Aŭstrujo agnoskas Esperanton kiel lingvon de kulturo, kaj ankaŭ kiel parton de ĝia nemateria kultura heredaĵo. La oficiala anonco aperis la 16-an de aprilo 2026.
Sed kio estas nemateria kultura heredaĵo? Heredaĵo estas tio, kion oni laŭleĝe transdonas al siaj gefiloj aŭ aliaj posteuloj post la morto, aŭ male, kion oni mem ricevis de la propraj gepatroj aŭ antaŭuloj. Heredaĵo kutime estas materia (konkreta) aĵo, ekzemple domo, mono, riĉaĵoj kaj simile.
Unesko, la Organizaĵo de UN por Edukado, Scienco kaj Kulturo, agnoskis multajn materiajn heredaĵojn en la mondo. Inter tiuj estas famaj preĝejoj kaj aliaj konstruaĵoj, historiaj urboj, arĥeologiaj restaĵoj, sed ankaŭ tre belaj naturaj lokoj kaj vidindaĵoj, kiel arbaroj, lagoj kaj tiel plu. Tiaj lokoj venis al ni el la pasinteco, kaj la nuntempaj homoj havas la devon prizorgi ilin kaj konservi ilin por postaj generacioj.
Kaj do, kio estas nemateriaj heredaĵoj? Tiuj estas la praktikoj, esprimoj, scioj kaj kapabloj, kiujn popolo transdonas de unu generacio al la posta tra la jarcentoj. Ili povas temi ekzemple pri parolaj tradicioj, muziko kaj dancado, ritoj kaj festivaloj, tradiciaj scioj kaj metioj.
Kiel skribite supre, la Aŭstra Komisiono de Unesko formale agnoskis Esperanton kiel parton de la nemateria kultura heredaĵo de Aŭstrujo. Laŭ la vicprezidanto de UEA, Seán Ó Riain, estrarano pri Eksteraj Rilatoj, tio estas brila novaĵo. Ĝi tute kongruas kun la laborplano AKIRI de UEA por la Esperanto-movado. Post Pollando (2014) kaj Kroatujo (2019), Aŭstrujo estas la tria lando, kiu faris ĉi tiun paŝon, kiu estas tre grava pro pluraj kialoj.
Laŭ Ó Riain, unu el la ĉefaj antaŭjuĝoj de kontraŭuloj de Esperanto estas, ke (laŭ ili) “ĝi ne havas kulturon”. Ĉi tiu formala agnosko de la kultureco de Esperanto fare de tri landoj montras, ke tiu antaŭjuĝo estas senbaza. La agnosko havas praktikajn sekvojn ankaŭ ĉe Eŭropa Unio. Estonte la Eŭropa Komisiono subtenos Esperanton same kiel ĝi subtenas aliajn neoficialajn lingvojn, kiel ekzemple la katalunan, la eŭskan, la bretonan kaj tiel plu.
UEA dankas ĉiujn aŭstrajn kaj ne-aŭstrajn esperantistojn, kiuj kontribuis al tiu frapa sukceso. La Estraro de UEA esperas, ke esperantistoj en aliaj landoj klopodos atingi similan nacian agnoskon, precipe en najbaraj landoj, sed ankaŭ en aliaj kontinentoj. “Kiu lando donos nian sekvan sukceson? Ek al laboro!” invitas Ó Riain.
Speciala kunveno pri tiu agnosko okazos dum la 111-a Universala Kongreso en Graco. Ĉu vi jam aliĝis al la kongreso? Se ne, vi povas fari tion ĉe la retejo de UEA!
Fonto: Gazetara Komuniko de UEA n-ro 1291 (2026-04-16)
Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo
La tiel nomata Artefarita Intelekto skuas la mondon. Inter la teknologiaj atingoj de la lastaj jardekoj, ĝi eble estas tiu, kiu plej forte ŝanĝas la meĥanismojn de komunikado en ĉiuj kontinentoj. Temas pri mirindaĵo, kiu ravas la homojn, influas ilian manieron pensi, rezoni, transdoni kaj transpreni ideojn, kaj trovi informojn. Kaj ĝi ankoraŭ evoluas, en direkto, kiun oni apenaŭ povas imagi.
Tamen, AI estas bonega... teknologiaĵo! Kaj teknologiaĵojn oni devas ĝuste kaj saĝe uzi. Iuj sciencistoj komencas esprimi siajn zorgojn pri la nesaĝa, troa uzado de AI. Antaŭ nelonge, la retejo BBC publikigis interesan artikolon pri studaĵoj, kiuj montras, ke homoj tro dependantaj de AI-iloj eble alfrontos damaĝon en sia kapablo rilate kreopovon, atentopovon, kritikan penson kaj memoron. Ĉu eventuale, en estonta tempo, tiuj homoj trovos pli grandan malfacilecon produkti originalajn ideojn? Ĉi tio estas tute nova afero en la mondo, kaj la esploroj sur ĉi tiu kampo estas ankoraŭ necertaj. Ĉu oni zorgu pri tio?
