angla lingvo, ĉiuj homoj devus paroli al ni el sento de masupereco. Se ni venas ĉi tien kun Esperanto, ni parolas egale el lingva vidpunkto, kaj tio helpas al ni senti la egalecon inter ni kiel homoj.  (Duncan Charters, en: Trans la Florida Markolo, jutuba videaĵo, la 26-an de julio 2016).

Jutuba ligilo al la invito fare de la filmisto

de Herman Dekeunink je 2021-12-03 15:50

La Balta Ondo

Jubileoj kaj memordatoj en decembro 2021

decembro

6. Antaŭ 25 jaroj mortis Willem Anthony Verloren van Themaat (1931-1959-1996), nederlanda matematikisto, natursciencisto, kaj esperantisto; sekretario de Esperantlingva Verkista Asocio (1990-96); aŭtoro de La akvariinfanoj (SF-romano, 1976), La vicordo de la frazelementoj en Esperanto (1973), Esperanto: Ideologio kaj Kulturo (1996); tradukinto de Tiele Parolis Zaratuŝtra de F. Nietzsche (el la germana, 1977), La Infana Raso de W. Auld (el Esperanto, 1982) kaj de pluraj Esperantaj poemoj en la nederlandlingva antologio Zeg, Luister Eens (1981); kompilinto kaj enretiginto de la bibliografio de la nacilingvaj tradukoj de Esperantaj literaturaĵoj.

8. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Petâr Todorov (Петър Тодоров, 1941-195?- ), bulgara inĝeniero pri energetiko kaj atomcentraloj, inventisto kaj esperantisto; prezidanto de Bulgara Esperanto-Asocio (1990-92, 1997-2010), komitatano (1969-2001) kaj estrarano (1980-86) de UEA respondeca pri faka apliko de Esperanto; redaktoro de pluraj eldonaĵoj; kunaŭtoro de Bulgara-Esperanta poŝvortaro (1992), kuntradukinto de Tango de G. Karaslavov (1988).

10. Antaŭ 10 jaroj mortis Vida Jerman (1939-1973-2011), kroata aktorino (30 filmoj en kelkaj lingvoj, 5 filmserioj, multaj teatraĵoj) kaj esperantistino; estrarano de Kroata Esperanto-Ligo, kunfondinto kaj direktoro de la teatra trupo Ponto (1997); ŝi prezentis recitalojn kaj rolis en spektakloj dum kelkaj dekoj de Esperantaj renkontiĝoj kaj kongresoj, inkluzive de dek unu UKoj (1986, 1987, 1990, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2021, 2002, 2004); laŭreato de diplomo de UEA pro elstara arta agado (2010).

14. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Simo Milojević (1936-1956- ), serba kulturaganto, ĵurnalisto kaj esperantisto, loĝinta en Nederlando ekde 1969 ĝis 2007; unu el la plej gravaj movadorganizantoj en la lasta triono de la 20a jarcento, sekretario de Jugoslavia Esperanto-Ligo (1964-69), oficisto en la Centra Oficejo de UEA (CO, 1974-2002), interalie, kiel vicdirektoro de CO (1974-80) kaj ĝenerala direktoro de UEA (1983-95); redaktoro de Jugoslavia Esperantisto (1963), La Suda Stelo (1964, 1967-69), Kontakto (1970-74) kaj Esperanto (1974-84), aŭtoro de multaj artikoloj, redaktinto de pluraj libroj eldonitaj de UEA; membro de la Akademio de Esperanto (1989-98); laŭreato de la premio Deguĉi (2006), honora membro de UEA (2008).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 202.

15. Tago de la Esperanta Libro, festata je la naskiĝdatreveno de Lazarj Markoviĉ “Ludoviko” Zamenhof (Заменгоф, 1859-1917), iniciatoro de Esperanto.

15. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Hans Jakob (1891-1905-1967), germana librotenisto kaj esperantisto, svislanda civitano; dum 1912-34 oficisto en CO de UEA en Svislando en diversaj oficoj, direktoro de UEA (1920-34), redaktoro de la Jarlibro de UEA (1922-34); en 1934 forlasis la aktivadon en UEA proteste kontraŭ la nereelekto de E. Privat en la komitaton de UEA, sed post la skismo de UEA (1936) revenis kiel administranto de UEA en Ĝenevo; estrarano de la “Ĝeneva” UEA (1939-47) kaj de la reunuigita UEA (1947-55), komitatano de la reunuigita UEA (1947-61); redaktoro de Esperanto (1936-55), aŭtoro de multaj artikoloj kaj de la libroj Universala Esperanto-Asocio 1908-1933: Historia skizo (1934) kaj Servisto de l’ ideo: 50 jaroj ĉe Universala Esperanto-Asocio, 1908-1958 (finverkita en 1958, eldonita en 1995).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 141-142.

16. Antaŭ 5 jaroj mortis Nicolina Gabrielli (1920-1955-2016), itala ĵurnalistino, verkistino, eldonistino kaj esperantistino konata en Esperanto kiel Lina Gabrielli kaj Lina Trenner Gabrielli; aŭtorino de sep beletraj libroj en Esperanto: La kombilo (1962), Bill kaj Lazuraj Okuloj: aŭ du kuleretoj da ĉielo (Kun A. Goldoni, 1964), Karnavalo (1973), Ni devas vivi (Kun K. Walraamoen, 1974), La ĝardeno de la urbestro (1978), Vivendo (1979), Nuancoj (Kun K. Szczurek, 1980) kaj de kvin tradukoj. Ŝi eldonis, plejparte kun la eldonmarko Plejado, kvardekon da libroj, inter kiuj, krom ŝiaj propraj verkoj, estis la kvarvoluma preskaŭ milpaĝa antologio Tra la parko de la franca poezio, kiun kompilis, tradukis kaj komentis G. Waringhien; honora membro de UEA (2001).
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 99-100.

19. Antaŭ 25 jaroj mortis Adomas Vaitilavičius (1915-1929-1996), litova sovetunia medicinisto kaj esperantisto; estrarano de Asocio de Sovetiaj Esperantistoj (ASE, 1979-89), vicprezidanto de Litovia filio de ASE (1979-89), vicprezidanto de Litova Esperanto-Asocio (1989-96); redaktoro de Litova Stelo (1991-94), redakciano de la almanako Horizonto de Soveta Litovio (dek kajeroj, 1970-87), redaktoro de pluraj kolektoj de kontribuaĵoj al la literatura konkurso Muzo, kiun li mem organizis, aŭtoro de multaj primovadaj, fakaj kaj esperantologiaj artikoloj kaj de du lernolibroj (Esperanto kalbos vadovėlis (1995), Tarptautinė esperanto kalba (posteume, 2005); tradukinto de El la urbo A al la urbo B de V. Zaikauskas (bralje, 1986) kaj Koko kantisto kokerikisto de P. Cvirka (1987).

20. Antaŭ 30 jaroj mortis Gaston Waringhien (varengjen, 1901-1916-1991), franca filologo, instruisto, tradukisto kaj esperantisto; membro de la Lingva Komitato (1926-48) kaj AdE (1937-91), direktoro de la sekcio por la Ĝenerala Vortaro (1951-65), prezidanto de AdE (1963-79); fondinto (1934) kaj direktoro (1934-63) de Franca Esperanto-Instituto; la sola redaktoro de La Nica Literatura Revuo (1955-62). Li estas ofte konsiderata kiel la ĉefa Esperanto-intelektulo pro sia elstara kontribuo al pluraj sferoj:
Esperantologio: kunaŭtoro de Plena Vortaro de Esperanto (1930); aŭtoro kaj redaktoro de Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (1970) kiu dum pli ol 50 jaroj restas la ĉefa Esperanto-vortaro; aŭtoro de Grand dictionnaire espéranto-français (1957); kunaŭtoro (kun K. Kalocsay) de Plena Gramatiko de Esperanto (1935), kiun li post la morto de K. Kalocsay reviziis kaj kompletigis kun la titolo Plena Analiza Gramatiko de Esperanto (1980);
Zamenhofologio: editoro de la duvoluma kolekto Leteroj de L.-L. Zamenhof (1948) kun pli ol 200 antaŭe nekonitaj leteroj kaj de Lingvaj respondoj (1962), aŭtoro de pluraj artikoloj pri Zamenhof, aperintaj ankaŭ en la dua kaj kvara volumoj de liaj eseoj.
Esearoj: 1. Beletro (1956, la 2a eld., ampleksigita aperis en 1987 kiel Beletro, sed ne el katedro), 2. Lingvo kaj vivo: Esperantologiaj eseoj (1959), 3. Ni kaj ĝi: Pri religio kaj arto (1972), 4. 1887 kaj la sekvo… (1980), 5. Kaj la ceter’ – nur literaturo (1983).
Beletro: du originalaj poemaroj aperintaj pseŭdonime (Duonvoĉe de G. E. Maura, 1938; plejparto de Libro de Amo de G. P. Peneter, kunlabore kun K. Kalocsay, 1965), tradukinto de pluraj verkoj, inkluzive de la kvarvoluma kolekto Tra la parko de la franca poezio (1977-84), La floroj de l’ malbono (Ch. Baudelaire, 1957), Kantoj kaj romancoj de H. Heine (kun K. Kalocsay, 1969), La robaioj de Kajjam (1984), kaj la tri unuaj tagoj de Dekamerono de G. Boccaccio (kun P. Martinelli, aperis en 1995) k. a.
Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 295-297.

26. Antaŭ 70 jaroj naskiĝis Dmitrij Aleksandroviĉ Perevalov (Дмитрий Перевалов, 1951-1976-2003), sovetunia kaj ruslanda ĵurnalisto, redaktoro kaj esperantisto; prezidanto de Moskva Internacia Esperanto-Klubo, estrarano de ASE (1979-89), gvidanto de la komisionoj de ASE pri internaciaj rilatoj (1979-80) kaj pri informado kaj gazetaro (1983-86), prezidiano de ASE (1983-89), estrarano de SEU (1989-?), prezidanto de Sovetia sekcio de MEM (1986-89); redaktinto de Esperantaj tradukoj de kelkaj politikaj broŝuroj (Andropov, Ĉernenko, Gorbaĉov) eldonitaj de APN en la lastaj sovetuniaj jaroj kaj de kelkaj libroj de la eldonejoj Progreso kaj Impeto, kiujn li kunfondis.

Aleksander Korĵenkov

Ĝi estas artikolo el la decembra (vintra) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №4 (310).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/12/decembro-9

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Jubileoj kaj memordatoj en decembro 2021 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-03 12:17

Esperanta Retradio

"Capoeira", la brazila lukto-danco

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo Sergio Viana el Brazilo
En novembro 2014, UNESKO deklaris, ke ´capoeira´ (permesu, ke mi Esperantigu ĝin per ´kapoejro´) estas Nemateria Kultur-Riĉaĵo de la Homaro. En la jaro 2008, Brazila Instituto de Historiaj kaj Artaj Riĉaĵoj jam konsideris ĝin nemateria brazila riĉaĵo. Tiuj rekonoj estas gravaj, ĉar ili iomete mildigas la grandan ŝuldon, kiun la brazila nacio havas koncerne la afrikanojn, kiuj estis sklavigitaj ĉi tie, dum longa tempo.

´Kapoejro´ estas tipe brazila miksaĵo de ludo, danco, lukto, sporto, muziko kaj kanto, praktikata en rondoj, plej ofte surstrate, en placoj kaj aliaj publikaj lokoj. Ĝin kreis sklavoj alportitaj precipe el Kongolando kaj Angolo, kiel manieron sin defendi kaj samtempe konservi siajn tradiciojn per amuziĝo. Malgraŭ tia amuza aspekto, la ´kapoejristojn´ oni ĝenerale timis, pro la atakpotenco de ilia lukto, kaj pro la ebleco, ke ili povus organizi ribelon en la lando. Tiu ribelo tamen neniam okazis, krom en iuj limigitaj lokoj. Sekve, la registaro severe diskriminaciis tiun praktikadon, eĉ malpermesis ĝin kaj persekutis la praktikantojn. Ĝis la komenco de la 20-a jarcento, ´kapoejristoj´estis konsiderataj preskaŭ kiel banditoj, kvankam fakte ili estis simplaj laboristoj. Iom post iom, ekde la 20-a jarcento, ankaŭ blankuloj, mestizoj kaj eĉ elituloj aliĝis al la praktikado de ´kapoejro´, malgraŭ la socia malaprobo. En la milito kontraŭ Paragvajo, en la 19-a jarcento, ´kapoejristoj´ famiĝis pro sia batalkompetenteco.
   
En la komenco de la 20-a jarcento, ekaperis artikoloj en la gazetaro, verkitaj de intelektuloj, kiuj defendis tiun brazilan tradicion kaj proponis instruadon en lernejoj – sensukcese. Pasis jaroj, ĝis alvenis la rekono pri ĝia kultursignifo. La samo okazis preskaŭ samtempe rilate la brazilan sambon, kiu suferis ankaŭ longan diskriminaciadon.
   
Nuntempe, ´kapoejro´ estas amase instruata en sportejoj, lernejoj kaj kulturcentroj en Brazilo. Ĝi enhavas striktan etikan kodon de respekto, disciplino kaj amikeco inter la praktikantoj. Laŭ la progreso de la lernantoj, ili ricevas la rajton surporti kolorajn ŝnurzonojn, kiuj montras la gradon de lerteco. La majstroj surportas nigran ŝnurzonon. Dum la luktado-dancado, ne estas permesate tuŝi la kontraŭanton; male, unu helpas la alian, faciligante liajn movojn kaj salutante lin ĉe la komenco kaj fino. La praktikantoj helpas ankaŭ en la kantado, tamburado kaj ludado de ´berimbau´, la tradicia unudrata muzikilo.


