Ĉar ĝi aperadas en miloj kaj miloj da komercaĵoj, la etikedo “made in China” algluita al la plejparto de ĉiutagaj aferoj fine perdis ĉian geografian signifon. De Novjorko ĝis Moskvo, de Parizo ĝis Abiĝano, tiuj tri vortoj flosas sur la planedo kiel abstrakta karakterizaĵo. Malantaŭ ili troviĝas tre reala urbo sude de Ŝanhajo.
Laŭ ĉina skalo, ĝi estas malgranda urbo kun malpli ol 1,9 milionoj da loĝantoj ; laŭ skalo de la tutmonda komerco, temas pri esenca nodo, konsiderata la plej granda pogranda bazaro en la planedo de malgrandaj manufakturitaj produktoj. Estu bonvenaj al Yìwū, provinco de Ĝeĝjango, de kie venas pli ol 80% de la kristnaskaj ornamaĵoj venditaj en la mondo (1).
La kernon de tiu sistemo, nomitan Yiwu International Trade Market, oni povas resumi per serio da nombroj : 6,4 milionoj da kvadrataj metroj, 75.000 standoj, pli ol 2 milionoj da komercaĵoj, preskaŭ 220.000 ĉiutagaj vizitantoj kaj pli ol 75.000 vendistoj aŭ negocaj institucioj (2). Ĉiujare, ĉirkaŭ 600.000 konteneroj ĉi tie estas ŝarĝitaj antaŭ ol esti senditaj al pli ol ducent regnoj aŭ teritorioj.
foto de Whisper of the heart, CC BY-SA 4.0 , laŭ Wikimedia Commons
Yìwū funkcias kiel tutmonda infrastrukturo. Ĝi ne estas montrofenestro de sensaciaj novigoj, sed fidinda maŝinaro dediĉita al metoda, grandskala fabrikado de varoj de ĉiutaga uzo. Mendo farita en unu el ĝiaj koridoroj ekfunkciigas disan produktivan aparaton, instalitan en kamparaj areoj de Ĝeĝjango aŭ eĉ pli for. La regiono vivas el la laboro de tre specialigitaj distriktoj : laŭ nombroj donitaj de Yiwu Internacia Trade Market, tiu de Dàtáng produktas ĉirkaŭ trionon de ĉiuj ŝtrumpetoj de la mondo, Qiáotóu koncentras la produktadon de 80% de butonoj kaj zipoj, kaj Wēnzhōu provizas 90% de la fajriloj de la planedo. En Yìwū, la komerco ne organizas nur la vendon, sed ĝi strukturas ankaŭ la industriigan procezon mem. La standoj ne estas butikoj laŭ klasika senco, sed prefere interfacoj : malgranda montrofenestro, vendotablo, specimeno de produktoj, unu mendo, kaj jen, tutaj aroj de fabriketoj ekfunkcias por transformi la promeson en varon.
La produktiva kaj komerca graveco de Yìwū baziĝas sur intima alianco inter privata iniciato kaj publika interveno. Ĉi tie, la burokrataro ne agas por bremsi komercon, sed por ĝin antaŭigi kaj provizi per iloj. Tial la loka registaro reguligas lupagojn, investas en infrastrukturoj, solvas konfliktojn kaj ĉefe eksperimentas mekanismojn celantajn fluecigon de eksportado de malgrandaj produktoj. La dogana reĝimo de market procurement (‘provizo en la merkato') estas la plej kompleta ilustrado de tiu aferstato. Ĝi ebligas al eksportantoj grupigi en simpligita deklaro —kun maksimuma totalo proksima al 130.000 eŭroj— milojn da heterogenaj komercaĵoj sen bezono prezenti malsamajn impostajn pagatestojn. Siaflanke, ekde 2012, la platformo Yiwugo interrete kopias la fizikan merkaton de Yìwū por konservi la strategian pozicion de la urbo kiel tutmonda ĉefurbo de la malgranda komerco pogrande.
