Blogoj en Esperanto

2026-08-03

Esperanta Retradio

Aŭskultu kaj ripetu - porcio 115

Antaŭ cent-dek-kvar semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dek-kvina porcio. Ĝuu ĝin!
---
Natur-protektantoj tre laŭte protestas:
Projekto detruos natur-rezervejon.
Nun ili postulas nuligon de leĝo
laŭ kiu validas permeso por tio.

Bonvolu ne manĝi la ruĝan oranĝon.
Itala kantado ĝojigas la homojn.
Mi havas pri tio tre bonan impreson.
Ni volas vojaĝi per aviadilo.

Li uzas malgrandajn orelaŭskultilojn.
Ni ofte vizitas kulturajn aranĝojn.
La esperantista kulturfestivalo
okazos ĉi-jare en nia urbeto.

Ankoraŭ ekzistas tabakmonopolo.
La vojo al celo ne estas tre longa. 
Ni kune klopodu atingi la celon.
Mi estas delonge gazet-abonanto.

Li havas tre grandan botel-malfermilon.
Ŝi naĝis en lago por ĝui la tagon.
Ankoraŭ ne estis la ĝusta momento
por diri la veron al lia edzino.

La filo frekventas muzik-gimnazion.
Ni ĝuas la plenan vojaĝ-liberecon.
Jam ĉie troviĝas bilet-aŭtomatoj.
Konzernoj financas elekto-kampanjon.

Atentu ĉe tiu financ-transakcio!
Ne eblas eviti natur-katastrofon.
Adventkalendaro prezentas dolĉaĵojn.
Ĉi tie ne regas profit-interesoj.

Trafik-policisto haltigis la aŭton.
Fervoj-staciestro haltigis la trajnon.
Ni konas fidindan vojaĝ-agentejon
kun ĉiam tre bona hotel-kontingento.

La nepoj bezonas infan-kuraciston.
Li faros tre urĝan kurac-intervenon.
Ŝi skribis detalan mezur-protokolon.
Ni tiel nun konas la situacion.

Ĉu reaktiviĝos atom-energio?
Ĝi kaŭzus problemojn dum tre longa tempo.
Ŝi havas apartan nutraĵ-alergion.
Ŝi zorge elektas specifajn nutraĵojn.

Arme-generalo nun pensiuliĝis.
Li perdis tre multajn milit-kamaradojn.
Necesas enŝalti kontrolmekanismon.
Ĉi tion ordonis fabrik-direktoro.

Rapid-kuriero alportis pakaĵon.
Ni urĝe bezonis la materialon.
Teamo fariĝis futbal-ĉampiono
en ligo nacia por tuta Aŭstrio.

Antarkto nur estas glaci-kontinento.
Sed tie altiĝas la temperaturoj.
Glacio degelas timige rapide.
Jen sekvo de forta klimata varmiĝo.

Ni donis al ili nur bazajn informojn.
Kaj tio sufiĉis je tiu momento.
Sed unu el ili detale demandis
por bone kompreni la situacion.

Ŝi nek diris "jes", kaj nek diris "ne".
La situacio do restis malklara.
Li provis konvinki la junan virinon
ke estas pli bone akcepti la peton.

Ĉu iu divenas pri kio nun temas?
Ĉu temas pri amo aŭ io simila?
Aŭ ĉu eble nur pri tre simpla afero?
Ni tion ne scias, sed tio ne ĝenas.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de


Jen ĉi-sube la ligiloj al la ĝis nun aperintaj porcioj de la ekzercaro:

http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-114.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-113.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-112.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-111.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-110.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-109.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-108.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-107.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-106.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/05/auskultu-kaj-ripetu-porcio-105.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/05/auskultu-kaj-ripetu-porcio-104.html

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-08-03 06:00

2026-08-02

UEA facila

Libera Folio

La Universala Kongreso en Graco inaŭgurita

1 128 personoj el 62 landoj aliĝis al la 111-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu estis inaŭgurita en Graco en Aŭstrio en dimanĉo la 2-a de aŭgusto. La komitato de UEA kunsidis dimanĉe posttagmeze, sed ne sukcesis decidi pri la kotizoj por la venonta jaro.

La inaŭguro de la ĉi-jara Universala Kongreso okazis en nekutime luksa salono. Foto: István Ertl

La kvanto de la aliĝintoj al la ĉi-jara Universala Kongreso laŭ la lastaj informoj en dimanĉo estis 1 128. En la retejo de UEA tiu informo – aŭ ajnaj informoj pri la kongreso – ne estis facile trovebla, ĉar la retejo dum la lastaj tagoj ne funkcias fidinde kaj ofte tute ne estas atingebla. Tamen troviĝas kopio de la informoj ĉe esperanto.net.

Iom da kongresanoj ĉiam aliĝas surloke, sed tamen la suma kvanto de aliĝintoj ĉi-jare estas relative malalta, se konsideri, ke la kongreso okazas en centra Eŭropo, regiono facile atingebla por multaj esperantistoj. En Lisbono en 2018 estis 1 567 aliĝintoj, en Lillo 2015 ili estis 2 698 kaj en Vilno 2005 aliĝis 2 344 homoj.

Spite tion, en sabato tagmeze la kongresanoj estis eĉ pli multaj ol la organizintoj povis rapide priservi – multaj devis stari en vico al akceptejo dum pli ol unu horo por ricevi siajn kongresan insignon kaj dokumentojn, grandparte ekstere en varmego.

La kongresejo mem estas unu el la plej imponaj konstruaĵoj kie lastatempe okazis Universala Kongreso. Congress Graz estis konstruita en la 1880-aj jaroj kiel la ĉefsidejo de banko, kaj preskaŭ cent jarojn poste rekonstruita kiel kongrescentro.

En la dimanĉa inaŭguro parolis membro de urba deputitaro Elke Heinrichs. Ŝi portis saluton de la urbestro Elke Kahr, kiu nun ferias post la elektokampanjo. La lokaj elektoj fine de junio donis novan periodon por komunista estrado de Graco, eĉ kun kreskanta subteno.

Vico ekster la akceptejo en sabato. Foto: Jukka Pietiläinen

Ĉefa temo en la inaŭguro estis, ke Aŭstrio iĝi la tria lando en la mondo, kiu akceptis Esperanton kiel sian nematerian kulturan heredaĵon. En la inaŭguro parolis la ĝenerala sekretario de Aŭstria Unesko-komisiono Martin Fritz.

Krome en la inauguro germane parolis la ĉefo de Esperanto-muzeo kaj kolekto de planlingvoj de Aŭstria nacia biblioteko, kiun interpretis la esperanta oficisto de la biblioteko Bernhard Tuider.

Multe da gravuloj parolis dum la inaŭguro, sed malmulte da diplomatoj, nur itala honora konsulo kaj ĉina ambasadoro. Atentinda estis la vere longa aplaŭdo por la partoprenantoj el Ukrainio. La ĉeestantoj per sia bonvenigo evidente volis montri sian solidarecon.

La unua ekskurso por konatiĝi kun la kongresurbo laŭ partoprenintoj okazis bone kaj glate, kun profesia ĉiĉeronado kaj lerta interpretado de Bert Schumann.

La unua numero de la kongresa kuriero aperis rete, sed ne haveblis en presita formo en sabato aŭ dimanĉo. Laŭdire la tiucela printilo panetis, kaj ne eblis ripari ĝin aŭ havigi novan pro la semajnfino. Pro la paneo de la retejo de UEA ankaŭ ne eblis ĝin legi tie, sed ĝi troveblas ĉe esperanto.net.

La infana kongreseto estis nuligita, sed aliĝintoj nur lastmomente eksciis pri tio. Anstataŭe estas tri horoj da infana programo tage.

Dimanĉe posttagmeze okazis la kunsido de la komitato de UEA. Ĉeestis 39 komitatanoj el 58, do la kunveno estis kvoruma kaj decidopova, sed malmultaj decidoj estis faritaj.

La komitato kunsidas. Foto: Jukka Pietiläinen

Pri la statutaj ŝanĝoj, kiujn postulas la nederlanda leĝo, la estraro kaj la ĝenerala direktoro povis raporti nenion novan. La afero restas daure nefinita, kvankam la leĝo jam postulis ŝanĝon de la statutoj de neprofitcelaj organizoj ĝis la 1-a de julio.

Tamen laŭ la ĝenerala direktoro Martin Schäffer ne estos grandaj sekvoj pro la malatento pri la kongruo de la statuto kun la leĝo. Aliflanke li kaj la estraro jam havis jam kvin jarojn por adapti la statuton al la leĝo, dum kiuj malmulto okazis.

Lau la informoj donitaj al la komitato, la afero kuŝas ĉe la notario, kiu devus kontroli, ĉu la proponitaj ŝanĝoj kongruas jure kun la ŝanĝita leĝo. La ĝenerala direktoro ekde nun promesis raporti al la komitato pri ĉiu paŝo, kiun li faros rilate la statutŝanĝon.

Krome la komitato diskutis longe pri la proponata altigo de la baza kotizo por individuaj membroj, de 44 al 49 eŭroj. La komitato demandis pri la eventualaj sekvoj – kiom da mono la proponita ŝanĝo portus al UEA kaj ĉu estus risko ke la altigo de la kotizoj rezultigos malkreskon de la membraro.

Tamen la estraro ne povis prezenti kalkulon pri tio, kiom da mono la altigo portus, se la membraro restus la sama. Laŭ donita takso, povus temi pri dek mil euroj. UEA nun krome havas novan donacan membrokategorion: dumviva membro de Societo Zamenhof.

La komitato ne sukcesis fini la diskuton pri la kotizoj, do la decido pri tiu baza ero de la ekonomio de UEA devos esti farita poste.

Laŭ informoj de Jukka Pietiläinen kaj aliaj kongresanoj

de Libera Folio je 2026-08-02 19:35

Heroldo Komunikas

La parodokso de LibFol

Esence antiraŭmisma kaj malamika kontraŭ la konsorcio de la Esperanta Civito (rifuzante eĉ objektivan kaj tial favoran raporton pri Kultura Esperanto-Festivalo, verkitan de s-ro Ulrich Matthias), la skandalema nordeŭropa retgazeto LibFol paradokse helpis al la likvido de la ĉefa malamiko de raŭmismo, nome la burokrata aparato en Roterdamo.

Ekde 2003 la akurata kaj senkompata, pli ol cinika, kritikado fare de la informilo fondita de Kalle Kniivilä kaj István Ertl, funkcianta kiel trombono de la bullerismo, multe pli damaĝas al la Universala ol al la Esperanta Civito. Kaj ankaŭ multe pli damaĝas al UEA/TEJO ol la Civito povus aŭ volus al ili.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”

de "HeKo 916 5-B, 2 aŭg 26" je 2026-08-02 11:15

La Balta Ondo

Legokunsido en Universitato

ĉinio

De la 6a ĝis la 9a de julio la 8a Tutlanda Esperanta Legokunsido okazis en Qingdao-a Universitato. Kunvenis 27 esperantistoj el Pekino, Tianjin, Hubei, Jiangxi, Zhejiang, Jiangsu, Henan, Guangdong, Jilin kaj Qingdao.

ĉinio

Retrorigardinte la progreson de la legokunsido dum la pasintaj dek jaroj, ili ankaŭ diskutis pri “Per Esperanto konatiĝi kun Lusin — Omaĝe al la 90-a datreveno de la forpaso de Lusin”, kunlegante la esperantigitan verkon “Noveloj de Lusin, Plena kolekto”.

Gao Shuyuan

Fonto: http://esperanto.china.org.cn/2026-07/23/content_118614714.htm

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Legokunsido en Universitato appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-08-02 08:00

Esperanta Retradio

Kupono

Tiun ĉi rakonton de Karel Ĉapek produktis Vladimír Türk el Ĉeĥio
Tiun varmegan aŭgustan vesperon estis Pafinsulo plena de homoj; kaj tial al Minka kaj Pepo restis nenio alia, ol alsidiĝi al la tablo, kie jam sidis iu sinjoro kun dikaj kaj tristaj lipharoj. "Kun permeso," diris Pepo, kaj tiu sinjoro nur kapjesis. Tiu malsimpatiulo, diris al si Minka, ĝuste ĉe nia tablo li devas sidi. La unua afero do estis, ke Minka kun gesto de dukino eksidis sur seĝo, kiun Pepo purigis por ŝi per poŝtuko; la dua, senpere sekvinta, estis tiu, ke rapide ŝi eligis pudrujon kaj pudris sian nazon, por ke ĝi, miadio, en tiu varmego eble iom ne brilu; kaj ĉe tio, dum ŝi estis eliganta la pudrujon, elfalis el ŝia retikulo ĉifita bileto. Tiu sinjoro kun la lipharoj kliniĝis kaj levis la etan bileton. "Kaŝu ĝin, fraŭlino," li diris sombre.

Minka ekruĝis, unue tial, ĉar alparolis ŝin fremda sinjoro, kaj due tial, ĉar ĉagrenis ŝin, ke ŝi ekruĝis. "Dankon," ŝi diris kaj turniĝis rapide al Pepo. "Sciu, tio estas la ku­pono el komercejo, kie mi aĉetis ŝtrumpojn."
"Ĝuste tial," diris la melankolia viro. "Vi eĉ ne scias, por kio oni povas ĝin bezoni."
Pepo opiniis sia kavalira devo iel interveni. "Kial kaŝi tiajn stultajn paperetojn," li diris, nerigardante la sinjoron. "Oni havas poste de tio plenajn poŝojn."
"Ne gravas," opiniis la liphara viro. "Ĝi havas iam pli grandan valoron ol io ajn."
Vizaĝo de Minka iĝis sindetena. (Tiu antipatiulo miks­iĝas en nian parolon; miadio, kial ni ne sidiĝis aliloken!) Pepo decidiĝis finigi tion. "Kian valoron?" li diris malvar­me kaj brovsulkis. (Kiel ĝi plaĉigas lin, ĝojiĝis Minka.)
"Kiel spuro," murmuris la malsimpatiulo kaj aldiris anstataŭ formala prezento: "Nome mi estas sinjoro Souček de polico, ĉu vi scias? Ĵus nun ni havis tian kazon," li diris kaj mansvingis. "Oni eĉ ne scias, kion oni portas en poŝo."
"Kian kazon?" ne povis sin Pepo deteni. (Minka ekkaptis okulumon de junulo ĉe la apuda tablo. Atendu, Pepo, mi montros al vi paroli kun aliaj homoj!)
"Nu, kun tiu ino, kiun oni trovis apud Roztyly," diris la liphara viro kaj ensilentiĝis.
En Minka vekiĝis subita intereso, plej versimile tial, ĉar temis ankaŭ pri ina estaĵo. "Kun kiu ino?" ŝi ekvortis.
"Nu, kun tiu antaŭ nelonge tie trovita," murmuris evi­teme sinjoro Souček de la polico kaj iom en embaraso palp-elserĉis cigaredon el poŝo; kaj ĉe tio okazis io abso­lute neantaŭvidita: Pepo rapide enpoŝigis la manon, flam­igis sian fajrilon kaj prezentis al tiu homo.
"Mi dankas vin," diris sinjoro Souček videble emociita kaj honorita. "Eble vi scias, ke falĉistoj trovis en greno virinan kadavron inter Roztyly kaj Krĉ," li klarigis, mon­trante per tio siajn dankemon kaj favoron.
"Pri tio mi nenion scias," diris Minka okulegante. "Pe­po, ĉu vi rememoras, kiam ni estis en Krĉ? - Kaj kio oka­zis al tiu virino?"
"Strangolita," diris sinjoro Souček lakone. "Ankoraŭ ŝi havis ŝnuron ĉirkaŭ kolo. Mi ne rakontos antaŭ la fraŭli­no, kiel ŝi aspektis; vi povas imagi, en julio - kiam ŝi kuŝis tie preskaŭ du monatojn -" Sinjoro Souček forblo­vis kun abomeno fumon. "Estas neimageble, kiel en tia kazo strange oni aspektas. Eĉ ne propra patrino onin ek­konus. Kaj da muŝoj -" Sinjoro Souček kapskuis melankolie. "Fraŭlino, kiam nur la vizaĝhaŭto malaperas, estas la beleco kaputa. Kaj en tia stato identigi, tio estas proble­mo, tion vi komprenos! Dum ĝi havas ankoraŭ la nazon kaj okulojn, ĝi estas rekonebla; sed kiam ĝi kuŝas sub la sun­radioj pli ol unu monaton -"
"La kadavro devus havi iun monogramon," opiniis Pepo eksperte.
"Kia ideo, monogramon," murmuris sinjoro Souček. "Sinjoro, la needziniĝintaj ordinare havas nenian monogramon, ĉar ili diras al si, ba, cetere baldaŭ mi edziniĝos. Kaj tiu ino havis neniun monogramon, tute ne!"
"Kaj kiun aĝon ŝi havis?" interesiĝis Minka kompate.
"Proksimume dudek kvin, diris doktoro; vi komprenas, laŭ dentoj kaj similaj aĵoj. Kaj laŭ la vestaĵo ŝi povis esti laboristino aŭ servistino, sed plivere servistino, ĉar ŝi sur­havis ian kamparan ĉemizon. Kaj se ŝi estus laboristino, do jam ŝi estus serĉata, ĉar laboristino kutime restadas en unu loko aŭ unu loĝejo. Sed tia servistino, kiam foje ŝanĝas postenon, neniu do scias pri ŝi kaj neniu plu zorgas pri ŝi. Tio estas ia stranga afero kun la servistinoj, jes. Ni diris do al ni, kiam du monatoj de neniu ŝi estis serĉata, ke plej versimile ŝi estas servistino. Sed la ĉefafero estis la ku­pono." 
"Kiu kupono?" vigle demandis Pepo; ĉar certe li sentis en si heroan eblon esti detektivo, kanada trapero, ŝipkapi­tano aŭ io simila; kaj lia vizaĝo surprenis tian koncentritan kaj energian mienon apartenantan al la afero.
"Estas jene," diris sinjoro Souček, rigardante melanko­lie teren: "Oni trovis ĉe ŝi absolute nenion; la farinto pre­nis ĉion de ŝi, kio povus havi nur ioman valoron. Nur en la maldekstra mano ŝi ankoraŭ tenis deŝiritan rimenon de retikuleto, kaj la senrimena retikuleto estis trovita kelkajn metrojn malproksime en sekalo. Plej versimile li volis el­ŝiri de ŝi ankaŭ la retikuleton, sed kiam la rimeno ŝiriĝis, ĝi havis por li neniun valoron kaj li forĵetis ĝin en seka­lon; sed antaŭe ĉion li elprenis el ĝi, komprenite? Kaj en la retikulo en ia faldeto restis flanklasita veturbileto de tramo numero sep kaj kupono el ia porcelanvendejo je kvindek kvin kronoj. Nenion plian ni trovis ĉe ŝi."
"Tamen la ŝnuron sur la kolo," diris Pepo. "Ĝian deve­non vi estus devintaj sekvi."
Sinjoro Souček kapneis. "Ĝi estis nur peco da ŝnuro por  lavitaĵo, nenion ĝi klarigis. Ni havis nepre nenion, nur la trambileton kaj la kuponon. Nature, ni publikigis en ĵur­naloj, ke estis trovita virina kadavro en aĝo proksimume de dudek kvin jaroj, griza jupo, kaj se iu servistino ĉirkaŭ du monatojn ne estas trovebla, do oni anoncu tion ĉe la polico. Post tio oni ricevis pli ol cent denuncojn; sciu, en majo la servistinoj pleje ŝanĝas postenon, neniu scias kial; sed poste montriĝis, ke ĉio ĉi estis nuraj senenhavaj indi­koj. Sed kiom da laboro postulas la identigado," diris sin­joro Souček melankolie: "Antaŭ ol iu ino servinta en Dejvi­ce denove estas trovita ie en Vršovice aŭ Košíře, por tio, sinjoro, necesas tuttaga klopodo. Kaj fine ĉio ĉi estas nene­cesa; tiu stulta ridulino estas vivoplena kaj ankoraŭ al oni mokridas. Nun oni ludas belan komponaĵon," li rimarkigis kun plaĉo, kapmovante laŭ takto al Valkiria motivo de Wagner, en kiun la insul-kapelo metis ĉiun sian forton. "Kiel trista, ĉu? Mi ŝatas tristan muzikon. Tial mi partoprenas ĉiujn grandajn sepultojn, por tie kapti poŝŝtelis­tojn." 
"Sed la murdinto devis postlasi ie iajn spurojn," opiniis Pepo.
"Ĉu vi vidas tie tiun dandon?" diris sinjoro Souček kun intereso. "Tiu elrompadas kvestkasetojn en preĝejoj. Mi ŝatus scii, kion li volas ĉi tie. Ne, la murdinto postlasis neniujn  spurojn. Aŭskultu, se vi trovos murditan knabinon, vi do povas vetriski venenon, ke tion faris ŝia amanto; tio kutime okazas," li diris melankolie. "Tio ne afliktu vin, fraŭlino. Kiu ŝin senvivigis, tion ni scius; sed antaŭe ni devus scii, kiu ŝi estas. En tio estas la tuta malfacilaĵo, komprenite."
"Sed je tio," diris Pepo necerte, "polico ja havas siajn metodojn."
"Nu, jes," konsentis pezanime sinjoro Souček. "Ekzem­ple tian metodon kvazaŭ serĉi grieron en sako da lento. Al tio apartenas anĝela pacienco, sinjoro. Sciu, mi ŝatas legi detektiv-rakontojn, kie oni parolas pri mikroskopoj kaj similaj aferoj. Sed kion vi malkovrus ĉe la povra knabino per mikroskopo? Eble vi vidus familian feliĉon de iu dika vermo kondukanta promene siajn etajn vermidojn. Pardo­nu fraŭlino; sed ĉiam mi ĉagreniĝas aŭdante ion pri me­todo. Sciu, ĝi estas io alia ol legi romanon kaj anticipe provi diveni, kiel ĝi finiĝos. Pli vere estas tiel kvazaŭ oni donus al vi romanon kaj dirus: Do, sinjoro Souček, vi devas tralegi vorton post vorto, kaj kie vi trovos vorton 'kvankam', notu tiun paĝon. - Tia laboro ĝi estas, ĉu vi kom­prenas? Ĉi tie helpas nek metodo nek inĝenio; oni devas legi kaj relegi kaj fine oni konstatas, ke en la libro troviĝas eĉ ne unu vorto 'kvankam'. Aŭ oni devas trakuradi tu­tan Pragon kaj verifi restadejon de pluraj Annetaj aŭ Marinjoj, por poste detektive malkovri, ke neniu el ili estis mortigita. Pri tio oni devus ion verki," li opiniis malkonten­te, "kaj ne pri ŝtelita perla koliero de reĝino el Ŝebao. Ĉar ĉi tio, sinjoro, estas almenaŭ solida laboro."
"Nu kaj kiel vi aliris la aferon?" demandis Pepo, es­tante anticipe certa, ke li farus tion pli bone.
"Kiel ni aliris la aferon," ripetis sinjoro Souček enpense. "Unue ni devis per io komenci, jes. Nome ni havis la bileton el tramo numero sep. Ni supozu do, ke la knabino, se ŝi estis servistino, laboris ie proksime de la trako; eble ĝi ne estas ĝusta, eble nur hazarde ŝi veturis sur la trako; sed ion ni devas komence akcepti, por entute komenci, ĉu? Sed la sepo veturas ĝuste trans tutan Pragon, el Břevnov trans Malgrandan Kvartalon kaj Novan Urbon al Žižkov, do denove nenio, kun tio estas nenio farebla. Poste estis ĉi tie la kaskupono; laŭ ĝi estis ekkonebla almenaŭ tio, ke la knabino antaŭ nelonge aĉetis en iu porcelanvendejo varon por kvindek kvin kronoj. Do ni iris en tiun vendejon."
"Kaj tie ili rememoris ŝin," endiris Minka.
"Kia ideo, fraŭlino," murmuris sinjoro Souček. "Kiel nur ili povus ŝin rememori. Sed nia sinjoro doktoro Mej­zlík, nome li estas nia sinjoro komisaro, iris tien demandi, kiun varon oni povas ricevi por kvindek kvin kronoj. Tio estas varia, ili diris al li, dependas de tio, kiom da objektoj estis; sed precize por kvindek kvin kronoj estas nur angla tekruĉo por unu persono. - Do vendu al mi unu, diris nia sinjoro doktoro, sed ĝi estu difekta, por ke ĝi ne estu tiel kara. 

Poste sinjoro komisaro venigis min kaj diras: Rigardu, Souček, jen io por vi. Ni supozu, ke la knabino estas ser­vistino. Servistino ĉiumomente ion rompas, kaj se tio oka­zas la trian fojon, diras al ŝi la mastrino, ci ansero, ĉi-foje vi mem tion pagos. La servistino iras aĉeti nur ĝuste tiun unu objekton, kiun ŝi rompis. Kaj por kvindek kvin kro­noj estas ĝuste nur ĉi tiu tekruĉo. - Ĝi estas damne multe­kosta, mi diras al li. Kaj li rediras: Homo, jen ĝuste tio. Unue ĝi klarigas al ni, kial la servistino kaŝis la kuponon; por ŝi tio estis ega sumo, kaj eble ŝi pensis, ke foje la mas­trino tion kompensos al ŝi. Due, rigardu: ĝi estas tekruĉo por unu persono. Aŭ la knabino servis ĉe soleca persono, aŭ ŝia mastrino havis sublue izolan personon, kiu en la  tekruĉo igis al si porti matenmanĝon. Kaj la soleca per­sono plej versimile estis iu fraŭlino, ĉar soleca sinjoro apenaŭ aĉetus al si tian karan kaj belan tekruĉon, jes; sinjoroj kutime ne atentas, el kio ili trinkas. Plej versimile temas pri iu izola fraŭlino, ĉar tia subluantino ĉiam ege ŝatas ion sian kaj belan, kaj tial ŝi aĉetas al si tian superflue multekostan objekton."
"Jen, vero," ekkriis Minka. "Sciu, Pepo, mi havas tian belan vazeton!"
"Nu vidu," diris sinjoro Souček. "Sed la kuponon de ĝi ne plu vi havas. Kaj poste sinjoro komisaro diras al mi: 'Nun, Souček, ni plu provos diveni: ĝi estas damne malcerta, sed ie ni devas komenci. Rigardu, persono, elspezinta kvin­dek kvin kronojn por tekruĉo, ne loĝas en Žižkov. (Sciu, sinjoro doktoro Mejzlík pensis pri la trako numero sep, nome la trambileton.) En interna Prago, tie estas malmultaj subluantoj kaj en Malgranda Kvartalo loĝas nur tiaj, kiuj trinkas kafon. Plej versimile mi tipus kvartalon inter Hradčany kaj Dejvice, se ni jam havas la sepon. Preskaŭ mi dirus, ke tiu fraŭlino trinkanta teon el tia angla tekruĉo, povas nenie alie loĝi ol en dometo kun ĝardeno; sciu, Souček tia estas la moderna angla kulturo. - Komprenu, nia doktoro Mejzlík havas iam tiajn folajn ideojn. Sciu, Souček, li diras, prenu la kruĉeton kaj demandu en la kvartalo, kie sublue loĝas tiel nomataj pli bonaj fraŭlinoj; kaj se iu ha­vus ĝuste tian kruĉeton, demandu, ĉu de ŝia luigantino fo­riris eble en majo servistino. Tio estas diable malforta spu­ro, sed ni povas tion provi. Nun iru, maljunulo, tio estas jam kazo por vi.

Do, aŭdu, mi ne ŝatas tian divenadon; solida detektivo estas ja neniu astrologo aŭ klarvidulo. Detektivo ne speku­laciu longe; iam tamen hazarde li trafas la ĝustan, sen ha­zardo, tio ne estas honesta laboro. La trambileto kaj la tekruĉo, jen almenaŭ io, kion mi vidas; sed la cetera es­tas nur. . . produkto de fantazio," diris sinjoro Souček, iom hontante uzi tiel kulturan vorton. "Mi komencis do miama­niere; mi iris en tiu kvartalo de domo al domo kaj deman­dis, ĉu ili havas tian tekruĉon. Kaj imagu, en la tridek sepa domo, kien mi laŭvice venis, diris servistino, aj, aj, ĝuste tian kruĉeton havas nia fraŭlino loĝanta ĉe nia mastrino! Mi igis min do anonci ĉe la mastrino. Ŝi estis vidvino post generalo kaj luigadis du ĉambrojn al fraŭlinoj; kaj unu fraŭlino, nomata Jakoubková, profesorino de la angla ling­vo, havis ĝuste tian tekruĉon. Sinjorina moŝto, mi diras, ĉu iam en majo foriris de vi servistino? Foriris, diris la sinjorino, ni nomis ŝin Maria, sed kiun pluan nomon ŝi havis, mi ne scias. - Kaj ĉu ŝi frakasis iam antaŭe la kru­ĉeton de tiu fraŭlino? - Frakasis, diris la sinjorino, kaj devis ĝin proprakoste pagi; sed miadio, de kie vi tion sci­as? - Vidu, moŝta sinjorino, ni sciiĝas pri ĉio.

