Homoj estas sociaj estuloj: Kiam ekzemple aliaj ridas, tiam ili ofte kunridas. Unuafoje nun fakuloj studis tiun "infekton" trans specioj: Homoj kiuj vidis feliĉajn aŭ furiozajn simiojn, imitis spontane kaj senkonscie ties vizaĝesprimojn.
Ke multaj specioj povas ekkoni kaj imiti la emocian staton de samspecianoj, tio estas konata. Apud homoj tio estis observata ekzemple jam ĉe orangutangoj, hundoj kaj surikatoj. Emocia mimikro - la senkonscia imitado de la korpa lingvo kaj de emocio de la vidalvidulo - estas konsiderata kiel grava aspekto de la homa empatio.
Ĉu homoj tamen ankaŭ spontane ekkonas la emocian esprimon de nehomaj primatoj kaj eĉ imitas ĝin, tio ĝis nun ne estis esplorita. Precize tion nun postfaris teamo de psikologoj ĉe la Humbolta universitato en Berlino.
Por la ĵus aperinta studaĵo oni montris al pli ol 200 partoprenantoj mallongajn filmetojn de ĉimpanzoj, orangutangoj kaj de aliaj simioj. La bestoj tie esprimis diversajn emociajn statojn: kun afabla, ludemeca vizaĝo, kun minaca gesto aŭ kun neŭtrala esprimo.
Dum la testpersonoj observis la filmetojn, estis filmataj iliaj propraj reagoj per retaj kameraoj. Post ĉiu filmeto ili devis indiki kiujn emociojn la simioj estis esprimintaj kaj kiel forte ili estis sentintaj tion.
La rezulto montris ke la homoj povis tre bone distingi inter pozitivaj kaj negativaj emociaj statoj de la simioj. "En ambaŭ kazoj la simioj montras ĉe malfermita buŝo siajn dentojn", klarigas la studestrino. Al la ludemecaj vizaĝoj la partoprenantoj atribuis tamen tendence la emocian staton "feliĉa", al minacaj gestoj tendence "furioza".
Kaj ne nur tion: La prijuĝa analizo de la retkameraaj registraĵoj montris, ke la testpersonoj imitis la emociesprimojn de la simioj spontane kaj senkonscie - ekzemple per fruntofaldado, tirado de la lipoj kaj levado de la vangoj. Ju pli bone ili estis taksintaj la esprimon de la simioj, des pli forta estis ankaŭ la imitado.
La homa kapablo al empatio kaj al spegulado de emocioj estas laŭ la esploristoj profunde enradikiĝinta - kaj funkcias ankaŭ ekster la propra specio. "Mi esperas ke tiu studaĵo helpas al la homoj pli forte estimi bestajn emociojn kaj ekkoni la similecojn", diras la psikologino - kaj invitas al ŝanĝo de perspektivo:
"Al perspektivo kiu metas ĉiujn vivulojn en la centron de moralaj pripensoj, anstataŭ konsideri ilin ekskluzive el la vido de homaj interesoj. En epoko de plirapidiĝanta detruado de vivospacoj kaj fortega perdo de biodiverseco tiu ekkono havas decidan signifon."
Ekde la 1980aj jaroj la 14a de marto estas festata en multaj landoj kiel la “Pi-Tago” omaĝe al la nombro π, la kvociento de la perimetro de cirklo per ĝia diametro, kies unuaj ciferoj estas 3,14 – kun kio kongruas la dato (laŭ la formato monato-tago). En novembro 2019 UNESKO proklamis ĝin la Internacia Tago de Matematiko, festata ĉiujare ekde 2020.
“Al tiuj, kiuj ankoraŭ rigardas arkeologion kiel ekstermodan kaj malaktualan sciencon, lastatempaj eventoj alportis akran refuton. Gravaj malkovroj okazis tiel rapide, ke multaj homoj nun parolas pri nova ora epoko por ĉi tiu fako.
La 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) okazos en Graz (Graco), Aŭstrio ekde la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 kun la temo “Volontulado en la servo al daŭripova evoluigo”. La Universala Kongreso estas la plej granda renkontiĝo de esperantistoj el la tuta mondo. Jam aliĝis 766 homoj el 56 landoj.
En la retejo de UEA aperis la Dua Bulteno de la 110a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en Graco (Graz, Aŭstrio).
La komitato de UEA kunsidis rete en sabato.
La sabata komitata kunsido daŭris kvar horojn.
Brandon Sowers.
Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki en Bjalistoko kaj Bjalistoka Esperanto-Societo invitas vin partopreni en la 16a literatura konkurso Esperanto ligas homojn por rakonto pri la temo “Frostigitaj en la tempo”.
La Organiza Komitato de la 9a Afrika Kongreso de Esperanto (AKE) kun granda entuziasmo kaj fiero anoncas gravan sukceson por la ĉi-jara tutkontinenta renkontiĝo. Per oficiala letero, datita la 18an de februaro 2026, la ministro pri turismo, kulturo kaj artoj de Togolando, Isaac Tchiakpé, akceptis fariĝi la Alta Protektanto de la kongreso. La oficiala patroneco de Ia ministro Tchiakpé ne nur donas al la kongreso altan diplomatian nivelon, sed ankaŭ konfirmas la malfermitecon de la togolanda registaro al nuntempaj iloj por kultura kaj turisma integriĝo.
En mondo, kie lingvaj baroj ofte malhelpas ekonomian kaj kulturan interŝanĝon, la elekto de Togolando kiel gastiganto de la tutkontinenta evento poziciigas la landon kiel unu el la avangardaj centroj en Afriko por neŭtrala kaj egalececa komunikado, kaj celas honori enlandajn aktivulojn, reliefigi la turisman potencialon de la lando kaj la gastamon de la popolo.