Kiel korpekzerco, ´kapoejro´ eksterordinare elvolvas forton, ekvilibron kaj flekseblecon, en etoso de amikeco, kunlaboro kaj plezuro. Nuntempe, oni konsideras la eblecon enkonduki ĝin kiel olimpikan sporton.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-03 07:00

KARAPACO-PANORAMO

Fratoj Grimm: Infanoj en malsatmizero (fabelotraduko laŭ Reclam-aldono 24)



Fratoj Grimm
Infanoj en malsatmizero



Kaptiĝis iam patrino kun siaj du filinoj en tia povreco, ke ili havis plu eĉ ne iometon da pano, kiun ili povus meti en la buŝojn. Kiam la malsato fariĝis tiel granda, ke la patrino tute malesperiĝis, ŝi diris al la pli maljuna filino: „Mi devos mortigi vin, por ke ni havu ion por manĝi.“

La filino respondis: „Aĥ, kara patrino, indulgu min, mi foriros kaj rigardos, ĉu mi ricevos iom por manĝi, sen almozpetado.“

Ŝi foriris, revenis kaj kunprenis pecon da pano, kiun ili manĝis kune. Sed ĝi estis tro malgranda por povi satigi ilin.

Poste la patrino diris al la alia filino: „Sekve tion devos morti vi.“

Ŝi respondis: „Aĥ, kara patrino, indulgu min, mi foriros kaj senrimarkate havigos iom da manĝo ĉe aliaj.“

Ŝi do foriris, revenis kaj kunprenis du pecojn da pano, kiujn ili manĝis kune, sed ĝi tute ne sufiĉis por satigi ilin.

Tial la patrino post kelkaj horoj denove parolis al ili: „Vi devos tamen morti, ĉar aliokaze mi mizere mortos pro malsato.“

Ili respondis: „Kara patrino, ni sternos nin kaj dormos kaj ne plu ekstaros, ĝis kiam venos la Lasta Juĝo.“

Ili do sternis sin kaj dormis profundan dormon, el kiu neniu povis veki ilin. Sed la patrino malaperis iel, kaj neniu homo scias, kie ŝi restis.



Fonto: Jakobo kaj Vilhelmo Grimm: Infan-kaj domfabeloj,
eldonejo Reclam, aldono 24, „Die Kinder in Hungersnot“

tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser
lingve kontrolis Vladimir Türk 


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2021-12-03 00:03

2021-12-02

La Balta Ondo

La fera birdo: nova novelaro de Julian Modest

La fera birdoJulian Modest. La fera birdo: Novelaro. [Antverpeno]: Eldonejo Libera, 2021. 99 paĝoj.
La fera birdo estas la plej nova novelaro de Julian Modest – unu el la plej talentaj nuntempaj bulgaraj kaj Esperantaj verkistoj. Ĉiu lia rakonto estas metaforo, kiu impresas per perfekta lingvo, eleganta stilo kaj filozofia sugesto. Modest spertas vidi kaj bilde priskribi ordinarajn heroojn kaj okazintaĵojn, kiuj igas nin mediti pri la senco de la vivo, pri la homa ekzisto, pri la ĝojoj kaj ĉagrenoj, kiuj akompanas nin.

Prezo: 8 eŭroj (papera libro), 4 eŭroj (bitlibro).

Mendu la libron Mirakla fabelo ĉe la eldonejo Libera.
http://eldonejolibera.be/
https://www.facebook.com/Eldonejo-Libera-167436763613324

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/12/modest-13

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post La fera birdo: nova novelaro de Julian Modest appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-02 21:30

Neniam milito inter ni

Preskaŭ 183 milionoj da personoj bezonos urĝan helpon de Unuiĝintaj Nacioj. Tio estas rekordo

AP - Petros Giannakouris 02/12/2021 La Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Kunordigo de Homaj Aferoj ( OUNKHA ) publikigis, ĵaŭdon la 2an de decembro, sian raporton pri la humanitaraj bezonoj en la mondo por 2022. Pro la humanitaraj krizoj en Afganio, Sirio,...

de neniammilitointerni je 2021-12-02 21:02

Revuo Esperanto

Speciala oferto


Okaze de la naskiĝmonato de L.L. Zamenhof (1859), ni ekskursu en lia devenurbo per belaj desegnaĵoj de Henryk Wilk: Bjalistoko, la urbo de Zamenhof. Aĉetu dum la tuta decembro la desegnokolekton kun triona rabato sendepende de la mendata kvanto:
https://katalogo.uea.org/?inf=3034

de Redakcio je 2021-12-02 20:43

Global Voices

Demokratiigo en Sud-Koreio kaj la heredaĵo de la ribelo en Kŭangĵuo

Enrigardo en la demokratian transiron kaj politikan historion de Sud-Koreio

Chan-ho Kim ĉe la kvara Internacia Konferenco pri Ŝtata Perforto kaj Traŭmato en 2016, organizita de la Kŭangĵua Traŭmata Centro. Uzita kun permeso.

Ĉiuj ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la angla, krom tiuj markitaj per [eo] — en Esperanto.

Sud-Koreio [eo] estas konata tutmonde pro siaj kreemaj entreprenoj, altteknologiaj varomarkoj kaj kompreneble pro Hallyu Wave [korea ondo, ndlr.] — la korea kultura fenomeno, kiu ekspluatas ciferecan enhavon, muzikon, filman industrion kaj lingvon. Sed malpli konata estas la impresa heredaĵo de Sud-Koreio kiel demokratia nacio.

En 1988 Sud-Koreio sukcese transiris de aŭtoritata militista ŝtato (1948–1987) al liberala demokratia civila ŝtato. Dum serio da retpoŝtaj interŝanĝoj, Juke Carolina Rumuat, aŭtoro de Global Voices (GV), intervjuis Chan-ho Kim (CHK), programan manaĝeron pri internaciaj rilatoj en la Fondumo Korea Demokratio (FKD) en Seulo, pri la sudkorea demokratia transiro.

Establita en 2001, FKD celas fortigi la korean demokration per la konservado de la nacia historio de demokratia transiro, edukado kaj internaciaj interŝanĝoj. Unu el ĝiaj projektoj estas la Seula Demokratia Forumo, kiu okazis en majo 2021 kaj kies temo estis la roloj de junularo kaj virinoj en internacia kunlaboro por demokratio.

GV: Saluton Chan-ho Kim! Ĉu vi povus prezenti vin al niaj legantoj?

CHK: My name is Chan-ho Kim, I am the acting Director of International Relations at the Korean Democracy Forum. Prior to KDF, I worked for the May 18 Memorial Foundation for about 20 years. My main responsibility is to promote the May 18th Democracy Movement and develop networks and alliance with Asian civil society activists and human rights defenders in national and international events.

I became interested in social movements since I was a highschool student in 1988 when a pro-democracy movement took place in South Korea.

After graduating high school, I moved out of Seoul and attended Gwangju University in Gwangju (Hangul: 광주시). It’s not a prestigious university but the city itself was known as the center of a known pro-democracy movement known as  the Gwangju Uprising in 1980.

After completing the mandatory military inscription, I embarked abroad.  I went to Norway as an exchange student for a program called the International Culture Youth Exchange to learn Norwegian language and culture at the Folk School. Norway has a huge impact to me and my later life as my experience in the country had broadened my views on democracy and human rights.

CHK: Mi nomiĝas Chan-ho Kim. Mi estas plenuma direktoro pri internaciaj rilatoj de la Korea Demokratia Forumo. Antaŭ ol eklabori en FKD mi laboris en la Memora Fondaĵo de la 18-a de Majo dum preskaŭ 20 jaroj. Mia ĉefa respondeco estas promocii la Demokratian Movadon de la 18-a de Majo kaj evoluigi ligojn kaj aliancojn kun aktivuloj de la azia civila socio kaj defendantoj de homaj rajtoj en naciaj kaj internaciaj eventoj.

Mi ekinteresiĝis pri sociaj movadoj dum mi estis altlerneja studento en 1988, kiam pordemokratia movado okazis en Sud-Koreio.

Post fini altlernejon mi forlasis Seulon kaj bakalaŭriĝis ĉe la Universitato de Kŭangĵuo (Hangul: [eo] 광주시). Tio ne estas prestiĝa universitato, sed la urbo mem famas kiel la centro de pordemokratia movado konata kiel la Ribelo de Kŭangĵuo de 1980.

Post fini la devigan militservon mi vojaĝis eksterlanden. Mi iris al Norvegio kadre de programo de studenta interŝanĝo nomita International Culture Youth Exchange (Internacia Kultura Junulara Interŝanĝo) por lerni la norvegajn lingvon kaj kulturon ĉe Folk School (Popola Lernejo). Norvegio grave influis min kaj mian postan vivon, ĉar miaj spertoj en la lando vastigis mian rigardon al demokratio kaj homaj rajtoj.

La urbo Kŭangĵuo [koree 광주광역시, ndlr.] estis la centro de sudkoreaj demokratiigaj movadoj en la 1980-aj. La 18-an de majo 1980 en la urbo okazis serio da surstrataj protestoj kaj la militista registaro deplojis trupojn, kiuj mortigis almenaŭ 196 homojn. Dum multaj jaroj la eventoj estis strikte cenzurataj. Kvankam la ribelo estis apenaŭ menciata en lernolibroj de la monda historio, la ribelo de Kŭangĵuo inspiris rezistajn movadojn eksterlande kontraŭ aŭtoritataj reĝimoj en diversaj partoj de Azio, inkluzive Honkongon.

GV: Ĉu vi povus rakonti pli pri viaj personaj spertoj rilate la korean demokratiigon?

CHK: I grew up in Seoul, which is about 166 miles away from Gwangju. I attended Gwangju University in 1980s. The government had strict anti-communist policies, at the time, the majority population preferred not to doubt or question, including myself. The (popular) struggle against the government violent repressions were not intense at the beginning.

Things started on the streets, and later on spread in the form of pamphlets and tracts. Neighbors in big cities, including Seoul, began to whisper as we received anonymous tracts in our mailboxes with pictures of May 18th Democracy Movement. It was a complicated and bloody process (for the nation), but eventually it ended authoritarian military regime South Korea and we transitioned into a democratic state. During the regime, state violence was on plain sights and such history shouldn’t be repeated in the future.

I consider studying in Gwangju as part of my destiny as it path my way to the May 18th Memorial Foundation, where I learned how May 18th demonstrators lived difficult lives as survivors of extreme state violence. I had the opportunity to listen to the stories of those survivors. Many students, workers and democratization movement activists were illegally arrested and tortured during my university years.

The May 18th Uprising was a cornerstone for civilians to set themselves free from being subjugated to political power. Since then, the struggle continues by commemorating the truth about the Democratic Uprising that began since 1980. Thanks to this pivot in South Korean history, this collective history that we went through, South Korea now has the direct presidential election system.

CHK: Mi kreskis en Seulo, kiu situas nur 166 mejlojn for de Kŭangĵuo. Mi frekventis la Universitaton de Kŭangĵuo en la 1980-aj. La registaro tiutempe sekvis striktan kontraŭkomunistan politikon, la plejparto de loĝantaro preferis nek dubi kaj nek demandi, inkluzive min mem. La (popola) lukto kontraŭ la registaraj perfortaj reprezalioj ne estis intensa komence.

Ĉio komenciĝis surstrate kaj poste disvastiĝis forme de pamfletoj kaj broŝuroj. Najbaroj en grandaj urboj, inkluzive Seulon, komencis susure interparoli post kiam ni ricevis anonimajn broŝurojn en niaj leterkestoj kun bildoj de la Demokratia Movado de la 18-a de Majo. Tio estis komplika kaj sanga procezo (por la nacio), sed efektive tio finis aŭtoritatan militistan reĝimon en Sud-Koreio kaj ni transiris al demokratia ŝtato. Dum la reĝimo, ŝtata perforto estis videbla por ĉiuj kaj tia historio ne devas ripetiĝi estonte.

Mi konsideras studadon en Kŭangĵuo kiel parton de mia destino, ĉar tio pavimis mian vojon al la Memora Fondumo de la 18-a de Majo, kie mi eksciis kiel la manifestaciantoj de la 18-a de majo travivis komplikajn vivojn kiel suferintoj de ekstrema ŝtata perforto. Mi havis la eblecon aŭskulti la historiojn de tiuj suferintoj. Multaj studentoj, laboristoj kaj aktivuloj de la demokratiiga movado estis kontraŭleĝe arestitaj kaj torturitaj dum miaj universitataj jaroj.

La ribelo de la 18-a de majo estis angulŝtono por civiluloj, liberigintaj sin mem de subiĝo al politika povo. Ekde tiam la lukto daŭras per memorigado de la vero pri la Demokratia Ribelo kiu komenciĝis en 1980. Danke al tiu turno en la sudkorea historio, la kolektiva historio tra kiu ni pasas, Sud-Koreio nun havas sistemon de rekta elektado de la prezidento.

GV: Lastjare komento afiŝita en Foreign Policy [eo] diris ke la sudkorea sukceso en kontraŭstaro al la pandemio de KOVIM-19 estis damaĝita de politika kaj religia konservativismoj. Ĉu la tutmonda pandemio influas la praktikon de demokratio kaj homaj rajtoj en Sud-Koreio?

CHK: The COVID-19 pandemic does curtail freedom of movements, just like what has happened in other countries. The global pandemic impacted South Koreans economically and socially. For example, foreign migrant workers are in the blind spot during mandatory quarantine, and irregular workers in South Korea are suffering from fatal health risks in a difficult working environment and are losing their jobs.

We also noted that the Korean government has enacted related laws to crack down on people who spread fake news through YouTube due to the coronavirus since last year. Conservatism remains an issue here. For instance, thousands of far-right conservative groups held mass protests demanding the release of former President Park Geun-hye and demanded the resignation of the current government. Some far-right YouTubers are under investigation by the police for spreading anti vaccine narratives.

CHK: La pandemio de KOVIM-19 reduktas veturliberecon, same kiel tio okazis en aliaj landoj. La tutmonda pandemio influas sudkoreojn ekonomie kaj socie. Ekzemple eksterlandaj laboristoj troviĝas en la blinda zono dum deviga kvaranteno kaj neoficialaj laboristoj en Sud-Koreio suferas fatalajn sanriskojn en malfacila labormedio kaj perdas siajn laborpostenojn.

