B.Traven
La Mortula Ŝipo
romantraduko
de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2026-10-11 12:50
de Hans-Georg Kaiser (noreply@blogger.com) je 2026-10-11 12:47
Kunsidis ĉi-vespere la direkta komitato de Centro di Interlinguistica (CdI), kies prezidanto (c-ano Giacomo Comincini), sekretario (sen. Alessio Giordano) kaj kasisto (c-ano Giorgio Silfer) troviĝas en Malago pro partopreno al Naturamika KulturSemajno en Esperanto (NAKSE).
La komitatanoj alfrontis la preparan laboron antaŭvide al novembra ĝenerala asembleo, kiu okazos en Milano, sidejo de la iama IIC, kies heredon CdI ricevis pasintjare. Inter la traktitaj punktoj estas la membraro de la scienca komitato, la elekto de la revizoroj kaj la kunlaboro kun Kultura Centro Esperantista (por la programoj de Lingvaj Kolokvoj); oni aldone esprimis aprobon kaj gratulon pro la lanĉo de la establa retejo kaj pro konferenco pri Ido en Pavio, aŭspiciata de CdI, okazonta la 23an de novembro (informoj: interlinguistica [ĉe] esperantio [punkto] net (interlinguistica[at]esperantio[dot]net)). La prelegantoj estos c-ano Giacomo Comincini kaj mag. Filippo Pedretti, doktoriĝonto ĉe Komazava Universitato (Tokio).
La komitato retroviĝos, kune kun la tuta membraro en asembleo, la antaŭan tagon (do la 22an de novembro), je la 14h, ĉe konfitejo kutime uzata de la tiĉina establo por siaj kunsidoj. Pliaj informoj atingos la legantaron de la Civita organo en la venontaj semajnoj.
Civitanoj,
ĉivespere mi volas diri al vi, ke neniam ni estis, neniam de kvar-dek jaroj Eŭropo estis en pli minaca kaj pli tragika situacio ol tiu en kiu ni estas, je la horo, kiam mi havas la honoron alparoli vin. Ah! civitanoj, mi ne volas troigi la malhelecon de la bildo, mi ne volas diri, ke la rompo de diplomataj rilatoj, kiun ni eksciis antaŭ duonhoro, inter Aŭstrio kaj Serbio, nepre signifas ke milito eksplodos inter Aŭstrio kaj Serbio, kaj mi ne diras, ke se milito okazas inter Aŭstrio kaj Serbio, ĝi nepre disvastiĝos al la cetero de Eŭropo. Sed mi diras, ke staras kontraŭ nin, kontraŭ pacon, kontraŭ la vivon de homoj, je la nuna horo, teruraj riskoj, kontraŭ kiujn necesas, ke la eŭropaj laboristoj provu la plej altajn solidarecajn strebojn, kiujn ili povos provi.
Civitanoj,
la noto, ke Aŭstrio sendis al Serbio plenas de minacoj, kaj se Aŭstrio invadas tiun slavan teritorion, se ĝermanoj, aŭstra ĝermana gento, atakas la serbojn, kiuj apartenas al la slava mondo, pri kiuj rusaj slavoj sentas profundan simpation, oni devas timi kaj prognozi, ke Rusio eniros la konflikton. Kaj se Rusio eniras la konflikton por defendi Serbion, Aŭstrio, trovante antaŭ si du malamikojn, Serbion kaj Rusion, citos la aliancan traktaton, kiu ligas ĝin al Germanio, kaj Germanio sciigas, ke ĝi solidariĝos al Aŭstrio. Kaj se tiu konflikto ne restas inter Aŭstrio kaj Serbio, Rusio enmiksiĝinte, Aŭstrio vidos Germanion strariĝi ĉe ĝia flanko sur la batalkampo. Sed tiam, ne plu nur la traktato inter Aŭstrio kaj Germanio validas, sed ankaŭ la sekreta traktato pri kiu oni konas la ĉefajn klaŭzojn, kiu ligas Rusion kaj Francion, kaj Rusio diros al Francio:
"Mi havas kontraŭ min du malamikojn, Germanion kaj Aŭstrion, mi rajtas citi la traktaton, kiu ligas nin, nepras, ke Francio stariĝu ĉe mia flanko."
Je la nuna horo, eble estas la antaŭtago, kiam Aŭstrio impetos al la serboj, kaj tiam Aŭstrio kaj Germanio impetante al Serboj kaj Rusoj, jen Eŭropo flamiĝanta, jen la mondo flamiĝanta.
Dum horo tiom grava, kaj ankaŭ tiom plena de danĝeroj por ni ĉiuj, por ĉiuj patrujoj, mi ne volas perdi tempon por longe serĉi kulpecojn. Ni havas niajn. Moutet jam diris tion, kaj mi atestas antaŭ historio, ke ni antaŭvidis ilin, ke ni anoncis ilin, kiam ni diris, ke eniri Marokon, perforte, arme, estis komenci la tempon de ambicioj, de avidoj, kaj de konfliktoj, oni akuzis nin, kiel malbonajn francojn, sed ja ni havis zorgojn pri Francio.
Jen, bedaŭrinde, nia parto de kulpeco, kaj ĝi preciziĝas. Se vi konsentas pensi, ke ja pro la afero pri Bosnio-Hercegovino okazas konflikto inter Aŭstrio kaj Serbio, kaj ni, francoj, kiam Aŭstrio aneksis Bosnio-Hercegovinon, ni ne rajtis, nek povis, kontraŭmeti ian ajn riproĉon, ĉar ni estis enŝoviĝantaj en Marokon, kaj ni bezonis senkulpigi niajn propran pekon, senkulpigante tiujn de aliuloj.
Ja tiam, nia ministro pri eksteraj aferoj diris al Aŭstrio :
"Ni pardonas al vi Bosnio-Hercegovinon, kondiĉe, ke vi pardonas Marokon al ni" kaj ni promenigis nian pentofarajn proponojn de iu potenco al alia potenco, de iu nacio al alia nacio, kaj ni diris al Italio: "Vi povas iri en Tripolio, ĉar mi estas en Maroko, vi povas ŝteli ĉe la alia stratangulo, ĉar mi ŝtelis ĉe tiu ĉi stratfino."
Ĉiu popolo montriĝis tra la stratoj de Eŭropo, kun sia torĉeto en mano, kaj nun jen fajrego. Nu, civitanoj, ni havas nian parton de kulpeco, sed ĝi ne kaŝas kulpecon de aliaj, kaj ni rajtas kaj devas denunci, iaflanke, insidemon kaj perforton de la germana diplomatio, kaj aliflanke, hipokritecon de la rusa diplomatio. Rusoj, kiuj eble apogos Serbion kontraŭ Aŭstrio, kaj kiuj diros: "Mia koro de granda popolo slava ne eltenas, ke oni perfortas la etan popolon slavan de Serbio". Jes, sed kiu jam frapis Serbion al koro? Kiam Rusio intervenis en Balkanoj, en 1877, kiam ĝi kreis Bulgarion, ŝajne sendependa, kun la penso preni ankaŭ Serbion, ĝi diris al Aŭstrio: "Lasu min fari, kaj mi konfidos al vi regadon de Bosnio-Hercegovino. Regado, vi komprenas tion, kion signifas tio, inter diplomatoj, kaj de la tago, kiam Aŭstrio ricevis ordonon regi Bosnio-Hercegovinon, ĝi havis nur unu penson, regi ĝin laŭ siaj plej bonaj interesoj.
Dum la interparolado inter la ministro rusa pri eksterlandaj aferoj kun tiu de Aŭstrio, Rusio diris al Aŭstrio: "Mi permesos al vi aneksi Bosnio-Hercegovinon, kondiĉe ke vi permesos al mi havi marakceson proksime de Konstantinoplo." S-ro de Aerenthal faris signon, kiun Rusio komprenis kiel jesa, kaj permesis al Aŭstrio preni Bosnio-Hercegovinon, kaj kiam Bosnio-Hercegovino eniris en la poŝon de Aŭstrio, ĝi diris al Aŭstrio: "Nun estas mia vico por Nigra Maro." "Kio? Kion mi diris al vi? Nenion!" kaj de tiam okazas malkonkordo inter Aŭstrio kaj Rusio, inter S-ro Iswolsky, ministro pri eksteraj aferoj de Rusio, kaj S-ro de Aerenthal ministro pri eksteraj aferoj de Aŭstrio. Sed Rusio estis kunkrimulo de Aŭstrio por liveri la slavojn de Bosnio-Hercegovino al Aŭstrio-Hungario, kaj por korvundi la slavojn de Serbio.
Pro tio, ĝi envojiĝas, kie ĝi nun estas.
Se de tridek jaroj, se de kiam Aŭstrio regas Bosnio-Hercegovinon, ĝi estus farinta bonon al tieaj popoloj, ne okazus nun malfacilaĵoj en Eŭropo. Sed bigota Aŭstrio tiranis Bosnio-Hercegovinon. Ĝi volis per forto konverti ĝin al katolikismo, persekutante ĝiajn kredojn, ĝi starigis malkontenton de tiuj popoloj.
La koloniista politiko de Francio, la insidema politiko de Rusio, kaj la perfortema volo de Aŭstrio kontribuis al la nuna terura stato, en kiu ni estas. Eŭropo baraktas kvazaŭ en premsonĝo.
Nu, civitanoj! En la malheleco, kiu ĉirkaŭas nin, en la profunda malcerteco pri kio okazos morgaŭ, mi ne volas prononci parolon tro aŭdacan. Mi malgraŭ ĉio esperas ke, ĝuste pro la eksternorma grandeco de la minacanta ruiniĝo, je la lasta minuto, la registaroj rekonsciiĝos, kaj ni ne devos horortremi antaŭ la kataklismo, kiun kreus por la nunaj homoj eŭropa milito.
Vi vidis la balkanan militon. Preskaŭ tuta armeo pereis ĉu sur la batalkampo, ĉu en hospitalaj litoj, unu armeo ekiris kun tri-cent-mil homoj, ĝi lasis en la batalkampa tero, en la vojaj fosaĵoj kaj en la hospitalaj litoj infektitaj de tifo, cent-mil homoj el la tri-cent-mil.
Pensu kia estus ruiniĝo por Eŭropo: ne plu estus, kiel en Balkano, unu tri-cent-milhoma armeo, sed kvar, kvin aŭ ses du-milionhomaj armeoj. Kia buĉado! Kiaj ruinoj! Kiaj barbaraĵoj! Kaj jen kial, kiam la ŝtorma nubo jam estas super ni, jen kial mi volas ankoraŭ esperi, ke la krimo ne estos efektivigita. Civitanoj, se la ŝtormo ekflagrus, ĉiuj, ni socialistoj, zorgos por savi nin plej rapide el la krimo, kiun la regantoj faris. Atendante, se restas io al ni, se restas kelkaj horoj al ni, ni duoblos niajn strebojn por eviti la katastrofon. Jam, en Worwaerts, niaj socialistaj kamaradoj germanaj indigne kontraŭstaras al la aŭstra noto, kaj mi kredas, ke nia internacia socialista buroo estas kunvokita.
Kio ajn estus, civitanoj, kaj mi tion diras per ia malespero, nun kiam ni estas minacitaj per murdoj, sovaĝeco, estas nur unu ŝanco por daŭro de paco kaj savo de civilizacio. Tio estas unuiĝo de la laboristaro per ĉiuj siaj fortoj, kiuj konsistas en multaj fratoj, francaj, anglaj, germanaj, italaj, rusaj, kaj ke ni petu de ĉi tiuj miloj da homoj unuiĝon por forpeli la teruran premsonĝon per iliaj unuanimaj korbatoj.
Mi hontus pri mi mem, civitanoj, se estus eĉ unu el vi, kiu povus pensi, ke mi provas ŝanĝi al profito por balota venko, kiom valora ĝi estus, la dramon de okazintaĵoj. Sed mi rajtas diri al vi, ke vi ne devas neglekti eĉ unu okazon montri, ke vi staras kun tiu internacia socialista partio, kiu reprezentas, je la nuna horo, sub ŝtormo, la solan promeson de paco aŭ de restariĝo de paco.
Hodiaŭ, la 10an de oktobro 2026, je la 65a naskiĝdatreveno de Jean-Marc Leclercq, konata en Esperantujo kiel JoMo kaj jOmO (kaj je la 70a naskiĝdatreveno de Flo Martorell), aperis lia nova bita albumeto.
JoMo komencis sian muzikan karieron en 1977 kaj eklernis esperanton en 1988. Tial estis tute nature por li komenci komponi kaj kanti en la Internacia Lingvo. Post la albumoj “jOmO kaj Liberecanoj”, “jOmO friponas”, “jOmO slavumas”, “Mayoma kun jOmO afrikumas”, “jOmO okcitanas” kaj “Marta kaj jOmO kantas Mayoma-n” – jen lia nova sestitola albumeto “jOmO Popumas”.
Ĉi tiu albumo, registrita kun gitaristo el la grupo “Liberecanoj” kaj kun lia filino kiel kantistino, omaĝas la muzikon, kiu inspiris lin ekaperi sursceneje: la muzikon de la 1960aj kaj 1970aj jaroj. Tio estis la krepusko de la hipia movado, epoko de grandega kreivo kaj intelekta fermentado, regata de la lukto kontraŭ la Vjetnama Milito.
Ĝi estas jam disponebla elŝute ĉe Vinilkosmo kaj aŭskultebla en la kutimaj elsendfluaj platformoj.
Legu pli:
Pri JoMo/jOmO https://www.vinilkosmo.com/eo/artiste/jomo
Pri la albumo: https://www.vinilkosmo.com/eo/blog/
Flo Martorell
La redakcio de “La Ondo de Esperanto” sendas gratulojn al JoMo kaj Flo okaze de iliaj naskiĝdatrevenoj kaj deziras al ili bonan sanon kaj pliajn kreajn sukcesojn!
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/10/muziko-68/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post jOmO popumas! appeared first on La Ondo de Esperanto.
Komencite per tre interesaj prelegoj kaj simpatia kvizo (pri kiuj en alia komuniko), la kvara Naturamika KulturSemajno de Esperanta NaturAmikaro disvolviĝis hieraŭ per sukcesa vesperumo, kun poezia deklamado kaj prezento de humura unuaktaĵo.
C-ano Giorgio Silfer akompanis per apenaŭ konataj historiaj detaloj sian deklamadon de Kaloĉaja poezio, laŭ subjektiva elekto de “Maja idilio” ĝis “Letero al William Auld”. Per “Heliketo” li eĉ proponis la muzikan arion kiun Kalocsay mem komponis. Ĉe la tributo al la lingvo kaj ĝia majstro, preskaŭ deviga por niaj poetoj almenaŭ ĝis la kvara literaturhistoria periodo inkluzive, li klarigis per la versoj de la granda Hungaro la konflikton inter tiu kaj la ordinara esperantistaro, lingve analoga al la propra. Kaj precipe la strofoj de Kalocsay mem, de erotiko al mortiga milito, montris la filozofian kaj psikologian itineron de la verkisto. D-ro Silfer ne tedis per prelego, sed lasis Kaloĉajon mem prezenti sin, en nokta ĝardeno, apud diskrete ŝprucanta fontano.
Kune kun Anĝelo García del Río (la Paciento), nature dotita je bildokrea stilo, la aŭtoro kaj reĝisoro (la Specialisto) rolis poste en la satira “Dialogo kun la glotologo”, kiu amuzis la publikon. La (iom pli ol) skeĉo estas bona entreo, atende al la teatra monologo de Arno Lagrange.
La 16-18an de oktobro en Samara (Ruslando) okazos la kvara renkontiĝo Tempoj kaj Urboj – 4 (TkU-4). Eblas veni la 13an de oktobro por eksterurbaj ekskursoj.
La temo de la nuna renkontiĝo estas la jaro 1878, kiam Zamenhof finverkis sian unuan Praesperanton «Lingwe Uniwersala» — la antaŭprojekton de Esperanto. (La temoj de la antaŭaj TkU estis: 1859 — Penza, 1865 — Jaroslavl, 1874 — Tula.)
Dum TkU eblas misteraj eventoj kaj koincidoj, kaj la urbo Samara kun la temo «1878» estis elektita ne hazarde: ĝuste en la nuna jaro 2026, la jaro de Ruĝa ĉevalo laŭ la orienta kalendaro. Kaj ne hazarde ni denove kolektiĝos en nia amata Publika biblioteko. TkU estas esplora kaj sciiga renkontiĝo, kaj ĝiaj partoprenontoj povos esti loĝantoj de tiu tempo kaj viziti, ekzemple:
– la unuan geologian kongreson,
– la plej faman juĝan proceson de la 1878-a jaro,
– la unuan spektaklon de populara opero
kaj, certe, ekĝoji pri la fino de la Ruslanda-Turkia milito kaj ekscii pri kontribuo de Samara por tiu evento.
Bonvenas viaj propraj esploroj pri tiu jaro.
Petu informojn ĉe Jelena Kuznecova:
Telefono: +7 958 840 5504
Vk: https://vk.ru/id522330085
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/10/ruslando-82/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post Samara: Tempoj kaj Urboj – 4 appeared first on La Ondo de Esperanto.
Jen listo de plej popularaj afiŝoj dum pasinta septembro:
Denove, resume, entute 1017 spektoj, dividitaj inter 557 afiŝoj, kaj rekomendoj de tubaro estis sekvataj 799 fojojn. Simila situacio al pasinta monato.
Anne Carson ricevis la literaturan Nobel-premion hieraŭ, krone al pli fruaj usona PEN-premio kaj hispana Princino de Asturio; ĉi-lastan ricevis du jarojn antaŭe Ana Blandiana, kiun mi konis kaj aprezis kiel rumanan disidentinon dum la verkistara mondkongreso en Gvadalajaro (Meksiko, 1996), tiam rezignantan kandidatinon al la prezido de PEN Internacia, post la kara amiko Ronnie Harwood.
La sukcesoj de Anne Carson interalie signifas novan orientiĝon en la okcidenta civilizo, kiu ŝajnas remalkovri helenismon. Certe, proponante Odiseadon la nuntempa filmindustrio obeas holivudan kriterion per la kutima kamerao de Disneyland; sed Ameriko sukcesas per la voĉo de la kanada poetino proponi tute alian fokusan profundon.
Legu pli en Literatura Foiro n-ro 344
Kadre de la 112a Universala Kongreso de Esperanto (UK), okazonta de la 3a ĝis la 10a de julio 2027 en Melburno/Narrm, Aŭstralio, okazos la 80a sesio de la Internacia Kongresa Universitato (IKU). Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) invitas universitatajn instruistojn, aliajn kvalifikitajn fakulojn kaj agnoskitajn spertulojn proponi prelegojn por la scienca programo de la UK.