Poste ĉio progresis facile; unue mi elserĉis servistinon, kun kiu Maria amikis - aŭdu, ĉiu servistino havas ĉiam nur unu amikinon, sed al tiu ŝi ĉion konfidas - kaj de tiu mi sciiĝis, ke la knabino nomiĝis Maria Pařízková el Dřevíč; sed antaŭ ĉio mi volis scii, kun kiu junulo Maria ri­latis. Laŭdire ŝi rilatis kun iu Franto; kio estis tiu Franto, la amikino ne sciis, sed ŝi rememoris, ke foje ŝi estis kun tiuj du en Edeno, kaj tie iu alia dando alkriis Franton: Sa­luton, Ferdinando! - Ĉi tion esplori ricevis iu sinjoro Frýba el nia referejo; sciu, li estas eksperto pri la 'alias'. Kaj tiu Frýba tuj diris: Franto alias Ferdinando, tio estas Krou­til el Košíře, sed fakte li nomiĝas Pastyřík. Sinjoro komisaro, mi iras kontraŭ lin, sed ni devas esti du. - Mi kun­iris, kvankam tio ne apartenas al mia deĵor-tasko. Ni kaptis lin ĉe lia amatino: fiulo, li volis pafi. Poste ricevis lin por prilaboro komisaro Matička; sinjoro, neniu scias, kiel li tion faras, sed post dek ses horoj li eligis el tiu Franto aŭ Pastyřík ĉion, ke li strangolis sur kamplimo Marian Pařízková kaj prirabis ŝin pri kelkcent kronoj, ĵus kiam ŝi forlasis sian laborlokon; nome li promesis al ŝi la geedzecon - tiel faras tion ĉiuj," li diris morne.

Minka ektremis. "Pepo," ŝi elspiris, "tio estas terura."
"Jam ne plu," diris sinjoro Souček de la polico serioze. "Sed sciu, terura ĝi estis, kiam ni staris tie sur la kampo super ŝi kaj trovis nenion alian ol la kuponon kaj la trambileton. Tiaj du nulvaloraj, sensignifaj paperetoj - kaj tamen ni venĝis la povrulinon Maria. Mi diras, nenion, nenion oni forĵetu; eĉ la plej sensignifa objekto povas esti spuro aŭ atesto. Sinjoro, neniam oni scias, kion gravan oni havas en la poŝo."

Minka konsterne rigardis per plenlarmaj okuloj; ka­j jen nun en arda sindono ŝi turnas ilin al sia Pepo kaj lasas el la humida polmo teren fali la ĉifitan kuponeton, kiun ŝi dum la tuta tempo nervoze ĉifis. Pepo ne vidis tion, ĉar li rigardis la stelojn; sed sinjoro Souček de la polico tion vidis kaj ekridetis triste kaj kompreneme.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-08-02 06:00

2026-08-01

La Balta Ondo

Esperantaj jubileoj kaj memordatoj en aŭgusto 2026

ĝenevo

1. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Torben Kehlet (1941-196?-2001), dana entreprenisto kaj esperantisto, komence de la 1970aj jaroj ekloĝinta en Belgio, kiu sub la markoj TK (Danlando) kaj TK/Stafeto (Belgio) eldonis dekojn da gravaj Esperanto-libroj inkluzive de “La Nobla Korano” (1969), “ABZ de amo” de I. kaj S. Hegeler (1972), “La Granda Kaldrono” de J. Francis (1978), “Esperantologiaj studoj” de E. Wüster (1978), “Pri lingvo kaj aliaj artoj” de W. Auld (1978), “Ĉiu ĉiun” de T. Jung (1979), “Li kaj Ni” (1985), “Ĉu-serio” de J. Valano/Balano (ps. de C. Piron) kaj “Eseoj memora al Ivo Lapenna” (2001) kies eldonon li ne ĝisvivis; krome, Kehlet eldonis la revuon “Monato” en ties unua periodo (1980-84) kaj fondis la retejon esperanto.net.

6. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Marie-France Conde Rey (1946-1992-2023), franca instruistino pri speciala edukado kaj esperantistino, prezidanto de Charente Espéranto, la tria Konsulo de la Esperanta Civito (2012-16).

7. Antaŭ 160 jaroj naskiĝis Johannes Dietterle (1866-1942), germana instruisto, pastoro, volapukisto kaj esperantisto, direktoro de Reĝa Saksa Esperanto-Instituto / Esperanto-Instituto por la Germana Regno (1916-32), kiu sub lia gvido okupiĝis pri instruado, ekzamenado, informado, disvastigado, statistikado de Esperanto kaj kompletigo de la Esperanto-Biblioteko; organizinto de la unua (kaj sola) “censo” de esperantistoj (1926), kompilinto de la “Originala Verkaro” de Zamenhof (1929), membro de la lingva Komitato (LK, 1923-32), membro kaj vicprezidanto de la Akademio de Esperanto (AdE, 1923-32); aŭtoro de kelkaj Esperanto-lerniloj; membro de ICK pri instruado, literaturo kaj statistiko (1923-32); komitatano de UEA (1927-30). En 1932 Dietterle abrupte ĉesigis sian Esperanto-aktivadon.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 72-73.

7. Antaŭ 30 jaroj mortis Ada Fighiera-Sikorska (1929-1956-1996), pola ĵurnalistino kaj esperantistino; kunlaboranto de la Esperanto-Redakcio de la Pola Radio ekde la komenco (1959) ĝis la forveturo el Pollando (1960), redaktorino de “Heroldo de Esperanto” (1962-96), aŭtorino de “De tajgo al minaretoj” (1991), honora membro de UEA (1994).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 91-92.

15. Antaŭ 45 jaroj mortis Otto Bäßler (1897-1924-1981), germana presisto, socia aganto kaj esperantisto; unu el la plej influaj figuroj de la laborista Esperanto-movado inter la du Mondmilitoj; gvidanto de la Esperanto-Servo de SAT kaj de la Proleta Korespondservo de IPE, kuniniciatinto de la komunista opozicio en SAT (en 1931 eksigita el la redakcio de “Sennaciulo” kaj el SAT), kuniniciatinto de IPE; kunfondinto kaj prezidiano de la Centra Laborrondo Esperanto ĉe la Kulturligo de GDR (1965); tri semajnojn antaŭ sia morto Bäßler iĝis honora membro de GDREA ĉe ties fonda konferenco (1981).

19. Antaŭ 95 jaroj naskiĝis Willem Anthony Verloren van Themaat (1931-1959-1996), nederlanda matematikisto, natursciencisto, kaj esperantisto; sekretario de Esperantlingva Verkista Asocio (1990-96); aŭtoro de “La akvariinfanoj” (SF-romano, 1976), “La vicordo de la frazelementoj en Esperanto” (1973), “Esperanto: Ideologio kaj Kulturo” (1996); tradukinto de “Tiele Parolis Zaratuŝtra” de F. Nietzsche (el la germana, 1977), “La Infana Raso” de W. Auld (el Esperanto, 1982) kaj de pluraj Esperantaj poemoj en la nederlandlingva antologio “Zeg, Luister Eens” (1981); kompilinto kaj enretiginto de la bibliografio de la nacilingvaj tradukoj de Esperantaj literaturaĵoj.

20. Antaŭ 90 jaroj naskiĝis Claude Gacond (1931-1952-2024), franclingva svisa instruisto, socia aktivulo kaj esperantisto; Esperanto-parolisto ĉe Svisa Radio Internacia (1962-92); arkivisto en Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia en la biblioteko de La Chaux-de-Fonds, kiun li iniciatis en 1954; iniciatinto (1968) kaj la unua direktoro de Kultura Centro Esperantista en La Chaux-de-Fonds; prezidanto de Svisa Esperanto-Societo (SES, 1987-93), redaktoro de ties organoj “Svisa Espero” (1969-73) kaj “Svisa Esperanto-Societo Informas” (1997-2014); aŭtoro de pluraj libroj kaj broŝuroj en la franca kaj Esperanto precipe pri instruado kaj didaktiko; honora membro de ILEI (1999), UEA (2001) kaj SES (2003); la unua laŭreato de la Esperanto-Kulturpremio de Aalen kaj FAME (1991).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 100-101.

21. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Rudolf Haferkorn (1896-1920-1987), germana inĝeniero pri elektrotekniko kaj telekomunikado, kaj esperantisto; unu el la plej gravaj terminologoj en Esperanto; membro de AdE (1957-75), direktoro de la Akademia Sekcio pri la Teknika Vortaro (1958-70) kaj de la Terminologia Sekcio de ISAE (1957-70) – ĉi tiuj du sekcioj funkciis sub lia gvido kiel Terminologia Centro de AdE kaj ISAE; aŭtoro de “Scienca kaj teknika terminaro” (Kun K. Dellian kaj F. J. Belinfante, 1956), “Technisches Wörterbuch: Deutsch-Esperanto” (1967), “Internacia komerca-ekonomia vortaro en naŭ lingvoj” (Kun F. Munniksma k. a., 1974) kaj de pluraj studoj, terminaroj kaj cirkuleroj pri terminologia laboro; redaktoro de la scienc-teknika parto de PIV (1970, 1977).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 121-122.

22. Antaŭ 105 jaroj naskiĝis Johan Hammond Rosbach (1921-1938-2004), norvega filologo, lingvoinstruisto kaj esperantisto; redaktoro de “Norvega Esperantisto” (1948-73); aŭtoro de du romanoj (“Fianĉo de l’ Sorto”, 1977; “Unumane”, 1991) kaj de ok novelaroj: “Bagatelaro” (1951), “Homoj kaj riveroj” (1957), “La mirinda eliksiro” (1968), “Disko” (1970), “Vibraj momentoj” (1981), “Silka kuseno” (1991), “Nomoj” (1999), “Fajrejo” (2002); membro de la Akademio de Esperanto dum pli ol 40 jaroj (1962-2004), honora membro de UEA (1991).

26. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Émile Boirac (1851-1900-1917), franca filozofo, rektoro de la universitatoj de Grenoblo (1898-1902) kaj Diĵono (1902-17), spiritisto, kaj eminenta esperantisto; prezidanto de la unua Universala Kongreso de Esperanto (Bulonjo-ĉe-Maro, 1905), la unua prezidanto de LK (1905-17) kaj de AdE (1908-17), kunfondinto (1912) kaj la unua prezidanto de la Monda Asocio de Spiritismaj Esperantistoj; membro de la Komitato de la Delegacio por Akcepto de Internacia Helplingvo; aŭtoro de la trivoluma “Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca” (1909–10), “Ŝlosileto kvarlingva franca, angla, germana, latina de la lingvo internacia Esperanto” (1903), “Perdita kaj retrovita” (1904), “Qu’est-ce que l’espéranto?” (1906), “Pri la homa radiado” (1906), “Vortaro de la oficialaj radikoj de Esperanto” (1911), “Fundamentaj principoj de la vortaro Esperanta” (1911) k. a.; tradukinto de kelkaj libroj, i.a. de “Monadologio” de G.-W. Leibniz (1902).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 38-40.

27. Antaŭ 120 jaroj (1906) en Ĝenevo komenciĝis la 2a Universala Kongreso de Esperanto, en kiu estis akceptita deklaracio pri la neŭtraleco de la Kongresoj de Esperanto.

Aleksander Korĵenkov

Foto: Grupfoto de la partoprenantoj de la 2a UK en Ĝnenevo.

Ĉi tiu listo de jubileoj kaj memordatoj en aŭgusto 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/08//

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Esperantaj jubileoj kaj memordatoj en aŭgusto 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-08-01 15:20

Esperanta Retradio

Ni preferas paroli pri ni mem

virtuale ltlegas Artema G.

Rigardi en sin mem ĝojigas: Se ni raportas pri ni mem, aktiviĝas rekompencaj centroj en la cerbo, simile al antaŭĝojo pri seksumado aŭ manĝado. Tiu agrabla sento valoras al ni eĉ monon.

Homoj ŝatas paroli, prefere pri si mem. Kompreneble tion ne faras ĉiuj - estas esceptoj kiel vi, miaj sentemaj aŭskultantoj, kiuj nur jen kaj jen enplektas bonintencan konsilon en la konversacion aŭ gravan rimarkon pri la monda historio - sed averaĝe estas tiel: 30 ĝis 40 procentoj de tio kion ni diras temas pri nia opinio kaj pri nia bonfarto, nia socia medio ( per klaĉo) kaj niaj preferoj.

Rilate al la preferoj estas diferencoj inter la seksoj: Viroj preferas paroli pri negocoj, poste pri sporto, dum ĉe virinoj en la mezo staras vestaĵoj, unue la propraj kaj poste vestaĵoj de aliaj. Je malpli alta grado tiuj temoj regas ankaŭ en mikse seksaj rondoj, nur tie la viroj pli ofte ekparolas. Tiel estis dum la 1920-aj jaroj kiam la scienco unuafoje kunaŭskultis - ĉe strataj pasantoj kaj en trinkejoj - tiel estis dum la 1990-aj jaroj kiam denove aktivis la oreloj de esploristoj.

El tiu epoko devenas ankaŭ la 30 ĝis 40 procentoj kaj tiu procentaĵo validas ankaŭ hodiaŭ por la tradicia parolado. Sed tio supertavoliĝis de la sinesprimado en la novaj teknikaj rimedoj en kiuj unue gravis kie oni momente troviĝas - "apud la Brandenburga Pordego en Berlino!" - kaj poste esprimiĝis intimaĵoj, longtempe kaj laŭte. Tio ŝanĝiĝis en la sekva teknika paŝo, en la sociaj komunikiloj - mesaĝetoj SMS, pepado ĉe Tvitero,  skribi sur la muro en Fejsbuko. La komunikilo fariĝis la mesaĝo, la mallongeco de la mesaĝoj limigas la enhavon: 80 procentoj de ĉiuj mesaĝoj ĉe Tvitero raportas pri la propraj travivaĵoj dum la pasintaj horoj aŭ minutoj.

Kiel tio okazas? Aliaj sociaj vivuloj ne senĉese alparolas unu la alian kaj tute ne pri si mem (ĉimpanzoj avertas aliajn ja pri danĝeroj). Nu bone, ili ne kapablas paroli. Sed ankaŭ beboj ne kapablas tion sed tamen ili ekde aĝo de naŭ monatoj atentigas pri objektoj kiuj estas gravaj por ili. Tio videble ĝojigas ilin - kaj ĝuste en tio hipotezo vidas la fonon de nia memprezento per parolado. Temas pri la stimulo: En la cerbo dum parolado pri si mem aktiviĝas regionoj kiuj - ĉe homo kaj besto - reagas pozitive je nutraĵo kaj seksumado, tio estas la rekompencaj centroj.

La rigardo en sin mem alportas al la cerbo pli da rekompenco ol la mensa eniro en aliajn. Pri la kaŭzoj de tiu fenomeno ankaŭ la esploristoj nur povas supozi: Eble tiel evoluis kleriĝo, sociaj ligoj kaj aliancoj.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-08-01 06:00

2026-07-31

La Balta Ondo

ABELO 2026

abeloKio? Semajnfina renkontiĝo por ludemuloj
Kia? amuza, malgranda, neluksa, kune memzorga
Kiam? De la 28a (vendredo) ĝis 31a (lundo) de aŭgusto, 2026 (vendredo ekde la 14a ĝis lundo antaŭtagmeze)
Kie? Ĉe la naturamika domo “Hermsdorfer Fließtal” en norda Berlino ĉe Seebadstraße 27, 13467 Berlin
Kiom? iru al la paĝo Kotizo
Kial? Por ludi, amuziĝi, babili, promeni, eble naĝi…
Kiel? Aliĝilo: https://forms.gle/TusmKsJ8FpAUwPLn9
Kiu? Se vi havas demandojn, komentojn, aŭ ŝatus helpi, kontaktu Jessica Grasso ĉe abeloabeloabelo@gmail.com
Eventa Servo: https://eventaservo.org/e/5e7e1c

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post ABELO 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-31 14:00

Heroldo Komunikas

Sukcesa 15a Kultura Esperanto-Festivalo

Organizante ĝin por la kvina fojo sinsekve, sen publikaj subvencioj kaj des malpli el tradiciaj societoj, Studenta Esperanta Ligo kaj Kultura Centro Esperantista superis ĉiun landon kie okazis KEF, favore al Svislando: ĉi-foje la partoprenantoj devenis el la eduklingvoj angla, esperanta, franca, hispana, itala, nederlanda, rusa, sveda (ĉi-lasta kaj lia nombra familio tro malfruis por ĉeesti). Gratulon al la Abeletoj (organiza teamo): gec-anoj Blanco-Di Nucci-Giordano-Silfer.

En la lasta tago, hodiaŭ kulture eskursa en Neŭŝatelo, dum pluraj jam ekveturas hejmen aŭ alikongresen, indas (re)klarigi kial Ĉaŭdefono estas triobla oazo: klimata en la hundotaga Eŭropo kun incendioj kaj tropikaj temperaturoj, tarifa pro la malaltaj prezoj en la multekosta Svislando, gastronomia en kongresa Esperantio kie oni kutimas malmulte (aŭ preskaŭ ne, en nederlanda IJK) manĝi.

Ne estas sekretoj: la altitudo de Ĉaŭdefono garantias milde printempan temperaturon dum la ebenejoj suferas; la tuja proksimeco de Francio garantias moderajn kostojn por la nutraĵoj; neniu tranoktejo en la kantono kostas malpli ol Helvetia Esperanto-Domo; la turisma oficejo regalas la KCE-gastojn per senpaga abono valida por senpaga veturado tra la tuta kantono. Aldone, vi ne pagas 300-eŭran programkotizon kiel por UK, sed malpli ol la duonon ol tiom por KEF. Kaj (benzinoŝpare) vi ne trairas la tutan kontinenton, por atingi lokon kiu situas “ĉe l” koro de Eŭropo” (laŭ Edmond Privat).

Se via celo estas kleriĝi kaj bonfarti en Esperantio, bonvenon al Kultura Centro Esperantista.

de "HeKo 916 4-B, 31 jul 26" je 2026-07-31 09:28

Esperanta Retradio

La ĝojo perdiĝis en la abundo

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Aaron Chapman el Kanado
Ni vivas en epoko, kiam preskaŭ ĉio estas tuj atingebla. Per nur kelkaj fingrotuŝoj ni povas mendi manĝaĵon, aĉeti vestojn, spekti senfinajn filmetojn aŭ babili kun komputila programo, kiu ĉiam pretas flati nin. Tamen multaj homoj sentas sin ne kontentaj, sed lacaj, enuaj kaj strange malplenaj.

En nova eseo por la brita gazeto The Guardian, Michèle Mendelssohn kaj Charlie Tyson nomas tiun kontraŭdiron “dekadenco sen plezuro”. Nia mondo abundas je lukso, troigo kaj artefaritaĵoj, sed tiuj aferoj ne nepre ĝojigas nin. Ofte ili fariĝas rimedoj por mezuri nin, plibonigi nin aŭ montri nian socian rangon al aliaj.

La verkintoj komparas nian epokon kun la dekadenca arta movado de la fino de la deknaŭa jarcento. Verkistoj kaj artistoj kiel Oscar Wilde kaj Walter Pater ribelis kontraŭ socio obsedita de utileco, profito kaj severa moraleco. Por ili plezuro ne bezonis utilan celon. Bela odoro, interesa gusto aŭ la tuŝo de kata felo valoris per si mem.

Hodiaŭ eĉ ĝuo ofte aspektas kiel tasko. Riĉaj teknologiaj entreprenistoj mezuras sian dormon, korpon kaj seksan funkciadon kaj strikte kontrolas sian manĝadon por vivi kiel eble plej longe. Interrete junuloj analizas siajn vizaĝojn laŭ kvazaŭ objektivaj proporcioj kaj klopodas atingi perfektan aspekton. Medikamentoj, kiuj malfortigas apetiton, povas multe helpi homojn kun gravaj sanproblemoj, sed ilia populareco ankaŭ montras nian malkomforton pri malsato, manĝado kaj korpa deziro.

La eseo ankaŭ atentigas pri malegaleco. Por la plej riĉaj, la nova dekadenco signifas multekostajn kuracistojn, sangekzamenojn kaj programojn por longigi la vivon. Por la ceteraj, ĝi plej ofte signifas senfinan fluon de reklamaĵoj, filmetoj kaj aĉeteblaj distraĵoj. Ambaŭ promesas kontenton, sed ambaŭ tenas nin konstante okupataj kaj malkontentaj. Homo, kiu jam ĝuas ordinaran tagon, estas malpli facile konvinkebla, ke ankoraŭ unu produkto solvos lian vivon. Tio ja ne estas bona novaĵo por komerco.

Ankaŭ artefarita intelekto apartenas al tiu bildo. Ĝi povas liveri tekstojn kaj bildojn en kelkaj sekundoj, sed ĝi mem nenion sentas. Ĝi ne konas la guston de frukto, la varmon de sunlumo aŭ la eksciton de muziko. Se ni lasas al maŝinoj ĉiam pli da pensado kaj kreado, ni riskas akcepti glatan sed sensentan kulturon.

La respondo, laŭ la verkintoj, ne estas aĉeti pli, nek kalkuli ĉiun korbaton. Ĝi estas denove atenti. Promeni sen telefono, manĝi kun amikoj, aŭskulti kanton ĝis la fino, karesi katon, flari floron. Tiaj etaj plezuroj ne bezonas pravigon. La vivo estas limigita, kaj ĝuste pro tio indas ne nur plilongigi ĝin, sed vere senti ĝin.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-31 06:00

2026-07-30

La Balta Ondo

La 20a datreveno de la Esperanto-urbo

Esperanto-urbo

La 25an de julio 2026 la urbo Herzberg am Harz festis sian datrevenon kiel la Esperanto-urbo. Ekde la 12a de julio 2006 la urbo uzas la oficialan kromnomon “la Esperanto-urbo”. Tiam la urba konsilantaro, reprezentantoj de kvar partioj, unuanime decidis doni al la urbo la oficialan kromnomon “die Esperanto-Stadt”.

La oficiala parto de la datrevena festo okazis ĉe la kastelo Welfenschloss, kiu festos sian 1000an datrevenon en 2029. Multaj esperantistoj el diversaj landoj (Usono, Hispanio, Francio, Litovio, ktp.) venis al la festo.

La urbestro gratulis ĉiujn okaze de la datreveno kaj rakontis la historion de la urbo Herzberg. Peter Zilvar rakontis la historion de la Esperanto-movado en Herzberg kaj Zsófia Kóródy montris buntan prezentaĵon kun belaj fotoj. Mallonga paŭzo por refreŝigaĵoj okazis en agrabla kaj amika etoso. Ralph Glomp prezentis plurajn kantojn en Esperanto kaj rakontis pri tio, kiel li venis al Esperantujo.

Dum la tago estis multe da muziko, kaj la organizantoj ricevis vortajn kaj skribajn gratulojn.

Peter Zilvar кaj Zsófia Kóródy estis agrable surprizitaj kiam ili komencis ricevi paperajn gratulkartojn per poŝto. La partoprenantoj de la projekto “Esperanto-Poŝtkruciĝo” decidis gratuli la urbon pro ĝia datreveno. Salutoj venis el Turkio, Ruslando, Francio, Germanio, Indonezio, Bjelarusio, Britio, Bulgario kaj aliaj landoj.

La organizantoj kreis ekspozicion por montri ilin al la gastoj de la festo. La belaj bildkartoj el diversaj landoj vekis la intereson de la ĉeestantoj; multaj rigardis kaj legis la salutojn kun intereso, mirante, ke poŝto ankoraŭ funkcias en nia cifereca Mondo. Poste, ĉiuj kartoj estos skanitaj kaj afiŝitaj en la retejon Esperanto-urbo.

La festado daŭris en la ĝardeno de la Esperanto-Centro kun dolĉaĵoj, kafo kaj aliaj trinkaĵoj kaj daŭris ĝis malfrue en la nokto.

Julia Mul

Foto: la aŭtorino, Peter Zilvar kaj Zsófia Kóródy

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/germanujo-47/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post La 20a datreveno de la Esperanto-urbo appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-30 21:49

Heroldo Komunikas

Premiera la kvina tago de Kultura Esperanto-Festivalo

Premieraj prezentoj de la novelaro de c-ino Etel Zavadlav “Spite kaj sprite”, de la dramo de c-ano Giorgio Silfer “La dimanĉa brokantisto”; de novaj kanzonoj dum recitalo de Kajto: tio karakterizis la kvinan tagon de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo en Ĉaŭdefono.

Rimarkinda la rolado de c-ano Giorgio Di Nucci (la sinjoro) kaj de la aŭtoro mem (la brokantisto) en teatraĵo kiu trafis la atenton de la publiko, kreante misteran elanon pri bibliotekoj, okaze de prelego pri la Integrita Sistemo de Esperanto-Bibliotekoj kaj Arkivoj. 

Al la recitalo de Kajto malfermis la vojon la premiere prezentita teatraĵo “La dimanĉa brokantisto” kaj la telematika intervjuo al c-ano Nicolino Rossi, la plej grava poeto en la literatura rondo La Patrolo.

Kajto proponis repertuaron influitan de la poemoj de Ewa Grochowska. Jam kvardek jaroj admirinde kunlaboras la muzika paro, kiu signalas sin kiel unu el la plej famaj duoj popmuzikaj en Esperantio.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

de "HeKo 916 3-B, 30 jul 26" je 2026-07-30 21:46

Destresa la kvara tago de Kultura Esperanto-Festivalo

Tagmeze agrabla pikniko sur la supro de monto, post grimpado sur pado borderita de lignaj skulptaĵoj fare de talenta amatoro, en la proksimeco de La Sagne (Sanjo); posttagmeze interesa vizito en la unusola muzeo pri torfejoj, plus prelego kaj kanta ateliero en aneksa, bone ekipita salono.

Cesco Reale prelegis pri la temo “De hieroglifoj al emojoj”. allogante eĉ la kvar oficistojn de la muzeo, kvankam ili ne parolas esperanton. La duo Kajto gvidis kantan atelieron laŭ sia verviga profesieco. Reĝisoro kaj produktisto Aleksej Salomatov prezentis la Finnlandon de Raita Pyhälä “Saliko” en profesie realigita filmo.

La kvara tago de KEF estis destresa, sed ankaŭ produktiva: ekstis interalie nova projekto en la kampo de strategiaj ludoj per esperanto. Kaj ĉiam gastronomie sukcesa.

de "HeKo 916 2-B, 29 jul 26" je 2026-07-30 16:39

Esperanta Retradio

Esperanto priservas la sopiron je la itala

Ekde fine de venonta septembro mi gvidos E-kurson en la popolaltlernejo de Graz. La gracaj esperantistoj ja volas kapti la okazon de la UK por varbi surloke por Esperanto. Varbi signifas veki pozitivajn sentojn, eble eĉ entuziasmon. Ni do rekte alparolos homojn tuj dum la kongreso kaj ankaŭ poste.

Ni tiam devos diri al ili kiel la lernado de la lingvo povos veki en ili tiujn pozitivajn sentojn. La respondo estas tute klara: Ni devas paroligi la homojn, ĉar aŭdi sin mem paroli estas feliĉiga travivaĵo. Ĝi plifortigas la memvalorsenton.

Plej bone funkcias parolekzercoj kiuj estas regataj de certa ritmo, kiel en versaĵoj. Nia majstro L.L. Zamenhof ja montris al ni tiun ritmon, nome la amfibrakon: da-DUM-da, en sia poemo "La Vojo". Tiu ritmo havas jam bazan melodion. Ĝi movas la animon. Jen do ni posedas jam tre gravan elementon por la parolado de la lingvo: la gajigan ritmon.