Ni ankaŭ rimarkis ke la korea registaro enkondukis lastjare respektivajn leĝojn direktitajn kontraŭ homoj, kiuj disvastigas falsajn novaĵojn per Jutubo pri la kronviruso. Ekzemple miloj da ekstremdekstraj konservativismaj grupoj aranĝis amasajn protestojn, postulante la liberigon de eksa prezidento Park Geun-hye, kaj postulis la demision de la aktuala registaro. Iuj ekstremdekstraj jutubistoj estas enketataj de polico pro disvastigo de kontraŭvakcinaj rakontoj.

Eksa prezidento Park Geun-hye estis elpostenigita pro misuzado de povo kaj korupto en 2017. Pli frue ĉi-jare la supera kortumo de la lando rifuzis ŝian apelacion kaj lasis valida verdikton pri 20-jara malliberigo. Konservativismaj kristanaj grupoj ofte estas rigardataj kiel aliancanoj de sudkoreaj ekstremdekstraj konservativuloj kaj estas ofte kritikaj rilate al la aktuala registaro de la prezidento Moon Jae-in.

GV: Ĉu vi povus doni pli da informoj pri la fono de kreskanta konservativismo en Sud-Koreio?

CHK: You should know is that there's a serious divide between the conservatives and those who are striving for peaceful coexistence through dialogue with North Korea. The latter is striving to give up the outdated ideological framework that sees the existence of North Korea as a mere threat to the country.

Luckily, the youth participation and engagement in politics are promising. We're expecting to see less ideological and more inclusiveness in politics thanks to the youth. Lastly, I see that South Korean political system is gradually developing and the general public are embracing institutionalized democratic practices.

CHK: Vi devas scii ke ekzistas serioza divido inter la konservativuloj kaj tiuj kiuj strebas al paca kunekzistado per dialogo kun Nord-Koreio [eo]. La lastaj klopodas fini arkaiĝintan ideologian kadron kiu rigardas la ekzistadon de Nord-Koreio nur kiel minacon al la lando.

Feliĉe la partopreno kaj engaĝiĝo de la junularo en politiko estas promesplena. Ni esperas vidi malpli da ideologio kaj pli da inkluziveco en politiko danke al la junularo. Lastatempe mi vidas ke la sudkorea politika sistemo laŭgrade evoluas kaj la ĝenerala publiko akceptas instituciigitajn demokratiajn praktikojn.

La Korea Duoninsulo [eo] estis origine hejmo de unusola nacio, aneksita de Japanio en 1910. Ĉe la fino de la Dua mondmilito en 1945, la lando estis dividita je Nord-Koreio sub la regado de Kim Il-sung, subtenita de Sovetunio, kaj Sud-Koreio, subtenita de Usono. Nord-Koreio akceptis sovetian modelon de politika diktaturo kaj ekonomia kolektivismo, dum Sud-Koreio vivis sub kontraŭkomunisma milita diktaturo ĝis 1987, kiam okazis la unua demokratia prezidenta baloto. Roh Tae-woo de la Demokratia Partio de Justeco gajnis la prezidentan postenon kaj finis la sudkorean militistan reĝimon per serio da politikaj kaj ekonomiaj reformoj.

La partoprenintoj de la Seula Demokratia Forumo en 2021, pozantaj solidare al la homoj de Mjanmao [eo]. Pro la tutmonda pandemio plejparto de la eventoj okazis rete, kun kelkaj sesioj okazintaj surloke en la sudkorea ĉefurbo. Foto de la Fondumo Korea Demokratio, uzita kun permeso.

de Stano BELOV je 2021-12-02 18:56

Rooppur: Eta Rusio en Bangladeŝo

“Rooppur aŭ Russpur? Kontrolu denove la aktualan neoficialan nomon”

A graphical depiction of the Rooppur Nuclear Power Plant being built in the Rooppur village in Pabna district of Bangladesh. Screenshot from YouTube video by Touch Your Mind channel. Fair Use.

Bildo de la Rooppura Nuklea Elektrostacio konstruota en vilaĝo Rooppur en Pabna distrikto en Bangladeŝo. Ekrankopio de YouTube-filmeto de la kanalo ‘Touch Your Mind’. Justa uzo.

Ĉiuj ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la angla, krom [eo] estas en Esperanto.

Rusoj sur stratoj, en restoracioj kaj aĉetcentroj, same kiel signoj skribitaj en la rusa apud la reklamaj tabulegoj en la bengala, ĉio ĉi starigas la demandon: “Kion komunan havas la kvieta vilaĝo en regiono Ishwardi (nomata Upazila) de la Pabna distrikto kun la plej granda lando de la mondo?”

La respondo estas ke la rusia Ŝtata Atomenergia Korporacio Rosatom [eo] konstruas ŝlosilan infrastrukturon por nuklea elektrostacio je 2,4 gigavatoj en Rooppur, inkluzive la instaladon de du nukleaj reaktoroj VVER-1200/523. Ekde 2016 la rapida evoluo de la projekto — kune kun la ĉeesto de kelkmil sciencistoj kaj teknikaj fakuloj, plejparte el Rusio — grandparte kaŭzis gravan transformiĝon de Rooppur:

Rezulte de tio la aspekto de la areo komplete ŝanĝiĝis. La pejzaĝo nun konsistas el altaj konstruaĵoj, novaj aĉetcentroj kaj lernejoj, mondnivelaj hoteloj, restoracioj kaj ripozejoj apud la rivero Padma. Lokaj butikposedantoj lernas la rusan por pli facile vendadi siajn produktojn al rusaj kunlaborantoj kaj signoj sur konstruaĵoj estas skribitaj en la angla kaj rusa. Rooppur transformiĝas je eta Rusio ene de Bangladeŝo.

La deveno de la nuklea stacio

Bangladeŝo bezonas solvon, kapablan kontentigi rapide kreskantan postuladon de energio, ligitan al ĝia Malneta Enlanda Produkto (MEP). En 2008 Ĉinio proponis financi projekton pri nuklea centralo, sed du jarojn poste Bangladeŝo subskribis tian kontrakton kun Rusio je valoro  de 12,65 miliardoj da usonaj dolaroj, el kiuj 90% estis pruntedonitaj de la rusia registaro por garantii produktadon de malmultekosta energio.

Rosatom financas kaj konstruas reaktorojn en multaj landoj por kreskigi geopolitikan influon de Rusio kaj generi financan profiton por la lando. Laŭ la interkonsento Rosatom konstruas sur areo je 429,78 hektaroj elektrostacion en Rooppur surbaze de modelo konstruado-posedado-operaciado; 40% de la laboroj jam estas finitaj.

Preparaj laboroj startis en 2016, la du elektrogeneratoraj blokoj devos ekfunkcii en 2023-2024. Rusio liveros nuklean fuelon por ilia funkciado. Ĝi konsentis ankaŭ trejni lokajn fakulojn kaj repreni nukleajn rubojn por posta pritraktado.

“Rooppur aŭ Russpur?”

La elektrostacia projekto radikale ŝanĝis la aspekton de etaj vilaĝoj kiel Rooppur, Sahapur kaj Notun Hat apud Ishwardi, pliboniginte la vivnivelon de la lokanoj.

Inter la unuaj ŝanĝoj, kiujn homoj rimarkis, estis 20-etaĝa apartamentaro en fora areo de Notun Hat, finita ĉirkaŭ 2018. Vojaĝblogantoj komencis veni al ĝi kaj kundividi siajn impresojn kiel tion montras tiu ĉi vlogo de Global Entertainment, publikigita en Jutubo en 2020:

Kulturoj iĝis tiom integritaj ke la demografio de la areo aspektas tute malsame. Proksimume 4000 dungitoj el Rusio, Barato, Ukrainio, Belorusio kaj aliaj eks-respublikoj de Sovetunio iĝis parto de la lokaj laborfortoj de la projekto. Pli ol 20 000 homoj laboras en la elekstrostacio kaj rilataj infrastrukturaj projektoj kaj estas pli ol 3000 ruslingvaj laboristoj, kies ĉeesto grave influis la lokan loĝantaron. Tiuj eksterlandaj laboristoj ofte rakontas pri sia vivo en Rooppur en sociaj amaskomunikiloj:

Verŝajne la plej rimarkinda el ili estas vlogo de Olga Tockaja Little Russia in Bangladesh, kiu estis prezentita en oktobro 2021 en raporto de BBC Bangla:

En la filmeto Tockaja rimarkigas ke aldone al la komercoj lokitaj proksime al areo kie loĝas eksterlandaj kunlaborantoj, multaj butikposedantoj en la apuda urbeto Ishwardi lernis la rusan lingvon por interagado, kio igis Ayesha Siddika komenti:

Tio estas la plej impresa filmeto, kiun mi iam ajn spektis. Mi amas tiun ĉi etan rusan urbon. Mi dezirus ke oni konstruus ankaŭ en Rusio tian bengalan urbeton. Konatigu al la rusoj la bengalajn lingvon kaj kulturon. ❤❤❤🇧🇩🇷🇺

Studento de la Universitato de Dako pepis en Twitter:

Ŝajnas ke mi povas nuligi mian vojaĝon al #Rusio estonte:)

Rusio estas ĉi tie, mia amiko, en Pabna, #Bangladeshhttps://t.co/Ka87Om3XQ8

— Esha (@esha2509) La 22-an de oktobro 2021

Anowar Nurul Islam skribis en sia blogo pri tiu ĉi interŝanĝo de lingvo kaj kulturo:

দেড় দুই বছরের ব্যবধানে বদলে গেছে অনেক কিছুই। সেখানে সেলুন থেকে সুপারশপ, ফলের দোকান কিংবা মাছ-মাংসের বাজার, সব সাইনবোর্ডেই আছে রাশিয়ান ভাষা। এমনকি আবাসিক এলাকা, রেস্টুরেন্ট কিংবা চায়ের আড্ডা সবখানে স্বতঃস্ফূর্ত উপস্থিতি রাশিয়ানদের। দোকানদারদের সাথে তারা যেমন কথা বলছেন বাংলায়, ঠিক তেমন‌ই অনেক দোকানদার‌ও এখন আয়ত্ত করেছেন রাশিয়ান ভাষা। স্থানীয়দের কেউ কেউ লিখতেও শিখেছেন রাশিয়ান ভাষা। তারই প্রমাণ হাতে লেখা কিছু সাইনবোর্ড।

Multo ŝanĝiĝis dum la du jaroj kaj duono. De lokaj butikoj ĝis supervendejoj aŭ aĉetcentroj, fruktovendejoj aŭ fiŝaj kaj viandaj merkatoj, plejparto el ili havas rusajn literojn sur la afiŝoj. Estas spontanea ĉeesto de rusoj en la restoracioj kaj tetrinkejoj en la loĝataj areoj. Estas ankaŭ kultura interŝanĝo okazanta kiam la eksterlandaj kunlaborantoj provas interagi kun la butikposedantoj en la bengala kaj multaj butikposedantoj lernas la rusan lingvon. Iuj el la lokanoj lernas ankaŭ skribi en la rusa. Pruvo de tio estas la manskribitaj afiŝoj.

A signboard in Russian in Ruppur, Ishwardi, Bangladesh. Screenshot via YouTube Video by Olgesh.in.Bangladesh. Fair use.

Afiŝo en la rusa en Rooppur, Ishwardi, Bangladeŝo. Ekrankopio el filmeto de Olgesh.in.Bangladesh ĉe Jutubo. Justa uzo.

Tio estas interŝanĝo, kiun rusiaj kunlaborantoj ĝojas partopreni. I. A. Tupilov, direktoro de la rusia Atomstroyexport (Atomkonstrueksporto) en Bangladeŝo, diris al The Daily Sun ke “la loĝantaro traktas rusiajn fakulojn sufiĉe bone”.

Malgraŭ komuna entuziasmo, certaj aferoj povas perdiĝi dum tradukado — inkluzive de la prononco de la urbonomo. En afiŝo de la fejsbuka paĝo de ROSATOM Suda Azio, Shoaib Nury sarkasme rimarkigis:

Rooppur or Russpur? Check again the current unofficial name. Russian expatriates gave the town a new name already. 🇧🇩❤🇷🇺

Rooppur aŭ Russpur? Kontrolu denove la aktualan neoficialan nomon. Rusaj kunlaborantoj jam donis al la urbeto novan nomon. 🇧🇩❤🇷🇺

Nature, kiel parto de la subtena sistemo por tiom granda projekto, okazas amasa infrastruktura evoluado en la ĉirkaŭaj areoj. Kelkaj aĉetcentroj, supervendejoj, ripozejoj, hospitaloj kaj altklasaj hoteloj estis konstruitaj en Pakshi, Sahapur, Rooppur kaj Ishwardi, ĉiuj celante kontentigon de la ĉiutagaj bezonoj de eksterlandanoj — kaj miloj da lokanoj, multaj el kiuj antaŭe estis senlaboruloj, trovis laboron en multaj el tiuj novaj komercoj. Nova fervojo 27 km longa, riverhaveno kaj 100 km longa pavimita vojo ankaŭ estis konstruitaj en Upazila.

Kiel diris Shaukat Akbar, projekta direktoro en la Rooppura Nuklea Elektrostacio:

কোনো ওয়ার্কার এখন সাইকেলে আসে না। অধিকাংশের এখন বাইক আছে। রাশিয়ানরা বলেছিল যেদিন প্রকল্পের কাজ শেষ হবে কতিপয় ওয়ার্কারের চার চাকার গাড়িই হবে। রূপপুর দেশের প্রথম পারমাণবিক বিদ্যুৎ কেন্দ্র। এই প্রকল্প ঘিরে আবর্তিত হচ্ছে বহু মানুষের জীবন জীবিকা। উন্নত হচ্ছে জন-জীবনের মান।

Plejparto de lokaj laboristoj ne plu venas al laboro bicikle. Ili transiris al motorcikloj. La rusoj diris ke kiam la projekto estos kompletigita, iuj kunlaborantoj povos havi proprajn aŭtojn. Rooppur estas la unua nuklea elektrostacio en la lando. Tiu projekto ŝanĝas la vivkvaliton de tiom multaj homoj. La vivkvalito pliboniĝas.

de Stano BELOV je 2021-12-02 17:33

La ignoritaj, nedezirindaj kaj forgesitaj

La Venkotago estas provo kapti kaj redirekti la publikan milittempan humoron.