Proponoj estu senditaj al la IKU-sekretario, José Antonio Vergara, per la retadreso iku@uea.org, plej laste la 31an de decembro 2026. Oni bonvolu atenti la pli fruan limdaton ol en antaŭaj jaroj: la UK en 2027 okazos jam komence de julio, kaj la ĉi-alvoka limdato celas doni sufiĉan tempon por la elekto de la prelegoj, preparado de la kongresa programo kaj redaktado de la IKU-libro.
La proponataj prelegoj estu fake solidaj, interesaj kaj kompreneblaj por vasta klera publiko. Bonvenas proponoj el ĉiuj sciencaj kaj fakaj kampoj. La propono enhavu la titolon kaj skizan resumon de la prelego, koncizajn biografiajn informojn pri la proponanto kaj mallongan liston de ties ĉefaj fakaj aŭ sciencaj publikaĵoj. Aparte bonvenas proponoj de personoj, kiuj ankoraŭ ne aŭ nur malofte prelegis en IKU. UEA ankaŭ kuraĝigas kandidatiĝojn el kiel eble plej diversaj landoj, mondregionoj, generacioj, genroj kaj fakaj medioj. La proponojn prijuĝos la IKU-komisiono laŭ iliaj scienca kaj faka kvalito, originaleco, intereso por la kongresa publiko kaj taŭgeco por la programo. La nombro de prelegoj estas limigita, kaj la elekto dependos de la faka pritakso kaj de la disponebla kongresa programo.
La scienca programo de la UK tradicie ampleksas plurajn reciproke kompletigajn formojn de sciencaj kaj fakaj programeroj. Kadre de la nuna alvoko eblas proponi kontribuon laŭ tri manieroj: IKU-prelego, IKU-AIS-kurso kaj prelego en la Scienca Kafejo (SK). Ordinara IKU-prelego devas daŭri ĉirkaŭ 45 minutojn. Kandidato al IKU-prelego povas indiki sian pretecon partopreni ankaŭ en la komuna eduka programo de IKU kaj AIS, nome la IKU-AIS-kurso. Tio signifas, ke krom la IKU-prelego okazu dua samtema komplementa prezento: tiu prezento kaj la IKU-prelego kune formu specon de mallonga kurso, post kiu la publiko havas la eblon ekzameniĝi kaj, se sukcesa, ricevi AIS-atestilon. Kaj kadre de la Scienca Kafejo eblas rekte proponi pli mallongan, ĉirkaŭ duonhoran kaj pli popularnivelan prezenton. Opcie, kandidato al IKU-prelego povas ankaŭ indiki, ĉu, se la propono ne estos elektita por IKU, ĝi povos esti konsiderata por SK. Ĉiel ajn la IKU-komisiono povas proponi, ke kandidato estu konsiderata por alia el tiuj kategorioj ol tiu origine proponita, kondiĉe de la konsento de la kandidato.
La tekstoj de la elektitaj prelegoj devas esti ĝustatempe preparitaj – principe ĝis la 28a de februaro 2027 – por esti publikigitaj en la IKU-libro, kiu kolektas kaj konservas la sciencan enhavon de la kongresa programo.
Ĉiu elektita kontribuo rajtas je honorario laŭ kelkaj kondiĉoj. En 2027 IKU-prelego ricevos honorarion de ĝis 260 EUR; elektita IKU-AIS-kurso, ĝis 300 EUR; kaj elektita SK-prelego, ĝis 130 EUR. Laŭ la IKU-regularo duono de la IKU-honorario estas pagata pro ĝustatempa livero de la prelegoteksto kaj la alia duono pro fizika prezento de la prelego dum la UK.
La surloka prezento en Melburno/Narrm estas forte dezirata. Defora partopreno povus esti nur escepte konsiderata. La kondiĉoj por eventuala defora prezento estos komunikitaj al la koncernaj elektitaj kandidatoj antaŭ ilia definitiva konfirmo. Surlokaj prelegantoj devas esti aliĝintaj kongresanoj de la 112a UK. Por aliĝi al la 112a UK aliru: https://uk.esperanto.net.
La sciencaj prelegoj prezentitaj dum la UK povos ankaŭ esti konsiderataj por la Premio Charles Power por scienco, starigita por stimuli sciencan agadon en Esperanto. La premio distingas elstarajn longajn kaj mallongajn sciencajn prelegojn; la detaloj pri la premioj por 2027 estos anoncitaj aparte.
La 80a sesio de IKU en Melburno/Narrm estos speciala okazo por kunigi fakulojn el diversaj landoj kaj sciencaj kampoj kaj montri la kapablon de Esperanto servi al altnivela internacia scienca kaj faka komunikado. Pliaj informoj kaj materialoj de antaŭaj sesioj troviĝas ĉe https://uea.org/kongresoj/universitato. Demandojn pri la alvoko oni povas direkti al la IKU-sekretario per iku@uea.org. La IKU-buĝeto estas parto de la UK-buĝeto. Por subteni la IKU-agadon donacoj bonvenas al la kaso de la Universala Kongreso.
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1338.
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post UEA invitas proponojn por la Internacia Kongresa Universitato en Melburno appeared first on La Ondo de Esperanto.
Gérard de NERVAL
COLETTE
Jen alia novelo kiu aperis en la kolekto Les vrilles de la vigne (La spiralaĵoj de la vito) kiu arigas novelojn kun membiografia fono. Ĉi tiu traduko estis publikigita en la N° 52-53 (februaro-junio 2025) de Beletra Almanako. Mi dankas sinjoron István Ertl pro liaj trafaj rimarkoj kaj korektoj.
Iam, la najtingalo ne kantis nokte. Ĝi havis afablan voĉfadeneton kaj lerte uzis ĝin de mateno ĝis vespero, kiam la printempo ĵus alvenis. Ĝi vekiĝis kun siaj kamaradoj, en griza kaj blua ektagiĝo, kaj ilia timema vekiĝo skuis la majskarabojn dormantajn sub siringaj folioj.
Ĝi enlitiĝis ĉirkaŭ la sepa, aŭ sepa kaj duono, ie ajn, ofte en la florantaj vitoj, kiuj odoras rezedon, kaj ĝis la mateno faris kompletan dormon.
Iun printempan nokton, la najtingalo dormis staranta sur juna sarmento, kun ŝvela kropo kaj klinita kapo, kvazaŭ kun gracia nukparalizo. Dum ĝia dormo, la kornoj de la vito, tiuj spiralaĵoj rompiĝemaj kaj algluiĝemaj, kies okzala freŝa acideco ekscitas kaj sensoifigas, la spiralaĵoj de la vito tiun nokton kreskis tiel dense, ke la najtingalo vekiĝis tute ŝnurita, kun la kruroj implikitaj en forkiĝintaj ligaĵoj, kaj senpovaj flugiloj.
Ĝi kredis perei, baraktis, eskapis nur danke al mil penoj, kaj dum la tuta printempo ĵuris ne plu dormi, tiom longe, kiom kreskos la spiralaĵoj de la vito.
Jam la sekvan nokton ĝi kantis, por resti sendorma:
Dum la vito ŝosas, ŝosas, ŝosas...
Mi ne plu dormos!
Dum la vito ŝosas, ŝosas, ŝosas...
Ĝi variigis sian temon, girlandis ĝin per silabkantoj, enamiĝis al sia voĉo, iĝis tiu kantisto senbrida, ebria, anhelanta, kiun oni aŭskultas kun la neeltenebla deziro vidi ĝin kanti.
Mi iam vidis najtingalon kanti sub la luno, liberan najtingalon, kiu ne sciis sin gvatata. Foje ĝi interrompas sin, kun klinita kolo, kvazaŭ por aŭskulti en si mem la daŭradon de ĉesinta noto... Kaj ĝi reekas, per sia tuta forto, ŝvelinta, kun klinita kolo kaj mieno de enamiĝinta malespero. Ĝi kantas por kanti, ĝi kantas tiel belajn aferojn, ke ĝi ne plu scias, kion ili signifas. Sed mi, mi ja daŭre aŭdas tra tiaj oraj notoj la sonojn de basa fluto, la tremantajn kristalajn trilojn, la purajn kaj viglajn kriojn, mi daŭre aŭdas la unuan naivan kaj teruritan kanton de la najtingalo kaptita de la spiralaĵoj de la vito.
Dum la vito ŝosas, ŝosas, ŝosas...
Rompiĝemaj kaj algluiĝemaj, la spiralaĵoj de amara vito estis ligintaj min, dum en mia printempo mi dormis en feliĉa kaj fidema dormo. Sed mi rompis, per terurita eksalto, ĉiujn tiujn torditajn fadenojn, kiuj jam fiksiĝis al mia karno, kaj mi fuĝis... Kiam la torporo de nova miela nokto pezis sur miajn palpebrojn, mi ektimis la spiralaĵojn de la vito kaj mi laŭtege ĵetis plendon, kiu rivelis mian voĉon.
Tutsola, vekiĝinta en la nokto, mi nun rigardas la voluptan kaj malgajan astron alsupri antaŭ mi... Por malpermesi al mi refali en feliĉan dormon, en la mensoga printempo kiam floras la hoka vito, mi aŭskultas la sonon de mia voĉo. Foje, mi febre krias tion, kion 123 oni kutime prisilentas, kion oni tre mallaŭte murmuras, – kaj mia voĉo malvigliĝas ĝis murmuro, ĉar mi ne aŭdacas plu paroli.
Mi volas diri, diri, diri ĉion, kion mi scias, kion mi pensas, kion mi divenas, ĉion, kio ravas min, kio vundas min kaj mirigas min. Sed ĉiam estas, ĉirkaŭ la tagiĝo de tiu brua nokto, prudenta mano malvarmeta, kiu metiĝas sur mian buŝon, kaj mia krio, ekzaltiĝonta, subiras al modera babilado, al parolemo de infano kiu laŭte parolas por kuraĝigi sin kaj elturmenti sin...
Mi ne plu spertas feliĉan dormon, sed mi ne plu timas la spiralaĵojn de la vito.
De la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 Tiana, apud Barcelono, fariĝis la centro de la Esperanta junulara vivo. En la junulargastejo “La Conreria” okazis la 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK), organizita de TEJO kun la loka kunlaboro de la Kataluna Esperanto-Junularo (KEJ). Por la kataluna Esperanto-movado ĝi estis multe pli ol internacia kongreso. Ĝi estis la kulmino de procezo, kiu dum ĉirkaŭ dek jaroj iom post iom revigligis la junularan agadon en Katalunio.
La nuna forto de la kataluna junulara movado ne aperis subite. Post periodo de malaktiveco, nova generacio de junaj esperantistoj komencis rekonstrui la agadon kaj doni al ĝi novan impulson. Sed en 2023 RenKEJtiĝo okazis en Manresa, kunveno kiu montris, ke en Katalunio denove ekzistas junulara komunumo kapabla kunveni, organizi kaj krei. La evento estis ankaŭ raportita en “La Ondo de Esperanto”, same kiel poste multaj aliaj katalunaj aranĝoj.
Tio estas grava parto de la historio de la nuna IJK. Dum la lastaj jaroj la kataluna junularo ne nur partoprenis internaciajn eventojn, sed iom post iom akiris sperton en ilia organizado: RenKEJtiĝoj, kursoj, bierumadoj kaj aliaj agadoj kreis komunumon, kiu povis transiri de la organizado de malgrandaj lokaj aranĝoj al multe pli ambicia projekto: gastigi IJK-n. Jam antaŭ la IJK, la kataluna movado estis konata pro siaj regulaj agadoj kaj kreskanta vigleco. La decido gastigi IJK-n en Katalunio do estis samtempe la pinto kaj nova paŝo de tiu evoluo.
“La IJK estis aparte memorinda pro la plena suna eklipso de la 12a de aŭgusto. La natura fenomeno estis unu el la ĉefaj allogaĵoj de la kongreso kaj donis al ĝi scenon, kiun malfacilas ripeti”, – skribis en sia artikolo Jordi Calafí, unu el la ĉefaj aktivuloj de la nova generacio de la junulara movado en Katalunio. (Foto: Irene Albert)
La IJK estis aparte memorinda pro la plena suna eklipso de la 12a de aŭgusto. La natura fenomeno estis unu el la ĉefaj allogaĵoj de la kongreso kaj donis al ĝi scenon, kiun malfacilas ripeti. La kongresanoj povis kune travivi tiun maloftan momenton, inter la internacia etoso de la IJK kaj la mediteranea pejzaĝo de la regioneto “Maresme” kaj de urbeto Comarruga, kie la ekskursantoj spertis 100% da mallumeco.
La programo estis konstruita ĉirkaŭ la kongresa temo “Naturo el la homaj okuloj”, kiu permesis esplori la rilaton inter homoj kaj naturo el multaj malsamaj perspektivoj. La kongresejo mem, La Conreria en Tiana, troviĝis meze de arbaro, de kie oni povis vidi la Mediteranean Maron. La programo estis tre varia: okazis programeroj en la naĝejo, pri jogo, tradiciaj dancoj (Sardana, bastondanco…), enkonduko al Toki Pona, kursoj de Esperanto kaj multaj kursoj kaj aktivecoj pri la kataluna lingvo, kulturo kaj historio. Estis ankaŭ multaj prelegoj kaj debatoj pri diversaj temoj, krom la plurhora kunsido de la Komitato de TEJO.
La rilato kun la naturo aperis ne nur en la diskutoj: unu ekskurso kondukis la partoprenantojn al bruligita arbaro, kie oni parolis pri arbaraj fajregoj kaj ties sekvoj. Samtempe, la kongreso estis ankaŭ granda kultura festo. Inter la koncertoj elstaris tiu de Indubio, kiu estis tre sukcesa, same kiel koncertoj de Kimo, “La Perdita Generacio”, Johano en la gufujo kaj aliaj muzikistoj.
La temo ligiĝis ankaŭ al la kataluna kunteksto de 2026, la Jaro Gaudí, kaj al la natura evento, kiu markis la kongresan semajnon: la plena suneklipso. Krom la programo en Tiana, okazis ekskursoj al Barcelono kaj al Subirats, la Esperanta Urbeto en la regiono Penedès, kie la urbodomo akceptis la kongresanojn; poste la grupo iris al la strando de Sitges. Post la oficiala fino de la kongreso, parto de la partoprenantoj daŭrigis la kunvivadon per improvizita postkongresumado.
Entute aliĝis ĉirkaŭ 300 homoj el pli ol kvardeko da landoj. Tiel la IJK fariĝis samtempe internacia junulara renkontiĝo, kultura festivalo kaj okazo por konatiĝi kun Katalunio: de ĝiaj arbaroj kaj Mediteranea Maro ĝis ĝia lingvo, muziko, arkitekturo kaj urboj.
Malantaŭ tiu semajno de festo troviĝas jaroj da laboro kaj multaj horoj da volontula laboro. Organizi internacian kongreson de tiu grandeco estis grandega defio por la kataluna teamo. Estis defioj pri loĝado, transporto, manĝado, teknika preparado, homfortoj kaj dekoj da aliaj detaloj. Inter la plej malfacilaj temoj estis ankaŭ la financoj. La oficiala IJK-retejo mem substrekis la gravecon de donacoj por povi kovri la kostojn de profesia kaj riĉa kongresa programo.
Ankaŭ indas diri ke la kongreso estis voĉdonita kiel la plej bona Esperanto-evento en la rangigo “Laŭsperte” de TEJO. Tiu rekono estas aparte ĝojiga por ĉiuj organizantoj, kiuj dum monatoj fortege laboris.
Alia pozitiva rezulto estas, ke la IJK donis al tuta generacio sperton, kontaktojn kaj konfidon por pli organizi viglajn movadojn en la hejmaj landoj de partoprenantoj: Francio, Brazilo, Usono…
Do nun, rigardante malantaŭen, unu afero estas klara: la jaroj da laboro estis vere fruktodonaj. La nigra suno pasis, sed la kataluna junulara movado denove brilas.
Jordi Calafí
Fotoj: Lucía Montserrat Fernández Barrera (grupfoto), Foto de Irene Albert (suneklipso)
Ĉi tiu artikolo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №3 (329).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/10/ijk-2/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post La 82a IJK: kulmino de jardeko da junulara renaskiĝo en Katalunio appeared first on La Ondo de Esperanto.
Kvankam membroj de la majoritato, la katalunistoj de la partio Junts per Catalunya voĉdonis pasintsemajne kontraŭ la dekretoj de ĉefministro Sanchez, socialisto; danke al ili la registaro perdis la plimulton kaj la prezidanto anoncis sian rezignon: la hispana parlamento estas dissolvita kaj la popolo voĉdonos 29 novembro 2026.
Iom ironie, la gvidanto de Junts nomiĝas Carles Puigdemont: kondamnite pro la klopodo sendependigi Katalunion, lin liberigis amnestio promulgita ĝuste de kabineto Sanchez. Plia koincido: la konstitucia tribunalo en Madrid hieraŭ verdiktis kontraŭ la lasta apelacio, tiel ke baldaŭ Puigdemont povus reveni al la patrolando: ĉu ĝustatempe por balotkampanjo kontraŭ la socialistoj?
La katalunisma partio faligis la koalicion pro la taktika konverĝo kun la kristandemokratoj kaj la ekstrema dekstro. Alia katalunisma partieto (Esquerra Republicana de Catalunya) distanciĝis de Junts. La esperantistoj katalunistoj subtenas ambaŭ partiojn: teorie eble ERC pli ol Junts, sed reale eblas la inverso. Ankaŭ ĉar la plej maldekstraj esperantistoj (anarkiismaj) principe ne voĉdonas, teknike favorante la statistikan superecon de Junts.
La krizo en Hispanio ne originas el la demonstracioj pro la lerneja situacio, kiel en Francio nuntempe, sed el la demostracioj pro la loĝeja situacio, prajmita de la deloĝigo ordonita al 87-jarulino. La dekretoj strebis korekti la situacion, sed ili koliziis kun la interesoj de la etaj proprietuloj, interalie en Katalunio.
Vendredon la 9an de oktobro 2026 la programo de la 4a NaturAmika KulturSemajno en Esperanto en Malago antaŭvidas du teatraĵojn de Giorgio Silfer: “Dialogo kun la glotologo”, kie kunrolas Ángel García del Río, kaj “Sur la fina benko”, kie kunrolas Viviana Piccinini. La aktorino malsaniĝis kaj la duan dramon anstataŭos omaĝo al Kolomano Kalocsay, kiu interalie naskiĝis ĝuste la 6an de oktobro 1891.
