Tiun ĉi sonartikolon produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
Pri la ekzisto de sudoku verŝajne scias ĉiu, ĉar la mondo ekŝategis ĝin. Sed pli granda mistero ol ĝuste vicigi ciferojn, estas trovi, kial la sudoku furoras nun, se fakte ĝi estas malnova de ducent jaroj. Kaj krome, ĝi ne devenas el Japanio.
Tiu ĉi ludo estis svisa. La principon de la ludo elpensis fine de la 18-a jarcento svisa matematikisto Leonhard Euler (sed eble li nur la principon pruntis el ĉina ludo „Lo-ŝu“ kaj nomis ĝin „latinaj kvadratoj“. Li kreis tian „prasudoku-n“. Oni eĉ povis ĝin trovadi en francaj gazetoj antaŭ la jaro 1914.
Post multaj jaroj la emerita arkitekto Howard Garnes komencis kromperlabori per kreado de krucenigmoj kaj logikaj enigmoj por gazeto „Matematikaj nuksoj kaj logikaj problemoj“ en Novjorko. En la jaro 1979 li publikigis tie sudoku-n tian, kian ni konas ĝin nun, sed nomis ĝin „Numero kaj loko“. Homoj entuziasmiĝis. Ankaŭ japanoj. Ili estas bedaŭrinduloj pri krucenigmoj pro sia skribo. Ili longajn minutojn veturas al siaj oficejoj en siaj perfektaj trajnoj kaj bezonas uzi la tempon. Ili ekvidis sudoku-n kaj malkovris ion taŭgan por si. Granda invado de sudoku al Japanio okazis en la jaro 1984 kaj post du jaroj la „sudoku“ ricevis sian nunan nomon.
Nun iu el la okcidento malkovris ĝin en Japanio kaj alportis ĝin hejmen kiel mirindan japanan novaĵon.
Plua emeritulo, juĝisto Wayne Gould el la urbo Matamata en NovZelando en la marto 1997 vojaĝis al Tokio. Li envenis librovendejon kaj ekvidis kradetojn. Li tuj eksentis emon enigmon solvi. Li decidis elpensi ciferan programon, kiu kapablas amase naski miliardojn da sudokenigmojn. Li venkis post ses jaroj kaj povis malfermi botelon da ĉampano.
Sed por sukceso estas bezonata ankaŭ la feliĉo. Ĝi vere venis, kiam Gould flugis el Usono, kie laboris lia edzino kiel lingvisto, al Honkongo, kie li vivis. En Londono li paŭzis. Li hazarde venis en redaktejon sen invito kiel negoca vojaĝisto el antikva tempo (kiel li mem diris). Kaj ĉar la redaktoroj bezonis la paĝojn malpligrandigi, oni provis sudoku-n, pli malgrandan ol krucenigmo, envicigi. Kiam oni ĝin presis, estis la 12-a de novembro 2004.
La monda pandemia malsano startis.
El la ĉeĥa tradukis Jindřiška Drahotová
La 5an de oktobro 2026 je la 14a horo (BRT) Nacia Biblioteko de Brazilo (Fundação Biblioteca Nacional, FBN) en Rio-de-Ĵanejro gastigos la rondan tablon “Memória sem fronteiras: valor, riscos e o papel das bibliotecas na preservação do patrimônio documental do Esperanto” (Memoro sen landlimoj: valoro, riskoj kaj la rolo de bibliotekoj en la konservado de la dokumenta heredaĵo de Esperanto).
La 5an de oktobro 2026 je la 14a horo (BRT)
Aŭditorio Machado de Assis, Fundação Biblioteca Nacional, Rio-de-Ĵanejro, Brazilo
Senpaga eniro
La bildo uzata de la organizantoj de la kongreso ŝajnas esti AI-versio de 
Placo de Hispanio en Herrera del Duque. Foto: 
– Tial ke Miguel Fernández, hispana esperantisto, estas unu el la plej signifaj figuroj en la esperantaj literaturo, teatro kaj poezio, ne nur en Hispanio sed tra la tuta internacia esperanta komunumo. Lia longa literatura kariero, liaj premioj kaj lia kritika sukceso igas lin la ideala persono por prunti sian nomon al ĉi tiu premio pri esperanta poezio, kiu aspiras fariĝi ĉefa premio en la kampo de Esperanta poezio.
Pasigu tutan semajnon plenan je amuzaĵoj kaj amikeco! Ludu, dancu, babilu, festu, kantu, diskutu, lernu, kreu kaj amuziĝu kun junuloj el la tuta mondo – ĉio en Esperanto!
«Detruita urbo ne estas nur difektitaj konstruaĵoj, prirabitaj muzeoj, delokitaj loĝantoj kaj disrompita ĉiutaga vivo. Ĝi estas ankaŭ urbo senigita je parto de sia identeco, kiel okazis al Mosulo (Irako) post la okupado fare de 
Ĉu vi ŝatus, ke la agado de via landa sekcio estu pli videbla en la kanaloj de TEJO? Eble vi ŝatus kunhavigi pri via ĉiutaga vivo en fremda lando? Eble vi organizas mojosan eventon (esperantistan aŭ ne) kaj volas pli videbligi ĝin? Eble vi volus kunhavigi vian kulturon kaj rakonti ion specifan? Realigu tiun ideon kun ni!
Komuna Seminario (KS) estas junulara evento kun pli ol 40 jaroj, kiu laŭvice okazas en kvar landoj (Ĉinio, Japanio, Korea Respubliko kaj Vjetnamio), kaj kutime estas rigardata kiel la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo en Azio.
Abonantoj jam povas elŝuti la oktobran numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: 
Hejma KTL-premiero en la urbeto East Point en Georgio, Usono. Foto: Isaac Deitz
Alexander Vaughn Miller prelegas pri KTL en Graco. Foto: John Huang.
Armel Amiot elektis sian naskiĝtagon, la 15an de septembro 2026, por la publikigo de sia nova muzika albumeto, titolita “Revivi”.
La komisiono de la 
Posttagmeze ekis la Simpozio de ILEI, kiu daŭris unu tagon kaj duonon kaj vidis la kontribuon de 26 profesoroj kaj fakuloj el 17 landoj, reprezentantaj universitatojn de kvar kontinentoj. La temon “Plialtigi lingvan konscion” inspiris serio de artikoloj pri metalingvistika kompetento publikigita en “Internacia Pedagogia Revuo”, la organo de ILEI, fare de Ekaterina Bebenina. Kompare kun aliaj universitat-nivelaj Esperantaj konferencoj, la Simpozio de ILEI estas tipe organizata kiel diskutado inter esperantistaj kaj neesperantistaj universitatanoj, por montri la utilecon de Esperanto en sciencaj interparoloj kaj samtempe malfermi Esperantujon al novaj tendencoj kaj argumentoj en la akademia mondo. Sesioj esploris diversajn aspektojn de la temo, kiel kreskigi konscion pri kio estas lingvo en lernejoj, esplori ties rolon en literaturo kaj teatro, kritiki hegemonion kaj subteni malplimultajn lingvojn kaj precipe reliefigi la gravan rolon, kiun Esperanto povas ludi en tiuj kampoj, danke al siaj lingvistikaj kaj peradaj aspektoj.