Sed ekzistas ankoraŭ alia gajiga elemento, nome la sono, la kadenco de la itala lingvo. Multaj homoj (precipe virinoj) lernas la italan ĝuste pro tio. La itala etoso, la parolmelodio de la itala vekas tre agrablajn sentojn. Paroli itale signifas esprimi vivoĝojon. Kaj kantado en la itala estas kiel la pinto de beleco. Multaj homoj do ŝatus mem ĝui aktive tiun belecon, sed la lingvo ne estas facila. Ekzemple, se temas pri la akcento, ĝi ja ofte troviĝas sur la antaŭlasta silabo de vorto, sed estas multaj esceptoj. Kaj tiujn esceptojn oni devas lerni.

En Esperanto aliflanke la afero estas klara: La ĉefa akcento kuŝas sur la antaŭlasta silabo. Kaj Esperanto sonas tre simile al la itala, ĉar ĝi havas finaĵojn kun vokaloj kaj konsonanton kiu estas tipa por la itala, la literon "ĝ".  Ĝi portas al la lingvo molecon. Ĝi esprimas ĝuon kaj ĝojon. Tio, kune kun la amfibraka ritmo, ebligas formi frazojn kiuj sonas kvazaŭ ili estas tute italaj.

Tiu amfibraka ritmo eĉ ne estas kontraŭdira al la germana, ĉar eblas apliki la amfibrakon ankaŭ por versaĵoj en la germana. Kaj tio povas servi kiel ponto al Esperanto, al lingvo laŭsone simila al la itala. La ĉeĥa komponisto Ivan Acher pro tio deziris havi sian operon "Sternenhoch" en Esperanto, do en lingvo kiu estas same bele kantebla kiel la itala.

Jen granda avantaĝo de Esperanto: Nia lingvo plenumas la sopiron je la itala.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-30 06:00

2026-07-29

La Balta Ondo

Lastaj informoj pri la 111a UK en Graz

GracoJam ĉi-semajne komenciĝos la 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graz! Dum la kongresa semajno nin atendos sunoplenaj tagoj kun pli ol 30-gradaj temperaturoj, do vi certe estos varme bonvenigita en la kongresa urbo! Sed ne timu, en nia kongresejo estas klimatiziloj!

Ĉi-sube vi trovos plurajn utilajn informojn.

Alveno

La ĉi-jara kongresejo estas kongrescentro Congress Graz:

Congress Graz
Sparkassenplatz 1-3
8010 Graz
Aŭstrio

Informojn pri la alvenebloj vi trovos tuj komence de la Dua Bulteno.

La akceptejo funkcios sabate la 1an de aŭgusto ekde 11:00 ĝis 20:00. En la akceptejo bezonatos prezenti vian identigilon (pasporton aŭ ID-karton), kaj koni vian Kongresan numeron.

Se vi alvenas pli malfrue, vi povos ricevi vian nomŝildon la sekvan tagon ekde la 9:15 por sukcesi partopreni en la Solena Inaŭguro.

Ne forgesu aliĝi al la telegrama grupo de UK ĉe uk.telegramo.org! Tie ni sciigos, se ni sukcesos malfermi la akceptejon jam pli frue. Krome, tie vi povas trovi kunvojaĝantojn, kiuj alvenas samtempe kun vi sed ankaŭ aktualigojn pri la programo de la kongreso aŭ aliajn konsilojn.

Publika transporto

La tramoj estas senpagaj en la malnova urbo, t. e. inter la haltejoj Jakominiplatz, Hauptplatz/Congress (ĉefplaco, nia kongresejo) kaj ĉiuj apudaj haltejoj (Südtiroler Platz, Kaiser-Josef-Platz, Andreas-Hofer-Platz/Joanneumsviertel, Schlossbergplatz, Finanzamt, Dietrichsteinplatz).
Ĉiuj haltejoj en la senpaga areo estas markitaj per la glumarko “Altstadtbim” (“Malnovurba Tramo”). Por veturi inter la indikitaj haltejoj ne bezonatas aĉeti bileton.
Atentu: nur tramoj estas senpagaj, por la busoj necesas pagi.

Manĝoj

En la kongresejo troviĝas malgranda kafejo, kie vi povos aĉeti manĝetaĵojn kaj trinkaĵojn. Nia kongresejo estas rekte en la urbocentro, pro tio estas tre multaj lokoj por manĝi proksime.
Pluraj restoracioj donos al vi rabaton, se vi prezentos vian nomŝildon!
Ni listigis ilin en la sekcio “Partneraj restoracioj kaj kafejoj” de nia kongresa mapo.

Komuna fotaro

Jam ekzistas la komuna Google-albumo de la ĉi-jara UK! Vi estas bonvena kundividi viajn fotojn ĉi tie dum kaj post la kongreso: mallonge.net/uk-fotoj2026.
Post la evento venos ankaŭ la oficialaj fotoj de nia fotisto.

Programo

La programon vi trovos ĉe uk.esperanto.net/2026/programo.
Tie vi povas filtri programerojn laŭ titolo, preleganto aŭ tipo de la programero, kaj aldoni “ŝaton” por poste videbligi nur tiujn programerojn, kiujn vi “ŝatis”. Atentu: la ŝatoj konserviĝas nur en via retumilo, do se vi uzos alian retumilon aŭ aparaton, bezonatos elekti la programerojn denove.

Kongresa libro

Ankaŭ la Kongresan libron vi trovos en la retejo ĉe uk.esperanto.net/2026/kongresalibro!
Tie estas detalaj informoj pri la urbo, kongresejo, programo kaj pli.
Surloke ĉiu kongresano ricevos ankaŭ presitan ekzempleron, en kiu vi trovos ankaŭ la horaron.

Lastaj lokoj en ekskursoj

En kelkaj dumkongresaj ekskursoj ankoraŭ restas lastaj liberaj lokoj! Por mendi ekskursojn, bv. uzi vian personan ligilon: uk.esperanto.net/2026/mendilo/.
Bonvolu atenti tuj sendi la pagkonfirmon, por ke ni povu plenumi vian mendon.
Per la sama ligilo vi povas ankaŭ kontroli vian ĝisnunan mendon.
Por ĉiuj ekskursoj ni rekomendas surhavi komfortajn ŝuojn kaj kunporti sun- kaj pluvprotektilojn!

Restu ĝisdata

Ne hezitu kontakti nin ĉe kongresoj@co.uea.org, se vi havas ajnajn demandojn pri la Universala Kongreso, kaj sekvu nin en Telegram, Facebook kaj Instagram por pliaj novaĵoj.

Kongresa Fako de UEA

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Lastaj informoj pri la 111a UK en Graz appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-29 21:59

Neniam milito inter ni

Tajvano: Labourstart Kampanjo: haltigu la kontraŭsindikatajn agojn ĉe TaiDoc

29/07/2026 La filipinoj migrantaj laboristinoj dungitaj ĉe TaiDoc Technology Corporation, entrepreno pri medicinaj materialoj situanta en Tajvano (Respubliko Ĉinio), suferis diskriminacion, laborkondiĉojn similantajn truditan laboron kaj kontraŭsindikatajn...

de neniammilitointerni je 2026-07-29 14:47

Esperanta Retradio

AI reĝisoras

Tiun ĉi sonartikolon produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Jan Svěrák - *1965, artisto, filmreĝisoro, ĈR, julio 2024

Pri artefarita inteligenteco mi pensas kun ia timo, sed pri ĝi mi ne svenas. Mi scivolas, kien ĝia evoluo kondukos. Ĉio en mondo ŝanĝiĝas kaj homoj nature ŝanĝojn ne invitas. 

Televidajn seriojn, kiuj fakte ĉiuj similas, AI facile produktos jam nun kaj ĝi verŝajne pliboniĝos. Sed se ni soifus originalecon, ion surprizan, tiam homo ankoraŭ longe estos necesa. 

La demando staras: Ĉu la homaro estontece havos intereson pri tio?

Grava demando
(Jindra Drahotova)

La ĉefa kaj decida demando ĉu AI furoros, estas intereso de merkato, se homoj preferos spekti filmojn kaj seriojn dublitaj aŭ kreitaj per artefarita inteligenteco. Nu, ili post ia ne tro longa tempo kutimiĝos – diras fakuloj.

Se AI estos interesa por negoco, se homoj avidos ĝin, dum mallonga tempo ĝi ŝanĝos ĉion nekredeble.

Sano de nia cerbo dependas al socia interago. Ju pi malmulte la homo estas socie aktiva, des pli li perdas el cerbo la grizan mason sur sia cerbo, kiu akceptas informojn. Do, bazo por teni cerbon en bonaj kondiĉoj, estas interrilatoj kun amikoj kaj proksimuloj, ĉar nia cerbo tielmaniere kreas novajn vojojn inter cerbaj ĉeloj kaj helpas al aktiveco. Nia cerbo tiel restadas akceptanta lernadon en ĉiu aĝo.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-29 06:00

2026-07-28

KARAPACO-PANORAMO

La vitromarmora ludo (Variaĵoj a, b kaj c) legendecaj rakontoj el la nuntempo

 














La vitromarmora ludo

Variaĵo a

Viro aĉetas novan aŭtomobilon, kaj jam post kelkaj tagoj li aŭdadas dum la veturado strangan klikadon antaŭe je la motoro. Li reigas la aŭton al la vendistejo, en kiu oni tamen ne povas trovi la kaŭzon de la bruo. Oni konsolas la klienton, ke tio ne povas esti io tre aĉa. Post kelkaj tagoj la viro revenas, dirante, ke la bruo tiom nervozigas lin, ke oni ankoraŭfoje provu trovi la kaŭzon. La aŭtokomercisto mem ekpartoprenis la serĉadon kaj ne povis trovi ion. Por savi la bonan famon de la propra entrepreno kaj de la aŭtomarko, li lasas dismunti la aŭton ĝis la lasta ŝraŭbo. Denove oni trovis nenion, ĝis kiam mekanikisto ĉe la remuntado ekhavis la ideon, ke oni eltiru foje la cindrujon. Tial li trovis la solvon de la enigmo. La infanoj de la aŭtoposedanto estis metintaj du vitrajn marmorojn en ĝin, kiuj dum ĉiu movo interpuŝiĝis kaj klikadis.

 PS: Tion oni rakontas en riparejoj de aŭtomobiloj en Vieno, se kliento ne estas kontenta pri la nove akirita aŭto.


Variaĵo b

En Berlino antaŭ certa tempo laŭdire okazis la sekva: Aŭtomobilo dum la veturado rasladis. La aŭto post tio trairis kelkajn aŭtoriparejojn, kiuj, ĉiuj trovis ion riparendan. Tio kostis al la posedanto amason da mono, sed la raslado restis. Je la fino de sia nerva bonfarto kaj pro timo, ke la damaĝo eĉ pli grandiĝu, la viro vendis la aŭton tre malkare. La nova posedanto startis unue grandan purigan agadon kaj forigis dum tiu okazo ankaŭ la ŝtonetojn malantaŭ naboĉapo.

 PS: Sciigita de Pamela Giek el Berlino en la jaro 1991.


Variaĵo c

Riĉa viro el proksimo de Stutgarto akiris iun Mercedes de la S-klaso kaj reveturigis ĝin post kelkaj horoj al la komercisto pro neeltenebla klikbruado. Tiu povas trovi nenion. La samo ripetiĝas eĉ dufoje. Fine la aĉetinto postulas, ke oni malfermu la maldekstran veturigistflankan pordon, kiu estas kave sigelita. Tie troviĝis kolaa botelo kun kvarono de litro kun virtromarmoro kaj notfolio kun la surskribo: „Vi, kapitalista fiulo, ĉu vi fine trovis la kaŭzon de la bruo?!“

 PS: Rakontite de studento el Goettingen en la jaro 1992. Li laboris somere en la ferioj en Mercedes-fabriko de Sindelfingen, kaj li aŭdis tie la rakonton de kunstudanto. La rilato al la realeco konsistas per tio, ke spite al skrupulema finkontrolo ĉeokaze aŭtoj estis liverataj kun malplenaj kolaaj boteloj en la malantaŭaj pordoj.

PSS: Tradukis Klubo Karapaco el la libro: Rolf Vilhelmo Bredniĥ: "La kokino kun la gipskruro"



de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2026-07-28 23:08

Dialogo inter mortintoj kaj vivantoj

DIALOGO

inter mortintoj
kaj vivantoj

MORTINTOJ
"Ankaŭ via vico venos!"

"Tio, kio ni estas, vi fariĝos.
Tio, kio vi estas, ni estis."

VIVANTOJ
"Iutage ni ĉiuj mortos, sed dum ĉiuj ceteraj tagoj ni vivos plu."

Dum ni vivas, ni ja ne estas mortaj, kaj dum ni estos mortaj, ni ja ne scios, ke ni estas mortaj. Sekve tion nia morto ne koncernas nin. La morto estos la problemo por tiuj, kiuj nin transvivos. (H-G K)

***

Oni krome pripensu, ke multaj estas jam mortaj, dum ili ankoraŭ vivas. Jen la vivantaj mortuloj. Ili estas aŭ revoluciuloj aŭ ŝtipkapuloj, kiuj ne komprenas, ke vivo estas grandioza donaco de la naturo, kaj ke oni ĝuu tiun unikan staton.
(H-G K)


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2026-07-28 22:23

Vakaj Ĉapeloj – imagita loko de la monda literaturo

 


Vakaj Ĉapeloj 
, certa urbo regata de inda reĝino. La ununuraj loĝantoj estas vakaj ĉapeloj. Grasaj ratoj, grasaj katoj kaj grasaj vespertoj same estas rigardataj nur kiel vakaj ĉapeloj. La raraj vojaĝantoj, kiuj vizitis la urbon, priskribis ĝin kiel timigan lokon; ili tre rapide komencadis rigardi sin mem kiel vakajn ĉapelojn. La reĝino de Vakaj Ĉapeloj daŭre murmuradas por si mem: „Ie mankas klapo en la kapo, ie estas truo en la cisterno.“ Neniu scias, kion signifu ŝiaj sekretoplenaj vortoj.

 PS: Carl Sandburg , Rootabaga Stories, Nova Jorko, 1922

PSS: Tradukis klubo Karapaco el la libro de Alberto Manguel kaj Gianni Guadalupi, „De Atlantido ĝis Utopio“, Gvidilo tra imagitaj lokoj de la monda literaturo.


de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2026-07-28 22:00

Heroldo Komunikas

Talia la tria tago de Kultura Esperanto-Festivalo

Teatro okupis la tutan hodiaŭan tagon de KEF, en la kamera atmosfero de La Turlutaine, unu el la plej gravaj pupteatroj en Svislando, luita por la ateliero de reĝisoro Rolando Giancola kaj por la premiero de la nova dramo de Arno Lagrange.

Rolando Giancola trejnis la festivalanojn pri la korpa lingvaĵo, bazante sin sur la figuroj de Commedia dell’Arte: Pulĉinelo, Arlekeno, la Kapitano… Li ekzercigis ankaŭ pri pantomimo.

Granda sukceso ankaŭ por la premiero de “Ŝminkitaj okuloj”, tuthora monologo eltirita el la unua romano de la fama kanzonisto Lluis Llach. Aŭtoro kaj aktoro, Arno Lagrange surprizis per siaj kapabloj, interalie la parkera. 

Aliaj teatraĵoj estas prezentita (ŝvarca kabareto de Giorgio Di Nucci) kaj prezentota (premiero de “La dimanĉa brokantisto” de Giorgio Silfer).

de "HeKo 916 1-B, 28 jul 26" je 2026-07-28 21:27

La Balta Ondo

Nova bitlibro de HEA: Atilo, la reĝo de la skitoj

atiloBencsik, András. Atilo, la reĝo de la skitoj: Legendo en du aktoj / Tradukis el la hungara Jozefo Horvath. – bitlibro (pdf). – [s. l.]: Hungaria Esperanto-Asocio, 2026. – 128 p.

András Bencsik estas ĵurnalisto, verkisto, amaskomunika influulo, gazetposedanto kaj ĉefredaktoro. Li faris multajn esplorojn pri la hungara Sankta Krono. Siajn rezultojn li resumis en la volumo “Aurum Coronarium”. La volumo, por ni hungaroj, estas grava pro du kialoj: ĝi vortumas liajn esplorojn pri la konsekra hungara krono, unu el la plej malnovaj kronoj en la mondo, kaj ĝi enhavas lian draman vizion pri la potenca huna reĝo. La hungara-huna kunvivado kaj parenceco, krome la huna deveno de la reĝoj de la Árpád-domo hodiaŭ jam estas pruvita fakto.

La memoro pri Atilo, depende de la donitaj cirkonstancoj, konserviĝis diverse en la mondo, interalie, en la Kanto de la Nibelungoj aŭ en vikingaj sagaoj. Retoro Priskos, kiu plurfoje vizitis lin kiel delegito, ĉiuokaze priskribas lin kiel kleran, saĝan kaj moderan homon.

La vera demando de la dramo estas, kio povis instigi ĉi tiun potencan reĝon, la preskaŭ senliman reganton de la tiama mondo, ke pro la peto de la maljuna papo Leono, kiu alvenis sen armita eskorto, li returnu sin kun siaj triumfaj trupoj, domaĝante Romon, la bastionon de la roma kristanismo, de la detruo, decidante samtempe la sorton de la roma kaj la ariana kristanismoj, kaj ne laste determinante tiun de la krono de la legenda reĝo Nimrodo, la misterplena hungara Sankta Krono. Lirika parto de la dramo estas la disfloranta amo inter Atilo kaj Krimhildo.

La libro estas senpage elŝutebla ĉe:
https://libro.ee/book.php?id=4481

Jozefo Horvath

Fonto https://esperantohea.hu/nova-bitlibro-de-hea-atilo-la-rego-de-la-skitoj/

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/libro-25/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Nova bitlibro de HEA: Atilo, la reĝo de la skitoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-28 20:19

Esperanta Retradio

Resti sub pluvo

Tiun ĉi verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
Unu el la plej famaj kanzonoj lanĉitaj en la 20-a jarcento, kiel ĉeftemo de la samnoma filmo, estas “Kanti sub la pluvo” (“Singing in the rain”). La filmo premieris en Usono en la jaro 1952 kaj fariĝis klasikaĵo. Ĝis hodiaŭ oni aŭdas ĝin kun plezuro, kiel esprimon de feliĉo kaj energio.

Sed ne temas nur pri bela poezio. Dum la lastaj jaroj, sciencistoj decidis esplori la influon de pluvo je la homa humoro. La rezultoj estas tre interesaj, kaj koncernas precipe kvar ĉefajn punktojn.
  1. Pluvo stimulas la produktadon de “serotonino” en la homa korpo. Ĉi tiu substanco, produktata en la cerbo kaj en la intesto, rekte influas la humoron kaj la dormadon. Pluvo liberigas en la aeron oksigeno-jonojn, kiam la gutoj interfrapiĝas inter si. Tiuj jonoj stimulas la produktadon de serotonino en la cerbo, kaj oksigenas la sangon, simile al tio, kio okazas, kiam oni praktikas korpekzercojn.
  2. La negativaj jonoj  de pluvo purigas la aeron kaj forigas bakteriojn, polverojn kaj aliajn partiklojn, kiuj kaŭzas alergion. Tio faciligas la spiradon kaj sekve bonfaras al la ĝenerala sano. Malpura aero ligiĝas al anksio kaj aliaj mensaj perturboj. Etaj pluvgutoj kvazaŭ “balaas” la aeron per sia elektra ŝarĝo. Kompreneble, ju pli intensa la pluvado, des pli puriga ĝi estas. 
  3. Ankaŭ la unika aromo de pluvo povas transdoni psikan bonfarton. Ĝi devenas de la grundo, ĉar la falantaj akvogutoj liberigas el ĝi terajn aerosolojn. Eble ĝi enhavas ankaŭ iom da ozono kaj ĥemiaĵon devenintan el bakterioj (“geosminon”). Ĝi povas estigi malnovajn rememorojn kaj aliajn emociajn sentojn.
  4. Ankaŭ la sonado de pluvo estigas al homoj apartan bonfarton. La cerbo ricevas ĝin kiel aktivigon de la sistemo, kiu kondukas al malstreĉiĝo, ripozo  kaj rekomfortiĝo. La koro batas malpli rapide kaj malpliiĝas stresaj reagoj. Ĝi favoras la dormadon kaj senton de rekomfortiĝo. Eble ĝi iom similas al la efikoj de meditado.
 Konklude: homoj devus pli ofte ĝui la pluvon.




de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-28 06:00

Libera Folio

AI helpos al ĉiuj lerni Esperanton en 12 horoj

Ĉu artefarita intelekto baldaŭ forigos la bezonon de lingvolernado? Aŭ ĉu male ĝi helpos al pli da homoj lerni Esperanton pere de sia propra lingvo, eĉ en regionoj, kie tute mankas esperantistoj? La reta kurso de Georg Jähnig proponas lerni Esperanton en nur 12 horoj, kaj li nun uzas AI-servon por disponigi ĝin en ĉiam pli da lingvoj. 

La retejo estas jam havebla en 48 lingvoj, sed Georg Jähnig volas aldoni pliajn.La retejo estas jam havebla en 48 lingvoj, sed Georg Jähnig volas aldoni pliajn. La kresko rapidas – kiam ĉi tiu versio en la panĝaba lingvo aperis, estis nur 35 diverslingvaj versioj.

La Zagreba metodo por instrui Esperanton baziĝas sur esploro de Zlatko Tišljar pri la plej oftaj vortoj en Esperanto. Li registris interparolojn de esperantistoj dum la Universala Kongreso en Lucerno en 1979 kaj konkludis ke malpli ol 500 vortoj konsistigas 95 procentojn el la enhavo.

Surbaze de tiu studo estis ellaborita kurso el 12 lecionoj. La lernolibro poste aperis en multaj lingvoj kaj havis grandan sukceson. Reta versio de la Zagreba metodo de multaj jaroj ekzistas ĉe Esperanto12.net, sed nun ĝi komencis rapide kreski per novaj lingvoversioj, kreitaj per artefarita intelekto sed kontrolitaj de veraj parolantoj de la koncernaj lingvoj.

Pri la programado okupiĝas Georg Jähnig.

– Mia persona celo estas aldoni antaŭ UK tiom da lingvoj, ke tio ebligos al 75% de la homaro lerni Esperanton en sia propra lingvo, li rakontas al Libera Folio.

Libera Folio: Ĉu vi havas statistikon pri tio, kiom da homoj uzas la retejon?

Georg Jähnig: – Jes, la retejo havas meze 1 000 vizitantojn tage, dividitajn inter ĉiuj lingvoj. Plej ofte estas vizitataj la angla kaj la rusa versioj.

Kiel vi proponas, ke oni diskonigu ĝin?

Georg Jähnig.

– Unuflanke, tiun kurson vi povas ligi kaj priparoli en viaj kanaloj, per kiuj vi atingas ne-esperantistojn. Tio povas esti retejoj, sed ankaŭ Youtube, TikTok aŭ Instagram. Informu homojn, ke Esperanto pro sia strukturo estas multe pli rapide lernebla ol aliaj lingvoj, kaj ke nia formato laŭ la Zagreba metodo tion speciale profitas.

– Krome, la nuna forteco de la kurso estas, ke oni povas per preskaŭ nula peno kaj tempo aldoni iujn ajn lingvojn. La AI estas tie gvidata de tre specifaj instrukcioj. Tiel ni do unuafoje povas krei lernomaterialojn eĉ por lingvoj, en kiuj ankoraŭ tute ne ekzistas esperantistoj.

– Ideale ni uzu tion por lingvoj kun multaj parolantoj kaj malmulte da lernomaterialo. Laŭ mia esploro, tio koncernas precipe lingvojn en Barato kaj Afriko. Se iu konas tie homojn, kiuj povus provlegi kaj disvastigi tiujn lingvoversiojn, bonvolu kontakti min. Sed mi estas preta aldoni ankaŭ ĉiun alian lingvon. Cetere, la enhavoj estas uzeblaj ankaŭ senrete, oni devas nur elŝuti ĝin unufoje.

Ĉu la lernantoj povas ricevi helpon ĉe homaj instruistoj, aŭ nur de AI?

– Komence ni aranĝis por kelkaj lingvoj ankaŭ komunikejon por komentoj, se troviĝis parolanto de tiu lingvo, kiu estis preta regule respondi al demandoj tie. Plej ofte temis pri gramatikaj demandoj (kial io estas dirata tiel kaj tiel).

– Ĉar foje demandoj restis sen respondo, mi iam komencis simple doni la demandojn al AI. La AI respondis tion tiel bone, ke mi nur bezonis resendi ĝian respondon kiel komenton. Tial, aldone al la komentejo, mi instalis babilroboton, kiun la lernantoj povas demandi en sia propra lingvo kaj de kiu ili ricevas tujajn respondojn.

Kiom da homoj fakte finas la kurson?

– Tion estas iom malfacile diri, ĉar oni povas fari la kurson sen aliĝi. Se mi kalkulas la vizitantojn de la lasta ekzerco-paĝo de la kurso, estas proksimume 10 homoj semajne.

Kion oni proponas al ili post tio?

– En multaj lingvoversioj ni jam havas la ligilon ”Trovi Esperanto-parolantojn”, kiu specife por tiuj lingvoj listigas lokajn Esperanto-societojn en la koncernaj landoj. Volonte mi aldonos tie pliajn, simple kontaktu min.

de Libera Folio je 2026-07-28 05:34

2026-07-27

Heroldo Komunikas

Bunta dua tago de Kultura Esperanto-Festivalo

Tre varia la dua tago de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo, kun prelegoj, filmo, ekskurseto, koncerto kaj kultura ĉeesto de Japanio; ĉiam kun aprezata gastronomio kaj agrabla vetero, kvazaŭ milde printempa je mil metroj de altitudo.

C-ano Alessio Giordano, transdoninte la saluton de la senkulpiĝinta kunĉefredaktorino Perla Martinelli, prezentis la progresojn de la revuo “Literatura Foiro” dum la lastaj dek du monatoj, kaj reale kaj virtuale: la publiko admiris la novan retpaĝaron literaturafoiro.com kaj la ĉeeston per reklamfilmetoj en la sociaj retoj. Giordano aparte laŭdis la kunlaboron de c-ano Giacomo Comincini kaj la etoson de LF-koop, kiu lasas spacon al la iniciativo de siaj stabanoj.

Arno Lagrange enkondukis la temon de lia morgaŭ teatraĵo, per aŭdvida prelego dediĉita al la kataluna artisto Luis Llach: kurioze, Kataluna Esperanto-Asocio ne volis inkludi tiun prelegon kaj la koncernan dramon “Ŝminkitaj okuloj” en sia kongreso ĉi-jare, hazarde koincida kronologie kun NaturAmika KulturSemajno en Esperanto.

Tre valora kiel dokumenta filmo pri la ne plu ekzistanta Esperanto Gården kaj la lasta (praktike fiaskinta) KEF en Svedio estas “Somero de Sigrid”, realigita de Aleksej Salomatov. Ĉiam interesa la vizito en Loklo, kun sia secesie eklektika urbodomo, kaj la eksterordinara fortepiano en la templo, kie c-ano Giorgio Di Nucci koncertis atentante pri nekonataj sed talentaj komponistoj.

La fora Azio ĉiam alestas: ĉi-foje ne per la ĉina kulturo, sed per la japana. Alice Liotto, malkovrinte la sugestion de origamio, hodiaŭ prezentis la fascinon de kimonoj.

Sola nigra muŝo en blanka lakto: la Asembleo de la Esperanta PEN ne okazis ĉar mankis la kvorumo.

de "HeKo 915 9-B, 27 jul 26" je 2026-07-27 20:07

La Balta Ondo

2400 tagoj da ĉiutaga informado

2400La 27a de julio 2026 estas la 2400a tago ekde la 1a de januaro 2020, kiam komenciĝis senprecedenca informserio: jam dum 2400 tagoj en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto” ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto. Cetere, 2400 tagoj estas 6 jaroj + 6 monatoj + 27 tagoj.

Ni memorigas, ke ĉi tiu novaĵretejo estis lanĉita antaŭ pli ol 15 jaroj, la 2an de septembro 2010, kiel “La Balta Ondo”. Ekde tiam en ĝi aperis 4454 tekstoj (inkluzive de ĉi tiu). Ilin garnas pli ol kvin mil (5711) ilustraĵoj.