C-ano Giorgio Silfer, kunaŭtoro de “Historio de la esperanta literaturo”, gvidos poezian promenadon tra la ĝardenoj de la kongresejo, deklamante diversajn poemojn de la eminenta hungaro, kies verketo “Mondo kaj koro” markas la ekon de la dua periodo en nia literaturhistorio.
La omaĝo estos registrita kaj disponebla por la publiko tra Esperanta Kulturservo.
En majo 1991 aperis la proveldono de “La Ondo de Esperanto”, kaj ĝis aŭtuno 1997 ĝi aperis kiel dumonata soci-kultura revueto. En aŭtuno 1997 “La Ondo” iĝis ĉiumonata gazeto, ensorbinta la primovadan parton de “Ruslanda Esperantisto”. En 2007 estis lanĉita bitversio de “La Ondo” laŭ la pdf-normo, kaj dum dek jaroj kunekzistis la papera kaj reta formoj. En decembro 2016 estis eldonita la lasta papera “Ondo”, kaj dum 2017-19 nia bitgazeto aperis ĉiumonate laŭ la normoj pdf kaj ePub.
En januaro 2020 la novaĵretejo “La Balta Ondo”, kiun ni fondis en 2010, ricevis la nomon “La Ondo de Esperanto” kaj de tiam dum pli ol 2.400 tagoj en ĝi ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto; la samnoma bitgazeto por sep jaroj iĝis trimonata, ampleksa (ĉirkaŭ 130-140 paĝoj) bitgazeto.
Bedaŭrinde, ni devis akcepti malfacilan decidon pri fermo de la gazeto pro la malprogresanta vidkapablo de la redaktoro, kiu ne plu kapablas elteni la kutiman 16-18-horan labortagon antaŭ la komputilo. La novjarfesta eldono №330 estos la lasta en nia 36-jara eldon-aventuro.
Nia informado daŭros en nia novaĵretejo. Ĝis nun la retejo estis pagata el la kotizoj kaj donacoj, kiujn ricevis la gazeto. La financado de la retejo nun estas traktata kun eventuala sponsoro.
(Halina Gorecka / Aleksander Korĵenkov)
La 6a de oktobro 2026 markas 135 jarojn ekde la naskiĝo de Kálmán Kalocsay (1891–1976), unu el la plej gravaj poetoj, tradukistoj kaj lingvaj kulturantoj en la historio de Esperanto. Okaze de la datreveno UEA, kunlabore kun la Akademio Literatura de Esperanto (ALE), anoncas specialan retprelegon kadre de #Kalocsay50, la iniciato memore al la 50 jaroj post lia forpaso en 1976.
La retprelego “Inter silento kaj atesto” okazos sabaton, la 10an de oktobro 2026, je 13:00 UTC, per Zoom. La partopreno estas senpaga, kun neceso antaŭe aliĝi per:
https://us06web.zoom.us/meeting/register/_x5tiVcDRGyd5JUP_XiuLg
La ĉefa preleganto estos Nicola Ruggiero, estrarano de ALE. Lia eseo Inter silento kaj atesto gajnis en la Belartaj Konkursoj de UEA 2026 la unuan premion – Premion Luigi Minnaja – en la branĉo Eseo. La verko proponas okazon reveni al Kalocsay kaj lia literatura heredaĵo kvindek jarojn post lia forpaso.
La aranĝo komenciĝos per mallonga enkonduko de Fernando Maia Jr., prezidanto de UEA, pri la iniciato #Kalocsay50 kaj la daŭra signifo de la verkaro de Kalocsay. Sekvos la ĉefa prelego de Nicola Ruggiero kaj poste estos spaco por aliaj specialaj kontribuoj, kiel intervenoj de Zdravka Boytcheva, Estrarano de UEA pri Kulturo, pri la muzika heredaĵo de Kalocsay, kaj de Ulrich Becker, de Mondial, pri la Belarta Rikolto. Estos spaco por demandoj de partoprenantoj. La tuta aranĝo daŭros ĉirkaŭ 90 minutojn. Laŭplane ĝi estos registrita kaj poste disponigita en la jutubkanalo de UEA: https://youtube.com.br/ueaviva.
Naskiĝinta la 6an de oktobro 1891 en Abaújszántó, Hungario, Kalocsay estis kuracisto kaj samtempe unu el la plej influaj figuroj de la Esperanta literaturo. Kiel poeto, tradukisto, redaktoro kaj lingvisto li profunde influis la evoluon de la literatura lingvo kaj de la Esperanta poezio. Lia unua Esperanta poemaro, Mondo kaj Koro, aperis en 1921; lia Streĉita Kordo, aperinta en 1931, fariĝis mejloŝtono de la Esperanta poezio. Gravan rolon li havis ankaŭ en la literatura revuo Literatura Mondo kaj en la evoluigo de la Esperanta poetiko kaj lingvokulturo. Esploru kaj aĉetu la verkojn de kaj pri Kalocsay en la Libroservo de UEA: https://mallonge.net/kalocsay.
La retprelego estas parto de la agadoj de #Kalocsay50, per kiuj UEA kaj kunlaborantoj dum 2026 atentigas pri la vivo, verkaro kaj heredaĵo de Kalocsay. La retprelego aldone reliefigas la gravecon de la Belartaj Konkursoj kaj de la eldonserio Belarta Rikolto, eldonita de Mondial kunlabore kun UEA. La retprelego devenas de la premiita eseo, kiu baldaŭ aperos en la ĉi-jara Belarta Rikolto: temas pri kultura kaj eldona agadoj, kiuj kuraĝigas artistojn al konstanta kreado kaj produktado de elstaraj verkoj en Esperanto, kongrue kun la strategio AKIRI (2025-2030) de UEA. La ĉi-jara 135a datreveno alportas al tio ĉio aldonan specialan okazon. UEA kuraĝigas ĉiujn kreemulojn partopreni la Belartajn Konkursojn de 2027. Ankaŭ indas donaci al la Belarta Fondaĵo, kiu subtenas la premiojn kaj eldonaĵojn de la Belartaj Konkursoj. Ĉiuj kajeroj de la eldonserio Belarta Rikolto akireblas en la Libroservo de UEA: https://mallonge.net/belarta.
Dato: Sabaton, la 10an de oktobro 2026 | Horo: 13:00 UTC | Per Zoom
Aliĝo: https://us06web.zoom.us/meeting/register/_x5tiVcDRGyd5JUP_XiuLg
Partopreno: Senpaga | Subtenu per donacoj aŭ per aĉetoj en la Libroservo
Aktualaj informoj: #Kalocsay50 – Inter silento kaj atesto | Eventa Servo
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1339.
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post 135 jaroj de Kalocsay: UEA kaj ALE invitas al retprelego appeared first on La Ondo de Esperanto.
Raporto de nia speciala sendito :
Ni unue pensis pri banala malamikiĝo, tio okazas en multaj familioj tra la mondo. Kiel ofte en tiaj kazoj, ni pensis, ke per amika instigeto, simpla diskuto ebligos klarigi la aferon, kaj reamikigi. Sed malantaŭ tiu disputo, jen granda fendo. Sed ne nur en tiu familio, ja en la tuta lando.
Vladimiro kaj Nikolao estis du amike proksimaj kuzoj. Kvankam iliaj karieroj disigis ilin, tio nenion ŝanĝis. La unua estis "suprenirinta" al Moskvo por iĝi konsultisto por grandaj fremdaj firmaoj. La dua restis en ilia naskiĝurbo Volgograd, tie li estris entrepreneton, kiu provizas lokajn industriojn per rezervaj partoj.
Antaŭ du dek jaroj, ni akompanis ilin serĉante la devenvilaĝon de ilia avino, en la ĉirkaŭaĵoj de Saratov. Sur monteto la ekskolkozo kie plu vivis deko da loĝantoj - el la tri mil, kiuj tie vivis en la 1980-aj jaroj - estis kaŝita malantaŭ vegetaĵaro. Ankoraŭ funkciis urbestro, kiu ĉiumatene balais la "ruĝan angulon", eksan festohalon kun pargeto kaj estrado, kie iam kamparanoj ludis teatraĵojn. Po du fojoj ĉiun monaton, poŝta kamioneto supreniris la tervojon por liveri poŝtaĵojn kaj kelkajn necesaĵojn. La du kuzoj rakontis siajn memoraĵojn de la soveta epoko, same kiel oni parolus pri forlasita lando. Tiun vesperon ili multe drinkis kaj ridis, aŭ inverse. Ilia amika rilato ŝajnis nedifektebla.
En la printempo 2026, tamen, ni komprenis ke okazis malamikiĝo, kiun niaj telefonadoj ne sukcesis klarigi. Tial ni alteriĝis en Moskvo malgraŭ la minaco de Ukrainaj spavoj kaj misiloj.
La urbo tute ne similas ĉefurbon de regno elĉerpigita de okcidentaj punsankcioj. Kvankam iam oni trairis ĝin kun mallevita kapo kaj armita per kuraĝo, promenanto povas nun halti sur plilarĝigitaj trotuaroj sen ĝeni iun ajn, levi sian kapon, admiri junstilan fasadon, kiun oni jam konis sen vidi ĝin. Inter 2015 kaj 2023, la municipo renovigis 14 000 domegojn kaj 380 historiajn konstruaĵojn (1). La aranĝitaj bordoj Moskvo-rivero integriĝas ekde 2022 en piedirantula kurso de dek kvin kilometroj inter la komerca kvartalo de Moskva City ĝis Kremlo kaj poste al nordorienta parko Sokolniki.
Nu, ja kelkajn semajnojn poste, meze de junio, atako de ukrainaj spavoj eksplodigos la rafinejon de Kapotnia, tridek kilometrojn el la ĉefurba centro, kaj ĝenerala celado de rezervujoj kaj pretrolinfrastrukturoj estigos mankojn de benzinoj kaj perturbojn pri vartransportado en ĉiuj regionoj de la lando ekde julio. Sed en tiu printempa tago, la ritmo de la urbo estis pli paca, en niaj memoroj, ol antaŭ la epidemio de Komvim-19. Tiu kvieteco fontas ankaŭ el falo de turismo. Malpli ol 630 000 fremdaj vizitantoj veturis en Rusion dum la unua jarduono de 2025, tio estas triono de 2019. La nombro de germanoj, italoj, francoj, dividiĝis per sep, dek du, dudek du ... Ĉirkaŭ Kremlo, ĉinaj dikaj aŭtoj Haval, Chery aŭ Tank anstataŭis la okcidentajn markojn. Sur la Ruĝa placo oni aŭdas nur la rusan, eĉ bone orelserĉante.
Vladimiro atendis nin en ĉefurba parko, dum li promenigas sian hundon. Post brakumoj, ni evitis tuj priparoli la disputon, pri kiu ni sentis, ke ĝi estas grava. "Nu, kiel vi fartas ?" Tuj, la milito, kies frakason ni estis forgesinta de post nia alveno, reaperas. Ekde la aneksado de Krimeo en 2014, la nombro de kontrakto de Vladimiro kun fremdaj entreprenoj malkreskis, antaŭ ol tute forsveni en 2022. Li havis, estinte ponto inter Rusio kaj Okcidento, bonajn enspezojn kaj enviitan socian pozicion. La merkatesploroj, kiujn li nun faras por rusaj entreprenoj ne kompensas lian perdon.
"Kiam komenciĝis la invado, mi pasigis kelkajn horojn en ŝokstato, reale. Mi restis en prostracio je la ideo, ke oni povis impeti en tian frenezaĵon." Pluraj jaroj pasis, sed Vladimiro restas markita. Dum lia hundo observas plaŭdantajn anasojn, li plu diras : "Ĉu vi memoras, ke ni havas onklinon en Ukrainio ? Mi tuj telefonis al ŝi. Mi estis tute detruita de tiu afero ... Ankaŭ ŝi, kompreneble." Li daŭre rilatas kun ŝi, kaj telefonas po du fojoj ĉiusemajne. "Ni parolas pri nia ĉiutaga vivo, pri rompoj de akvo kaj hejtado, sed preskaŭ nenio pri politiko. Tio estas mia maniero subteni ŝin."
Tiam, ni ekdivenis, ke la disputo ne estas sen rilato al la milito. "Kaj Nikolao, ĉu vi scias kion li diras pri la milito ? - Ĉu Nikolao ? Li subtenas ĝin ! Ankaŭ li telefonis al nia onklino, por diri ke ŝi kvietiĝu, ke ĉio baldaŭ revenos en ordo. Tio okazis antaŭ kvar jaroj !" Tiam Vladimiro telefonis al sia "frato" por esprimi sian malkonsenton, kiel oni faras kun proksimaj kuzoj. Okazis memorinda disputo. "Nia onklino ne plu volas alparoli lin, kaj mi komprenas ŝin."
Vladimiro provas persvadi sin, ke laceco trafas pli kaj pli vastajn tavolojn de la socio. La motivoj, tiom multaj kiom memkontraŭdiraj - defendi la rusparolantojn de Donbaso, malhelpi NATO-n plu antaŭeniri aŭ lukti kontraŭ la supozata naziismo de la ukraina registaro - laŭ li ne plu konvinkas. Sed fundamente li scias, ke li estas izolita en socio kiu plej multe akceptas tiun militon kvankam ne dezirante ĝin. De laceco pri milito, videbla en la opinisondadoj, ĝis kritiko de ĝia daŭrigo, estas distanco, kiun preskaŭ neniu deziras transpasi. "Tiuj, kiuj, kiel mi, estis kontraŭ tiu milito silentiĝis : kial senĉese gurdi la samajn plendojn ? Tio montras al ni mem nian senpotencigon." La du infanoj de Vladimiro foriris el la lando.
La stacidomo de Pavelec en la sud-oriento de Moskvo estis plenŝtopita en tiu aprila tagfino. Kolono da junaj rekrutoj serpentumis inter vojaĝantoj, antaŭ ol viciĝi laŭlonge la kajo, kie tranokta tajno por Volgograd jam atendis. En kvarhoma kajuto, paro da emeritoj jam okupis la du malaltajn kuŝejojn. Post malpli ol tri frazoj, ili aludis sian filon, kiu militis en la ukrainia fronto inter 2022 kaj 2024. "Li revenis traŭmatizitita, kun psikaj problemoj, rakontis la virino. Kaj mi mem ne dormis dum du jaroj." Ĉu ŝi kulpigas sian registaron ? "Ne, kion ĝi povis fari ? En okcidento vi scias nur unu aferon pri tiu milito : Putin estas la agresinto", ŝi konkludis per tono pli bedaŭra ol agresema.
Post Tambov, nia trajno trairis pejzaĝojn de unutonaj stepoj videblajn tra arboj de la fervoja rando. Ruinigitaj vilaĝoj impresis nin : enfaliĝintaj lignaj kabanoj, domoj kun frakasitaj fenestroj. Inter la popolnombrado de 2010 kaj 2021, la kampara loĝantaro falis je 15%, al profito de regionaj urbaj centroj (2).
Post dudek horoj kaj kvardek tri minutoj, la trajno alproksimiĝis al Volgograd. Historiistoj rakontas, ke tiu strategia fervoja nabo estis prenita kaj reprenita dek kvin fojojn dum la batalo de Stalingrad, eksnomo de tiu urbo, kiun ĝi reprenas dum la celebraĵoj de la 9-a de majo. De la fenestro oni ekvidis la tombmonteton Mamajev, kie stariĝas statuo de Voko de la patrujo. Konstruita inter 1959 kaj 1967, tiu monumento en la stilo de socialista realismo, 85 metrojn alta , tute en ŝtalo kaj betono, iĝis simbolo de la urbo. Oni retrovas tiun diinon de venko svingantan glavon, superŝultre rigardantan malantaŭen, sur magnetoj kaj bovloj vendataj al turistoj.
La nuna milito, kiu okazas je kvin cent kilometrojn for, estas preskaŭ nevidebla en publikaj spacoj, krom reklamo por la rusa armeo sur fasado de konstruaĵo, kiu promesas 3 milionojn da rubloj (ĉ. 30 000 eŭroj) kaj monata soldo de 215 000 rubloj (ĉ. 2000 eŭroj) por tiuj, kiuj dungiĝos por la fronto. Neniu kampanjo insistas pri dungiĝomanko. Kaj malsame kiel ukrainiaj urboj, kiujn ni vizitis en 2023 (3), oni ne vidas soldatojn en forpermeso nek invalidojn. La milita ŝoko ŝajnas englutita en la amasa rusa loĝantaro.
Dum en Moskvo grandaj vorkoj estis preskaŭ finiĝantaj, Volgograd estis nur komenciĝanta siajn. La ĉirkaŭaĵoj de la stacidomo kaj la apuda centra placo, nomita "de la falintaj soldatoj", estis baritaj per palisaroj. "Oni ne plu povas parkumi, ie ajn", plendis Nikolao prenante nian valizon. Sur sian jakon, li surkudris oranĝnigran kvadraton, la kolorojn de la rubando de Sankta Georgo, iĝinta nacia simbolo post la aneksado de Krimeo. "Tie estis finnlanda flago, temas pri fremda jako, li ridete klarigis, "mi preferis kaŝi ĝin per tio." Tamen Nikolao esprimis pli konvencian patriotismon ol aktivulan naciismon. Li spontane staras flanke de la armeo de sia lando, akceptante militon, kiun li bedaŭras sed kiun li opinias neevitebla. "Putin ne plu havis elekton pro la senĉesa ekspansio de NATO ĉe niaj landlimoj", li klarigis. Laŭ liaj okuloj temas pri "enlanda milito", kiun la okcidentuloj provokis inter "'fratoj' rusaj kaj ukrainaj" por malfortigi Moskvon.
Kun lia edzino, Katja, Nikolao loĝas en unuopa domo de ĉirkaŭurba kvartalo en la nordo de la distrikto Voroŝilovski. Post avenuo, lia aŭto trairis inter altaj domegoj. Tieaj parkoj estas plenaj de rubaĵoj, oni veturas malrapide sur truitaj vojoj, kiuj kontrastas kun tutnova superbazaro, kie ni haltas por aĉeti kelkajn nutraĵojn. Pli for, la kvartalo de unuopaj domoj kie loĝas Nikolao ŝajnas eraro. Sur la senasfaltaj stratoj, la radoj plaŭdas en akvaj flakoj : la kamiono da gruzo, ke li kaj najbaroj kotizinte venigis ne estis sufiĉa. ... De tiam Nikolao kaj Katja atendas, ke la urbodomo respondu al petskribo, kiun la loĝantoj sendis.
