"Sciu, siujoro prokuroro," predikis sinjoro Janowitz, "min neniu facile trompas, vane ja mi ne estas judo, ĉu? Sed kion faras tiu ulo, tio estas simple super mia intelekto. Tio ne estas nur ia grafologio, ĝi estas mi ne scias kio. Jen imagu: Vi donas al li ies manuskripton en nefermita koverto; la skribon li eĉ ne rigardas, nur enigas fingrojn en la koverton kaj per ili palpas la skribon; dume li tiel kurbigas la buŝon, kvazaŭ io dolorus lin. Kaj post momento li komencas rakonti pri karaktero de la skribinto, sed tiel - nu, vi mirokulus. Harprecize li trafas tiun homon. Mi donis al li en koverto iun leteron de maljuna Weinberger; ĉion li ekkonis, ankaŭ tion, ke li havas diabeton kaj estas bankrotonta. Kion vi diras pri tio?"
"Nenion," diris lakone sinjoro prokuroro. "Eble li konas la maljunan Weinberger."
"Sed la skribon li eĉ ne vidis," ekscitiĝis sinjoro Janowitz. "Li diras, ke ĉiu skribo havas sian fluidumon, kaj ĝi laŭdire estas tute precize palpebla. Li diras, ĝi estas nura fizika fenomeno, kia ekzemple radio. Sinjoro prokuroro, ĝi estas neniu trompo; li, tiu princo Karadagh neniom postulas por tio, ĝi estas ege maljuna familio el Bako, diris al mi iu ruso. Sed kion rakonti al vi, venu tion rigardi, hodiaŭ vespere li estos ĉe ni. Vi devas ja veni."
"Aŭskultu, sinjoro Janowitz," diris sinjoro prokuroro, "ĉio ĉi estas bela, sed al fremduloj mi kredas nur je kvindek procentoj, ĉefe se mi ne scias, per kio ili vivtenas sin; al rusoj mi kredas eĉ malpli kaj malplej al tiaj fakiroj; sed se krome laŭdire li estas ankoraŭ princo, tiam mi kredas al li absolute neniom. Kie, vi diras, ke li tion ellernis? Ha, en Persio. Lasu min en trankvilo, sinjoro Janowitz; la tuta Oriento estas mistifiko."
"Sed, sinjoro prokuroro," defendis sin sinjoro Janowitz, "tiu junulo ja eksplikas tion tute science; neniuj magiaĵoj, neniuj misteraj fortoj, sed, mi diras al vi, ekzakte scienca metodo."
"Des pli granda mistifiko," diris sinjoro prokuroro mentore. "Sinjoro Janowitz, mi miras pri vi; dum la tuta vivo vi ne havis bezonon de ekzakte sciencaj metodoj, kaj nun vi skermas per ili. Rigardu, se ĝi havus kernon, ĝi devus esti jam delonge konata ĉu?"
"Nu," opiniis sinjoro Janowitz iom dubigita, "sed se mi propraokule vidis, kiel li divenis la tutan maljunan Weinberger! Tio ja estis genia. Sciu, sinjoro prokuroro, venu rigardi; se ĝi estas trompo, do tion vi ekkonos, je tio vi estas specialisto; sinjoro prokuroro, vin ja neniu povas mistifiki."
"Apenaŭ, mi opinias," diris sinjoro prokuroro modeste. "Mi venos do, sinjoro Janowitz, sed nur por rigardi la fingrojn de tiu via fenomeno. Kia honto, ke ĉe ni estas homoj tiel trokredemaj. Sed vi ne darfas diri al li, kiu mi estas; atendu, mi igos lin legi iun manuskripton en koverto, ĝi estos io ekstra. Vetu, sinjoro, ke mi pruvos al li la mistifikon."
ooo
Vi devas scii, ke sinjoro prokuroro (aŭ, pli precize dirite, sinjoro ĉefprokuroro d-ro Klapka) estis prezentonta en tuj venonta asizo akuzon en proceso Hugo Müller, krimo de insida murdo. Sinjoro Hugo Müller, estante fabrik-posedanto kaj milionulo, estis akuzita, ke asekuris je granda sumo sian pli junan fraton Oto kaj poste lin dronigis en fiŝlago de Doksy; krome li estis suspektata, ke antaŭ jaroj li forigis sian amatinon, sed tio memkomprene ne estis pruvebla. Mallonge, ĝi estis unu el la grandaj procesoj, kiun sinjoro prokuroro strebis fari grava; kaj li laboris super aktoj kun plena diligento kaj intenseco, kiuj faris lin la plej terura publika akuzanto. La afero ne estis klara; sinjoro prokuroro donus kion ajn por unu senpera pruvo, sed kiel la aferoj statis, li devis pli multe fidi sian lertparolan buŝon, por ricevi de la asizo pendmaŝon por sinjoro Müller; ĉar sciu, ke por la publika akuzanto ĝi estas afero de honoro.