Kutime ĉe ĉiu plia tagocento ni aperigis la liston de la plej legataj artikoloj, sed en la fino de junio ĉi-jara la Usona kompanio WebPros International LLC malpermesis uzi sian regpanelon “cPanel” en Ruslando. Pro tio nia retprovizanto anstataŭigis ĝin per ispmanager. Bedaŭrinde, ĉe la renovigo nia vizitkalkulilo, kiun ni uzis ekde 2020, montriĝis malrapidiga por la nova administrilo, kaj la retprovizanto malaktivigis ĝin. Ni ankoraŭ ne sukcesis reinstali ĝin.

Ĉi malsupre ni montras la statistikon je la lasta kontrol-dato, la 12a de junio: ne por 2400 tagoj, sed por 2355.

10.022. Korĵenkov A.: Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992
6.990. Korĵenkov A.: Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile…
6.983. Korĵenkov A.: La Unua Libro
6.901. Belov S.: Granda skismo en Esperantujo
6.387. Korĵenkov A.: Ĉu la lasta ARKONES?
6.209. Etsuo Miyoshi: Politikistoj de EU kaj Esperanto
5.536. Korĵenkov A.: Konciza biografio de Lazarj Markoviĉ Zamenhof
5.464. Korĵenkov A.: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
5.398. Gorecka H., Korĵenkov A.: Sen Rodin sekvis sian edzinon
5.336. Gorecka H., Korĵenkov A.: Júlia Sigmond forpasis
5.262. Szilvási L.: Oni haltigos la Esperanto-ekzamenojn en Hungario
5.047. Belov S.: La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso
4.870. BET-59: La unua informilo
4.481. Martorell F.: Katastrofo ĉe Vinilkosmo
4.370. Nia diligenta kolegaro: La nomlisto

Atentu, ke en la plejlisto estas neniu artikolo pri okazinta Esperanto-renkontiĝo aŭ kongreso, sed estas du artikoloj pri okazontaĵoj (BET kaj ArKonEs); la plej legata teksto pri la okazinta Esperanto-renkontiĝo estas en la 26a loko: “Staĝo en Tajvano: Malgraŭ la koronviruso” de Reza Kheirkhah kun iom pli ol 3000 legoj. En la listo estas neniu beletraĵo kaj nur unu teksto pri temo nerilata al Esperanto (eseo de Belov pri la koronvirusa pandemio).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere: unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo; due, kiel ampleksa (100-120 paĝoj) trimonata bitgazeto, en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la novaĵretejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la gazeto.

“La Ondon” pretigas en Kaliningrado Halina Gorecka (eldonanto) kaj Aleksander Korĵenkov (redaktoro).
Malkiel la novaĵretejo, kiu estas libere kaj senpage legebla de ĉiu deziranto, la gazeton ricevas nur la abonantoj. Ekde la ĉeso de la papera epoko en decembro 2016, dum dek jaroj la baza tarifo por la bitgazeto (pdf kaj epub) estas 15 eŭroj; ĝi validas ankaŭ por la 2026a jaro.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagomanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ĝis nun neniu esperantista asocio, instanco aŭ fondaĵo subtenis la solan ĉiutage renovigatan Esperantan novaĵretejon. Ĝia funkciado dependas nur de la helpemo de tiuj, kiuj abonas la ĉiusezonan gazeton “La Ondo de Esperanto”. Se vi ne abonas ĝin, sed deziras helpi la novaĵretejon, abonu ĝin aŭ abonigu via(j)n amiko(j)n por 2026.

Dankon pro via helpo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/ondo-163/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post 2400 tagoj da ĉiutaga informado appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-27 16:59

Esperanta Retradio

Aŭskultu kaj ripetu - porcio 114

Antaŭ cent-dek-tri semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dek-kvara porcio. Ĝuu ĝin!
---
Mi faras tre ofte demandojn al Guglo
kaj tiam ricevas tre bonajn respondojn.
Jes, tio funkcias jam tre kontentige
por mia verkado de sonartikoloj.

Mi tial tre ŝatas la servon de Guglo.
Ĝi helpas esence en mia laboro.
Mi povas demandi pri ĉiu ajn temo.
Ĝi estas fidinda, sed mi tre atentas.

Necesas starigi profundajn demandojn
por ĉiam ricevi detalajn respondojn.
Supraĵaj demandoj liveras plej ofte
nur partan informon pri iu problemo.

Mi ofte kopias la longajn respondojn
al tekst-dokumento por mia arkivo,
ĉar ili enhavas tre gravajn konkludojn.
Jen bela trezoro de spertoj kaj scio.

Se regas varmego kaj mankas la pluvo
la arboj deĵetas la brunajn foliojn.
La verda gazono fariĝas jam bruna.
La plantoj bruliĝas pro longa sekeco.

Aero el nordo mildigas varmegon.
La vento malvarma nun blovas konstante,
sed tiu vetero ne estas agrabla.
Nur dum la mateno ĝi estas pli bona.

La temperaturoj ja estas tre altaj,
sed ĝui la vivon ekstere ne eblas.
Ni tial preferas restadi en domo.
Sociaj kontaktoj pro tio maloftas.

Sed baldaŭ mi povos veturi al Graco
por tie restadi dum unu semajno.
Okazos kongreso. Mi kaptos la ŝancon
por tie renkonti radio-amikojn.

Li estis aktiva en nia movado,
sed nun ne plu volas ĉeesti kunsidojn.
Li tamen volonte vizitas kongresojn
por tie renkonti malnovajn amikojn.

Aŭskulti prelegojn li ne plu tre ŝatas.
Pli plaĉas al li la kongresa trinkejo,
ĉar tie li povas senĝene babili
kaj aŭdi rakontojn de siaj amikoj.

Vespere okazas folkloraj prezentoj
aŭ gaja kantado de partoprenantoj.
La verda kulturo do estas multflanka.
Li ĝuas la internacian etoson.

En sia junaĝo li dancis tre multe.
Ja venis sufiĉe da junaj virinoj.
Kun ili li trovis tre grandan plezuron
kaj fine edziĝis al unu el ili.

Post bona dormado mi estis tre freŝa.
Mi estis agema, la cerbo funkciis.
Mi solvis enigmojn kaj verkis versaĵojn
kaj ankaŭ plenumis necesajn aferojn.

Kaj tio tuj kaŭzis tre bonan humoron.
La tuta mateno do estis tre bela.
Mi faris la planon por tiu ĉi tago.
Laboro ja gravas, sed ankaŭ plezuro.

Somero ne estas facila sezono,
precipe se regas tre forta varmego.
Ĝi kaŭzas problemojn sur stratoj kaj reloj
kaj tiel dumtage malhelpas trafikon.

Ni ŝatus veturi al lago por bani,
sed tio ne eblas dum estas malvarme.
Ni devas pasigi la tagon nur hejme,
sed tio bonŝance funkcias tre bone.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen ĉi-sube la ligiloj al la ĝis nun aperintaj porcioj de la ekzercaro:

http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-113.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-112.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/07/auskultu-kaj-ripetu-porcio-111.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-110.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-109.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-108.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-107.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/06/auskultu-kaj-ripetu-porcio-106.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/05/auskultu-kaj-ripetu-porcio-105.html
http://esperantaretradio.blogspot.co.at/2026/05/auskultu-kaj-ripetu-porcio-104.html

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-27 06:00

2026-07-26

Heroldo Komunikas

Eminenta unua tago de Kultura Esperanto-Festivalo

Eminente bona la unua tago de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo en Ĉaŭdefono, organizita de Studenta Esperanta Ligo kaj Kultura Centro Esperantista, ekinta per inaŭgura prelego de c-ano Alessio Giordano, kunĉefredaktoro de “Literatura Foiro”, pri la rilatoj inter Artefarita Intelekto kaj la esperanta kulturo, precipe la literaturaj periodaĵoj.

Sekvis la premiero de “La socia historio de la esperanta popolo”, kun interesa debato inter la puliko kaj la ĉeestanta aŭtoro, c-ano Giorgio Silfer. Post leĝera intermezo de origamia ateliero, gvidita de s-ino Alice Liotto, sekvis “vaka seĝo” dediĉita al Raymond Schwartz, taŭga preparo al la omaĝo okaze de la centa datreveno de la “Verdkata testamento”.

Vespere atutis vera kabareto, kie c-ano Giorgio Di Nucci interpreti Schwartz, kante muzike anekdote poezie, kreante unikan etoson en la Helvetia Esperanto-Domo. Vere bedaŭrinda maltrafo de la spektanto, precipe por tiuj svisoj kiuj sin mem ekskludas de teatro, muziko kaj aliaj artoj.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

de "HeKo 915 8-B, 26 jul 26" je 2026-07-26 20:34

UEA facila

La Balta Ondo

Mesaĝo de UEA okaze de la Tago de Esperanto: daŭripova evoluigo kaj volontulado

Esperanto-tagoLa 26an de julio ni festas la Tagon de Esperanto, datrevenon de apero de la Internacia Lingvo Esperanto antaŭ 139 jaroj. Esperanto naskiĝis kun simpla, sed profunde aktuala celo: alproksimigi homojn per komunikado je egalaj kondiĉoj. Pli ol planita lingvo ĝi reprezentas internacian movadon subtenatan de volontula laboro, kunlaboro kaj respekto inter kulturoj.

Volontulado estas unu el la kolonoj de esperantaj organizoj tutmonde samkiel respekto por la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj kaj ankaŭ, nuntempe, klopodo kontribui al la 17 Celoj de UN por Daŭripova Evoluigo. La laboro de tiuj organizoj antaŭenigas internaciajn retojn de solidareco, inkluzivigo, kunlaboro, redukto de malegalecoj kaj fortigo de tutmondaj partnerecoj.

Ekzemple, volontula instruado de la lingvo Esperanto por redukti lingvajn barojn kaj plilarĝigi aliron al lernado kontribuas al celo numero 4 pri edukado. Simile, ni kunlaboras kun celo numero 16 (Paco, Justeco kaj Fortaj Institucioj) per antaŭenigo de interkultura dialogo bazita sur egaleco inter popoloj kaj konektado de homoj sen lingva imperiismo, en la konstruado de kulturo de paco.

Konstrui pli bonan, pli justan kaj pli daŭripovan mondon por ĉiuj dependas ne nur de publikaj politikoj, sed ankaŭ de la volontula engaĝiĝo de civitanoj, kiuj decidas kunlabori por la komuna bono. Unuigante volontuladon, edukadon kaj interkulturan dialogon, Esperanto daŭre montras, ke ĉi tiu konstruado estas kolektiva klopodo. Kiel emfazis la nuna Prezidanto de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj, Annalena Baerbock, ni estas “pli bonaj kune”.

Ni invitas la tutan internacian komunumon sperti kun ni la uzon de Esperanto kiel ilo por konstrui kunlaboron bazitan sur universala egaleco kaj valorigo de diferencoj. Ni renkontiĝos en Graz, Aŭstrio, de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto en la 111a Universala Kongreso de Esperanto.

[Mesaĝo sendita al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj gazetoj, Esperantaj kaj neesperantistaj, plusendi al koncerna(j) registara(j) oficejo(j) kaj al deputitoj. UEA ankaŭ instigas lokajn grupojn festi la Tagon, markante ĝin per loka aŭ reta agado kaj kuraĝigas ĉiujn aldoni sian agadon al Eventa Servo, kie ankaŭ eblos poste raporti. Via festado subtenas la pledojn de UEA en Unesko por oficiala agnosko de la 26-a de julio kiel la Tago de Esperanto. Mesaĝo kaj afiŝo pri la Tago de Esperanto 2026 estas haveblaj en kelkaj lingvoj en https://esperantoporun.org/eo/esperanto-tago-2026/. Bonvolu libere uzi kaj disvastigi ilin.]

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1312.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Tago de Esperanto: daŭripova evoluigo kaj volontulado appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-26 08:12

UEA facila

Venu al la Itala Kongreso de Esperanto!

Ĉu vi jam havas planojn por ĉi tiu aŭgusto? Se vi serĉas belan lokon, interesajn homojn kaj grandan eblon paroli Esperanton, ni havas bonegan proponon por vi. De la 22-a ĝis la 29-a de aŭgusto 2026 okazos la Itala Kongreso de Esperanto. Tiu grava aranĝo atendos vin en tre speciala kaj vizitinda urbeto: Vico del Gargano. (Prononcu la nomon same kiel en Esperanto, sed anstataŭ “vico” diru “viko”.) Vico del Gargano estas ĉarma historia vilaĝo en la suda parto de Italio, en la regiono Apulio. Ĝi situas sur monteto, proksime al la maro kaj al granda, verda arbaro. Ĝi estas konata kiel unu el la plej belaj vilaĝoj de Italio. Ĝiaj stratetoj kaj malnovaj domoj kreos magian etoson por nia kongreso. Ĝi estas la perfekta loko por ferii kaj lerni samtempe. Tre gravan kaj aktualan temon havas la ĉi-jara kongreso: Esperanto: lingvo de paco kaj de defendo de identecoj. En la nuna mondo, ni bezonas pacon pli ol iam ajn. Esperanto helpas nin kompreni unu la alian sen perdi nian propran kulturon. Per nia lingvo, ni povas protekti la diversecon de la mondo. La organizanto de la kongresa programo estos Lu Wunsch, konata kaj sperta esperantisto. Li kaj la loka teamo laboras multe por prepari bonegan programon por ĉiu gasto. La programo de la semajno estos tre riĉa. Ne gravas, ĉu vi estas komencanto aŭ sperta esperantisto, ĉar ĉiuj trovos ion interesan. Jen kelkaj aferoj, kiuj atendos vin: • Ĉu vi volas plibonigi vian Esperanton? Okazos lingvaj kursoj por diversaj niveloj. Se vi estas nova en nia komunumo, vi povos partopreni en la kurso por komencantoj. Se vi jam parolas bone kaj volas diskuti, vi povos elekti la paroligan kurson por progresantoj. • Ĉeestos multaj interesaj prelegantoj el diversaj landoj. • Italio estas lando de arto kaj naturo. Dum la kongreso, ni kune vizitos la plej vidindajn lokojn ĉirkaŭ Vico del Gargano. Ni promenos en la naturo, vidos la maron kaj lernos pri la loka historio. Ĉi tiaj ekskursoj estas la plej bona maniero por amikiĝi kun aliaj partoprenantoj kaj paroli Esperanton en tute natura maniero. La Itala Kongreso ne estas nur serio da prelegoj. Ĝi estas granda festo de amikeco. Vi renkontos homojn el Italio kaj el la tuta mondo. Vi povos kune manĝi la bongustajn italajn manĝojn, kanti, ridi, kaj pasigi neforgeseblan tempon. Post la lastaj monatoj de laborado aŭ studado, vi meritas tian ĝuindan someran sperton. Partopreni en la kongreso estas facila maniero fariĝi parto de la granda esperantista familio. Por aliĝi kaj ricevi informojn, alklaku la ligilon. Ĝis baldaŭ en la bela Italio! Laura Brazzabeni

2026-07-26 07:25

Esperanta Retradio

Paŝospuroj

Tiun ĉi rakonton de Karel Ĉapek produktis Vladimír Türk el Ĉeĥio
Sinjoro Rybka tiunokte estis iranta hejmen en neordinare bona humoro, unue tial, ĉar li gajnis sian ŝakludon (kiel bela matigo per ĉevalo, li plezuris dumvoje), kaj due tial, ĉar estis falinta freŝa neĝo, kiu mole kraketis sub liaj piedoj en la bela kaj pura silento. Dio, kia belo, opiniis sinjoro Rybka; urbo sub neĝo, ĝi estas subite tute eta urbo, tia malnovmoda urbeto - oni preskaŭ kredus je noktgardistoj kaj diliĝencoj; estas strange, kiel neĝo aspektas antikve kaj province.

Krak', krak', sinjoro Rybka serĉis al si neplanditan vojeton, nur pro ĝojo, ke ĝi tiel kraketas; kaj ĉar li loĝis en silenta ĝardena strateto, malpliiĝadis la paŝospuroj, dum li pluiris. Jen, ĉi tie ĉe la pordeto mankas jam viraj ŝuoj kaj virinaj ŝuetoj; versimile geedzoj - ĉu estas ili junaj? diris al si sinjoro Rybka mole, kvazaŭ li volus beni ilin. Ĉi tie transkuris kato kaj postlasis en neĝo siajn spuretojn, similantajn al floroj; bonan nokton, miaŭulino, frostos al ci en la piedetoj. Kaj nun estas ĉi tie nur unu vico da paŝospu­roj, viraj kaj profundaj, rekta kaj klara ĉeno de paŝoj, kiujn devolvis izola piediranto. Kiu najbaro iris tra ĉi tie? diris al si sinjoro Rybka kun amika intereso; ĉi tie iradas tiom malmulte da homoj, en la neĝo estas eĉ ne unu radsulko, ĉi tie ni estas sur vivorando; kiam mi venos hejmen, la strateto altiros blankan kusenegon ĝis la nazo kaj sonĝos esti nura ludilo por infanoj. Domaĝe, ke matene surtretos al ni ĉion olda kolportistino; tiu faros plandspurojn zigza­ge, kiel leporo -

Sinjoro Rybka subite haltis: ĵus kiam li volis transiri la brilblankan straton al sia pordeto, li vidis, ke ankaŭ la paŝospuroj, kiuj tie estis antaŭ li, deflankiĝas de sur trotu­aro kaj celas trans la straton al lia pordeto. Kiu nur irus al mi? li diris al si embarase kaj okulsekvis la klarajn spurojn. Ili estis kvin; kaj precize meze de la strato ili finiĝis per akra premsigno de la maldekstra piedo; plu es­tis jam nenio, nur nedifektita kaj netuŝita neĝo.

Mi frenezas, diris al si sinjoro Rybka - eble tiu homo revenis sur la trotuaron! - Sed kiel li vidatingis, estis la trotuaro glate kaj suple neĝkovrita sen ia ajn homa paŝo­signo. Ej, miris sinjoro Rybka, versimile pluaj spuroj estos sur la alia trotuaro! Kaj li arke ĉirkaŭiris la nefinitan vicon da paŝoj; sed sur la alia trotuaro estis eĉ ne unu plando­spuro; kaj la tuta strato plu brilis per netuŝita kaj supla neĝo, ke la spiro reteniĝis pro la pureco; neniu iris tra ĉi tie ekde la tempo, kiam falis la neĝo. Kiel strange, murmu­ris sinjoro Rybka, versimile la homo retrorevenis sur la trotuaron, paŝante en la proprajn spurojn; sed tiukaze li devus retroiri en siaj paŝospuroj ĝis stratangulo, ĉar antaŭ mi tra tie gvidis nur unu vico da spuroj, kaj nome en di­rekto ĉi tien - Sed kial tiu ulo farus tion? miregis sinjoro Rybka. Kaj kiel li povus retroirante trafi precize siajn pa­ŝospurojn?

Kapneante, li malŝlosis la pordeton kaj eniris sian do­mon; kvankam li sciis, ke ĝi estas absurdaĵo, li rigardis, ĉu estas interne de la domo iaj neĝospuraĵoj; memkompre­ne, kiel ili tie estus! Eble nur tio ŝajnis al mi, murmuris maltrankviligite sinjoro Rybka kaj kliniĝis el la fenestro; sur la strato en lumo de lanterno li vidis klare kvin akrajn kaj profundajn spurojn, finiĝantajn meze de la strato; kaj nenion pli. Tondro ĝin batu, opiniis sinjoro Rybka, frotante siajn okulojn; foje mi legis iun rakontaĉon pri unu paŝo­spuro en la neĝo; sed ĉi tie da ili estas plena vico, kaj subite nenio - kie nur perdiĝis tiu ulo?

Kapskuante li komencis senvestiĝi; sed subite li ĉesis, iris al telefono kaj per deprimita voĉo vokis polican komi­sarejon: "Halo, ĉu sinjoro komisaro Bartošek? Mi petas, ĉi tie estas ia stranga afero, ege stranga - Se vi sendus iun ĉi tien, aŭ prefere mem venus - Bone, mi atendos vin ĉe la angulo. Mi ne scias, pri kio temas - Ne, mi opi­nias, ke ekzistas nenia danĝero; temas nur pri tio, ke la spurojn neniu surtretu - Tion mi ne scias, kies spuroj! Do bone, mi atendos vin."

Sinjoro Rybka vestis sin kaj eliris denove eksteren; singarde li ĉirkaŭiris la spurojn kaj atentis ankaŭ sur la trotuaro por ne surtreti ilin. Tremante pro malvarmo kaj ekscito, li atendis ĉe stratangulo komisaron Bartošek. Estis silente kaj la terglobo loĝata de homoj trankvile lumis en la universon.

"Tie ĉi estas tiel bele silente," murmuris komisaro Bartošek melankolie. "Kaj al mi oni alkondukis iun batalaĉ-kazon kaj iun ebriulon. Fi! - Kion do vi havas ĉi tie?"
"Sekvu la paŝospurojn, sinjoro komisaro," diris sinjoro Rybka tremvoĉe. "Ĝi estas nur kelkajn paŝojn de ĉi tie." Sinjoro komisaro lumis per elektra lampeto. "Li estis longulo, preskaŭ metron okdek," li opiniis, "laŭ la pland­spuro kaj paŝolongo. Ŝuojn li havis solidajn, mi opinias, ke manlaboraĵon. Ebria li ne estis kaj iris sufiĉe energie. Mi ne scias, kio ne plaĉas al vi je la spuroj."

"Ĉi tio," diris lakone sinjoro Rybka kaj montris la ne­finitan vicon da paŝoj meze de la strato.
"Aha," diris komisaro Bartošek kaj sen longaj cere­monioj ekdirektis al la lasta spuro, kaŭriĝis kaj eklumis per la lampeto. "Nenio grava," li diris kontentigite, "ĝi estas tute normala, firma plandspuro. La pezo bazis plivere sur la kalkano; se tiu homo farus pluan paŝon aŭ salton, la pezo transiĝus al piedpinto, ĉu vi komprenas? Kaj tio estus videbla."
"Do tio signifas -," demandis sinjoro Rybka streĉe.
"Nu," diris la komisaro trankvile, "tio signifas, ke li ne pluiris."
"Kaj kie do li malaperis?" ekvortis sinjoro Rybka febre. La komisaro ŝultrolevis. "Tion mi ne scias. Ĉu eble vi havas ian suspekton pri li?"
"Kian suspekton?" ekmiris sinjoro Rybka. "Nur mi vo­lus scii, kien li malaperis. Rigardu, ĉi tie li faris la lastan paŝon kaj kien, pro Kristo, li faris pluan paŝon? Ĉi tie ja estas neniu plua spuro!"
"Tion mi vidas," diris la komisaro lakone. "Kaj ĉu tio rilatas vin, kien li iris? Ĉu li estis iu el via domo? Ĉu vi rimarkas foreston de iu? Do, sakre, ĉu gravas por vi, kien li malaperis?" 
"Sed tion ja oni devas klarigi," ekbalbutis sinjoro Ryb­ka. "Ĉu vi ne opinias, ke eble li retroiris en la propraj spuroj?"
"Sensencaĵo," murmuris la komisaro. "Kiam oni retro­iras, oni faras malpli longajn paŝojn kaj iras pli diskrure, por havi pli sekuran ekvilibron; krome oni ne levas la krurojn, do oni devus engravuri per la kalkanoj en la neĝo tutajn sulkojn. En la spurojn estas enpaŝite nur unufoje, sinjoro. Vi vidas ja, kiel akutaj ili estas."
"Do, se li ne revenis," insistis obstine sinjoro Rybka, "kien li perdiĝis?"
"Lia afero," murmuris sinjoro komisaro. "Rigardu, se li nenion faris, ni ne rajtas enmiksiĝi en liajn aferojn. Ni de­vus havi kontraŭ li ian denuncon; poste memkomprene ni entreprenas provizoran enketadon ..."
"Sed ĉu oni povas meze de la strato simple malaperi," konsterniĝis sinjoro Rybka.
"Vi devas atendi, sinjoro," konsilis al li kviete la ko­misaro. "Se iu malaperis, anoncos tion al ni post kelkaj tagoj lia familio aŭ iu; nu, kaj poste ni serĉos lin. Dum ne­niu sentas lian foreston, ni povas kun tio nenion fari. Ne eblas."
En sinjoro Rybka komenciĝis leviĝi obskura kolero. "Pardonu," li akre deklaris, "sed mi dirus, ke la polico devus havi ioman intereson pri tio, se trankvila piedi­ranto nenial malaperas meze de la strato!"
"Nenio okazis al li," kvietigis lin sinjoro Bartošek. "Ĉi tie ja estas eĉ ne spuro pri lukto - Se iu lin agresus aŭ rabe forkondukus, do devus esti ĉi tie aro da spuroj - Mi bedaŭras, sinjoro, sed mi ne havas kaŭzon interveni."
"Sed, sinjoro komisaro," kunfrapis la manojn sinjoro Rybka, "klarigu do almenaŭ al mi. . . Tio ja estas ia mistero. . ."
"Estas," konsentis sinjoro Bartošek enpense. "Eĉ ne imagon vi havas, sinjoro, kiom da misteroj estas en la mondo. Ĉiu domo, ĉiu familio estas mistero. Kiam mi iris ĉi tien mi aŭdis, ke en tiu dometo plorsingultis juna virina voĉo. Sinjoro, misteroj, ili ne estas nia afero. Ni estas salaj­rataj por ordo. Ĉu vi pensas, ke ni serĉas iun ŝteliston pro scivolo? Sinjoro, ni serĉas lin por lin enkarcerigi. Ordo devas esti."
"Do, vidu," ekvortis sinjoro Rybka. "Kaj tamen vi devas rekoni, ke ne estas en ordo, se iu meze de la strato ... ni supozu, leviĝis vertikale en la aeron, ĉu?"
"Tio dependas de la komento," opiniis la komisaro. "Ekzistas polica instrukcio, ke en kazo de fal-danĝero el pli granda alto oni devas esti alligita. Je tio estas unuavice admono kaj poste punpago. - Se tiu sinjoro leviĝis nur tiel memvole en la aeron, do tiam devus lin memkomprene, policisto admoni, ke li alkroĉu al si savzonon; sed ĉi tie policisto versimile ne estis," li diris ekskuze. "Tiam restus post li plandspuroj. Cetere eble tiu sinjoro foriĝis alimaniere, ĉu?"
"Sed kiamaniere?" rapidis diri sinjoro Rybka. Komisaro Bartošek kapskuis: "Malfacile diri. Eble ia ĉieliro aŭ eskalo de Jakobo," li diris necerte. "Ĉieliro povus esti eble konsiderata kiel forporto, se ĝi okazus perforte; sed mi opinias, ke tio kutime okazas kun konsento de la koncernato. Estas eble, ke tiu homo scias flugi. Ĉu vi ne sonĝis iam, ke vi flugas? Oni nur iom piede forpuŝiĝas, kaj jam oni ŝvebas. . . Kelkaj flugas kiel balono, sed mi, flugante en sonĝo, devas de temp' al tempo piede repuŝiĝi for de la tero; mi opinias, ke tion kaŭzas la pezaj vestaĵo kaj sabro. Eble tiu homo ekdormis kaj en sonĝo komencis flugi. Sed tio ne estas malpermesita, sinjoro. Kompreneble, sur frekventata strato policisto devus lin admoni. Aŭ aten­du; eble ĝi estis levitacio, la spiritistoj kredas je la levitacio; sed ankaŭ spiritismo ne estas malpermesita. Iu sinjoro Baudyš diris al mi, ke li mem vidis, kiel mediumo flug­pendis en la aero. Kiu scias, kiom ĝi estas reala."
"Ej, sinjoro," diris sinjoro Rybka riproĉe, "ĉu eble vi kredas tion! Tio ja estus atenco kontraŭ la naturleĝoj -"

Sinjoro Bartošek melankolie ŝultrolevis. "Sinjoro, tion mi scias, homoj malobeas ĉiujn eblajn leĝojn kaj ordonojn; se vi estus policisto, vi scius do pri tio multe pli. . . La komisaro mangestis. "Tute  mi ne mirus, se oni atencus ankaŭ la naturleĝojn. Homoj estas ega friponaro, sinjoro. Nu, bonan nokton; en la piedoj frostas."
"Ĉu vi trinkus ĉe mi glason da teo aŭ prunbrandon?" proponis sinjoro Rybka.
"Kial ne," murmuris la komisaro melankolie. "Vi scias ja, en la uniformo oni povas iri eĉ ne en gastejon. Tial po­licistoj tiel malmulte trinkas."