Laŭ fakulo el la Universitato Georgetown, en Usono, AI plenumas taskojn, kiuj antaŭe postulis homajn mensajn penadojn. Kaj se homoj ĉesas praktiki iujn tipojn de pensoj, tiam ilia kapablo je tiuspeca rezonado ŝrumpas. Antaŭ dudek jaroj, aperis la ideo, ke troa dependo de teknologio povus kaŭzi ian “ciferecan demencon”, pro kogna perdo kaj memorperdo. Oni ne sukcesis plene konfirmi tion, ĉar saĝe uzata teknologio povas eĉ plibonigi la kognan kapablon, laŭ aliaj studoj. Tamen, la zorgoj plu restas...
Por eviti perdon de kreokapablo inter uzantoj de AI, la fakuloj rekomendas kelkajn konsilojn:
- Ne akceptu respondon de AI sen kontestoj. Ne transdonu al ĝi vian propran juĝopovon. Ankaŭ AI povas ne plene regi la aferon, pri kiu vi konsultas ĝin. Antaŭ ol demandi de AI, iom rezonu kaj pensu per viaj propraj scioj pri la koncerna afero.
- La maniero, kiel oni konsultas AI-on faras grandan diferencon. Antaŭ ol demandi, faru notojn, kaj malfermu malsamajn demandojn kun la sama celo.
- Antaŭ ol demandi, notu viajn proprajn ideojn pri la temo, eĉ se nekomplete kaj iom konfuze. Lasu blankan paperan paĝon dum iom da tempo antaŭ viaj okuloj, por ke via cerbo konstruu siajn proprajn konektojn. Tiel vi praktikos kreemon, kaj nur poste AI rajtos veni por helpi vin.
- Praktiku atentemon. AI faciligas vian laboron, sed igas vin perdi vian kapablon koncentriĝi kaj atenti. Ne petu de AI, ke ĝi resumu iun longan artikolon, sed klopodu teni vian paciencon kaj atentemon je la tuta teksto. Malkomforto estas foje necesa al la cerbo.
Artefarita Intelekto estas bonega afero. Sed la homa cerbo estas multe pli grava. Oni zorgu pri ĝi.
La domo kie situas la Centra Oficejo de UEA estas vendata, sed aĉetantoj mankas.
La malnova urbo de Kaŭno. Foto: Augustas Didzgalvis CC BY-SA 4.0
Mi iris sur strato… Maljuna, senila almozulo haltigis min.
Antaŭ 35 jaroj, la 23an de majo 1991 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov kaj Viktor Kloĉkov venis aviadile al Nederlando kaj disdonis la unuan numeron de la renaskita revuo “La Ondo de Esperanto” al oficistoj kaj volontuloj de la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo… Ekde tiam la 23an de majo ni festas ne nur la naskiĝdatrevenon de Aleksander, la senŝanĝa redaktoro de “La Ondo”, sed ankaŭ de la revuo mem.
Dum ĉi tiu ekskurso vi vizitos la bierfarejon Puntigamer en Graz kaj konatiĝos kun la tradicio kaj arto de bierfarado en unu el la plej konataj bierfarejoj de Aŭstrio. Vi ekscios pri la historio de la bierfarejo, la deveno de la krudmaterialoj kaj la tuta bierproduktada procezo.
Nogueras, Jorge Rafael. Centvorte: Cent cent-vortaj mikronoveloj. – Novjorko: Mondial, 2025. – 195 p.
Abonantoj jam povas elŝuti la junian numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: 
Ĉi-jare venos neniuj eŭroj en formo de administra subvencio de EU al UEA aŭ TEJO. Foto: Eŭropa Centra Banko
Sarlanda Esperanto-Ligo okazigos sian 75an Kulturan Semajnfinon de la 26a ĝis la 28a de junio 2026 en la Kardinal-Wendel-Domo en Homburgo (
Jouko Lindstedt, la finna originalo de la tradukata verko, kaj kelkaj aliaj libroj, kiuj utilas en la traduklaboro.
La 16an de majo 2026 estis enretigita por publika legado la demonstra versio (demoversio) de la marta (printempa, laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de “La Ondo de Esperanto”. La 40-paĝa demoversio (pdf) enhavas plurajn tekstojn kaj tekstokomencojn el la riĉenhava 108-paĝa 327a numero de “La Ondo de Esperanto”, publikigita antaŭ preskaŭ du monatoj.
Ĉu vi pretas por atingi la sekvan nivelon de via verkado? La verksesioj estas projekto de Bobelarto 
Fantom, Ian; Koffi, Gbeglo. Kien Universala Esperanto-Asocio?: Enketo kaj historia evoluo. – 2a eldono reviziita kaj kompletigita. – Halifax: Remit Press, 2026. – 112 p. – ISBN: 978-1-9191728-1-1.
La flago de ”DNR” kun la Esperanto-stelo.
Universala Esperanto-Asocio (UEA) anoncas la konkurson “Plej bona reganto de Esperanto” 2026, kiu celas rekoni kaj instigi altan lingvan nivelon inter uzantoj de Esperanto laŭ la plej alta nivelo C2. Individuoj estas alvokataj partopreni!