Sinjoro Janowitz estis tiuvespere iomete ekscitita. "Jen princo Karadagh," li prezentis obtuze, "sinjoro doktoro Klapka; do ni povas komenci, ĉu?"
Sinjoro prokuroro ekrigardis esplore tiun ekzotan beston; li estis juna kaj svelta homo kun okulvitroj, kun vizaĝo de tibeta monaĥo kaj delikataj ŝtelistaj manoj. "Rangstrebulo," decidis sinjoro prokuroro kurte.
"Sinjoro Karadagh," babiletis sinjoro Janowitz, "jen ĉe la tableto. Mineralakvo jam estas tie. Mi petas, eklumigu la tablolampeton; lustron ni estingos, por ke ĝi ne ĝenu vin. Do. Mi petas, sinjoroj, ke estu silento. Sinjoro - hm jen sinjoro Klapka alportis iun manuskripton; se sinjoro Karadagh volus esti tiel afabla -"
Sinjoro prokuroro iom ektusis kaj sidiĝis tiel, por vidi kiel eble plej bone la klavirdulon. "Jen la manuskripto," li diris kaj eligis el la interna poŝo nefermitan koverton.
"Mi petas."
"Dankon," diris la klavirdulo senenergie, prenis la koverton kaj kun fermitaj okuloj ĝin turnis inter fingroj. Subite li ektremis kaj kapneis. "Stranga," li murmuris kaj glutis iom da akvo. Poste li enŝovis siajn maldikajn fingrojn en la koverton kaj konsterniĝis.
En la ĉambro estis tia silento, ke estis aŭdebla stertoro de sinjoro Janowitz; sinjoro Janowitz ja havis kropon.
Mallarĝaj lipoj de princo Karadagh tremis kaj kurbiĝis, kvazaŭ li premus en fingroj inkandeskan feron; kaj sur lia frunto aperis ŝvito. "Mi ne povas tion elteni," li eksiblis dampe, eltiris fingrojn el la koverto, viŝis ilin per poŝtuko kaj ŝovis ilin dum tempeto sur tablo-drapo kvazaŭ kiam oni akrigas tranĉilon; poste denove li ekscitite trinketis akvon kaj singarde prenis la koverton per fingroj.
"Homo, kiu ĝin skribis," li komencis seke, "homo kiu ĝin skribis. . . Ĉi tie estis granda forto, sed tia - (evidente li serĉis vorton) forto, kiu embuskas. Tiu embuskado estas terura," li ekkriis kaj faligis la koverton sur la tablon.
"Tiun homon mi ne volus havi mia malamiko!"
"Kial?" ne detenis sin sinjoro prokuroro. "Ĉu li iel kulpiĝis?"
"Ne demandu min," diris la klavirdulo. "Ĉiu demando instrukcias. Mi nur scias, ke li povus ĉiel kulpiĝi per grandaj kaj teruraj agoj. Estas ĉi tie miriga volo. . . havi sukceson. . . monon. . . Tiu homo ne haltus antaŭ vivo de proksimulo. Ne, li ne estas ordinara krimulo; ankaŭ tigro ne estas krimulo; tigro estas ega mastro. Tiu homo kapablus neniun fiaĵon, sed li opinias regi super la vivo de homoj. Kiam li ĉasas, li vidas en homoj nur ĉasaĵon. Poste li ĝin mortigas."
"Ekster bono kaj malbono," ekmurmuris sinjoro prokuroro kun evidenta konsento.
"Nuraj vortoj," diris princo Karadagh. "Neniu estas ekster bono kaj malbono. Tiu homo havas siajn precizajn moralajn konceptojn; al neniu li ion ŝuldas, ne ŝtelas, ne mensogas; se li mortigas, estas, kvazaŭ li ŝakmatus sur ŝaktabulo. Ĝi estas lia ludo, sed li ludas ĝin korekte." La klarvidulo intense sulkigis la frunton. "Mi ne scias, kio ĝi estas. Mi vidas grandan fiŝlagon kaj sur ĝi motorboaton."
"Kaj kio plue?" ekvortigis la prokuroro, apenaŭ spirante.