La decida atuto de la urbo daŭre estas prezoj : etaj profitmarĝenoj, foje kelkaj cendoj, kompensataj de kolosaj vendokvantoj. Tiu agmaniero estas tiel la forto de Yìwū kiel ĝia malforteco : ĝi ebligas pluvivon de miloj da malgrandaj entreprenoj limigitaj en la malpli profitodonaj partoj de la ĉeno de aldonita valoro, dum la kreskado de la urbo plejparte baziĝas sur merkatoj de malmulta aĉetpovo : tiuj de la evoluiĝantaj ekonomioj. Yìwū ne ĝuste egalvaloras “modelon” sed prefere malstabilan ekvilibron. Bazarurbo, fabrikurbo, mondurbo. Yìwū resumas la kontraŭdirojn de la ĉina kapitalismo : inter kvanto kaj kvalito, inter neformaleco kaj kontrolo, inter populara komerco kaj vendadtaktikoj, inter tutmondiĝo de malsupre kaj ŝtata strategio. Se la urbo daŭre rezistas, tio estas danke al kontinua sinsekvo de alĝustigoj ene de struktura malforteco maskita de la abundo de ĝia ofertado.
Estas la korpo mem, kiu unue spertas tiun superabundon. Tuj kiam oni eniras la bazaron, la aero densiĝas, saturata de odoroj de nova plasto, malseka kartono, industria gluaĵo aŭ solvebla kafo. Neonoj forviŝas ĉiun pritempan nocion. La tempon oni ne kalkulas per minutoj aŭ horoj, sed per mendoj, kartonaj skatoloj, komercaj sezonoj. La bazaro ĉiumatene malfermiĝas tute diskrete : nek muziko, nek frapfrazoj, nek allogaj standoj nek robotoj plenaj de trembrilaj lumoj kiel aliloke kie la aĉetanto dronas en altnivela produktado. Ĉi tien oni venas por produkti, ne por promeni.
La aĉetontoj rapide eniras kun listoj en mano kaj rigardo fiksita al siaj telefonoj. Ili venas el la tuta aŭ preskaŭ tuta mondo : Afriko, Proksim-Oriento, centra Azio, Rusujo, Latinameriko... Ia foresto estas okulfrapa, tiu de okcidentaj entreprenistoj, por kiuj Yìwū —kiu ne ĉiam plenumas la striktajn regularojn de iliaj merkatoj— ne estas natura medio. La ĉinaj vendistoj lokiĝas malantaŭ mallarĝaj vendotabloj. La lingvoj interkruciĝas —araba, rusa, hispana, rudimenta angla, mandarena,...— sed ili neniam vere miksiĝas. Ĉi tie, la komuna lingvo estas tiu de la nombroj. Oni proponas kvanton, kalkulilo aperas kaj montras la totalan sumon. Brovo leviĝas kaj malleviĝas. La marĝeno de marĉandado estas tiel eta kiel tiu de profito.
La koridoroj etendiĝas ĝis la plej fora loko atingebla de rigardo : rigora geometrio kiu kontraŭdiras la ŝajnan varmalordon. Sun- kaj pluv-ombreloj viciĝas kiel bunta armeo, ruloj da donacpapero stakigitaj ĝis plafono, centoj da miloj da vestarkoj, oraj pokaloj pretaj por premii anonimajn venkojn, insignoj de la Futbala Klubo de Barcelono, ŝlosilringoj kun Eiffel-Turo, magnetoj kun la ponto Golden Gate de San-Francisko, juveloj de Christian Dior aŭ Yves Saint Laurent (falsaj) kaj eĉ karambolaŭtetoj. Alia koridoro elmontras sobran afiŝon (en la angla) de “Religiaj provizantoj” : Budhoj el pariza gipso, oraj virgulinoj, figuroj de Sankta Bernadette de Lourdes kun ujo por sankta akvo... Ankaŭ tion sanktan oni mezuras per paledoj.
