Blogoj en Esperanto

"Do, ĉu vi komprenis, Záruba?" demandis direktoro de prizono, preskaŭ solene finleginte koncernan akton de ministerio por la justico. "Tio signifas, oni kondiĉe pardonas al vi reston de via dumviva puno. Vi punpasigis dek du jarojn kaj duonon kaj dum la tuta tempo vi kondutis ... nu, koncize, modele; ni donis al vi plej bonan ateston kaj ... hm ... unuvorte, vi povas iri hejmen, ĉu vi komprenas? Sed memoru, Záruba, se vi farus ian fri­ponaĵon, do la kondiĉita liberigo nuliĝos kaj vi devos punsi­di dumvivan karceron pro murdo de via edzino Maria, kaj tiam Dio mem ne helpos al vi. Do atenton, Záruba; venonte ĝi estus ĝismorte." Sinjoro direktoro kortuŝite mungis. "Ni ŝatis vin, Záruba, sed duan fojon mi ne volus vin ĉi tie vidi. Do adiaŭ, kaj sinjoro administranto elpagos al vi vian monon. Vi povas iri."

Kvin membroj de la majoritato kaj du de la opozicio subskribis proponon de rezolucio titolitan “Deklaracio pri neŭtraleco”: ili estas gesenatanoj Perla Martinelli, Anna Bartek, Manuela Blanco, Lucien Kagina, Miroslava Kirova, Fernando Pita, Hubert Michael Schweizer; post historie-politika enkonduko la dispozicia parto de la dokumento estas la sekva:

1. Konforme al sia statuso de celata subjekto de internacia juro, la Esperanta Civito estas principe kaj konstante neŭtrala, sed ne neŭtra.

2. Neŭtraleco egalas ne al politika indiferento, sed al malsubteno por armeaj aliancoj, al rifuzo de milito kiel politika instrumento, al solidareco por la senkulpaj suferantoj pro milito kaj persekutoj, unuavice pere de la Civila Esperanta Servo.

3. Neŭtraleco ne estas senlima, sed enkadrita per la internacia juro kaj la Civita normaro, specife Lex Pacificatoria.

4. Kooperado al internacia sekureco eblas nur se la esperanta popolo mem estas atakata aŭ persekutata, kiel fare de la Tria Regno kaj ĝiaj aliancaj reĝimoj dum la dua mondmilito.

5. La Esperanta Civito ne partoprenas en armitaj konfliktoj kaj ne alprenas devontigajn decidojn kontraŭ militanta ŝtato aŭ etno; esceptas la eventualaj devigoj pro decido de Konsilio de Eŭropo.

6. La Esperanta Civito povas uzi sian neŭtralecon por preventi kaj solvi konfliktojn, kaj disponigas sin se petata je mediacio.

La deklaracio klare difinas la koncepton de neŭtraleco, kiu en Esperantio ĝis nun estas nebula; fakte neniu tradicia esperantista movado estas vere neŭtrala, malgraŭ statutaj asertoj; pli kohere kaj sincere, pere de SAT-statuto la laborista movado deklaras sin malneŭtrala kaj klasbatala.

 

En marto 2026, Mia Vivo estis haltigita de la servila servo pro la kiomo da uzo de la komputilaj rimedoj. Post dek tagoj la problemo estis solvita, per forigo de pluraj ne tiel necesaj funkcioj. Tiel la retejo reiĝis al normala stato.

Mi ricevis novan averton pri la sama problemo: “Mia Vivo uzas tro da komputilaj rimedoj”. Ĉi-foje la servila servo ne haltigis la retejon, sed ĝi postulas ke mi malmultigu la uzadon. La problemo tamen estas, ke ĉio ĉi estas la rezulto de la grandiĝo de Mia Vivo. Kvankam MV ne plu estas tiel populara kiel je la komenco, ĝi bezonas pli kaj pli da rimedoj por zorgi la ĝisnunajn datumojn. Mi jam pagas por la plej bona servo ebla, sed tio baldaŭ ne plu sufiĉos. La servila servo estas relative malmultekosta, kaj tio ebligis min eĉ krei Mia Vivo per mia lima budĝeto. Sed ĉar la servila servo ne ofertas pli bonan servon eĉ kontraŭ pli da mono, mi havas nur tri alternativojn:

1. Serĉi alian servilan servon kaj transdoni ĉion tien. Kosto por transdono ne estas malmulta, sed pli grave, taŭga servilo por niaj nuntempaj kaj estontaj bezonoj kostas almenaŭ kvaroble ol la nuna. Mi ja ricevis mondonojn por la sekvaj du jaroj, sed tio ne sufiĉos eĉ por unu, eĉ se mi povus transdoni ĉion senkoste. Mi certe povas peti pli da mono de vi, la membroj, por daŭrigi la retejon, sed ĉar la mondonoj, kune kun la aktiveco, pli kaj pli malmultiĝas, mi devas esti preta pagi por ĉion mem. Mi simple ne havas tian monon kaj tio faras ĉi tiun alternativon nerealeca.

2. Transdoni Mia Vivo al esperanta asocio, kiu havas la necesajn lerton, monon kaj rimedojn. Tio estas mia prefera elekto, sed ne estas multaj organizoj kiuj plenumas la tri kondiĉojn. La plej grandaj [UEA, TEJO, SAT] neniam montris multe da intereso pri Mia Vivo. Ili ne eĉ respondis al miaj antaŭaj proponoj por kunlaboro. Mi tial dubas ke la E-movado havas la volon savi la retejon. Mi ĝojas se mi estas malĝusta pri ĉi tio, sed mi ne atendas miraklon.

3. Fermi la retejon. Dum ok jaroj, realigi kaj prizorgi socian retejon por la esperantistaro estis mia revo kaj pasio (unue per Nubo, due per Mia Vivo), malgraŭ la granda kaj longtempa laboro kaj la multaj defioj kaj stultaj misoj. Mia Vivo neniam fariĝis “la interreta Esperantujo”, sed por multaj homoj ĝi fariĝis loko por amikiĝi, diskuti kaj por montri siajn vivojn, malgraŭ la multaj aliaj alternativoj. Ĉiuj retejoj havas apartajn etosojn. Ankaŭ Mia Vivo, kaj tio evidente tiris certajn homojn al uzi MV kiel la ĉefan socian retejon. Tio ĝojigis min, kaj tio estas la plej granda fonto pri mia malĝojego pro la situacio. Mi plejkore dankas vin por via ĉeesto! Sen vi, Mia Vivo estus nenio!

La nuna plano estas fermi la retejon je la fino de la jaro, antaŭ ol mi devos pagi la sekvajaran koston por la plej multekosta servilo. Tio devas doni al vi sufiĉe da tempo ne nur por konservi ĉiujn konservindajn aferojn kiel bildojn kaj tekstojn, sed pli grave por doni al viaj amikoj la informojn por malperdi la kontakton.

Pri la donita mono: mi intencas redoni ĉiom, kiom ne estis jam uzata por la jaro 2026. Mi mesaĝos vin kiam mi finkalkulis la sumon.
 

Ĉu vi estas fakulo pri malfeliĉo? Feliĉo estas la granda celo de preskaŭ ĉiu homo. Ni serĉas ĝin en nia laboro, en niaj rilatoj kaj foje en la aĵoj, kiujn ni aĉetas. Sed se ni rigardas nian ĉiutagan vivon, ni ofte trovas streĉon kaj malkontenton. Kial estas tiel malfacile esti simple kontenta? Kelkaj sciencistoj diras, ke ni mem estas la plej grandaj malhelpantoj de nia propra feliĉo. Ni ofte agas, kvazaŭ ni estus fakuloj pri la arto igi nin malfeliĉaj. La homo kaj la miel-kukoj Jam en la jaro 1864, la fama verkisto Fjodor Dostojevskij verkis novelon pri tiu stranga homa eco. Lia verko havas la titolon Leteroj el sub la tero, kaj ĝi priskribas homon, kiu havas ĉion. Tiu homo vivas en feliĉo, li devas nur dormi kaj manĝegi miel-kukojn, kaj tute ne havi zorgojn. Eĉ en tia situacio, skribas Dostojevskij, tiu homo faras ion malsaĝan. Li detruas sian feliĉon nur por montri, ke li estas libera persono, kiu regas sian propran vivon. Ni homoj havas strangan bezonon kelkfoje krei problemojn, kiam ĉio estas tro trankvila. Tiel ni laboras kontraŭ nia propra feliĉo. Ĉiam pli kaj pli Unu el niaj plej grandaj problemoj tiurilate fontas el la maniero, kiel nia cerbo funkcias. Kiam ni atingas celon, ni sentas plezuron. Sed tiu sento rapide malaperas. Se vi aĉetas novan telefonon, post unu monato ĝi estas nur via kutima telefono. Vi jam komencas revi pri la venonta, pli bona modelo. Tio estas la kaptilo “pli-kaj-pli”. Ni ĉiam rigardas la estontecon kaj forgesas la nuntempon. Ni fariĝas kiel homo sur kur-maŝino: ni kuras rapidege, sed ni restas ĉiam en la sama loko. Simile, en la vivo ni neniam sukcesas atingi la perfektan feliĉon, pri kiu ni revas. La malamiko en via kapo Alia kaptilo estas la interna kritikisto. Tio estas la voĉo en nia kapo, kiu ofte parolas al ni sen amo. Ĉu vi foje diras al vi mem: "Vi denove eraris, stultulo" aŭ "Vi ne estas sufiĉe bona"? Ni ofte parolas al ni mem en maniero, kiun ni neniam permesus eĉ al bona amiko. Krome, ni uzas nian energion por aferoj, kiujn ni neniel povas ŝanĝi. Ni koleras pri la vetero, pri la trafiko, aŭ pri la fakto, ke ni maljuniĝas. Tio estas kvazaŭ bati kontraŭ muro per niaj manoj. Ni nur vundas nin mem. La arto de feliĉo bezonas akcepton: ni uzu nian forton nur tie, kie ni vere povas influi. Ni agas laŭ supozoj La psikologo Paul Watzlawick rakontis faman rakonton pri viro, kiu volis pendigi bildon. Al li mankis martelo. Li sciis, ke lia najbaro havas tian ilon. Irante por prunti ĝin de li, la viro komencis imagi: “Kion fari, se mia najbaro ne volos prunte-doni ĝin? Hieraŭ li salutis min nur tre mallonge. Eble li havas ion kontraŭ mi?” Ju pli la viro pensis, des pli li koleriĝis. Fine, li kuregis al la domo de la najbaro, kaj kiam la najbaro malfermis la pordon, la viro kriis: “Tenu vian martelon por vi mem, vi egoisto!” Tio montras, kiel ni kreas malfeliĉon nur per nia imago pri tio, kion aliaj pensas aŭ faros. Trejnu vian cerbon La bona novaĵo estas, ke feliĉo estas trejnebla kapablo. Nia cerbo estas formebla kiel muskolo, kun la kapablo daŭre ŝanĝiĝi, reorganiziĝi, kaj krei novajn internajn kunligojn dum la tuta vivo. La plej forta ilo por atingi tion estas dankemo. Indas esti dankema pri la bazaj bezonoj de la vivo, kiujn ni ofte konsideras naturaj: havi loĝejon, sufiĉajn manĝaĵojn, kaj sekurecon. Sed ankaŭ la malgrandaj belaĵoj de la tago gravas por nia menso: la kanto de birdoj matene aŭ la rideto de amiko. Se vi ĉiutage trovas aferojn pri kiuj vi sentas dankemon, vi trejnas vian cerbon vidi la bonon. Feliĉo komenciĝas, kiam ni ĉesas batali kontraŭ ni mem kaj kontraŭ la mondo. Jürgen Wulff

virtuale laŭtlegas Artema G.

Trovi amikojn estis neniam pli simple ol nun: Ĉiu uzanto de Fejsbuko estas amike ligita kun averaĝe 350 homoj, junaj plenkreskuloj havas eĉ 649 amikojn. Jen ora epoko por amikecoj, oni povus kredi. Sed analizo de usonaj esploristoj montras aliajn rezultojn: Kvankam la kontaktoj en sociaj retoj plimultiĝas, la nombro de intimaj konatuloj restas mirinde malgranda kaj dum la kuro de la vivo eĉ ankoraŭ malkreskas.

Por la studaĵo la esploristoj de la Sonoma ŝtata universitato enketis 25 185 hazarde elektitajn vizitantojn de novaĵpaĝaro pri ilia amikaro. Ĉar ĉiu alie komprenas la nocion "amikeco", la sociologoj starigis pli specifajn demandojn: De kiom da amikoj vi dezirus ke ili entreprenu ion okaze de via naskiĝtago? Kiom el ili vi povus alvoki telefone meze en la nokto por paroli pri persona problemo? Kun kiom el ili vi parolas pri la propra seksa vivo?

Plej multaj enketitoj taksis ke inter 5 ĝis 10 personoj aperus por kunfesti la naskiĝtagon. Por la nokta urĝa parolbezono taŭgus proksimume 5 ĝis 7 telefonnumeroj. Kaj pri intimaĵoj ili parolus averaĝe kun 3 ĝis 7 personoj.

Montriĝis ankaŭ ke ne ekzistas signifaj diferencoj en la nombro de amikoj laŭ sekso kaj seksa orientiĝo. Oni konjektis ke gejaj viroj kaj lesbaj virinoj havas pli da amikaj rilatoj ol heteroseksaj homoj. Sed tio ne estas la kazo. Ankaŭ la nombro de intimaj amikoj ne dependas de la seksa orientiĝo. Sed la esploristoj substrekas ke eble la enketitaro ne estas vere reprezenta tiucele.

La sciencistoj tamen estas certaj en tio ke la aĝo ludas grandan rolon rilate al amikecoj. "Dum la junaĝo oni kreskigas sian amikaron, sed jam en la frua plenkreska aĝo la nombro denove malkreskas", diras psikologo de la universitato de Jena en Germanio. Tie esplorista teamo povis montri ĉe la valortaksado de pluraj studaĵoj kun entute 178 000 partoprenintoj ke 25-jaruloj praktikas plej multajn amikajn rilatojn - post tiu aĝo la nombro konstante malkreskas. Esploroj el la pasintaj jaroj eĉ supozigas ke la grandeco de sociaj retoj kompare al pasintaj jardekoj estas eĉ iomete ŝrumpinta - jen fakto kiun la sciencistoj ne vere povas ekspliki.

"Koncerne la nombron de vere bonaj amikoj kiujn oni renkontas dum la vivo ankaŭ la sociaj portaloj en la interreto ne ŝanĝis ion", diras la psikologo. Por la vivokontenteco laŭ li ja la nombro de amikoj entute restas sensignifa. "Por tio nur la kvalito de la amikecoj estas decida." Tiun rezulton ankaŭ ricevis la usonaj esploristoj. La nombro de amikoj ĉe Fejsbuko do ankoraŭ ne estas indikilo por persona feliĉo.

en la norda hemisferio, kaj vintro por la suda.

1. Lola Carmesí – Paŝo Post Paŝo | Esperanto Originala Kanto spektita 16 fojoj de 15 homoj
2. Ho, mia kor’ 18 spektoj kaj 14 spektintoj
3. Esperanto — Lola Carmesí | Flamenco Pop en Esperanto (Unu koro, unu kanto) 17 spekoj kaj 13 spektintoj
4. La viro, kiu faligis murojn 18 kaj15
5. Kial Ni Estas Perfortemaj? [Teorio de Socia Lernado] 13, 12
6. Cómo hablar ESPERANTO en solo 8 MINUTOS spektita 17 fojojn kaj 14 spektintoj
7. Tiel la Mondo Iras – Epopea Versio 10 kaj 10
8. Du Flankoj, Du Landoj – A Kick The Ladder Film (#KTL25B) 10 kaj 10
9. Anonco de la gajnintoj de la kvina Interkultura Novelo-Konkurso (INK-5) 10 kaj 8
10. Kiam infano devas aŭdi “ne”? 11 kaj 10
11. La ĝojo perdiĝis en la abundo 9 kaj 7
12. La Insulo de Amikeco 10 kaj 6
13. EsKu – Epizodo 83 – Franciska Toubale 10 kaj 8
14. Enketilo por junaj francoj kiuj parolas Esperanton #Esperanto #conlang #learnesperanto 13 kaj 13
15. “Litera turo” de Evgenij Georgiev – Miguel Fernández 8 kaj 8

Notindas ke “enketilo” estis pli spektita kaj de pli da homoj, sed ĝi estas nur la 14a plej populara. Tio okazas ĉar nur 5 fojoj la rekomendoj de “enketilo” estis sekvataj, dum la rekomendoj de la tri plej popularaj afiŝoj estis skevataj 29, 30 kaj 28 fojojn. Tio signifas ke ili estis pli helpemaj al ekosistemo. Simila situacio por “Como hablar”, ankaŭ la rekomendoj estis sekvataj nur  fojojn.