"Nenio plu videblas; ĝi estas tute nebula. Ĝi estas tiel strange nebula kompare al la kruela kaj brutala volo akiri sian predon. Sed en ĝi estas neniu pasio, nur racio. Absoluta racia rezonado en ĉiu detalo. Same, kiam oni solvas iun taskon aŭ teknikan problemon. Ne, tiu homo neniam ion riproĉas al si. Li estas tiom aplomba, tiom sekura antaŭ si mem; li ne devas timi sian konsciencon. Li impresas min kiel homo, kiu rigardas ĉion parvenue; li estas ekstreme aroganta kaj memama; li ĝojas, ke la homoj lin timas." La klarvidulo trinketis akvon. "Sed ankaŭ li estas komedianto. Kerne profitulo ludanta ian pozon. Ŝate li konsternus la mondon per siaj agoj - Sufiĉe. Mi estas laca. Mi ne ŝatas lin."
ooo
"Aŭdu, Janowitz," rakontis sinjoro prokuroro ekscitite, "ĝi estas vere miriga, tiu via klarvidulo. Tio, kion li diris, estas perfekta portreto. Forta kaj brutala homo vidanta en homoj nur predon; perfekta ludanto de sia ludo; cerbo, kie nete racie preparas sian agon kaj neniam ion al si riproĉas; ĝentlemano kaj ĉe tio komedianto. Sinjoro Janowitz, tiu Karadagh trafis lin centprocente!"
"Do, vidu," diris sinjoro Janowitz flatite. "Ĉu mi ne diris tion al vi? Ĝi estis letero de Schliefen el Liberec, ĉu?"
"Ne, ne," ekvokis sinjoro prokuroro. "Sinjoro Janowitz, ĝi estis letero de iu murdinto."
"Jen, jen," ekmiris sinjoro Janowitz, "kaj mi opiniis, ke li estas teksindustriisto Schliefen; sciu, ege granda kanajlo estas tiu Schliefen."
"Ne. Ĝi estis letero de Hugo Müller, de tiu fratmurdinto. Ĉu vi rimarkis, ke tiu klarvidulo parolis pri boato sur lageto? De sur tiu boato ĵetis Müller sian fraton en la akvon."
"Aj, aj," miregis sinjoro Janowitz. "Do, vidu! Sed kia mirakla talento li estas, sinjoro prokuroro!"
"Nekontesteble," deklaris sinjoro prokuroro. "Kiel nur li trafis karakteron du tiu Müller kaj motivojn de lia ago, ĝi estas simple, sinjoro Janowitz, ĝi estas fenomena. Eĉ mi mem ne trafus tiun Müller tiel perfekte. Kaj tiu klarvidulo ekkonas tion palpe, el kelkaj linioj de Müller-skribo - sinjoro Janowitz, io en ĝi estas; devas esti en la homa skribo iu speciala fluidumo aŭ io."
"Kion mi diris al vi?" triumfis sinjoro Janowitz. "Se vi estus tiel afabla, sinjoro prokuroro, ankoraŭ mi vidis skribon de neniu murdinto."
"Kun ĝojo," diris sinjoro prokuroro kaj elpoŝigis la koverton. "Cetere ĝi estas interesa letero," li aldonis, eligante la paperon el la koverto kaj subite ŝanĝis koloron en la vizaĝo. "Nome. . . sinjoro Janowitz," li elbuŝigis iel necerte, "tiu letero apartenas al juĝ-aktoj; tio estas. . . mi ne darfas montri ĝin al vi. Mi petas pardonon."
Post tempeto kuris sinjoro prokuroro hejmen, eĉ ne perceptante, ke pluvas. Mi azeno, li diris al si amare, mi idioto, kiel nur tio povis okazi al mi? Mi idioto! Ke mi en la hasto ekprenis en aktoj anstataŭ leteroj de Müller mian propran manuskripton, miajn notojn al la akuzo kaj enkovertigis! Mi stultulo! Ĝi estis do mia skribo! Mi dankas bele! Atendu, ci ĉarlatano, cin mi gvatsekvos!
Sed cetere, trankviligadis sin sinjoro prokuroro, plejparte ja ne estis tiel malbona, kion li diris. Granda forto, miriga volo, mi petas; mi kapablas neniun fiaĵon, mi havas miajn ekzaktajn moral-konceptojn - - Ĝi estas verdire tute flata. Ke neniam ion mi riproĉas al mi? Danke Dion nenio riproĉinda: mi faras nur mian devon. Kaj la racia rezonado, ankaŭ tio estas vero. Sed komedianto - li eraris. Tamen ĝi estas nur blufo.