Estas malmultaj lokoj, kie eblas manĝi. Iu trinkejo, homoj stare manĝantaj nudelojn, duonvarman solveblan kafon... Nenio instigas fari paŭzon : la bazaro ne estas loko por societumi. Iom pli supre, sur la intermezaj etaĝoj, kelkaj standoj ŝajnas preskaŭ malplenaj. Ili nur elmontras kelkajn zorge vicigitajn specimenojn. Ili ofte estas tiuj de la pli solidaj firmaoj, por kiuj la esenca afero ne okazas ĉi tie, sed en magazeno aŭ ateliero situanta ĉe la urba periferio. Jam en la kvara etaĝo, la atmosfero ŝanĝiĝas. Jen la spaco de fabrikoj. Estas horloĝoj, kiuj estas muntitaj ĝuste ĉi tie, meze de malfermitaj kartonaj skatoloj kaj kun komponantoj dismetitaj surplanke. Anstataŭ la vario de varoj de la malsupraj etaĝoj, ĉi tie estas ripetado. La diferenco inter distribuado kaj fabrika rekta vendado videbliĝas : la unua enscenigas abundon ; la dua elmontras serion.
Ekstere, la urbo daŭrigas la agmanieron de la bazaraj koridoroj, sed sub libera ĉielo. La stratoj neniam malpleniĝas. Kamionoj, liveraŭtoj, livertricikloj aŭ motorcikloj estas ŝarĝataj —aŭ troŝarĝataj— per iro kaj reveno de skatoloj, pakoj kaj plenplenaj plastaj sakoj transportataj de unu ekstremo de la urbo al la alia. La fluoj de varoj ligas fabrikojn kun standoj, standoj kun magazenoj, magazenoj kun ŝarĝlokoj. Sur la grandaj ŝoseoj, kamionoj kun la sigloj DHL kruciĝas kun plenplenaj anonimaj veturiloj. En la hotelhaloj, akumuliĝas pakaĵoj atendante ke oni metos ilin en la aviadilholdon por esti senditaj al kvartala vendejo milojn da kilometroj for. Surstrate, reklampaneloj laŭdas la virtojn de glubendo, kiu ĉi tie ankaŭ rajtas iom da reklamado.
La urbo montras sian internaciismon sen folkloraj kapricoj. Oficejo de forwarders aŭ “transitistoj” —komisiitoj organizi la vartransporton preter la oceanojn— anoncas siajn servojn en la cirila kune kun ŝildo en la araba kaj meze de informpaneloj skribitaj en strikte utilisma angla. Ĉe la manĝotempo, odoroj de shisha (3) miksiĝas kun tiuj de ramen (4), spicita rizo aŭ rostokradoj. Moskeo rememorigas nin, ke ĉi tiu urbo ne estas nur pasejo. En ĝi loĝas preskaŭ 18.000 eksterlandaj komercistoj (5). Tial la urbo ekipiĝis per internaciaj lernejoj kaj servoj pensitaj por ne-ĉinoj. Sed ĉi tie oni povas vidi neniun spuron de eleganta kosmopolitismo de la eksterlandanoj de Novjorko, Parizo, Barcelono, Milano aŭ Ŝanhajo. Oni ne elektas Yìwū-on : oni venas ĉi tien pro neceso.
Promenante tra kvartaloj apudaj al la bazaro, oni povas aŭdi la urbon antaŭ ol vidi ĝin. Bruoj de maŝinoj trairas la malfermitajn fenestrojn : regula, obtuza kaj insista martelado. “La avantaĝo de ĉi tiu loko estas, ke ĉio estas ĝuste ĉi tie, tuj apud”, klarigas al ni komercisto. En Yìwū, la ĉeno estas preskaŭ kontinua : de la krudaĵo ĝis la fina produkto, preta por esti elmontrita, ĉio estas ene de malgranda distanco. La atelieroj estas modestaj —40 aŭ 50 personoj—, sed ĉieaj.