Celebrado de Venkotago en Bakuo [eo]. Ekrankopio de videoraportaĵo de Azernews.

[La ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en Esperanto, krom [az] en la azera kaj [en] en la angla.]

Tiu ĉi artikolo de Bahruz Samadov estis origine publikigita ĉe OC Media [en]. Redaktita versio estas republikigata kadre de interkonsento pri interŝanĝo de enhavo.

Dum celebrado de la Venkotago la 8-an de novembro — nova ĉiujara festo dediĉita al la venko de Azerbajĝano en 2020 en la Dua milito en Montara Karabaĥo — homamaso en la centro de Bakuo estis filmita ĝoje krii dum ili bruligis armenajn flagojn. La amasiĝo de tiom granda kaj brua grupo en la centro de la ĉefurbo estis preskaŭ neimagebla en la aŭtoritata Azerbajĝano — sed same kiel dum la milito, tiu ĉi formo de sinesprimo estis ne nur tolerata, sed eĉ kuraĝigata.

La kreado de la Venkotago kiel publika festo celis kapti kaj speguli la publikan humoron dum milittempo, kiam la tuta nacio estis intense politizita kontraŭ ekstera malamiko. Venkotago transformis tiun ĉi energion por celebri la venkon de Azerbajĝano en la milito. Dume rakontoj malkongruaj al la celebra humoro estas skrupule fortranĉataj.

Kaj kvankam la pozitiva rakonto ĉirkaŭ la Venkotago estas sukcesa en la dominanta publika diskurso, ĝi havas certajn limojn.

Malkonformaj, necelebraj rakontoj estas ligitaj al realaj elektantoj kaj angoroj, kiujn malfacilas forgesi. Kaj dum la registaro povas sukcese marĝenigi opozicion dum la festo, lastaj konfrontiĝoj inter Armenio kaj Azerbajĝano montras ke ĝi malpli kapablas uzi tiujn rakontojn por mobilizi la publikon por estonta milita konflikto.

Ignoritaj

La venko en la Dua milito en Montara Karabaĥo konfirmis jam popularan opinion laŭ kiu pacaj intertraktoj kun Armenio estas neadekvataj kaj ke la milito estis neevitebla. Kiel rezulto la milito ne estis neatendita, nek ĝiaj homaj kostoj estis speciale traŭmataj por plejparto de azeroj.

Ne devas surprizi ke la parencoj de pereintoj dum la milito restas plejparte nevideblaj ekde la fino de la milito. La ĉeesto de funebrantaj gepatroj, infanoj kaj geedzoj povus tro embarase kontrasti kun la ŝtate subtenata publika jubilado.

La malkontento de veteranoj, komuna al postmilitaj socioj, ankaŭ estas marĝenigita en la Venkotago-rakontoj. Tiuj ĉi homoj, abstrakte laŭdataj en kantoj, paroladoj kaj publikaj ceremonioj, ofte sentas sin persone ignoritaj kaj subaprezitaj [az] flanke de la ŝtato kaj socio. Efektive aperis abundo da videaĵoj [az], publikigitaj rete kaj plejparte kundividitaj de opoziciaj retpaĝoj, de veteranoj petantaj almozon kaj alian materialan helpon por balancigi sian buĝeton.

Unu videaĵo [az], kiu fulmrapide disvastiĝis ĉe TikTok dum la Venkotago, estas arketipa ekzemplo de tiu ĉi fenomeno. La videaĵo farita de preterpasanto montras veteranon en uniformo sidi en sia aŭto kaj diskuti kun policanoj kiuj postulas ke li forigu sian aŭton dum amasiĝintaj homoj observas tion.

Post vasta diskonigo de alia videaĵo, la Ŝtata Trafikpolico eĉ eldonis oficialan deklaron tiukaze, komentinte ke, dum ĝi “fieras pri niaj veteranoj”, per certa konduto “ili [la veteranoj] makulas tiun statuson”.

Nedezirindaj

Eĉ se la opozicio plu kritikas la postmilitan reguligon kiel “nekompletan venkon” pro deplojado de rusiaj pactrupoj en Montara Karabaĥo, por la ordinaraj homoj la Venkotago-rakontoj venkis. Por la publiko la milito finiĝis kaj justeco estas jam restarigita.

En la naciista prilumado de tiu ĉi venko mankas iuj ajn signoj de tio, ke la publiko deziras daŭrigon de militaj operacioj — malgraŭ la daŭra malamo rilate Armenion. Ĝuste pro tio la ferocaj konfrontiĝoj [en] ĉe la limo ne ricevis eĉ eron de la subteno kiu venis dum la antaŭjara milito. Anstataŭe la batalado kaŭzis malkomprenon kaj nur starigis novajn demandojn.

Dum la azerbajĝana registaro povas flirti kun sovaĝaj iredentismaj rakontoj, kiel postulado de Erevano aŭ minacado malfermi koridoron tra Suda Armenio perforte, tio trovas malmultan eĥon en la publiko.

Kaj pro tio la novaj konfrontiĝoj kiuj eksplodis nur unu semajnon post la Venkotago alfrontis ne patriotisman fervoron, sed anstataŭe abundon da voĉoj parolantaj kontraŭ la ebleco de milito. Malgraŭ la impresa kaj profunde sentoplena celebrado de la Venkotago, multaj en la publiko komprenas ke la ekonomio falas [az] sekvante la militon, kaj la instituciaj ŝanĝoj, pri kiuj esperis la civila socio, ne okazis.

Tio ne diras ke tiuj ĉi “kontraŭmilitaj humoroj” venas de iu nova amasa sento de humanismo aŭ empatio. Videaĵoj [en], en kiuj lastatempe kaptitaj armenaj soldatoj estas batataj kaj ofendataj, elvokis nur silenton de azerbajĝanaj “defendantoj de homaj rajtoj”. La azerbajĝana socio povas esti tedita de milito, sed armenoj restas la malamata “aliulo”.

Nepardonitaj

Escepte de la ŝtate aprobita amasa politiko de memorigado de la venko, Azerbajĝano eniris senprecedencan staton de malpolitizado.

Opoziciaj partioj, ne gravas kiom naciismaj ili povas esti, neniam estis pli malfortaj kaj malaktualaj. Ekzemple la daŭranta malsatstriko [en] de Saleh Rustamli, veterano de la Unua milito en Montara Karabaĥo, politika malliberulo kaj aktivulo de la opozicia Partio Popola Fronto (PPF), elvokis preskaŭ neniun publikan subtenon aŭ simpation.

Dume ĉiam pli kaj pli da opoziciuloj sin trovas malantaŭ kradoj. Komence de novembro Agil Humbatov, alia aktivulo de PPF, estis kondamnita al 10 jaroj da malliberigo [en, az, ru] pro dubindaj akuzoj pri armita atenco. Monaton pli frue Nijammed Ahmedov, alia membro de la partio kaj fervora subtenanto de ĝia gvidanto Ali Karimli, estis kondamnita [en, az, ru] al 13 jaroj pro akuzoj pri financado de terorismo.

Nuntempe la azerbajĝana registaro atingis novan nivelon de popola laŭleĝeco kaj povo — sed ĝi timas ke iutage tio povos ŝanĝiĝi.

Finfine la Venkotago-rakonto estas preskaŭ sufokiĝanta pro sia enorma disvastiĝo en la azerbajĝana socio, sed ĝi estas ankaŭ fragila. La milita perforto, kiu laŭaserte jam finiĝis, eksplodis tagojn post la festo. Multaj veteranoj, abstrakte aprezataj de la ŝtato, en realo bolas pro malkontento. La publiko, kontenta pri restarigo de nacia fiero sur la batalkampo, aspektas malvolonta oferi pli da sango.

de Stano BELOV je 2021-12-02 17:06

Esperanta Retradio

Mia kor-biblioteko

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Luiza Carol el Israelo
Kiam mi estis en la unua klaso de bazlernejo (en Bukareŝto, meze de la dudeka jarcento), nia instruistino priskribis al ni la legadon de beletraĵoj kiel la plej fascinan aventuron kiun ni baldaŭ komencos travivi. Ŝi diris, ke ni ŝategos grandan parton el niaj ontaj legaĵoj kaj dum la tuta vivo konservos en la menso rememoraĵojn pri la plej amataj libroj. Ŝi igis nin imagi, ke iom post iom en nian menson eniros pli kaj pli multaj karaj libroj, ĝis ĉiu el ni posedos sian propran mensan bibilotekon ene de si mem. Kaj tiu ĉi imaga biblioteko devos havi ekde komence kvar imagajn librobretarojn, kiujn indos larĝigi kiel eble pli egale. Tio signifas, ke estus domaĝe larĝigi nur unu librobretaron kaj neglekti la aliajn tri.

Mi aŭskultis atente. Mi imagis min havantan kvar malplenajn librobretarojn, kiuj atendas la librojn. Sed kiel mi ordigos tiujn imagajn librobretarojn?
            
La instruistino diris, ke indas distingi inter modernaj kaj malnovaj beletraĵoj. Por kompreni la malnovajn, necesas lerni pri la historio de la koncerna tempo, pri la pensmaniero de tiutempaj homoj, eksmodaj kutimoj ktp. Krome, indas distingi inter beletraĵoj verkitaj originale en la rumana (kiu estis la denaska lingvo de ĉiuj infanoj en nia klaso) kaj beletraĵoj tradukitaj en la rumanan, el diversaj lingvoj. Tiuj ĉi aludas al tradicioj kaj pensmanieroj de aliaj landoj. Ankaŭ la tradukaĵojn konsistigas ĉu  modernaj ĉu malnovaj verkoj. Kaj se ni dediĉos po unu librobretaron al ĉiu el tiuj kategorioj, ni havos entute kvar mensajn librobretarojn. Ŝi opiniis, ke homo kiu neglektus unu el tiuj librobretaroj ne kapablus sufiĉe bone ĝui la librojn apartenantajn al la aliaj tri, ĉar tia homo ne povus sufiĉe bone kompreni kaj kompari modernajn aŭ malmodernajn pensmanierojn sialandajn aŭ alilandajn…
            
Tiutempe, la senco de tiuj saĝaj vortoj ne estis tre klara por mi. Tamen mi klopodis rememori la konsilojn de la instruistino por realigi ilin kiel eble pli fidele en mia vivo, ĉar mi amegis ŝin kaj ĉiu vorto de ŝi dirita estis por mi grava kaj kara. Sed mi estis konfuzita, ĉar mi demandis min: “Ĉu libro publikita ĉi-jare jam fariĝos malnova beletraĵo venontjare? Ĉu mi devos ĉiujare translokigi librojn de unu librobretaro al alia? Tiukaze la bretaroj de la moderna literaturo malpleniĝos ĉiujare… Tiel neniam eblos realigi mian perfektan mensan bibliotekon…”
            
Fin-fine, mi aŭdacis paroli kun la instruistino pri mia maltrankvilo. Ŝi ridetis, sed ne primokis min. Ŝi eĉ ne miris, ke mi pensis pri ŝia metafora esprimo laŭ tiom naiva konkreta maniero. Ŝi respondis pacience, ke “moderna” estas la literaturo verkita proksimume post kiam miaj geavoj naskiĝis. Do, ĝia moderneco ne ŝanĝiĝos dum mia vivo. Ŝi klarigis al mi, ke ofte oni publikas originalajn aŭ tradukitajn librojn, kiuj estis verkitaj multajn jarojn antaŭe; do, por lokigi iun libron en la ĝustan mensan librobretaron, ne gravas kiam ĝi estis eldonita, sed kiam ĝi estis verkita…   
             
Pasis unu aŭ du jaroj. La franca, kiun mia patro instruis min ekde tre frue, fariĝis jam tre familiara lingvo por mi kaj mi jam legadis francajn porinfanajn revuojn kaj librojn. Mi komencis kompreni, ke neniu traduko povas esti 100 procente fidela al la originalo. Mi ŝatis fablojn kaj parkeris kelkajn fablojn de La Fontaine en la franca, sed kiam mi trovis ilin en rumana versio (brila versio, fare de la fama rumana poeto Tudor Arghezi), mi tuj rimarkis, ke versa traduko estas eĉ pli malfidela al la originalo ol laŭvorta traduko. Hazarde, en tiu ĉi specifa kazo ambaŭ versioj estis majstraj, kvankam ili malsimilis koncerne detalojn. Mi komprenis, ke la tradukitaj beletraĵoj havas sian propran literaturan valoron. Iom post iom, al miaj rumanlingvaj mensaj librobretaroj komencis aldoniĝi ankoraŭ kvar librobretaroj franclingvaj…
            
Pasis ankoraŭ kelka tempo. Kiam mi estis ĉirkaŭ 10 jaraĝa, mi komencis lerni aliajn etnajn lingvojn, kaj tiam okazis unu el la gravaj seniluziiĝoj de mia vivo: evidentiĝis ke mia kapablo lerni lingvojn estas tre modesta. La fakto ke mi tiom facile lernis la francan ne ŝuldiĝis al talento, sed al la fakto, ke mi eklernis ĝin ekde tre frua aĝo kaj tute nature. La sama facileco neniam plu okazis koncerne alian etnan lingvon, bedaŭrinde. Malgraŭ tio, dum mia tuta vivo mi ŝatis lerni lingvojn. Tamen, mi devis strebi multe por atingi eĉ la mezan aŭ almenaŭ la bazan nivelon en etnaj lingvoj. Relative fluan nivelon mi atingis nur en la franca (facile kaj nature), en la angla (malfacile, post ĉirkaŭ dek jaroj de pacienca strebado) kaj en Esperanto (facile, post ĉirkaŭ du jaroj de agrabla lernado). Nur pere de tiuj tri ne-denaskaj lingvoj mi sukcesis plenigi signifajn bretarojn, por aldoni ilin al mia mensa rumanlingva biblioteko. Aliajn etnajn lingvojn mi sukcesis lerni nur supraĵe. Tiujn mi akiris malrapide kaj malfacile sed forgesis rapide kaj facile. Tamen, antaŭ ol forgesi ilin, mi strebis aldoni por ĉiu el ili po unu breton aŭ breteton, sur kiun mi ame metis almenaŭ kelkajn versojn el iu poemo aŭ el iu kanto, kelkfoje nur kelkajn malnovajn proverbojn aŭ porinfanan folkloran versaĵeton. Tiamaniere, eĉ el la forgesitaj lingvoj restis karaj spuroj en mia animo. 
           