Subite li haltis. Memkomprene, li diris al si, ja tio, kion la klarvidulo diris, taŭgas por ĉiu alia! Tio estas nuraj ĝeneralaĵoj. Ĉiu homo estas iom komedianto kaj profitulo. Jen tuta truko: paroli tiel, ke ĉiu ekkonu sin en tio. Tiel ĝi estas, decidis sinjoro prokuroro kaj malferminte pluvombrelon, iris hejmen per regula energia paŝo.
ooo
"Jesuo Kristo," veis tribunala prezidanto, senvestigante talaron, "estas jam la sepa; kiel denove ĝi treniĝis! Kiam la sinjoro prokuroro parolis du horojn - sed, sinjoro kolego, li gajnis tion: per tiaj malfortaj indikaĵoj atingi pendmaŝon, tion oni nomas sukceso! Nu, ĉe asiza tribunalo oni neniam scias. Sed lerte li parolis," diris la prezidanto, lavante al si la manojn. "Ĉefe, kiam li prezentis la karakterizaĵon de tiu Müller, tio estis tuta portreto; sciu, la monstra, kruela karaktero de la murdinto - oni preskaŭ ŝokiĝis. Ĉu vi memoras, sinjoro kolego, kiel li diris: Li ne estas ordinara krimulo; li kapablas neniun fiaĵon, ne mensogas, ne ŝtelas; sed murdante homon, li faras tion tiel trankvile, kvazaŭ donante ŝakmaton sur ŝaktabulo. Li ne murdas pro pasio, sed pro flegma racia rezonado, kvazaŭ li solvas taskon aŭ teknikan problemon. Ege bone dirite, sinjoro kolego. Kaj plue: Kiam li ĉasas li vidas en proksimuloj nur ĉasaĵon. Sciu, kun la tigro, eble ĝi estis iom teatra, sed al la asizanoj ĝi tre plaĉis."
"Aŭ tio," diris sinjoro asesoro, kiel li diris: Ĉi tiu murdinto certe nenion riproĉas al si; li estas tiom aplomba, tiom sekura antaŭ si mem - li ne bezonas timi sian konsciencon."
"Aŭ denove la psikologia apercepto," daŭrigis la prezidanto de la tribunalo viŝante siajn manojn per mantuko, "ke li estas komedianto kaj pozanto, kiu volus konsterni la mondon per siaj agoj - -
"Nu jes, Klapka," diris sinjoro asesoro apreze. "Li estas danĝera rivalo."
"Hugo Müller kulpa per dek du voĉoj," miris sinjoro prezidanto, "kiu estus dirinta tion! Do tamen nur Klapka implikis lin en tion. Por li ĝi estas kiel ŝakludo aŭ ĉaso. En ĉiun proceson li tiel enmordiĝas - Sinjoro kolego, mi ne volus havi lin mia malamiko."
"Lin ĝojigas," diris la sinjoro asesoro, "kiam la homoj lin timas."
"Iom memplaĉa, tia li estas," diris enpense la respektinda prezidanto. "Sed li havas mirigan volon. . . ĉefe al sukceso. Granda forto, sinjoro kolego, sed -" Sinjoro prezidanto ne ekhavis konvenan vorton. "Nu, ni iru vespermanĝi."
Probal Dasgupta en 2008. Foto: Ziko, CC BY-SA 3.0
La 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK), organizata de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de UEA, okazos de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 en Tiana, Katalunio (Hispanio), proksime de Barcelono (
La domo kie situas la Centra Oficejo de UEA estas vendata, sed aĉetantoj mankas.
La malnova urbo de Kaŭno. Foto: Augustas Didzgalvis CC BY-SA 4.0
Mi iris sur strato… Maljuna, senila almozulo haltigis min.
Antaŭ 35 jaroj, la 23an de majo 1991 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov kaj Viktor Kloĉkov venis aviadile al Nederlando kaj disdonis la unuan numeron de la renaskita revuo “La Ondo de Esperanto” al oficistoj kaj volontuloj de la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo… Ekde tiam la 23an de majo ni festas ne nur la naskiĝdatrevenon de Aleksander, la senŝanĝa redaktoro de “La Ondo”, sed ankaŭ de la revuo mem.
Dum ĉi tiu ekskurso vi vizitos la bierfarejon Puntigamer en Graz kaj konatiĝos kun la tradicio kaj arto de bierfarado en unu el la plej konataj bierfarejoj de Aŭstrio. Vi ekscios pri la historio de la bierfarejo, la deveno de la krudmaterialoj kaj la tuta bierproduktada procezo.
Nogueras, Jorge Rafael. Centvorte: Cent cent-vortaj mikronoveloj. – Novjorko: Mondial, 2025. – 195 p.
Abonantoj jam povas elŝuti la junian numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: 
Ĉi-jare venos neniuj eŭroj en formo de administra subvencio de EU al UEA aŭ TEJO. Foto: Eŭropa Centra Banko
Sarlanda Esperanto-Ligo okazigos sian 75an Kulturan Semajnfinon de la 26a ĝis la 28a de junio 2026 en la Kardinal-Wendel-Domo en Homburgo (
Jouko Lindstedt, la finna originalo de la tradukata verko, kaj kelkaj aliaj libroj, kiuj utilas en la traduklaboro.