Laŭlonge de strato ĝi plenas de komenco ĝis fino de tekstilaj laborejoj. La teksomaŝinoj senĉese funkcias, fortikaj, bruaj : neniel kompareblaj al la plej modernaj modeloj. La restaĵoj de fadeno akumuliĝas kaj invadas la trotuaron. Inter la bobenoj de koloraj ŝtofoj diveneblas andaj tonoj kaj presaĵoj kun afrikaj motivoj. Iom pli for, la bruo ŝanĝiĝas kaj iĝas raŭka : ĝi estas tiu de la fabrikoj de zipoj kaj ŝuŝnuretoj. Laborposteno en la teretaĝo, privata vivo en la supraj etaĝoj. Kraditaj fenestroj malantaŭ kiuj lesivitaĵoj sekiĝas. Sono de televidiloj, kiuj ŝajne neniam elŝaltiĝas. Estas primuso antaŭ pordo kaj, sur ĝi, kaserolo kun rizo, legomoj kaj ovo. Ĉi tie oni rapide manĝas sen haltigi maŝinojn. Eĉ la tabakvendisto havas unu en la postbutikejo “por ĝin uzi kiam ne estas klientoj”.
En unu el tiuj atelieroj ni renkontis Gao-n, 42-jaraĝan. Ĉirkaŭ tridek homoj ĉi tie teksas, multaj el ili membroj de lia familio. “En Yìwū estas tre facile krei fabrikon —li diras—. Vi aĉetas tri maŝinojn, foje uzitajn, luas apartamenton kaj komenciĝas. La regularo estas permesema. Por strukturoj kiel niaj, la impostoj estas tre malaltaj, foje neekzistantaj. Alie, neniu eltenos”. La teksomaŝinoj estas simplaj : “Ili ne estas la plej rapidaj, sed ni mem povas ripari ilin”. La organizo estas familia kaj horaroj estas flekseblaj. Sur tio baziĝas la konkuremo de la malgrandaj atelieroj : komerca reagemo, malaltaj kostoj kaj kapablo reagi al malgrandaj mendoj.
Iom pli for, ĉirkaŭ 70 kilometrojn for de Yìwū, estas la enirejo al Dàtáng, subdistrikto de la municipo Zhūjì specialigita pri produktado de ŝtrumpetoj. Ĝi enhavas preskaŭ 8.000 entreprenojn, de familia ateliereto ĝis malgranda fabriko. Sur monotonaj stratoj sinsekvas atelierojn, kies afiŝoj nur montras simplan numeron. “Ĉi tio estas por Afriko —nia gvidisto al ni klarigas, montrante al ni paron da ŝtrumpetoj—. Kotono, nenio pli”. Li prenas alian paron : “Eŭropo. Malsamaj reguloj”. Trian : “Sportaj. Pli multekostaj”. Datang ne limiĝas fabriki unu objekton, sed ĉiujn ties variantojn, de la plej malalta gamo ĝis la plej altnivela produkto.
En Yìwū, la filioj de Banko de Ĉinujo malpli ĉeestas ol en aliaj partoj de la regno, kaj financaj servoj funkcias laŭ pli neprecizaj manieroj : ili ofte estas integritaj en la agadon de la transitistoj, komercaj agentoj aŭ lokaj makleristoj, kaj uzas aron de mekanismoj ĉe la limoj de laŭleĝeco. La pagoj en Ĉinujo estas malpli banka operacio ol transnacia praktika scio forĝita rande de la ekonomio. Ĉi tie, proksimumaj fakturoj, neregistritaj antaŭpagoj kaj partaj pagoj per naturaĵoj tre ofte okazas. Disvolviĝis la uzo de alternativaj pagrimedoj —ĉifrovalutoj, neformalaj kompensoj aŭ pagoj ekster la kutimaj bankaj agmanieroj— kune kun kreskanta uzo de la juano en internaciaj transakcioj. Tiu ŝanĝiĝo ne okazas pro mona aktivismo aŭ ideologia malakcepto de la dolaro, sed pro simpla komerca pragmatismo, kiu favoras la uzon de disponebla valuto, de malalta kosto kaj malmulte elmetita al sankcioj kaj geopolitikaj sortoŝanĝoj.