"Mistero," li daŭrigis, sidante en fotelo kaj rigardante enpense, kiel degelas sur la ŝupinto la neĝo. "Naŭdek naŭ homoj irus laŭlonge de la paŝospuroj kaj nenion ili rimar­kus. Kaj vi mem ne atentas naŭdek naŭ aferojn, kiuj estas damne misteraj. Ni eĉ ne scietas, kio ĉio ekzistas. Nur kel­kaj aferoj ne estas misteraj. Ordo ne estas mistera. La justeco ne estas mistera. Ankaŭ polico ne estas mistera. Sed ĉiu homo iranta surstrate jam estas mistera, ĉar ni ne rajtas je li. Kiam li ion ŝtelas, do li ĉesas esti mistera, ĉar ni lin arestas kaj prete; almenaŭ ni scias, kion li faras, kaj povas lin kiam ajn rigardi tra tia luketo en pordo, ĉu vi scias? Mi petas vin, ĵurnalistoj skribas ekzemple 'Mistera trovo de kadavro!' Kio estas je ia kadavro mistera? Kiam ni ricevas ĝin, ni mezuras ĝin kaj fotografas kaj dissekcas, ni konas ĉiun fadenon, kiun ĝi surhavas, ni scias, kion ĝi laste manĝis, je kio ĝi mortis kaj tiel plu; krome ni scias, ke iu ĝin murdis, versimile pro mono. 

Ĉio ĉi estas tiel kla­ra kaj komprenebla. . . Vi povas doni al mi tre malhelan teon, sinjoro. Ĉiuj krimoj estas klaraj, sinjoro. Je ili alme­naŭ vi vidas motivojn kaj ĉion, kio al ili apartenas. Sed mistera estas, kion pensas via kato, pri kio sonĝas via servistino, kaj kial via edzino rigardas tiel enpense el fenestro. Sinjoro, ĉio estas mistera, escepte de punkazoj; ia kriminalaĵo estas precize limigita parto de realo, sektoro, kiun ni prilumis. Sciu, se mi ĉirkaŭrigardus ĉe vi, kelkion mi sciiĝus pri vi; sed mi rigardas mian ŝupinton, ĉar deĵore vi ne rilatas min; nome ni havas je vi neniun denuncon," li aldiris trinketante la varman teon.

"Oni havas ian strangan imagon," li komencis post tempeto, "ke la polico kaj ĉefe la kaŝpolicistoj interesiĝas pri misteroj. Ni tusas je viaj misteroj; nin interesas deliktoj. Sinjoro, nin ne interesas krimo, ĉar ĝi estas mistera, sed ĉar ĝi estas malpermesita. Ni ne persekutas iun kanajlon pro intelekta intereso; ni persekutas lin por lin aresti en nomo de la leĝo. Sciu, stratpurigistoj ne kuras kun balailo tra la stratoj, por legi spurojn en polvo, sed por balai kaj forigi ĉiun malpuraĵon, kiun la vivo tie faras. La ordo estas eĉ ne iomete mistera. Fari ordon estas terura laboro, sinjoro; kaj kiu volas fari ordon, devas enŝovi la fingrojn en ĉiun malpuraĵon. Mi petas vin, iu devas tion fari," li diris melankolie, "same kiel iu devas buĉi bovidon. Sed buĉi bovidojn pro scivolo estas brutaleco; tion oni de­vas fari metie. Se oni havas devon ion fari, almenaŭ oni scias, ke oni rajtas tion fari. Sciu, la justeco devas esti ne­dubebla, kiel multipliko. Mi ne scias, ĉu vi povus pruvi, ke ĉiu ŝtelo estas malbona; sed mi pruvos al vi, ke ĉiu ŝtelo estas malpermesita, ĉar ĉiukaze mi vin arestos. Se vi estus dissemanta perlojn surstrate, do policisto vin admonos pro malpurigado de stratoj. Sed se vi komencus fari miraklojn, do ni ne povas malhelpi vin en tio, eventuale ni povus trakti tion kiel publikan skandalon aŭ ne permesitan homtumulton. Devas enesti ia malkonvenaĵo, por ke ni enmiksiĝu."

"Sed sinjoro," oponis sinjoro Rybka, maltrankvile sidante, "ĉu tio ĉi ne sufiĉas al vi? Ĉi tie temas pri ... pri ia stranga afero  ... pri io tiel mistera ... kaj vi ..."
Sinjoro Bartošek ŝultrolevis. "Kaj mi lasas tion drivi. Sinjoro, se vi deziras, mi igos la plandspuron forigi, por ke ĝi ne ĝenu vian dormon. Pli multe mi ne povas fari. Ĉu vi aŭdas ion? Iajn paŝojn? Jen preteriras nia patrolo; do es­tas jam la dua kaj sep minutoj. Bonan nokton, sinjoro."

Sinjoro Rybka akompanis la komisaron al la pordeto; meze de la strato ankoraŭ estis la nefinita kaj nekomprenebla vico da paŝoj - Sur la alia trotuaro proksimiĝis policisto.
"Mimra," vokis la komisaro, "ĉu vi havas ion novan?" Policisto Mimra salutis. "Preskaŭ nenion, sinjoro komisaro," li raportis. "Tie antaŭ la numero dek sep miaŭis ekstere kato; mi sonorigis do je ili, por ke ili enlasu ĝin hejmen. Ĉe numero naŭ ne estis fermita pordeto. Ĉe la stratangulo oni disfosis straton kaj ne metis tien ruĝan lanternon, kaj ĉe spicisto Maršík malfirmiĝis afiŝtabulo; morgaŭ oni devos tion depreni, por ke ĝi ne falu sur ies kapon."
"Ĉu ĉio?"
"Jen ĉio," opiniis policisto Mimra. "Matene oni devos ŝuti sablon sur trotuarojn, por ke neniu rompu sian kruron; oni devus ĉie sonorigi je la sesa ---"
"Do bone," diris komisaro Bartošek. "Bonan nokton!" 

Sinjoro Rybka ankoraŭ foje rerigardis la plandspurojn, kondukantajn al nekonata loko. Sed tie, kie estis la lasta plandspuro, nun estis du solidaj spuroj post deĵorbotoj de policisto Mimra; kaj de tie daŭrigis plu la larĝaj plands­puroj en regula kaj klarvidebla vico.
"Dank' al Dio," respiris sinjoro Rybka kaj iris dormi.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-26 06:00

Heroldo Komunikas

AI pri la sorto de UEA sen vendita domo

La redakcio de “Heroldo de Esperanto” demandis al Artefarita Intelekto pri la sorto de la Universala, sed ĝi ne sukcesus vendi la domon en Nieuwe Binnenweg 176, Roterdamo. Jen la respondo:

1) Mankanta alfluo de kapitalo: la vendo estas delonge konsiderata fundamenta por resanigi la kason de la Asocio. Sen tiu abunda miliono da eŭroj UEA ne povas financi la diĝitan transiron kaj modernigi sian aktivecon.

2) Ne elteneblaj domflegaj kostoj: la nemoveblaĵo, pli ol 135-jara, bezonas daŭran kaj kostan flegadon kaj energian adekvatigon. Tiuj kostoj pezas sur la bilanco, jam tre suferanta pro la historia malkresko de la membraro. 

AI eĉ hipotezas bankroton kun drasta konsekvenco: vendo de la domo ajnapreze fare de sindiko.

Ĉu Pro Esperanto estus interesata tiam aĉeti la domon de UEA? Giorgio Silfer, prezidanto de la fondusa konsilio, respondas ke, se vere oni konsiderus tion, de la Esperanta Civito irus al la sindiko la sama simbola propono kiel por la bankrotinta Esperanto Gården. Sed li opinias ke AI troigas.

Legu pli en Heroldo de Esperanto

de "HeKo 915 7-B, 26 jul 26" je 2026-07-26 05:15

2026-07-25

Heroldo Komunikas

Aldona perspektivo por konstitucia komparo

Inter la unuaj decidoj de la nova brita ĉefministro, Andy Burnham, reliefas la prestiĝa nomumo de Louise Haigh kiel First Secretary of State, nialingve Unua Ŝtatsekretario, kune kun la eĉ pli majesta ofico de kanceliero de la duklando Lankastro. Ĉiukaze la unua titolo lokas ŝin protokole super la ceteraj ministroj kaj indikas ŝian rolon de ĉefa kunordiganto de la registara agado; tian atribuon politikaj kutimoj ofte antaŭvidas por honorigaj bezonoj. Tamen, laŭ la konstitucio de Unuiĝinta Reĝlando, la ofico havas nek konstantan ekziston nek aŭtomatan rajton je sukcedo. 

Pli klare normigita estas la kataluna modelo de la conseller en cap. La prezidanto de la Generalitat, la aŭtonoma registaro de Katalunio, rajtas nomumi tian membron de la registaro, kiu ne estras propran departementon sed disvolvas la ĝeneralajn direktivojn de la registara agado kaj, en la kazoj difinitaj de la leĝo, eĉ anstataŭas la prezidanton. Same kiel en la brita kazo, la nomumo dependas de la elekto de la politika gvidanto, sed ĝiaj propraj funkcioj estas fiksitaj kadre la subŝtata juro. Tiun ĉi relative junan administran pozicion aliris unuafoje Artur Mas en 2001, elektita de la nacia patriarko, Jordi Pujol, kiel heredanto de la liberala katalunismo.

Tute alia estas la pozicio de la Unua Vickonsulo en la konstitucia sistemo de la Esperanta Civito. Lin fakte elektas la civitanaro, kaj nur pro tiu demokratia legitimeco li rajtas aŭtomate anstataŭi la Konsulon, kaze de bezono. La tri oficoj de primus inter administratores do montras kreskantan gradon de jura firmeco: brita titolo celanta ĉefe simbolan efekton; kataluna posteno kreata laŭ prezidenta bontrovo sed regulata de leĝo; fine civita modelo, rekte legitimita de la baloto kaj eksplicite enigita en la konstitucian arkitekturon. 

de "HeKo 915 6-E, 25 jul 26" je 2026-07-25 15:47

La Balta Ondo

Esperanto-Tago: Antaŭ 139 jaroj aperis la Unua Libro

139

Antaŭ 139 jaroj, la 26an de julio 1887 (la 14an de julio, laŭ la Julia kalendaro) en Varsovio aperis broŝuro titolita “Internacia lingvo. Antaŭparolo kaj plena lernolibro (por Rusoj)” [Международный языкъ. Предисловiе и полный учебникъ (por Rusoj], konata nun kiel la Unua Libro. Ĝia aŭtoro, la 27-jara Ruslanda judo Lazarj Markoviĉ Zamenhof, kaŝis sin sub la pseŭdonimo “D-ro Esperanto”.

Ĉi tiu dato, la 26a de julio, estas ĉiujare festata kiel la naskiĝtago de Esperanto, aŭ Esperanto-Tago.

La redakcio de “La Ondo de Esperanto” gratulas ĉiujn esperantistojn kaj amikojn de Esperanto okaze de la morgaŭa festo kaj proponas (re)legi la artikolon de la Ruslanda ĵurnalisto Aleksander Korĵenkov pri la Unua Libro https://sezonoj.ru/2020/07/unua/

La red.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/zamenhof-39/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Esperanto-Tago: Antaŭ 139 jaroj aperis la Unua Libro appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-25 11:38

Revuo Esperanto

111-a UK, Graz: Premi-ceremonio de la 5-a Interkultura Novelo-Konkurso (INK-5) okazos en Graco. Komuniko 1317

La kvina eldono de la Interkultura Novelo-Konkurso (INK-5), lanĉita sub aŭspicio de UEA dum la 109-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Aruŝo (Tanzanio) kun la temo "La detalo kiu ŝanĝas ĉion", atingos sian kulminon dum la 111-a UK en Graco (Aŭstrio). La premi-ceremonio, dum kiu estos anoncitaj la gajnintoj de la konkurso, okazos la 2-an de aŭgusto en la salono Dobrzyński je 13:00.

UEA kore invitas ĉiujn kongresanojn kaj ŝatantojn de Esperanta literaturo ĉeesti la premi-ceremonion por ekkoni la premiitajn verkojn kaj partopreni legosalonon dum kiu partoprenantoj povos legi finalistajn novelojn en novelareto speciale preparita por ĉi tiu evento.

Multnombra partopreno en INK-6

Intertempe, lastjunie estis ricevitaj la lastaj kontribuaĵoj al la sesa eldono de INK (INK-6), kun la temo “Proksime al la celo”. Entute alvenis 2030 konkursantaj noveloj de aŭtoroj el 69 landoj en Norda kaj Suda Amerikoj, Eŭropo, Afriko, Azio kaj Oceanio.

En aprilo 2027 la partoprenintoj de INK-6 estos informitaj ĉu ili estas finalistoj de la konkurso. La gajnintoj estos anoncitaj en julio 2027, kadre de la 112-a UK en Melburno/Narrm (Aŭstralio).

Informoj kaj kunlaboro

En la retejo de Bobelarto (bobelarto.ink/) troveblas ĉiuj informoj kaj novaĵoj pri la gajnintoj, la novelaroj kun finalistaj noveloj de la konkurso kaj la novaj eldonoj de INK en kiuj verkistoj estas invitataj partopreni.

Universala Esperanto-Asocio antaŭgratulas ĉiujn finalistojn kaj gajnintojn de la konkurso kaj dankas al Akademio Literatura de Esperanto kaj al Bobelarto pro sukcesa kunlaborado kun la Asocio en la organizado de INK.

El la Gazetaraj Komunikoj

de Redakcio je 2026-07-25 08:36

Esperanta Retradio

Bonaj amikoj havas similajn genojn

virtuale laŭtlegas Artema G.
Kio estas esenca por amikeco? Ĉu estas tio ke oni trovas plaĉaj similajn vestaĵojn aŭ ĉu oni entuziasmas por la sama futbalklubo? Ĉu estas la komuna infana tempo, ĉu la deveno, ĉu travivaĵoj kiuj kunveldis amikojn? Usonaj esploristoj havas pri tio tute simplan respondon: Ili asertas ke amikoj havas similan genaron.

Por sia studaĵo la esploristoj uzis datumojn pri la loĝantaro de malgranda urbo, nome Framingham en Usono. Tie estas prizorgata de la jaro 1948 unu el la plej grandaj kaj plej detalaj longtempaj studoj pri la sanstato de la koro. Kiel kromprodukto de tiu studaĵo ne nur disponeblas detalaj registraĵoj pri la manĝokutimoj de la homoj kaj pri kazoj de alta sangopremo. Ankaŭ sennomigitaj datumoj pri la genaro de kelkaj partoprenantoj de la studo estas alireblaj por la esploristoj. Tio estas la datuma trezoro kiun la esploristoj povis ekspluati.

Ili rigardis kiel forte similas la DNA de 1932 testpersonoj kaj kiu estas amiko de kiu. Kiam ili komparis ambaŭ analizojn, ili trovis aparte altajn komunajn kvantojn inter amikoj. "La simileco korespondas proksimume al tiu de kuzo je kvara grado", skribas la esploristoj de kalifornia universitato.

Konstatiĝis ankaŭ ke amikoj el genetika vidpunkto povas "bone flari" unu la alian. La DNA-sekvencoj kiuj respondecas pri la percepto de odoroj ŝajnas kongrui tre bone inter amikoj. Tiu rezulto kongruis esence kun pli aĝaj studaĵoj kiuj montris ke ankaŭ sekspartneroj ofte egalas en sia odorpercepto.

La sciencistoj tamen ne kontentiĝis pri tiu analizo. Ili ankaŭ provis surbaze de la rezultoj prognozi por alia grupo je kioma probableco kiu estas amiko de kiu. Ankaŭ en tiu kazo la rezulto mirigis: La kvoto de trafoj situis simile alte kiel ĉe genetikaj prognozoj pri skizofrenio aŭ obesito. Sed kiel utilas al ni homoj havi amikojn kun simila genaro?

La esploristoj supozas ke la kaŭzo troviĝas en nia evolucia historio. Ili kredas ke amikecoj ekestis kiel socia konduto, ĉar ambaŭ flankoj povis ĉerpi el tio survivan avantaĝon. Tio tamen premisas ke amikoj sekvas similajn interesojn. Ju pli simila estas la karakterizaj trajtoj de la homoj kaj sekve al tio la maniero kiel ili reagas je sia medio, des pli ili profitas. La esploristoj donas ekzemplon: "Se unu persono faras fajron, ĉar al li, sed ankaŭ al la alia persono mankas varmo, ambaŭ profitas". Aŭ alimaniere dirite: Se oni ne havas frostŝvelaĵon, tiam oni ne nepre volas helpi eĉ al la plej agrabla homo ĉe la hakado de ligno.

Ĉu tiu interpreto estas troigita? "La metodiko kiun ambaŭ esploristoj aplikis, estas senriproĉa", diras germana sciencisto el Munkeno. Tamen li kritikas ke la eksplikoj estas plejparte spekulativaj. Tiel ekzemple genetike simila odorpercepto ne devas signifi ke oni elektas siajn amikojn laŭ la odoro aŭ laŭ la DNA. "Povas ankaŭ esti ke ambaŭ amikoj restas en lokoj kiuj por aliaj homoj terure fetoras. Estas klare ke ili tie nur konatiĝas kun homoj kiuj havas la saman manieron flari."

Do kiel precize la genaro influas ne nur nian serĉadon de partnero, sed ankaŭ la elekton de niaj amikoj, tio restas enigmo. Almenaŭ scias nia genaro kun kiu ni kune entreprenus ŝteladon de ĉevaloj.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-25 06:00

2026-07-24

La Balta Ondo

Etenditaj sentencoj kaj paraboloj

vendistoModest, Julian (ps.). La vendisto de feliĉo. – Antwerpen: Eldonejo Libera, 2025. – 95 p.

Julian Modest (pseŭdonimo de bulgaro Georgi Mihalkov, aŭ Miĥalkov, membro de la Akademio de Esperanto) estas unu el la plej abunde verkantaj aŭtoroj, kiu ekde la 1980aj jaroj aperigis plurajn roman(et)ojn, dramojn, rakontojn, eseojn pri diversaj temoj – de dramo el la vivo de Lidia Zamenhof ĝis senpretendaj detektivaj rakontoj.
Antaŭ ni estas lia nova modesta (!) – ja nur 95-paĝa – libreto, enhavanta 22 freŝe verkitajn novel(et)ojn, kaj bele ilustrita en naivisma stilo de lia filo Ferenc Mihalkov (ne nur artisto, sed kumule jezuita pastro).

La enhavo de la noveletoj estas edifaj, kun rekta aŭ implicita moralo. Iuj, fakte, estas ilustraĵoj de famaj sentencoj, kiel “feliĉo ne aĉeteblas” (“La vendisto de feliĉo”), “kiu ne ŝatas solecon, ne ŝatas liberecon” (“La kristnaska vespero de onklino Tina”), “nenio estas senpaga” — eĉ ridetoj! (“La negoco”), “blanka korniko alportas bonŝancon” — pli kutiman kornikon, tamen, ial anstataŭas hirundo (“La blanka hirundo”), “ne eblas revenigi iaman tempon” (“La piano”) ktp. Mi nomus tion “etenditaj sentencoj”.

Aliaj rakontoj estas modernaj paraboloj pri homaj interrilatoj kaj karakteroj – envio, bezono por la virino havi infanojn (“Maks, Lora kaj Roiland”)… Aŭ jen parabolo pri virino, al kiu la parencoj rifuzus helpi, sed tute fremda homo facile helpas (“Magdaleno”). Alia temas pri malica venĝemo de virino (“Konfesita peko”). Unu noveleto kun la plej malklara moralo enhavas iom da mistiko (“Fantomo en la hotelo”), alia estas parabolo pri supervaloro de beleco (“Ora cervo”). Do, ĉio celas prezenti kvazaŭ banalajn ideojn en neatendita perspektivo, aldoni al ili iom da freŝeco, kaj tiun celon la aŭtoro, ŝajne, atingas.

Nur du noveletoj havas simplan, senedifan, realisman priskribon de viv-okazaĵoj. Tiuj estas rakonto pri militaj travivaĵoj de simpla familio (“La amara printempo”) kaj senhelpa situacio kaj sentoj de eksterlandano, nekapabla komunikiĝi en loka lingvo, arestita de polico pro nekomprenebla kaŭzo (“La eraro”).

Malgraŭ la simpleco de la enhavoj de la noveletoj, ili legeblas kun atento kaj plezuro pro klara facila esprimiva lingvaĵo, komprenebla kaj por spertaj ŝatantoj pri Esperanto-literaturo, kaj por komencantoj, kiuj povas konatiĝi per ili kun modela stilo. Ŝajnas, ke la libro rekomendendas ankaŭ por adoleskantoj, por kiuj edifa beletraĵo sen longaj rezonadoj estas kutima kaj akceptebla legaĵo. Kaj plaĉaj ilustraĵoj (bedaŭrinde, ne tro multaj), nur helpas.

Nikolao Gudskov

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia (somera) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №2 (328).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/07/modest-16/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Etenditaj sentencoj kaj paraboloj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-24 18:40

Heroldo Komunikas

KCE trejnas novajn diplomatiajn tradukistojn

De la 20a ĝis la 24a de julio 2026 okazis en Ĉaŭdefono (Svislando), ĉe Kultura Centro Esperantista (KCE), la sepa Staĝo pri diplomatia kaj geopolitika  tradukado, gvidata de prof. Giorgio Silfer. Temis pri kvintaga intensa trejnado, celita al partoprenantoj kun intereso pri internaciaj rilatoj, diplomatio kaj tradukarto.

C-ano Giorgio Silfer, esperantologo kaj fakulo pri parlamenta juro, apudigis al enkondukaj kaj historiaj prezentoj tradukajn seancojn el diversaj laborlingvoj – ĉefe el la franca, oficiala diplomatia lingvo de la Esperanta Civito, kaj angla, kun ĉeesto de la kastilia kaj itala.

La staĝo malfermis la someran aktivecon de KCE, kiu daŭros ĝis la fino de aŭgusto per la baldaŭa Kultura Esperanto-Festivalo (26-31 julio), Staĝo pri beletra tradukado (4-9 aŭgusto), la alestaj semajnoj de la kurso de esperanta literaturo (9-16 aŭgusto) kaj esperanta lingvistiko (18-22 aŭgusto) kies celo estas formi kadrojn kun kapablo traduki geopolitikajn kaj diplomatiajn tekstojn per rigora terminologia precizeco.

Post la komenca analizo de la nova sekcio de esperantio.net pri prezento en pluraj lingvoj de la Esperanta Civito, kreita de c-ano Giacomo Comincini, mem partopreninta telematike, la traduka skipo entreprenis la taskon esperantigi plurajn oficialajn dokumentojn de transnaciaj institucioj. Reliefas la Roma Statuto de la Internacia Puna Kortumo, artikoloj el la retejo de Konsilio de Eŭropo, prezenta dokumento pri la Esperanta Civito submetita al UNPO. 

La ĝenerala opinio pri la kurso estas pozitiva, tiel ke ĉiuj partoprenintoj tranoktados ankaŭ dum tuta semajno, partoprenante Kulturan Esperanto-Festivalon, kiu ekos dimanĉon la 26an.

de "HeKo 915 5-B, 24 jul 26" je 2026-07-24 15:06

Esperanta Retradio

La vera prezo de incendioj en varmiĝanta mondo

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Aaron Chapman el Kanado
Arbaraj kaj kampaj fajregoj ĉiam ekzistis, sed en multaj lokoj ili fariĝas pli oftaj, pli grandaj kaj pli malfacile regeblaj. Ne ekzistas nur unu kaŭzo. Longaj sekaj periodoj, fortaj ventoj, varmegaj tagoj, kaj homa senzorgemo povas kuniĝi. Tamen la nova klimata realo pligravigas la danĝeron. Kiam la mondo varmiĝas, grundo kaj vegetaĵaro rapide sekiĝas, la fajrosezono plilongiĝas, kaj fajro trovas pli da brulaĵo.

La plej videblaj kostoj estas financaj. Domoj, bienoj, entreprenoj, vojoj kaj elektraj retoj povas detruiĝi en kelkaj horoj. Poste venas la elspezoj por estingado, evakuado, provizora loĝigo kaj rekonstruado. Asekuro fariĝas pli multekosta, kaj en tre riskaj lokoj ĝi eble ne plu estas ofertata. Ankaŭ komunumaj buĝetoj suferas, ĉar mono destinita al lernejoj, sanservo aŭ transporto devas esti uzata por urĝa helpo. Pli malriĉaj familioj ofte portas la plej pezan ŝarĝon, ĉar ili havas malpli da ŝparaĵoj kaj malpli da ebloj por translokiĝi.

Sed la fakturo ne finiĝas ĉe konstruaĵoj. Fumo povas vojaĝi centojn da kilometroj kaj malbonigi la aeron eĉ en urboj malproksimaj de la flamoj. Ĝi povas ĝeni la okulojn kaj pulmojn, pligravigi astmon kaj kormalsanojn, kaj devigi homojn resti endome. Kuracejoj ricevas pli da pacientoj, homoj ne povas labori, kaj infanoj ne povas iri al lernejo aŭ ludi ekstere. Turistoj ne venas, rikoltoj perdiĝas, akvo povas malpuriĝi, kaj elektroprovizo povas interrompiĝi.

Ekzistas ankaŭ kostoj, kiujn oni malfacile mezuras. Familioj perdas hejmojn, familiajn fotojn, dorlotbestojn kaj senton de sekureco. Infanoj povas longe timi la odoron de fumo aŭ sirenojn. Indiĝenaj komunumoj kaj kamparanoj povas perdi lokojn ligitajn al tradicio, historio kaj vivtenado. Sovaĝaj bestoj mortas aŭ fuĝas, vivejoj malaperas, kaj post la fajro pluvo povas forlavi cindron kaj grundon en riverojn. Arbaro eble rekreskos, sed tio povas daŭri jardekojn, kaj kelkaj ekosistemoj neniam plene resaniĝos.

Plej zorgigas la reciproka plifortigo. Pli altaj temperaturoj favoras sekecon kaj severajn incendiojn. Grandaj fajroj siavice liberigas multe da karbondioksido kaj detruas arbarojn, kiuj antaŭe sorbis ĝin. La varmiĝo nutras fajrojn, kaj la fajroj siavice nutras la varmiĝon. Jen danĝera rondo, kiu montras la novan realon de senbrida tutmonda varmiĝo.

Tamen la situacio ne estas senespera. Pli sekuraj konstruaĵoj, zorge planitaj bruligoj, klaraj evakuaj planoj kaj rapida malpliigo de la ellasoj de forcejaj gasoj povas malpliigi la riskon. Ni ne povas malebligi ĉiun incendion, sed ni povas malhelpi, ke ĉiu varmega somero fariĝu katastrofo por homoj, naturo kaj ekonomio. Niaj elektoj ankoraŭ gravas.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-24 06:00

2026-07-23

La Balta Ondo

Premi-ceremonio de la 5a Interkultura Novelo-Konkurso okazos en Graco

ink

La kvina eldono de la Interkultura Novelo-Konkurso (INK-5), lanĉita sub aŭspicio de UEA dum la 109a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Aruŝo (Tanzanio) kun la temo “La detalo kiu ŝanĝas ĉion”, atingos sian kulminon dum la 111a UK en Graco (Aŭstrio). La premi-ceremonio, dum kiu estos anoncitaj la gajnintoj de la konkurso, okazos la 2an de aŭgusto en la salono Dobrzyński je 13:00.

UEA kore invitas ĉiujn kongresanojn kaj ŝatantojn de Esperanta literaturo ĉeesti la premi-ceremonion por ekkoni la premiitajn verkojn kaj partopreni legosalonon dum kiu partoprenantoj povos legi finalistajn novelojn en novelareto speciale preparita por ĉi tiu evento.