Ĉirkaŭ la tablo, Katja defiligas per sia laŭmoda iPhone fotojn de sia feriado kun amikino en Dubajo. Antaŭ la milito, ŝi daŭre havis amikinojn de sia infanaĝo, pasigita en Ĵitomir, en sovetia Ukrainio, kie ŝia patro, kariera militisto, estis sendita en la jaroj 1980-aj. Ŝi promesis tien reiri, sed la milito rompis tiujn rilatojn. "Mi provis eviti la demandojn, kiuj estigas disputojn, sed ili tuj koleriĝis, kvazaŭ oni enmetis en iliajn kapojn ke la rusoj estas kanajloj, ĉiuj rusoj senescepte". Tiu paro apartenas al supera mezklaso, kiu akceptas militon, kiu ŝajnas tre fora. Sed ĉu ĝi tia restos longe ?
Ilia filo, Viktoro, finas sian studon en teknika liceo. Tiu kurso ne ebligas lin aliri al universitato, kaj do prokrastigi sian militservon. Ĉu li timas ? Jes, li respondis senhezite. En lia liceo cirkulas rakontoj pri timigadoj faritaj de hierakio "kun armiloj en mano" por devigi rekrutojn subskribi profesian kontrakton. Lia patrino maltrankviliĝas pro iuj datoj viditaj sur soldataj tomboj : "18, 19, 20 jaroj, temas pri infanoj." Inter la mortintaj rusaj soldatoj identigitaj de la retejo Mediazona (kune kun la ruslingva servo de la brita BBC), la proporcio de 18-20 jaruloj atingas apenaŭ 3% (4). Sed tiu nombro kalkulita plurajn monatojn post la morto de soldatoj povas fakte esti pli alta. Pro la enkotiĝo de tiu milito kaj la timo de nova devigita mobilizado, pli gravaj premoj estas atendataj en la venontaj monatoj.
Malgraŭ la fendo kiu disigas la du kuzojn, la vizito de komuna amikino devigis ilin interŝanĝi mesaĝojn. Nikolao ŝajnis preta fari paŝon. Reveninte en Moskvon, ni sondis lian kuzon. "Tion, kion Nikolao diris en 2022, la pozicion, kiun li prenis, li devas alpreni iliajn konsekvencojn", li decidis, "nia rilato estas damaĝita." Ĉar Vladimiro estas verŝajne tiu, kiu plej perdis. Lia tezo pri sociaj sciencoj, lia vivo en la ĉefurbo, liaj rilatoj kun potencaj medioj, ĉio metis lin pli alten en la socia hierarkio. La milito forprenis tion. La situacio de Nikolao siaflanke daŭre pliboniĝas malgraŭ la milito. Li ne tro skurĝas Vladimiron, sed atribuas al li la respondecon de la rompo, kaj bedaŭras, ke ĉi lasta flankenmetiĝis for el la patriota interkonsento, kiun li mem adoptis.
Ni provis kontribui al reamikiĝo de du kuzoj. Ni trovis landon markitan de la milito kaj familioj disŝirita de ĝiaj renversoj. En la kampo de valoroj kaj en tiu de sociaj hierarkioj.
(1) Laŭ la retejo de la Municipa ekonomia komplekso de Moskvo (en la rusa) https://kgh.moscow/fkr
(2) Anastasia Chaplitskaya kaj al., "Rural-urban migration within Russia : Prospects and drivers", Regional Science Policy & Practice, vol. 16, n° 9, Oksfordo, septembro 2024.
(3) Legu : "Malproksime de la militfronto, la ukraina socio dividita en du", Le Monde diplomatique, novembro 2023.
(4) Vidu : "Russian losses in the war with Ukraine. Mediazona count, updated" , https://en.zona.media (konsultita la 2-an de septembro 2026).
La faktoj pli kaj pli dementas la supozon ke ekzistus tria organiza modelo por Esperantio: la “likva movado”, anstataŭ internaciaj neregistaraj centralismaj organizoj (kiel UEA, TEJO, SAT ktp) aŭ federisma subjekto de internacia juro (Esperanta Civito); sed al la jam konata problemo de la TEJO-monkolekto aldoniĝas aliaj.
Suspiras c-ano Johannes Genberg, komentarie pri sia rezigno rilate al Mia Vivo: “Esperantistoj estas multege pli aktivaj en Fejsbuko, Redito kaj Telegramo, do la konkludo devas esti, ke tutesperanta socia retejo simple ne gravas al ili. Ree, mi ne plendas nek riproĉas ilin pro tio. Tio simple estas la efektivo, kaj se iu alia volas krei socian retejon post Mia Vivo, bonvolu konsideri ĉi tiun averton.”
Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2381
Kion se Facebook ne estus komerca, kaj ĉiuj uzantoj skribus nur en Esperanto? Tio estis la revo de Johannes Genberg en Svedio, kiam li en 2020 kreis kaj lanĉis propran socian retejon kun la nomo Mia Vivo. Multaj esperantistoj kolektiĝis en la nova retejo, sed servilaj kostoj kreskis pli rapide ol la uzantaro. Tial Mia Vivo fermiĝos fine de la jaro.
Informo pri la fermo de Mia Vivo en Mia Vivo.La informo pri la fermo de Mia Vivo kompreneble unue aperis en la retejo mem. Johannes Genberg la 24-an de septembro petis la uzantojn ĝis la fino de la jaro elŝuti la enhavojn kiujn ili volas konservi kaj certiĝi, ke ili povos daŭrigi la kontakton kun la retejaj amikoj en aliaj manieroj, kiam Mia Vivo fermiĝos.
Krome li kreis por anoj de Mia Vivo propran babilejon en Telegramo, por ke la komunumo kreskinta dum sep jaroj ne ĉesu ekzisti kune kun la retejo. La ĉefa kialo de la malfondo de Mia Vivo estas kreskantaj servilaj kostoj.
Libera Folio petis Johannes Genberg rakonti pri siaj spertoj pri konstruado de reta komunumo nure por esperantistoj.
Libera Folilo: Kiajn konkludojn vi tiras post via sperto pri Mia Vivo?
Johannes Genberg: – Tio estas bona demando. Eble ke sukceso povas esti mezurata laŭ multaj kieloj. Mia Vivo ne fariĝis la ”reta Esperantujo”, sed ĝi fermiĝos ne pro neuzateco, malsimile al multaj similaj projektoj. Mi ankaŭ ekkonis danke al ĝi plurajn novajn amikojn, kun kiuj mi daŭre estos amiko ankaŭ post la fino de la retejo. Tio devas esti konsiderata iu formo de sukceso, ĉu ne?
Kio instigis vin krei la retejon en la komenco, kion vi esperis atingi? Kaj kiel ŝanĝiĝis viaj ideoj dum la jaroj?
Johannes Genberg.– Mi kredas ke mi jam respondis pri la du unuaj en artikolo de Libera Folio antaŭ 6 jaroj. La lasta estas, ke mi devis akcepti ke Mia Vivo neniam fariĝos tiel populara. Jaron post jaro la aktiveco malaltiĝis, sed ĝi neniam haltis. La plej aktivaj membroj daŭre uzas la retejon, kaj foje aperas iu nova kiu estas tre aktiva dum tempo. Mi lernis kontentiĝi per tio. Mi kredas ke, malgraŭ ĉio, Mia Vivo eble estas la plej sukcesa provo pri esperanta socia retejo.
Tamen, por legantoj, kiuj ne memoras vian antaŭan respondon, kial vi trovis, ke estas bezonata aparta socia reto nur por esperantistoj?
– Kiam mi estis sur aliaj sociaj retejoj, mi amikiĝis kun multaj esperantistoj, sed poste mi vidis sur la fluo multe da iliaj afiŝoj en aliaj lingvoj. Lingvoj, kiujn mi ne komprenas. Tio donis al mi la ideon krei esperanto-lingvan socian retejon. La unua estis Nubo, kiu malfermiĝis en 2018, sed pro nesolveblaj teĥnikaj kaj rapideca problemoj, mi fermis ĝin en 2020. Preskaŭ samtempe mi malfermis Mia Vivo-n por anstataŭigi ĝin. Mia Vivo uzas alian programon, kiu estas treege bonega (PeepSo). Mi rekomendas ĝin por tiuj, kiuj volas krei malgrandan socian-retejecan retejon.
Tamen poste ĝuste pro teknikaj problemoj vi devas fermi la retejon, ĉu ne? Ĉar ĝi postulas tro da rimedoj de la servilo?
– La servilo, kiun mi uzas, estas relative malmultekosta. Tial mi unue elektis ĝin, ĉar kiel laboristo kun familio mi ne havas multe da mono. En marto la retejo estis haltigita pro trouzo de servilaj rimedoj, kaj lastatempe la problemo reaperis. Mi jam serĉis alternativan servilon, sed post esploro mi konkludis ke kostus almenaŭ 120 eŭrojn monate, kompare al la nunaj 40 eŭroj.
– Mia Vivo ricevis dum la jaroj multe da mondonacoj. Sufiĉe por ke mi mem ne devu pagi iom el mia propra monujo. Pro tio mi estas tre danka al la membraro! Tamen la mondonacoj pli kaj pli malmultiĝis dum la lastaj jaroj, kaj nur danke al unu tre granda donaĵo mi povas pagi por la sekva jaro. Tial mi decidis fermi la retejon, dum mi povas fari tion en orda kielo, ĉar mi simple ne vidas alternativon.
Do, simple mankas sufiĉe granda komunumo de uzantoj, kiuj pretus ankaŭ finance subteni la projekton?
– Mi ne kulpigas la esperantistaron pro tio ke Mia Vivo ne fariĝis pli populara. Jes, estas kelkaj, por kiuj la ekzisto de tutesperanta socia retejo estas fonto de fiero por Esperantujo, kaj estas aliaj kiuj simple preferas la etoson de Mia Vivo al aliaj retejoj, kaj estas kelkaj por kiuj eviti komercajn retejojn estas grave, sed tiuj ĉi estas malmultaj. Se oni volas lerni ion per mia provo, estas ke homoj, inkluzive de esperantistoj, havas tre disajn emojn kaj volojn, kaj tio, kio estas grava por vi mem probable estas tute negrava al aliaj.
– Esperantistoj estas multege pli aktivaj en Fejsbuko, Redito kaj Telegramo, do la konkludo devas esti, ke tutesperanta socia retejo simple ne gravas al ili. Ree, mi ne plendas nek riproĉas ilin pro tio. Tio simple estas la efektivo, kaj se iu alia volas krei socian retejon post Mia Vivo (mi suspektas ke iu iam volos), bonvolu konsideri ĉi tiun averton.
Vi malfermis Telegram-babilejon por anoj de Mia Vivo. Multaj esperantistoj ja estas en Telegram, sed ĉu vi konsideris la esperantlingvan Mastodon-servilon, kiu povus esti iom malpli fermita solvo?
– La kialo por la Telegrama kanalo estas ĉar mi mem uzas Telegramon, kaj tio estas por mi la plej simpla solvo por certigi ke la membroj ne perdu la kontakton unu kun la alia dum ĉi tiu tempo. Mastodono jam havas sufiĉe aktivan esperantan komunumon, do ĝi povas esti alternativo.
– Honeste, post tiom da jaroj da laborado, mi sopiras fari kion mi volas.
Nu, mi esperas, ke kiam vi okupiĝis pri Mia Vivo, tio estis kion vi volis fari?
– Jes, certe! Mi ne pentas pri la projekto nek pri la kiomo de laboro. Mi lernis multe, mi trovis multe da novaj amikoj, kaj mi evidente faris ion, kion aliaj sentas valora. Mi pli ĝuste devus diri, ke mi sopiras fari kion mi volas tute sen devosento.
En majo 1991 aperis la proveldono de “La Ondo de Esperanto”, kaj ĝis aŭtuno 1997 ĝi aperis kiel dumonata soci-kultura revueto.
En aŭtuno 1997 “La Ondo” iĝis ĉiumonata gazeto, ensorbinta la primovadan parton de “Ruslanda Esperantisto”.
En 2007 estis lanĉita bitversio de “La Ondo” laŭ la pdf-normo, kaj dum dek jaroj kunekzistis la papera kaj reta formoj.
En decembro 2016 estis eldonita la lasta papera “Ondo”, kaj dum 2017-19 nia bitgazeto aperis ĉiumonate laŭ la normoj pdf kaj ePub.
En januaro 2020 la novaĵretejo “La Balta Ondo”, kiun ni fondis en 2010, ricevis la nomon “La Ondo de Esperanto” kaj de tiam dum pli ol 2400 tagoj en ĝi ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto; la samnoma bitgazeto por sep jaroj iĝis trimonata, ampleksa (ĉirkaŭ 130-140 paĝoj) bitgazeto.
Bedaŭrinde, ni devis akcepti malfacilan decidon pri fermo de la gazeto pro la malprogresanta vidkapablo de la redaktoro, kiu ne plu kapablas elteni la kutiman 16-18-horan labortagon antaŭ la komputilo. La novjarfesta eldono №330 estos la lasta en nia 36-jara eldon-aventuro.
Nia informado daŭros en nia novaĵretejo, en kiu dum pli ol 2400 tagoj ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto. Ĝis nun la retejo estis pagata el la kotizoj kaj donacoj, kiujn ricevis la gazeto. La financado de la retejo nun estas traktata kun eventuala sponsoro.
Pri la historio de “La Ondo” vi povas legi ĉe https://sezonoj.ru/2021/05/ondo/.
Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov
Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/10/ondo-167/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post “La Ondo de Esperanto” daŭros kiel novaĵretejo appeared first on La Ondo de Esperanto.
Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html
La konkurso estis organizita sub la aŭspicio de UEA kaj en kunlaboro kun la redakcio de “Literatura Vivo”. Ĝi portas la nomon de prof. Vejdo (Wei Yida) por honori lian memoron kaj antaŭenigi la arton de literatura tradukado en Esperanton.
La konkurso ricevis 41 tradukojn de 31 konkursantoj el 12 originalaj lingvoj. La ĵurio konsistis el naŭ spertuloj el diversaj landoj kaj lingvaj medioj: Blazio Vaha, Erika Godó, John Huang, Julianna Vas-Szegedi, Maria Nazaré Laroca, Yevgenia Amis, Seán Ó Riain, Ardo Hu kaj Detlef Karthaus.
Unua premio: Tatjana Auderskaja (Ukrainio) pro “Silentium!” de Fjodor Tjutĉev.
Du duaj premioj: Stéphane Brault (Kanado) pro “Damo Suzana” (Lady Susan) de Jane Austen; Miklós Cseszneky (Hungario) pro “La Mancha Roja” (La Ruĝa Makulo) de Samuel Ros.
Tri triaj premioj: Osvaldo Pablo León (Argentino) pro “Continuidad de los parques” (La kontinueco de parkoj) de Julio Cortázar; Miklós Cseszneky (Hungario) pro “La sangovida junulo” (A vérlátó legény) de József Nyírő; Frank Huber (Germanio) pro “Mi preferus ne fari tion” (Yapmamayı Tercih Ederim) de Ruhşen Doğan Nar.
Ĉi tiu artikolo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №2 (328).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/10/konkurso-72/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post La Internacia Traduk-Konkurso Vejdo 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.
Ángel kaj Juan García del Río, Arno Lagrange, Viviana Piccinini, Giorgio Silfer, Carlos Spinola estas la ĉefaj kontribuontoj al la kvara NaturAmika KulturSemajno en Esperanto, en Andaluzio 9-12 oktobro 2026: ilia kontribuo estos jen prelega jen teatra. Rimarkindaj ankaŭ la rolo de Manuela Blanco por la organizado kaj la ĉeesto de Anjo Amika.
Tri dramoj estos prezentitaj: de Giorgio Silfer “Sur la fina benko” kaj “Dialogo kun la glotologo” — krom la aŭtoro mem en ambaŭ, ludos Viviana Piccinini en la unua kaj Ángel García del Río en la dua; Arno Lagrange interpretos draman adapton el romano de Lluis Llach, kiun li traktos ankaŭ per aparta prelego.
Andaluzaj prelegontoj estas Juan García del Río, pri poezio, kaj Carlos Spinola, pri Astronomio. La inaŭgura prelego, “Verda lingvo por verda naturo”, estos farita de c-ano Giorgio Silfer. Okazos ankaŭ flamenka ateliero zorge de Ángel García del Río kaj du tre interesaj ekskursoj laŭ alternativa turismo.
Informas: http://www.naturamikaro.net/ kaj naturamik@esperantio,net
La 7a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK) okazos en la reto de la 26a ĝis la 29a de novembro 2026. La aliĝilo al la 7a VK jam funkcias: https://vk.esperanto.net/2026/aligxilo – UEA invitas esperantistojn el la tuta mondo aliĝi kaj partopreni en la plej granda ĉiujara reta kongreso de la Esperanto-komunumo. La aliĝo estas senpaga por individuaj membroj (IM) de UEA. Tiu, kiu ne estas IM, povas aliĝi al la VK kaj samtempe fariĝi IM de UEA per samvalora kotizo. Eblas ankaŭ aliĝi al la VK sen aliĝi al UEA.
Individuaj membroj povas aliĝi rekte per https://vk.esperanto.net/2026/uea-membro – sufiĉas entajpi sian UEA-kodon laŭ la kvinlitera formato (xxxx-x) kaj la sistemo rekonos la individuan membrecon kaj permesos la senpagan aliĝon. Necesas plenigi la devigajn kampojn kaj nepre finklaki la aliĝbutonon. Libervolaj donacoj tamen estas tre bonvenaj – kaj ĉi-jare ili povas helpi malfermi la VK-on kaj la revuon Kontakto al la tuta mondo! La unuaj kongresanoj jam aliĝis kaj kelkaj jam donacis – ili aperas en la listo de aliĝintoj: https://vk.esperanto.net/2026/aligxintoj.
Ĉiuj, kiuj donacas, aperas kiel Donacinto, se ili tion deziras. Tiu, kiu donacas 50 EUR aŭ pli, ricevas statuson de Subtenanto. Tiuj, kiuj donacas 200 EUR aŭ pli, fariĝas Supersubtenantoj de la 7a VK! – Kaj tio gravas, ĉar ĉi-jare la donackampanjo havas aparte ambician celon: ju pli granda estos la komuna subteno, des pli da enhavo UEA povos libere disponigi al ĉiuj!