La metaforo pri la kvar-faka mensa biblioteko revenis ofte en miajn pensojn. Eĉ kiam mi sukcesis legi nur kelkajn paĝojn en iu lingvo, mi provis elekti la tekstojn tiel, ke ili estu laŭeble egale distribueblaj en kvar fakojn. Ĉi-rilate, mi havis interesan sperton koncerne la latinan. Mi estis supozinta, ke mi malkovros pere de ĝi nur antikvan literaturon, sed atendis min agrabla surprizo: mi trovis ankaŭ freŝverkitan poemaron fare de Traian Lăzărescu, rumana poeto kiu verkis (bele!) latinlingve kaj eĉ latinigis kelkajn modernajn rumanajn poemojn. 
            
La hebrea okupas tute apartan lokon en mia vivo. Mi malkovris ĝin je la aĝo de 33, kaj tio estis la komenco de mia longa kaj nereciprokita pasia amo por tiu lingvo. Por rakonti pri ĝi, mi bezonus verki kelkcentpaĝan aŭtobiografian romanon, sed tio estus terure enuige kaj por mi kaj por la leganto. Cetere, mi eĉ ne scias kiel finiĝus tia longa melodrameca romano, ĉar mi ankoraŭ strebas pliprofundigi mian malfacilan amrilaton kun la hebrea kaj intencas persisti tiudirekten ĝis la fino de mia vivo… Tial, mi legas ĉiutage po iom en la hebrea, malrapidege sed pacience enriĉigante ankaŭ pere de ĝi mian mensan bibliotekon.
            
Esperanton mi malkovris je la aĝo de 58. Ne nur la promeso pri facile lernebla lingvo allogis min; mi precipe scivolis pri la Esperanta literaturo. Min emociigis la ideo ke, por la unua fojo en mia vivo, mi konatiĝos kun literaturo kiu naskiĝis pli-malpli samtempe kun miaj geavoj! Do, en mia imaga mensa biblioteko, la originalaj Esperantaj beletraĵoj povus okupi nur la bretaron por modernaj libroj… Ekscitis min la perspektivo ekkoni literaturon, kies radikoj troviĝas en ĉiuj kulturaj tradicioj de la mondo. Tial mi demandis min ekde komence, kio diferencigas la originalajn Esperantajn beletraĵojn de la modernaj verkoj originale kreitaj en etnaj lingvoj kaj poste esperantigitaj…  Nun mi pensas, ke la muro kiu apartigas tiujn kategoriojn estas relative malcerta, des pli ke la aŭtoroj ofte esperantigas siajn proprajn alilingvajn verkojn. Mi kredas, ke la idealo de la Esperanta kulturo ne estas atingi homogenecon, sed realigi harmonion inter siaj plej diversaj aspektoj, danke al nia komuna strebo kompreni kaj alproprigi kiel eble pli multajn bonajn kaj belajn tradiciojn de la mondo. 
            
Preskaŭ sep jardekoj pasis de mia unua klaso de lernejo. Nun mia koro ne plu apartigas la legaĵojn tiom strikte. En mia mensa biblioteko akumuliĝis multaj libroj, sed samtempe kreskis la nombro de legaĵoj kiuj sinkis en la oceanon de forgeso. Kiam mi alfrontas seniluziiĝojn aŭ kiam mi travivas ĉu fizikajn ĉu animajn traŭmojn, en mian menson revenas kelkaj amataj homoj kaj libroj. Tiaj homoj kaj verkoj malmultas, sed ili estas tre gravaj por mi, ĉar miaj rememoroj pri ili helpas min konservi esperon, donas al mi forton kaj kuraĝon. La librojn kiuj plej multe kapablas helpi min anime, mi konsideras nun mia vera kor-biblioteko, kiu akompanos min ĝis la fino de mia vivo. Ĝin mi ne ordigas laŭ lingvoj, ĝenroj aŭ epokoj. 
            
Mia unua instruistino estis tre juna, kaj nia klaso estis la unua de ŝia kariero. Kompreneble, ŝi havis multajn centojn da junaj lernantoj dum sia vivo. Tio signifas, ke multajn kor-bibliotekojn ŝi fondis ene de junaj animoj …
=======

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-02 07:00

2021-12-01

La Balta Ondo

BET-56 en Klajpedo: jam 100 aliĝintoj

BET-56Hodiaŭ, la 1an de decembro 2021 la Organiza Komitato de BET-56 ricevis la centan aliĝilon. La aliĝinto №100 estas Tõnu Hirsik – prezidanto de Esperanto-Asocio de Estonio. Nature, la plej multaj aliĝintoj estas el Litovio – entute 55. Ĉi-sube estas la aktuala laŭlanda aliĝtabelo:

Litovio – 55 aliĝintoj
Ruslando – 7
Pakistano – 6
Estonio, Pollando – 5
Germanio, Hungario, Ukrainio – 3
Finnlando, Israelo, Svedio – 2
Belarusio, Francio, Hispanio, Kubo, Latvio, Malio, Slovakio – 1
Entute – 100 personoj el 18 landoj.

Dum decembro ni ricevos ankoraŭ multajn aliĝojn, ĉar jarfine finiĝas la unua aliĝperiodo kun la plej malalta kotizo. Krome, multaj aliĝos dum la Zamenhof-Tagoj 2021, kiuj okazos en Kaŭno la 11-12an de decembro.

Nature, multaj dezirantoj partopreni dume prokrastas la aliĝon, atendante la evoluon de la koronvirusa pandemio. Tamen la pandemio ĝis somero 2022 sendube malfortiĝos kaj ne plu estos tiel danĝera kiel nun. Krome, je tiu tempo plejparto da loĝantaro vakciniĝos kaj estos sekuraj dum BET-56. La Organiza Komitato konsideras la situacion kaj prepariĝas plenumi ĉiujn sekurigajn sanpostulojn dum la tuta aranĝo. En la Organiza Komitato estas sperta kuracisto, kies devo estas zorgi pri medicinaj kaj sanprotektaj aferoj.

BET-56 okazos reale kaj fizike la 9-17an de julio sekvontjare en la Litovia havenurbo Klajpedo. Ni ne prokrastos ĝin por ankoraŭ unu jaro. Nia celo estas atingi ne malpli ol 500 partoprenantojn el 30-40 landoj. La preparlaboroj evoluas stabile kaj laŭplane. La aktualajn informojn eblas trovi en retejo de BET-56 kaj en la speciala rubriko de la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.

Povilas Jegorovas
Prezidanto de la Organiza Komitato de BET-56

Pliaj informoj pri BET-56 estas legeblaj en nia retejo.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/12/bet-111

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post BET-56 en Klajpedo: jam 100 aliĝintoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-12-01 21:52

Neniam milito inter ni

En Eŭropo, okazis unua kondamno pro genocido kontraŭ la Jezidoj

ERTRAND GUAY - AFP 01/12/2021 Unuafoje, eŭropa kortumo kondamnis ĝihadiston je porĉiama malliberejo. Germana tribunalo aparte agnoskis, ke irakano partoprenis genocidon, ĉar li lasis morti 5-jaran knabineton pro soifo. Jezidoj travivis la plej teruran...

de neniammilitointerni je 2021-12-01 21:14

Revuo Esperanto

Por ioma cerbumo

(vi estas multe pli ol tio, kion vi vidas)

de Redakcio je 2021-12-01 17:13

Esperanta Retradio

La pandemio malhelpas Esperanton

Baldaŭ finiĝos la dua jaro dum kiu la tuta mondo travivas la pandemion de Kovim-19. Ni de unu jaro ja disponas pri efika vakcino per kiu eblas sukcese kontraŭbatali la pandemion. Sed aliflanke la viruso daŭre mutacias kaj tial necesas adapti la vakcinon.

Ĝuste nun aperis nova varianto de la viruso el Sudafriko. Ĝi ricevis la nomon "Omikron" laŭ la koncerna litero en la greka alfabeto. Oni ankoraŭ ne scias ĉu ĝi estas pli aŭ malpli danĝera ol la aktuala delta-varianto.

Do la vetkurado inter la viruso kaj la produktantoj de vakcino daŭras. Oni volas gajni tempon fermante la limojn por aviadiloj el Sudafriko. Sed ankaŭ sen tiu nova danĝero la situacio estas ankoraŭ tre streĉita. Tio koncernas landojn en kiuj ankoraŭ nesufiĉe da homoj estas vakcinitaj por haltigi la disvastiĝon de la viruso.

Unu el tiuj landoj estas Aŭstrio. De unu semajno la lando troviĝas en sia kvara "stato de fermiteco". Tio signifas ke ĉiuj kontakteblecoj en la publika vivo estas draste reduktitaj, kun fermitaj vendejoj, teatroj, koncertejoj, futbalaj stadionoj. Ekzemple laŭplane devus hodiaŭ okazi la adventa koncerto de nia loka ĥoro, sed ni devis malanonci nian koncerton pro la aktuala situacio. Kaj aliaj eventoj estis entute ne anoncitaj, ekzemple la Zamenhof-festo en la Pola Kulturinstituto en Vieno kiu ankaŭ dum ĉi tiuj tagoj devus okazi.

Tio estas nur unu ekzemplo kiel nia jam sufiĉe malforta E-vivo estas trafita de la pandemio. Esperanto ja vivas de personaj kontaktoj, ne nur pro tio ĉar la lingvo tiel povas manifestiĝi kiel vivanta, do parolata lingvo, sed ankaŭ ĉar la personaj kontaktoj entute motivigas plej multajn E-parolantojn okupiĝi pri Esperanto.

Kun granda bedaŭro mi devas noti tion ankaŭ en la Esperanta Retradio. Kunlaborantoj perdas la emon kontribui. Mia celo pri la ERR estis dekomence prezenti esperigajn sonartikolojn, sed fariĝas pli kaj pli malfacile semi optimismon, ĉu pri la evoluo de la mondo, ĉu pri la evoluo de Esperanto.

La lingvo ja bezonas kvalifitajn parolantojn. Sed bedaŭrinde malgraŭ la granda nombro da lernantoj de Esperanto ĉe Duolingo, la nombro de kvalifitaj parolantoj daŭras restas tre malgranda. Kaj en tiu kunteksto eĉ pli gravas ke tiuj aktivuloj kiuj dum la pasinta jaro aperigis filmetojn kaj altiris grandan nombron da spektantoj, nun ne plu daŭrigas tiun gravan agadon. Ili ja bezonas enspezi por povi regule produkti siajn video-prezentaĵojn, sed evidente tiu mono ne sufiĉe fluis, kaj pro tio ili devis serĉi aliajn eblecojn por vivteni sin ekonomie.

Do ankaŭ en la interreto la E-vivo pli kaj pli lamas. Mi tial alvokas ĉiujn kiuj deziras ke la esperanta vivo denove ekfloru, verki artikolojn kaj aliajn kontribuaĵojn en Esperanto kaj trejni sian parolkapablon por povi aperi en la esperanta parto de la interreto. Mi estas optimisma ke ni baldaŭ denove povos reale renkontiĝi, ĉar finfine ni venkos en la batalo kontraŭ la pandemio!

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-12-01 07:00

2021-11-30

Neniam milito inter ni

Usono : amasa mobilizado okazis por helpi Kevin Strickland, senkulpigita post 43 jaroj da malliberejo

Twitter/@KSHB41 30/11/2021 Pasintsemajne, Kevin Strickland, 62-jara, forlasis la detencentron de Cameron en Misurio. Li havas nenion, nek domon, nek laboron, nek ŝparaĵon. Por helpi lin restarigi sin, retkaso estis malfermita, kio estigis grandegan elanon...

de neniammilitointerni je 2021-11-30 21:14

La Balta Ondo

Belarusaj terpomflan(et)oj “dranikoj”

dranikoj

Dranikoj (belaruse: дранікі; prononcu: drániki), kio tradukeblas kiel raspitaĵoj, estas unu el la plej rekoneblaj kaj ŝatataj pladoj de la belarusa kuirarto. Kvankam similajn terpomflan(et)ojn/terpomkukojn oni konas en pluraj landoj de Eŭropo kun diversaj nomoj (ruse: драники, ukraine: деруни, jide: latkes, litove: bulviniai blynai, germane: Kartoffelpuffer, pole: placki ziemniaczane), la belarusaj dranikoj gajnis precipan popularecon danke al la speciala gusto, naciaj kuirartaj sekretoj kaj ecoj de la belarusaj terpomoj.

Kvankam Belarusio ne unuarangas en la mondo en la produktado de terpomoj, ĝi ĉampionas en la konsumado de terpomoj – laŭ la statistiko la averaĝa belaruso formanĝas pli ol 180 kilogramojn da terpomoj jare. La unikeco de la belarusaj specioj de terpomoj estas kaŝita en iliaj bonegaj kuiraj kvalitoj kaj alta procentaĵo de amelo, kio rezultigas pladojn precipe bongustajn.

En la belarusa kuirarto estas tia multego da pladoj el terpomoj – iam alportitaj kiel amerikaj ekzotikaĵoj – ke preskaŭ en ĉiu familio oni preparas terpomojn propramaniere. Krome, al la malnovaj receptoj hodiaŭ oni aldonas saŭcojn kaj aliajn ingrediencojn, por ke la pladoj estu pli facile digesteblaj kaj malpli kaloriaj, sed ĉe tio ili restu bongustaj.

En Belarusio dranikoj, pretigataj el terpoma raspaĵo, populariĝis antaŭ ĉirkaŭ ducent jaroj. Kutime oni manĝis ilin matene, ĉar ĉi tiu plado estas ne nur bongusta, sed ankaŭ tre satiga. La plej tradicia aldonaĵo por la varmegaj dranikoj estas hejma acidkremo. Aliaj oftaj aldonaĵoj estas butero, frititaj lardo- kaj cepo-pecoj.