Kelkaj eksterlandaj aĉetantoj evitas la oficejojn de valutinterŝanĝo kaj kontrolojn donante al ĉina peranto, ankaŭ loĝanta en ilia devenlando, la sumon, kiun ili volas konverti, kaj poste partnero lia al ili donas, en Ĉinujo, la ekvivalentan sumon en juanoj. Neniom da internaciaj transpagoj, neniom da spuroj : anstataŭ tio, konfido, familiaj retoj kaj paralela librotenado. Aliaj uzas Tether-on (ankaŭ nomitan USDT), ĉifrovaluton de tipo stablecoin —tio estas, kies valoro egalvaloras tiun de la dolaro (6)— sufiĉe uzatan en sud-sudaj transakcioj. USDT estas aĉetita per makleristoj kiujn oni kontaktas per WhatsApp aŭ Telegram kaj estas facile sendita al ĉinaj fabrikoj transformita en juanoj.
Tiu agmaniero estas parto de pli larĝa evoluo. Ekde la komenco de la milito en Ukrainujo kaj financaj sankcioj kontraŭ Rusujo, multaj rusaj komercistoj, tre aktivaj en Yìwū, ne plu povas fari transakciojn per dolaroj aŭ eŭroj, tial ili nuntempe faras siajn pagojn per juanoj aŭ ĉifrovalutoj, tiel tio iĝis kutima praktiko. Kaj la ĉinaj vendistoj adaptiĝas sen hipokriteco. Akcepti tiujn pagmanierojn signifas konservi la grandon de negocoj ; malakcepti ilin egalvaloras perdon de kliento. De la sengeografia etikedo ĝis siaj senspuraj fluoj, Yìwū prezentas tutmondiĝon kiu ĉiam adaptas siajn ilojn.
(1) “Evolving purchase of Yiwu's Xmas merchandise”, China Daily, Pekino, 20-an de Novembro 2024.
(2) Vidu la retpaĝon de Yiwu China Small Commodity Index, kontrolitan de la Ministrejo pri Komerco kaj kreitan de la Popola Registaro de Yìwū.
(3) (JG) Akvopipo
(4) (JG) Vermiĉela supo
(5) “‘World's supermarket' eyes thriving prospects amid trade uncertainties”, Xinhua, 22-an de Majo 2025.
(6) Vidu Frédéric Lemaire kaj Dominique Plihon, “[Les deŭ destins de la cryptomonnaie]”, Le Monde diplomatique, Septembro 2025.
La 13an de majo gastis en Esperanto-Societo “Tibor Sekelj” kroata verkisto Nenad Rizvanović kun sia nova romano “La celpoŝto Osijek” / “Zadnja pošta Osijek”. Li volis verki romanon pri Osijek kaj li inspiriĝis per la aŭtobiografia verko de Lavoslav Kraus, prestiĝa osijeka esperantisto.
Ekrankopio de Verkilo kun dialogo por agordi la aŭtomatan korektilon. Montriĝas eblo por malŝalti la korektadon. La interfaco estas tradukita al Esperanto.
DEMANDO
Kadre de la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK), okazonta en Graco, Aŭstrio, la 6an de aŭgusto 2026 okazos la 48a Esperantologia Konferenco (EK), organizata de la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (CED). La EK reliefiĝas ekde 1978 kiel la ĉefa scienca forumo pri esperantologio kaj interlingvistiko kaj kunvenigas fakulojn, esploristojn kaj kongresanojn por diskuti aktualajn temojn rilatajn al Esperanto, lingvoplanado, arkivaj kolektoj, lingvopolitiko kaj lingva justeco.
UEA profunde bedaŭras la forpason de Probal Dasgupta (1953–2026) la 1-an de junio 2026, en la aĝo de 72 jaroj, en Kolkato, Barato.
Probal Dasgupta fotita dum la UK en Roterdamo 2008. Foto: Kalle Kniivilä (kombino de du fotoj)
Probal Dasgupta en 2008. Foto: Ziko, CC BY-SA 3.0
La 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK), organizata de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de UEA, okazos de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 en Tiana, Katalunio (Hispanio), proksime de Barcelono (
La domo kie situas la Centra Oficejo de UEA estas vendata, sed aĉetantoj mankas.
La malnova urbo de Kaŭno. Foto: Augustas Didzgalvis CC BY-SA 4.0
Mi iris sur strato… Maljuna, senila almozulo haltigis min.