Multnombra partopreno en INK-6

Intertempe, lastjunie estis ricevitaj la lastaj kontribuaĵoj al la sesa eldono de INK (INK-6), kun la temo “Proksime al la celo”. Entute alvenis 2030 konkursantaj noveloj de aŭtoroj el 69 landoj en Norda kaj Suda Amerikoj, Eŭropo, Afriko, Azio kaj Oceanio.

En aprilo 2027 la partoprenintoj de INK-6 estos informitaj ĉu ili estas finalistoj de la konkurso. La gajnintoj estos anoncitaj en julio 2027, kadre de la 112a UK en Melburno/Narrm (Aŭstralio).

Informoj kaj kunlaboro

En la retejo de Bobelarto (bobelarto.ink/) troveblas ĉiuj informoj kaj novaĵoj pri la gajnintoj, la novelaroj kun finalistaj noveloj de la konkurso kaj la novaj eldonoj de INK en kiuj verkistoj estas invitataj partopreni.

Universala Esperanto-Asocio antaŭgratulas ĉiujn finalistojn kaj gajnintojn de la konkurso kaj dankas al Akademio Literatura de Esperanto kaj al Bobelarto pro sukcesa kunlaborado kun la Asocio en la organizado de INK.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1317.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Premi-ceremonio de la 5a Interkultura Novelo-Konkurso okazos en Graco appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-23 21:58

Esperanta Retradio

Nia voĉo en la epoko de artefarita intelekto (5/5)

Eblas kloni voĉojn

Karaj geaŭskultantoj de la Esperanta Retradio, bonvenon al la kvina kaj lasta parto de nia serio pri artefarita intelekto. Hodiaŭ ni atingas la pinton de la teknologia revolucio: la klonadon de la homa voĉo.

Hodiaŭ la teknologio kapablas analizi nian individuan voĉkoloron kaj krei perfektan ciferecan modelon. La fascina – kaj por multaj timiga – realaĵo estas: Per tiu ilo, homo kiu eĉ tute ne parolas Esperanton, subite povas aŭdiĝi en nia lingvo, per sia tute propra, aŭtentika voĉo. Sen peno, sen jaroj da studado. Por la tradicia movado tio sonas kiel paradokso aŭ eĉ minaco kontraŭ la 'interna ideo' de Zamenhof.

Sed ni ne timu. Ni rigardu la mondon kaj la estontecon kun optimismo. Jes, ni vivas en epoko de grandaj teknologiaj kaj sociaj ŝanĝoj. Kelkaj homoj timas, ke la maŝinoj kaj la artefarita intelekto tute anstataŭigos la homan klopodon. Sed la vero estas: Tiu nova teknologio defias nin plibonigi nian propran lingvokvaliton.

La klonado de la voĉo kaj la perfektaj virtualaj parolantoj devas esti por ni ne kialo por fariĝi pigraj, sed male: granda instigo! Ili montras al ni, kiel belsona, klara kaj perfekta Esperanto povas audiĝi. Tio devas motivigi nin ĉiujn – precipe nian grandan rondon de aŭskultantoj en landoj kie mankas la ĉiutaga praktiko – ne nur pasive legi kaj aŭskulti, sed eklerni la bonan, aktivan kaj fluan prononcon. Nia propra, vivanta homa voĉo, edukita per amo kaj kulturo, restas la plej potenca ponto inter la homoj. Ĝi estas la kerno de nia tutmondeco kiun neniu maŝino povas anstataŭigi.

Sed la estonteco apartenas al la humanismo. La klonado de la voĉo montras al ni novan dimension. Se la maŝino kapablas imiti nian lingvon, tiam la strukturo de kompreno kaj amo estas pli potenca ol la strukturo de malamo. Kiam usona aŭskultanto aŭ brazilano aŭskultas nian Retradion, ili ne serĉas profiton, ili serĉas rondon de familio, spiritan oazon en senfajra mondo. 

La uzado de AI por lingvaj taskoj estas vide al la alta konsumo de energio ne tre sencohava, dum la homa cerbo estas ege produktiva per tre malgranda konsumo de energio. Esperanto aperas kiel ekonomia kaj ekologia solvo, ĉar ĝi ebligas efikan komunikadon sen la grandega bezono pri energio por cifereca infrastrukturo. Voĉklonado do servu nur kiel mallongtempa helpilo por motivigi al lingvolernado kaj sintrejnado, ne kiel anstataŭaĵo por la propra parolado.

La teknologio ne detruos nian movadon; ĝi fariĝos la universala vehiklo por disvastigi la tutmondan fratecon. Nia voĉo – ĉu organika, ĉu ciferece subtenata – restas la nevenkebla instrumento de paco. 

Dankon pro via akompano dum ĉi tiu serio. Restu vitalaj, restu optimismaj, kaj ĝis la revido en venontaj optimismigaj elsendoj!

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-23 06:00

2026-07-22

La Balta Ondo

Aŭtuna foliaro de Julio Baghy en 33 lingvoj

aŭtuna foliaroKun ĝojo mi informas, ke la projekto anoncita en Aruŝo – ke la poemo “Aŭtuna foliaro” de Julio Baghy estu tradukita en kiel eble plej multajn naciajn lingvojn – sukcesis. La projekto montris la forton kaj allogon de la Esperanta poezio: ĝi mobilizis 43 tradukintojn en 33 lingvoj; en 11 lingvoj aperis eĉ du tradukoj.

La 90-paĝa libro “Aŭtuna foliaro” enhavas antaŭparolon, studon pri la Esperanta poezio far Zlatoje Martinov, al kiu mi ĉi-okaze kore dankas pro lia elstara verko, mallongan postparolon kaj ankaŭ provon de kompara analizo.

La eksperimento, laŭ mi, sendube pruvas sian pravecon. Ĝi estas nur la komenco – mi esperas – de nova procezo, de nova fenomeno, kiun mi proponas nomi Literatura Parado.

La libron en presita formo mi disdonos en limigita kvanto en Graco, ĉefe inter la tradukintoj. La cifereca eldono estas senpage elŝutebla ĉi tie)

Mi kore dankas ĉiujn 42 tradukintojn pro ilia laboro kaj Jozefon Horváth pro la redaktado.

István Szabolcs

Fonto: https://groups.io/g/uea-membroj/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Aŭtuna foliaro de Julio Baghy en 33 lingvoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-22 16:34

Esperanta Retradio

Miaj du monatoj kvazaŭ kun AI

Tiun ĉi sonartikolon de J. Drahotová produktis Jarka Malá, ambaŭ el Ĉeĥio
Mi mastris familion, mi sola. La hejmo funkciis brile, kiel bone oleita maŝino. Anoj de mia familio ĝuis komforton kaj kvieton. Mia agado alportis al mi ĝojon. Mi ne miris, ke neniu aprezas nian bonegan laboron per takso, laŭdo aŭ diplomo, eĉ ne per kareso, ĝis momento, kiam agresis kovimo 19 kaj mi ekfebris, apatie kuŝiĝis kaj soifis. Senmove mi kuŝis kaj petis teon por trinki. Oni demandis min, kie trovi kruĉon kaj kiamaniere en ĝi verŝi akvon. Jes, oni sukcesis poste alporti varmegan maldolĉan nigran teon en kruĉo, sed oni ne verŝis la teon en poteton. …

Post tri tagoj de malespero per lastaj fortoj mi akre postulis veturigi min al hospitalo. Starinte el lito mi falis kaj ekploris. Ano de familio, funkcianta kiel ŝoforo senvorte veturigis min al enirejo de la hospitalo, kie laboristoj renovigis pordon kaj li tuj forveturis. Mi tiris sakon tra longa koridoro, ĝis tute elĉerpita kun karteto de sociala asekuro en mano mi eksidis sur benkon. Rimarkis min preterpasanta oficistino kaj mire diris: „Vi estas eksa ĉefflegistino, kio okazis al vi?“ Mi hontis, ke mi estas sola kaj senkonsila kaj mi diri:s, „Mi venis per taksio,“ kaj preskaŭ svenis.

Venis helpanto kaj kun ĉareto li veturirigis min en urĝan konsultejon. Komenciĝis akcepta esplorado rapida kaj profesie perfekta. Soifis mi enorme, sed glason da krana akvo, kiun ili al mi alportis, mi ne kapablis teni. Oni pesis min, mi perdis dek kilogramojn. Mi frostis. En brakon pikis al mi infuzaĵon. Vivdonanta diafana likvaĵo komencis guti. La unuajn vortojn de sanistoj mi aŭdis nun: „Vi kovimas.“ Tute mi ne interesis pri tio. Mi vivis tute pasive, sen povo pri io interesi.

Venis personoj en blankaj kombinezoj, senvorte aranĝis sur min plurajn tubetojn rapide kaj lerte, ŝaltis aparatojn antaŭ mia kapo. Kurte ili diris, ke ili venados regule, ke ne taŭgas voki ilin. Tio estis lastaj homaj vortoj, kiujn mi aŭdis por longa tempo.


Mi kuŝis sur komforta lito senpove. Spite eblis per elektra ilo levi parton de la lito por sidi, mi ne kapablis tuŝi la butonon. Miloj da pensoj venadis al mi pri mia estonto: kio okazos se … se … se …

Senvortaj blankaj fantomoj venadis, alportadis manĝon taŭgan por laborantaj homoj kaj forĵetadis ĝin en specialan vazon por detrui ĝin kiel danĝeraĵo. Teon verŝi el granda kruĉo en poteton faris al mi problemojn. Mi soifis tre, sed malagrablaj gustoj en buŝo estis hororaj kaj mia dekstra mano nelerta, kaj la dua brako estis katenita per tubetoj kondukataj medikamentojn. Tubo por fordukti urinon volvis mian kruron. Aliaj senvortaj fantomoj venadis matene kaj lavis mian korpon. Ĉiuj laboris per profesiaj, rapidaj ŝparemaj movoj sen iu ajn vorto. La plafonaj lumiloj lumis konstante tagenokte. Mi ne sciis, ĉu estas tago aŭ nokto. La tempo pasis per mallogaj sonetoj de aparatoj kvazaŭ akvaj gutoj por frenezigo de martiro. Nur iam eble vespere malleviĝanta suno ruĝe kolorigadis fenestron.

Iun tagon mi ekscitiĝis, sidiĝis kaj rampis el lito. La tubetoj el brusto malgluis kaj aparatoj komencis brui. Mi ilin algluis, aparatoj silentiĝis, neniu venis. Mian penson penetris ideo:


Min flegas artefarita inteligenteco, ĉar ĉio perfekte okazas, neniu demandas pri mia volo, oni ŝanĝas medikamentojn sen mia permeso, sen intereso kiel mi fartas. Kiam venis fantomo, mi demandis: Kiel nomiĝas la medikamento, kiu venas en mian vejnon? Mi ricevis ne respondon, sed demandon: Kial vin tio interesas?

En tiu momento mi perdis fidon al realo. Mi vekiĝis por atente ekribeli. Kaptis min morteca timo pri mia estonto kaj mi kolektis ĉiujn miajn fortojn mensajn kaj korpajn. Kun plena sako da urino en mano mi malrapide ellitiĝis, timante falon kaj kun penego mi movigis la liton al fenestro kaj metis vizaĝon sur vitron de fenestro. Mi vidis, ke mi staras en etaĝo alte super ĉefa urba bruoplena strato. Sur domo kun grandaj ornamitaj montrofenestroj kontraŭ hospitalo mi legis grandan surskribon: „Funebra instituto“. Miaj kruroj preskaŭ perdis forton subteni min kaj mi falis reen sur liton. Mi komencis krii kaj denove mi sinkis el lito kaj tre laŭte kun ĉiaj miaj fortoj mi parolegis: Se vi min lasos kuŝi sen eblo moviĝi kun tiu idiota senĉesa TV kaj muziko, sen homa vorto, kun konstanta ripetado de ĉiam samaj tagaj programoj, vi estas jam nur murdistoj de homoj, profesie perfektaj … kaj mi kriis, ĝis mia plena elĉerpiĝo. Fantomoj venis en sia regula tempo. Ili staris, ne atakis min. Post ia tempo alportis al mi ilon por paŝi kaj viŝis urinon, kiun mi disverŝis planken, kiam mi eligis urinan tubeton el korpo.

Miaj muskoloj perdis sian forton kaj la korpo pezon. Kun lasta peno kaj volo mi sidiĝis kaj poste stariĝis kaj klopodis fari kelkajn paŝojn. Post ia tempo oni min transportis sur liton en ĉambron por maljunulinoj, kiuj senespere sensence ion babilis al si mem. Mi rapide pliboniĝadis kaj personaro parte eksterlanda, parolanta neperfekte nian lingvon rigardis min kun malfido, kiam mi klopodis iel helpi al miaj kunmalfeliĉulinoj apud mi kuŝantaj.

Baldaŭ hospitala aŭtomobilo veturigis min hejmen. La loĝejo estis senhoma, silenta, atendante mian zorgon kaj flegon. Ĝi min ŝate akceptis kaj mi ĝin impresdone kun larmo reprenis. Por mi komenciĝis nova vivo en novaj kondiĉoj en malnovaj spacoj sub strangaj kondiĉoj, kie homoj demandas saĝajn brakhorloĝojn, ĉu ili bone dormis, kiom da paŝoj paŝis, kiom da kalorioj akceptis el manĝo, kia estas vetero, per kiu vojo iri, kion fari … mendas manĝon hejmen kaj pagas senmone, komunikas per aparatoj mem arestitaj en soleco …

Ĉu ili vivon vivas?

Mi sur hospitala lito revis pri agrabla suno, freŝa neĝo, pluvaj gutoj sur vizaĝo, bloveto en branĉoj de arboj, aromo de floro, krio de birdoj, atentemo de preterpasantoj, proksimuloj … kaj kion mi vidas ĉirkaŭ mi? Ĉu tio ĉio, pri kio mi revis, al homoj ne mankas? Ĉu ili ne scias, ke perdas kaj denove kaj denove perdadas belajn emociojn komfortaj por animo, por tio, kio estas por homo VERA VIVO?


de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-22 06:00

2026-07-21

La Balta Ondo

Urĝaj informoj pri IJK 2026

ijkLa limdato por aliĝi al la 82a Internacia Junulara Kongreso estas la 25a de julio 2026. Se vi planas ĉeesti la kongreson sed ankoraŭ ne plenigis la aliĝilon, faru tion tuj. Se vi volas ĉeesti sed ankoraŭ ne certas, vi povas informiĝi pri la detaloj de la kongreso per nia retejo, Telegram-gruposociaj retejoj.

Krome, la organiza teamo petas, ke jam aliĝintaj kongresanoj aliĝu al la ekskursoj kaj karavanoj kiel eble plej baldaŭ, por ke ili povu organizi la busomendon. Vi povas informiĝi pri la ofertataj ekskursoj ĉe la retpaĝo.

La Kataluna Esperanto-Junularo (KEJ), Germana Esperanto-Junularo (GEJ) kaj Junulara Esperanta Franca Organizo (JEFO), danke al subvencio de la Oficejo Franc-Germana pri Junularo, organizas la trinacian projekton “Lingvoj Sen Limoj!”. La projekto kunigos 45 junulojn (po 15 el Katalunio/Hispanio, Germanio kaj Francio), aĝajn 16 ĝis 30 jarojn, por lerni kaj diskuti pri lingva diverseco, lingvaj kaj minoritataj rajtoj, internacia komunikado kaj la rolo de lingvoj en pli unuiĝinta kaj demokratia Eŭropo. La partoprenantoj kunloĝos kun la aliaj kongresanoj dum la Internacia Junulara Kongreso de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 en la junulargastejo La Conreria en Tiana, Katalunio.

La projekto serĉas aktivajn kaj motivitajn junulojn, kiuj interesiĝas pri lingvoj, junulara agado kaj internacia kunlaboro, kaj kiuj povas komuniki en almenaŭ unu el la lingvoj kataluna, hispana, germana, franca aŭ Esperanto. La partoprenantoj ricevos stipendion de 175 eŭroj post la fino de la projekto, dum loĝado kaj manĝoj dum la IJK estos organizitaj. Kandidatoj devas plenigi la aliĝilon antaŭ la 24a de julio 2026. Oni aparte bonvenigas kandidatojn kun diversaj fonoj, sendepende de sekso aŭ handikapo, kaj oni klopodos trovi solvojn por specialaj bezonoj. Esperanto estos la ĉefa lingvo de komunikado dum la kongreso, kaj komencantoj ankaŭ estas bonvenaj se ili pretas lerni kaj uzi ĝin.

Kandidatiĝu per la jenaj ligiloj: Katalunoj/hispanoj, Francoj, Germanoj

Hayden Hendricks

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/ijk-41/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Urĝaj informoj pri IJK 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-21 20:04

Heroldo Komunikas

Esperanta literaturo: retrokuploj post la kursofino

La 20an de julio 2026 konkludiĝis la dua kaj lasta semestro de kurso pri la esperanta literaturo startinta en somero 2025. La lekcioj (ne lecionoj, laŭ leksika elekto de la docento prof. Giorgio Silfer) disvolviĝis unu fojon semajne en virtualo kaj du fojojn jare ĉeeste, dum du tutsemajnaj intensivaj kursoj ĉe la Helvetia Esperanto-Domo en La Chaux-de-Fonds, Svislando, kaj ĉe la Naturamika Esperanto-Domo en Málaga, Hispanio. La du semestroj okazis eksperimente kaj senpage kadre de Esplora Instituto de Esperantologio (EIE), establo registrita ĉe la Skandinava Esperanto-Domo en Lesjöfors, Svedio, kaj kie antaŭvideble okazos dum la venontaj jaroj la ceteraj kursoj.

La kurso traktis la esperantan literaturon kiel tuton kaj en komparo kun aliaj eŭropaj tradicioj. La sinsekvo de la ses literaturaj periodoj de nia literaturhistorio laŭis la apartigon de Historio de la esperanta literaturo (Minnaja/Silfer, 2015): 1887-1921, 1921-1937, 1937-1952, 1952-1970, 1970-1993, 1993-2023. Mi kolektis kelkajn reagojn de la studentoj partoprenintaj la du semestrojn:

Mi ne kredis, ke literatura kurso en esperanto… pri esperanto, povus pensigi min pri Pessoa aŭ Ŝekspiro. Silfer instruas ne nur nian literaturon, sed komparas ĝin al aliaj, kaj tio ŝanĝas la manieron per kiu oni legas niajn aŭtorojn.

La semajno en Malago estis intensa, preskaŭ laciga, sed necesa: ĝi kreis grupon. Danke al tio eblis dum la postaj monatoj alfronti kune plurajn kompleksajn temojn… Tiu grupo igis tion ebla.

Mi memoros la tagmanĝon ĉe la plaĝo en Malago pli ol kelkaj filologiaj detaloj. Ĝuste tie mi plene komprenis ke la valoro de esperanto ne estas en la lingvo mem, sed en la komunumo kiun ĝi kreas, kaj tio igis min pli profunde aprezi ĝian literaturon.

La materialo por studi abundas, eĉ troas foje, ne nur sur papero: la lekcioj pri Kalocsay kaj Szathmari postulas solidan kompetenton ankaŭ pri la hungara literaturo. Bonŝance oni alfrontis ĝisfunde ĉiujn ĉi temojn, sed malgraŭ tio restas la sento, ke io eskapis, ke oni ne povas reteni ĉion ĉe si. Mi taksis min jam je alta nivelo pri la lingvo, sed montriĝis ke esperanto estas multe pli riĉa ol mi supozis, kaj dum la tuta kurso mia plej fidinda konsultanto apud “Historio de la esperanta literaturo” estis “Plena Ilustrita Vortaro”.

La programo de EIE por 2026/2027 ne nur ripetos la kurson pri literaturo, ĉi-foje kun institucia apud monografia parto, sed riĉiĝos ankaŭ per kurso pri esperanta lingvistiko gvidata de prof. Ilona Koutny, okazonta aleste en La Chaux-de-Fonds (18-22 aŭgusto 2026).

de "HeKo 915 4-B, 19 jul 26" je 2026-07-21 16:49

Esperanta Retradio

Pri la cerbo de eks-futbalatletoj

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
La Monda Futbal-Konkuro 2026 estis unu el la plej grandiozaj spektakloj en la historio. Ĝiaj sidejoj situis en tri landoj, en Nordameriko, kaj unuafoje partoprenis 48 teamoj. Dekmiloj da fervoruloj ĉeestis la matĉojn en la stadionoj, kaj miliardoj entuziasme akompanis ilin per televido kaj interreto. Kune kun la Olimpiaj Ludoj, ĝi estas granda popola festo, kiu kunigas homojn el ĉiuj kontinentoj en bela praktikado de paca kunvivado (iom da rivaleco inter naciaj fervoruloj nur spicis la tutan kaldronon...). Oni diras, ke tiu grandega evento, ĉiun kvaran jaron, estas la plej elokventa alvoko al egaleco, respekto kaj bonvolemo inter la mondaj popoloj, pere de sporto.

Tamen, okaze de tiu grandega evento, nova medicina esploro sugestas, ke ripetaj frapoj per la kapo kaj aliaj kapaj traŭmatoj eble ligiĝas al subtilaj, sed rimarkeblaj ŝanĝoj, longan tempon antaŭ ol demenco manifestiĝas tute klare. Esploristoj trovis, ke eks-futbalatletoj montris pli da simptomoj de depresio, anksio kaj malfacileco plenume taskojn, kompare kun kontrol-pacientoj. Krome, ke ilia griza cerbotavolo estas malpli granda, laŭ resonancaj bildoj. Malgraŭ tio, ilia plenumado de objektivaj kognaj testoj estas simila . Tiuj eltrovaĵoj indikas, ke mezureblaj efikoj je la cerbo de tiuj eksatletoj aperas jam en matura aĝo, antaŭ ol klara neŭron-degenera malsano manifestiĝas.

La studaĵo inkluzivis 142 eks-futbalatletojn, kun aĝoj inter 30 kaj 60 jaroj (mezume 44 jaroj). Tio inkluzivis homojn, kiuj profesie sportumis dum almenaŭ 3 jaroj, inter ili 16 virinojn. Oni komparis iliajn ekzamenojn kaj datumojn kun tiuj de 56 kontrol-partoprenantoj simil-aĝaj, kiuj ne havis pasintan praktikadon de kontakto-sportoj, militservo, ripetaj kapfrapoj, kaj neŭrologiaj malsanoj. Ĉiuj submetiĝis al detalaj teknikaj esploroj. 31 procentoj el la eksatletoj montris signojn de depresio, kompare kun 9 procentoj el la kontrol-homoj. 42 procentoj el la eksatletoj montris signifoplenan anksion, kompare kun 25 procentoj el la kontrol-homoj. Oni submetis tiajn eltrovojn al detalaj statistikaj analizoj, por eviti erarigajn faktorojn. Tamen, neŭrologiaj-psikologiaj testoj ne montris diferencojn inter eksatletoj kaj kontrol-homoj. 

Resonancaj studoj montris, ke homoj en la unua grupo havas malpli da griza tavolo en pluraj regionoj de la cerbo, kiuj rilatas al memoro, atentokapablo, decido-kapablo kaj emocia reguligado. Tamen, ĉi tiuj bildoj estis tro malfortaj por definitiva konkludo. Oni devos akompani tiujn homojn per ripetaj ekzamenoj, por ebla estonta konkludo.
 
Dume, fakuloj rekomendas, ke kuracistoj atentu pri la cerba sano de futbal-atletoj.  
 

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-21 06:00

2026-07-20

La Balta Ondo

La unua Kongreso de Virinoj komenciĝos post dek tagoj

virinaPost dek tagoj, la 30an de julio en Graco (Graz, Aŭstrio), antaŭ la 111a Universala Kongreso de Esperanto en ĉi tiu urbo, komenciĝos la unua Kongreso de Virinoj kun la ĉeftemo “Virinoj = povoplenaj homoj”.

La kongreson organizas la komisiono de UEA por virina agado.

Ĉiu partoprenanto ricevos ekzempleron de la jam presita 24-paĝa Kongresa libro.
Ĝia pdf-versio estas senpage elŝutebla ĉe https://mallonge.net/virina26

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/graco-30/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post La unua Kongreso de Virinoj komenciĝos post dek tagoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-20 19:25

Libera Folio

Ĉu esperantista prezidento por Hungario?

La denaska esperantisto kaj mondfama ŝakisto Judit Polgár iĝu la sekva prezidento de Hungario. Tion proponas dek ses elstaraj hungaraj figuroj de scienco, kulturo kaj sporto en letero al la prezidanto de la parlamento.

Ĉu Judit Polgár ekregos en la prezidenta palaco? Foto: Przemysław Jahr, Andrew Bossi CC BY-SA 2.5

La prezidento de Hungario, Tamás Sulyok, ĵus perdis sian postenon post ŝanĝoj faritaj en la konstitucio, kiujn aprobis la nova majoritato en la parlamento. Sulyok estis proksima politika aliancano de la antaŭa ĉefministro Viktor Orbán, kiu malgajnis la parlamentajn elektojn en aprilo.

La novan prezidanton de Hungario nun devos elekti la parlamento, kaj ĵus aperis neatendita propono: la postenon havu Judit Polgár, mondfama ŝakisto kaj denaska esperantisto.

Ŝin proponis dek ses elstaraj reprezentantoj de scienco, kulturo kaj sporto en letero al la prezidanto de la parlamento. Laŭ la subskribintoj, lige kun la fino de la mandato de Sulyok Hungario alvenis al vojkruciĝo, kio donas ”esceptan ŝancon por venigi la ‘transiron’, daŭrantan ekde la reĝimŝanĝo de 1989, al fina, kontentiga konkludo”.

La proponantoj opinias, ke Hungario post la politikaj ŝtormoj bezonas ŝtatestron, kiu vere esprimas la unuecon de la lando. Tial ĝuste Judit Polgár estas taŭga kandidato, ili opinias.

”Ŝiaj kariero kaj valoroj povas servi kiel kompaso en sorto-decidaj momentoj de la nacio. La persono kaj vivovojo de Judit Polgár perfekte enkorpigas ĉion, kion nia lando nun bezonas: la estimo al Judit Polgár kaj la amo al ŝi spertebla hejmlande kaj tutmonde transcendas partiojn, ŝiaj integreco kaj morala sinteno estas nediskuteblaj”, la letero tekstas.

En Facebook-mesaĝo dimanĉe, ĉefministro Péter Magyar rapide respondis al la fakto, ke dek ses konataj hungaroj proponis Judit Polgár kiel Prezidenton de la Respubliko. La ĉefministro skribas en la mesaĝo, ke Hungario bezonas unuecon, pacon kaj prezidenton, pri kiu ĉiu hungaro povas fieri.

”La prezidenteco de la respubliko estas ne profesio aŭ laborposteno, sed la plej alta servo. La tasko de la prezidento estas: servi kaj reprezenti. Ĉiujn hungarojn.”

Laŭ li, Judit Polgár estas ja tia persono. Péter Magyar do renkontos ŝin lunde kaj demandos ”ĉu ŝi pretas servi nian landon en nova rolo ĝis la adopto de nova Konstitucio.” Magyar skribas en la mesaĝo, ke ”persone, mi sentus tion granda honoro, se ŝi akceptus la inviton.”

Judit Polgár naskiĝis en esperantista familio en Budapeŝto en 1976. Esperanton parolis kaj la patro László Polgár kaj la patrino Klára Polgár. Almenaŭ infanaĝe Judit Polgár kaj ŝiaj du fratinoj Zsófia Polgár kaj Zsuzsa Polgár bone scipovis la lingvon.

La tri fratinoj estis edukitaj hejme de la patro László Polgár, kiu speciale koncentriĝis pri instruado de ŝakludo. Ĉiuj tri filinoj efektive iĝis tre sukcesaj ŝakludantoj, kaj Judit Polgár estas konsiderata la plej sukcesa virina ŝakisto de ĉiuj epokoj. Ankaŭ Esperanto estis parto de la pedagogia plano.

Judit Polgár estas ano de la nuntempe naŭmembra Honora Patrona Komitato de UEA.

Ĝisdatigo je 17.30 UTC: Lunde vespere laŭ loka horo Judit Polgár dankis pro la propono en Facebook kaj diris ke ŝi opinias ĝin honoro, sed ke ŝi ”ne sentas sin sufiĉe forta por alpreni la historian respondecon unuigi dividitan nacion”.

Ĉefministro Péter Magyar kelkajn minutojn poste reagis al ŝia afiŝo, dankis pro ĉio, kion ŝi faris por Hungario, kaj aldonis: ”Eble mi povas diri nome de multaj milionoj da hungaroj, ke ni daŭre kalkulos je vi, eĉ se alimaniere, en la estonteco!”


de Libera Folio je 2026-07-20 08:06

Tri fratinoj matigis la mondan ŝakistaron

Antaŭ tridek jaroj aperis en la revuo Esperanto intervjuo de László Polgár, la patro de Judit Polgár, kiu eble iĝos la sekva prezidento de Hungario. La intervjuon faris hungarlingve István Ertl la patro surloke en Budapeŝto, ĝin redaktis kaj publikigis la tiama redaktoro de la revuo, István Ertl la filo, en Roterdamo. Ni republikigas la tekston por igi ĝin pli facile alirebla.

La patro kaj la filinoj Polgár en 1989. Judit, Zsuzsa, Zsófia kaj László Polgár. Foto: Tamás Urbán CC BY-SA 3.0

Zsuzsa Polgár fariĝis en februaro virina mondĉampiono pri ŝako, venke defiinte la ĝisnunan ĉampioninon, la ĉinan Xie Jun. La 26-jara Zsuzsa estas la plej aĝa fratino de Zsófia (21) kaj Judit (19) Polgár, ĉiuj tri inter la plej bonaj ŝakistoj de la mondo — kaj Esperanto-parolantoj. Ni intervjuis ilian patron, László Polgár.

Via libro Nevelj zsenit! (”Eduku genion!”, 1989) elvolvas la ideon ke el kiu ajn bebo oni povas eduki, per taŭga metodo, genion, homon kun escepta kapablo, kiun tiu kapablo — jen la ĉefa celo — igas feliĉa. Vi mem, ŝajne, brile sukcesis en tio.

La vojo al feliĉo pleje pasas tra edukiĝo je genio. Sed, evidente, influas aliaj faktoroj, ĉar ne ĉiuj genioj estas feliĉaj. Laŭ mia konvinko kreado estas la plej granda plezuro en onia vivo. Krome, en nia epoko kreemo estas rekompencata ankaŭ finance: neniam tiom da pentristoj vendis siajn bildojn, neniam tiom da sciencistoj povis monigi siajn praktikajn inventojn kiel nuntempe.

Laŭ viaj ideoj startis en 1989 la lernejo Talento en Budaörs, kiu iom famiĝis en Esperantujo. [Vd. apr. ’94, p. 65.] Ĉu ĝi sukcesis realigi vian edukan idealon?

Laŭ mia teorio, edukante infanon oni devas frue specialiĝi pri iu tereno, kiel ŝako, matematiko, muziko, kaj surbaze de tia starto la infano poste fariĝos multflanka homo. Ĉe Talento, kiu iĝis multe pli bona ol averaĝa hungara lernejo, tiu frua specialiĝo tamen ne okazis. Oni ne respektis kelkajn el miaj bazaj principoj: ekz. intensa edukado postulas ankaŭ ke oni ne lasu la infanojn senokupaj de vendreda tagmezo ĝis lunda mateno. Estas vero ke en okjara aĝo la Talento-infanoj parolis Esperanton kaj la francan, gajnis inter-lernejajn konkursojn pri matematiko, kaj havis lertan teatro-trupon. Tamen, ili multe postrestis la nivelon postulatan de mia sistemo: je la aĝo de 10-12, infano devas atingi en sia fako la nivelon de universitata profesoro. Mia filino Jutka [Judit] kiel 12-jara estis jam la unua en la monda rangolisto de plenkreskuloj. Fakte, mi pruntis mian nomon al Talento pro tio ke ĝi startis el la Esperanta movado.

Kiam Esperanto aperis en la vivo de la familio Polgár? Ĉu ĝi ludis ian rolon en via eduk-metodo?

Nia kontakto kun Esperanto komenciĝis fine de la 70-aj jaroj. Tiutempe mi estis instruisto, kaj mi varbis multajn el miaj lernantoj por Esperanto: ĉ. 100-150 el ili ekzameniĝis pri ĝi. En mia libro mi dediĉis apartan ĉapitron al la individuaj kaj sociaj avantaĝoj de Esperanto, ĝia valoro pedagogia, precipe kiel lingvo enkonduka al la lernado de pluaj lingvoj.

La kovrilo de la revuo, en kiu aperis la intervjuo en aprilo 1996.

Ĉiuj miaj filinoj parolas, krom hungare, la anglan, rusan kaj Esperanton. Jutka konas krome la hispanan; Zsofia la germanan kaj hebrean; Zsuzsa la germanan, hispanan, iomete la francan, kaj nun ŝi lernas la hebrean.

Kiam ili estis tute etaj, la Polgár-filinoj ankoraŭ partoprenis esperantistajn ŝak-aranĝojn. Ĉu ne plu?

Ne post la mezo de la 80-aj jaroj. Por diri la veron, ĉi ties nivelo ne plu konvenas por la knabinoj. Nuntempe ili ludas kun esperantistoj nur okaze, kiam tiuj renkontas nin, aŭdinte ke ni estas esperantistoj.

Ĉu ili aŭdas pri tio?

Jes, ĉar kiam nur eblas, mi ĉiam propagandas Esperanton. Inter la hungaraj ŝakistoj cetere troviĝas esperantistoj: grandmajstro László Barczay, majstro Tibor Filep, kaj certe troviĝas multaj simpatiantoj. Se ekzistus bonaj esperantistaj ŝakturniroj, mi imagas ke pli multaj lernus Esperanton.

(Ĉi tiam aperis s-ino Klára Polgár kaj aldonis: Mi havas superagradan instru-rajtigan diplomon pri Esperanto. Mi ofte uzis Esperanton en ĉiuj partoj de la mondo. Niaj plej agrablaj amikaj rilatoj dankeblas al Esperanto.)

Ĉu vi, kiu sukcese plenumas vian vivoplanon, havas ian ”recepton” por la Esperanta movado? Ĉu vi iom sekvas ĝiajn evoluojn?

Certe, de tempo al tempo ni foliumas kelkajn revuojn, kiel la vian. Mi havas la impreson ke multon oni povus fari pli bone. Precipe necesus ligi kontaktojn kun homoj kiuj kompetentas fari decidojn en la intereso de Esperanto. Necesus ankaŭ konvinki milionulojn kaj miliardulojn pretajn subteni noblan aferon.

Ĉu Zsuzsa konsideras la mondĉampionan titolon la pinto de sia kariero?

Fakte ne, ĉar ŝi jam atingis similajn rezultojn: ŝi gajnis en fortaj grandmajstraj konkursoj, atingis duan lokon en la hungara vira ĉampionado; ŝi estis la unua virino ricevinta la viran grandmajstran titolon post plenumo de la koncernaj normoj; do, la mondĉampiona titolo estis unu etapo inter la multaj. Ŝia estonteco dependas ankaŭ de kiam naskiĝos al ŝi infanoj, kiom ili forigos ŝian atenton de ŝako. Mi kredas ke ŝi ne plu progresos en sia ŝak-kariero, se temas pri konkursa ŝako. Eble ŝi progresos en arta ŝako, en komponado de problemoj; ŝi ja verkis jam du librojn kaj multegajn artikolojn.

Fakte, kion pri la privata vivo de la knabinoj?

Zsuzsa edzigis antaŭ jaro kaj duono inĝenieron programistan-matematikistan el Tel-Avivo, kaj ili vivas feliĉe en Novjorko. Li ludas ŝakon je amatora nivelo. Zsófi restadas jam de monatoj en Israelo, ŝi vintrumas en Tel-Avivo. Jutka restas en Hungario, prepariĝas al siaj sekvaj konkursoj.

Ĉu iu el la Polgár-filinoj fariĝos ”vira” mondĉampiono? Ĉu eble aliaj junaj hungaroj havas pli da ŝancoj: Zoltán Almási aŭ Péter Lékó?

Mi kredas ke neniu havas pli da ŝancoj ol Jutka: unue, ŝi estas nun la plej bona hungara ŝakisto, ankaŭ je vira nivelo; ŝi havas 2675 resp. 2695 Elo-poentojn en la du mondaj rangolistoj kaj troviĝas inter la unuaj dek en ambaŭ, dum Almási situas inter la 15-a kaj 20-a, kaj Lékó inter la 30-a kaj 35-a lokoj. Evidente, tiu el ili atingos plej alte kiu laboros plej multe, laŭ la plej bonaj metodoj. Ili ĉiuj estas en tiu aĝo kiam diversaj ĝenaj faktoroj povas interveni, ekde amo ĝis problemoj de sendependiĝo.

Ĉu ne estas kontraŭdiro inter la virina mondĉampiona titolo de Zsuzsa kaj tio ke vi, kiel konate, malaprobas la laŭseksan disigon en konkursa ŝako?

En lasta analizo ne, simple ĉar hodiaŭ ekzistas apartaj formoj organizaj por viroj kaj virinoj; aliflanke, neniu ankoraŭ senkonteste pruvis ke virinoj kapablas atingi same altajn plenumojn en intelektaj terenoj kiel viroj. Ĉi tiu estas unu el la supozoj kiujn mi ŝatus pruvi. Eĉ se mi ne povus ĝin pruvi per plenumo de mia filino, la demando restas malfermita, ĉar filino de iu alia povus ja plenumi ĝin. Kompreneble, nia ĉefa celo estas ke unu el la knabinoj iĝu vira mondĉampiono. Judit sendube havas ŝancon por tio, se ŝi laboros multe kaj bone. Tamen, ni plukis la mondĉampionan titolon, ĉar ni vidis ke, pro diversaj kialoj, la progreso de Zsuzsa interrompiĝis. Fakte, tiu interrompo estis neevitebla, ĉar ŝi estis tiu kiu devis sperti plej multe da konfliktoj antaŭ la politika reĝim-ŝanĝo en Hungario: de ŝi oni retiris la pasporton por kvin jaroj, ŝi estis ĝenata de policanoj, de ŝi FIDE subtrahis 100 poentojn tiel ke ŝi falis de la unua al la dua loko en la rangolisto, por ne paroli pri gazetara kampanjo kontraŭ ŝi en Hungario — pro ĉio ĉi Zsuzsa ne povis atingi la rezulton iam celitan. Aldoniĝas ke Zsuzsa estis nia unua infano: ĉe ŝi ni kolektis tiujn eduk-spertojn kiujn ni poste povis uzi por la kariero de Jutka.

La dek plej bonaj ŝakistoj de la mondo, eble kun la nura escepto de Karpov, estas pli junaj ol 40 jarojn, plejparte eĉ malpli ol 30. Ĉu la altnivela sporto ĉiam pli juniĝos? Ĉu la Polgár-fratinoj estis pioniroj ĉi-terene?

Ĉiuj mondĉampionoj komencis ŝaki je aĝo tiel frua kiel 4 jaroj, ili frue specialiĝis kaj strebis kun plena forto al grandaj plenumoj. Tamen, la ĉiama plijuniĝo estas vera en la senco ke je la sama aĝo nun iuj atingas pli altan nivelon. Ekzemple, la junec-rekordon pri grandmajstriĝo tenis Bobby Fischer, sed Jutka lin superis, kaj ŝian rekordon eksigis Péter Lékó.

Ĉu vi kontentas pri la konkursa kaj poentuma sistemoj de FIDE?

Ne povas ekzisti perfekta poentuma sistemo, sed verŝajne ne eblas pli bona sistemo ol la nuntempa, kiu uzas matematikajn rimedojn por mezuri ŝakplenumojn. Laŭ mi ne necesas ĝin ŝanĝi. La konkursa sistemo de FIDE — interese — ĉiam estas subtenata de la tiutempaj mondĉampionoj, ĉar ili rajtas gardi sian titolon dum 2-3 jaroj, kaj nur poste akcepti defion al para matĉo. Por defendi la titolon, egalstato sufiĉas; la defianto devas venki por forkonkeri la titolon. Ĝuste nun FIDE pripensas ŝanĝi la sistemon en la senco por kiu mi pledas de 20 jaroj. Estas ironio de la sorto ke tio okazas ĝuste nun, kiam mia filino estas la mondĉampiono. Ekde nun mondĉampionado devus okazi ĉiun jaron, kaj ĝi estus amaskonkurso. La mondĉampiono devus gajni la konkurson por gardi sian titolon — kaj, fakte, estas sufiĉe granda ŝanco ke iu alia gajnos el la cento da partoprenantoj, ĉar la faktoro hazardo neniam estas ekskludebla el sporto. Laŭ mi, ĉiujara mondĉampionado utilus, ĉar la pli ofta eblo mond-ĉampioniĝi malfermus perspektivon al junaj ludantoj. Finfine, ne estas normale ke en sporto tiel praa kiel ŝako, Zsuzsa estas nur la oka mondĉampiono! Dum, ekzemple, en naĝado oni jam medalis eble mil mondĉampionojn.

Ekde la lasta fojo en Linares (1994) ne okazis konkurso en kiu la vira mondĉampiono Kasparov kaj Judit Polgár ambaŭ aperus. Oni klaĉas pri bojkoto de Kasparov al Judit.

Ne estas klaĉo, sed fakto ke Kasparov ne akceptas partopreni tie kie Judit ludas. Laŭ klaĉoj, li plurfoje diris publike ke, dum li estos mondĉampiono, li ne ludos samturnire aŭ en matĉo kun Judit. Iuj manaĝeroj tamen klopodas organizi la ”matĉon de la jarcento”, inter la plej bonaj vira kaj virina ludantoj, do, inter Jutka kaj Kasparov aŭ Karpov. Oni planas premian fonduson de kvin milionoj da dolaroj, eventuale eĉ ties duoblon. Ni vidos ĉu tio tuŝos Kasparovon. Li vivas ne nur per ŝako, li estas ankaŭ tre sukcesa negocisto, do, povus okazi ke eĉ por tiu sumo li ne volus riski malvenkon kontraŭ Jutka. Kasparov estas tre forta ludanto, sed ankaŭ Jutka — kaj ŝi ankoraŭ evoluas, ŝia ludoforto povas plu kreski.


La Polgár-rekordoj

Zsuzsa Polgár

  • La unua virino en la mondo kiu iĝis vira grandmajstro plenuminte la koncernajn normojn. La unua ŝakisto kiu samtempe mondĉampionas pri la 5-minutaj fulmpartioj, 30-minutaj rapidpartioj kaj pri la normaldaŭra ludo.

Zsófia Polgár

  • Atingis 8,5 poentojn el la eblaj 9 en publika ambaŭseksa konkurso (Romo, 1989).

Judit Polgár

  • La unua knabino gajninta knabajn mondĉampionadojn.
  • 11- jara: virina internacia grandmajstro.
  • 12- jara: unua sur la monda rangolisto; olimpika ĉampiono; Oscar-premiito.
  • 12/13-jara: plenumis la normon de vira grand-majstro (por la titolo mem necesas 2-3-foja plenumo de la normoj).
  • La unua virino gajninta virajn super-turnirojn.
  • La unua virino gajninta partiojn kontraŭ mondĉampiono (ekz. Karpov, Montekarlo).
  • Gajnis matĉon kontraŭ estinta mondĉampiono (Spasskij).
  • La virino kun plej granda nombro de poentoj (2675 kaj 2694 sur la listoj de FIDE resp. PCA).
  • La plej ofta okupinto de la unua loko de la virina monda ranglisto (ankaŭ nun tie), kun rekorda diferenco (125 poentoj) antaŭ la dua (nun fratino Zsuzsa).
  • Se oni kalkulus la aĝon je kiu ŝi atingis diversajn titolojn, ŝi havus entute pli ol 50 rekordojn.

Revuo Esperanto, aprilo 1996

Legu pli:

de Libera Folio je 2026-07-20 07:08

Esperanta Retradio

Aŭskultu kaj ripetu - porcio 113

Antaŭ cent-dek-du semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dek-tria porcio. Ĝuu ĝin!
---
Ni estas bonŝancaj veturi per trajno
al libertempado ĉe lago proksima.
Ni tiel evitas la streson en aŭto.
Ni povas eĉ ĝui la trajnveturadon.

Ni povas profiti de ĉiu vojaĝo,
ĉar estas agrable veturi per trajno.
Tutjara bileto por tuta Aŭstrio
ebligas senstreĉajn laŭvolajn vojaĝojn.

Kelkfoje okazas ke vento malvarma
dum suna vetero malhelpas banadon.
La homoj pro tio ne iras en akvon,
sed kuŝas vestitaj aŭ simple promenas.

La sunombrelego protektas la homojn.
La temperaturo sub ĝi tre konvenas.
Danĝeraj radioj ne trafas la haŭton.
Ni povas agrable pasigi la tempon.

Mi vidis mezaĝajn virinojn en trajno:
Kvar gajaj virinoj babilis apude.
Sur tablo videblis diversaj trinkaĵoj.
Kaj ili manĝetis terpomajn pecetojn.

Komuna ekskurso ĉe bela vetero
ja estas plezuro, eĉ jam en la trajno.
La tempo forflugas en gaja etoso.
Vojaĝo do estas agrabla afero.

La bona humoro de tiuj virinoj
ja ankaŭ por mi estis granda plezuro.
Mi sentis stimulon por verki versaĵon.
Facile mi skribis ĉi tiujn liniojn.

Kaj unu el ili komencis eĉ jodli.
Ja estis ekskurso al alpa montaro.
Jes, tio konvenas en verda Stirio
dum mia vojaĝo direkte al Graco.

La argumentado ne estas kredinda.
La tuta projekto pro tio fiaskis.
Sed ili investis tre grandan monsumon
por fine konstati ke ili eraris.

Li povas nur teoriumi pri tio,
sed sperton praktikan li tute ne havas.
Li sidas kutime en ŝtatoficejo
kaj studas raportojn de kunlaborantoj.

Sed nun li decidis labori ekstere.
Li volas viziti esplorinstituton 
por tie ekkoni per propraj okuloj
ĉu li jam sufiĉe komprenas pri tio.

Ŝi estis kontenta ke ĉio ordiĝis.
Ŝi estis malcerta ĉu ĉio funkcios.
Sed tute subite ŝi havis ideon
kaj trovis la solvon por sia problemo.

Ŝi plene konscias ke estis eraro
rakonti detalojn al nekonatulo,
ĉar li nun misuzas ĉi tiun informon
por tiri personan profiton el tio.

Li tute neglektis la patran admonon
kaj simple daŭrigis la fian agadon.
Li trompis virinojn kaj ŝtelis juvelojn.
Li estis kaptita kaj tuj arestita.

Ĉi tiu rakonto ne estas ĝojiga.
Mi certe preferus pli bonajn novaĵojn.
Malgaja mi tamen ne estas pro tio.
Kun bona humoro ni vivas pli bone.

Mi vidis knabeton sidanta sur dorso
de sia patrino. Li estis tre gaja.
Infanoj bezonas nun dum la ferioj
eblecojn por bone pasigi la tempon.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de


Jen ĉi-sube la ligiloj al la ĝis nun aperintaj porcioj de la ekzercaro:

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-20 06:00

Heroldo Komunikas

La kataluna IJK riskas fortan deficiton

Se ne estos almenaŭ tricent aliĝoj al la Internacia Junulara Kongreso apud Barcelono en aŭgusto 2026, Kataluna Esperanto-Junularo riskos fortan deficiton: ĝis nun aliĝis ĉirkaŭ ducent sepdek, sed trideko el Afriko (malprobable vizota kaj vidota); kaj la partopreno el Iberio mem ne ŝajnas proporcie tiel granda kiel okaze de SAT-kongreso en 2019 (eĉ dum la pandemio).

KEJ supertaksis la aliĝemon al IJK kun pli altaj tarifoj ol kutime (kaj kiu pagos la restadon de burundianoj, kongolandanoj kaj tanzanianoj?). La TEJO-regularo, kiun la prezidantino volas modifigi fare de la Komitato je la dudektria horo, devigas al licencpago, sendepende de la financa rezulto. Ĉar TEJO ne navigas en trankvilaj akvoj, nur Kataluna Esperanto-Asocio povus/devus helpi sian junularon, por ne bankrotigi ĝin.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”

de "HeKo 915 3-B, 19 jul 26" je 2026-07-20 04:12

2026-07-19

La Balta Ondo

Raporto de ILEI

ileiEn la retejo de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) aperis kvarpaĝa raporto de la prezidanto kaj estraro de ILEI pri trimonata agado, de la 15a de aprilo 2026 ĝis la 15a de julio 2026.

Ŝlosilpunktoj: forpaso de Probal Dasgupta; novaj ebloj per propra Zoom-konto; Komitat-kunsido 2026.07.04; aprobo de la Elekta komisiono por la nova periodo; sekciaj novaĵoj el Ĉeĥio kaj Benino; ILEI-Kongreso 2026 kaj 2027; Kunpens(ig)adoj pri Esperanto en universitatoj; kunlaboro kun UEA, IKEF, FIPLV, Radio Habana Cuba, irana ĵurnalo “Ŝarg”.

Legu la tutan raporton ĉe https://www.ilei.info/agado/2026-07-15

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post Raporto de ILEI appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-19 21:56

Esperanta Retradio

Kazo de Selvin

Tiun ĉi rakonton de Karel Ĉapek produktis Vladimír Türk el Ĉeĥio
"Hm, mia plej granda sukceso, nome sukceso, kiu kaŭzis al mi plej grandan ĝojon,­" rememoris maljuna majstro Leonardo Unden, granda poeto, laŭreato de Nobel-premio kaj tiel plu. "Junaj amikoj, en mia aĝo onin jam ne impresas la laŭroj, ovacioj, amatinoj kaj aliaj tiaj sensencaĵoj, nome kiam ili estas jam delonge for. Dum oni estas juna, oni ĝojas pro ĉio, kaj oni estus azeno, se oni tion ne farus; sed dum oni estas juna, oni ne havas rimedojn, por ĝoji pro io. La vivo prefere devus pasi inverse; unue oni devus esti maljuna kaj fari valoran kaj meritindan laboron, ĉar por io alia oni ne taŭgas; nur je la fino oni devus atingi la junecon por uzadi la fruktojn de sia longa vivo. Vidu do oldulon, jam li ekbabilis. Pri kio mi volis paroli? Aha, kio estis mia plej granda sukceso. Aŭs­kultu, ĝi estis neniu el miaj dramoj kaj neniu el miaj lib­roj - kvankam estis tempo, kiam miaj libroj estis efektive legataj; mia plej granda sukceso estis kazo de Selvin.

Nu memkomprene, jam eĉ vi ne scias bone, pri kio te­mis; nun jam pasis de tiam dudek ses, aŭ ne, dudek naŭ ja­roj. Jam estas do dudek naŭ jaroj, kiam iun dian tagon venis al mi ia blankhara, eta sinjorino en nigra vesto; kaj antaŭ ol mi povis demandi ŝin per mia tiam tre aprezata afableco, kion ŝi verdire volas, bum, ŝi genuis antaŭ mi sur la tero kaj ekploris; mi ne scias, mi ne povas vidi plorantan vi­rinon.

"Sinjoro," diris tiu panjo, kiam mi trankviligis ŝin iom, "vi estas poeto; pro via amo al homo mi perĵuras vin, savu mian filon! Certe vi legis en ĵurnalo pri kazo de Frank Selvin -" 

Mi opinias, ke tiam mi aspektis kiel barba suĉinfano; mi legis tamen ĵurnalojn, sed mi rimarkis neniun kazon de Frank Selvin. Do laŭ kiom mi komprenis ŝin dum la plorego kaj ĝemado, la afero estis jena: ŝia solfilo, dudekdujara Frank Selvin, ĵus estis kondamnita al dumviva peza karce­ro, ĉar laŭdire en rabintenco li murdis sian onklinon Sofia; antaŭ okuloj de la asiza tribunalo estis plipeziganta cirkon­stanco, ke li ne konfesis sian agon.

"Ja li estas senkulpa, sinjoro," lamentis sinjorino Selvin, "mi ĵuras al vi, ke li estas senkulpa! Tiun malfeliĉan vesperon li diris al mi: 'Panjo, mi havas kapdoloron, mi iros promeni ekster la urbo.' Sinjoro, tial li ne povas pruvi sian alibion! Kiu rimarkas nokte junan knabon, eĉ se oni lin hazarde renkontus? Mia Franĉjo estis iom facilanima knabo; sed ankaŭ vi estis juna; konsideru, sinjoro, ke li havas nur dudek du jarojn! Ĉu estas eble tiel ruinigi vivon de la juna homo?" Kaj tiel plu. Aŭskultu, se vi vidus tiun deprimitan blankharan panjon, vi ekkonus, kion tiam mi ekkonis: ke unu el la plej teruraj suferoj estas la senpova kompato. 

Nu, kion mi rakontu al vi: fine mi ĵuris al ŝi, ke mi disponigos ĉion, kaj ne ĉesos, ĝis mi faros la aferon klara; kaj ke mi kredas je la senkulpeco de ŝia filo. Por tiu vorto ŝi volis kisi miajn manojn. Kiam la olda povrulino min benis, pres­kaŭ mi mem genuus antaŭ ŝin. Vi scias, kian stultan vizaĝon faras homo, kiam iu tiel dankas al li kiel al Disinjoro.

Bone, do ekde tiu tempo mi konsideris kazon de Frank Selvin mia afero. Unue memkomprene mi trastudis aktojn de la proceso. Aŭdu, tiom fuŝfaritan proceson dum mia vivo mi ne vidis; tio estis simple justica skandalo. La kazo estis fakte tute simpla: Iun nokton aŭdis servistino de la kon­cerna onklino Sofia, iu Anna Solarová, spirite minuseca, kvindekjara, ke iu promenas ĉe la fraŭlineto, nome ĉe onk­lino Sofia, tra la ĉambro. Ŝi iris do rigardi, kial la fraŭli­neto ne dormas, kaj veninte en la dormoĉambron, ŝi vidis dismalfermitan fenestron kaj kiel iu vira staturo saltas de sur la fenestro en ĝardenon. Tiam tiu ino faris teruran krion; kaj kiam venis najbaroj kun lumo, ili trovis sur la tero fraŭlinon Sofia strangolitan per ŝia propra mantuko; komodo, kie ŝi kaŝadis sian monon, estis malfermita kaj tolaĵo parte elĵetita; la mono tie restis - versimile tiumomente la servistino la murdinton surprizis. Do tio estis la materialo de faktoj. 

La sekvintan tagon oni arestis Frankon Selvin. La servistino nome depoziciis, ke ŝi ekkonis la junan sinjoron saltanta el la fenestro. Estis konstatite, ke tiuhore li ne estis hejme: li revenis hejmen proksimume duonhoron poste kaj tuj enlitiĝis. Plue montriĝis, ke tiu stulta bubo havis iajn ŝuldojn. Plue troviĝis klaĉulino grave depoziciinta, ke kelkajn tagojn antaŭ la murdo onklino Sofia ion konfidis al ŝi: laŭdire estis ĉe ŝi nevo Frank kun peto pri pruntedono de kelkaj centoj; kiam ŝi rifuzis - ŝi estis nome terure avara - Frank onidire deklaris: Onklino, atendu, io okazos, la mondo gapos. - Do jen ĉio, kio koncernis Frankon.

Kaj nun konsideru la proceson: ĝi daŭris entute duon­tagon. Frank Selvin simple asertis, ke li estas senkulpa, ke li promenis, poste iris rekte hejmen kaj dormis. Neniu el la atestantoj estis submetita al kruca enketado. Advokato de Frank - memkompreneble ofice disponigita, ĉar sin­jorino Selvinova ne havis monon por pli bona advokato - estis tia maljuna bonulo kaj idioto, kiu limiĝis je tio, ke li atentigadis pri la juneco de sia senpripensa kliento kaj okullarme petis la grandanimajn asizanojn pri indulgo. An­kaŭ la prokuroro nemulte klopodis; li tondris je la asizanoj, ke ĵus antaŭ la proceso de Frank Selvin ili eldiris du liberi­gajn verdiktojn; kien falegus la homa socio, se ĉiu krimo trovus protekton en libermora bonvolo kaj modereco de popolaj juĝantoj? - Ŝajnas do, ke la asizanoj ĉi tiun argu­menton agnoskis kaj volis montri, ke oni ne darfas peki kontraŭ ilia bonvolo kaj modereco; simple ili decidis per dek unu voĉoj, ke Frank Selvin estas kulpa pri krimo de murdo. Jen, tio estas la tuta kazo.

Aŭskultu, kiam mi estis konstatanta ĉi aferojn, mi estis sincere malfeliĉa; en mi ĉio bolis, kvankam mi ne estas juristo aŭ eble ĝuste tial, ĉar mi ne estas juristo. Nur imagu: la ĉefatestantino estas spirite malplivalora; krome ŝi estas preskaŭ kvindekjara, do versimile en klimaktero, kio memkomprene eventuale malaltigas ŝian kredindecon. Tiun staturon en la fenestro ŝi vidis nokte; kiel pli poste mi konstatis, estis varma, sed tre malluma nokto; tiu ino eĉ ne kun proksimuma certeco povis ekkoni tiun homon. En mallumo vi distingos precize eĉ ne grandecon de homo; ĉi tion mi mem je mi funde reprovis. Kaj krome tiu ino la junan sinjoron, nome Frankon Selvin, rekte histerie ma­lamis, ĉar laŭdire li mokis ŝin; li diradis al ŝi blankkubuta Heba, kion la koncerna Anna Solarová iakaŭze opiniis mortofendo.

La dua afero: Onklino Sofia malamis sian fratinon, sinjorinon Selvinová, kaj fakte unu ne parolis kun la alia; tiu maljuna virgulino povis eĉ ne trovi nomon por la panjo de Frank. Se onklino Sofia diris, ke Frank ŝin iel minacis, tio povis tute bone aparteni inter la oldvirgulinajn venena­ĵojn, kiujn ŝi elpensadis por humiligi sian fratinon. Kio koncernas Frankon, li estis meztalenta knabo; li estis skribisto en iu oficejo, havis knabinon, al kiu li skribadis sen­timentalajn leterojn kaj misajn versojn, kaj enŝuldiĝis, kiel oni diras, sen propra kulpo; nome pro sentimentaleco li drinkadis. Lia panjo estis perfekta kaj povra persono, for­ronĝata de kancero, malriĉo kaj bedaŭro. Tiel do aspektis la aferoj de pli proksima vido.

Pa, vi ne konas tiamajn miajn junulajn jarojn; en verv­impeto mi ne sciis limojn. Tiam mi verkis por ĵurnaloj se­rion da artikoloj sub titolo Kazo de Frank Selvin; punkton post punkto mi montradis malfidindecon de la atestantoj, ĉefe de la ĉefatestantino; mi analizis koliziojn en la atesta­ĵoj kaj antaŭjuĝemon de kelkaj depozicioj; mi pruvis ab­surdon de tio, ke la ĉefatestantino povus ekkoni la kriminton; mi demonstris absolutan malkapablon de la juĝejestro kaj krudan demagogion en pledo de la prokuroro. Sed tio ne sufiĉis al mi; okupiĝante jam pri tio, mi komencis ataki la tutan justicon, la kriminalan kodon, asizan institucion, la tutan indiferentan kaj egoisman socian ordon. Ne de­mandu, kian tumulton ĝi kaŭzis; tiam mi havis ian reno­mon, la juna mondo estis kun mi; foje vespere okazis eĉ demonstracioj antaŭ la konstruaĵo de la tribunalo. Tiam alkuris al mi la advokato de juna Selvin manplektante, kion mi faris; ke li ja prezentis kasacian plendon kaj apelacion, ke puno de Selvin certe estus moderigita je nuraj kelkaj jaroj en karcero; sed nun, ke la supera instanco ne povas cedi antaŭ teroro de strato kaj tial rifuzos ĉiujn liajn ape­laciojn. Mi diris al honorinda juristo, ke ne temas ĉe mi nur pri kazo de Selvin; ke gravas por mi la vero kaj justeco.

Tiu advokato pravis; la apelacioj estis rifuzitaj, sed la prezidanto de la tribunalo estis pensiigita. Oraj homoj, nur tiam mi enmordiĝis en la aferon; vidu, ankaŭ nun mi dirus, ke ĝi estis sankta batalo por la justeco. Sciu, multaj aferoj de tiu tempo pliboniĝis; imputu al mi, maljunulo, ke en tio mi havas iom da merito. Kazo de Selvin transiris en la mondpreson; mi oratoris al laboristoj en gastejoj kaj al delegitoj de la tuta mondo en internaciaj kongresoj. 'Re­ĝustigu kazon de Selvin,' estis siatempe same internacia slogano kiel ekzemple 'Senarmigu' aŭ 'Votes for Women'. Kio koncernis min, ĝi estis batalo de unuopulo kontraŭ ŝtato; sed kun mi estis la juneco. Kiam mortis panjo de Selvin, dek sep mil homoj iris post la ĉerko de tiu sekiĝin­ta kaj eta sinjorino kaj mi parolis super la malfermita tombo, kiel neniam mi parolis en mia vivo; dioscias, amikoj, terura kaj stranga afero estas la inspiro.

Sep jarojn mi gvidis la batalon; kaj tiu batalo renomi­gis min. Tio ne estis miaj libroj, sed kazo de Selvin, kiu akiris al mi la mondreputacion. - Mi scias, oni nomas min Voĉo de l'Konscienco, Kavaliro de l'Vero aŭ ankoraŭ iel; io el tio estos sur mia tomboŝtono. Certe proksimume dek kvar jarojn post mia morto oni skribos en lernejaj lego­libroj, kiel poeto Leonardo Unden batalis por la vero, poste ankaŭ tion forgesos.

En la sepa jaro mortis la ĉefatestantino Anna Solaro­vá; antaŭ la morto ŝi pentis kaj plore konfesis, ke ŝarĝas ŝin la konscienco; ke tiam ĉe la tribunalo ŝi falsĵuris; ke ŝi ne povas laŭvere diri, ke murdinto en la fenestro estis Frank Selvin. La bona pastro venis kun tio al mi; tiam mi havis pli bonan prudenton kiel iras la aferoj en la mondo kaj tial mi ne iris kun la afero al ĵurnaloj, sed sendis la karan paroĥestron al la tribunalo. En unu semajno estis ordonita restituo de la proceso de Frank Selvin. Antaŭ fino de la monato staris Frank Selvin denove antaŭ la asiza tribunalo; la plej bona advokato senpage frakase neniigis la akuzon; post tio leviĝis prokuroro kaj rekomendis al la asizanoj liberigi Frankon Selvin. Kaj la asizanoj decidis per dek du voĉoj, ke Frank Selvin estas senkulpa.

Jes, do tio estis la plej granda triumfo de mia vivo. Neniu sukceso donis al mi tiom absolutan kontentigon -- ­kaj samtempe ian senton de malpleneco; verdire, la kazo de Selvin komencis iom manki al mi - restis post ĝi ia vakuo. Tio estis tagon post la proceso. Subite venas kna­bino kaj diras, ke iu homo volas paroli kun mi.

"Mi estas Frank Selvin," diris tiu homo kaj restis sta­ranta en pordo; kaj al mi estis - mi ne scias, kiel diri tion al vi; mi eksentis ian senreviĝon, ke tiu mia Selvin aspektas kiel ... ni diru lotagento: iom korpulenta kaj pala, kalviĝanta, ete ŝvitanta kaj ege ordinara; krome li odoris de biero.

"Via majstra moŝto," balbutis Frank Selvin (imagu, li diris al mi "via majstra moŝto!" mi estus lin piedfrapin­ta!) "mi venas danki al vi ... kiel al mia plej granda bonfaranto." Ŝajnis, ke tion li ellernis parkere. "Al vi mi dan­kas por mia tuta vivo. Ĉiuj dankesprimoj estas malfortaj -"
"Mi petas vin," mi rapidis diri al li, "tio estis mia devo, estinte foje certa, ke oni kondamnis vin senkulpe." Frank Selvin kapskuis. "Majstro," li diris funebre, "al mia bonfaranto mi ne volus mensogi; la oldulinaĉon tamen mi mortigis."
"Do ĉe la diabloj," mi eksplodis, "kial vi ne diris tion antaŭ la tribunalo?"
Frank Selvin ekrigardis riproĉe en miajn okulojn. "Maj­stro," li diris, "tion mi ja rajtas; akuzito rajtas malkonfesi, ĉu?"
Mi konfesas, ke mi estis konsternita. "Kion do vi volas de mi?" mi abruptis lin.
"Mi venas al vi, majstro, danki pro via nobleco," parolis sinjoro Selvin tristvoĉe, kion li opiniis evidente kortuŝa. "Ankaŭ mian panjon vi protektis. Dio benu vin, nobla bardo!"
"Iru," mi ekkriegis furioze; la ulo kuregis de sur la ŝtuparo kvazaŭ pafito. Post tri semanoj li haltigis min sur­strate; li estis iom ebria. Mi ne povis seniĝi de li; longe mi ne komprenis, kion li volas, ĝis li eksplikis tion al mi, te­nante min je butono. Ĉion mi laŭdire vanigis al li; se mi ne estus tiom skribinta pri lia kazo, la kasacia tribunalo ne preterus la kasacian plendon de lia advokato, kaj li, sinjoro Selvin, ne estus sidinta sep jarojn senkulpe; do nun mi kon­sideru lian ĝenan situacion, kiun mi kaŭzis per tio, ke mi intervenis en lia proceso - Mallonge, mi devis enmanigi al li kelkajn centojn. "Dio benu vin, bonfaranto," diris fine sinjoro Selvin kun rosplenaj okuloj.

La alian fojon li venis pli minace. Laŭdire mi helpis al mi mem per lia kazo; laŭdire mi akiris gloron nur tiel, ke mi lin defendis, kaj kiel li venas al tio, havi el tio nenian profiton? Neniel mi povis konvinki lin, ke mi ne ŝuldas al li ion kiel kurtaĝon; simple mi pagis denove.

De tiu tempo li aperadis ĉe mi plivere en nelongaj intervaloj; li sidiĝis sur sofo kaj ĝemis, ke li suferas pro rimorsoj, ĉar tiun ĉi oldulinaĉon li senvivigis. "Mi iras min denunci, majstro," li diradis morne, "sed por vi ĝi estos  tutmonda skandalo. Mi ne scias, kiel atingi trankvilon" - Aŭdu, la rimorsoj devas esti terura afero, juĝante laŭ tio, kiom mi devis pagi al tiu ulo, por ke li povu ilin plu elteni. Fine mi aĉetis al li bileton al Ameriko; ĉu tie li atingis trankvilon, tion mi ne scias.

Tio do estis la plej granda sukceso de mia vivo; junaj amikoj, kiam vi verkos nekrologon pri Leonardo Unden, skribu, ke per kazo de Selvin li engravuriĝis per oraj literoj kaj tiel plu; li havu eternan dankon."


de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-19 06:00

UEA facila

2026-07-18

La Balta Ondo

La Ondo de … Esperantologio

ondoAntaŭ dek tagoj aperis la somera (laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de la ĉiusezona bitgazeto “La Ondo de Esperanto”, 2026, №2 (328). Duafoje en la historio de “La Ondo” (unuafoje en marto 2019) ĝi estas dediĉita al interlingvistiko kaj esperantologio. En ĉi tiu eldono, nomebla “La Ondo de Esperantologio”, krom la Akademia decido «Pri la esprimo “tiel nomata”» estas publikigitaj sep fakaj studoj, inkluzive de la plej lasta verko de Probal Dasgupta, kiun li sendis al nia redakcio la 30an de majo, malpli ol 40 horojn antaŭ sia subita morto.
La aliajn studojn en la 70-paĝa sekcio “Lingvo” verkis Sabine Fiedler, Chistopher Gledhill, Ilona Koutny, Marc van Oostendorp, Ryszard Rokicki kaj Klaus Schubert. Enestas ankaŭ du bibliografioj kaj kelkaj artikoletoj rilataj al esperantologio.

Pro la ampleksa ĉeftema tekstaro en ĉi tiu eldono mankas la sekcio “Tribuno”, kaj la ceteraj sekcioj estas malpli grandaj ol kutime.

En la primovada sekcio “Eventoj” estas pli ol dudek artikol(et)oj pri esperantista aktivado dum la dua kvarono de la 2026a jaro, interalie, pri la kongreso de esperantistoj-fervojistoj en Serbio, landaj kongresoj en Brazilo, Britio, Kroatio kaj dulanda Ĉeĥia-Germania kongreso; ankaŭ pri aliaj agadoj esperantistaj en pluraj landoj.
Bedaŭrinde, preskaŭ neniam en “La Ondo” mankas nekrologoj. Ĉi-foje ni funebras okaze de la forpasoj de Valentin Melnikov, Probal Dasgupta, Chang Choong-sik, Ivo Osibov kaj Przemysław Wierzbowski.

En la sekcio “Arkivo” estas publikigita la kutima monata listo de Esperantaj jubileoj kaj memordatoj, kiun dum pluraj jaroj ĉiumonate kompilas Aleksander Korĵenkov.

Dum pluraj jaroj la plej ampleksa Onda sekcio estis “Kulturo”, sed ĉi-foje ĝi estas nur 22-paĝa; ja se ĝi denove estus 40-60-paĝa ĉi tiu “Ondo” superus 150 paĝojn. En ĝi estas legeblaj originalaj noveloj de Paulo Sérgio Viana kaj Debra Hamel, kaj kelkaj recenzoj, inkluzive de la kvarpaĝa recenzo de Toño del Barrio pri la romano “Kien ci iras?” de Henryk Sienkiewicz, kies tradukon fare de Lidja Zamenhof prilaboris Sergio Pokrovskij. La prilaborinto mem respondas la demandojn sur sep paĝoj. En la kultursekcio enestas ankaŭ artikol(et)oj pri aliaj Esperantaj kulturnovaĵoj muzikaj, literaturaj, gazetaj…

Al la sekcio “Mozaiko” kontribuis Stanislav Belov per paĝo da ŝercoj pri la somera varmego kaj István Ertl per “Spritaj splitoj kaj preskeraroj”.

La tria “Ondo” por la 2026a jaro (№329) aperos fine de septembro aŭ komence de oktobro. En ĝi vi trovos plurajn artikolojn pri la Kongresa Sezono en Esperantujo, kiuj jam komenciĝis.

La abonkampanjo daŭras. La baza abontarifo ne ŝanĝiĝas dum pluraj jaroj.
Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

“La Ondo de Esperanto” estas abonebla ĉe niaj landaj perantoj, ĉe nia UEA-konto kaj per la internacia pagosistemo PayPal. Pri la pagmanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Dum la abonjaro 2025 danke al la Amikaj donacoj 23 personoj ricevis senpagajn abonojn. La nomoj de ĉiuj amikoj kaj patronoj aperas en la rubriko “Donacoj” de nia novaĵretejo. Pagante vian kotizon por 2026, pensu pri tiuj, kiuj mem ne povas pagi, kaj donacu Amikan aŭ Patronan kotizon.

Enhavtabelo de la junia “Ondo” (2026, №328)

1 Kovropaĝa bildo: “Post la pluvo” (1935) de Aleksandr Gerasimov
2 Bazaj informoj pri “La Ondo de Esperanto
3 En ĉi tiu numero

5 Intervjuo
6 Paweł Fischer-Kotowski. Mi vivas momente ekster la Esperanta tumulto: Intervjuo kun Ionel Oneţ

9 Lingvo
10 Pri la esprimo “tiel nomata”
17 Probal Dasgupta. “Mi akuzativas…!” diris Émile Zola
27 Sabine Fiedler. Novaj esploroj pri konstruitaj lingvoj
33 Chistopher Gledhill. Hazardaj kaj intencaj paronimoj: la rolo de paronimio en Esperanta vortfarado kaj terminologio
44 “Esperantologio / Esperanto Studies”
45 Ilona Koutny. Loko kaj enhavo de esperantologio fone de interlingvistiko
54 Marc van Oostendorp. Eviti rimon en Esperanta prozo
58 Aleksander Korĵenkov. La Ondo de … Esperantologio
59 Ryszard Rokicki. Rimarkoj pri interpretoj de la Fundamento
66 Klaus Schubert. Hugo Schuchardt, frua interlingvisto
73 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Interlingvistiko kaj esperantologio en “La Ondo de Esperanto”
77 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Interlingvistiko kaj esperantologio en “Ruslanda Esperantisto”
78 UK-111: La 48a Esperantologia Konferenco

79 Eventoj
80 Tim Owen. Jubilea Brita Kongreso: 50 jaroj de EAB
83 Iraneide Morais. Brazila Kongreso: “Esperanto kaj indiĝenaj lingvoj”
84 Paulo S. Viana. La 36a Esperanto-renkontiĝo de la ŝtato Rio-de-Ĵanejro
85 Andreas Diemel. Dulanda kongreso en Olomouc
86 Ladislav Kovář. Fervojistoj kongresis en Serbio
87 Filip Ivančić. La 14a Kongreso de kroataj esperantistoj
88 Torine Raharisoa. Malagasa Seminario – ponto inter la koroj
90 Alessio Giordano, Giulia Costanzi. Kio okazis dum IJF 2026? Jen eta resumo
91 Ulrich Matthias. Esperantaj Tagoj en du Mondaj Kulturaj Heredaĵoj
93 Snaiguolė Malych. Litovio: Somera kunflugo kun eminentaj gastoj
95 Andreo Grossmann. Jam la 91a staĝo de Espéranto France-Est
95 Michel Basso. “Esperante Ludu” ĉe la Strata Festivalo
96 Irina Gonĉarova. APERo-19, eĉ pli sukcesa ol la antaŭaj
97 Parker Adey. MeKaRo 2026
98 Takemori Hirotoshi. La 74a Kongreso de Esperantistoj en Kansajo
98 Lu Wunsch-Rolshoven. PRINTEMPE en Wiesbaden
99 Aŭstrio agnoskis Esperanton
100 Aleksander Korĵenkov. Graco: Pli ol mil kongresanoj 100
100 Aleksander Korĵenkov. Raportoj pri ĉiuj Universalaj Kongresoj ekde 1991
101 La Kongresa Libro aperis
101 La 113a UK okazos en Kaŭno
103 Koncize (9 informoj)
104 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Ni funebras kaj kondolencas

106 Arkivo
107 Aleksander Korĵenkov. Jubileoj kaj memordatoj en julio 2026

111 Kulturo
112 Paulo S. Viana. Turka marŝo
114 Debra Hamel. Promenado en la parko
116 Nikolao Gudskov. Etenditaj sentencoj kaj paraboloj (Recenzo: Julian Modest. “La vendisto de feliĉo”)
117 Toño del Barrio. “Kien ci iras?” Ĉu Nova versio aŭ nova traduko? (Recenzo: Henryk Sienkiewicz. “Kien ci iras? Romano pri la tempo Nerona”)
121 La respondo de Sergio Pokrovskij
128 Paŭlo Moĵajevo. La albumo, aŭskultinda je ĉioma ajn horo! (Recenzo: Kaj Tiel Plu. “Je la kvara”)
129 Flo Martorell. La Roko: Nova albumeto de Martin & la Talpoj
130 Humphrey Tonkin. Ili ĉiuj iris en la regnon de lumo…
131 Biblioteka Apogo Bachrich: alvoko 2026
132 Literatura Foiro, 2026, №341
132 Retbutiko lanĉita, gajnintoj de INK-5 premiotaj

133 Mozaiko
134 Stanislav Belov. Estas tiel varmege ĉi tie, ke eblas rosti blankan urson!
135 István Ertl. Spritaj splitoj kaj preskeraroj
136 Perantoj de “La Ondo de Esperanto”
137 Reklamo

(R)Estu kun la “Ondo” ankaŭ en la 2026a jaro! (Re)Abonu mem kaj/aŭ abonigu viajn amikojn!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/ondo-162/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post La Ondo de … Esperantologio appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-18 16:09

UEA facila

Kongreso por virinoj

Miora Raveloharison el Madagaskaro estas estraranino de Universala Esperanto Asocio (UEA) kun respondeco pri Virina Agado. Ŝi estas ankaŭ la ĉefa organizanto de la Unua Kongreso de Virinoj, kiu okazos en Graz, Aŭstrujo en julio 2026, tuj antaŭ la Universala Kongreso. La estraro de UEA starigis la Komisionon por Virina Agado de UEA en 2024. La komisiono konsistas el kvin virinoj, el Ĉinujo, Italujo, Kubo, Pollando kaj Madagaskaro. Ili kunlaboras kun kvar konsilantinoj el Britujo, Israelo, DR Kongo kaj Svislando. En intervjuo Miora klarigis, ke tiu grupo kune aranĝas ĉiujn agadojn, kvankam ĉiuj estraraninoj okupiĝas pri aparta kampo. Laŭ Miora, el tiu diverseco venas forto. Jen la ĉefaj celoj de la Virina Komisiono: 1) grupigi kaj kunlaborigi virinojn; 2) kolekti kaj diskonigi informojn pri virinaj vivkondiĉoj; 3) kapabligi virinojn en diversaj kampoj; 4) kreskigi respekton al knabinoj kaj virinoj; 5) serĉi kontaktojn kun naciaj virinaj asocioj. La komisiono decidis okazigi kvar konferencojn jare. En la 8-a de marto oni rete festas la Internacian Tagon de Virinoj. En la 25-a de majo oni festas la fondiĝon de la komisiono en tiu dato. Dum la Universala Kongreso de UEA la virinoj renkontiĝas ĉeeste, kaj dum la Virtuala Kongreso de UEA ili renkontiĝas rete. Krome, la membroj aktivas ankaŭ en aliaj naciaj kaj internaciaj Esperanto-kongresoj, kiel tiuj de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI) kaj, ĉi-jare, de Itala Esperanto-Federacio. Ĉiuj interesataj virinoj povas libere partopreni en la agado de la Virina Komisiono. Sufiĉas sendi mesaĝon al la Komisiono. La Virina Komisiono havas ankaŭ konton “Virina agado” ĉe Fejsbuko, kaj ĉiuj estas invitataj sekvi kaj “ŝati” ĝin. Miora gvidas la esperantistan virinan asocion en Afriko kaj delonge agadas en tiu kampo. Kongresojn por afrikaj virinoj ŝi jam organizis en 2018, kaj poste en 2024 antaŭ la Universala Kongreso (UK) en Aruŝo. Tiuj estis neforgeseblaj eventoj. Antaŭ la UK en Graz, la 30-an kaj 31-an de julio 2026, okazos la Unua Kongreso de Virinoj. La temo de la kongreso estos: “Virinoj: povoplenaj homoj”. Estos ankaŭ abunda interkultura programo de virinoj el diversaj landoj. Kiu ne jam aliĝis al la UK povos mendi la Antaŭkongreson A2 “Virina Kongreso” en sia aliĝilo al la UK. La 2-a Kongreso de Virinoj okazos en 2027 dum la Kongreso de ILEI en Pollando. Oni planas, ke ĝi daŭru plenan semajnon. Laŭ Miora, virinoj estas homoj kun propra identeco kaj gravaj spertoj. Ŝi opinias, ke virinoj povas kuraĝigi unu la aliajn antaŭeniri kaj kunlabori, por evoluigi nian amatan lingvon. Laŭ ŝi, virinoj uzu siajn kapablojn por kune kreski, helpante unu la aliajn. Ŝi invitas ĉiujn veni por kunlabori kun la agado de la Virina Komisiono. Alessandra Madella Miora Raveloharison La plena intervjuo kun Miora estas legebla ĉi tie: https://esperanto.cgtn.com/2026/06/17/ARTI1781669002224197 Intervjuis ŝin Alessandra Madella.

2026-07-18 08:56

Esperanta Retradio

La danĝera libera fluo de informoj

virtuale laŭtlegas Artema G.
 

En ŝtatoj kun malforta socia ordo aŭ grandaj sociaj tensioj en la interno, diktaturaj sistemoj povas establiĝi. Tiuj sistemoj sin apogas sur iu malnova aŭ nova ideologio, ofte misuzante religiajn tradiciojn por subjugi la homojn kaj igi ilin obei la ordonojn de la superuloj de la ŝtato.

Por tion atingi ili aplikas la rimedon de politika propagando, kun la celo ke ĉiuj pensu same. Tio ofte ne nur limiĝas al politikaj sintenoj, sed ankaŭ ofte ampleksas privatajn aferojn, nome la rilaton inter viroj kaj virinoj, ĉar ankaŭ la geedza rilato ne estu ĉelo de aŭtonomio, sed ĝi subordiĝu al la politika kaj socia linio de la regantoj. Kaj la infanoj kompreneble laŭeble frue ensuĉu la doktrinon de la regantoj, por ke ili plenkresku kiel estontaj servantoj de la reganta sistemo.

Tio okazis en la grandaj faŝismaj diktaturoj ĝis post la Dua Mondmilito, kaj tio okazis en komunismaj diktaturoj. Kaj tio nun okazas ekzemple en islamismaj diktaturoj. Ĉiujn diktaturojn kunligas granda timo: Nome ke per ekstera influo, per enfluado de informoj, la homoj en la koncernaj landoj povus infektiĝi de ideoj pri homaj rajtoj, pri memstareco kaj pri libereco kaj demokratio.

La grandaj diktaturoj de la Dua Mondmilito pro tio ankaŭ timis Esperanton, ĉar la ideo pri komuna lingvo akcelas la kunfratiĝon de homoj de lando al lando kaj tiel rompas la ordonitan malamikecan sintenon kontraŭ aliaj popoloj. Rilate al Esperanto tio nun estas historiaĵo, ĉar pro diversaj politikaj interesoj ankaŭ en demokratiaj landoj la ideo pri komuna neŭtrala lingvo trovis nur malmultajn apogantojn, kaj tiam ankoraŭ mankis la teknikaj rimedoj por kunigi la homojn reale per vojaĝoj aŭ virtuale per la komunikrimedoj.

Hodiaŭ ambaŭ teknike facile eblas kaj la fluo de homoj kaj de informoj atingis dimensiojn kiuj antaŭ kelkaj jardekoj estis ankoraŭ neimageblaj. Kaj en tio la demando pri lingvo ludas nur tre malgrandan rolon, ĉar ekzemple en la interreto eblas uzi ĉiujn lingvojn, eĉ lokajn dialektojn, kaj homoj estas tiel atingeblaj ĉie en la mondo.

Por daŭre funkciigi diktaturan sistemon hodiaŭ do necesas drastaj paŝoj por bari la fluon de informoj de ekstere. Tio povas esti rigida cenzuro de la interreto ĝis la plena malebligo aŭ malpermeso de ĝia uzado.

Sed rilate al Esperanto la nuna situacio havas la avantaĝon ke neniu plu timas ĝin, por politikistoj ĝi estas apenaŭ perceptebla libertempa okupiĝo de malmultaj homoj. Kaj tial la agado por kaj per Esperanto ĝuas liberecon. Se ni saĝe aplikas tiun liberecon ni povas antaŭenigi kaj plifortigi nian aferon. Oni ja povas peti ŝtatajn subvenciojn por plej diversaj sociaj kaj kulturaj agadoj, sed oni ne estu tiom naiva kredi ke iuj ŝtataj instancoj vere subtenas Esperanton kaj aktive akcelos ĝin.

Jam la aŭstra prezidento Franz Jonas, kiu estis esperantisto, diris en sia malferma parolado de la UK en Vieno 1970: "Ne fidu tro je la ŝtataj instancoj, apogu vin sur viaj propraj fortoj". Tio estas grava instruo, ĝi plene validas ankoraŭ hodiaŭ. Tio signifas ke ni devas plifortiĝi interne en nia lingvokomunumo, kaj la rimedo por tio estas altkvalita lingva kunlaboro. Jen kial la Esperanta Retradio persistas en sia laboro.

de peranto (noreply@blogger.com) je 2026-07-18 06:00

2026-07-17

La Balta Ondo

La Eŭropa Kongreso okazos en majo 2027

EŭropaLa Eŭropa Kongreso de Esperanto okazos de la 14a ĝis la 17a de majo 2027 en Carry-le-Rouet, proksime de Marsejlo en Provenco.

Ĝi estos la dek-dua laŭvice. La dek-unua okazis de la 8a ĝis la 12a de majo 2024 en Strasburgo kun rekorda nombro da aliĝintoj – 641 personoj.

Pliaj informoj pri la 12a Eŭropa Kongreso baldaŭ estos haveblaj en la kongresa retejo: https://kongreso2027.esperanto-france.org

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/francujo-35/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

La Ondo de Esperanto

The post La Eŭropa Kongreso okazos en majo 2027 appeared first on La Ondo de Esperanto.

de La redaktoro je 2026-07-17 21:10