Se ni atingos 10 000 EUR – la enhavo de la 7a VK estos libera por ĉiuj! UEA faros ĝian enhavon libere alirebla ekz-e per elsendo de programeroj ankaŭ en Jutubo. Tiel la subtenantoj de la VK ne nur ebligas la okazigon de la Kongreso, sed ankaŭ helpas porti ĝiajn prelegojn, debatojn, kulturajn programerojn kaj aliajn enhavojn multe pli vaste en la mondon. La celo estas atingebla, se ekz-e 100 homoj donacos po 100 EUR. – Sed estas plia celo: se ni atingos 20 000 EUR, UEA kaj TEJO faros ankaŭ la jarkolekton 2026 de la revuo Kontakto libere elŝutebla por ĉiuj!
La Prezidanto de UEA, Fernando Maia Jr., la Ĝenerala Sekretario Aleks Kadar, la 2a Vicprezidanto So Jinsu kaj la Estrarano de UEA François Lo Jacomo jam aliĝis al la 7a VK kaj aperas inter la unuaj Supersubtenantoj, kune kun aliaj donacantoj. – “Ni deziras, ke la VK povu ne nur daŭre esti la granda reta renkontiĝo de nia komunumo, sed nun lasi heredaĵon, kiu daŭros multe post la fino de la Kongreso: tutan aron da altkvalita Esperanto-enhavo libere disponebla por lernantoj, instruistoj, kluboj, Esperanto-organizoj kaj ĉiuj interesatoj tra la mondo! Se ekzemple cent homoj pretos donaci po 200 EUR kiel Supersubtenantoj, ni kune atingos ambaŭ kampanjajn celojn! Kaj per nia propra ekzemplo ni esperas konkrete montri nian fidon al tio”, klarigas Maia.
Kompreneble ne nepre necesas donaci 200 EUR aŭ 50 EUR: ĉiu donaco kalkuliĝas kaj helpas proksimigi la komunajn celojn sendepende de la sumo. Eĉ se oni ne povas nun fariĝi Subtenanto aŭ Supersubtenanto de la VK, ĉiu kontribuo gravas, ĉar la donacoj ĉiel ajn ebligas senpage aliĝigi al la VK malpli pagipovajn homojn – ĝuste tiujn, por kiuj la VK povas esti aparte grava pro ĝia inkluziveco.
Aliĝu nun al la 7a VK! Invitu ankaŭ aliajn kaj, se vi povas, subtenu la Kongreson. Ni kune povas fari ĝian enhavon – kaj eĉ la tutan jarkolekton de Kontakto – libere alireblaj por la mondo. Interesatoj kontribui al la programo, inkluzive de la Virtuala Movada Foiro (ViMF), povas trovi informojn kaj proponilojn ĉe: https://vk.esperanto.net/2026/programo.
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1337.
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post Aliĝu al la 7a Virtuala Kongreso – kaj helpu fari ĝin kaj la revuon Kontakto liberaj por ĉiuj! appeared first on La Ondo de Esperanto.
La 27an de septembro en la centra biblioteko de la urbo Odincovo (Moskva regiono) jam la kvaran fojon okazis Kalejdoskopo de lingvoj, kie ni rakontis ankaŭ pri Esperanto – inter la ceteraj lingvoj. Ĉi-foje tiuj estis la sveda, la nov-norvega, la eŭska, la tatara, la malagasa, la oseta, la germana, la hispana kaj la angla.
Mi rakontis la bazajn aferojn el la historio kaj gramatiko de Esperanto al deko da homoj, kaj la pensiuloj denove petis okazigi por ili la kurson. Menciindas, ke el la dek prelegantoj de la Kalejdoskopo estis tri esperantistoj kaj MASIanoj: mi, Kira Poliŝĉuk kaj Ivan Sarkisov, kiuj faris kvin prezentadojn el la dek du, okazintaj dum la evento. Aliaj lingvoprezentantoj estis ĉefe studentoj-lingvistoj, jam spertiĝintaj dum la Moskvaj lingvaj festivaloj.
La programo okazis samtempe en tri ejoj, en ĉiu – po kvar lingvoj sinsekve. Ĉiu sesio daŭris 30 minutojn.
Ni dankas la laborantojn de la biblioteko, kiuj jam la sesan fojon liveras por ni la oportunan ejon, organizas la malfermojn, preparas la dankfoliojn kaj post la fino de la programo ĉiam invitas la prezentantojn por teumado. Ĉi-foje la ĉefino de la biblioteko Anna Boĉkovskaja eĉ regalis nin per la membakita ĉeriza kuko. En ĉi tiu agrabla etoso ni certigis unu la aliajn pri la 3a Kalejdoskopo de kulturoj en la sekvajara printempo.
Por lingvoŝatantoj endas anonci la daton de la 20a Moskva Lingva Festivalo. Ĝi okazos la 6an de decembro 2026 en la Fakultato pri la neekzaktaj sciencoj de la Supera lernejo pri ekonomio. La detalojn vidu en la festivala paĝaro: https://www.lingvafestivalo.info.
Bonvenon!
Irina Gonĉarova
iniciatinto de la Kalejdoskopoj de lingvoj en Odincovo
Foto: Pianisto Jevgenij Bezverĥij
Ĉi tiu artikolo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №3 (329).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/10/ruslando-81/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post La kvara Kalejdoskopo de lingvoj en Odincovo appeared first on La Ondo de Esperanto.
Multajn tagorderojn alfrontis hodiaŭ la Komitato de Kultura Centro Esperantista (KCE) dum sia ĉiumonata telematika laborkunsido, kun partopreno el pluralj eŭropaj landoj kaj sub la prezido de c-ano Stano Keable.
La ĉeestantoj voĉdonis favore al komitataniĝo de c-ano Giacomo Comincini, rezulte de kio la direkta instanco de KCE fariĝis kvinopa. La Komitato poste aŭskultis raportojn pri la laboro en ALTE kaj la domflegado de HED, informojn pri la ĉaŭdefonaj atelieroj kaj la ontaj EIE-kursoj, kaj fine detalojn pri konsula vizito al Trento kaj la kleriga aktiveco en Neŭŝatelo. La komitatanoj aprobis ankaŭ subteni la organizajn iniciatojn de Hilelisma Esperanto-Komunumo, kiu pretigas venontjaran konferencon pri la hebrea demando.
Estis fine nomumita dua forumano por KCE: temas pri prof. José Luis Pérez Fuillerat, poeto aktiva en Malago, antaŭvide al tiea parlamenta sesio, okazonta venontsemajne.
Kadre de la 112-a Universala Kongreso de Esperanto (UK), okazonta de la 3-a ĝis la 10-a de julio 2027 en Melburno/Narrm, Aŭstralio, okazos la 80-a sesio de la Internacia Kongresa Universitato (IKU). Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) invitas universitatajn instruistojn, aliajn kvalifikitajn fakulojn kaj agnoskitajn spertulojn proponi prelegojn por la scienca programo de la UK. Proponoj estu senditaj al la IKU-sekretario, José Antonio Vergara, per la retadreso iku@uea.org, plej laste la 31-an de decembro 2026. Oni bonvolu atenti la pli fruan limdaton ol en antaŭaj jaroj: la UK en 2027 okazos jam komence de julio, kaj la ĉi-alvoka limdato celas doni sufiĉan tempon por la elekto de la prelegoj, preparado de la kongresa programo kaj redaktado de la IKU-libro.
La proponataj prelegoj estu fake solidaj, interesaj kaj kompreneblaj por vasta klera publiko. Bonvenas proponoj el ĉiuj sciencaj kaj fakaj kampoj. La propono enhavu la titolon kaj skizan resumon de la prelego, koncizajn biografiajn informojn pri la proponanto kaj mallongan liston de ties ĉefaj fakaj aŭ sciencaj publikaĵoj. Aparte bonvenas proponoj de personoj, kiuj ankoraŭ ne aŭ nur malofte prelegis en IKU. UEA ankaŭ kuraĝigas kandidatiĝojn el kiel eble plej diversaj landoj, mondregionoj, generacioj, genroj kaj fakaj medioj. La proponojn prijuĝos la IKU-komisiono laŭ iliaj scienca kaj faka kvalito, originaleco, intereso por la kongresa publiko kaj taŭgeco por la programo. La nombro de prelegoj estas limigita, kaj la elekto dependos de la faka pritakso kaj de la disponebla kongresa programo.
La scienca programo de la UK tradicie ampleksas plurajn reciproke kompletigajn formojn de sciencaj kaj fakaj programeroj. Kadre de la nuna alvoko eblas proponi kontribuon laŭ tri manieroj: IKU-prelego, IKU-AIS-kurso kaj prelego en la Scienca Kafejo (SK). Ordinara IKU-prelego devas daŭri ĉirkaŭ 45 minutojn. Kandidato al IKU-prelego povas indiki sian pretecon partopreni ankaŭ en la komuna eduka programo de IKU kaj AIS, nome la IKU-AIS-kurso. Tio signifas, ke krom la IKU-prelego okazu dua samtema komplementa prezento: tiu prezento kaj la IKU-prelego kune formu specon de mallonga kurso, post kiu la publiko havas la eblon ekzameniĝi kaj, se sukcesa, ricevi AIS-atestilon. Kaj kadre de la Scienca Kafejo eblas rekte proponi pli mallongan, ĉirkaŭ duonhoran kaj pli popularnivelan prezenton. Opcie, kandidato al IKU-prelego povas ankaŭ indiki, ĉu, se la propono ne estos elektita por IKU, ĝi povos esti konsiderata por SK. Ĉiel ajn la IKU-komisiono povas proponi, ke kandidato estu konsiderata por alia el tiuj kategorioj ol tiu origine proponita, kondiĉe de la konsento de la kandidato.
La tekstoj de la elektitaj prelegoj devas esti ĝustatempe preparitaj - principe ĝis la 28-a de februaro 2027 - por esti publikigitaj en la IKU-libro, kiu kolektas kaj konservas la sciencan enhavon de la kongresa programo.
Ĉiu elektita kontribuo rajtas je honorario laŭ kelkaj kondiĉoj. En 2027 IKU-prelego ricevos honorarion de ĝis 260 EUR; elektita IKU-AIS-kurso, ĝis 300 EUR; kaj elektita SK-prelego, ĝis 130 EUR. Laŭ la IKU-regularo duono de la IKU-honorario estas pagata pro ĝustatempa livero de la prelegoteksto kaj la alia duono pro fizika prezento de la prelego dum la UK.
La surloka prezento en Melburno/Narrm estas forte dezirata. Defora partopreno povus esti nur escepte konsiderata. La kondiĉoj por eventuala defora prezento estos komunikitaj al la koncernaj elektitaj kandidatoj antaŭ ilia definitiva konfirmo. Surlokaj prelegantoj devas esti aliĝintaj kongresanoj de la 112-a UK. Por aliĝi al la 112-a UK aliru: https://uk.esperanto.net.
La sciencaj prelegoj prezentitaj dum la UK povos ankaŭ esti konsiderataj por la Premio Charles Power por scienco, starigita por stimuli sciencan agadon en Esperanto. La premio distingas elstarajn longajn kaj mallongajn sciencajn prelegojn; la detaloj pri la premioj por 2027 estos anoncitaj aparte.
La 80-a sesio de IKU en Melburno/Narrm estos speciala okazo por kunigi fakulojn el diversaj landoj kaj sciencaj kampoj kaj montri la kapablon de Esperanto servi al altnivela internacia scienca kaj faka komunikado. Pliaj informoj kaj materialoj de antaŭaj sesioj troviĝas ĉe https://uea.org/kongresoj/universitato. Demandojn pri la alvoko oni povas direkti al la IKU-sekretario per iku@uea.org. La IKU-buĝeto estas parto de la UK-buĝeto. Por subteni la IKU-agadon donacoj bonvenas al la kaso de la Universala Kongreso.
Lingva diverseco kaj lingvaj rajtoj: la povo kompreniĝi.
Kompreni kaj esti komprenata estas multe pli ol nur komunikadaj procedoj: ili estas kondiĉoj por partopreno, dialogo, respekto kaj kunekzistado inter homoj kaj inter popoloj. Tradukado, kun sia kunulo interpretado, okupas fundamentan pozicion en antaŭenigo de pozitiva lingva diverseco kaj lingvaj rajtoj, ĉar ĝi povas roli kiel ponto inter malsamaj kulturoj, kiel klopodo de interkompreno cele al egaleca kunlaboro.
Ĉiuj homoj povu aliri edukadon, justecon, sanon, informojn, socian partoprenon k.s. en lingvoj, kiujn ili komprenas. Ili ankaŭ havu la eblecon lerni aliajn lingvojn por interagi je regiona, nacia kaj internacia niveloj. Tradukado kaj interpretado, se uzataj por tiu celo, antaŭenigas inkluzivecon kaj la protekton de lingva diverseco, precipe de minoritataj kaj indiĝenaj grupoj.
En tiu spirito de konstruado de pontoj inter malsamaj homaj spertoj kaj aspiroj UEA laboras por disvastigi la Internacian Lingvon Esperanton kaj tiamaniere antaŭenigi komunikadon kaj alproksimiĝon sen lingva trudo aŭ submetiĝo. UEA kontribuas al kulturo de paco, interkultura dialogo, solidareco, fido kaj estimo.
Necesas uzi malsamajn komunikadajn strategiojn, en multlingva aliro, por plilarĝigi eblecojn de kompreno inter homoj sen transformi lingvan diversecon en baron al partopreno kaj digno. Ĉi tiu diverseco estas parto de la riĉeco de la homaro, kaj dialogo estas nia plej bona vojo al kunlaboro.
Ni hodiaŭ festas ĉiujn profesiulojn kaj ordinarajn homojn, kiuj laboras por alproksimiĝo per lingvoj: tradukistojn, interpretistojn, terminologojn, instruistojn, esploristojn, lingvajn komunumojn kaj volontulojn. Ni ankaŭ festas la por-multlingvismajn iniciatojn de Unuiĝintaj Nacioj kaj la klopodojn de Unesko por antaŭenigi lingvan diversecon, kiel ekzemple la Internacian Jardekon de Indiĝenaj Lingvoj (2022-2032).
Kompreni kaj esti komprenata estas rajto esenca por efika kaj paca kunlaboro. Tradukado helpu nin aŭdi pli da voĉoj kaj doni voĉon al pli da homoj.
En 2025 la renovigo de ĉiuj tegmentoj de nia Esperanto-bieno estis finita; sub nova tegmento, ni nun renovigu la internon de la kastelo kaj de la kromdomoj. La saman jaron, ni mendis gravan studon por la estonteco de la Kulturdomo celante pli da enspezoj kiuj permesos profesiigon de la administrado de eventoj kaj luadoj.
Antaŭ ne longe, la Kulturdomo jam povis pagi urĝan laboron en la litĉambro 34 (maldekstra kromdomo) kies planko estis en tre malbona stato. Ĝi fariĝos nova litĉambro alirebla per rulseĝo, kun banĉambro.
La Kulturdomo nun planas konstruon de ŝtuparo inter la unua kaj la dua etaĝo, kaj samtempe novan enirpordon kongruaj kun normoj de sekureco. Pro tiuj elspezoj, la propraj financoj de la Kulturdomo ne sufiĉos. La komitato de la Kulturdomo sendas alvokon al investo.
La 5-an de oktobro 2026 je la 14-a horo (BRT) Nacia Biblioteko de Brazilo (Fundação Biblioteca Nacional, FBN) en Rio-de-Ĵanejro gastigos la rondan tablon Memória sem fronteiras: valor, riscos e o papel das bibliotecas na preservação do patrimônio documental do Esperanto (“Memoro sen landlimoj: valoro, riskoj kaj la rolo de bibliotekoj en la konservado de la dokumenta heredaĵo de Esperanto”).
La aranĝo estas rezulto de dialogo komencita inter Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj FBN antaŭ la ĉi-jara Universala Kongreso de Esperanto, kiam la prezidantoj de UEA kaj FBN, respektive Fernando Maia Jr. kaj Marco Lucchesi, kunsidis por trakti diversajn temojn, inter ili la konservadon kaj valorigon de la dokumenta heredaĵo ligita al Esperanto. Lucchesi estas verkisto kaj poeto, membro kaj eksprezidanto de la prestiĝa Brazila Beletristika Akademio, mem parolas Esperanton kaj ankaŭ estas – ekde 2021 – membro de la Honora Patrona Komitato de UEA.
La rondan tablon kunordigos Lucchesi mem. Krom Maia Jr. partoprenos James Rezende Piton, ekskomitatano kaj eksĉefdelegito de UEA por Brazilo kaj membro de Esperanto-Ligo Filatelista/Amika Rondo de Esperantaĵ-kolektantoj (ELF/AREK), kaj Miguel Bento, prizorganto de Biblioteko Ary Zamora, de Gaŭĉa Esperanto-Asocio, kaj eksprezidanto de Brazila Esperantista Junulara Organizo (BEJO). La programo ankaŭ kalkulas je kontribuo de Neia Lucia Souza, bibliotekisto en la plej granda Esperanto-kolekto de Ameriko, Biblioteko Carlos Domingues, de Brazila Esperanto-Ligo (BEL).
Tra siaj preskaŭ 140 jaroj da historio kaj tutmonda disvastiĝo la Esperanto-movado produktis vastan dokumentan heredaĵon: librojn, periodaĵojn, organizajn kaj kongresajn dokumentojn, fotojn, korespondaĵojn, manuskriptojn, filatelaĵojn kaj aliajn materialojn. Pro la internacia kaj asocia karaktero de la movado tiu heredaĵo troviĝas dise en multaj landoj, en bibliotekoj, universitatoj, asocioj kaj privataj kolektoj. Parto de tiu memoro estas vundebla. Malapero de asocioj, manko de spaco kaj rimedoj, disiĝo de personaj kolektoj kaj nescio – aparte de heredantoj kaj familianoj – pri ilia historia valoro povas kaŭzi definitivajn perdojn. La materialoj gravas ne nur por la historio de Esperanto, sed ankaŭ por esplorado pri internaciaj retoj de cirkulado de homoj, ideoj kaj kulturoj.
La aranĝo traktos tri kernajn demandojn: la valoron de tiu dokumenta heredaĵo, la riskojn ĝin perdi kaj la rolon de bibliotekoj, asocioj kaj kolektantoj en ĝia konservado kaj transdono al estontaj generacioj. Estos prezentataj spertoj kaj iniciatoj rilataj al Esperanto-bibliotekoj kaj kolektoj, inkluzive en Brazilo, Aŭstrio kaj Pollando, kaj diskutataj ebloj por plia kunlaboro inter institucioj. Inter la temoj estos la destino de personaj kolektoj kaj heredaĵoj, identigo de historie gravaj dokumentoj, interŝanĝo inter kolektoj kaj la defioj konservi memoron konstruitan dum preskaŭ jarcento kaj duono. Kiel komplemento al la aranĝo okazos ekspozicio de historiaj dokumentoj pri Esperanto kaj poŝthistorio, inkluzive de pioniraj poŝtkartoj kaj korespondaĵoj submetitaj al poŝta cenzuro en diversaj landoj kaj periodoj de la 20-a jarcento.