Ne mankas aliaj manieroj surtabligi la pladon, ekzemple, en potoj: al frititaj dranikoj oni aldonas aparte frititajn pecigitajn cepojn, karotojn, fungojn, hejmfaritajn kolbasetojn kaj kremon. La tuton oni tenas en varmeta forno.

La bazo de la tradiciaj belarusaj dranikoj estas terpomoj, cepoj, salo kaj oleo. Ĉio ĉi estas tute sufiĉa, se vi uzas la bongustajn belarusajn terpomojn kun alta procentaĵo de amelo. Al la klasikaj dranikoj oni – male al la similaj pladoj en kelkaj aliaj regionoj – ne aldonas farunon aŭ ovojn kiel kunigilon. Se la “pasto” estas tro likva, belarusaj mastrinoj havas sian sekreton – por ne uzi farunon aŭ ovojn, ili verŝas el la raspita maso iom da suko, poste aldonas al la pasto amelon, kiu surfundiĝis en la ujo kun la suko.

Cetere, vi rajtas fantazii kaj laŭ sia gusto ŝanĝeti la klasikan recepton, aldonante al la pasto ovon, farunon, spicojn. Mi mem preferas la klasikan recepton, sed foje mi aldonas sekigitajn spic-herbojn, ekzemple, provencajn, kvankam mia edzo, la Ondo-redaktulo, tute ne ŝatas eĉ etajn deflankiĝojn de la klasiko.

draniki

La recepto estas nekredeble facila.

Ingrediencoj:

12 terpomoj, prefere el Belarusio
1 cepo
oleo
salo

Kuirado:

Senŝeligu kaj lavu terpomojn, raspu ilin kune kun cepo (por konservi la koloron), uzante raspilon kun etaj truoj. Salu la paston kaj bone kirlu ĝin.
En pato varmigu oleon kaj elmetu la paston en formo de negrandaj flanoj. Fritu dranikojn ambaŭflanke ĝis orbruna koloro dum proksimume 2-3 minutoj.

Ĉio! Ili estas pretaj. Post kelkaj provoj vi trovos la idealajn proporcion kaj fritodaŭron laŭ via gusto.

En Belarusio oni manĝas la dranikojn varmegaj, tuj post la fritado, dum ili havas siajn neripeteblajn guston kaj aromon. Laŭplaĉe aldonu acidkremon, frititajn larderojn aŭ beran saŭcon (precipe bonas oksikoka saŭco). Eta glaseto da belarusa vodko (ekzemple, “La bluokula Belarusio” – tio estas ne reklamo, sed la elekto de mia edzo) akrigos vian antaŭmanĝan apetiton, se vi – malkiel la vera belaruso – ial ne havas ĝin.

Bonan apetiton!

Halina Gorecka

Vidu la liston de la pli fruaj kulinaraj artikoloj, aperintaj en La Ondo de Esperanto: https://sezonoj.ru/2021/05/kuiri-7/

Ĉi tiu artikolo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/11/kuiri-8

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Belarusaj terpomflan(et)oj “dranikoj” appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-11-30 21:04

Revuo Esperanto

Revuoj Esperanto por 1922 estas elŝuteblaj!


Skanitaj revuoj Esperanto por 1922 estas troveblaj ĉe:
https://uea.org/revuoj/esperanto/1922
Ne necesas ensaluti, sed tamen estas E-lingva kontrolo.

de Redakcio je 2021-11-30 20:50

Esperanta Retradio

Pado de paco

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

Media skulptaĵo en plena dezerto 

Media skulptaĵo estas formo de arto, evoluinta dum la 20-a jarcento, kiu celas krei aŭ modifi la median ĉirkaŭaĵon de la spektanto. Male al tradiciaj skulptaĵoj, kiuj simple frontas kontraŭ la vizitanto, granda media skulptaĵo, parte aŭ plene ĉirkaŭanta, ofte ebligas al li fizike trairi ĝin.

Ĝuste la media skulptaĵo "Pado de paco" de la israela artisto Dani Karavan estas tre tipa ekzemplo de tiu arto. Temas ja pri rekta vico de rondaj kolonoj, 3 kilometrojn longa. Kiel vi povas vidi en la supra bildo, ĝi troviĝas en la dezerto de Negevo, ĉe la limpasejo Nitzana [Nicana] inter Israelo kaj Egiptujo.

"Pado de paco" konsistas el 100 kolonoj je distanco de 30 metroj de unu al la alia kaj altaj 3,6 metrojn kun diametro de 60 centimetroj. Ili etendiĝas ondlinie, laŭ la grundoformo, el oriento al okcidento.

La kolonaro komenciĝas ĝuste en areo, kie troviĝis la militaj postenoj dum la bataloj por sendependeco de Israelo en la jaroj 1947-48, trairas la plantitan "arbaron de paco" kaj atingas la limpasejon al Egiptujo. Tiu ĉi monumento simbolas la itineron el milito al paco.

La cent kolonojn oni faris el materialo simila al la loka dezerta ŝtono kaj gravuris sur ĉiu el ili la vorton "paco" en iu lingvo. En la bazo de la kolono aperas la nomo de la lingvo en la hebrea, angla kaj araba. Preskaŭ je la pinto estas gravurita la nomo de la lingvo en ĝia origina alfabeto.

La unua lingvo estas la dumiljara akada lingvo de Mezopotamio, tre verŝajne la unua skribita lingvo en la mondo. Tiu ĉi lingvo uzis kojnoskribon, enhavantan pli ol 600 signojn por vortoj kaj silaboj.  Ĝia sonsistemo konsistis el 20 konsonantoj kaj 4 mallongaj vokaloj (a,e,i,u), kiuj havis ankaŭ longajn versiojn.

Poste, sur la sinsekvaj kolonoj, aperas la lingvoj, kiujn tiu apudlima loko aŭdis dum jarmiloj: de la plej antikvaj, kiel sumera kaj praegipta ĝis la nuntempaj. Lingvoj de popoloj, kiuj trapasis tiun regionon por militi aŭ, pli ofte por pace komerci. La kolonaro ja aspektas kiel kamelkaravano trairanta la dezerton, kaj ĝi markas tre antikvan komercan marŝvojon.

En la fino de la longa vico staras tri kolonoj kun PACO en brajla skribo, morsa alfabeto kaj Esperanto (vidu en la supra bildo, dekstre). Tamen... ho ve! Oni fuŝis kaj aldonis ornaman sed eraran ĉapelon!

Je mia senkulpigo mi povus diri, ke, kiam oni kompletigis la konstruadon de tiu media skulptaĵo, mi ankoraŭ ne estis esperantisto (des pli, ke oni tute ne konsiliĝis kun iu esperantisto). Aliflanke, kiam mi malkovris la fuŝon kaj volontulis persone grimpi kaj ŝtopi la ĉapelon, kiel eble plej estetike, oni oficiale petis de mi tute ne entrudiĝi. Domaĝe, ke mi naive ne antaŭvidis tion kaj ne organizis kaŝan taĉmentan korektigan agon! Sed, kiel tekstas la itala proverbo: "Aperis prudento, kiam pasis la momento".

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-11-30 07:00

2021-11-29

UEA facila

Piedpilkistoj helpas la klimaton

Piedpilkado estas la plej populara sporto en la mondo. Ĝi havas pli ol kvar miliardojn da ŝatantoj. FIFA, la internacia organizaĵo, kiu regas piedpilkadon, havas teamojn en pli ol 200 landoj. Nun la piedpilkaj teamoj esperas uzi sian popularecon por kontraŭbatali klimatan ŝanĝiĝon. Ĉie en Eŭropo, piedpilkaj stadionoj laboras por neŭtraligi sian ellasadon de karbondioksido. Por atingi tion, ili uzas diversajn sistemojn: ekzemple estas brita stadiono, kie oni vendas senviandajn manĝajojn kaj trinkaĵojn en reuzeblaj tasoj, estas senakvaj urinejoj, LED-ampoloj (tia ampolo uzas tre malmultan energion), kaj oni celas tute ne produkti forĵetaĵojn. Itala teamo plantas po 200 arboj pro ĉiu golo, kiun ĝi trafas. Sed ne sufiĉas nur "verda" stadiono por malpliigi la ellasadon de karbondioksido. Pli serioza problemo estas la fakto, ke miloj da homoj veturas al la matĉoj per aŭto. Esploro en 2019 pri piedpilkaj kluboj en Anglujo montris, ke 61% de ilia ellasado de karbondioksido estas kaŭzata de ŝatantoj veturantaj al kaj de la stadionoj. Por konvinki ŝatantojn ne veni per aŭtomobilo, iuj teamoj proponas senpagan publikan transporton al ĉiu, kiu aĉetis bileton por matĉo, dum lokaj fervojaj kompanioj pliigas la nombron de trajnoj dum ludotagoj, kaj stadionoj aldonis pli da lokoj por bicikloj. Ajax, la Amsterdama piedpilka teamo, donas brilan ekzemplon, montrante kiel eblas malpliigi la ellasadon de karbondioksido. Ĝi metis 4200 sun-panelojn sur la tegmenton de sia stadiono. Ili produktas pli da elektro ol oni bezonas. La troa energio estas sendata al la nacia elektra reto de la lando. Oni manĝigas kaprojn per la herbo-tondaĵoj de ĝia ludkampo, dum ĉe la stadiono oni vendas fromaĝojn faritajn per la lakto de la kaprinoj. La piedpilkaj teamoj uzas multajn diversajn rimedojn por malpliigi la ellasadon de karbondioksido. Tamen ili bezonas la subtenon de la ŝatantoj por efiki en la longa daŭro. Nova konkurso kun la nomo Cup26 estas maniero por kuraĝigi ŝatantojn kunludi. Ĉiufoje kiam ŝatanto plenumas agadon, kiu helpas la klimaton, tiu homo gajnas “golon” por sia teamo. Kun kvar miliardoj da ŝatantoj tra la mondo, imagu la efikon, kiun piedpilkado povus havi en la batalo kontraŭ la klimata ŝanĝiĝo. Fonto: https://www.positive.news/lifestyle/sport/climate-crisis-the-football-clubs-making-net-zero-more-competitive/ Myrtis Smith

2021-11-29 22:19

Neniam milito inter ni

Serbio : pluraj manifestacioj okazis tiun semajnfinon. La temo de la kontestado koncernis precipe la medion

29/11/2021 Manifestacio kontraŭ la aerpoluado Miloj da personoj surstratiĝis en la tuta lando, interalie en Beogrado, por denunci la kvaliton de la aero en la serba ĉefurbo ; la aŭtoritatoj estas akuzataj, ke ili manipulas la datumojn, por malaltigi la...

de neniammilitointerni je 2021-11-29 15:15

Libera Folio

La Akademio malfermas la pordon

Ĉu la Akademio de Esperanto modernigu sin? Tiu estas unu el la demandoj, kiujn oni pritraktos dum la reta konferenco de la Akademio ĉirkaŭ la Zamenhof-tago. Krom prelegoj, okazos la premiero de nova premio: la Laŭro de la Akademio.

Anoj de la Akademio dum la UK 2017. Foto: Robin van der Vliet (CC BY-SA 4.0)

La konferenco de la Akademio okazos marde la 14-an de decembro kaj merkrede la 15-an de decembro, kaj eblos partopreni en ĝi per Zoom. Poste la prelegoj estos spekteblaj ankaŭ per Youtube, informas François Lo Jacomo, la sekretario de la Akademio.

Laŭ li la celo de la konferenco estas plibonigi la kontakton inter la Akademio kaj la esperantista publiko:

– La Akademio de Esperanto, prestiĝa institucio, aspektas silenta ĉar ne aperas novaj decidoj, nova aldono al la Universala Vortaro… Tamen, krom la publikaj kunsidoj dum la Universalaj Kongresoj, Akademianoj abunde pridiskutas interesajn demandojn kaj multaj el ili aktivas en la Esperantologia kampo.

Kelkajn el tiuj demandoj la akademianoj pritraktos en la ok publikaj prelegetoj, kiuj konsistigas la ĉefan enhavon de la konferenco. Sume la konferenco daŭros tri horojn kaj la prelegoj do estos ne pli longaj ol po dudek minutoj.

Inter la temoj estas la nun okazanta revizio de PIV, en kiu partoprenas pluraj Akademianoj. Pri ĝi prelegos Bertilo Wennergren, kiu pasintjare transprenis la redaktorecon de la ĉefa vortaro de Esperanto.

François Lo Jacomo en sia prelego demandas, ĉu modernigi la Akademion, dum Aleksandro Shlafer parolas pri tio, kiel la Akademio kontribuu al Vikipedio. Cyril R. Brosch rakontos pri la konsultejo de la Akademio. Plena programo troveblas en la retejo de la Akademio.

Fine de la konferenco estos proklamita la unua ricevanto de la Laŭro de la Aademio, nova premio subvenciata de UEA kaj SAT. La premio estas aljuĝota al libroj “arte signifaj, lingve perfektaj kaj evidente kontribuantaj al evoluigo de esperantlingva kulturo”.

Diference de la Belartaj Konkursoj de UEA, kie rajtas partopreni nur nepublikigitaj manuskriptoj, la Laŭro de la Akademio estas aljuĝata al aŭtoro de jam aperinta verko. La premia sumo estas 100 eŭroj.

Inter la statutaj celoj de la Akademio longe ekzistis la eblo “doni premiojn al la aŭtoroj de la plej bonaj aperintaj verkoj”, sed nur en 2020 tia premio estis starigita.

de Redakcio je 2021-11-29 13:34

La Balta Ondo

Helpu al edukado.net – naskiĝtaga mesaĝo

Kovats

La 15an de decembro edukado.net estos 20-jara. Esti dudekjara por retejo signifas esti maljuna, kun limigitaj kapabloj, esti malfleksa kaj apenaŭ evoluigebla. Edukado.net bezonas esti rekonstruata. Katalin Kováts, la redaktoro, per filmita mesaĝo turnas sin al la membroj por ekscii ilian opinion pri la retejo, iliajn preferojn kaj la uzkutimojn. La informoj influos la decidon pri la estonteco de la paĝaro.

La estraro de la fondaĵo turnis sin al la plej granda sponsoro de edukado.net, al ESF, kaj petis ties helpon por taksi la paĝaron, helpe de specialistoj decidi, kiuj partoj meritas rekonstruon, kiel eblos plej efike kaj ne tro koste rekrei la valorajn partojn. Kompreneble, opinio de teknikistoj kaj opinio de la kreinto ne ĉiam kongruas. Tial multe gravos en la decidoj la takso ankaŭ de la uzantoj mem.

Pretiĝis enketilo pri la uzkutimoj, kaj la redaktoro petas la membrojn plenigi ĝin por helpi la finajn decidojn.

Krom la respondoj en la enketilo, tre bonvenas komentoj en la Gastlibro, mesaĝoj, fotoj, filmetoj aŭ sonregistraĵoj pri tio, kiel edukado.net helpis la instruantojn kaj lernantojn en sia laboro, en kvalita kaj efika instruado kaj lernado de Esperanto.

La atestaĵoj, ricevitaj ĝis la 14a de decembro, estos prezentataj en la jubilea festotago de la retejo. Bonvenas ankaŭ financa kontribuo, per kiu eblas kreskigi la monrimedojn kaj larĝigi la buĝeton por la rekonstruo de la paĝaro.

Forte kalkulas je via subteno kaj atendas vin por la jubilea festo

Katalin Kováts
redaktoro de Edukado.net

Fonto: https://edukado.net/novajhoj?id=861

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Helpu al edukado.net – naskiĝtaga mesaĝo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-11-29 11:16

Libera Folio

Forpasis amiko de Esperanto en Bjalistoko

La 23an de novembro en sia domo en Łubniki, apud Bjalistoko, en la aĝo de 71 jaroj forpasis Jan Leończuk, poeto, verkisto, multjara direktoro de la Bjalistoka Regiona Libraro, sincera amiko kaj subtenanto de Esperanto.

Jan Leończuk ricevas la premion de Spegulo de Tomasz Chmielik dum la Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj en 2010. Fotis Andrzej Sochacki.

Jan Leończuk estis unu el la plej famaj poetoj ligitaj kun Bjalistoko. Li debutis en 1970 kaj estis aktiva verkisto dum pli ol 50 jaroj. Dum longa tempo li laboris kiel lekciisto ĉe la Bjalistoka Filio de la Varsovia Universitato, sukcese instigante al la verkado siajn studentojn. Dum 18 jaroj li estis direktoro de la plej granda regiona biblioteko, alinomita, pro lia iniciato, Podlaĥia Libraro.

Jan Leończuk, kiu dum mallonga tempo loĝis enurbe, revenis al sia naskiĝloko, la malgranda podlaĥia vilago Łubniki, en kiu dum pli ol 30 jaroj li estis elektata la vilaĝestro (sołtys). Por Esperanto gravis la tre granda subteno, kiun Jan Leończuk, kiel poeto, membro de la asocio de verkistoj kaj direktoro de Podlaĥia Libraro – Książnica Podlaska, donadis al la Esperanto-kulturo, precipe al la literaturo.

Leończuk lanĉis la ideon esperantigi kaj eldoni antologion de verkoj de podlaĥiaj kaj bjalistokaj poetoj kaj verkistoj, kiu aperis okaze de la 94a Universala Kongreso de Esperanto en Bjalistoko. Poste li subtenadis la fondon de la Esperanto-Filio, kaj kadre de Podlaĥia Libraro kaj kunlabore kun Bjalistoka Esperanto-Societo (BES) eldonadon de la serio de Esperanto-Kajeroj, kiuj jam de 10 jaroj estas eldonataj en Bjalistoko.

Li ankaŭ, modele kunlaborante kun Elżbieta Karczewska – multjara gvidantino de la Esperanto-Libraro, prezidantino kaj aktivulino de BES – kunorganizis kaj subvenciadis la eldonadon de multaj libroj en Esperanto kaj ĉiujaran publikan legadon en Esperanto de la plej gravaj verkoj de la pola kulturo,  akompane al publika pollingva legado de la samaj verkoj fare de prezidentoj de Pollando kaj de miloj da homoj tra la tuta lando.

Li estis konata ankaŭ pro sia modela, eleganta parolstilo kaj tre amika rilatado al ĉiuj kategorioj de aktivaj homoj, sendepende de iliaj deveno, religio aŭ eduko, kion ofte aprezis esperantistoj. Laste, sed ne plej malgrave, Leończuk helpis debuti al centoj da junaj verkistoj en Bjalistoko, sed ankaŭ tutlande, instigante ilin al literatura verkado kaj helpante eldon(ig)i iliajn verkojn.

Jarek Parzyszek

de Redakcio je 2021-11-29 07:59

Esperanta Retradio

Verda elektro povus fariĝi ĉefa fonto de energio

Elektro el suno aŭ vento laŭ studaĵo povus ĝis la jaro 2050 kovri du trionojn de la tutmonda konsumo de energio. La "rapidega teknika progreso" ĉe la renovigeblaj energioj kondukas al "fundamenta revolucio" de la monda utiligo de energio, diras la studaĵo de la Instituto pri esplorado de la sekvoj de la klimato en Potsdam, Germanio. Laŭ tio la renovigeblaj energioj je "senspiriga rapideco" fariĝis pli malmultekostaj kaj ili malfermas la eblecon por "erao de elektrizado".

Sole dum la pasintaj dek jaroj la prezoj por elektro el sunkolektado falis je 85 procentoj, klarigas la aŭtoro de la studaĵo. Por la estonteco estas atendeblaj plue malaltiĝantaj kostoj. "Tiu evoluo havas la potencialon fundamente revoluciigi la energisistemojn", li klarigas. Komputilaj simuladoj laŭ tio montras ke elektro lige kun tutmonda prezigo de karbondioksido ĝis la jaro 2050 fariĝos la plej malmultekosta formo de energio kaj ke ĝi povos je longa vido ĝis la fino de la jarcento eĉ kovri ĝis tri kvaronojn de la entuta bezono.

La kaŭzoj por tio troviĝas precipe en la rapidega teknologia progreso ĉe la produktado de energio el suno kaj vento, sed ankaŭ en la finaj aplikoj de elektra energio: "La kostoj por KWh da elektro el suno aŭ vento konstante malaltiĝas, dum la bateria teknologio ekzemple en aŭtomobiloj pliboniĝas je granda rapideco", klarigas la sciencisto. Pumpiloj de varmo konsumas malpli da energio por unuo da varmo ol ĉiu speco da fosilie funkciigata hejtkaldrono kaj tiuj pumpiloj de varmo fariĝas konkurkapablaj ne nur en konstruaĵoj, sed ankaŭ ĉe industriaj aplikoj.

Kunaŭtorino klarigas aldone: "Oni povas elektrizi pli da finaj aplikoj ol oni pensas kaj eĉ malaltigi la energikonsumon en tiuj kazoj." Ŝi nomas kiel ekzemplon la produktadon de ŝtalo: La fandado de reciklita ŝtalo per elektro reduktas la tutan bezonatan procezenergion kaj malaltigas la intensecon de karbono por tuno da produktita ŝtalo. Laŭ la studaĵo pli ol la duono de la entuta bezono pri energio de la industrio povas esti elektrizita ĝis la jaro 2050.

Restas tamen kelkaj malfacilaj sektoroj ĉe la elektrizado, kiel la esploristoj akcentas. Ili mencias la longdistancan aviadilan trafikon, la ŝiptrafikon kaj la produktadon de ĥemiaj bazaj substancoj, ĉe kiuj fosiliaj fueloj estas utiligataj kiel krudmaterialoj. Tie tamen renovigeblaj solvoj estas imageblaj, en la aviado ekzemple tiel nomataj E-fueloj - do fueloj surbaze de hidrogeno kiuj estas produkteblaj el elektro el renovigeblaj energioj. La aŭtoro admonas la politikistojn pri ampleksa reguligado de la fosiliaj fueloj en ĉiuj sektoroj kaj en la tuta mondo. Precipe la prezigo de karbondioksido povas certigi ke la erao de la renovigebla elektro alvenu ĝustatempe, por limigi la tutteran varmiĝon je 1,5 gradoj.

La simuladoj de la esploristoj montras laŭ la indikoj, ke la kvoto de la elektro duobliĝos dum la kuro de la jarcento eĉ tiam, se la klimatprotekto ne estos sufiĉe subtenata. Por atingi la celojn de la pariza traktato kaj por limigi la tervarmiĝon signife je malpli ol du gradoj, laŭ la esploristo la decidita kaj tuttera politika kunordigado estos decide signifa.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-11-29 07:00

2021-11-28

La Balta Ondo

Ridu kun Stanislav Belov! (2)

RiduDu amikinoj babilas hejme. Sonoras telefono, la mastrino respondas kaj poste kviete rekroĉas la parolilon.
– Kiu telefonis?
– Ambulanco. Oni diris, ke mia edzo, kiun mi sendis por aĉeti terpomojn, estis trafita de kamiono kaj ĵus mortis en hospitalo.
– Terure! Kion vi faros nun?
– Mi ne scias. Eble rizon…

* * *

Junaj virinoj demandas sian ĵus akuŝintan amikinon:
– Kiel vi fartis dum la gravedeco?
– Dum la unuaj 20 sekundoj – perfekte!

* * *

Juĝisto demandas viron, kiu murdis sian edzinon:
– Kial vi murdis ŝin?
– Sinjoro juĝisto, vere, ŝi havis teruran, neelteneblan karakteron.
– Sed vi vivis kune dum dudek kvin jaroj!
– Nu, mi ĉiam prokrastis, prokrastis…

* * *

Du fraŭloj interkonatiĝis sur plaĝo. Unu sunumas kviete, sed la alia foriras ien kaj revenas entuziasma:
– Mi ĵus konatiĝis kun du ĉarmulinoj, ni povus pasigi belegan vesperon!
Lia najbaro respondas indiferente:
– Kara, kio estas via profesio?
– Ŝoforo de kamiono.
– Sed mi estas ginekologo. Imagu: vi venas al plaĝo por ripozi kaj ĉie estas kamionoj, kamionoj, kamionoj…

* * *

Du amikinoj babilas:
– Matene mi vidis mian eksedzon, kiu ofte kokris min.
– Ĉu?! Kie?
– Mi fosis en nia ĝardeno kaj subite trafis ion malmolan.

* * *

Dum amrendevuo:
– Post plia kiso mi estos via por ĉiam!
– Dankon pro la averto!

* * *

Plukis kaj tradukis Stanislav Belov

Legu ankaŭ:
Ridu kun Stanislav Belov! https://sezonoj.ru/2021/07/belov-6/

Ĉi tiuj ŝercoj, kolektitaj de Stanislav Belov, aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №3 (309).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/11/belov-8

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Ridu kun Stanislav Belov! (2) appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-11-28 20:10

Revuo Esperanto

Esperanto en gazetoj de la urbo Sergijev Posad

Subrubrikoj: 


Post la sukcesa interveno de esperantistoj en la urbo Sergijev Posad, Moskva Regiono, Rusio, en la unu el la plej gravaj lokaj ĵurnaloj aperis du artikoloj pri Esperanto:
http://vperedsp.ru/novosti/353-nomer-088-16054-ot-17-11-2021/23308-bonan...
http://vperedsp.ru/novosti/354-nomer-091-16057-ot-24-11-2021/23349-grupp...

de Redakcio je 2021-11-28 19:58

Militrakonto

SAT Centjara (1921-2021)

Okaze de la centjariĝo de SAT studtago organiziĝos en Parizo, ĉe EHESS, Campus Condorcet. La 17-an de decembro estos prezentitaj diversaj prelegoj pri la lingva demando ĉe la internacioj, pri aspektoj de la vivo de Lanti, pri la laborista movado antaŭ 1921 kaj pri la SAT-kongreso en 1926 en Leningrado. Krome estos prezentita la projekto pri cifereca muzeo de la vojaĝo de Lucien Péraire al Azio (1928-1931). Konkludos la tagon atestoj de nunaj SAT-aktivuloj kaj ĝenerala diskuto pri politika agado kaj esperantismo. Lingvoj de … Continuer la lecture de SAT Centjara (1921-2021)

de Militrakonto je 2021-11-28 16:22

Neniam milito inter ni

Irano : Senakvigo de rivero : la polico patrolas en Isfahano post kolizioj

SNA/AFP/Archives/Fatmeh Nasr 28/11/2021 Dimanĉon, la kontraŭ-ribela polico patrolis sur ambaŭ pontoj de la irana urbo Isfahano. Post protestadoj kontraŭ la senakvigo de simbola rivero, dum kiuj okazis perfortoj, trankvilo revenis. « Matene, la urbo estis...

de neniammilitointerni je 2021-11-28 15:26

Esperanta Retradio

Virinoj en muziko (87)

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Sonia Risso el Urugvajo
Maddalena Laura Lombardini-Sirmen (1745-1818) estis komponistino, violonisto, kantistino kaj klavarludanto naskita en Venecio, en tempo kiam la grandurbo ankoraŭ estis sendependa respubliko.

Maddalena apartenis al malriĉa nobelara familio; ŝi montris rimarkindan kaj signifan muzikan talenton kiam ŝi en la frua aĝo de 7 jaroj komencis sian edukadon ĉe la Ospedale di San Lazaro e dei Mendicanti. Tiu ĉi knabin-orfejo, kiu specialiĝis pri instruado de muziko, aktive serĉis muzike talentajn knabinojn. Estas neklare ĉu Maddalena estis orfo, aŭ ĉu ŝiaj gepatroj estis instigitaj lasi ŝin tie pro muzikaj kialoj.

La virtuoza violonisto kaj komponisto Giuseppe Tartini (1692–1770), instruis ŝin ekde la aĝo de 14 jaroj kaj ŝi ricevis permeson vojaĝi de la orfejo al Padovo por studi kun Tartini mem; eĉ li pagis pri ŝia muzika instruado en la institucio. Dum la tempo kiun ŝi studis kun Tartini kaj loĝis ĉe la Ospedale, Maddalena Lombardini fiksis sian celon: iĝi profesia violonisto. Virinaj operkantistoj estis oftaj tiutempe, sed instrumentistinoj estis ekstreme maloftaj.