Resume, 2086 spektoj, dividitaj inter 1076 afiŝoj. Kompare al pasinta sezono, preskaŭ ekzakte saman kvanto da spektoj, sed pli da afiŝoj. Rekomendoj de tubaro estis sekvataj 1872, malpli ol dum pasinta sezono. Kuriozas la elstara kvanto da filmoj faritaj per artefaritaj inteligentecoj.

Ni kanadanoj ne ĉiam facile klarigas, kion signifas esti kanadano. Sed pri unu afero multaj el ni ne dubas: ni ne estas usonanoj. Tiu sento profunde enradikiĝis en nia komuna konscio, kaj niaj sudaj najbaroj ofte subtaksas ĝin. La landlimo estas pli ol linio sur mapo. Ĝi apartigas du malsamajn historiajn vojojn.

Hieraŭ telekunsidis la Kapitulo de la Esperanta Civito sub la prezido de la Konsulino, sen. Lorena Bellotti, en ĉeesto de ĉiuj vickonsulo escepte de c-ino Viviana Piccinini, vickonsulo pri bibliotekoj. C-ano Giorgio Silfer, vickonsulo pri financoj, nur mallonge povis partopreni.

Kiel vickonsulo pri internaj aferoj sen. Manuela Blanco raportis pri sia misio en Bulgario dum la tre agrabla aranĝo DARE; gravaj aktivulinoj ricevis klarigojn kaj dokumentojn pri la Pakto. La kongresa buroo ĝojas informi ke al la ĉi-jara NaturAmika KulturSemajno de ENa aliĝis pli ol kvardek personoj, do la duoblo de la antaŭaj jaroj. La oficialaj insignoj de la Esperanta Civito estas produktitaj kaj formale liveritaj dum la Parlamenta sesio.

C-ano Giacomo Comincini, vickonsulo pri informado, estas preparanta bonvenigan manlibreton por la civitanaro, kun bazaj informoj pri la konsorcio. La Konsulino ŝatus similan informilon ankaŭ por paktontaj establoj. Estas subsidue ellaborata informa dokumento por la Parlamenta sesio en Malago, distribuota fare de ENa.

Sen. Alessio Giordano, vickonsulo pri klerigado, anoncis ke la venonta Internacia Junulara Festivalo gastigos la premieron de Historio de la esperanta literaturo (dua eldono), en ĉeesto de la kunaŭtoroj kaj lokaj aŭtoritatoj. Estas subtenata la scienca seminario pri idologio, fare de nia paktinto Centro de Interlinguistica, en Pavio 23 novembro 2026; kunlaboras la itala sekcio de TEJO. Grafike pretas ankaŭ la nova modelo de legitimilo: la Kapitulo diskutis pri diversaj detaloj kaj konsultos la uzantojn.

La eŭropaj infanoj pli kaj pli dikiĝas. Per nova koncepto brita lernejo nun volas kontraŭbatali la superfluajn kilogramojn. Speciala programo celas forfandi grason kaj entuziasmigi precipe sport-malŝatantojn.

De multaj jaroj la Eŭropa Unio batalas kontraŭ la kreskanta nombro de grasuloj kaj tropezuloj. Brita lernejo nun iras novajn vojojn. Per speciala kontraŭgrasa programo kiun la lernejo enmetos en la ĉiutagan lernhoraron la lernantoj perdu grason.

Ja ĉie sporta instruado estas deviga parto de la lerneja programo - sed evidente la antaŭviditaj horoj ne sufiĉas por daŭre teni la gelernantojn korpe bonstataj. Ĉar de jardekoj kreskas la nombro de tropezuloj en ĉiuj membroŝtatoj de EU. La Monda Sanorganizo vide al tiu evoluo alarmas. La graskorpeco disvastiĝas kiel epidemio, laŭ la ekspertoj ĝi estas unu el la plej grandaj defioj de la 21-a jarcento.

Hungario kaj Britio okupas la unuajn rangojn en la listo de la dikuloj: En tiuj landoj preskaŭ ĉiu kvara civitano suferas pro forta tropezo. Ankaŭ Germanio konfrontiĝas kun tiaj problemoj. Tie ĉiu kvina infano estas konsiderata tropeza. La tendenco estas plialtiĝanta.

Multaj ekspertoj vidas la kaŭzon por la ekstrema tropezo en ŝanĝiĝinta vivostilo. Infanoj pasigas pli kaj pli da tempo antaŭ televidilo aŭ komputilo kaj nesufiĉe moviĝas - kio havas fatalajn konsekvencojn je ilia sano. Pli kaj pli da infanoj jam en la momento de enlernejiĝo havas pro sia tropezo deficitojn rilate al movkapablo kaj problemojn rilate al kunordigado de movoj. Krome minacas malsanoj de koro kaj sangocirkulo kaj alta sangopremo aŭ diabeto. La bildo kiun la sanekspertoj desegnas estas malhela, ili prognozas al tiuj infanoj nur tre mallongan vivon.

En tuta EU pro tio lernejoj iniciatas sanprogramojn kiuj instigu infanojn moviĝi pli kaj nutri sin pli sane. Sed peri la valoron de sporto al infanoj kiuj sidas averaĝe du horojn tage antaŭ televidilo, estas malfacile. Ĉar la problemo ne estas la instruhoroj sed la libertempo. Se la gepatroj ne instigas siajn infanojn moviĝi, la plej bona preventa programo estas senutila.

Kaj precize al tiaj sport-malŝatantoj celas la sportprogramo kiun lernejo en la brita Yorkshire disvolvis. La celo estas montri al infanoj kiuj ne ŝatas korpekzercojn la valoron de korpa aktiveco. Ekde januaro 2015 la lernejo startigos pilotprojekton kiu faros el sporto ĉiutagan rutinon. Apud la deviga sporta instruado kiu ampleksas du horojn semajne, la gelernantoj faru krome ĉiutage elpaŝojn kaj genufleksojn.

Kaj la instruistoj volas laŭeble faciligi tion al la gelernantoj. Ĉar la ekzercoj fariĝu partoj de la ĉiutaga rutino de la gejunuloj. Tiel ili ekzemple lernos kiel ili faru ĝustan flanken-moviĝon kiam ili prenas la skribilujon el sia dorsosako. Ankaŭ la paŝo antaŭen ne nur estos ekzercata dum la sporta instruado sed ankaŭ dum ligado de la ŝuŝnuroj. Same la genuflekso ne devas estas enuiga ekzerco, sed povas esti okazo por ekzemple levi pilkon.

Oni esperas per tio entuziasmigi ankaŭ sport-malŝatantojn al plenumado de korpekzercoj. Se la pilotprojekto sukcesos oni enkondukos la programon en pluaj lernejoj de la lando.

Ni listigas la dek unu diferencojn inter Esperanto Gården (1996-2025) kaj Skandinava Esperanto-Domo (2027-kaj plu), rilate al la konstruoj en Lesjoforso, Svedio. Ili mem klarigas kial dekomence la sorto fatalos al la unua, pro fundamentaj karakterizoj kiuj bonŝance mankas al la nuna, posedata de Esplora Instituto de Esperantologio kaj proprietata de fonduso Pro Esperanto.

a) Gå estis komerca societo / EIE estas ideala societo (fiske multe pli oportuna).

b) Gå celis precipe ne E-istan merkaton / EIE celas plejparte E-istan merkaton (tial Gå kupliĝis al oficiala turisma reto, dum EIE aliĝis al la Pakto por la Esperanta Civito).

c) Gå disvolvis infrastrukturon por gaĝoj / EIE celas infrastrukturon minimuman (multe malpli da devigoj kaj zorgoj).

d) La gaĝa publiko estis esenca por Gå, dum por EIE ĝi estas akcesora (malpli da laborforto bezonata).

e) Gå suferis pro la kreskanta malprosperiĝo de Lesjoforso / por EIE tio povas esti atuto (sola gastejo).

f) Gå funkciis dum la tuta jaro / EIE funkcios nur somere (escepte de la vilaeto nomata Kukolnesto): por Gå fortaj kostoj pro hejtado, por EIE preskaŭ neniomaj.

g) Esperantistoj al Gå venis 80% el Svedio / al EIE venos 80% el eksterlando.

h) Por Gå la domo misevoluis de rimedo al celo / por EIE la domo restos rimedo.

i) Gå havis altajn kostojn / EIE havos relative malaltajn kostojn (eblos subteno kiel privata lernejo, plus muzea projekto).

j) Se Gå estus vendita, 500.000 SEK devus iri al la civito Filipstad / Kaze de vendo la tuta gajno iras al EIE/Pro Esperanto.

k) Ĉiuj facetoj de Gå estis administrataj de unu instanco / EIE responsos nur pri la kultura kaj distra programo: pri la domflegado zorgos Pro Esperanto tra la Civila Esperanta Servo, pri la gastigo zorgos Esperanta Naturamikaro (ĉiu gasto devos aliĝi al ENa aŭ alia NFI-sekcio, ekzemple la sveda mem).

(Antaŭ la pordo staras granda plenplena kofro. Sur la pordo estas granda ŝildo MALGAJA . Sur la kofro sidas sinjoro Malgaja - en mantelo kaj embarasita. Venas sinjorino Feliĉa. En la mano ŝi havas pretajn ŝlosilojn, en la alia mano aĉetsakon. Ŝi kantetas. Ŝi haltas vidante la najbaron)

En la naturamika Esperanto-Domo, la sola loko en Malago kie regule okazas kunvenoj kaj kursoj en kaj pri nia lingvo, rekomenciĝos baldaŭ la Verdaj Ĵaŭdoj: la unua ĉi-aŭtune ekos je 17h30 de 1 oktobro 2026, kaj la temo estos la individuaj spertoj en la someraj aranĝoj de Esperantio — Kultura Esperanto-Festivalo, Internacia Junulara Kongreso ktp. 

Tre pozitivaj raportoj estis verkitaj pri kelkaj el ili, fare de c-anoj Giorgio Di Nucci, Alessio Giordano kaj aliaj. Probable ne indas entuziasmi laŭ la etimologia signifo de la grekdevena verbo (pleniĝi per dio), ĉar post la kulisoj kaŝiĝas problemoj, kiel tiu levita de katalunistoj en UEA: ĝuste hispanoj konversacios pri ĝi, interalie post negativa intervjuo por “Heroldo de Esperanto” fare de s-ro Manolo Parra, sekretario de Hispana Esperanto-Federacio.

En Malago rezidas eĉ la prezidanto de HEF, sed neniam oni vidas lin ĉe la Verdaj Ĵaŭdoj.

22/09/2026 http://neniammilitointerni.over-blog.com/2026/04/en-israelo-kaj-aliloke-fasismo-semas-la-morton-ni-elektu-la-vivon.html

Mardon la 29an de septembro ekde 17h45 okazos la unua legorondo organizata de Kultura Centro Esperantista jam la trian jaron ĉe la multlingva biblioteko Bibliomonde en Neŭŝatelo, kies esperanta libraro kreskas de fojo al fojo.

La pontokapo de KCE en la kantona ĉefurbo ebligos unuafoje konekton por sekvi telematike la prezenton de sen. Alessio Giordano pri la verko de Ferdinand de Saussure “Kurso de ĝenerala lingvistiko”. Mag. Giordano kontribuis kun d-ino Perla Martinelli al la reviziado de la traduko, farita de prof. Fernando Pita.

La libro enhavas ankaŭ unikan glosaron; ĝi estas referenca verko por la lingvistikaj kursoj ĉe Esplora Instituto de Esperantologio.

La dua legorondo estas kunvokita al Bibliomonde por la 26a de oktobro. Informas kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net)

Unu el la plej frapantaj progresoj en la historio de la homaro estas la  pliiĝo de la perspektivo de homa vivado en la tuta mondo. Antaŭ cent jaroj, la mezuma homa vivodaŭro apenaŭ atingis 40 jarojn. Nuntempe, se oni inkluzivas ĉiujn landojn, tiu perspektivo kreskis al pli ol 70 jaroj, kaj baldaŭ atingos la ciferon de 77 jaroj. La ĉampiono estas Monako, kie la mezuma probableco de vivdaŭro por infano, kiu naskiĝas hodiaŭ, estas 87 jaroj! Ankaŭ Honkongo kaj Makao superas la probablecon de 85 jaroj, mezume.

La 1-a de oktobro estas la lasta ŝanco proponi filmon por Usona Bona Film-Festivalo. Lerni filmfaradon kaj fari filmojn en Esperanto povas esti amuza, defia ludo. Tian ludon prezentis Alexander Vaughn Miller dum la UK en Graco, kie li ricevis la premion Maertens por sia anglalingva Youtube-kanalo pri Esperanto kaj por la Usona Bona Film-Festivalo.

Hejma KTL-premiero en la urbeto East Point en Georgio, Usono. Foto: Isaac Deitz

Esperanto-USA ĝis nun okazigis kaj organizis la Usonan Bonan Film-Festivalon jam 8 fojojn. Venontjare la festivalo tamen paŭzos. Sed se esperantistoj plu volas krei filmojn, oni nun proponas al ili tute apartan filmfaradan ludon, kiu prezentas similan oportunon kaj jam estas subtenata de Esperanto-USA.

La plimulto de la gajnintoj dum la pasintaj du fojoj de Usona Bona Film-Festivalo fakte mem ne parolas Esperanton. Bonŝance, ĉeestis esperantisto dum preskaŭ ĉiu tago de la filmadoj. La komuna punkto inter tiuj imponaj gajnintoj tamen ne estis la kalva amiko korektanta ĉies prononcadon. La vera sekreto de tiom da sukceso estis la ĉiusemajna kaj senpremia defio KTL, kiun ili regule ludas en Atlanto kaj en kelkaj aliaj usonaj urboj.

Ĉiun semajnon tri ĵetkuboj donas freŝajn hazardajn regulojn al filmfarantoj tra la mondo. ”KTL25V – Uzu du lokojn kaj kreu muzikvideon!” ”KTL50D – Kreu dokumentan filmon pri ĝuste kvin subjektoj!” ”KTL33F – Uzu ekzakte tri vortojn kaj rekreu scenon el ekzistanta filmo!”

Jen tri ekzemploj subite donitaj al tiu grupo. Ĉiu havas maksimume sep tagojn por krei filmon maksimume unuminutan. Foje la reguloj donas nur du aŭ tri tagojn por kreado, aŭ longon de ekzakte dek aŭ dudek sekundoj. Pli ol kvar mil KTL-filmoj jam estas kreitaj ekde la lanĉo de la ludo en 2019, kaj tia freneza filmfarado ofte rapide igas el komencantoj profesiajn filmistojn.

Iu ajn povas krei kaj alŝuti videaĵon al Youtube. Unika avantaĝo de KTL tamen estas la insisto, ke vera filmo nepre bezonas vivan spektantaron. Komikisto scias, ke li estas amuza nur en ĉambro kie homoj ridas. Same, reĝisoro scios, ke la ritmo, aktorado, kaj dialogo de la filmo efikas nur en ĉambro, kie homoj aŭdeble ĝuas ĝin. Ĉiusemajne KTL-ludantoj do renkontiĝas aŭ en hejmaj salonoj aŭ en granda eventoĉambro de trinkejo kaj prezentas ĉiun filmon al lokaj spektantoj. Esperanto-kluboj povus facile fari la samon.