La agado rekte rilatas al UEA-BReto, strategia programo por evoluigi tutmondan reton de bibliotekoj kaj kolektoj kunlaborantaj kun UEA. Ĝi celas proksimigi instituciojn kaj kolektojn, stimuli konservadon kaj katalogadon de la Esperanto-heredaĵo, plifaciligi ĝian utiligon por esplorado kaj edukado kaj subteni tiucelajn iniciatojn en ĉiuj mondopartoj. Esperantic Studies Foundation (ESF) kunfinancas ĝin, kaj inter la bibliotekoj partoprenantaj en la programo estas ĝuste la Biblioteko Carlos Domingues de BEL, en Braziljo. La iniciato ankaŭ kongruas kun la strategia laborplano AKIRI de UEA, precipe kun tri el ĝiaj kvin agadkampoj: Informado, per pli vasta videbligo de la historia kaj kultura valoro de Esperanto; Rilatoj, per konstruado de rilatoj inter Esperanto-organizaĵoj kaj gravaj publikaj institucioj; kaj Instruado, per konsciigo pri la graveco de dokumentado kaj konservado de la dokumenta heredaĵo de Esperanto. La rondtablo estas nova paŝo en tiu dialogo kun FBN kaj en la pli vasta strategia laboro de UEA, kiu okazas interkonsiliĝe kun la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Mondaj Lingvaj Problemoj (CED). Se oni volas finance subteni tiun laboron, donacoj bonvenas ĉe la Biblioteka Fondaĵo de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/biblioteko.
2. Antaŭ 120 jaroj naskiĝis Tomáš Pumpr (1906-1926-1972), ĉeĥa juristo kaj esperantisto; elstara tradukanto, inter kies tradukoj estas “Bukedo el ĉeĥaj naciaj mitoj” de K. J. Erben (1938), “La bapto de caro Vladimir” de K. Havlíček Borovský (1952), “Invito” de Č. Knobloch (1968), “Sileziaj kantoj” de P. Bezruč (kun aliaj, 1970), “Majo” de K. H. Mácha (1997), “Poŝatlaso de la mondo” (kun aliaj, 1971), pluraj tradukoj en “Ĉeĥoslovaka antologio” (1935) kaj multaj aliaj verkoj inkluzive de tri operoj; aŭtoro de esperantologiaj studoj, redakciano de “La Nica Literatura Revuo”, membro de la Akademio de Esperanto (AdE, 1962-72).
6. Antaŭ 135 jaroj naskiĝis Kálmán Kalocsay (Káloĉai, 1891-1911-1976), hungara kuracisto kaj elstara esperantisto, grave influinta la evoluon de la Esperantaj literaturo kaj lingvistiko per siaj verkoj; konsiderata kiel la plej grava Esperanta poeto (“Mondo kaj Koro”, 1921; “Streĉita kordo”, 1931; “Rimportretoj”, 1931; “Sekretaj sonetoj”, 1932; “Izolo”, 1939, eldonita en 1977) kaj poezia tradukanto (“Infero” de Dante, tri verkoj de Ŝekspiro, poemoj de Baudelaire, Heine, Petőfi, Madách… kaj la antologio “Tutmonda sonoro” kun tradukoj el 30 lingvoj); kunaŭtoro (kun G. Waringhien) de “Plena gramatiko de Esperanto” (1935, ekde la 4a eld.: “Plena analiza gramatiko de Esperanto” kaj de “Parnasa gvidlibro” (1932); aŭtoro de “Lingvo Stilo Formo” (1931), “La gramatika karaktero de la Esperantaj radikoj (”1938), “Vojaĝo inter la tempoj” (1966) kaj frazeologia vortaro “Domfabriko” (1975); membro de la Lingva Komitato (LK, 1922-48) kaj AdE (1948-76), honora membro de UEA (1937).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 150-153.
8. Antaŭ 170 jaroj naskiĝis John Mabon Warden (Ŭordn, 1856-1903-1933), skota asekuristo kaj esperantisto, instruisto kaj disvastiganto de Esperanto, prezidanto de Brita Esperanto Asocio (1916-22), membro de LK (1909-33), membro (1920-33), vicprezidanto (1920-33) kaj prezidanto (1931-33) de AdE; kunaŭtoro de “Edinburga Poŝvortaro Esperanta” (1915), ĉefredaktoro de “La Sankta Biblio” (1926).
10. Antaŭ 70 jaroj naskiĝis Floréal Martorell (1956-1987- ), franca elektristo, muzikeldonisto, kaj esperantisto; fondinto kaj gvidanto de la asocio EUROKKA (1988) kaj de la diskeldonejo Vinilkosmo (1990), kiu produktis multajn muzikalbumojm (kasedoj, vinildiskoj, KDoj, bitalbumoj); prezidanto de la Esperanto-Kulturcentro en Tuluzo (1992-2001), prezidanto de Mezpirenea Esperanto-Federacio (2000-03); direktoro kaj kunredaktoro de “Rok-Gazet’” (1990-2003), redaktoro de la programo “Esperanto-Magazino” ĉe Radio FMR (Tuluzo, 1988-2005); aŭtoro de centoj da primuzikaj artikoloj, ofta preleganto en Esperantaj kongresoj kaj renkontiĝoj, (kun)organizanto de pluraj esperantistaj muzikaj renkontiĝoj kaj festivaloj; laŭreato de la premio Deguĉi (2009) kaj de la Esperanto-Kulturpremio de Aalen kaj FAME (2012).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 194-195.
10. Antaŭ 65 jaroj naskiĝis Jean-Marc Leclercq (leklér, 1961-1988- ), Francia okcitana diverslaboristo, muzikisto, fondinto (1990) de la grupo “Les Rosemary’s Babies”, verkisto kaj esperantisto, konata en Esperanto kiel JoMo kaj jOmO; eble la plej populara nuntempa Esperanto-kantisto, fondinto de la grupo “Liberecanoj” (1996), kreinto de la unua rekordo de multlingva koncerto (22 kanzonoj en 22 lingvoj), kiu aperis en 2000 en la rekord-libro “Guinness”; ofta koncertanto en pluraj landoj, gastmuzikisto en pluraj Esperantaj albumoj; liaj Esperantaj albumoj estas “JoMo kaj Liberecanoj” (1998),“ JoMo friponas” (2001), “JoMo slavumas” (2006), “jOmO okcitanas” (2016), “MArta kaj JOmo kantas MAYOMA-n” (2021); laŭreato de la Esperanto-Kulturpremio de Aalen kaj FAME (2026).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 171-172.
11. Antaŭ 40 jaroj mortis Xú Shēngyuè (ankaŭ Xú Zhèn’è, 1901-1928/29-1986), ĉina literaturisto, profesoro pri literaturo en Orient-Ĉina Normala Universitato (Ŝanhajo), tradukisto kaj esperantisto; konata en Esperanto kiel Saint Jules Zee (ankaŭ S. J. Sü); Esperanta poeto kaj tradukanto, interalie de “Fajrolumo en la Fronto” de Liú Bejü (1950), “Sovaĝa Herbaro” de Lusin (1951), “La Plej Forta Voĉo de la Paco” (antologio, 1952), “Por Nova Afero Nova Maniero” (novelaro; kun aliaj, 1952), “La Feliĉo” de Qín Zháoyáng (kun Honfan, 1953), “El ĉina poezio” (antologio, 1980) k. a.
18. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Cesare “Cezaro” Rossetti (1901-1928-1950), svisitala skotlandano, diversprofesiulo (kuiristo, vendisto, kolportisto) kaj esperantisto; aŭtoro de la populara romano “Kredu min, sinjorino!” (1950), tradukita en la anglan, hungaran, italan kaj japanan lingvojn.
19. Antaŭ 85 jaroj de germanaj okupaciintoj estis murdita Leopold Blumental (1865-1887-1941), Ruslanda, poste Pollanda juda juristo, ĵurnalisto, verkisto, tradukisto kaj esperantisto, konata kiel Leo Belmont; pioniro de Esperanto, disvastiganto de Esperanto en gazetaro; kunfondinto de Varsovia Esperanto-Societo kiel filio de la Peterburga Esperanto-societo “Espero” (1904), vicprezidanto de PEA ekde ĝia fondo (1908), poste prezidanto de PEA; aŭtoro de kelkaj poemoj en Esperanto, kompilinto kaj tradukinto de “Sonoj Esperantaj: Tradukoj el poetoj polaj kaj alilandaj” (1908), kuntradukinto de “Poemoj” de H. Heine (1928); membro de LK (1905-14, 1923-38) kaj de AdE (1928-38).
26. Antaŭ 45 jaroj mortis Nguyễn Văn Kỉnh (1916-1932-1981), vjetnama politikisto (membro de CK de Vjetnama Laborista [nun: komunista] Partio), diplomato (ambasadoro de DR Vjetnamio en Sovetunio, 1957-67) kaj esperantisto; en la junaĝo verkis artikolojn pri Esperanto en gazetaro kaj gvidis senpagan korespondan Esperanto-kurson, kunfondis Koĥinĉinan Esperanto-grupon (1945); gvidis la unuan Esperanto-delegacion de DR Vjetnamio en la 44a UK en Varsovio (1959) kaj kadre de kunveno de MEM en ĉi tiu UK iĝis membro de la Internacia Komitato de MEM; certigis, ke malgraŭ papermanko en Vjetnamio dum la milito aperis pluraj libroj en Esperanto, revuo “Vjetnamio Antaŭenmarŝas” kaj vjetnamiaj numeroj de “Paco”; atingis, ke en decembro 1956 estis akceptita decido pri fondo de Vjetnama Pacdefenda Esperanto-Asocio (VPEA), kiu ricevis konsiderindan ŝtatan subtenon, kaj post la reveno al Vjetnamio en 1968 iĝis prezidanto de VPEA.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 214-215.
27. Antaŭ 95 jaroj naskiĝis Werner Bormann (1931-1947-2013), germana ekonomikisto, ŝtatoficisto kaj esperantisto; prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (1967-77), komitatano (1967-95), estrarano (1971-80), vicprezidanto (1974-77) kaj ĝenerala sekretario (1977-80) de UEA, prezidanto de LKK de la 59a UK (Hamburgo, 1974), membro de la financa komisiono de UEA (1992-95); vicdekano de AIS (1986), direktoro de Germana Esperanto-Instituto (1967-92), prezidanto de FAME-Fondaĵo (2000-05); membro (1976-2007) kaj prezidanto (1995-98) de AdE; aŭtoro de pluraj libroj (“Bona ŝanco”, 1970; “La lingva problemo en la Eŭropa Komunumaro”, 1977; “Funktion und Kultur des Esperanto”, 1981; “La evoluo de Esperanto kaj la Akademio”, 1984; “Inter senlaboreco kaj inflacio: priskribo de konjunkturpolitiko”, 1989; “Entreprenistaj strategioj: priskribo de la entrepreno”, 1991; “La merkato de trafikservoj: priskribo de la trafiko”, 1992; “Mondkomerco kaj lingvo”, 1993; “Elementoj de la esperantismo”, 1995; “Interlingvistiko – planlingvoj kaj iliaj ecoj”, 2004 k. a.) kaj de multaj artikoloj; honora membro de UEA (1993).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 42-43.
30. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Jerzy Fornal (1926-195?-2013), pola aktoro (rolis en ĉ. 90 spektakloj, dek filmoj kaj kvin filmserioj) kaj esperantisto; aktoro en ĉ. 20 Esperantaj spektakloj, deklamprogramoj kaj pantomimoj (“Aniaro” de H. Martinson, “Sopiro… laboro… espero…” laŭ poemoj de L. Zamenhof, “La arlekeno” de J. Korczak, “El la ‘Verda Biblio’” de I. Lejzerowicz k. a.); kunfondinto (kun sia edzino Zofia Banet-Fornalowa, 1983) de la Varsovia teatro “Espero”, kiu en 1998-99 kaj 2001-02 aranĝis ĉiumonatajn Esperanto-prezentojn en la artgalerio “Nusantara”; voĉiginto de Korvaks en la instruaj filmoj “Mazi en Gondolando” kaj “Mazi revenas al Gondolando” (1995); aŭtoro de du libroj: “Sopiro… laboro… espero…” (1994), “Virino en kvar bildoj” (1994); laŭreato (kun sia edzino) de la premio de la Fondaĵo Antoni Grabowski (1996).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 95-96.
Aleksander Korĵenkov
Ĉi tiu listo de Esperantaj jubileoj kaj memordatoj por oktobro 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/10/oktobro-12/
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post Esperantaj jubileoj kaj memordatoj en oktobro 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.
Laŭ s-ro Manuel Parra, sekretario de Hispana Esperanto-Federacio, HEF esprimis oficiale sian starpunkton rilate al la klopodo de Kataluna Esperanto-Asocio fariĝi landa asocio de la Universala: “Ni opinias, ke tiu paŝo estus negativa, malbona por la interna organiziĝo de UEA. Tion ni komunikis al reprezentantoj de KEA dum reta kunveno, kie ĉiuj ni trankvile aŭskultis alies opinion kaj diris la propran.”
Ĝis nun la Universala ne sin esprimis, ankaŭ ĉar KEA ankoraŭ ne renovigis sian peton, post la aprobo de rezolucio fare de TEJO. Efektive la problemo fontas el la statuto de UEA: en la Esperanta Civito ĝi ne ekzistus.
Legu pli en Heroldo de Esperanto
La estimo de loka svisa banko al Kultura Centro Esperantista pro ĝia bona manaĝerado kaŭzas ke la banko ĵus koncedis al la paktinta establo rimarkindan sumon, sufiĉan por plibonigi la Helvetian Esperanto-Domon ĝis la mezo de junio 2027. La ricevita prunto aldoniĝas al la hipoteka, kiu multe malkreskis (al preskaŭ nur kvin ciferoj) dum la lastaj dek jaroj.
La ĉefa plibonigo estos la ŝanĝo de la duoblaj fenestroj (ne de la lignaj persienoj), kio altigos la valoron de la nemoveblaĵo, konstruita en 1925 kaj en bona stato, ankaŭ pro diversaj flegaj intervenoj, kiel la murizolado jam dum la 1980aj.
Inter la plibonigoj KCE konsideras ankaŭ la proponon por apartamento “Strigonesto”, kie eblas transformi la nunajn kuirejon kaj duŝejon. Tio tamen dependos ankaŭ de la akordo kun la luanto.
Por aliaj plibonigoj, rilataj al eksteraj partoj de la domo, estas esperata la helpo de Civila Esperanta Servo.
La 30-an de aprilo 1998, George Kennan, iniciatinto de la doktrino pri limigo de Sovetio en la komenco de la malvarma milito, vespiris pro kolero kaj malespero. La usona senato estis ĵus ratifinta disvastiĝon de NATO al tri landoj de la eksa orienta bloko, Pollando, Hungario kaj Ĉeĥa Respubliko. La antaŭan jaron, Kennan tamen avertis, ke tia decido estos "la plej malutila eraro de la usona politiko en la tuta posta epoko de la malvarma milito" (1). Nun li tre koleras : "La rusoj iom post iom reagos vere malfavore, kaj tio estigos konsekvencojn pri ilia politiko." Unua direktoro pri politikaj aferoj en la ŝtatsekretariejo, aŭtoro de fama artikolo en la revuo Foreign Affairs, kiu rekomendis "kontraŭstari al la rusoj per nedifektebla forto ĉie, kiam ili komencas oponi usonajn interesojn" (2), Kennan tiam opiniis, ke la okcidento, venkinta en la malvarma milito, detruas la eblon de daŭra paco per sia refleksa agresemo. "Mi estis aparte ĝenita de la referencoj pri Rusio, kiel regno, kiu ĉiam deziregas ataki Okcidentan Eŭropon. Ĉu la homoj ne komprenas ? Dum la malvarma milito niaj malakordoj koncernis la komunistan reĝimon de Sovetio. Kaj nun, ni malamikiĝas kun tiuj mem, kiuj faris, por renversi tiun reĝimon, la plej grandan revolucion en la mondo sen sangelverŝo (3)."
Tiu averto restis senefika. Kiel sugestis Kennan, la rusoj reagis per maniero "vere malfavora" kaj invadis Ukrainion por, laŭ iliaj diroj, malhelpi integriĝon de Ukrainio en NATO. Reskribante tiun temon en ĝian agendon, la membroj de NATO sciis, ke tio estas casus belli (militkaŭzo) por Moskvo, kiel cetere agnoskis la germana ekskanceliero Angela Mekel en sia Memoraĵoj (4). Post kvar kaj duono jaroj da sanga milito, Rusio verŝajne sukcesis malhelpi tian aniĝon de Ukrainio al NATO, sed kun alta prezo de tri malsukcesoj, armea (ĝia komenca ofensivo fiaskis), strategia (Finnlando kaj Svedio aniĝis al NATO en 2023 kaj 2024) kaj geopolitika (Moskvo pliigis sian dependecon de Pekino). Metita sub ekonomia kaj militista perfuzaĵo de okcidento, Kievo, siaflanke, perdis, malgraŭ obstinega rezistado, 20% de sia teritorio, centojn da miloj da junuloj mortigitajn aŭ vunditajn en bataloj, signifan parton de sia loĝantaro, ekziliĝintan aŭ restintan en okupitaj teritorioj, kaj multajn infrastrukturojn. Kvakam la militoj en Proksim-Oriento profitigis Rusion pro deturniĝoj de la internacia atento kaj de grund-aeraj municioj, neniu decidiga evoluo ŝanĝis la frontlinian situacion.
Dum tiu sakstrato inspiras al la partoprenantoj neceson de militĉeso, malfacilaj tagoj alproksimiĝas al Eŭropa Unio kaj ĝiaj membroŝtatoj plej engaĝiĝintaj ĉe la flanko de Kievo. La usona prezidanto, dezirinta trudi pacon, kiu spegulos la terenan situacion, kaj pagigi ĝian koston al siaj "aliancanoj", kiun li malestimas, trudas al Bruselo malfacilan elekton : okupi la lokon de Vaŝingtono en la alfrontado kun Moskvo, pligravigi sian militistan kaj financan subtenon al Kievo, kaj tiel riski rektan militon, aŭ akcepti trakti pacon kaj tiel repreni siajn trumpetitajn promesojn pri la neceso gajni "militon esencan por nia Eŭropo kaj por Francio", "ŝakigi la rusan reĝimon", laŭ la vortoj de S-ro Emmanuel Macron (France 2 TV, 14-a de marto 2024). Same kiel pri multaj gravaj aferoj, Bruselo bombastas prepariĝante por granda retreto.