 Ĉirkaŭ sia 21 vivojaro Maddalena ricevis sian instruan licencon ĉe la orfejo, kio donis al ŝi permeson por labori kiel muzikistino preter la Venecia respubliko.  

Ŝi geedziĝis en la sama jaro kun la konata violonisto Ludovico Sirmen (1738-1812), kaj la geedzoj tuj komencis turneon kiel virtuozaj dum la kuro de tri jaroj. Dum la turneoj ili ofte ludis komunajn koncertojn. Malgraŭ ke la ‘Duobla konĉerto por violonoj’ ne konserviĝas, ŝia ‘dueto por violonoj’ povas reprezenti la spektaklajn kapablojn de la paro. 

Estas klare ke Maddalena havis maturan majstrecon en la arto de komponado kaj rapide ŝi ombrigis la edzon. En la tempo de ŝiaj fruaj publikaĵoj ŝi estis neniel ligita per konvencioj. Maddalena Lombardini Sirmen estis unu el la ‘fruaj adoptantoj’ de la arĉa kvarteto. Ŝi publikigis en 1769 en Parizo ‘Ses arĉaj kvartetoj’ kiam la triopo por du violonoj kaj baso daŭre estis la domina ĉambra muzikformato.
 
La verko estis subskribita de ambaŭ, pro tio ke Maddalena en la unuaj momentoj de sia kariero estis nekonata komponistino, kaj male Ludovico havis pli establitan reputacion. Aliflanke, la komponaĵoj de viro verŝajne estus pli gravaj, kaj ricevus pli altan prezon de la eldonisto. Tamen, muzik-analizistoj konkludas ke la fruaj publikaĵoj kiuj aperas subskribitaj de la geedzoj, fakte estas la sola laboro de Maddalena. Nun la verkoj estas menciitaj nur sub ŝia nomo. 

En 1769, Maddalena naskis filinon, Alessandra. Tamen, post jaro la paro disiĝis kaj Ludovico kunportis Alessandran kun si. 

Sinjorino Sirmen daŭrigis siajn solludajn turneojn ĉiam akompanata dum siaj vojaĝoj kaj hejme de la pastro Giuseppe Terzi. Maddalena Lombardini Sirmen baldaŭ establis sian reputacion kiel unu el la plej bonaj violonistoj kaj komponistinoj. Estas konate ke ŝi ankaŭ publikigis triopojn, duetojn, kvartetojn kaj konĉertojn, sed neniu publikaĵo estis trovita post 1776. 

Post 20 jaroj de sinsekvaj turneoj tra la plej gravaj eŭropaj scenejoj, ŝia lasta koncerta prezentado kiel violonisto okazis en Parizo en 1785. Tie ŝia tekniko estis kritikata kiel nemoderna kompare kun la novigoj enkondukitaj de Giovanni Battista Viotti (1755-1824) rilate al la klasika arĉo; verŝajne ŝi daŭre uzis la barokan.

Kvankam la kariero de Maddalena Sirmen velkis en pli postaj jaroj, ŝi estas memorita kiel genia komponistino kaj virtuoza interpretistino de la XVIII-a-jarcenta klasika muziko. 


de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-11-28 07:00

2021-11-27

Neniam milito inter ni

Belorusio : solidareca tago kun la politikaj malliberuloj

27/11/2021 Alvoke de la opoziciulino Svetlana Ciĥanovskaja , sabaton 27an de novembro estas solidareca tago kun la politikaj malliberuloj en Belorusio. Laŭ la kalkulo de la Neregistaraj Organizaĵoj, ili nun estas preskaŭ 900. Ankaŭ Litovio postulas ilian...

de neniammilitointerni je 2021-11-27 19:44

UEA facila

La Balta Ondo

Novembra festkunveno en Moskvo

Moskvo

La 18an de novembro jam la trian fojon okazis komuna kunveno de esperantistoj el la Moskva Esperanto-Klubo “Lev Tolstoj” kaj Moskva Esperanto-Asocio MASI. Ĝi estis festa: dediĉita al la naskiĝdatoj de Irina Gonĉarova (10.11) kaj Nikolao Gudskov (12.11) kaj al enmanigo de atestoj al la sukcesintoj en la KER-ekzameno, aranĝita en novembro 2020.

Malgraŭ intence modesta reklamo, en la negranda oficejo de la kompanio “Lingvo Connect” de Oleg Ĉajka kaj Arina Osipova kunvenis dudeko da diversaĝaj personoj, inter kiuj krom malnovaj klubanoj estis ankaŭ komencantoj. Kelkaj eĉ ne konis la aliajn, tial la kunveno komenciĝis per kurtaj sinprezentoj.

Poste Svetlana Smetanina, kiu respondecas pri KER-ekzamenoj en Moskvo, enmanigis la atestojn al kvar ĉeestantoj el la kvin ekzamenitoj: Aleksandr Gasin (B1), Ruslan Zujev (B2), Roman Ralko (B2) kaj Kira Poliŝĉuk (C1). Oni salutis ilin per laŭtaj aplaŭdoj. Sekvis gratuloj al la naskiĝintoj, festa regalo kun bongustega hejma vino, konvena al la tostado honore al la naskiĝintoj. La festan humoron subtenis vigla kantado de Mikaelo Povorin.

Koran dankon al Arina Osipova kaj Oĉjo Ĉajko pro la gastigado kaj al ĉiuj ĉeestintoj pro la veno kaj bonhumoro dum la festo!

Irina Gonĉarova
kunordiganto de MEA MASI

Ĝi estas artikolo el la decembra (vintra) eldono de La Ondo de Esperanto (2021).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2021, №4 (310).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2021/11/ruslando-28

La Ondo de Esperanto

Alklaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn.

The post Novembra festkunveno en Moskvo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redakcio je 2021-11-27 12:46

Esperanta Kunfarejo

Helpu al edukado.net – naskiĝtaga mesaĝo

Proksime al la 20-jara datreveno de edukado.net, Katalin Kováts, redaktoro, anoncas, ke la retejo estas malnova, necesas ĝin rekonstrui, kaj petas la membrojn de edukado.net doni sian opinion pri la paĝaro, raporti pri tio, kiuj partoj pleje servis la uzantojn, por ke tiuj nepre povu esti rekonstruataj okaze de la renovigo. La opinioj helpos la decidon de la komisiono kiun ESF (la plej grava subtenanto kaj funkciiganto de la retejo) lanĉis je peto de edukado.net por analizi la paĝaron kaj helpi decidi pri la rekonstruendaj partoj. Vian opinion vi povas esprimi per mesaĝoj, kaj ankaŭ plenigante la enketilon. https://forms.gle/f9Bh5BzBoUS6T2RL9 Ankaŭ monsubtenoj tre bonvenas por grandigi la buĝeton kaj la eblojn. Dankon. Legu ankaŭ: https://edukado.net/novajhoj?id=861
Spektu la videaĵon en Youtube: Edukado net baldaŭ 20-jara

de frali je 2021-11-27 09:34

Esperanta Retradio

Arboj plibonigas mikroklimaton en la urboj

En pluraj landoj de centra Eŭropo arboj provizas al urbanoj dum somero tre multe da agrabla malvarmiga efekto - tion montras studaĵo pri preskaŭ 300 urboj. Kie staras arboj, tie la temperaturo sur la grundo estas averaĝe je 10 dek gradoj pli malalta ol en surkonstruitaj areoj. Senarbaj verdejoj donas nur duonan efekton.

Teamo de la Teknika Altlernejo de Zuriĥo komparis por la studaĵo, kiu aperis en faka ĵurnalo, la de satelitoj mezuritajn surfacajn temperaturojn de verdaj zonoj kun kaj sen arboj kaj de surkonstruitaj regionoj en 293 eŭropaj urboj. Inter ili estis ankaŭ kvar aŭstraj urboj: En Vieno areoj kun arboj dum somero estas je averaĝe 11 gradoj C pli malvarmaj ol surkonstruitaj areoj, kaj senarbaj verdejoj estas je 5,5 gradoj pli malvarmaj. En Salzburg arboj reduktas la temperaturon je 14 gradoj, normalaj verdejoj je 8 gradoj. En Linz estas 12,5 gradoj kaj 4,5 gradoj, en Innsbruck estas eĉ 15,5 kaj 7 gradoj C.

Kie arboj kreskas, tie la urbaj areoj laŭ la studaĵo estas frape pli malvarmaj. Arboj povas absorbi per profundaj radikoj multe da akvo. Per vaporigo ili tiel zorgas pri pli granda malvarmiga efekto ol verdejoj sen arboj, precipe dum varmegaj kaj sekaj periodoj. "Gravas tamen por mi diri ke ĉi tie temas pri surfacaj temperaturoj kiuj devenas de satelitaj datumoj", klarigas la studestro: "La temperaturdiferencoj en la aero, ekzemple en alteco de du metroj, estus multe malpli grandaj." Sed laŭ la esploristo la aera temperaturo estas grava por la sento de varmego por la homoj. Pro tio la studrezultoj ne rekte eldiras kiom da somera varmego la arboj vere ŝparigas al la homoj.

En la sudo de Eŭropo, ekzemple en Cordoba en Hispanio, la arboj ne tiom efike helpas kontraŭ la tie multe pli forta surfaca varmego, tie ili malaltigas la urban varmegon nur je ĉirkaŭ du gradoj. Tio estas interalie kaŭzita de tio ke la grundoj tie estas malpli humidaj ol en centra Eŭropo kaj ke tial arboj vaporigas tendence malpli da akvo. Arboj en sudaj regionoj tamen produktas alian gravan malvarmigan efekton: la ombrigon. Kaj dum varmaj printempaj periodoj ili en tiaj regionoj maksimume malvarmigas.

Por komparoj inter urboj kaj la influo de la verdigo pri la temperaturoj la studaĵo ne taŭgas. Por tio necesus plenumi pli precizajn mezuradojn en unuopaj kvartaloj. La informoj pri la amplekso de zonoj kun arboj ne registras unuopajn arbovicojn kaj dise starantajn arbojn. La satelitaj mezuradoj krome okazis nur ĉe sennuba ĉielo. Por pli precizaj indikoj pri unuopaj urboj necesas ankaŭ konsideri ke arboj ne sen limigoj estas utilaj por la urba klimato. Ekzemple arboj en malĝusta loko povus redukti la alfluon de malvarma aero en urboj. Laŭ la esploristo do ĉiukaze necesas ankoraŭ pli detale prilumigi la malvarmigajn efektojn de arboj.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2021-11-27 07:00

2021-11-26

Revuo Esperanto

Gazetara Komuniko 998. VERDEN: nova EU-projekto pri daŭripoveco kaj transporto, kunordigata de UEA

Ĵus finiĝis en Parmo (Italio) la unua projekta kunsido de VERDEN, nova projekto financata de Eŭropa Unio (EU) kaj kunordigata de Universala Esperanto-Asocio.

Daŭripoveco estas grava temo en la nuntempa socio, kiun UEA jam plurfoje traktis, ekzemple kadre de Universalaj Kongresoj (UK) kaj fakaj eventoj. La Asocio kunordigis la pretigadon de la faka Gvidlibro pri la 17 Celoj por Daŭripova Evoluigo de Unuiĝintaj Nacioj, aĉetebla ĉe la Libroservo de UEA kaj elŝutebla el la retejo de la laborgrupo Esperanto por UN. En 2019 UEA ankaŭ starigis novan fondaĵon, Klimato, por kompensi karbon-emision p! ro la oka zigo de UK-oj (http://uea.org/alighoj/donacoj/co2).

La projekto VERDEN okazas kunlabore kun Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF), faka asocio aliĝinta al UEA, kaj Biciklista Esperantista Movado Internacia (BEMI), faka sekcio de TEJO, kun la subteno de Parma Esperanto-Grupo kaj Flandra Esperanto-Ligo. Ĝi fokusiĝas pri internacia kunlaboro pri daŭripoveco kaj transporto.

Duncan Charters, prezidanto de UEA, komentas: “Ni tre ĝojas, ke UEA kunordigas tiun ĉi gravan projekton, subtene al siaj aliĝintaj asocioj. Estas la unua EU-financata partnera projekto de UEA kaj ni diligente laboros por konkretaj rezultoj”. Rodica Todor, prezidantino de IFEF, aldonas: “La reloj ligas la landojn, la ideoj la homojn. Persevere ni atingis belan partneran projekton de pluraj E-asocioj, kies kunlaboradon ni jam ekĝojas”. Lars Sözüer, ĝenerala sekretario de BEMI, komentas: “Ni celas kunlabori kun aliaj asocioj ekster Esperantujo kaj aparte esplori la temon pri biciklo-transporto en trajnoj”.

VERDEN havas duoblan direkton: de unu flanko ĝi celas antaŭenigi verdajn daŭripovajn kutimojn kaj de la alia uzi nian verdan lingvon kaj montri, ke per Esperanto eblas trakti seriozajn temojn kaj havi signifan efikon. “Nia unua statuta celo estas disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto. Tiu ĉi faka projekto instigas nian movadon kunlabori pri tre grava temo kaj sekve kuraĝigas nin aliri la eksteran mondon, gazetaron, aliajn organizaĵojn, politikistojn kaj montri la rezultojn de internacia kunlaborado per Esperanto”, komentas Francesco Maurelli, kiu kunordigas la projekton nome de UEA. Unu el la celoj de la projekto estas pretigi manlibron kun konkretaj, uzeblaj konsiloj por organizantoj de renkontiĝoj kaj aliaj aktivuloj.

Kadre de la sama subvenciprogramo Germana Esperanto-Asocio kaj Esperanto-Nederland ankaŭ komencis alian EU-financatan partneran projekton kun fokuso pri daŭripoveco, pro kio UEA gratulas al siaj du landaj asocioj.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2021-11-26 17:44

Neniam milito inter ni

En Kalezo kaj Londono : « Stop la mortintojn » skandas la manifestaciantoj

DPA via Europa Press 26/11/2021 Bildo : la landlimoj mortigas Dekoj da asociaj aktivuloj, migrantoj kaj Londonanoj manifestaciis antaŭ la brita ministrejo pri Internaj aferoj, postulante malfermadon de la landlimoj por la azilpetantoj kaj skandante, ke...

de neniammilitointerni je 2021-11-26 16:17