Post ĉiu filmo la reĝisoro staras kaj mallonge respondas al demandoj pri tio, kiel la plej interesaj momentoj estis filmitaj aŭ kio inspiris la temon de la filmo. Post la fina filmo la reguloj por la sekva defio estas anoncataj, homoj ekplanas novajn filmojn kaj serĉas anojn por siaj skipoj. Neniu venkas, sed ĉiuj gajnas, kaj ĉiu persono je sia propra rapido kreskas kaj kleriĝas.

Ricevante la premion Maertens ĉe la Universala Kongreso en Graco, mi prelegis pri tio, kiel KTL siatempe, en 2021, donis modelon por fondi la Usonan Bonan Film-Festivalon. La 8-a festivalo komenciĝis en junio kun multaj monpremioj por filmfarantoj de iu ajn lando, kaj la limdato por sendi Esperanto-kurtfilmon ĉi-foje estas la 1-a de oktobro 2026.

Por spertaj usonaj KTL-reĝisoroj, kvar monatoj por krei filmon sen strikta unu-minuta maksimumo estas eterno, kaj tial ili ofte venkas en konkurso kun Esperantistoj, kiuj tre malofte kreas filmojn. Homoj ekster Usono devus ekhavi la saman avantaĝon.

Alexander Vaughn Miller prelegas pri KTL en Graco. Foto: John Huang.

Esperanto-USA planas paŭzigi la filmfestivalon venontjare por doni pli da rimedoj al siaj aliaj projektoj, kiel la nova eldonejo Guteto. Fakte, jam ĉi-jare la film-festivalo preskaŭ ne okazis, ĉar la estraro hezitis trakti tro da grandaj projektoj samtempe.

Mi tamen insistis ke la festivalo devus okazi almenaŭ unu fojon plu, ĉar la premio Maertens donis bonan oportunon por internacia reklamado dum la UK, kaj tiel mi ne devus prelegi tie pri interesa projekto kaj artkreada oportuno kiun ĉiuj ĵus maltrafis.

La estraranoj konsentis, kaj la konkurso denove komenciĝis. Ĉiu nova ĉi-jara kurtfilmo do estos rekta rezulto de la ĉi-jara Maertens-premio. Se vi volas subteni la venontjaran premion Maertens, UEA bonvenigas donacojn al sia fonduso. Ili ankaŭ akceptos kandidato-proponojn por la venonta premiito ĝis la fino de septembro.

La Usona Bona Film-Festivalo havas la devon ne misinstrui Esperanton, kaj sekve ne donu premiojn al filmoj, kiuj malbone uzas la lingvon. Se tamen la teknike plej imponaj filmoj venas de ne-Esperantistoj, tio iĝas problemo. Ni volas gratuli la klopodojn sen aprobi la erarojn, do estu pli da ŝancoj por ekzerciĝi senpremie.

Se KTL fariĝos pli ligita al Esperanto, ĝi helpos filmistojn lerni la lingvon kaj Esperantistojn lerni filmfaradon. KTL-premiero rajtas okazi ie ajn kaj ĝi povas fariĝi nova kutima artista evento dum Esperanto-kongresoj. La KTL-retejo kolektas la senditajn filmojn, konvene ludigas ilin sinsekve, kaj prezentas atribuliston post ĉiu filmo, do estrado de la evento mem estas tre facila.

Isaac Deitz, la fondito de KTL, jam konsentis aldoni Esperantan version de la KTL-retejo kaj datumbazo, por ke samideanoj povu plene kompreni la regulojn kaj trovi la kurtfilmojn Esperantajn kaj kunlabori kun aliaj Esperantistoj. Ni kunlaboros por fari tion, se ni sukcesos aranĝi honorarion kontraŭ tiu laboro.

Por tiuj, kiuj komprenas la anglan, KTL jam estas senpage ludebla kaj kelkaj Esperantistoj lastatempe kreis kontojn tie kaj ekuzis ĝin. Se la Usona Bona Film-Festivalo revenos post kelkaj jaroj, ĝi estos multe pli sukcesa kaj forta kun Esperantistoj tiam en multaj landoj regule esprimantaj sin kaj kreantaj kurtfilmojn per la KTL-programo.

Alexander Vaughn Miller

Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Nepala Esperanto-Asocio (NEspA) lanĉas internacian mon-kolektadon por helpi la viktimojn de la katastrofaj inundoj, kiuj trafis Nepalon la 26-an de aŭgusto 2026. La kampanjo nomiĝas “Esperanto por Nepalo – Solidareco sen land-limoj” kaj havis kiel unuan celon kolekti 1000 eŭrojn. La katastrofaj inundoj forprenis vivojn, senhejmigis loĝantojn, kaj kaŭzis vastajn damaĝojn al domoj, vojoj, pontoj kaj aliaj gravaj rimedoj. Serĉaj, savaj kaj helpaj laboroj daŭras, dum la lando komencas la longtempan taskaron por rekonstrui la trafitajn komunumojn. NEspA, landa asocio de UEA en Nepalo, kontaktis UEA tuj post la katastrofo kaj proponis komunan solidarecan agadon. “Ni ne atendas grandajn sumojn. Sed en tia malfacila momento eĉ malgranda helpo havas grandan valoron: ĝi montras solidarecon kaj homaran kunsenton. Tiu katastrofo ne estas nur problemo de Nepalo. Ĝi estas problemo de la tuta homaro kaj Nepalo estas unu el ĝiaj rektaj viktimoj”, deklaras Bharat Kumar Ghimire, Prezidanto de NEspA. La kampanjo estas organizata de UEA kunlabore kun NEspA pere de la mon-kolekta platformo WhyDonate. La platformo estis elektita por ke la kampanjo estu videbla tra la tuta Esperanto-movado, tiel ke ne nur esperantistoj, sed ankaŭ mond-civitanoj ĝenerale povu ĝin subteni. Tial oni invitas la esperantistojn ne nur donaci, sed ankaŭ diskonigi la kampanjon en kaj ekster niaj esperantistaj retoj. La kolektita monsumo estos transdonita al la oficiala fondaĵo de la nepala ĉefministro por helpo okaze de katastrofoj (ĝia angla nomo estas Prime Minister Disaster Relief Fund – PMDRF). UEA kaj NEspA publike raportos pri la kampanja rezulto kaj pri la transdono de la kolektita sumo. La kampanjo daŭros ĝis la 13-a de oktobro 2026, la Internacia Tago por Malpliigi la riskon de katastrofoj. Tiu tago estis deklarita de UN kun la ĉi-jara temo: “Rezistemo komenciĝas hejme”. UN emfazas, ke la registaroj de la mondo ne sufiĉe pretiĝas por katastrofoj, finance kaj praktike. “Esperanto estas pli ol lingvo: ĝi ankaŭ estas movado kaj komunumo, kiu montras sian valoron inter-alie per tio, kion ĝi faras por la mondo. Solidareco kaj mondcivitaneco estas inter la valoroj de la Esperanto-movado kaj de la strategia plano de UEA, AKIRI. Per ĉi tiu kampanjo ni transformas tiujn valorojn en konkretan agadon. Nepalo estas parto de nia komuna mondo: ĝia sufero ne estu malproksima por ni. Nepalanoj sciu, ke ili ne estas solaj,” deklaras Fernando Maia, prezidanto de UEA. UEA kaj NEspA invitas esperantistojn, Esperanto-organizaĵojn, mondcivitanojn kaj ĉiujn amikojn de internacia solidareco kontribui kaj diskonigi la kampanjon. Ĉiu donaco gravas: 5, 10, 25, 50 eŭroj aŭ pli. Ni atingu kune 1000 eŭrojn por Nepalo kaj, se ni povas, ni iru plu! Kaj tiuj, kiuj ne povas donaci, povas valore helpi per diskonigo! WhyDonate aŭtomate tradukas la kampanjo-paĝon al pluraj lingvoj, tiel faciligante ĝian diskonigon ankaŭ ekster Esperantujo. La disponeblaj lingvoj estas elekteblaj rekte en la kampanjo-paĝo. Ankaŭ la valuto estas elektebla: ne necesas pagi nur per eŭroj. Donacu kaj diskonigu. Kune ni estas pli fortaj! P.S. (postskribo): Meze de septembro, la celita sumo de 1000 eŭroj jam estas delonge superita. Tamen ne ĉesu donaci! Alklakante la ligilon al WhyDonate eblas vidi la sumon jam kolektitan. Fonto: Gazetara komuniko de UEA n-ro 1330 (2026-09-11)

Inspirite de paktinta establo en Razgrado sed realigite de la loka societo sub la aŭspicio de Bulgara Esperanto-Asocio, en urbo Ruse ĵus okazis sukcesa Danuba Amika Renkontiĝo Esperanta, 17-20 majo 2026, kvazaŭ daŭrigo de la tradicio de la Danubaj Esperanto-Rendevuoj.

La programo proponis memorindajn spertojn, interalie vizitojn al la bela urbo mem, tiel nomata “eta Vieno“, kiuj kompletigis la ekskursojn al la mirinda rokmonaĥejo de Basarbovo kaj al la impona mezepoka fortikaĵo de Ĉerven. Ĉi tiujn malkovrojn kaj la komunajn horojn akompanis kaj la riĉeco de tre bongustaj manĝoj kaj la plezuro gustumi la faman bulgaran ĉokoladan torton “Garaŝ”. 

 

Ĉio harmonie fonis al la kultura kerno de la aranĝo, nome prelegoj pri la granda rivero. Inter ili eminentis la kontribuo de c-ano Giorgio Silfer pri la majstroverko “Danubo” de Claudio Magris, eldonita antaŭ precize kvardek jaroj. La prelegon prezentis sen. Manuela Blanco, invitita de BEA: en ĝi resonis la etoso de Ruse, kiu samtempe etendis etoson festan pro la Tago de Fido Espero Karitato, per vigla muziko kaj tradiciaj dancoj.

Kiel Vickonsulo sen. Blanco ankaŭ reaktivigis rilatojn inter la Esperanta Civito kaj la bulgara esperantlingva komunumo, specife la Esperantista Domo de Kulturo “Ivan Kirĉev”.

Antaŭ cent-dudek-unu semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dudek-dua porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

Tiuvespere sinjoro konsilisto Tom­sa ĵus bonĝuis kun aŭdiloj surorele kaj kun afabla rideto aŭskultis, kiel la radio bele ludas Dvořák-Dancojn - ­kia muziko ĝi estas, li diris al si kontente -, kiam subite ekstere dufoje knalis kaj el fenestro super lia kapo kun tintego ŝutiĝis vitro; sinjoro Tomsa nome sidis en teretaĝa ĉambro.

Ĉi-monate la svisa popolo referendumas pri modifo en la konfederacia konstitucio, kiu restriktus la signifon de neŭtraleco: interesa okazo por memori ke la historio de la esperanta popolo spertas plej diversajn difinojn pri neŭtraleco, kies du ekstremoj estas la signifo de “neŭtralulo” ĉe L. L. Zamenhof (sinonimo de “homarano”) kaj la politika indiferento praktikata de Universala Esperanto-Asocio kaj Internacia Esperanto-Ligo dum la 1930aj,

Tial necesas klara koncepto pri neŭtraleco ĉe la Esperanta Civito, analoge al konstitucia artikolo ĉe la Svisa Konfederacio, ekskludante la politikan indiferenton kaj difinante la termojn de neŭtraleco ene de internacia juro.

Sin demandas pri tio en la Senato la verdaj gekolegoj al kiuj mi submetis proponon de rezolucio, fakte “Deklaracio pri neŭtraleco”.

La varma aero ŝvebas rapide alten de la Tero, iam eĉ per rapideco 40 km en sekundo. En difina alteco komencas kondensado de akva vaproro, kiu rapide kun alteco malvarmiĝas kaj la nubo nigriĝas (cumulonimbus) en alteco 6-11 km, iam eĉ en 16 km kaj la temperaturo povas fali ĝis minus 70 gradoj de Celsio. La supro de la nubo satiĝas per elektre plusaj kristaloj de glacio kaj samtempe sube de nubo estas malpluse ŝargitaj gutoj de akvo. Okazas malŝargo - elektra elfluo. Tamen pli ofte la elfluo okazas en nubo mem, aŭ inter du nuboj ol el nubo al la Tero (nur dekono de ĉiuj fulmoj direktas al Tero). Ŝtormaj nuboj havas altecon kaj larĝecon 5-20 da kilometroj. Ili silente ŝvebas super la Tero kaj atendas sian tempon.

  

 B.Traven

Marŝo en la regnon de l' mahagono 

romantraduko

mahagonciklo 3

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Ĉapitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

GLOSARO

19/09/2026 La enhavlisto de la septembra kajero: 171 ... Estis memorinda la perfekta Estis memorinda la perfekta akustiko de Salono Zamenhof, kie sonis “La Espero”. Voĉoj de kongresanoj 173 ... Universala Kongreso: Rezolucio de la 111-a Universala Kongreso...

 

B.Traven

ĈARO

romantraduko

mahagonciklo 1

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Capitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

Ĉapitro 11

Ĉapitro 12

Ĉapitro 13

Ĉapitro 14

Ĉapitro 15 

GLOSARO

 

 

B.Traven

REGISTARO

romantraduko

mahagonciklo 2

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Ĉapitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

Ĉapitro 11

GLOSARO

Armel Amiot elektis sian naskiĝtagon, la 15an de septembro 2026, por la publikigo de sia nova muzika albumeto, titolita “Revivi”.
Armel Amiot estas tiu, kiun oni povas nomi eklektika muzikisto. En la 1980aj jaroj, li unue kiel gitaristo kaj kantisto kun la roktriopo “Porte 53” en tri albumoj de originalaj kantoj kaj pli ol 500 koncertoj. Poste li iom post iom iĝis ĵazkantisto, sen ellasi sian gitaron. Li traserĉis la Parizan svingĵazajn scenejojn kun granda nombro da grupoj.

Iom poste banĝo kruciĝis kun lia vojo en la grupo “La Planche à Laver”. De Nov-Orleana ĵazo ĝis kariba biguine, tra akustika funko, la grupo prezentiĝis ĉe multaj festivaloj en Francio kaj eksterlande. Kun tri albumoj, el kiuj la dua estis registrita en Nov-Orleano.

Intertempe, Esperanto eniris lian vivon, kaj la semo kviete ĝermis. La ideo verki originalajn kantojn en la internacia lingvo atendis la ĝustan momenton… La kovid-izoliĝo donis al li la perspektivon kaj tempon necesajn por freŝa komenco.

La albumeto “Banĝo Esperanto” (2022) funkciis kiel la enirejo de Armel en la mondon de Esperanta muziko, samtempe konservante la kreolajn influojn de lia antaŭa grupo. Lia dua Esperanto-albumeto “Dezertoj” (2024), plonĝas en bluson. Ĝi esploras la miton de la dezerto, simbolo de soleco kaj rezigno. La ses kantoj en ĉi tiu albumeto estas prezentitaj duope, kiel jino kaj jango, aŭ la du flankoj de monero. Unu estas malhela, la alia hela.

Hodiaŭ en 2026, lia nova albumeto “Revivi” estas ia elvoko de la ciklo de la vivo: ĉiu el la kvar kantoj reprezentas sezonon: de senzorga printempo ĝis la frosta vintro, kiu atendas la revenon de la Sundio. Du poemoj, skribitaj paralele, enkadrigas ĉi tiujn kantojn, de la vekiĝo de konscio en la utero ĝis la fina foriro.

Ĝi estas ankaŭ la rezulto de longa procezo, pro kiu Armel dankas al Vinilkosmo “Esperanto-Muzik-Prod.” kaj Floréal Martorell pro la kunproduktado, Liven Dek pro lia helpo pri la kantotekstoj, Bernardo Sacconi (kontrabaso), Dan Gallagher (elektra baso), Francesca Prattico (tamburoj kaj perkutinstrumentoj), kaj la gospelajn fonvoĉojn aranĝitajn de Isaac, ne forgesante Denis Lainé pro liaj nekredeblaj mikrofonoj, Vincent Bruley pro la miksado, Alexis Bardinet (Globe Audio) pro la mastrumado, kaj Alice Lucas kaj Vince Cerdà pro la muzikvideoj, kiuj aperos tre baldaŭ…

Aŭskultu fragmentojn de la kantojn kaj mendu la albumeton ĉe la muzika platformo de Vinilkosmo https://www.vinilkosmo.com/eo/boutique/armel-amiot-revivi.

Spektu varbvideon ĉe https://youtu.be/w1YzkS1MT4I.

Vi povas aŭskulti ĝin elsendflue ĉe la kutimaj platformoj.

Flo Martorell

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/09/muziko-67/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Revivi: La tria albumeto de Armel Amiot en Esperanto appeared first on La Ondo de Esperanto.

virtuale laŭtlegas Artema G.

Fidelaj okuloj, oblikve metita kapo: Se hundo rigardas tiel, mastro kaj mastrino korvarmiĝas. Nun sciencistoj eltrovis kial homoj havas tiel fortan ligon al siaj hundoj.

Se homo kaj hundo rigardas en la okulojn de la alia, tiam ŝanĝiĝas la cerba ĥemio de ambaŭ specioj. En la sango kaj de la homo kaj de la besto plialtiĝas la koncentriĝo de la hormono oksitocino. Tiu ĥemia mesaĝa substanco peras la senton de fido kaj aparteno, ĝi efikas trankvilige kaj forprenas timon. La saman plialtiĝon de la nivelo de oksitocino oni povas observi se patrinoj rigardas en la okulojn de sia beboj aŭ ĉe geamantoj.

Japanaj biologoj priskribas unuafoje en faka ĵurnalo tiajn bioĥemiajn ŝanĝiĝojn  ankaŭ ĉe la interago inter du malsamaj specioj. La esploristoj supozas ke la aparta rilato inter homo kaj hundo entute nur povis ekesti per tiu komuna neŭroĥemia mekanismo.

La japanoj priskribas interspecian reciprokan amefikon: Se hundoj kun oblikve metita kapo rigardas en la okulojn de siaj mastroj, tiam en ties cerboj plialtiĝas la nivelo de oksitocino; pro la tiam sekva aldona amika kondutado la nivelo de oksitocino plialtiĝas ankaŭ en la sango de la bestoj.

La observitan interagon la esploristoj povis ankaŭ pruvi per eksperimento. Ili ŝprucis al hundoj oksitocinon en la nazon. Almenaŭ la inaj bestoj sekve serĉis pli da vidkontakto kun siaj mastroj, kies propra nivelo de oksitocino plialtiĝis pro la rigardoj de la hundo.

Ĉe lupoj kiuj estas la sovaĝaj parencoj de la hundoj, la sciencistoj ne povis konstati ŝanĝiĝojn de la nivelo de oksitocino pro la interago kun la homo. Tio kondukis ilin al la supozo ke estas tiu hormono kiu zorgas pri la ligo inter homo kaj hundo. Eble tiu mesaĝa substanco estis decida ĉe la aldomigo de la hundo.

Hipotezo diras ke iam lupoj malkovris ostojn kiel komfortan fonton de nutraĵo kiujn la fruaj homoj postlasis de sia manĝo. Sur la unuaj rubejoj povis travori sin precipe tiaj bestoj kiuj kondutis pace rilate al la homoj. Tro sovaĝaj bestoj verŝajne estis forpelitaj.

La mildecaj bestoj aliflanke ĝuis pro abunda voraĵo en la proksimeco de la homo survivan avantaĝon. Ili povis plimultiĝi pli bone kaj pludoni siajn genojn al siaj idoj.

Iam tiam ankaŭ la homoj komprenis ke tiuj bestoj povus esti utilaj por pli da aferoj ol por forzorgi la rubon - ekzemple por la portado de ŝarĝoj, kiel helpanto en ĉasado aŭ do ankaŭ kiel amiko. Oksitocino verŝajne ĉe la ekesto de tiu amikeco ludis gravan rolon.

LA AMUZA
ALFABETODankon pro KOMENCANTO. Mi povas sendi al vi ion por via gazeto. En 1985 aperis en MONATO
‘La Amuza Alfabeto’. Mi iom reverkis ĝin kaj uzas por miaj komencantoj dum la unua leciono.

La komisiono de la Premio Maertens anoncas sian ĉi-jaran konkurson por identigi organizaĵon aŭ esperantiston, kiu jam kontribuis sian tempon kaj energion al la antaŭenigo de Esperanto kaj intencas tiel daŭrigi en la estonteco. Multaj esperantistoj faras pozitivan agadon por disvastigi Esperanton, sed malmultaj tion faras jaron post jaro, agon post ago – ofte sen rekono, kaj sen deziro atingi famon.

Grégoire Maertens, iama prezidanto de UEA, kiu baldaŭ festos sian centduan datrevenon, estas unu el tiuj personoj, kiuj dediĉis tutan aktivan karieron interalie al disvastigo de Esperanto – en sia propra lando Belgio, sed ankaŭ kiel komitatano kaj prezidanto (1980-1986) de UEA. UEA establis la Premion okaze de la centjariĝo de sia iama prezidanto.

La Premio Maertens celas honori tiujn niajn konstantajn kaj fidelajn laborantojn por Esperanto – precipe tiujn kun novaj ideoj kaj novaj organizaj kapabloj kaj tiujn, kies laboro povas instigi kaj inspiri aliajn personojn.

Tiajn personojn la komisiono trovis en 2025, kiam ĝi honoris Stela Besenyei-Merger, el Hungario, kaj en 2026, kiam ĝi honoris Alex “Alekso” Miller, el Usono.

Stela estas denaska esperantisto, filino de franca patro kaj hungara patrino. Ŝi loĝas en Hungario, sed laboras internacie per sia blogo Stela ĉiam nur kritikas kaj sia retejo La bona renkontiĝo. Ŝia mallonga sed trafa video, farita en 2020 sub la aŭspicio de Wikitongues, kiu prezentas Esperanton al la publiko per ŝiaj personaj spertoj, ricevis preskaŭ unu milionon da spektoj.

Alekson oni honoris pro lia rimarkinda laboro sur la kampo de la Esperanta video-arto, kiu malfermas novajn vojojn en la informado, instruado, uzado kaj ĝuado de la lingvo. Inter liaj atingoj estas:

• la jutuba kanalo Exploring Esperanto (“Esplori Esperanton”), jam kun pli ol 380 videoj kaj 8 200 abonantoj: https://www.youtube.com/@ExploringEsperanto;
• la Usona Bona Film-Festivalo, kiu jam atingis sian 7an eldonon kun pli ol 200 filmoj el la tuta mondo, el kiuj la plej populara atingis jam pli ol 63 000 spektojn: https://www.youtube.com/@EsperantoUSA;
• la realigo de plena profesinivela filmo de la teatraĵo 1910 el la Universala Kongreso en Montrealo en 2022: https://www.youtube.com/watch?v=fbWldQKlfrA.

Intervjuoj kun Stela kaj Alekso estas spekteblaj ĉe la jutubkanalo de UEA. La intervjuanto estas eksprezidanto de UEA, Mark Fettes, unu el la membroj de la juĝkomisiono de la Premio.

La nuna komisiono konsistas el la eksaj prezidantoj de UEA Duncan Charters, Mark Fettes kaj Humphrey Tonkin kaj el la alelektitaj eksaj estraranoj Maritza Gutiérrez, Barbara Pietrzak kaj So Gilsu. Michela Lipari estas la sekretario de la komisiono.

Kandidatigoj por la nuna jaro, kun taŭga subtena materialo, atingu la sekretarion de la komisiono ĝis la 31a de oktobro 2026 ĉe sekretario.premio.maertens@gmail.com.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1333.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Premio Maertens: proponu kandidatojn ĝis la 31a de oktobro appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Konsulino ricevis kaj dissendos al la Senato la amendojn al Lex argentaria, motivitajn de la transformo de fondumo Pro Esperanto al fonduso; la amendojn preparis la Unua Vickonsulo, sen. Manuela Blanco, interkonsente kun FPEF kaj komisie de la Kapitulo.

Krom ŝanĝo de konsonanto en la artikoloj 1 kaj 15, la amendoj ŝanĝas en pluraj lokoj la esprimon “kontrolinstanco” per “Kapitulo”, kaj abrogacias tute aŭ parte la artikolojn 7 (par. 4), 8 (par. 3), 9 (par. 2), 11, 14, 15 (par. 3).  

La Senatokonsulto ekas post la dissendo fare de la Konsulino, kaj daŭros maksimume tridek tagojn.

---

---

En Novjorko la urbestro Zohran Mamdani volas provi ideon samtempe simplan kaj radikalan: nutraĵvendejojn posedatajn de la urbo. Kvin vendejoj, po unu en ĉiu el la kvin urbodistriktoj, proponos bazan korbon da fruktoj, legomoj, viando, laktaĵoj kaj aliaj ĉiutagaj manĝaĵoj tridek procentojn pli malmultekoste ol kutime. La unua laŭplane malfermiĝos en Bronkso fine de 2027.

La 59a Kongreso de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI) sukcese okazis ĉe Zaozhuang-a Universitato de la 11a ĝis la 16a de julio 2026. La Kongresa Libro, senpage elŝutebla el la retejo www.ilei.info, listigas la 192 partoprenantojn el 4 kontinentoj. La matenon de la 10a de julio Sun Mingxiao (Semio) prezentis Esperanton en urba muzeo, dum Lee Jungkee, honora prezidanto de la Korea Esperanto-Asocio, instruis Esperanton al civitanoj en alia parto de la urbo. La estroj de la Universitato organizis kunvenon en la nova kampuso por bonvenigi la gastojn, kun komuna plantado de arbo kun memora ŝtono, sekvita de riĉa bankedo kun lokaj bongustaĵoj.

La 11an okazis la malferma ceremonio, kun salutoj de la rektoro Cong Hailin, de la prezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo Liu Dawei kaj de la nova estro de la Ĉina Sekcio de ILEI, Yan Ming, iama rektoro de Hejlongjiang-a Universitato en Harbino. La prezidanto de ILEI Ahmad Reza Mamdhui ne povis ĉeeste partopreni pro la geopolitika situacio kaj tial sendis gratulan videon. Tamen danke al la hibrida formato de la evento li povis aktive ĉeesti preskaŭ ĉiujn partojn de la Kongreso kaj la tutan Simpozion. Dum la evento mi prezentis la Simpozion de ILEI 2026, kiun mi organizis en mia duobla rolo kiel vicprezidanto de ILEI kaj profesoro de la Esperanta fako de Zaozhuang-a Universitato. Sekvis gratulaj leteroj kaj videoj, kiel tiuj de profesorino Ilona Koutny kaj de Aziz M. Muzafarov, akademiano de la Rusia Akademio de Sciencoj, kiu vidas Esperanton kiel futuran lingvon de BRIKS.

La inaŭguraj prelegoj de Arko (Gong Xiaofeng) kaj Semio enkondukis la Kongresan temon, “Eduki profesiajn esperantistojn kaj protekti Esperanto-kulturon”, en kiuj ili detale prezentis la kontribuojn de Zaozhuang-a Universitato kaj de aliaj ĉinaj instancoj al tiu kampo. Konkludis la matenon la tri prelegoj de ISOA (ILEI-Seminario en Orienta Azio): Yu Jianchao pri sia instruisto Laŭlum, Kitagawa Ikuko pri instruaj agadoj en Japanio kaj Lee Jungkee pri Seula Esperanto-Centro.

Posttagmeze ekis la Simpozio de ILEI, kiu daŭris unu tagon kaj duonon kaj vidis la kontribuon de 26 profesoroj kaj fakuloj el 17 landoj, reprezentantaj universitatojn de kvar kontinentoj. La temon “Plialtigi lingvan konscion” inspiris serio de artikoloj pri metalingvistika kompetento publikigita en “Internacia Pedagogia Revuo”, la organo de ILEI, fare de Ekaterina Bebenina. Kompare kun aliaj universitat-nivelaj Esperantaj konferencoj, la Simpozio de ILEI estas tipe organizata kiel diskutado inter esperantistaj kaj neesperantistaj universitatanoj, por montri la utilecon de Esperanto en sciencaj interparoloj kaj samtempe malfermi Esperantujon al novaj tendencoj kaj argumentoj en la akademia mondo. Sesioj esploris diversajn aspektojn de la temo, kiel kreskigi konscion pri kio estas lingvo en lernejoj, esplori ties rolon en literaturo kaj teatro, kritiki hegemonion kaj subteni malplimultajn lingvojn kaj precipe reliefigi la gravan rolon, kiun Esperanto povas ludi en tiuj kampoj, danke al siaj lingvistikaj kaj peradaj aspektoj.

Malfermis la laborojn la fama barata profesorino Rama Mathew, kiu esploris kiel la eblo respondi al malfermaj demandoj per sia(j) gepatra(j) lingvo(j) helpas testi kiel barataj lernantoj komprenas anglajn tekstojn, en plurlingva medio, kies riĉecon substrekis ankaŭ A. Giridhar Rao. De la Esperanta flanko, Bengt-Arne Wickström prelegis pri lingva konscio kiel strategio por la pluvivo de malplimultaj lingvoj, dum François Lo Jacomo kaj mi parolis pri la historio de eksperimentoj pri la instruado de Esperanto, kaj konkludajn rimarkojn donis Vicente Manzano-Arrondo.

Bedaŭrinde ne estas ĉi tie spaco por listigi ĉiujn simpoziajn prelegojn, kiuj tamen spekteblas en ludlisto de la jutuba kanalo “Esperanto + Edukado ILEI”. Ni povas tamen memori Sara Spanò pri itala magia realismo, Aikawa Takuya pri la hangula literatura stilo, Kimura Goro pri interlingvoj kiel periloj, Katalin Kováts pri la memtaksiloj de la ekzameno KER-UEA kaj Ekaterina Bebenina pri Esperanto kaj metafaka edukado. Pan Zhongwu, Tan Zhongqi, Yu Mei kaj Wei Yongquan parolis pri etnaj lingvoj de Ĉinio, dum Nina Danylyuk prezentis interkulturajn konsiderojn pri la instruado al ĉinaj lernantoj.

La programo de la 13a de julio vidis Internacian Seminarion pri Esperanto-instruado, kun kontribuoj el Burundo, Ĉinio, Italio, Japanio, Koreio kaj Ruslando. Dima Ševĉenko kaj Anna Striganova prezentis sian instruadon de Esperanto ĉe la Universitato de Amikeco inter Popoloj kaj la proponojn de al eldonejo “Impeto”, dum Tatjana Loskutova, kiu instruis la progresintan kurson dum la kongreso, prezentis sian eseon pri reta Esperanto-instruado, kiu gajnis honoran mencion en la Premio La Torre de ILEI.

Post la oficiala fermo, dum kiu la rektoro de Zaozhuang-a Universitato transdonis la Kongresan flagon al ILEI-estrarano pri kongresoj Laura Brazzabeni, ekis seminario pri la konservado de la Esperanto-kulturo, kun prelegoj de Semio kaj Li Bochuan (Briko) pri la Esperanto-muzeo de Zaozhuang-a Universitato. Gvidita vizito al la muzeo mem montris la gravan kontribuon de Esperanto al ĉina historio, de la unuaj esperantistoj en Harbino ĝis la amikeco inter Eroŝenko kaj Lu Xun (Lusin), de la subteno de Mao Zedong ĝis la Esperanto-sekcioj de ĉinaj komunikiloj.

Vesperaj spektakloj kaj filmoj prezentis interalie dokumentajn filmojn pri Yunnan-aj elefantoj kaj la produktado de teo, dum animacio de loka studio rakontis historion pri la pacema filozofo Mozi, kiu naskiĝis en Zaozhuang, kaj lia disĉiplo Lu Ban. La postkongreso portis nin al iliaj muzeoj kaj al la proksimaj lokoj de Konfuceo por pli profunde kompreni la ĉinan pensmanieron. La antikva urbo Taierzhuang prezentis la ĉinan reziston kontraŭ la japana agreso dum la Dua Mondmilito, dum ekskurso al la plej granda sensala lago de norda Ĉinio ebligis sperti la lokan naturon.

Jam ekis la preparoj por la 60a Kongreso de ILEI, kiu okazos en Jelenia Góra en Pollando en julio 2027, kune kun la 2a Virina Kongreso kaj la komuna temo “Instrui, inspiri, inkluzivi”. Espereble multaj samideanoj – kaj nesamideanoj se temas pri la Simpozio – povos partopreni.

Alessandra Madella

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/09/ilei-47/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post ILEI kongresis ĉe Zaozhuang-a Universitato appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde 2020 Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Kolombia Esperanto-Ligo (KEL) kunlaboras por ĉiujare okazigi retajn Esperanto-kursojn, principe por hispanparolantaj komencantoj. Krom la baz-nivelaj kursoj, en 2026 okazos ankaŭ mez-nivela kurso tute en Esperanto. Por faciligi la komprenadon, la instruistoj uzos klaran kaj simpligitan lingvaĵon, kaj parolos malrapide. Tial ankaŭ homoj, kiuj jam eklernis Esperanton sed ankoraŭ ne parolas flue, povos partopreni kaj plibonigi sian lingvonivelon en amika etoso. Alia ĉi-jara grava novaĵo estas la okazigo de baznivela kurso ankaŭ en la indonezia lingvo. UEA strebas kontribui al la kreskigo de la Esperanto-komunumoj en Azio, kaj tiucele la kurso okazos kunlabore kun Indonezia Esperanto-Asocio kaj Indonezia Esperantista Junulara Organizo. En 2026 la kursoj okazos de la 20-a de septembro ĝis la 15-a de novembro. Se vi volas partopreni, aliĝu tuj! Post la fino de la kurso, vi estos preta por partopreni en la Virtuala Kongreso de Esperanto, kiu okazos en novembro. La kursojn oni proponas al lernantoj laŭ diversaj horaroj: okazos hispanaj baznivelaj lecionoj je taŭgaj horoj por Ameriko kaj Eŭropo, kaj indoneziaj baznivelaj lecionoj je taŭgaj horoj por Indonezio. Lecionoj de la meznivela kurso okazos je diversaj horoj, tiel ke ĉiuj esperantistoj de la mondo povos aliĝi. En tiuj lecionoj oni parolos nur en Esperanto, do ili taŭgos por lernantoj el ĉiuj landoj. Okazos ankaŭ legogrupoj kaj krom-sesioj por solvi dubojn, esplori temojn kaj amike esperantumi kun lernantoj de la aliaj klasoj kaj invititaj ĉeestantoj. Aliĝu tuj per la ligilo https://esperantokurso.com/eo. Tie vi trovos demandojn kaj respondojn, krom detalaj informoj kaj enhavo. Eblas sekvi ĉiujn novaĵojn pri la kurso per ties oficiala konto ce Instagramo: instagram.com/esperantokurso. Luis Obando

Ĉu elefantoj senpripense ekprenas videblan furaĝon aŭ ĉu ili elektas la pli saĝan kromvojon? Esploristoj pruvas ke la bestoj ankaŭ subpremas impulsojn kaj flekseble repensas. Por la kunvivado kun homoj tiu ekkono povus fariĝi grava.

La Konsilio de “Pro Esperanto” (FPEF) kunsidis antaŭhieraŭ en pleno ĉe la naturamika Esperanto-Domo en Malago, sub la prezido de c-ano Giorgio Silfer; laŭ jama decido de la Konsulino, ŝi estas konstante reprezentata de la Unua Vickonsulo, sen. Manuela Blanco.

Estis ekzamenataj pluraj gravaj dosieroj: tri el ili koncernas nemoveblaĵojn en Svedio kaj Svislando. Pri Skandinava Esperanto-Domo, proprieto de FPEF luata de Esplora Instituto de Esperantologio, estis aprobita la raporto de Civila Esperanta Servo, kiu ree sendos deĵorpatrolon fine de majo 2027, por finprepari la inaŭguron je 26 junio 2027. Pri plia nemoveblaĵo en Svedio, heredaĵo kiu alportos rimarkindan financan profiton sed ne al FPEF, estas fermita la dosiero (operaco Pontoruĝa).

Pri Helvetia Esperanto-Domo, proprieto de Kultura Centro Esperantista kun diversaj luantoj (establoj kaj privatuloj) inkluzive de unu dumvive rajta, estis aprobita la projekto de transformo de La Strigonesto, kiun FPEF submetos al la proprietulo kiel regio responsa pri domflegado, laŭ la kontrakto kun KCE, bazita sur direktivo Maĝarova. 

La Konsilio estis informita pri novaĵoj ĉe diversaj kulturcentroj: FPEF okupiĝos pri neniu el ili, sed du paktintaj establoj (LF-koop respektive KCE) sekvas ilian evoluon. La Tanganika Esperanto-Domo havas novan kortiston, kies kontrakto atendas formaligon.

Komisiite de la Kapitulo, helpe de la vickonsulo pri financoj, la Unua Vickonsulo preparis kaj liveris por Senatokonsulto la amendojn al Lex argentaria.

Post varma somero ĉu via verkkapablo soifas novajn ideojn kaj literaturajn rimedojn? Venas bona eblo: la 19an de septembro (sabate) je 15:00 UTC en nia Zoom-ĉambro https://mallonge.net/bobelarto-zoom dum unu horo kaj duono vi havos plezuron helpi unu la alian.

Tradicie la sesion gvidas Jorge Rafael Nogueras.

En Eventa servo trovu pliaj informojn pri la verksesio:
https://eventaservo.org/e/32d6af

Bobelarto

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Verku kun Rafa Nogueras appeared first on La Ondo de Esperanto.

La singapura iniciato instigi la civitanojn al ĉiutaga legado, kvankam ĝi povas unuavide aspekti kiel iom kurioza provo reenkonduki agadon per ekonomia stimulo meritas esti konsiderata malpli pro la rimedo elektita ol pro la politika kaj antropologia diagnozo kiun ĝi implicas: nome, ke en socio kie la atento fariĝis konkurenca resurso, la kapablo legi, sekvi argumenton, konservi memoron pri kio antaŭe estis legita ne plu povas esti konsiderata kiel spontanea kultura konduto. La konfucea bastiono en la nusantara arkipelago tion komprenis kaj alvenis al ia estonte juĝebla rimedo.

La afero certe ne koncernas la kvanton da legendaj libroj ĉiutage, sed la kondiĉojn mem de intelekta aŭtonomio de la individuoj. Jam Ernst Cassirer, priskribante la homon kiel animal symbolicum, montris ke la homa rilato al la mondo estas ĉiam kanaligita per lingvaj kaj konceptaj formoj; la ĉiam genia Walter Benjamin siavice vidis en la malapero de transdonebla sperto unu el la simptomoj de moderna malriĉiĝo, kiam informo anstataŭas rakonton kaj la tujeco de la novaĵo forpuŝas la pli malrapidan laboron de memoro.

En tiu perspektivo evidentiĝas la saĝo de la konstitucia principo de kleriĝo kaj klerigo en la Esperanta Civito. Ĝi esence postulas la agnoskon ke komunumo ekzistas politike nur tiom longe kiom ĝi kapablas produkti kaj transdoni la ilojn per kiuj siaj membroj povas kompreni la lingvon, la historion, la simbolojn kaj la konfliktojn. Sen tiu laboro de transdono, la komunumo ne nepre malaperas tuj, sed ĝi iom post iom ĉesas esti “historia subjekto” kaj fariĝas nura demografia aŭ administra restaĵo de si mem.

Gramsci, kiam li parolis pri kulturo kiel organizo de la propra memo kaj kiel akiro de konscio pri sia historia funkcio, komprenis ion esencan: kleriĝo ne estas akumulado de kulturaj objektoj, sed proceso per kiu individuo aŭ komunumo akiras la konceptajn rimedojn por sian estaĵon loki en la tempon. Same, la konservado de kulturo ne reprezentas muzeigon de tradicio, ĉar kulturo konservata nur kiel relikvo jam estas esence mortinta; ĝia vera konservado okazas dum tekstoj, ritoj, memoroj kaj intelektaj kategorioj daŭre kapablas influi la manieron en kiu kolektivo komprenas siajn eblecojn.

---

La 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graco (Graz, Aŭstrio) kolektis 1138 kongresanojn en ĉi tiu varmega mezepoka urbo de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto. Se la pasintjara, preskaŭ samregiona kongreso en Brno estis nur agrable varmeta, nun la temperaturoj atingis 30 gradojn aŭ pli preskaŭ ĉiutage. Tamen la kongresejo estis klimatizita, sed ne tro malvarma. La vetero tamen kaŭzis interalie tion, ke la kutima futbala matĉo inter la Esperanta teamo kaj iu loka teamo ne povis okazi pro la varmego.

La kongresejo troviĝis en historia konstruaĵo, kie iam funkciis loka banko, kaj ĝi estis unu el la plej imponaj lastatempaj kongresejoj. La granda salono estis pompa sed funkcianta, la aliaj salonoj estis en proksimeco kaj facile troveblaj. Tamen la organizantoj eble miskalkulis la alvenon de granda parto de kongresanoj, kaj necesis vicatendi ekster la konstruaĵo pli ol unu horon. Eventuale multaj esperantistoj volis alveni iom frue por eviti amasojn, sed ĝuste tiel formiĝis la longaj vicoj. Krome la akceptejo estis, eble pro sekurecaj kialoj, tuj apud la ekstera pordo, do la vico devis esti ekstere.

Graco havas unu el la plej belaj Esperanto-momumentoj, kiu estis starigita en 1987. Ne temas pri busto de Zamenhof aŭ pri stelo, sed pri simbola, eventuale temas pri kreskantaj folioj aŭ interplektitaj fingroj. Krome la monumento troviĝas en Esperanto-placo, kaj same nomiĝas ankaŭ la apuda tramhaltejo. En la placo troviĝas ankaŭ kafejo Esperanto, sed ĝin mi ne sukcesis viziti. La ĉi-jara kongreso portis al Graco novan Esperanto-objekton, nome Esperanto-arbon plantitan en loka parko.

La temo de la kongreso estis volontulado. Eble iom netradicia, pensante pri pompaj UNecaj kaj Uneskecaj temoj de pluraj antaŭaj UKoj, sed ĝi estis tute taŭga por esperantistoj, kiuj ja volontulas eble pli ol la homaro kutime. Laborantoj por UEA, kiel la prezidanto kaj estraranoj, ne nur laboras senpage, sed ili ankaŭ grandparte kontribuas pagante, el kio la prezidanto Fernando Maya estas bona ekzemplo, ĉar li pagis inter la unuaj la kotizon de dumviva membro de Societo Zamenhof.

Iom neatendite sed por meza Eŭropo relative normale, ne eblis pagi per kreditkarto en la kongreseja kafejo, kie eblis aĉeti malgrandajn manĝaĵojn kaj trinkaĵojn. La elekto ne estis aparte ampleksa, sed proksime troviĝis restoracioj por diversaj gustoj. Krome la urbocentro estis tuj apude, kio ne estas aparte ofta por UKoj.

En la inaŭguro partoprenis iom nekutime multaj gravuloj, ekzemple, la prezidanto de la Aŭstria Unesko-komisiono venis por informi, ke la komisiono formale agnoskis la Esperantan kulturon en Aŭstrio kiel parton de nemateria kultura heredaĵo. La kongresanoj krome montris sian solidarecon dum la “landaj salutoj”, kiuj jam iom tradicie okazis en formo de laŭtlegado de landonomoj kaj stariĝo de kongresanoj el tiuj landoj: ĉiu lando kaj ties landanoj ricevis grandajn aplaŭdojn, tamen la plej enorma estis la aplaŭdo por Ukrainio. Krome Kuba Esperanto-Asocio ricevis premion Deguĉi pro sia multjara agado en malfacilaj cirkonstancoj.

La nacia vespero prezentis aŭstran muzikon kaj stiriajn popoldancojn. Tute taŭga kaj atendebla programo, sed ĉu ne estis iom tro da dancoj? Loka specialaĵo estis kukurba oleo, kiun oni vendis en la kongresejo per kongresa varmarko. Tamen restis multaj boteletoj ankaŭ en la lasta tago. Mi partoprenis ankaŭ kelkajn ekskursojn, kion mi kutime ne faris: ankaŭ ili bone sukcesis kvankam en unu el ili kaj la ĉiĉerono kaj la busŝoforo unue portis la kongresanojn al loko, kiu estis planata nur kiel dua celo de ĉi tiu ekskurso. Tamen ĉio iris bone kaj senprobleme, eĉ sen malfruo.

Nova afero estis, ke la kongresa kuriero “Grazeto” aperis ne papere sed nur en la reto. Laŭ la organizantoj temis pri la paneo de la printilo, kiu devus produkti la paperan kurieron, sed ŝajnas, ke granda plimulto el kongresanoj kontentis pri la reta versio. Ĉu venontjare tute ne necesas eĉ plani paperan kurieron?

La kongresa libroservo funkciis nun sen la kutima libroservisto Ionel Oneţ, sed malgraŭ tio ĝi bone funkciis. La kvanto da ofertataj libroj estis iom pli granda ol kutime, eble pro la nesperteco de la elektanto de libroj. Tamen la kvanto da aĉetantoj ŝajnis esti kontentiga. Nur iom ĝenis, ke la libroserva salono portis nomon de Lapenna, kiu ja verkis, sed ne unuavice memorindas kiel granda verkisto. Eĉ Moerbeek, kiu ja pakis kaj ekspedis la librojn estus pli taŭga nomo por tiu salono.

La komunista urbestrino Elke Kahr ne povis mem ĉeesti, sed alia sampartiano Elke Heinrichs akceptis kongresanojn en la urbodomo tuj apud la kongresejo kaj krome partoprenis en la inaŭguro kaj fermo. En la fermo ŝi eĉ jodlis. En la urbodomo ŝian paroladon tradukis la prezidanto de la LKK de la sekva Universala Kongreso Sandor Horvath. Horvath kaj Heinrichs studis kune en sia junaĝo en Graco, do la mondo malgrandas.

La komitato de UEA ŝajnis pli aktiva ol kutime, tamen la longe planata statuta reformo ankoraŭ ne pretis por akcepto, kaj la komitatanoj nur ricevis informojn pri la proceso. Krome la komitato kunsidis jam antaŭ la kongreso distance kaj tiel restis malpli da komitataj devoj por la kongresa semajno.

Laŭdire la scienca programo estis nekutime ampleksa, sed ŝajnas al mi, ke mi aŭdis tiun frazon jam pli frue, sed eble ĉi-foje ĝi ja pravis. Nu, certe eblas, ke la scienca programo daŭre kreskas kaj evoluas, kaj ĉi-foje eblis konatiĝi kun i.a. sunekspliksoj, slavaj popoloj en Habsburga imperio kaj artefarita intelekto.

Unu el la diferencoj de multaj lastatempaj kongresoj estis ankaŭ, ke ne okazis infana kongreseto. Malfacilas diri, ĉu pli mankas Esperantaj infanoj aŭ la organizantoj. Tamen estis planita infana programo en la kongresejo mem. Aliflanke, la kongreson partoprenis unu finnlanda kongresano, kiu semajnon post la kongreso fariĝis centjara, kaj unu aŭstria kongresano estis jam centjara, sed ne povis fizike partopreni.

Ankaŭ la kultura programo estis impona: la tradiciaj “Kajto” kaj Ĵomart kaj Nataŝa plu muzikis. Ho, ve kiel la homoj maljuniĝas. Sed aperis ankaŭ pli novaj kaj pli junaj muzikistoj, do la Esperanta muzika kulturo plu evoluas.

Jukka Pietiläinen

Fotoj de John Huang

En nia arkiva retejo vi povas legi artikolojn pri ĉiuj UKoj, okazintaj de 1991 (Bergeno) ĝis 2025 (Brno) https://esperanto-ondo.ru/Ind-kong.htm. Ankaŭ ĉi tiu artikolo baldaŭ aperos tie.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/09/graco-40/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Varmega kongreso en Graco appeared first on La Ondo de Esperanto.

La 343a numero de Literatura Foiro montriĝas aparte enhavoriĉa kaj ampleksa. Ĝi moviĝas inter lirikoj kaj eseoj, rakontoj kaj recenzoj, kulturaj analizoj kaj aktualaj demandoj, sed ĝia vera unueco fontas el komuna atento pri identeco, respondeco, memoro kaj la homa bezono doni sencon al nia ŝanĝiĝanta mondo per lingvo, arto kaj kritika penso.

La poeziaj tekstoj enkondukas etoson de transiro, nuanco kaj interna moviĝemo: en Aŭtuneske, de Mikaelo Bronŝtejn, la mildiĝo de lumo kaj la ĉeesto de pluvo malfermas spacon al verkado, melankolio kaj deziro; en Rigardo, de Minosun, sparkas fulmaj momentoj de beleco – jen la efemero de ĉio vidata de neatendita tute ne efemera viva ĉelo. Novembra etoso de Nicolino Rossi plektas tiun aŭtunan fadenon, sed kun aparta sentoriĉo: nebulo, pluvo, laceco kaj samtempe ia obstina espero kuniĝas en pejzaĝo jen trista, jen transforme promesplena.

La sento pri plureco, nekompleteco kaj identeco forte ĉeestas ankaŭ en la rakontoj. Ĉar unu sola neniam sufiĉas de Giacomo Comincini montras, tra japana pejzaĝo, imagita aŭ supozita nobeleco kaj ĉiutagaj scenoj, kiel ni konstante inventas al ni pliajn rolojn, apartenojn kaj maskojn por vivi pli plene. Tute alie ĉe Massimo Acciai, sed ne malpli profunde, lia La heredaĵo uzas fantazion, prahistorion kaj sciencfikcian imagon por trakti la konstanton de soleco, ekskludo kaj antaŭjuĝo en la homa historio; la ripetiĝanta bluo tie fariĝas samtempe signo de aparteno kaj de izoliteco. Ne malbona tago de Cho Sung Ho defias la socian nevideblon, kiu iom post iom fariĝas eĉ metafizika malapero, per rakonto kies modesta titolo akiras pli kaj pli maltrankviligan kulminon.

Sed la numero ne limiĝas al la interna vivo de individuoj. Pluraj tekstoj rigardas la kolektivan dimension de kulturo. Per Ne nur kato verdis kabarete Giorgio Silfer memorigas ke kabareto, satiro kaj memmokado ne estas flankaj ornamaĵoj de kulturo, sed esencaj signoj de popola matureco. Rememoroj pri Verda Simio, pri la Internacia Arta Teatro kaj pri diversaj formoj de Esperanto-teatro, la eseo defendas la ideon ke popolo, kiu ne kapablas ridi pri si mem, ankoraŭ ne plene formiĝis kulture. Malsaman formon de konscio, direktitan al hodiaŭaj iloj, montras Alessio Giordano en Ĉu elefanto en la sampo?, artikolo kiu ekzamenas la rolon de artefarita intelekto en verkado, redaktado, tradukado kaj faktokontrolado. Legata kune kun Unu tago(n) kun la Alta Inkvizitoro, tiu teksto akiras eĉ pli akran reliefon, ĉar la satira dialogo pri falsa, konvinka sed erariga “sciosistemo” admonas kontraŭ senkritika fido al la aŭtomate produktita scio.

Tre signifa estas ankaŭ la loko, kiun la numero donas al kultura memoro, ne kiel muzeeca konservado sed kiel viva transdono. Ĉaŭ, Bertil Edvard! omaĝas Bertil Nilsson ne sole kiel tradukiston, sed kiel intelektulon multflankan, kies vivo tuŝis teatron, religihistorion, eldonadon, tradukadon. De Stefan Zweig al Lluís Llach, verkita de Giorgio Di Nucci, raportas pri la nuntempaj teatraj padoj de Arno Lagrange.

Alia grava elemento de la numero estas ĝia malfermiteco al aliaj lingvoj, tradicioj kaj historiaj horizontoj. Omaĝe al la chanson de Juan García del Río proponas personan sed kulture fekundan migradon tra la franclingva kanto, kie biografioj, translimoj, tradukoj kaj emocia memoro interplektiĝas en panorama sed intima vojaĝo. La aŭtobuso estis ekveturonta de Leonardo Sciascia, en traduko de Carlo Minnaja, metas en la centron la demandon pri vero, timo kaj civitana silento antaŭ organizita krimo, tiel montrante ke mafio ne estas nur kriminala temo, sed ankaŭ politika kaj morala problemo; kaj per Reŝef, nova etimologio, Fabrizio Pennacchietti, atestas taŭgecon de Literatura Foiro resti ankaŭ loko por intelekta esploro, jen per filologio kaj historia lingvistiko.

Aparte atentinda estas ankaŭ la maniero per kiu la numero elstarigas figurojn aŭ spertojn tro ofte platigitajn de la kutimaj rakontoj. Por nin defendi de troa defendanto de Helmi Martikainen prezentas Mary Elizabeth Brunkow ne kiel abstraktan Nobel-premiiton, sed kiel sciencistinon konkretan, modestan kaj home simpatian, kies laboro pri imunologia toleremo havas samtempe teorian kaj praktikan pezon. Stella Meester recenzas la lastan filmon de Christopher Nolan, “Odissey”, en Io feminisma en masklisma filmo, serĉante eblan feminan vidpunkton, precipe tra la figuro de Kirko, reinterpretata ne kiel simpla sorĉa delogantino, sed kiel virino defendanta sian vivon kaj liberecon. La nenies konata vivo de la amatino de Popeye faras ion similan sur la tereno de popola kulturo, savante Olivon el la redukto “amatino de la heroo” kaj montrante ŝin kiel figuron pli kompleksan, aktivan kaj interprete fecundan.

Fine, pluraj tekstoj de la numero forte memorigas pri la etika tasko de literaturo kaj kritiko. La recenzoj pri Nordo. Amo kaj Rekviemo por hispana kamparano montras, laŭ malsamaj vojoj, kiel literaturo kapablas rakonti homajn vivojn, konservi historian veron kaj inviti al morala atento. Tiel la 343a numero de Literatura Foiro proponas manieron loĝi en kulturo: jes gusto por beleco, sed ankaŭ kritika rigoro, historia memoro kaj sento de socia respondeco.

La revuon posedas, eldonas kaj administras Kooperativo de Literatura Foiro (LF-koop). Abonoj eblas tra literaturafoiro.com

Dum la lastaj jaroj, amaso da tekstoj estis publikigitaj pri la danĝera misuzado de telefonaparatoj, tabulkomputiloj kaj komputiloj. Tro longa rigardado al tiaj ekranoj, precipe por spektado de neutilaj aŭ rekte malutilaj filmoj kaj informoj, aŭ por sensenca interŝanĝado de mesaĝoj, kaŭzas sanproblemojn. Ne nur okuloj damaĝiĝas, sed precipe mensoj, kiuj estas inundataj de malbonfaraj enhavoj. Precipe temas pri infanoj kaj adoleskantoj: epidemia uzado de ekranoj kaŭzas seriozajn zorgojn al edukistoj, psikologoj kaj medicinistoj. 

Jam pasis la kongresa sezono, sed la memoroj restas. Vladimir Kononiuk eklernis Esperanton en Kijivo en sovetia tempo, en 1979, kaj aktivis tie en la klubo Ora Pordego. Post la disfalo de Sovetio, en 1992, li ekloĝis en Osnabrück, Germanio. Li sendis al Libera Folio rakonton pri tio, kiel li senmone partoprenis la ekskursan tagon dum la ĉi-jara kongreso en Graco. Ne ĉiam la organizita programo estas la plej bona.

”La sekvan tagon dum la internacia vespero mi ĝuis dancon de Zoja, Laima kaj francino bedaŭrinde ne konata al mi.”

Verdire, mi ĝin ne partoprenis. Tro altaj prezoj ne estas por mi. Sed mi aranĝis tiun tagon miamaniere. Dank’ al Esperantlingva libreto pri vidindaĵoj de Graz mi elektis la kastelon Eggenberg. Pro tio, ke mia telefono dumvoje estis ŝtelita, mi serĉis kunvojaĝant(in)on kun telefono, por facile trovi la vojon.

Reeĥis Laima el Kaunas, kaj matene ni renkontiĝis en la ĉefa placo. Ŝi hazarde rememoris, ke tamen unu programero por ĉi tiu tago estis antaŭvidita – plantado de Esperanto-arbo en la Volksgarten de Graz. Estis proksime, kaj ni senhezite ekmarŝis tien kaj ”helpis” planti la platanon. Poste estis proponite veni al Esperanto-Platz, viziti la kafejon Esperanto kaj promeni tra la urbo. Ĉar la centron de Graco ni jam bone konis, post du espresoj ni entramiĝis kaj veturis al la kastelo.

Kiel bone, ke mi havis Laima kun Google-mapoj, ĉar trovi la enirejon ne estis facile. La enirprezoj malĝojigis nin, tamen por viziti nur la parkon sufiĉis tri eŭroj. Ni kun plezuro vagadis tra la ombraj aleoj de la parko (ĉi-tage estis +36°C) kaj trafis al frukta ĝardeno. Do, por la tagmanĝo ni havis pomojn kaj pirojn.

Kiam ni alvenis al la ĉefa konstruaĵo, ni ekvidis suveniran butikon kaj vizitis ĝin. Subite mi rimarkis flankan pordon kun montrilo al necesejo. Ĝin ni jam delonge bezonis, do ni tuj iris tien. Elirante, mi komprenis, ke ni jam estas ene de la kastelo, ne paginte 20 eŭrojn por la eniro.

Dum la rea vojo al la urbo mi proponis viziti luksan vestaĵvendejon, kie en la 6-a etaĝo troviĝas kafejo, kaj de kie oni vidas preskaŭ la tutan urbocentron.

Post la kafo naskiĝis la ideo daŭrigi la memfaritan ekskursan tagon. Konsultante gvidlibron, ni elektis la objekton Nova-Air. Nur 3 km for, do ni iru piede. Kaj kion ni vidas? Hotelon kun du aviadiloj surtegmente – IL-62 kaj Boeing 707! Al ambaŭ oni povas per lifto (senpage) supreniĝi al la tegmento kaj viziti la aviadilojn. En la IL-62 nun estas trinkeja stando, en la Boeing – luksa restoracio.

Nova-Air – hotelo kun aviadiloj.

Ni revenas al la urbocentro. Mi proponas veturi buse, sed Laima volas piediri. Tiam mi proponas ne iri laŭ bruaj stratoj, sed iri vojetojn laŭ la rivero Mur. Post nelonga tempo ni atingas lokon kun somerdometoj, pli ĝuste ĝardenetoj. En unu el ili ĉe la tablo sidas kompanio el 10-12 homoj. Kiel ĝentila homo mi deziris al ili bonan apetiton.

Kion ni aŭdis responde?

– Venu al ni!

Ni malkuraĝe venis, demandis, kiu festo estas. Montriĝis, ke ili estas amikoj, kiuj unufoje semajne renkontiĝas kaj kune preparas iun novan pladon. Ni iomete manĝetis kun ili. Laima donacis al ili ĉokoladon de la fabriko Laima, mi donacis Esperantan gvidlibron pri Graco.

Kompreneble, ili demandis nin, kiuj ni estas, kaj kun granda intereso aŭskultis niajn rakontojn (Litovio – Germanio, Ukrainio) kaj demandis ”Kiel vi komunikiĝas?”). Du virinoj jam sciis pri Esperanto kaj kiucele ĝi servas. Kaj esprimis intereson veni al la internacia koncerto dum la antaŭlasta tago.

La aŭtoro mem dum pli frua renkontiĝo.

Mi, kompreneble, avertis la deĵorantojn ĉe la eniro al la kongresejo, sed ĉu venis lokanoj al la koncerto, mi ne scias. Sed la koncerto estis sukcesa!

Tamen, la tago ankoraŭ ne finiĝis… Sur la ŝtuparo al la Zamenhof-salono alparolas min knabino: ”Saluton, Vladimir, ĉu vi konas Olga Dreyer?”

– Certe, jes! respondas mi kaj rapide rigardas ŝian kongresan nomŝildon.

Zoja! Kaj apude Ralf! Post Kieva InterSeit (1991) en Puĥivka ni neniam renkontiĝis! La sekvan tagon dum la internacia vespero mi ĝuis dancon de Zoja, Laima kaj francino bedaŭrinde ne konata al mi.

Finiĝis la ekskursa tago. Sed ne por mi. Mi veturis al Vieno. Ĉar mi ne havis telefonon, mi veturis al turisma oficejo por preni kartojn kaj informojn pri vizitindaj lokoj.

En la alia flanko de le strato mi vidas duetaĝajn ekskursajn busojn, do mi iras ricevi informon de ili. Kiam mi turnas min, kiun mi vidas? Nekredeble! Ĵomart kaj Nataŝa! Ni kune manĝis glaciaĵon, vizitis necesejon, kaj longe sidis apud preĝejo kaj babilis.

Vladimir Kononiuk

La Internacia Paca Tago memorigas nin pri nia kolektiva engaĝiĝo por neperforto, kunlaboro kaj konstruado de pli justaj kaj egalecaj socioj. Paco konstruiĝas en internaciaj interkonsentoj, sed ankaŭ en klasĉambroj, komunumoj, familioj, laborejoj…

Packonstruado komenciĝas per malferma dialogo, por krei fidon kaj starigi principojn de justeco kondukantajn al repaciĝo kaj rekonstruado de tio, kio estis detruita. Ĝi ankaŭ signifas serĉi komunan bazon por trakti komunajn problemojn. Per dialogo, se ni tiel volas, ni povas ŝanĝi diferencojn en kunlaboron, kaj streĉiĝon en fidon.

Por atingi tiun celon, la lingva dimensio estas tre grava. En vera dialogo, ĉiuj partioj estas aŭdataj, rekonataj kaj komprenataj, sendepende de prestiĝo aŭ potenco aŭ denaska lingvo. Certigi, ke homoj povas esprimi sin, lerni, partopreni en la publika vivo, kaj konservi siajn lingvojn kaj tradiciojn – tio estas rekoni la homan dignon kaj rajton esti parto de la kolektiva konstruado de socio.

Jam de 1908 Universala Esperanto-Asocio laboras per la unueciga rimedo de la Internacia Lingvo Esperanto, por konstrui pacon, proksimigante homojn el la tuta mondo en forta sento de solidareco kaj interkompreno. En la 111a Universala Kongreso de Esperanto, okazinta en Graz, Aŭstrio, de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026, la kunvenintaj esperantistoj en sia konkluda rezolucio bedaŭris “la nunan tendencon al repolusigo de la mondo en influzonojn, kiuj favoras mensogojn, timigadon kaj solvon de malekvilibroj per forto kaj milito, anstataŭ per dialogo kaj respekto al internacia juro”.

La kongresanoj ankaŭ esprimis “sian subtenon al la centra rolo de Unuiĝintaj Nacioj en la kunordigado de internacia kunlaboro por daŭripova evoluigo, kaj instigis la membroŝtatojn [de UN] provizi al ĝi la necesajn rimedojn, kompetentojn kaj politikan subtenon por efike plenumi tiun rolon”.

Inspirite de la Esperanta idealo kunigi popolojn kaj homojn en senpera dialogo, ni laboros, partnere kun Unuiĝintaj Nacioj kaj Unesko, por konstrui daŭran pacon inter ĉiuj homoj de la mondo.

[Ĉi tiu mesaĝo estas sendita al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. La mesaĝo disponeblas en la angla, franca kaj hispana en la retejohttps://esperantoporun.org. Same la afiŝo disponeblas, kromEsperante,angle, france kaj hispane. Dankon!]

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №132.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Paco, la 21a de septembro appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ cent-dudek semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dudek-unua porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

La 4an de septembro 2026 en la aĝo 78 jaroj forpasis

Geoffrey Herbert Sutton
(1947-2026)

angla filologo, redaktoro kaj esperantisto (ekde 1962); vicredaktoro kaj konsilisto de la revuo “El Popola Ĉinio” en Pekino (1981-1982), redaktoro de la revuo “Esperanto” en la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo (1984-1986), redaktoro de la novaĵtelero “Update” de la Esperanto-Asocio de Britio (2003-2013) kaj honora sekretario de EAB (2002-2006); (help)redaktoro de kelkaj libroj, interalie, “Ĉina antologio. 1919-1949” (Pekino, 1986) kaj “Zamenhofa Ekzemplaro” de de Rihej Nomura (Nagoya, 1989); aŭtoro de “Konciza historio pri la kornvala lingvo kaj ĝia literaturo” (1969), “Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto” (2008).

La sepulta ceremonio okazos la 28an de septembro en la kremaciejo St Faiths en Norwich.

Ni funebras pro la forpaso de Geoffrey Sutton, kun kiu ni havis amikajn kun kunlaborajn rilatojn (ni helpis lin ĉe lia “Concise Encyclopedia…”, kaj li helpis nin ĉe nia enciklopedio “Nia diligenta kolegaro”) kaj kondolencas al lia vidvino Carmen kaj al liaj proksimuloj.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/09/sutton/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Geoffrey Sutton forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Nepala Esperanto-Asocio (NEspA) lanĉas internacian monkolektadon favore al la viktimoj de la katastrofaj inundoj, kiuj trafis Nepalon la 26an de aŭgusto 2026. La kampanjo nomiĝas “Esperanto por Nepalo – Solidareco sen landlimoj” kaj havas kiel unuan celon kolekti 1.000 EUR.

La katastrofaj inundoj forprenis vivojn, delokigis loĝantojn kaj kaŭzis vastajn damaĝojn al hejmoj, vojoj, pontoj kaj aliaj infrastrukturoj. Serĉaj, savaj kaj helpaj laboroj daŭras, dum la lando frontas la pli longtempan taskon rekonstrui la trafitajn komunumojn.

NEspA, landa asocio de UEA en Nepalo, kontaktis UEA tuj post la katastrofo kaj proponis komunan solidarecan agadon. – “Ni ne atendas grandajn sumojn. Sed en tia malfacila momento eĉ malgranda helpo havas grandan valoron: ĝi montras solidarecon kaj homaran kunsenton. Tiu katastrofo ne estas nur problemo de Nepalo. Ĝi estas problemo de la tuta homaro kaj Nepalo estas unu el ĝiaj rektaj viktimoj”, – deklaris Bharat Kumar Ghimire, Prezidanto de NEspA.

La kampanjo estas organizata de UEA kunlabore kun NEspA pere de la monkolekta platformo WhyDonate: https://whydonate.com/fundraising/esperanto-por-nepalo. La platformo estis elektita ankaŭ por doni al la kampanjo videblecon trans Esperantujo, tiel ke ne nur esperantistoj, sed ankaŭ mondcivitanoj ĝenerale povu ĝin subteni. Tial bonvenas ne nur donacoj, sed ankaŭ diskonigo de la kampanjo en kaj ekster niaj esperantistaj retoj.

La kolektitaj rimedoj estos transdonitaj al la oficiala Ĉefministra Fonduso por Helpo okaze de Katastrofoj (en la angla Prime Minister Disaster Relief Fund – PMDRF) de la Registaro de Nepalo. UEA kaj NEspA publike raportos pri la kampanja rezulto kaj pri la transdono de la kolektita sumo.

La kampanjo daŭros ĝis la 13a de oktobro 2026, Internacia Tago por Redukto de Katastrofrisko de UN. La ĉi-jara temo, “Rezistemo komenciĝas hejme” (en la angla Resilience Starts at Home), emfazas la gravecon de komunumoj kaj reciproka subteno fronte al katastrofoj. Tiel la kampanjo kunligas tujan solidarecon kun pli vasta atento al katastrofriskoj kaj rezistemo.

“Esperanto estas pli ol lingvo: ĝi ankaŭ estas movado kaj komunumo, kiuj montras sian valoron interalie per tio, kion ili faras por la mondo. Solidareco kaj mondcivitaneco estas inter la valoroj de la Esperanto-movado kaj de la strategia plano de UEA, AKIRI, kaj per ĉi tiu kampanjo ni transformas tiujn valorojn en konkretan agon. Nepalo estas parto de nia komuna mondo: ĝia sufero ne estu por ni malproksima, kaj nepalanoj sciu, ke ili ne estas solaj”, — substrekas Fernando Maia Jr., Prezidanto de UEA.

Inter la unuaj subtenantoj de la kampanjo, krom la prezidanto mem kaj la Ĝenerala Sekretario de UEA, Aleks Kadar, ankaŭ estas la 2a Vicprezidanto de UEA, So Jinsu, respondeca interalie pri Azio. Al lia donaco ligiĝas publika mesaĝo al Nepalo: – “Kuraĝon kun fido de tutmonda amikeco!”

UEA kaj NEspA invitas esperantistojn, Esperanto-organizaĵojn, mondcivitanojn kaj ĉiujn amikojn de internacia solidareco kontribui kaj diskonigi la kampanjon. Ĉiu donaco gravas: 5, 10, 25, 50 EUR aŭ pli. Ni atingu kune 1.000 EUR por Nepalo kaj, se ni povas, ni iru plu! Kaj tiuj, kiuj ne povas donaci, povas valore helpi per diskonigo!

WhyDonate aŭtomate tradukas la kampanjo-paĝon al pluraj lingvoj, tiel faciligante ĝian diskonigon ankaŭ ekster Esperantujo. Estas ĉirkaŭ 20 disponeblaj versioj, inter ili la germana, franca, nederlanda, itala kaj hispana. La disponeblaj lingvoj estas elekteblaj rekte en la kampanjo-paĝo kaj eblas specife diskonigi ankaŭ la elektitajn versiojn, ekz-e en la germana: https://whydonate.com/de/fundraising/esperanto-por-nepalo.

Donacu kaj diskonigu: https://whydonate.com/fundraising/esperanto-por-nepalo. Kune ni estas pli fortaj!

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1330.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperanto por Nepalo – Solidareco sen landlimoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

13/09/2026 La 21an de 2026, la Alta kortumo de Honkongo kondamnis Lee Cheuk-yan kaj Chow Hang-tung pro ribelinstigo bazita sur la leĝo pri la nacia sekureco (NSL). La 11an de septembro, Lee estis kondamnita ĝis sep jaroj da malliberejo ; Chow estis kondamnita...

Tiutage aperis doktoro Goldberg ĉe fabrikanto Korbel; tiu estis granda kaj fortika homo kun galoŝforma mentono kaj korpo kiel piliero.

Laboristoj marŝas kontraŭ prekariteco, aŭtoritatismo, malegaleco, perforto kaj malpliiĝantaj sociaj garantioj

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

De Karakaso ĝis Santiago, laboristoj plenigis la stratojn ĉi tiun 1-an de majo por postuli pli altajn salajrojn, pli sekurajn laborkondiĉojn kaj politikan respondencon meze de ekonomia necerteco tra Latinameriko. Manifestacioj en Venezuelo, Ĉilio, Kubo, Meksiko, Kolombio kaj Ekvadoro [eoj] reflektis kaj komunajn frustriĝojn kaj malsamajn naciajn krizojn, kun sindikatoj, studentoj kaj popolaj movadoj protestantaj kontraŭ malegaleco kaj registara neagado.

En iuj landoj, la marŝoj restis pacaj celebradoj de laborista solidareco; en aliaj, protestantoj interbatiĝis kun polico pro streĉiĝoj pri inflacio, subpremo kaj sociaj rajtoj. Kune la regionaj mobilizadoj de la 1-a de majo substrekis la daŭran potencon de organizita laboro kaj la urĝecon de ekonomia justeco.

Venezuelo: Nesufiĉa minimuma salajro

Pli ol 2 000 laboristoj eliris al la stratoj de Karakaso la 30-an de aprilo kaj la 1-an de majo, protestante kontraŭ ĵus anoncita salajra plialtigo, kiun ili nomis nesufiĉa kaj trompa. La 30-an de aprilo, la protesto renkontis polican subpremon kontraŭ laboristoj, sindikatoj kaj kolektivoj.

La registaro plialtigis la tiel nomatan “integran minimuman enspezon” de 190 usonaj dolaroj al 240 usonaj dolaroj monate, sed la plialtigo baziĝas plejparte sur gratifikoj anstataŭ sur reala salajra ĝustigo. Ĉar tiuj bonusoj ne kontribuas al pensioj aŭ aliaj avantaĝoj, la protestantoj argumentas, ke la mezuro malmulte helpas longtempan ekonomian sekurecon. Kantante “bonuso ne estas salajro”, laboristoj marŝis tra la urbo dum polico baris iujn vojojn sen incidentoj.

La protestoj reflektas pli vastan frustriĝon pri la ekonomia krizo de Venezuelo, kie la oficiala minimuma salajro restas frostita ekde 2022, kaj nuntempe valoras ĉirkaŭ 0,30 usonaj dolaroj monate meze de alta inflacio. Multaj diras ke la nova enspezo ankoraŭ malproksimas de bazaj bezonoj, kun baza familia nutraĵkorbo taksata je proksimume 700 usonaj dolaroj monate.

Sindikataj gvidantoj kondamnas la politikon kiel trompa, argumentante ke laboristoj portas la ŝarĝon de krizo kiun ili ne kreis. Manifestacioj disvastiĝis preter Karakaso, kaj virinoj ludis ŝlosilan rolon, elstarigante, ke feminigitaj sektoroj, kiel prizorgado restas ekskluditaj el laborpolitikaj diskutoj.

Kubo: Alproprigitaj laboristaj rajtoj

View this post on Instagram

GALERIO
“LA PATRUJO SIN DEFENDAS”
LA KUBA POPOLO SURSTRATE ĈI 1-AN DE MAJO

#Galerio | Popola respondo al agreso: ĉi 1-an de majo la kubanoj kaj kubaninoj marŝas por suvereneco, sendependeco kaj paco sen kondiĉoj.
Ni kunhavigas el #AlmaPlusTv elekton de la momentoj antaŭ la komenco de la marŝo antaŭ la Kontraŭiimperisma Tribunalo en Havano. Ankaŭ inkluziviĝas fotoj de la unuaj momentoj de la parado, kun la unuaj blokoj kiuj trapasas la urbon kaj alvenas antaŭ la ambasadejo de Usono por reaserti per sia ĉeesto ke la kuba popolo defendas pacon sen kondiĉoj.
Ni aldonas ankaŭ kelkajn momentfotojn pri la partopreno de la solidarecgrupoj kun Kubo, kiuj, kiel ĉiujare, revenas, sed ĉi-jare aparte, por kunhavigi kun la kubanoj ilian sorton kaj per siaj klopodoj reaserti sian dediĉon al #CubaNoEstáSola (KuboNeEstasSola).

La 1-a de majo en Kubo okazas en momento de ekstrema streĉo kaj necerteco. Kubanoj alfrontas severan ekonomian, politikan kaj socian krizon sub aŭtoritata komunisma reĝimo, kiu rezistas strukturan ŝanĝon. Samtempe, deklaroj de figuroj kiel prezidanto Donald Trump kaj aliaj altrangaj oficialuloj nutris spekuladojn pri ebla usona interveno. La etoso sentiĝas streĉa, ŝarĝita de interna malfacilo kaj ekstera premo.

Tamen, la 1-a de majo neniam estis ordinara tago sur la insulo. En multaj landoj, ĝi donas al laboristoj ŝancon levi postulojn kaj atentigi por siaj bezonoj; en Kubo, ĝi longe servis al la registaro por projekcii forton kaj popularan subtenon. Dum jardekoj, grandskalaj marŝoj sekvis la saman ŝablonon. Semajnojn anticipe, laborejoj organizas devigan ĉeeston. Antaŭvespere de la marŝo, homoj restas vekaj dum la nokto, atendante esti transportitaj per busoj al la Placo de la Revolucio en Havano [eoj] — la simbola koro de politika potenco. Tie, homamasoj de pli ol miliono da homoj marŝis dum kvin horoj sub la atenta rigardo de la landa elito.

Sed tiu epoko malaperis, kaj partopreno akre falis. La daŭranta krizo, kombinita kun publika seniluziiĝo, malfortigis la allogon de tiuj mobilizadoj. Por multaj, la premo ĉeesti — ĉu pro timo perdi sian laboron aŭ parton de la monata salajro de 15 usonaj dolaroj — jam ne havas la saman efikon. Responde, la registaro translokis la eventon al pli malgranda loko apud la usona ambasadejo. La skalo ŝanĝiĝis, sed la intenco restas: konservi la bildon de unueco, eĉ dum la surloka realo fariĝas pli kompleksa.

Ĉilio: Laboristoj kontraŭ neoliberalaj publikaj politikoj

View this post on Instagram

Manifestacioj kaj marŝo por la tago de la laboristo, ĉi 1-an de majo, en la urbo Santiago de Ĉilio. (Cristóbal Basaure/SOPA IMAGES)

Por neinformita observanto, ĉi tiu 1-a de majo estis kiel iu ajn alia en la lastatempa ĉilia historio. Laboristoj manifestaciis pace en la ĉefaj urboj de la lando, sociaj amaskomunikiloj disvastigis mesaĝojn pri salajra justeco, kaj la Avenuo Libertador Bernardo O’Higgins, la plej grava avenuo de Santiago, estis la loko de kutima marŝo gvidata de la Central Unitaria de Trabajadores (CUT), al kiu aliĝis la Central Autónoma de Trabajadores (CAT) kaj la Central Clasista de Trabajadores y Trabajadoras.

Sed io radikale ŝanĝiĝis en la lastaj monatoj. La registaro de José Antonio Kast, kiu ekoficis la 11-an de marto 2026, antaŭenigas serion da kontroversaj mezuroj en la administrado de la ŝtato, inkluzive de buĝetaj reduktoj en edukado, limigo de la minimuma salajro, kaj Nacia Rekonstrua Plano kiu, kun deklarita celo instigi privatan investon, antaŭvidas laŭgradan redukton de la imposto de entreprenoj de 27% al 23%.

La marŝoj de la 1-a de majo estas konsiderataj parto de emerĝanta protestmovado kontraŭ Kast, ekstremdekstra gvidanto kiu gajnis la prezidantajn elektojn de decembro 2025 kun granda avantaĝo. “Ĝi estas demokratia registaro; pli ol sep milionoj da laboristoj voĉdonis por ili”, agnoskis José Manuel Díaz, prezidanto de CUT. “Ni devas iri post tiuj voĉoj, konsciigi ilin, paroli al ili”.

Kolombio: Decan laboron, ne prekarajn laborpostenojn

La 1-a de majo 2026 en Kolombio fariĝis ŝlosila politika momento antaŭ la prezidantaj elektoj okazontaj poste ĉi-monate. La tago rompis tradicion kiam prezidanto Gustavo Petro movis sian ĉefan paroladon al Medeĝino, la plej forta opozicia bastiono de la lando kaj hejmo de multaj el liaj plej akraj kritikistoj.

Parolante post la marŝoj antaŭ grandaj homamasoj kiuj entuziasme subtenis lin, Petro uzis la publikan kunvenon por antaŭenigi kampanjon por Nacia Konstitucia Asambleo, celante preteriri la reziston de la kongreso al siaj proponitaj reformoj. Lia apero pliigis streĉiĝojn kun lokaj aŭtoritatoj kaj intensigis nacian politikan debaton.

Tra ĉefaj urboj de Kolombio, la registaro klopodis montri sian mobilizan kapablon dum opoziciaj grupoj dominis sociajn amaskomunikilojn kaj novaĵraportadon per kritiko de la konstitucia propono de Petro.

Laborsindikatoj subtenis la historian plialtigon de la minimuma salajro al 2 milionoj da kolombiaj pesoj (proksimume 533 usonaj dolaroj), dum daŭre postulis finon de prekaraj laborkondiĉoj kaj plenan kompenson por kromhoroj. Virinaj organizoj postulis agnoskon de senpage farata prizorglaboro, emeritoj defendis la “Solidarecan Pilieron”, kaj indiĝenaj kaj kamparanaj komunumoj kondamnis perforton de armitaj grupoj kaj postulis aliron al fekunda tero.

Malgraŭ siaj elektaj subtonoj, la tago konservis sian tradician spiriton, kun sindikatoj, kamparanaj komunumoj, indiĝenaj grupoj kaj sociaj movadoj gvidantaj amasajn manifestaciojn tutlande.

Meksiko: Pli da homeco, malpli da Mondpokalo

En Meksiko, miloj da laboristoj protestis en pluraj subŝtatoj [ndlt. La listo de la subŝtatoj esperantigite nomataj estas: Malsupra Kalifornio, Suda Malsupra Kalifornio, Ĥalisko, Gerero, Tlaŝkalo, Oaĥako, Moreloso, Novleono, Sanktludoviko Potosio, Meksikŝtato kaj Zakateko] meze de kunteksto formita de laborreformoj kaj longdaŭra socia malkontento. Kvankam la registaro enkondukis signifajn mezurojn (inkluzive de plialtigo de la minimuma salajro, laŭgrada redukto de la laborsemajno, kaj efektivigo de la tiel nomata “Seĝa Leĝo” celanta plibonigi laborejajn kondiĉojn), multaj meksikanoj argumentas ke tiuj ŝanĝoj ankoraŭ ne sufiĉas por vere dignigi laboron.

La marŝoj reflektis tiun streĉiĝon. Sub la slogano “Pli da homeco, malpli da Mondpokalo“, edukaj laboristoj protestis kontraŭ nepagitaj salajroj, troa impostado, kaj reformoj, kiuj, laŭ ili, serioze minacas pensiojn, sekurecon post emeritiĝo kaj aliron al sanservo. Sanlaboristoj ankaŭ aliĝis al la manifestacioj, denuncante severajn mankojn de medikamentoj kaj personaro.

Kio distingis la protestojn de 2026 estis la videbla gvidado de virinoj el regionoj konsiderataj altriskaj. En Iguala, Gerero — urbo sub aktiva Viola Alerto kaj Genra perforta Alerto — sindikatigitaj instruistinoj mobiliziĝis por postuli respekton de siaj laborrajtoj kaj finon de la konstanta ĉikanado, mistraktado kaj diskriminacio, kiujn ili diras alfronti de la direktoro de sia laborejo.

Ilia protesto elstarigis ke dum laborrajtoj povas progresi sur papero, struktura misuzo, precipe kontraŭ virinoj kaj en vundeblaj regionoj, restas nesolvita realaĵo.

Ekvadoro: La efiko de perforto sur la vivoj de laboristoj

En Kito, la ĉefurbo de Ekvadoro, la 1-a de majo kunvenigis milojn da homoj, kiuj plenigis Avenuon 10 de Agosto en marŝo etendiĝanta pli ol unu kilometron. Laboraj sindikatoj, sociaj kaj mediaj organizoj, kontraŭminaj grupoj, virinaj kolektivoj, artistoj, junularaj movadoj, GLATKI+ [eoj] komunumoj kaj aliaj civitanoj kuniĝis en potenca manifestacio kontraŭ kreskanta laborprecareco kaj la malpliiĝantaj vivkondiĉoj alfrontataj de granda parto de la loĝantaro.

Sub la skandado “Noboa for, for”, protestantoj esprimis sian malakcepton de la kreskanta vivkosto kaŭzita de la plialtigo de la aldonvalora imposto (AVI) de 12% al 15%, kaj ankaŭ kontraŭ kreskanta perforto kaj malsekureco, nesufiĉa investo en sanservo kaj edukado, kaj la subita maldungo de kuracistoj, instruistoj kaj publikaj oficistoj. Manifestaciantoj ankaŭ denuncis kion ili priskribas kiel kreskantajn signojn de aŭtoritatismo, kiuj malhelpas la ŝtaton funkcii efike.

La organizitaj grupoj kiuj marŝis en Kito la 1-an de majo klare montris ke protekti ekzistantajn rajtojn — kaj malhelpi plian malboniĝon — dependas de politika ŝanĝo kaj de la fino de la registaro kiu, laŭ ili, daŭre agas kontraŭ la interesoj de ordinaraj homoj.

Du senatanoj de la Esperanta Civito, Alessio Giordano kaj Fernando Pita, fariĝis oficialaj membroj de Rondo Ferdinand de Saussure, scienca asocio kun sidejo en Ĝenevo.

Fondita en la romanda urbo la 9an de februaro 1957, la Cercle estas asocio laŭ la svisa civila juro, kreita por daŭrigi, en nova formo, la heredaĵon de la ĝeneva lingvistika skolo. Ĝia ĉefa celo estas diskonigi la penson de Ferdinand de Saussure en ĉiuj ĝiaj formoj kaj esplori ĝiajn postajn evoluojn.

La membriĝo de la du kleruloj havas apartan signifon ankaŭ por la esperantlingva kulturo. Giordano (preface) kaj Pita (traduke) fakte prilaboris la esperantan eldonon de la fama Kurso pri ĝenerala lingvistiko de Saussure, publikigitan de LF-koop, kio rekte enkondukis unu el la fundamentaj tekstoj de la moderna lingvistiko en nian kulturan medion. 

Post Melburno (2027) kaj Kaŭno (2028) la sekvaj urboj, kiuj gastigos la Universalan Kongreson de Esperanto (UK) en 2029 kaj 2030, ankoraŭ ne estas deciditaj. La Estraro de UEA varme bonvenigas kandidatiĝojn por ambaŭ jaroj.

Por 2029 estas prefero okazigi la UKon en Eŭropo, kaj por 2030 ekster Eŭropo, ĉiam en regiono, kie en la proksima pasinteco ne okazis UK. Tamen ĉiuj kandidatiĝoj estas bonvenaj, kaj la Kongresa Fako analizos ĉiujn proponojn.

La kandidataj urboj prefere havu aktivan kaj harmonian movadon, malmultekostajn kaj taŭgajn kongresajn ejojn, bonan infrastrukturon (urban transporton, manĝejojn, hotelojn, gastejojn k. a.), apogon de la lokaj instancoj kaj registaro, kaj ili estu turisme allogaj kaj facile atingeblaj. Kandidatoj devas detale koni la Kongresan Regularon, kiu legeblas en la retejo de UEA ĉe https://uea.org/teko/regularoj/kongresa_regularo.

La limdato por sendi la kandidatiĝojn por gastigi UKon en 2029 estas la 30a de novembro 2026, kaj por la jaro 2030 la 31a de marto 2027.

Kandidatiĝojn kaj eventualajn demandojn oni sendu al la Kongresa Fako kongresoj@co.uea.org.

Reprezentantoj de la Kongresa Fako vizitos la plej taŭgajn kandidatajn urbojn por kontroli la lokajn kondiĉojn kaj raportos al la Estraro de UEA. Laŭregule tiuj vizitoj estas principe plene financataj de la invitantaj urboj/landoj.

La UK estas granda internacia kongreso, ĝi estas bonega ŝanco prezenti sian urbon, regionon kaj landon al esperantistoj el multaj landoj. UEA antaŭgojas ricevi la kandidatiĝojn!

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1329.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Invitu la Universalan Kongreson en 2029 aŭ 2030 appeared first on La Ondo de Esperanto.

116X86cm(50P)/ acrylique, oilstick et sable sur canevas/ Le chameau qui a mangé des raviolis 만두 먹은 낙타 2026/ Ana Sonĝanta Iu verko finiĝas tre rapide, eĉ fulme, iu alia tute male. Tio ne signifas por mi, ke la procezo facila aŭ ne. Tiun ĉi verkon [Le chameau qui a mangé des raviolis 2026] mi komencis antaŭ kelkaj jaroj. Tiam mi estis preparanta kovrilon de la tria libro [Alkemiisto] ĵus fintradukita de Michel Fontaine kaj mi. En mia kapo estis verŝajne plena je kamelo. En tiu momento, ie tie mi desegnis kamelojn, simple pentris sur kanvaso, tiel finfine aperis bela kovrilo por la libro. Unu el tiuj fariĝis la verko ĵus finita [Le chameau qui a mangé des raviolis]. Komence, mi kolorigis la grandan kanvason iel tiel, kaj poste aperigis nur la kamelon marŝantan ĉe la dezerta arbo. Tio jam ja plaĉis al mi. Mi rigardis ĝin jen proksime jen malproksime. kaj mi lasis la verkon, ĝis kiam mi dezirus (eble) ankoraŭ pli tuŝi ĝin por aldoni ian sencon. Tiel pasis kelkaj jaroj, mi pendigis ĝin sur la muro de mia riparita kuirejo. La pentraĵo alvokas kelkajn belajn memoraĵon en mia koro. Raviolojn faritajn kun miaj karaj amikoj en la stomako de la kamelo ridetigas min ĉiam, kiam mi rigardas. Jes ja, mi bone komprenas, ke ĉiu mia verko rivelas min. Tiu fakto estas ekzakta kaj severa. Ĝuste pro tio, mi diras al mi, ke por bone pentri, unue, mi mem estu bona.

virtuale laŭtlegas Artema G.

Homoj kiuj vivas en socia izoleco povas malsaniĝi. Soleco estas ekstreme endanĝeriga por la sano - ankaŭ por junaj homoj.

Maljunaj homoj kiuj vivas solaj kaj estas solecaj, pli ofte malsaniĝas, pli ofte suferas je depresioj kaj havas signife pli altan riskon morti frutempe. Tio validas precipe por solvivantaj maljunaj viroj. Multaj studaĵoj montris tion.

La plej nova studaĵo pri tiu temo bildigas ke tio validas ne nur por maljunaj homoj kiuj vivas en socia izoleco. Ankaŭ sufiĉe junaj ankoraŭ fortikaj homoj sub 65 jaroj havas signife pli altan mortoriskon se ili havas nesufiĉe da sociaj kontaktoj. Soleco ŝajnas esti faktoro kiu plialtigas la mortoriskon, sendepende de malsano aŭ aĝo.

Ĉe junaj homoj la kunteksto inter izoleco kaj mortorisko ŝajnas esti eĉ ankoraŭ pli klara. El la perspektivo de publika sano tial necesas alfronti la problemon de la kreskanta nombro de solvivantoj. Socia izoleco povas fariĝi epidemieca kiel gripo. En la riĉaj landoj la procentaĵo de solvivantoj estas kreskanta. En Aŭstrio ekzemple en la jaro 1971 nur kvarono de la dommastrumejoj estis unupersonaj, en la jaro 2011 jam ĉiu tria dommastrumejo estis unupersona.

Laŭ meta-analizo de ĉirkaŭ 3 milionoj da homoj de usona universitato soleciĝo kaj socia izoleco minacas la longvivecon de homo je simile alta grado kiel fumado, misuzado de alkoholo aŭ graskorpeco.

Soleco kaj socia izoleco eble je unua vido ne estas facile rekoneblaj kaj povas montriĝi tute malsame. Jam la sento esti soleca plialtigas ĉe homo la mortoriskon je 26 procentoj. Objektiva soleco per socia izoleco aŭ la mankanta integriĝo en socia komunumo (familio, laborrondoj, asocioj) havas ankoraŭ pli gravajn efikojn je la sano ol la subjektiva sento esti soleca, kvankam oni estas ĉirkaŭata de homoj. En tiu kazo la mortorisko plialtiĝas je 32 procentoj.

Dum la manko de sociaj rilatoj prezentas aldonan riskon por la sano, montriĝis aliflanke ke komuneco havas ekstreme protektan efikon je la sano. Kiu ne estas sola, sed ĉirkaŭata de homoj, ties imunsistemo funkcias evidente ankaŭ pli bone. Jam pli fruaj studaĵoj estis montrintaj ke viroj kiuj post eksedziĝo vivas solaj, havas pli altan riskon malsaniĝi kaj morti pli frue ol viroj kiuj vivas en partnereco.

Psikologoj distingas du formojn de soleco: La emocia soleco montriĝas se mankas persono kun kiu oni sentas fortan kunligiĝon. La socia soleco aliflanke indikas ke principe mankas sociaj rilatoj kaj subteno flanke de amikoj, najbaroj aŭ kolegoj.

Antaŭ dudek jaroj, la 11an de septembro 2006 forpasis Bill “William” Auld (1924-2006), skota instruisto kaj esperantisto (ekde 1937), kies kontribuo al la Esperanto-kulturo estas nesupertaksebla.

Sian famon Auld ricevis kiel aŭtoro de ses poemaroj: “Spiro de l’ pasio” (en “Kvaropo”, 1952), “Unufingraj melodioj” (1960), “Humoroj” (1969), “Rimleteroj” (kun M. Boulton, 1976), “El unu verda vivo” (1978), “En barko senpilota” (1987) kaj de la longa poemo “La infana raso” (1956) taksata kiel la ĉefverko de la Esperanta literaturo, kaj pro siaj tradukoj, interalie, de la plena sonetaro de Ŝekspiro, trivoluma verkego “La Mastro de l’ Ringoj” de Tolkien, libroj de Burns, Cabell, Conan Doyle, Omar Kajam, Wilde k. a.

Li verkis ankaŭ kelkajn nefikciajn librojn: “Paŝoj al plena posedo” (1968), “Facetoj de Esperanto” (1976), “Pri lingvo kaj aliaj artoj” (1978), “Enkonduko en la originalan literaturon de Esperanto” (1979), “Vereco, distro, stilo” (1981), “Kulturo kaj internacia lingvo” (1986), “La fenomeno Esperanto” (1988), “Pajleroj kaj stoploj” (1997) k. a.

Auld estis membro (1964-83) kaj prezidanto (1979-83) de la Akademio de Esperanto, vicprezidanto de UEA (1977-80), prezidanto de la Esperanta PEN-Centro (1999-2002); redaktoro de “Esperanto en Skotlando” (1949-55), “Esperanto” (1955-58, 1961-62), “Monda Kulturo” (l962-63), “Norda Prismo” (1968-72), “La Brita Esperantisto” (1973-2000) kaj “Fonto” (1980-87); kompilinto kaj redaktoro de “Angla Antologio” (kun R. Rossetti: Vol 1, 1957; Vol. 2, 1987), “25 jaroj” (kun V. Benczik, 1977), “Esperanta Antologio” (1958, 1984), “Nova Esperanta Krestomatio” (1991) k. a.

Li estas la unua laŭreato de la titolo La Esperantisto de la Jaro (1998), laŭreato de la premio Onisaburo Deguchi (1995) kaj Esperanto-Kulturpremio de Aalen kaj FAME (2000); plurfoja kandidato por la literatura Nobel-premio.

La homo Bill Auld forpasis antaŭ 20 jaroj, sed la verkisto kaj tradukanto William Auld plu restas kun ni en siaj mirindaj verkoj originalaj kaj tradukitaj.
Ni proponas (re)legi kelkajn el la tekstoj de/pri Bill Auld, kiuj aperis en nia novaĵretejo:

William Auld: Bonan matenon, majstro
Tim Owen. Ceremonio memore al William Auld
Aleksander Korĵenkov. Tute alia mondo kuŝas antaŭ vi: Intervjuo kun Auld
Nick Kalivoda. William Auld
István Ertl. Sonas plu la tondra teksto
Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Pikviko: La lasta traduko de Bill Auld

Legu pli pri Auld en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, paĝoj 16-18.

En nia virtuala biblioteko estas la bitlibro “La postlasitaj paperoj de la Klubo Pikvika” (ĉapitroj 1-7) de de Dikenso en la traduko de Auld.
Elŝutu ĝin senpage ĉe https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/09/auld-8/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Antaŭ dudek jaroj forpasis Bill Auld appeared first on La Ondo de Esperanto.