Ĉar, ekde la reveno de S-ro Trump en Blankan Domon en januaro 2025, la plej militemaj Eŭropaj regnoj - baltaj ŝtatoj, Francio, Germanio, Pollando... - subtenitaj de la eŭropa komisiono, direktis la politikon de EU al unika baldaŭa celo : malvenkigi Rusion sur la Ukrainia tereno. Komence laŭdita kiel infano de paco kaj merkatoj, Eŭropo de nun redifinas sian identecon kiel batalon de liberalaj demokratioj kontraŭ aŭtoritatemaj reĝimoj. Ĝia industrio, kiu en la 1990-aj jaroj ambiciis kuratingi Silican Valon en "ekonomio de scio", nun ŝanĝiĝas al produktado de ĉasmisiloj, tankoj kaj spavoj. Ĝia strategio iam celinta ideon de ekvilibriga potenco kun modera okcidentismo, nun koncentriĝas pri neceso kontraŭstarigi militisman kaj moralan kontraŭforton al rusa minaco. Sen iu ajn popola mandato, rilate al S-ro Trump la eŭropaj regantoj agis kontraŭ siaj propraj naciaj interesoj esperante portempe mildigi la humoron de la usona prezidanto, kiun malmulte interesas la sorto de Kievo : akcepto de lia ĉantaĝo pri doganoj, manko de kondamno pri la malobeo al internacia juro en Gazao (projekto pri tiea Riviero), senreageco pri kidnapo de la venezuela prezidanto, subteno al israel-usona atako kontraŭ Irano ... Fine, Eŭropa Unio kaj pluraj de ĝiaj membroŝtatoj adaptis siajn financajn kaj buĝetajn politikojn por subteni militajn elspezojn kaj helpon al Ukrainio (220 miliardoj da eŭroj de post 2022 (5)).
Kiel koncepti pacon kaj la cedojn, kiujn ĝi necesigas, kiam oni vetis je sia estonteco, ke okazos kompleta venko de Kievo ? Diabla spiralo komenciĝis : por sproni optimismon kaj malavarecon de siaj eŭropaj mondonantoj, Ukrainio multobligas militistajn aŭdacojn, kiel bombadojn de foraj rusaj infrastrukturoj, sciante ke ĝia kontraŭulo rebatos per ja superaj rimedoj. La okcidentaj amaskomunikiloj rakontas ĉiujn ĝiajn sukcesojn per plezuraj ĝemoj, troigas iliajn rezultojn kaj nutras la ideon, ke Kievo, sufiĉe subtenota, povas venki tiun militon.
Kiam la damaĝoj faritaj de la rusaj pafaĵoj sufokas la ukrainan ĉefurbon, prezidanto Volodymyr Zelensky postulas novan pecegon da helpo (27 miliardoj da dolaroj postulataj la pasintan monaton) (6), kaj la okcidentaj komentistoj, por glutigi la maldolĉan pilolon, insistas pri la tujeco kaj graveco de la rusa minaco. De Varsovio ĝis Romo, de Talino ĝis Ateno, la koro de centoj da miloj da homoj batas laŭ la ritmo de ofte alarmaj informoj pri rusaj sabotaĵoj, kaj samtempaj ŝparoj en socialaj, sanaj kaj edukaj servoj : la militisma malavareco postulas socialan severecon. Nu, kompare, en la pesilo de la moralaj eŭropaj zorgoj, la sorto de la palestinanoj pezas malpli ol plumeton.
Plej grava fakto estas, ke neniu el tiuj transformiĝoj, kiuj koncernas sekurecon de la kontinento kaj destinon de ĝiaj loĝantoj estis temo de universala voĉdonado, ne eĉ temo de publika debato. Milito kaj ĝia preparado, internaciaj rilatoj kaj geopolitiko : jen rezervitaj aferoj ! Aŭ pli ĝuste : konfiskitaj aferoj - elprenitaj for el demokratia ekzameno de koterio de entreprenistaj ekspertoj, emeritaj generaloj redungitaj en televidkanaloj, eksdiplomatoj ŝanĝiĝintaj en sociretaj influistoj, ĵurnalistoj kaj komentistoj, kiuj rivalas por esti tiu, kiu prezentos plej emfaze militon, kiel necesa. Kaj samtempe klopodas por flankenpuŝi aŭ malpermesi la malpiulojn de la eŭropa novkonservatisma nova fido.
En la liberalaj demokratioj, obeigi la internacian informadon havas plurajn formojn. Unue, tiun de paradoksa batalo kontraŭ t.n. fake news, komprenu ĉiun informon, kiu kontraŭdiras la okcidentan paroladon. Rilate Ukrainion, unu monaton antaŭ ĝia invado fare de Moskvo, The New York Times tiel taksis, ke misinformado ne estis nur diri malverajn asertojn, sed ankaŭ diri asertojn "verajn sed sen rilato kun la temo" (25-a de januaro 2022). Tiel, aludi la oponadon de Kennan al plivastiĝo de NATO, okcidentajn entrudiĝojn en Ukrainio por influi "amikajn" registarojn, la influon de ekstremdekstro kaj novnazioj en la ukraina armeo, ktp, nun estas misinformado ĉar tiuj tri faktoj, kvankam veraj kaj pruveblaj, ne havas "rektan rilaton" kun la atlantikisma propagando kaj ŝajnas apogi tiun de Kremlo. Jen ironio de ĉefstaba ĵurnalismo : ĉiu el tiuj faktoj iam estis temo de detalaj artikoloj en ... The New York Times.
Kaj do, la ukraina prezidanto tute pravas, kiam li opinias ke "la plej bona rimedo por konvinki la okcidentajn registarojn, ke ili prave agas [liverante armilojn al Ukrainio] estas meti premadon sur ilin per amaskomunikiloj (7)."
Informado pri la nunaj konfliktoj estas ankaŭ institucie enfermita : de la franca ministrejo pri eksterlandaj aferoj - kie novkonservativaj junaj lupoj anstataŭis ekde la prezidanteco de S-ro Nicolas Sarkozy la lastajn gvardianojn de De Gaulle (8) - ĝis la geopolitikaj kaj strategiaj pensfabrikoj ŝtate subvenciitaj, la analizo de la rus-ukraina kaj proksim-orienta militoj konverĝas al unika penso, kiu similas tiun de la liberalaj komentistoj de la jaroj 1990-aj gapantaj tutmondiĝon. Ne estas risko, ke tiuj novaj partoprenantoj en la ludo, muĝu dum la meso. Nova favorito de la centrismaj gazetoj, Le Grand Continent, retejo kaj revuo fondita en 2019 en ENS (9), laŭdas Macron-ismon poreŭropan kaj kontraŭrusan kaj atentas la popolisman minacon. Siaflanke Sciences Po (10), redisciplinita de sia direktoro Luis Vassy, eks kabinetestro de la ministro pri eksterlandaj aferoj Stéphane Séjourné, ambicias samtempe krei instituton pri strategio, Centre for Global Security and Governance (oni kompreneble uzas la lingvon de la mastroj), kopiitan de la usonaj metodoj, kaj instali filion en Bruselo, kie estos trudinstruita (ankaŭ en la angla) eŭropcentritan version for el kritika vidpunkto.
El tiuj bredejoj aperas tria elemento de la kontrolo sur la informado pri internaciaj aferoj : la direktorejoj de la tradiciaj amaskomunikiloj, iliaj ĉefĵurnalistoj kaj iliaj invititoj. La unuaj fasonas ŝrumpan prezentadon de la internaciaj rilatoj, centritan sur obsedaj temoj kiel nun la rusa minaco kaj la vagadoj de S-ro Trump, kiuj malhelpas kontraŭstari ĝin. Tre spektata de instruistoj, la elsendaĵo "C dans l'air" bone ilustras tiun mondkoncepton. El la kvindek tri epizodoj dissenditaj inter la 29-a de junio kaj la 14-a de septembro 2026, tridek kvar traktis internaciajn novaĵojn, el kiuj dek kvin la fiagojn de prezidanto Vladimir Putin aŭ la alfrontadon inter NATO kaj Rusio, kaj dek naŭ la fiagojn de lia usona samrangulo. S-ro Netanjahu ne aperas en la enhavtabelo, nek Gazao, nek Cisjordanio, nek Afriko, aŭ Latin-Ameriko ...
Navigante inter universitatoj, ambasadejoj, pensfabrikoj kaj televidkanaloj, la medio de geopolitikaj fakuloj funkcias en fermita ujo. La enviita statuso de konstanta kronikisto postulas plenumi tri kondiĉojn : atlantikismon, eŭropismon, adepton de idealismo, kiu igas moralan superecon de Okcidento la fundamento de eksterlanda politiko. Tuj tiuj garantioj donitaj, prefere kun episkopaj memfido kaj seriozo, jen klientoj impetas. Ekzemple la porisraela eseisto Frédéric Encel intervenas ĉe la televidoj kaj radioj TF1, LCI, France Info, France Inter, France Culture, Europe 1, RMC, BFM TV, RTL, Arte, Svisa RTS, sed enkaŭ en la gazetoj Libération, Marianne, Le Figaro, L'Express, Sud-Ouest, La Voix du Nord (11). Okaze de sendisponebleco, redakcioj sin turnas al klonaĵoj aŭ novkonservativaj komentistoj de Le Monde aŭ Le Figaro. Fojfoje aperas novaj kapoj, kiuj rejunigas tiun klubon.
Ĉe la horizonto, tiu areopago vidas nur unu aferon : militon. Kiam politika invitito en BFM TV, kiel S-ro Fabien Roussel de la komunista partio sugestis, ke eble estos pli oportune konstrui hospitalojn kaj lernejojn ol bombojn, la prezentisto Apolline de Malherbe tuj rebatis : "Kaj kio, se bomboj falas sur niajn hospitalojn kaj niajn lernejojn ?" (16-a de septembro 2026) ... "Ne ekzistas alia elekto por ni, kaj mi bedaŭras tion, ol milito" pompe asertas Pierre Servent, geopolitika ĉefĵurnalisto de LCI (26-a de februaro 2026). Ĉu dereliĝo de regiona trajno en Normandio, ĉu paneo de drono, ĉu stranga figrafitio, kaj jen miriado da fakuloj svarmas en X : "nepras diri tion solene sed firme, ni estas en milito kun Rusio" (Cyprien Ronze-Spilliaert, 15 septembre 2026).
Tridek kvin jarojn post la disfalo de Sovetio kaj la unua milito en la araba golfo (1990-1991), publika debato pri la franca eksterlanda politiko paradokse forsvenas. Tiu malapero spegulas la timojn de kontestitaj registaroj, en Francio, en Britio, en Germanio kaj en Bruselo, kaj kiuj serĉas en mobilizado kontraŭ ekstera malamiko fonton de kohereco kontraŭita de siaj politikaj agoj. Sed ĉu infanigo de loĝantaroj al kiuj la ŝtato kaj amaskomunikiloj diras tion, kion ili devas pensi, kiun aŭskulti, kiun cenzuri, povas sukcesi kiam iu ajn povas trovi en interreto aŭ librovendejoj aliajn vidpunktojn ?
En Francio, disidentaj voĉoj pri eksterlanda politiko estas tiom malofte invititaj de amaskomunikiloj, ke ĉiu interveno de ili, ekzemple, Emmanuel Todd, Pascal Boniface aŭ John Mearsheimler estigas grandegan intereson. Ĉu ili estos malpermesitaj - aŭ punitaj, nome de "lukto" kontraŭ tiuj, kiuj "malestimas niajn valorojn kaj volas rompi la eŭropan unuiĝon", kiun gvidas S-ino von der Leyen (12) ? Ĝisdatigita versio de Inkvizicio, la kampanjoj de ideologia ĝustigo lanĉitaj de Eŭropa Unio sub Orwell-aj nomoj ("eŭropa ŝildo de demokratio") laŭ preteksto kontraŭstari misinformadon indikas putriĝon de la liberala modelo de la jarcento de Lumoj. Reprezenta demokratio postulis ke instruitaj kaj informitaj civitanoj racie konstruu siajn juĝojn kaj dorlotu liberecon de opinioj. Du jarcentojn poste, la regantoj inventas sin kiel direktistojn de konsciencoj, eĉ inkvizicianojn. Kaj same kiel en la predika epoko, admonas popolojn, kiujn ili taksas malfortaj, nematuraj, influeblaj, kaj ĉiam inkliniĝemaj al malbonaj pensoj.
Por rompi la ideologian ŝelon pri ekstera politiko kaj paternalismo, Le Monde diplomatique publikigas Manlibron por intelekta memdefendo pri geopolitiko. (13). Ne temas pri kontraŭargumenti la dogmon, sed intelekte ekipiĝi por ke ĉiu povu formi sian propran opinion, for el kredoj kaj moralaj lecionoj. Eĉ pli ol ekonomiko, eksterlanda politiko impresas kaj ŝajnas rezervita por inicitaj rondoj, kies reprezentantoj rememorigas la opinion de Étienne Bonnot de Condillac (14) pri filozofaj kontraŭuloj : "Ili ŝuldas sian famon pli al la graveco de la aferoj, kiujn ili traktas, ol al la maniero kiel ili traktas ilin". Kvankam la novliberala katekismo de la jaroj 1980-1990 nutris potencan internacian kontestan movadon, alimondismon, la militema evangelio de la eŭropaj novkonservativuloj ankoraŭ ne trafis tian obstaklon. Nu, du esencaj elementoj kuniĝas por igi pacon kaj internacian kunlaboradon, anstataŭ rearmiĝon kaj militon, la plej realisma vidpunkto : la malsukceso de armitaj konfliktoj por tiuj, kiuj iniciatas ilin, unuflanke, kaj la minaco pri tutmonda neniiĝo pro klimata varmiĝo, atomarmila pligraviĝo aŭ artefarita intelekto (AI), aliflanke.
En Ukrainio, en Gazao, en Irano aŭ en Libano, ŝtatoj invadas, bombadas, minacas sub rigardo de internacia juro kaj de institucioj kreitaj por protekti pacon sed malkapablaj malhelpi ilin. La komunaj reguloj supozitaj limigi la potencojn de ŝtatoj cedas, unu post la aliaj, antaŭ logiko de fortorilatoj.
La historio tamen montris, ke milito malofte profitigas, kaj Usono bone scias tion. Krom la milito en Araba golfo, ĝiaj grandaj militaj intervenoj preskaŭ neniam atingis siajn celojn. En Vjetnamio, kie 58 000 usonaj soldatoj kaj inter du kaj tri milionoj da vjetnamoj mortis, Usono fine retiriĝis post ok jaroj. Du jarojn poste, en 1975, la komunistoj prenis Sajgonon, jen rezulto kiun precize Vaŝingtono volis malhelpi per sia interveno. Ankaŭ dudek jaroj da armita engaĝiĝo kaj okupado ne estis sufiĉaj por stabiligi Afganion. En 2021 Usono kaose retiriĝis, kaj la talibanoj reprenis tiean regadon- kaj jen la fakturo : 2300 miliardoj da dolaroj, inkluzivinte militajn kostojn, flegadon de ekssoldatoj kaj ŝuldajn interezojn (15). Kaj la rezulto ne estas multe pli brila en Irako. Lanĉita en 2003 per mensogaj asertoj pri ekzisto de amasdetruaj armiloj, tiu invado kontribuis al daŭra malstabiligo de Proksim-Oriento kaj al progreso de Organizo de Islama Ŝtato (OIŜ), kiun Usono poste batalis en Sirio - jen la kosto de ambaŭ operacoj : 2900 miliardoj da dolaroj.
Aliaj potenclandoj trafis similajn fiaskojn. En Libio, la okcidenta interveno de 2011 ja kontribuis al la falo de Muammar Al-Kadafi, sed tiu lando post kelkaj jaroj eniris en enlandan militon. En Malio, la franca interveno (2013-2022) ne povis halti la ĝihadistajn progresojn, kaj finiĝis per retiriĝo de la francaj trupoj sub premo de la tiea reganta oficistaro. Sovietio konis similan destinon en Afganio. Post pli ol naŭ jaroj da milito, ĝi retiris siajn senvenkajn trupojn en 1989. La rusa enkotiĝo en Ukrainio nuntempe ilustras tiun paradokson. Milito ofte returniĝas kontraŭ tiujn, kiuj lanĉis ĝin : ĝi kostas gigantajn sumojn, faras supermezurajn detruojn kaj povas daŭre malfortigi la internacian pozicion de la agresinto.
Tamen, neniu el tiuj konstatoj ŝajnas bremsi revenon de perfortaj rilatoj. La armea potenco reiĝas rimedo, kiun la ŝtatoj svingas por sekurigi aliron al resursoj, komercajn vojojn, provizĉenojn kaj strategiajn teknikojn. Laŭ la lasta raporto de Stockholm International Peace Research Institute (Sipri), la tutmondaj militistaj elspezoj atingis 2 887 miliardojn da dolaroj en 2025, tio estas dek-unu-jara kreskado kaj totalo neniam atiginta. La eŭropaj militistaj elspezoj saltis je 14% en unu jaro, ĝis 864 miliardoj da dolaroj : +24% en Germanio, +50% en Hispanio. Tri regnoj - Usono, Ĉinio, Rusio - sumigas pli ol duonon de la tutmondaj elspezoj.
Tiu kreskanta konflikteco estas des pli stranga, ke la grandaj potenclandoj ne plu konfliktas, kiel en la pasinta jarcento, en alfrontado por trudi al la mondo iun socian modelon aŭ alian. Nek Ĉinio, nek Rusio nuntempe proponas ideologian projekton por anstataŭi la ekzistantan ordon. Ili mem estas kapitalismaj, oligarkiajn kaj ekstraktistaj, kaj tute integriĝas al la monda ekonomia arkitekturo instalita post la dua mondmilito, kaj ili profitas de ĝi. Kaj kvankam ekstremdekstro floras en multaj landoj, ĝia naciismo ĝis nun ne montras ekspansiismajn ambiciojn, kiuj karakterizis la potenclandojn de la 20-a jarcento. La franca Nacia Ariĝo (RN) ne depostulas Sarlandon, nek Alternativo por Germanio (AfD) Alzacon. "Ni estas ĉe ni", ili trumpetas, ilia horizonto estas nacia, ne imperia.
Pli fundamente, la grandaj defioj de la 21-a jarcento postulas tion, kion la potenclanda politiko emas malhelpi : kunlaboradon. Ignorante landlimojn, la klimatvarmiĝo povas esti bremsata nur per reciprokaj engaĝiĝoj, kontrolaj sistemoj, komunaj normoj, internacia kunordigo kaj financaj transdonoj, tio estas la plena malo de logiko pri rivaleco, kiu nun regnas. AI malfermas similajn perspektivojn.
Aŭtomatigo de militistaj decidoj estigas riskon de eraroj, pligravigon de konfliktoj kaj perdon de regado. Ju pli ĝi instaliĝas en socian kaj ekonomian vivon, des pli AI ĉie metas la samajn demandojn : ĝis kio komisii al maŝinoj ? Kiel protekti la individuojn ? Kiel disatribui la kostojn kaj profitojn de tiu transformado ? Ankaŭ pri tio neniu regno povas, sola, decidi la regulojn de tekniko, kies efikoj transpasas ĉiujn landlimojn.
Post la du mondmilitoj, la potenclandoj sukcesis akordiĝi, malgraŭ iliaj malkonsentoj, por konstrui internacian ordon kaj krei instituciojn celantajn pacprotekton. Ili daŭre rivalis, sed ili estis komprenintaj, ke ilia sekureco postulas ankaŭ komunajn regulojn kaj sistemojn. Necesas ke Iliaj regantoj nun diskutu diplomation, armilkontrolon, kunlaboradon, malakriĝon. Male, ili preferas rearmiĝon kaj perfortajn rilatojn.
La nuntempa geopolitiko tre bone scias priskribi la novajn formojn de konflikteco : hibridajn alfrontiĝojn, informmiliton, ekonomian militon, kibernetikan militon, teknologian konkurencon, resursmiliton.
Fakaj revuoj pleniĝas de detalaj analizoj pri diversaj formoj de militiĝo kaj oponado. Sed kie estas studoj kiuj interesiĝas, per sama ambicio, pri kondiĉoj por paco, stabila kunekzistado de malsimilaj interesoj, interkonfidaj sistemoj, rimedoj por malhelpi ke loka krizo malboniĝu ĝis alfrontado de potenclandoj ?
Alia geopolitiko eblas.
(1) "A fateful error", The New York Times, 5-a de februaro 1997.
(2) X (George F. Kennan), "The sources of Soviet conduct", Foreign Affairs, juillet 1947.
(3) Thomas L. Friedman, "Foreign Affairs ; Now a word from X", The New York Times, 2-a de majo 1998.
(4) Angela Merkel, Freiheit : Erinnerungen 1954-2021, (kunverkita kun Beate Baumann), Kiepenheuer & Witsch, Kolonjo, 2024.
(5) datumoj disponeblaj ĉe la retejo de Eŭropa Konsilio, www.consilium.europa.eu/
(6) Jeanna Smialek kaj Siobhán O'Grady, "Ukraine says it needs $27 billion more. Europe wants to know why", The New York Times, 9-a de septembro 2026.
(7) "Donald Trump will 'never' support Putin, says Volodymyr Zelensky", The Economist, Londono, 16-a de septembro 2023
(8) Legu : Alain Gresh, "Enquête sur le virage de la diplomatie française", Le Monde diplomatique, juillet 2008
(9) École Normale Supérieure, altlernejo lulilo de multaj francaj elitanoj.
(10) Instituto pri politika scienco, alia altlernejo lulilo de multaj francaj elitanoj.
(11) Vidu : Jules Blaster, "Cher Frédéric Encel", www.blast-info.fr, 28 de junio 2025.
(12) Ursula von der Leyen, "Discours sur l'état de l'Union", Eŭropa komisiono, Bruselo, 16-a de septembro 2006, https://ec.europa.eu
(13) https://www.monde-diplomatique.fr/publications/manuel_d_autodefense_intellectuelle_geopolitique/
(14) Étienne Bonnot de Condillac (1714-1780), abato, franca filozofo de la jarcento de Lumoj, disĉiplo de John Locke.
(15) Laŭ la projekto Costs of War de la universitato Brown, https://costsofwar.watson.brown.edu
Lingva diverseco kaj lingvaj rajtoj: la povo kompreniĝi.
Kompreni kaj esti komprenata estas multe pli ol nur komunikadaj procedoj: ili estas kondiĉoj por partopreno, dialogo, respekto kaj kunekzistado inter homoj kaj inter popoloj. Tradukado, kun sia kunulo interpretado, okupas fundamentan pozicion en antaŭenigo de pozitiva lingva diverseco kaj lingvaj rajtoj, ĉar ĝi povas roli kiel ponto inter malsamaj kulturoj, kiel klopodo de interkompreno cele al egaleca kunlaboro.
Ĉiuj homoj povu aliri edukadon, justecon, sanon, informojn, socian partoprenon k.s. en lingvoj, kiujn ili komprenas. Ili ankaŭ havu la eblecon lerni aliajn lingvojn por interagi je regiona, nacia kaj internacia niveloj. Tradukado kaj interpretado, se uzataj por tiu celo, antaŭenigas inkluzivecon kaj la protekton de lingva diverseco, precipe de minoritataj kaj indiĝenaj grupoj.
En tiu spirito de konstruado de pontoj inter malsamaj homaj spertoj kaj aspiroj UEA laboras por disvastigi la Internacian Lingvon Esperanton kaj tiamaniere antaŭenigi komunikadon kaj alproksimiĝon sen lingva trudo aŭ submetiĝo. UEA kontribuas al kulturo de paco, interkultura dialogo, solidareco, fido kaj estimo.
Necesas uzi malsamajn komunikadajn strategiojn, en multlingva aliro, por plilarĝigi eblecojn de kompreno inter homoj sen transformi lingvan diversecon en baron al partopreno kaj digno. Ĉi tiu diverseco estas parto de la riĉeco de la homaro, kaj dialogo estas nia plej bona vojo al kunlaboro.
Ni hodiaŭ festas ĉiujn profesiulojn kaj ordinarajn homojn, kiuj laboras por alproksimiĝo per lingvoj: tradukistojn, interpretistojn, terminologojn, instruistojn, esploristojn, lingvajn komunumojn kaj volontulojn. Ni ankaŭ festas la por-multlingvismajn iniciatojn de Unuiĝintaj Nacioj kaj la klopodojn de Unesko por antaŭenigi lingvan diversecon, kiel ekzemple la Internacian Jardekon de Indiĝenaj Lingvoj (2022-2032).
Kompreni kaj esti komprenata estas rajto esenca por efika kaj paca kunlaboro. Tradukado helpu nin aŭdi pli da voĉoj kaj doni voĉon al pli da homoj.
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1336.
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tradukada Tago, la 30a de septembro 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.
La 5an de oktobro 2026 je la 14a horo (BRT) Nacia Biblioteko de Brazilo (Fundação Biblioteca Nacional, FBN) en Rio-de-Ĵanejro gastigos la rondan tablon “Memória sem fronteiras: valor, riscos e o papel das bibliotecas na preservação do patrimônio documental do Esperanto” (Memoro sen landlimoj: valoro, riskoj kaj la rolo de bibliotekoj en la konservado de la dokumenta heredaĵo de Esperanto).
La aranĝo estas rezulto de dialogo komencita inter UEA kaj FBN antaŭ la ĉi-jara Universala Kongreso de Esperanto, kiam la prezidantoj de UEA kaj FBN, respektive Fernando Maia Jr. kaj Marco Lucchesi, kunsidis por trakti diversajn temojn, inter ili la konservadon kaj valorigon de la dokumenta heredaĵo ligita al Esperanto. Lucchesi estas verkisto kaj poeto, membro kaj eksprezidanto de la prestiĝa Brazila Beletristika Akademio, mem parolas Esperanton kaj ankaŭ estas – ekde 2021 – membro de la Honora Patrona Komitato de UEA.
La rondan tablon kunordigos Lucchesi mem. Krom Maia Jr. partoprenos James Rezende Piton, ekskomitatano kaj eksĉefdelegito de UEA por Brazilo kaj membro de Esperanto-Ligo Filatelista/Amika Rondo de Esperantaĵ-kolektantoj (ELF/AREK), kaj Miguel Bento, prizorganto de Biblioteko Ary Zamora de Gaŭĉa Esperanto-Asocio, kaj eksprezidanto de Brazila Esperantista Junulara Organizo (BEJO). La programo ankaŭ kalkulas je kontribuo de Neia Lucia Souza, bibliotekisto en la plej granda Esperanto-kolekto de Ameriko, Biblioteko Carlos Domingues de Brazila Esperanto-Ligo (BEL).
Tra siaj preskaŭ 140 jaroj da historio kaj tutmonda disvastiĝo la Esperanto-movado produktis vastan dokumentan heredaĵon: librojn, periodaĵojn, organizajn kaj kongresajn dokumentojn, fotojn, korespondaĵojn, manuskriptojn, filatelaĵojn kaj aliajn materialojn. Pro la internacia kaj asocia karaktero de la movado tiu heredaĵo troviĝas dise en multaj landoj, en bibliotekoj, universitatoj, asocioj kaj privataj kolektoj. Parto de tiu memoro estas vundebla. Malapero de asocioj, manko de spaco kaj rimedoj, disiĝo de personaj kolektoj kaj nescio – aparte de heredantoj kaj familianoj – pri ilia historia valoro povas kaŭzi definitivajn perdojn. La materialoj gravas ne nur por la historio de Esperanto, sed ankaŭ por esplorado pri internaciaj retoj de cirkulado de homoj, ideoj kaj kulturoj.
La aranĝo traktos tri kernajn demandojn: la valoron de tiu dokumenta heredaĵo, la riskojn ĝin perdi kaj la rolon de bibliotekoj, asocioj kaj kolektantoj en ĝia konservado kaj transdono al estontaj generacioj. Estos prezentataj spertoj kaj iniciatoj rilataj al Esperanto-bibliotekoj kaj kolektoj, inkluzive en Brazilo, Aŭstrio kaj Pollando, kaj diskutataj ebloj por plia kunlaboro inter institucioj. Inter la temoj estos la destino de personaj kolektoj kaj heredaĵoj, identigo de historie gravaj dokumentoj, interŝanĝo inter kolektoj kaj la defioj konservi memoron konstruitan dum preskaŭ jarcento kaj duono. Kiel komplemento al la aranĝo okazos ekspozicio de historiaj dokumentoj pri Esperanto kaj poŝthistorio, inkluzive de pioniraj poŝtkartoj kaj korespondaĵoj submetitaj al poŝta cenzuro en diversaj landoj kaj periodoj de la 20a jarcento.
La agado rekte rilatas al UEA-BReto, strategia programo por evoluigi tutmondan reton de bibliotekoj kaj kolektoj kunlaborantaj kun UEA. Ĝi celas proksimigi instituciojn kaj kolektojn, stimuli konservadon kaj katalogadon de la Esperanto-heredaĵo, plifaciligi ĝian utiligon por esplorado kaj edukado kaj subteni tiucelajn iniciatojn en ĉiuj mondopartoj. Esperantic Studies Foundation (ESF) kunfinancas ĝin, kaj inter la bibliotekoj partoprenantaj en la programo estas ĝuste la Biblioteko Carlos Domingues de BEL, en Braziljo. La iniciato ankaŭ kongruas kun la strategia laborplano AKIRI de UEA, precipe kun tri el ĝiaj kvin agadkampoj: “Informado”, per pli vasta videbligo de la historia kaj kultura valoro de Esperanto; “Rilatoj”, per konstruado de rilatoj inter Esperanto-organizaĵoj kaj gravaj publikaj institucioj; kaj “Instruado”, per konsciigo pri la graveco de dokumentado kaj konservado de la dokumenta heredaĵo de Esperanto. La ronda tablo estas nova paŝo en tiu dialogo kun FBN kaj en la pli vasta strategia laboro de UEA, kiu okazas interkonsiliĝe kun la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Mondaj Lingvaj Problemoj (CED). Se oni volas finance subteni tiun laboron, donacoj bonvenas ĉe la Biblioteka Fondaĵo de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/biblioteko>.
“Memória sem fronteiras”
La 5an de oktobro 2026 je la 14a horo (BRT)
Aŭditorio Machado de Assis, Fundação Biblioteca Nacional, Rio-de-Ĵanejro, Brazilo
Senpaga eniro
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1334.
Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news
The post UEA kaj Nacia Biblioteko de Brazilo antaŭenigas dialogon pri la dokumenta heredaĵo de Esperanto appeared first on La Ondo de Esperanto.
La konferenco ”Esperanto – 140 jaroj”, kiu okazos venontjare apud Parizo, celas la normaligon de Esperanto kiel universitata esplorobjekto. La konferenco nun ricevas novan subtenon de la regiono Île-de-France. Estos dek du stipendioj por doktoriĝantoj kaj junaj esploristoj, kiuj povos ricevi senpagan loĝadon en Parizo dum tri noktoj. Nova limdato por sendi proponojn al la konferenco en Campus Condorcet estas la 31-a de oktobro.
La bildo uzata de la organizantoj de la kongreso ŝajnas esti AI-versio de malnova bildkarto eldonita de Alice-Leontine Farges en la 1910-aj jaroj.Antaŭ kelkaj monatoj estis anoncita la internacia konferenco ”Esperanto – 140 jaroj”, okazonta de la 9-a ĝis la 11-a de junio 2027 en Campus Condorcet apud Parizo. La konferenco proponas retrorigardi al 140 jaroj da lingva historio, sed ankaŭ pridemandi, kio okazas kiam lingva projekto fariĝas vivanta lingvo, komunumo kaj kultura fenomeno.
La regiono Île-de-France ĵus decidis financi 12 stipendiojn por doktoriĝantoj kaj junaj esploristoj, kiuj tiel povos ricevi senpagan loĝadon en Parizo dum tri noktoj kadre de la konferenco.
La subteno celas faciligi la partoprenon de esploristoj por kiuj vojaĝo al kaj loĝado en Parizo povus esti malhelpo. Pro tiu nova financado, la organizantoj decidis ankaŭ plilongigi la limdaton por ĉiuj. Proponoj por kontribuoj nun estas akceptataj ĝis la 31-a de oktobro 2026.
La konferenco celas kunigi esploristojn el diversaj fakoj de la homaj kaj sociaj sciencoj. La temoj de la alvoko estas vastaj: la historio kaj evoluo de Esperanto, la formiĝo de ĝia komunumo, lingvaj ŝanĝoj kaj normoj, literaturo, arkivoj kaj fontoj, teknologio, scienco kaj medicino, politiko kaj religio, sed ankaŭ la situo de Esperanto en pli vastaj esploroj pri lingvoj kaj transnaciaj komunumoj.
La celo do ne estas nur retrorigardi al 1887. Post 140 jaroj, Esperanto estas ankaŭ materialo por esplori demandojn pri lingvo, komunumo, cirkulado de ideoj kaj internaciaj rilatoj.
Alivorte, la konferenco proponas konsideri Esperanton ne nur kiel esplorobjekton de la lingvoscienco kaj la sociaj sciencoj, sed ankaŭ kiel eblan heŭristikan kadron por repripensi teoriajn demandojn kaj konceptojn.
La studado de Esperanto povus tiel kontribui ne nur al pli bona kompreno de la fenomeno mem, sed ankaŭ al la renovigo de pli ĝeneralaj esplorproblemoj pri lingvo, komunumo, normigo kaj transnaciaj interŝanĝoj.
Laŭ Pascal Dubourg Glatigny, unu kiu organizos la aranĝon kune kun Sébastien Moret, la konferenco celas la normaligon de Esperanto kiel universitata esplorobjekto:
– Ĝi reliefigos kreskantan tendencon: pli kaj pli da universitataj esploristoj, kiuj ne havas antaŭajn ligojn al la Esperanto-movado, traktas Esperanton kiel legitimigindan objekton de esplorado. Iliaj kontribuoj renkontiĝas kaj dialogas kun la longdaŭra erudicia laboro de esperantistoj-universitatuloj, kiuj dum pli ol jarcento prisemis fruktodonan grundon por la studado de la lingvo, de ĝiaj historio kaj praktikoj.
Paralele al la prelegoj, okazos ankaŭ duontagaj atelieroj laŭ specifaj interesoj. Jam anonciĝis atelieroj pri ”Esperanto kaj matematiko” kaj ”Esperanto kaj politiko”. Pliaj aldoniĝos laŭ la proponoj.
La organizantoj invitas sendi resumon de 2 000–3 000 tajpospacoj. La konferenco estas sub la aŭspicioj de la Societo pri historio kaj epistemologio de lingvosciencoj (SHESL), kaj la laborlingvoj estas la franca kaj la angla.
Postmorgaŭ, la 1an de oktobro 2026, estos la lasta tago por anonci sian kandidatecon al la sesio de lingvotestado en Malago dum la kvara NaturAmika KulturSemajno en Esperanto; la lingvotestadon organizas Kultura Centro Esperantista, surbaze de direktivo Mühlemann kaj de la koncerna reglamento.
Eblos kandidati por ĉiuj niveloj de LTSEC: A1, A2, B1, B2, C1, sed ne por C2, ĉar la limdato por liveri la disertaĵon estas pli frua ol nur semajnon antaŭ la ekzamenoj.
Por komuniki: kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net)
Aminda Radio Esperanto
Aperu
Bertilo
Bobelarto
Bonan Apetiton
Ĉe Emanuelo
Denaskuloj
Diversaj diversaĵoj
Diversteme
Eriketo
Esperanta Retradio
E@I
Global Voices
Heroldo Komunikas
Ivan Ivan
Jorge
Kaj Tiel Plu
Kalkulinda
KARAPACO-PANORAMO
La Balta Ondo
La Lingvo Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto
Libera Folio
Lingva Kritiko
Ludamo
Makis diras
Militrakonto
Muŝkalkulanto
Neniam milito inter ni
Notxor havas blogon
PIV-Blogo
Pri Io Ajn
Razen Manandhar
Revuo Esperanto
Saluton, Estas Mi
Scivolemo
Sonĝanta Vivo
Stano
Stela nur ĉiam kritikas
TEJO
Teo kaj Libroj
TutaMonda
UEA facila
Vanege
Laste ĝisdatigita je:
2026-10-11 18:00
Ĉiuj horoj estas en UTC.
Ebligita per:
