Blogoj en Esperanto

laŭtlegas Vizi László el Ĉeĥio

"Aŭskultu, sinjoro Dastych," diris enpense policoficisto d-ro Mejzlík al la maljuna sorĉisto, "verdire mi iras al vi por konsulti vin. Jen mi havas kazon, super kiu mi estas senkonsila." 
"Eldiru ĝin do," diris sinjoro Dastych. "Kiun koncernas la kazo?"
    "Min " ekĝemis d-ro Mejzlík. "Ju pli mi pripensas tion, des malpli klara ĝi estas por mi. Aŭskultu, el tio oni povus freneziĝi."
    "Do, kion iu faris al vi?" demandis kvietige sinjoro Dastych.
    "Neniu," ekdiris d-ro Mejzlík. "Jen, kio min plej incitas. Mi mem faris ion, kion mi ne komprenas."
    "Eble ĝi ne estos tiel malbona," konsolis lin la maljun­a Dastych. "Do, kion vi faris, junulo?"
    "Mi kaptis kasrompulon," respondis d-ro Mejzlík morne.
    "Kaj jen ĉio?"
    "Jen ĉio."
    "Kaj la kasrompulo versimile ne estis la ĝusta," helpis sinjoro Dastych.
    "Estis, li konfesis ja. Li elrompis kason en Juda Bonfara Societo, ĉu vi scias? Li estis iu Rozanowski aŭ Rosenbaum el Lvovo," murmuris d-ro Mejzlík. "Oni trovis ĉe li rompi­lojn kaj ĉion."
    "Nu, kaj kion vi ŝatus scii?" instigis lin la maljuna Dastych.
"Mi ŝatus scii," diris la policoficisto mediteme, "kiel mi kaptis lin. Atendu, mi diros tion laŭvice al vi. Antaŭ unu monato, tio estis la trian de marto, mi deĵoris ĝis nok­tomezo. Mi ne scias, ĉu vi memoras, ke tiam jam la trian tagon pluvis. Do por kelkaj momentoj mi eniris kafejon kaj poste mi volis iri hejmen, al Vinohrady. Sed anstataŭ tio mi iris kontraŭan direkton al Dlážděná strato. Mi petas vin, ĉu vi ne scias, kial mi iris ĝuste tiun flankon?"
    "Eble nur iel hazarde," opiniis sinjoro Dastych.
    "Aŭskultu en  t i a  vetero oni ne vagas nur iel hazarde tra la stratoj. Mi ŝatus scii, kion mi tie, ĉe ĉiuj diabloj, volis. Kion vi opinias, ĉu tio povus esti ia antaŭsento? Sciu, io kiel telepatio."
    "Aha," diris sinjoro Dastych. "Ĝi estas tute ebla."
    "Do vidu," parolis d-ro Mejzlík zorgoplene. "Jen ĝi estas. Sed ankaŭ ĝi povis esti ia subkonscia imago, ke mi iru rigardi, kio estas ĉe la Tri Virgulinoj."
    "Jes, tiu hotelaĉo en strato Dlážděná," rememoris sin­joro Dastych.
    "Ĝuste tiu. Tie tranoktadas la kasrompuloj kaj poŝoŝte­listoj el Budapeŝto aŭ Galicio venintaj labori en Pragon. Tiun lokalon ni atentas. Kion vi opinias, ĉu tio estis tute ordinara polica kutimo, ke mi iris tien por enrigardi?"
    "Povas esti," konkludis sinjoro Dastych. "Tiajn aferojn iam oni faras tute mekanike, ĉefe se oni havas devo-senton. Nenio eksterordinara ĉe tio."
    "Do mi iras al la strato Dlážděná," daŭrigis d-ro Mej­zlík "rigardas preterpase nomaron de tranoktantoj ĉe la Tri Virgulinoj kaj pluiras. Je fino de la strato Dlážděná mi haltas kaj celas denove returne; mi petas ĝentile, ĉu vi scias, kial mi retroiris?"
    "Kutimo," opiniis sinjoro Dastych. "Kutimo patroladi."
    "Tio povus esti," konsentis la policoficisto. "Sed mi ne deĵoris kaj volis iri hejmen. Eble ĝi estis antaŭsento."
    "Tiaj kazoj estadas," rekonis sinjoro Dastych. "Sed tia antaŭsento estas nenio mistera. Estas ja konate, ke en la homo ekzistas iaj superaj kapabloj. . ."
    "Diable," ekkriegis d-ro Mejzlík, "estis tio do kutimo aŭ iuj superaj kapabloj? Tion mi ŝatus scii! - Do atendu: Dum mi tiel plandas, iras kontraŭ min iu homo. Diru, kial, tondro al tio, ne povus kiu ajn iri je la unua nokte tra Dlážděná strato? Je tio nenio estas suspektinda. Mi mem tute nenion konjektis; sed mi haltis ĝuste sub lanterno kaj estis bruliganta la egiptan. Sciu, tion ni faras, volante nokte iun funde pririgardi. Kion vi opinias: ĉu ĝi estis ha­zardo aŭ kutimo, aŭ. . . aŭ ia subkonscia alarmo?"
    "Tion mi ne scias," diris sinjoro Dastych.
    "Ankaŭ mi ne," kolere ekkriis d-ro Mejzlík. "Tondro al tio! Do mi bruligas la cigaredon sub la lanterno kaj tiu homo iras preter mi. Sinjoro, eĉ ne lian nazon mi rigardis kaj nur gapas teren. Kiam tiu ulo estis preteririnta, io ek­malplaĉis al mi. Diablo, mi diris al mi, jen io ne estas en ordo - sed kio fakte? ja apenaŭ mi atentis tiun moŝtulon. Mi staras do en pluvo sub la lanterno kaj pripensas; kaj subite ideo: ŝuoj! Tiu homo havis ion strangan sur la ŝuoj. Kaj subite ial mi diras laŭte: cindro."
    "Kia cindro?" demandis sinjoro Dastych.
    "Nu, cindro. Tiumomente mi rememoris, ke la homo havis sur la ŝuoj inter supraĵo kaj plandumo cindron."
    "Kaj kial li ne havu cindron sur la ŝuoj?" opiniis sin­joro Dastych.
    "Memkompreneble," ekvokis d-ro Mejzlík. "Sed, sin­joro, en tiu momento mi v i d i s, jes, v i d i s la eltranĉi­tan fajrorezistan kason, el kiu ŝutiĝas cindro sur plankon. Sciu, cindro kiu estas inter ŝtalplatoj. Kaj mi v i d i s, kiel la ŝuoj plandas en cindro."
    "Do ĝi estis intuicio," decidis sinjoro Dastych. "Genia, sed hazarda intuicio."
    "Absurdaĵo," diris d-ro Mejzlík. "Homo, se ne pluvus, do nepre mi ne rimarkus la cindron. Sed kiam pluvas, oni ordinare ne havas cindron sur ŝuoj, komprenite?"
    "Do ĝi estis empiria konkludo," diris kun certeco sinjoro Dastych. "Ĝi estis brila konkludo surbaze de sperto. Kaj kio plu estis?"
    "Nu, poste mi sekvis tiun ulon: memkomprene li en­falis al la Tri Virgulinoj. Poste mi telefonis por du kaŝpoli­cistoj kaj ni faris tie razion; ni trovis sinjoron Rosenbaum eĉ kun la cindro kaj rompiloj kaj dek du mil kronoj el la kaso de Juda Bonfara Societo. Jam nenio menciinda. Vi scias, ke en ĵurnaloj oni skribis, ke ĉi-foje nia polico mon­tris konsiderindan pretecon - kia absurdo! Mi petas vin, se hazarde mi ne estus irinta tra la strato Dlážděná kaj hazarde ne rigardus ŝuojn de tiu kanajlo. . . Nome," diris d-ro Mejzlík deprimite, "se ĝi estus nur hazardo. Jen ĝuste tio."
    "Tio ne gravas ja," opiniis sinjoro Dastych. "Juna homo, tio estis sukceso, pro kiu vi povas gratuli al vi."
    "Gratuli," eksplodis d-ro Mejzlík. "Sinjoro, kial mi gratulu al mi se, mi ne scias  por kio? Al mia fabela detek­tiva akrevido? Aŭ al la mekanikaj policaj kutimoj? Aŭ al la feliĉa hazardo? Aŭ al ia intuicio kaj telepatio? Rigardu, tio estis mia unua pli granda kazo; ion oni devas sekvi, ĉu? Ni supozu tion, morgaŭ oni donos al mi iun murdon; sinjoro Dastych, kion mi faros? Ĉu kuri tra stratoj kaj rigardi akrevide ŝuojn de homoj? Aŭ mi iru post la nazo kaj atendu, ĝis ia antaŭsento aŭ interna voĉo kondukos min direkte al murdinto? Vidu do, jen la kazo. La polico nun diras: Tiu Mejzlík, tiu havas flaron; el tiu okulvitra junulo io estos, li estas detektiva talento. Ja ĝi estas senespera si­tuacio," murmuris d-ro Mejzlík. "I a n   metodon oni devas havi. Ĝis mia unua kazo mi kredis je diversaj ekzaktaj me­todoj, sciu, je observado, sperto, sistema esploro kaj tiaj malsaĝaĵoj. Kaj kiam nun mi analizas la kazon, do mi vidas, ke - - - Aŭskultu," li ekdiris kun senpeziĝo, "mi opinias, ke ĝi estis nur feliĉa hazardo."
    "Ĝi aspektas tiel," diris sinjoro Dastych saĝe. "Sed ankaŭ enestis iom da bona observado kaj logiko."
    "Kaj la mekanika rutino," diris la juna oficisto senku­raĝe.
    "Kaj intuicio. Kaj ankaŭ iom da donaco de antaŭsento. Kaj instinkto."
    "Jesuo Kristo, jen vi vidas," veis d-ro Mejzlík. "Sinjoro Dastych, kiel nun mi faru ion?"
    "- Sinjoro doktoro Mejzlík al telefono," anoncis ĉef­kelnero. "Vokas polica prezidio."
    "Jen ĝi estas," ekmurmuris d-ro Mejzlík konsternite; kaj kiam li revenis de telefono, li estis pala kaj nervoza.
    "Mi pagas, sinjoro ĉefkelnero," li ekkriis incitite. "Estas jam tiel. Oni trovis iun fremdulon murdita en hotelo. Ton­dro al -" kaj li foriris. Ŝajnis, ke ĉi tiu energia juna homo havas tremon.

 

Ne plaĉas al la Neŭŝatela kantono kaj respubliko ke Kultura Centro Esperantista estas bone administrata kaj neniam petas subvencion el la ŝtato: ĝiaj impostaj pretendoj, bazitaj nur sur la proprieto de kvaretaĝa domo, malekvilibrigas la spezkalkulon de la neprofitcela societo, cetere neniom helpata de la malnova Esperantio.

Spite al la fisko, la saldo de la spezkalkulo 2025 rezultus sen ruĝaj ciferoj esence pro la fakto ke KCE ne havas dungitojn, kaj ĝi ĉerpas nur el la deĵorfortoj interne al la konsorcio de la Esperanta Civito, plejparte tute volontulaj (do ne salajrataj, eĉ ne almenaŭ subsalajrataj kiel la TEJO-volontuloj en Roterdamo). Konservi financan ekvilibron estas tre granda peno, kiun la KCE-Komitato frontas tre kuraĝe kaj persiste.

C-ano Giorgio Silfer, sekretario en lasta mandata jaro, ne miras pro la obtuzeco de homoj kaj institucioj, menciante historian epizodon: “La Svisa Ruĝa Kruco kutime ricevadis milionon kaj duonon da frankoj jare pro legacoj, donacoj kaj almozoj, grandparte anonimaj. Iu nova sekretario rimarkis ke en Ĝenevo situas tute bonstata, apenaŭ uzata, laboratorio posedata se SRK: valoro kvincent mil. Li sukcesis vendi ĝin je tioma prezo. Rezulte, dum tiu jaro la anonima mecenata kampanjo liveris nur milionon: mankis ĝuste tiu vendogajno. Moralo: se vi volas ricevi monon por neprofitcela societo, konduku ĝin preskaŭ al bankroto; per bona administrado vi ricevas eĉ ne dankon.”

25/04/2026 La Sindikato de la laboristoj de la ŝipkonstruado, de la marsektoro, de la deponado kaj stokado (DİSK/LİMTER-İŞ) estas membro de la Konfederacio de la progresemaj sindikatoj de Turkio (DİSK). Ties prezidanto İleri Devrim Yurtsever, ties ĝenerala...

“… tuj de la unua momento, kiam mi ekkonis lin kiel Esperantiston, li ĉiam staris antaŭ miaj okuloj kiel homo tiel grava kaj tiel meritplena, ke ĉiufoje, kiam mi pensis pri la sorto de Esperanto, pri ĝia progresado, pri ĝia batalado, pri ĝiaj esperoj por la estonteco, ĉiam sur la unua plano staris antaŭ mi la bildo de Bourlet”, – skribis Zamenhof, montrante la escepte gravan rolon de Carlo Bourlet en Esperanto.

Hodiaŭ, je la 160a naskiĝdatreveno de Carlo Bourlet [prononcu: Burlé], naskiĝinta la 25an de aprilo 1866 en Strasburgo, ni proponas (re)legi la artikolon «La “nova energio” de Carlo Bourlet» de Aleksander Korĵenkov, kiu aperis antaŭ dek unu jaroj en la rubriko “Nia trezoro” de “La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2015/03/bourlet/.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/bourlet-2/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Carlo Bourlet naskiĝis antaŭ 160 jaroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Morgaŭ la kutima hebrea delegacio ne partoprenos en la ĉiujaraj festoj pro la Liberiĝo, per la norditala partizana insurekcio kiu markis la finon de la civila milito en Italio, kadre de la dua mondmilito: la oficiala klarigo estas ke temas pri ŝabata tago.

Efektive, post konstestado ĉe la festa manifestacio en Milano pasintjare, oni volas preventi manifestiĝojn de antisemitismo, al kiu facile degeneras anticionismo. Bedaŭrinde la memoro pri la batalo kontraŭ nazifaŝismo ne sukcesas esti ankaŭ festo pro demokratio kaj rekuniĝo.

Inter la partizanoj aktivaj fine de aprilo 1945 estis gojaj esperantisto kaj lia partnerino, kiuj ludis rolon en grava epizodo: la sorto de la trezoro de la ruininta faŝista respubliko.

Legu pli en Heroldo de Esperanto 2377

Artefarita intelekto produktas voĉojn kiuj en laŭtaj ĉirkaŭaĵoj estas pli bone kompreneblaj ol veraj. Nun esploristoj serĉas pri la sekreto malantaŭ la supereco de la AI. 

De Siri ĝis Alexa - kaj pli ofte en la telefona porklienta servo: Sintetikaj voĉoj aperas pli kaj pli ofte en la ĉiutago. Nun jam eĉ ekzistas tiel nomataj voĉoklonoj, do imitaĵoj de voĉoj de veraj homoj helpe de AI. Jam nur kelkaj sekundoj da sonregistraĵo sufiĉas por kloni homan voĉon. Sed kiel bona estas la kvalito de tiuj artefaritaj voĉoj?

Precize tiun demandon starigis ankaŭ esplorista duopo el Britio: Ili volis eltrovi kiel facile estas kompreneblaj voĉoklonoj por la averaĝa homo. La esploristoj kredis ke voĉoklonoj estas nur malbonaj imitaĵoj de veraj homaj voĉoj - kaj ke aŭskultantoj komprenas ilin ĝenerale pli malbone ol la voĉojn de veraj homoj.

Tiel okazis la eksperimento: La du esploristoj aŭdigis al la partoprenantoj de la studo unue homajn voĉojn kaj voĉoklonojn. La testpersonoj tiam devis prijuĝi la kompreneblecon de tiuj aŭdigitaj registraĵoj. La rezulto de la eksperimento surprizis la esploristojn: Evidentiĝis ke la voĉoklonoj estis pli bone kompreneblaj ol la voĉoj de realaj homoj - ĉiukaze en laŭtaj ĉirkaŭaĵoj.

La esplorista teamo sekve ripetis la eksperimenton kun pli aĝaj volontuloj, kun usonanoj (la origina grupo konsistis el britoj) kaj fine kun filtro kiu imitas aŭdaparaton kaj kiu estis metita super la voĉregistraĵojn. Per tio la sciencistoj volis testi, ĉu malbona aŭdkapablo, aŭ la akĉento de la voĉoj aŭ la filtro, ludas rolon. Tio tamen nenion ŝanĝis en la rezulto: La artefaritaj voĉoj venkis rilate al komprenebleco.

"Mi pensis unue ke voĉoklonoj estas malpli kompreneblaj ĉar ili estas nekutimaj", diris esploristino laŭ komuniko. "Mi konstatis ke ili estis je ĝis 20 procentoj pli kompreneblaj, kio estis sufiĉe ŝoka." Ŝia kolego kaj ŝi sekve provis kompreni kio igas la voĉoklonojn pli kompreneblaj.

Post la prijuĝa analizo de pli ol 100 mezuradoj la esploristoj tamen ne multe alproksimiĝis al la solvo de la enigmo. Ili nun volas kunlabori kun partneroj kiuj specialiĝis pri teksto-al-parolo-sistemoj por eltrovi la sekreton de la AI-voĉoj. Ilia aktuala studaĵo estis publikigita en faka periodaĵo.

Mi havas opinion pri tio: La artefarita parolado estas pli klara, ĉar ĝi ne reduktas la kompreneblecon de konsonantoj kiel p, t, k aŭ b, d, g aŭ s kaj z, ĵ kaj ŝ, ĝ kaj ĉ. Tiuj konsonantoj havas pli altan frekvenco-spektron. Homaj voĉoj ofte forglutas la altajn frekvencojn kio reduktas la kompreneblecon. Sed ankaŭ la komplika vokalsistemo de la angla povas ludi rolon: Dum voĉoklonoj ĉiam parolas laŭ la sama sistema variaĵo, homaj voĉoj estas malpli sistemecaj kaj tiel aŭskultanto bezonas pli da tempo por ekkoni certan sonon. Kaj la multaj unusilabaj vortoj en la angla ne lasas al la aŭskultanto multe da tempo por kompreni. Jen avantaĝo por Esperanto!
 

La 19an de aprilo jam la duan fojon en la apudmoskva urbo Odincovo okazis la Kalejdoskopo de Kulturoj – ĝemelo de la Kalejdoskopo de Lingvoj. La unua Kalejdoskopo de Kulturoj okazis same en aprilo pasintjare, laŭ la interkonsento kun la urba biblioteko №1 tuj post la fino de la tria kaj jam tradiciiĝinta Kalejdoskopo de Lingvoj.

Samkiel ĉiu lingvo havas sian kulturan fonon, ankaŭ Esperanto ĝin havas, do, ĉiam eblas informi pli da homoj pri nia lingvo ankaŭ enkadre de prikulturaj aranĝoj.

Dum la unua Kalejdoskopo en la 2025a jaro  Nikolao Gudskov prezentis prelegon “Kiel Esperanto formas sian kulturon”. Ankaŭ ĉi-jare Nikolao proponis al la publiko interesan prelegon kun la titolo “La du kulturoj: fizikistoj kaj lirikuloj en Ruslando kaj en la mondo”. Kompletigis ĝin prelego de Irina Gonĉarova “Esperanto-literaturo de la komenco ĝis la nuntempo”, kiu allogis plenan ĉambron da aŭskultantoj. Kaj denove komenciĝis interparoloj pri okazigo de Esperanto-kurso ĉe la biblioteko. Se tiu iam okazos, ni nepre rakontos al vi pri ĝi!

Irina Gonĉarova
organizanto de la Kalejdoskopoj de lingvoj kaj kulturoj

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/ruslando-76/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kalejdoskopo de kulturoj en Odincovo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Estas personecoj, kies nomo nature kunfandiĝas kun la ideo, al kiu ili dediĉis sian tutan vivon. En la slovaka kaj internacia esperantista medio apenaŭ necesas memorigi, ke Jozef Reinvart kaj Esperanto apartenas nedisigeble unu al la alia. Ĉi-jare, en aprilo, ĉi tiu estimata homo kaj nia longjara amiko festas sian 75an naskiĝdatrevenon – belan jubileon, kiu invitas ne nur al festo, sed ankaŭ al dankema halto ĉe lia vivovojo.

Sur la nacia kaj eŭropa niveloj, ankaŭ tutmonde, li strebas malfermi la Esperantan movadon al la neesperanta mondo. Li vidas la estontecon de la movado en la konstruado de kunlaboro kun samideaj kaj valorproksimaj institucioj, kun kiuj la esperanta movado povos pli sukcese realigi la celojn prezentitajn en la “Praga Manifesto”.

Jozef estis kaj restas homo de vizio. Ne fora aŭ neatingebla, sed tia, kiun li kapablis pacience kaj humile transformi en konkretajn agojn. Lia vivo estas pruvo, ke ankaŭ idealoj povas vivi inter ni – se ilin akompanas persistemo, laboremo kaj sincera kredo je la senco de tio, kion ni faras.

Malfacilas diri, kio Jozef estas pli: diplomato, viziulo aŭ sindona esperantisto. Eble ĝuste en tio kuŝas lia escepta eco: ĉiuj ĉi dimensioj en li nature interplektiĝas. Ekde 1997 li dediĉas sin al la demandoj de eŭropa integriĝo, kaj ekde 2004 li aktive partoprenas diskutojn kadre de tutlanda diskuta platformo pri la Eŭropa Unio en Slovakio. Per sia trankvile konvinka voĉo kaj vasta horizonto li kontribuis al multaj internaciaj renkontiĝoj, kie li traktis lingvajn kaj kulturajn temojn kaj subtenis veran multlingvecon.

Jozef estas aŭtoro de pluraj fakaj artikoloj kaj tekstoj, en kiuj li okupiĝas pri demandoj de internacia lingva komunikado. Lia verkado estas pripensita, sobra, kaj tamen en ĝi senteblas persona konvinko kaj profunda intereso pri la homo kaj la socio. Signifan spuron li postlasis ankaŭ kiel aktiva organizanto de aranĝoj, kiuj kunigas homojn trans landoj kaj kulturoj. Li partoprenis diversajn mondajn kongresojn, kunlaboris en la preparado de la 101a Universala Kongreso de Esperanto en Nitro kaj de la konferenco LingvaFest en Bratislavo – renkontiĝoj, kiuj estis ne nur fakaj eventoj, sed ankaŭ spaco por amikeco, inspiro kaj reciproka kompreno.

Ankaŭ hodiaŭ lia voĉo restas trankvila, sed grava. Okaze de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo li atentigis per sia artikolo “Lingva egaleco – ŝlosila elemento de eŭropa identeco, solidareco kaj demokratio”, en kiu li konvinke montras la streĉon inter deklarata lingva egaleco kaj la realo. Tiel li malfermas gravan diskuton pri la estonteco de lingva politiko – kiel protekti diversecon kaj samtempe certigi justan pozicion por ĉiuj civitanoj de la Eŭropa Unio.

Okaze de lia jubileo ni elkore deziras al li bonan sanon, multajn fortojn, intelektan freŝecon, neestingeblan ĝojon el la kreado kaj ankoraŭ multajn jarojn plenajn je tio, kio havas sencon.

Ad multos annos, kara jubileanto kaj amiko!

Julius Hauser
emerita ambasadoro de Slovaka Respubliko kaj kunlaboranto de “Monato”

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/reinvart/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pontoj inter lingvoj kaj homoj: Jozef Reinvart 75-jara appeared first on La Ondo de Esperanto.

C-ano Bertil Nilsson heredigis al la Esperanta Civito sian privatan bibliotekon, konsistantan el tri libraroj: la esperanta, la plurlingva pri religioj (li estis profesoro pri historio de religioj) kaj diversa en la sveda; ĉio situas ankoraŭ en lia domo proksime al Stokholmo.

La Norda Legacio, de li komisiita pri la transdono, zorgos pri la livero de la unuaj du libraroj al Skandinava Esperanto-Domo en Lesjoforso. Tie la esperanta restos ĉe Esplora Instituto de Esperantologio, dum tiu pri religiaj sciencoj restos ĉe Hilelista Esperanto-Komunumo (se ĝi estos registrita en Svedio). Pri la diversa svedlingva devus okazi decido.

La transdono efektiviĝos laŭeble en la venonta somero.

 

Ne-esperantistoj ofte demandas nin, kiom da personoj parolas Esperanton. Ni ne povas doni precizan respondon, ĉar ne ekzistas tiaj statistikaj informoj. Sed ni ja povas tute precize informi kiom da personoj, el kiom da landoj, sukcese trapasis seriozan lingvoekzamenon, organizitan laŭ la internaciaj normoj. Eble vi eĉ ne imagas, ke ĝis la fino de 2025 entute 2888 personoj el 84 landoj trapasis sukcese la KER-ekzamenojn en Esperanto. KER signifas Komuna Eŭropa Referenc-kadro. Tio estas unuecigita ekzamena sistemo laŭ internaciaj normoj. La Esperantaj KER-ekzamenoj jam okazis en multaj landoj de la mondo, kaj en ĉiuj kontinentoj. Se vi estas unu el la jamaj 2888 sukcesintoj, gratulojn. Se vi ankoraŭ ne trapasis KER-ekzamenon, nun venis la tempo por fari tion! Kompreneble vi volas scii, el kio konsistas la ekzamenoj. Do, jen la respondo: La kompleta ekzameno havas du partojn: skriban teston kaj parolan parton, kiu havas du sub-partojn. Tiuj estas: testo pri aŭskulta kompreno, kaj intervjuo. Dum la intervjuo vi dum 20-25 minutoj konversacias kun du ekzamenantoj pri ĝeneralaj temoj. Necesas ankaŭ priskribi bildon kaj ludi rolon en realisma situacio. Kiam vi sukcese ekzameniĝis pri ambaŭ partoj, vi trapasis la kompletan ekzamenon. Tamen vi rajtas trapasi nur la skriban aŭ nur la parolan parton. La teamo de edukado.net en tri manieroj helpas vin rilate la ekzamenojn. Unu estas la programo Ekparolu! Per tio vi povas havi senpagajn konversaciojn kun spertaj esperantistoj, kiujn oni nomas "geonkloj". La retejo organizas ankaŭ komunajn preparlecionojn por la ekzamen-kandidatoj. La tria helpo estas la prov-testoj. La retejo donas eblon solvi ekzamen-testojn kaj tiel vi povas decidi, kiu nivelo taŭgas por vi. Vi povas vidi la taskojn kaj ricevi spertojn pri la uzo de la reta ekzamenejo. Tio gravas kiam vi planas ekzameniĝi rete, komputile el via hejmo, sed utilas ankaŭ se vi volas trapasi paperan ekzamenon dum iu Esperanto-aranĝo. Ĉiujare ekzistas pluraj ebloj ekzameniĝi rete aŭ ĉeeste. Kontrolu la kalendaron de la ekzamenoj. La provtestoj en du apudaj niveloj (ekz. B1 kaj B2, aŭ B2 kaj C1) estas senpagaj. Necesas peti ilin per formularo. Vi povas solvi ilin kiam ajn tio konvenas al vi, sed necesas certiĝi, ke vi havas sufiĉan tempon por solvi la taskojn: B1 skriba daŭras du horojn, B2 tri horojn, C1 kvar horojn. La aŭdkomprenaj testoj estas ĉ. 30-35 minutojn longaj. Ĉiun teston eblas provi nur unufoje. Post la fino de la testo la kunlaborantoj de edukado.net kontrolas la testojn, donas poentojn, kaj skribas ankaŭ konsilojn. Post tio estas vere facile elekti la ĝustan nivelon kaj pretiĝi al la ekzameniĝo. La plimulto de la homoj, kiuj antaŭ la ekzameno solvis provtestojn, poste sukcese trapasis sian ekzamenon. Se ankaŭ vi volus provi, ne atendu tro longe, ĉar la unuaj ekzamenoj okazos jam komence de junio. Se vi bezonas pliajn klarigojn, skribu mesaĝon al ĉi tiu adreso. Katalin Kováts

Esplorprojekto en Ekvadoro montras: Nova pluvarbaro sur iamaj paŝtejoj kaj plantejoj povas jam post 30 jaroj havi preskaŭ la saman diversecon de specioj kiel restoj de pluvarbaro en la ĉirkaŭaĵo. 

En la nordokcidento de Ekvadoro, en la Ĉokó, la naturprotekta organizo Jokotoko aĉetis grandajn agrikulturajn areojn. Tie la organizo esploras kiel rapide disvastiĝas denove pluvarbaro sur iamaj paŝtejoj kaj plantejoj.

Sur la deklivoj de la regiono kreskas ĝis hodiaŭ netuŝitaj, malnovaj pluvarbaroj. Kune kun paŝtejoj, kakaoplantejoj kaj reforstigitaj junaj arbaroj en la valo, ili formas malvastspacan mozaikon. La antaŭkondiĉoj do estas bonaj ke sur la iamaj agrikulturaj areoj povas denove kreski pluvarbaro. Internacia esplorista teamo observis kiel plantoj kaj bestoj setlis sur la ne plu mastrumataj areoj. "Estas surprize. Komence ni pensis ke daŭros pli longe", diras biologo pri tropiko de la universitato de la Amerikoj en Kito. "Sed scii ke 30 jaroj sufiĉas, tio ebligas por aliaj projektoj tempoplanon."

La rezulto de la studaĵo, kiu ĵus aperis en faka periodaĵo, kuraĝigas entute iniciati tian projekton. Post 30 jaroj la kunmetiĝo de specioj similas je 75 procentoj al tiu de malnovaj pluvarbaroj. Kio tamen mankas, tio estas maloftaj kaj alte specialiĝintaj specioj. Tiuj specioj des pli facile revenas, ju pli similas la nova pluvarbaro al malnova.

La unuaj arboj revenas sur diversaj vojoj: Kelkaj havas semojn kiuj povas dum longa tempo transdaŭri en la grundo. Aliaj kiel la kapok-arbo havas malpezajn plumecajn semojn kiuj forflugas per la vento. Plej multaj arboj havas grandajn sukecajn fruktojn kiuj estas volonte vorataj de multaj bestoj. Kie surteriĝas la nedigesteblaj kernoj, do la semoj, tie povas burĝoni nova arbo. "Estas situacio je ambaŭflanka profito: La bestoj havas nutran furaĝon, la arboj povas disvastiĝi", diras la sciencisto. Vespertoj flugas grandajn distancojn, kaj ankaŭ birdoj, ekzemple papagoj, ombrelaj birdoj (kotingedoj) kaj tukanoj.

Birdoj trovas sur paŝtejoj ofte maljunajn grandajn arbojn kiel sidlokon. La arboj estis lasitaj ĉe la forhako de la origina pluvarbaro. Ili servas kiel ombrodonantoj por la paŝtobestoj aŭ la homoj kiuj laboras sur la areoj. Ankaŭ la iamaj kakaoplantejoj ofertas bonajn kondiĉojn por la birdoj kaj tiel ankaŭ por elsemaj kreskaĵoj de pluvarbaraj arboj, ĉar ili bezonas ombron. "La decida paŝo ĉe tiu rekreskanta arbaro estas ke fermiĝas la krona regiono", klarigas profesorino pri besta ekologio ĉe la universitato de Bayreuth en Bavario. "Sur senarbaj areoj ni havas multe pli grandajn fluktuojn de temperaturo, multe pli altajn temperaturojn. Tion multaj plantoj kaj ankaŭ bestoj ne nepre eltenas."

Tiaj interstacioj estas aparte gravaj en regionoj en kiuj la plej proksima pluvarbaro estas en distanco de ne nur unu aŭ du kilometroj kiel en Ĉokó. Tie oni ja povas krei arbaron per homa mano. "Ombron kaj humidecon ofertas ankaŭ rapide kreskantaj arboj, al kiuj la malagrablaj kondiĉoj sur agrikulturaj areoj ne damaĝas", klarigas loka sciencisto.

Malgrandaj arbaroj el tiaj arboj ofertas al ombroŝatantaj pluvarbaraj arboj kaj ĝiaj bestaj helpantoj la taŭgan medion. Ekestas interagaj retoj de plantoj kaj bestoj. Tiel rekreskas dum malmultaj jardekoj nova pluvarbaro. 

La malapero de administra subvencio lasas truegon en la poŝo de TEJO, kvankam malaperos preskaŭ ĉiuj oficistoj. La kotizoj de individuaj membroj kovros nur 1,6 procentojn el la elspezoj de la buĝeto 2026, kaj oni atendas deficiton de 19 500 eŭroj fine de la jaro. Supozeble UEA devos pagi por savi la junularan asocion.

Esperanta mono ne helpos al TEJO – ĝi ekzistas nur kiel artprojekto.

Jam pasis preskaŭ triono de la jaro, sed en merkredo fine aperis la buĝetpropono de TEJO por 2026. La ciferoj en ĝi ne estas aparte esperigaj, sed ĉi-jare ili almenaŭ estas zorge kontrolitaj, laŭ prezidanto Ana Ribeiro. En la komitata diskutejo de TEJO ŝi skribas, ke la ĉi-jara ekonomia krizo de la asocio parte estis kaŭzita de miso en la pasintjara buĝeto, kiam la sumo de unu el la subvencioj estis kalkulita dufoje.

Jam antaŭ pli ol monato evidentiĝis, ke TEJO devos maldungi oficistojn, ĉar la asocio ĉi-jare ne ricevos la atenditan administran subvencion de la EU-programo Erasmus+, kio kreas truon de 125 000 eŭroj en la buĝeto. Antaŭ semajno Ana Ribeiro informis la komitatanojn pri la planataj reduktoj.

Komence de la jaro TEJO havis ses dungitojn. Nun restas kvar, el kiuj du estos maldungitaj fine de aprilo. La posteno de ĝenerala direktoro ĉesos ekzisti en junio, kaj tiam restos nur unu: kunordiganto de volontuloj.

Estas dubinde, ĉu ekonomie estas sencohave por TEJO plu okupiĝi pri volontuloj de la programo ESK. Laŭ la buĝeto oni planas tion fari, kaj esperas ricevi tiucele ESK-subvencion de 54 000 eŭroj.

Per tiu mono oni tamen devas pagi ne nur la salajron de la kunordiganto kaj la poŝmonon de la volontuloj, sed ankaŭ la luon de la kvar dormoĉambroj en la tiel nomata Volontula domo en Roterdamo, 15 000 eŭrojn.

Aliflanke UEA laŭ informoj de Libera Folio deziras, ke TEJO plu havu volontulojn ĉi-jare, ĉar tio donos malmultekostan laborforton por la eventualaĵo ke okazos la vendo de la domo de la Centra Oficejo. Tiam necesos ĝin liberigi de ĉiuj aĵoj, kiuj tie restas. Parto el ili supozeble estos stokita en la Volontula domo, kiun UEA posedas.

Krome TEJO en la buĝeto kalkulas, ke UEA pagos por ”laborkostoj” 25 000 eŭrojn. Tio tamen ne estas io nova – same estis buĝetite ankaŭ pasintjare.

Mankas publikaj informoj pri tio, ĉu kaj kiel UEA intencas savi sian sendependan junularan sekcion de plena bankroto. Kiam la ĝenerala direktoro de UEA, Martin Schäffer, provis levi la demandon en la fino de la komitata kunsido antaŭ monato, prezidanto Fernando Maia anstataŭe proponis tuj fini la diskuton kaj trakti la TEJO-aferon en la komisiono pri financo dum la sekva semajno.

Poste neniuj informoj pri la eventuala aktivado de tiu komisiono aperis en la komitata diskutejo. Laŭ informoj de Libera Folio la komisiono entute ne kunvenis post la komitata kunsido.

Eblas tamen konjekti, ke UEA promesis al TEJO ian monhelpon, plej kredeble parte rektan subvencion kaj parte prunton, kiun necesos iel iam repagi. Ŝajne jam pli frue ĉi-jare ĝuste pro la miskalkulo en la pasintjara buĝeto UEA devis helpi al TEJO. Pro la grandega truo en la ĉi-jara buĝeto la suma monhelpo de UEA devas temi pri dekmiloj da eŭroj, laŭ iuj taksoj entute ĝis 40 000 eŭroj.

Jam post la apero de ĉi tiu artikolo venis respondo de la prezidanto de TEJO, Ana Ribeiro. Ŝi skribas:

– La Estraro de TEJO analizis la situacion por atingi redukton de la dungokostoj. Pro la kunlaboremo de la stabo, ni sukcesis draste redukti la koncernajn kostojn … La Estraro de UEA kaj la Ĝenerala Direktoro de UEA montriĝis tre komprenemaj kaj helpemaj en tiu delikata situacio. UEA parte transprenas restantajn dungokostojn. Laŭ la plano, la koncerna persono ankaŭ transprenas taskojn por UEA en Roterdamo.

Oni povas supozi, ke UEA ne postulos lupagon por la Volontula domo, 15 000 eŭrojn dum 2026. Tiun sumon TEJO kutime pagas post la ricevo de la koncerna subvencio.

Alikaze alternativo por TEJO povus esti tute rezigni pri volontuloj kaj la Volontula domo, sed tion UEA supozeble almenaŭ ĉi-jare volas eviti. Alie necesus urĝe serĉi novajn luantojn por la ne ege bonstata domo.

Laŭ la nun publikigita buĝetprojekto por 2026 la dungokostoj de TEJO malaltiĝos de 190 000 eŭroj en 2025 al 80 000 eŭroj ĉi jare. Aliflanke oni planas elspezi pliajn 5 000 eŭrojn por laŭbezone dungi sendependajn profesiulojn, ĉar oni ne plu havos proprajn oficistojn por plenumi la bezonatajn taskojn.

Forfalas la administra subvencio de Erasmus+, 125 000 eŭroj, sed oni plu kalkulas je la multe pli malgranda administra subvencio de la Konsilio de Eŭropo, proksimume 15 000 eŭroj. Eĉ tiu sumo tamen estas enorma kompare kun la enspezo donata de la kotizoj de individuaj membroj: 2 125 eŭroj.

La sumaj elspezoj de TEJO ĉi-jare laŭ la buĝeto estos 135 000 eŭroj, do la kotizoj de la membroj kovros nur 1,6 procentojn el tio. La bilanco rezulte havos deficiton de proksimume 19 500 eŭroj – mono, kiun TEJO ŝajne ne havas, ĉar ĉiaj rezervoj estas elĉerpitaj.

– Momente ni antaŭvidas deficiton ĉe la jarfino. UEA pretas helpi pere de pruntedono, se la rezervoj de TEJO ne sufiĉas je la jarfino. Eventuale ni tamen sukcesos eviti ajnan deficiton, ĉar TEJO nun planas donackampanjon. UEA helpos disvastigi ĝin plejeble vaste por stimuli donacadon al TEJO fare de la UEA-membroj, skribas prezidanto Ana Ribeiro en sia respondo al Libera Folio.

Noto de la redakcio: La artikolo estas kompletigita kun respondoj de Ana Ribeiro, kiuj alvenis nur post la apero de la unua versio.

Post kelkmonata aktiveco kiel komisiito pri ISEBA, c-ino Viviana Piccinini estis nomumita hieraŭ vickonsulo pri bibliotekoj kaj sociaj retmedioj fare de la Konsulino de la Esperanta Civito: kadre de la unua delego ŝi aplikos la normojn en direktivo Giordano, kadre de la dua ŝi okupiĝos pri la Civita ĉeesto en Instagram unuavice. 

C-ino Piccinini reprezentas Feminisman Esperantan Movadon en la Forumo kaj kunlaboras kun la redakcio de “Heroldo de Esperanto”; por transpreni la redaktadon de la tria paĝo en ĉi-lasta ŝi staĝos ĉe la Helvetia Esperanto-Domo en julio 2026. Pli frue ŝi deĵoros tutan monaton en la Skandinava Esperanto-Domo, kadre de patrolo de Civila Esperanta Servo.

En la kariero de la nova vickonsulo gravas ankaŭ ŝiaj rilatoj kun orienta Pollando kaj suda Italio, estante duone pola kaj duone itala, sed ankaŭ kun Kastilio, kie rezidas ŝia patro kaj ŝiaj fratoj. Organize ŝi estas formita en la politika movado Amnestio Internacia, en kies itala sekcio ŝi okupas gravan postenon; rimarkinde, la unua ĉelo de AI sur la iberia duoninsulo estis fondita de esperantisto, sacerdoto Manuel Casanoves (prezidonto de Internaciaj Floraj Ludoj) en Barcelono, 1961. 

Viviana Piccinini estas aprezata ankaŭ verke, prelege kaj teatre: ŝi debutis per la rolo de la deŭteragonisto en la premiero de “Sur la fina benko”, aŭtorita de Giorgio Silfer, dum la 14a Kultura Esperanto-Festivalo en Ĉaŭdefono, aŭgusto 2025, per la reĝisorado de Rolando Giancola.

Ĉi tiu programo estas planita por respondi al konkretaj bezonoj de instruistoj, kiuj laboras en afrika kunteksto kaj deziras instrui lingvojn distance, per simplaj kaj alireblaj iloj. Ĝi konsistas el serio de strukturitaj retaj sesioj, kiuj celas ne nur transdoni sciojn, sed ĉefe evoluigi realajn, tuj aplikeblajn kompetentojn.

Kio okazos dum la sesio?

• Ĉiu sesio inkluzivas konkretan taskon, kiu ebligas al partoprenantoj tuj apliki tion, kion ili lernas. La emfazo estas sur agado kaj sperto, ne nur sur teorio.
• La programo uzas ilojn jam vaste disponeblajn kaj konatajn, kiel WhatsApp, kaj konsideras limigitajn teĥnikajn rimedojn (poŝtelefono). Tio garantias realisman kaj daŭrigeblan aplikon surloke.
• La enhavo estas organizita laŭ logika progreso: de bazaj kapabloj (komuniko, organizo) ĝis pli kompleksaj pedagogiaj kaj didaktikaj kompetentoj.
• La hejmtaskoj proponas du nivelojn.
• La programo kunigas esencajn dimensiojn de distanca instruado.

Ĉi tiu trejnado celas fari el partoprenantoj ne nur uzantojn de iloj, sed memstarajn kaj efikajn distancajn instruistojn.

Instruos Fransoazo, akompanata de aktivaj instruistoj, kiuj praktikas tiun lecionan kurson adaptitan por WhatsApp.

La trejnado okazos ĉiudimanĉe ekde la 26a de aprilo (komenca sesio) ĝis la 14a de junio (fina sesio), je 15 UTK. Entute okazos ok trejnsesioj. La trejnado okazos en Zoom-platformo.

Aliĝu al la trejnado ĉi tie.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Trejnprogramo por distancaj lingvo-instruistoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

La hodiaŭa senatokonsulto, kun la partopreno de parlamentanoj el tri kontinentoj, sub la prezido de la Konsulino, Lorena Bellotti, donis la verdan lumon al la leĝopropono Martinelli-Blanco-Giordano, kiun la Konsulino enskribos en la tagordo de la venonta senata sesio, kunvokita al Malago por la 13a de oktobro 2026.

La senatokonsulto alportis nur unu amendon al la teksto, por forigi distingon favoran al la paktintaj establoj kontraktintaj kun Pro Esperanto kiel regio laŭ direktivo Maĝarova. Tial pretas por la fina aprobo kaj promulgo la normo pri la oboloj, nome la kreo de bonfara mekanismo por subteni sociale civitanojn kaj establojn en financa kaj asekura malfacilo.

La propono plaĉas kaj al la majoritato kaj al la opozicio: ĝi solvas la problemon de adekvata kaj sekura helpo al malriĉaj gecivitanoj. Se aprobita, probable ĝia nomo estos Lex Oblationaria.

La Slovakaj termalaj lokoj ekestis en Terciaro. Iutempe tie etendiĝis maro. El unu termala loko ŝprucas varmega terakvo, ĉar la fonto troviĝas en profundeco de 1900 m, la terakvo restis sala, do ĝi nomiĝas Morta Maro en Slovakio.

Tien ni veturis por resanigi niajn malsanajn korpojn. La loko estis bone riparita, servoj sufiĉis por kontentigi niajn elementajn bezonojn, la baseno estis plenplena da homoj. Ni eniris en basenon kaj - enuis, kiel amaso da aliaj. Estis malpermesite moviĝi. Do ni imagis, ke niaj ĉeloj pliboniĝas, nia korpo baldaŭ funkcios bonege... Kaj ni meditis, provante pensi pri nenio - malfacile estas mediti.

Hieraŭ nubiĝis, la baseno estis apenaŭ plena, homoj sidiĝis kaj aspektis serioze. Zorgi pri la sano estas serioza afero... Ankaŭ ni sidiĝis kaj meditis. Pro neniofarado ni observis ĉirkaŭaĵon - ni rimarkis bubojn, kiuj devis resti senmovaj, spiri kaj atendi elirtempon (estis malpermesite naĝi, plonĝi kaj salti en akvon). Por ili la tempo pasis ankaŭ pli malrapide, kaj ili grumblis. 

Tuj ekpluvis.

Longaj akvoŝnuroj falis el la griza ĉielo, post falbruo ili kiel gutoj reviviĝis kaj saltis el akvosurfaco kaj kiel najloj ŝprucis supren! Mirinda bildo! Ravigis nin tiu vidaĵo. La surfacon ornamis florantaj rozkoloraj ombreloj:

Kiam pluvas, floras ombreletoj,
kiam falas akvo en silenton,
aŭskultu pluvon kaj fermu ĉapojn,
kiam pluvas, floras ombreletoj,
kaj ĉiu ien rapidiras...

 (Poemo de Jiří Žáček)

Sed pluraj homoj malkvietiĝis, hastis atingi sekan lokon, timigis ilin nur la falanta akvo.

Ni rigardis unuajn subakviĝantajn homojn, iuj revenis kaj alportis sian pluvjaketon aŭ sian ombrelon, kiun ili metis flanken en la bordon de la baseno! Multaj sencele promenis portante sunvitrojn! Unu junulino venis kun papera libro kaj legis, portante libron alten super sia vizaĝo, ĉar la akvo minacis la libron. Bebo prenis sian ŝatatan ludilon - ŝarĝaŭteton! Preskaŭ ĉiu homo ŝirmis sin per iu objekto. Ni restis senzorgaj.
. . .

Vespere en televidilo oni rakontis pri amasvundiĝo de 157 poloj, kiuj grimpis al la Altaj Tatroj. Kelkaj mortis pro fulmotondro. Ĉiuj sin tenis ĉe apogĉenoj, kiuj devus faciligi descendon - sed amaso da homoj estis senfina kaj ili ne povis rapide malsupreniri.

Kiun ŝancon ni havis estinte en ripoziga baseno!  

Foto: Roman Grac el Pixabay

Kiel ĉiujare, ni kore invitas vin veni al Esperantaj Tagoj de Krakovo. Jam por la 37a fojo ni ĝuos bonetosan eventon kun diverstemaj prelegoj, projekciado de filmoj, koncertoj kaj ekskurso al salminejo, gvidata en Esperanto. La programo estas ampleksa kaj tre interesa; vi povas vidi ĝin ĉe http://www.esperantujo.cba.pl/etagoj/.

Tempo: de la 29a ĝis la 31a de majo 2026
Loko: Krakovo, str. Sokolska 13 + ekskurso al la salminejo en Wieliczka
Aliĝilo: http://www.esperantujo.cba.pl/aligxilo
Ebleco tranokti: http://www.esperantujo.cba.pl/tranoktebleco

Se vi havas amikojn, kiuj interesiĝus lerneti iom da kaj pri Esperanto, mi rimarkigas, ke sabate estas planata leciono por poloj – nepre instigu potencialajn interesatojn!

Kaj se vi uzas Fejsbukon, ni petas klaki “mi partoprenos” ĉe https://mallonge.net/kse37

Tymoteusz Smoliński

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperantaj Tagoj de Krakovo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Hodiaŭ posttagmeze ĉesis bati la koro de granda homo kaj granda raŭmisto, c-ano Bertil Nilsson (1933[1956]-2026), unu el la guruoj de la Esperanta Civito, spirite komparebla al c-ano Leen Deij: memore pri Li okazos funebra akto en la Esperanta Panteono de Ĉaŭdefono, 1 majo 2026.

Bertil Nilsson magistriĝis pri historio, sed aktivis ankaŭ en komercaj entreprenoj antaŭ ol fariĝi instruisto pri historio de la religioj en sveda publika lernejo. Nian lingvon li lernis en junaĝo, kaj al nia kulturo li kontribuis precipe kiel tradukisto el la sveda literaturo, ankaŭ helpante aliajn, unuavice William Auld por la esperantigo de “Aniaro”. Li asertis pli ol fojon ke, se li ne trafus la revuon “Literatura Foiro” kaj ĝian medion, tre probable li kabeus.

Elektita al la Senato de la Esperanta Civito dum la unua parlamenta mandato, poste membro de la Kortumo, Lingva Komitatano de Esperantio, redaktoro de “Homarane”, aŭtoro de didaktikaj kaj informaj verkoj kun disvastiĝo ne nur en Svedio (unu el ili tradukita eĉ al la japana), publicisto kaj prelegisto, homo tre talenta, eĉ en teatra reĝisorado.

C-ino Manuela Blanco, en kontakto kun Li dum la lastaj tagoj kaj nun en Stokholmo, peras Lian plej amikan adiaŭon al Perla Martinelli, Giorgio Silfer kaj la tuta civitanaro.

Kio estas feliĉo?  

Jen malfacila demando, sed ĉiu homo ĝin deziras kaj postkuras.  Ĉu ĝi dependas ĉefe de persona sinteno, aŭ ĉefe de sociaj faktoroj? Eble de ambaŭ? 

Ĉiujare oni publikigas la rezulton de monda enketo pri “la plej feliĉaj” inter 140 landoj, fare de Instituto Gallup, Esplorcentro en la Universitato de Oksfordo kaj la Reto por Daŭripova Elvolviĝo de Unuiĝintaj Nacioj. Kaj ĝi ĉiam estigas ĝeneralan intereson.

La rezultoj en 2026 montris, ke skandinavaj landoj denove aperas kiel ĉampionoj: Finnlando (1-a loko), Danlando (3-a loko), Svedujo (5-a loko), Norvegujo (6-a loko). Sed jen aperis interesaj surprizoj. Islando (kun siaj apenaŭaj 400 mil enloĝantoj), unuafoje superis Danlandon kaj okupis la duan lokon, ĉefe pro siaj eminentaj atingoj en sociaj servoj.
 
Sed la plej granda surprizo estis la unuafoja apero de latinamerika lando inter la unuaj lokoj. Kostariko suprensaltis al la 4-a loko. Kun siaj 5 milionoj da enloĝantoj, belega naturo kaj afabla popolo kun forta sento de libereco kaj sekureco, ĝi fariĝis unu el la plej simpatiaj, belaj kaj allogaj landoj en la mondo. Ĝiaj riĉaj arbaroj, biologia diverseco, vulkanoj kaj plaĝoj, en la Pacifika bordo de Centra Ameriko, igas la landon preskaŭ paradizo. Sed enloĝantoj kutime emfazas, ke ĝia plej alta kvalito estas la kulturo de komuneco inter la homoj. 

Alia kurioza detalo en la enketo pri feliĉo en la mondo, en 2026, estas tio, ke neniu anglalingva lando aperis inter la dek unuaj. Aliflanke, Israelo situas en la 8-a loko. (Ni memoru, ke la nunjara enketo respegulas la datumojn de la tri antaŭaj jaroj.).

Unu plia detalo: Meksiko okupas la 12-an lokon kaj Usono la 23-an: kiel do klarigi la grandan problemon de migrado el Meksiko al Usono? Jen komplika afero...

Brazilo sukcesis plialtigi sian klasigon kaj atingis la 32-an lokon. 

Kiuj estas la kriterioj uzataj por klasigo de landoj laŭ feliĉo?  Ili estas:
- Interna Brutta Produkto “per capita”, tio estas, nivelo de “materia riĉeco” de la loĝantaro;

• Sento de fido pri aliaj homoj;
• Perspektivo de longa, sana vivo;
• Libereco kaj sekureco por personaj decidoj;
• Helpemo inter la homoj;
• Malalta nivelo de korupto.

Ili estas tre pensigaj kriterioj. Ili klare montras, ke la respondeco pri la bonfarto kaj kontento de popolo certe dependas de personaj elektoj en la vivo, sed samgrade de la konduto kaj saĝeco de administrantoj kaj politikistoj. 

Aĉetite de fonduso Pro Esperanto en septembro 2025 kaj rebaptite kiel Skandinava Esperanto-Domo (SED), la konstruoj en Lesjoforso ricevis ĉi-monate la ekspertizon de faka entrepreno rilate al la tegmento, prepare al la baldaŭa deĵoro de triopa (eble kvaropa) patrolo de Civila Esperanta Servo, kiu estos tie por ripari, purigi, ordigi. SED, jura sidejo de Esplora Instituto de Esperantologio kaj aliaj establoj aliĝintaj al la Pakto por la Esperanta Civito, refunkcios por la publiko en 2027. 

Inter la fino de aprilo kaj la komenco de majo oni konos la sorton de aliaj du Esperanto-Domoj: tiu de UEA en Roterdamo kaj kastelo Greziljono. 

Nieuwe Binnenweg 176 estas vane vendata jam pli ol kvar jarojn. Komence proponita je pli ol miliono kvincent mil eŭroj, ĝi rapide ŝrumpis je malpli ol tiu sumo, sed ne trovis ĝis nun aĉetanton; lasta prezo estis nur iom pli ol miliono nete, tamen eĉ per tioma rabato la negoco ne prosperis por la Universala. La vendo estis decidita koincide kun la maldungo de preskaŭ ĉiuj oficistoj, por eviti bankroton (la vorton uzis nederlandlingvaj ĵurnaloj). Intertempe la Domo kaŭzas kostojn (pro elektro, akvo, hejtado, flegado, impostoj) kaj, post la plena emeritiĝo de la libroservestro, ŝajnas uzata nur de TEJO-volontuloj.

Kurioze, la roterdama fadeno nun plektiĝas al la greziljona. La kooperativo posedanta la francan kulturdomon post kelkaj tagoj decidos pri vasta, eĉ grandioza projekto de organiza kaj arkitektura restrukturado, kies buĝeto atingas milionon da eŭroj. Por financi ĝin, kaj salajri la hungaran dungitinon kiu rezidas surloke, aperis la propono ke ŝi (pli ol) duontempe zorgu pri la libroservo de UEA. Ĉi-lasta, nun inventariata kaj enskatoligata de la TEJO-volontuloj, migrus do al Greziljono?

Des pli malcerta la sorto de (La) Kvinpetalo, ĉiam en Francio: neniu aktiveco okazus tie, laŭ la retejo. Ĉu nur sabata jaro aŭ prologo al definitiva fermo? En la pli pesimisma kazo, ĉu el la konsorcio de la Esperanta Civito venus la savo, kiel por Lesjoforso en 2025 kaj la domo de KCE en 1999?

Granda novaĵo! Retoso, la plej mojosa reta evento de TEJO, okazos en 2026 de la 8a ĝis la 10a de majo! Detaloj venos poste, do restu atentaj sed jam pretiĝu kaj savu la daton en viaj kalendaroj ĉar la evento promesas kiel kutime la plej malaĉan programon, plenan je interagaj programeroj, atelieroj, babilrondoj ktp.

Se vi volas proponi programeron por Retoso, nepre plenigu la formularon.

Retoso estas momento por rete amuziĝi, lerni kaj renkontiĝi kun amikoj en Esperantujo, do nepre ne maltrafu ĝin kaj aliĝu.

Fonto: https://www.tejo.org/retoso-2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Retoso 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉiumonate, 60 infanoj ricevas senpagan dorsosakon plenan de lerno-materialoj kaj lernejan uniformon, danke al bonfara organizaĵo, kiu funkcias per la helpo de Esperanto. La infanoj loĝas en la urbo Goma, DRK (Demokratia Respubliko Kongo), ĉe la landlimo kun Ruando. Goma estas en la provinco Norda Kivuo. La du provincoj Norda kaj Suda Kivuo estas en danĝera milita situacio de pli ol unu jaro. La bankoj restas fermitaj kaj mankas polica servo por protekti la loĝantojn. La vivo estas tre malfacila. Ekzistas tie malgranda loka bonfara organizaĵo kun la nomo Solidarité Bonne Volonté (Solidareca Bon-volo), sub la gvido de esperantisto Alphonse Waseka Kamango. Tiu organizaĵo nun estas en partnera aranĝo kun projekto en Aŭstralio: SchoolKits for Congo (Lerniloj por Kongo). La aŭstralia agado estas aŭspiciita de la nacia sekcio de internacia bonfara asocio Rotary (Rotario). En Aŭstralio, la projekto Lerniloj por Kongo al-logas centojn da volontuloj, kiuj helpas subteni la infanojn en Kongo. Tion ili faras per volontula laboro ĉe sportaj aranĝoj en Aŭstralio, kie ili pakas ilarojn kaj disdonas akvon kaj medalojn. Kontraŭ tiu laboro, la organizantoj de la sportaj aranĝoj donacas monon por helpi infanojn en Kongo. Ĉiu volontulo laboras sufiĉe por donaci al unu aŭ du infanoj dorsosakon kun lernomaterialoj. La ricevita mono estas sendita al Kongo, kie ĝi estas uzata por aĉeti ŝtofojn kaj aliajn materialojn por kudrado de fortaj dorsosakoj kaj lernejaj vestaĵoj. Oni aĉetas ankaŭ lernejajn ilojn, ekzemple kajerojn, skribilojn, liniilojn kaj tiel plu. Krome oni pagas la membrojn de la kudro-teamo. La kudroteamo konsistas el patrinoj de infanoj kies edukado estas financata jam de multaj jaroj per kunlaborado inter Solidareca Bonvolo kaj la aŭstralia projekto Mama Wimbi. En 2018 la aŭstralia asocio Lerniloj por Kongo decidis trejni la patrinojn pri kudrado, kaj la asocio SewAid International (Kudrohelpo Internacia) provizis ilin per bela laborejo en Goma kaj elektraj kudromaŝinoj. Du el tiuj estas grandaj industriaj maŝinoj, kiuj povas pritrakti la pezan ŝtofon necesan por kudri bonkvalitajn dorsosakojn. Kiam la kudroteamo disdonas la lernejajn kompletojn en malriĉaj lernejoj kaj orfejoj, oni fotas la okazon por danki la aŭstraliajn volontulojn kaj sportajn asociojn, kiuj financis ilin. La organizantoj en Aŭstralio ofte ricevas belajn dankleterojn de siaj volontuloj, kiuj ĝojas pro tiu ŝanco subteni la infanojn en Kongo. Ili daŭre revenas por helpi plu. Post nur kelkaj tagoj, la aŭstraliaj organizantoj de Lerniloj por Kongo komencos novan, sed longe planitan agadon. Bonfarantoj de la asocio Rotario en Honkongo sendos donace la materialojn por fari 1000 lernejajn kompletojn. Laŭplane, tio estonte okazos ĉiujare. Post la alveno de tiu grandega donaco, la mono el Aŭstralio ne plu devos esti uzata por aĉeti ŝtofon kaj lernilojn. Oni uzos ĝin por pli bone pagi la kudroteamon, tiel ke la patrinoj povu mem subteni siajn familiojn per sia propra laboro. Por vidi bildojn, bonvolu viziti la konton de SchoolKits for Congo ĉe Instagram. Penny Vos

Antaŭ naŭdek-naŭ semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la centa porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Mi sidas sur benko ĉe tablo en parko.
De supre mi povas rigardi malsupren.
Mi bele promenis sur monton en urbo.
Ĉi-foje mi estas en Linz, nia landa ĉefurbo.

Virinoj preferas la vinon tre dolĉan,
dum mi kiel viro nur ŝatas la sekan.
Mi tamen tre ŝatas la fruktan aromon
de ruĝaj vinberoj, sed sen la sukero.

Dum majo okazos kanzon-festivalo.
Ĉi-jare Vieno gastigos la feston.
Alvenos spektontoj el tuta Eŭropo.
Jes, tio fariĝos tre granda spektaklo.
 
Ĉi tio nun estas la 100-a porcio
de miaj versaĵoj por lingvolernado.
Jam tio sufiĉas por multaj ekzercoj
por plue kreskigi la lingvan nivelon.

Vi povas parkere reciti la tekstojn.
Rapide vi tiel akiras la lingvon.
Plej gravas paroli, kun emo kaj ĝojo.
Jes, tion ebligas ĉi tiuj versaĵoj.

Mi volas daŭrigi la verso-verkadon
por havi abunde da materialo
por ĉiuj lernantoj kaj lingvo-uzantoj
ke ili parolu la lingvon pli flue.

Mi interesiĝas pri via sinteno
rilate al mia vojrompa agado.
Do estu afabla kaj skribu komenton.
Mi ŝatus eĉ laŭdon por mia laboro.

Hungaroj abolas koruptan sistemon.
Okazis balotoj pasintan dimanĉon.
Nun oni forpelis la ĉefkoruptulon.
Honestaj personoj transprenos regadon.

Jes, tiel okazas en demokratio.
Aperas pli junaj kaj freŝaj gvidantoj.
Kun ili revenas espero kaj emo
komune konstrui pli justan socion.

Necesas sanigi ne nur la financojn.
En multaj sektoroj okazis nenio.
La mono ŝoviĝis al bonaj amikoj.
Kaj ili okupis la ŝtatajn postenojn.

La 45-jara partia gvidanto
promesas ordigi la situacion.
Li estas kredinda kaj estas kapabla.
Li havas fakulojn por regi la landon.

La filo heredis la tutan havaĵon.
Sed tio ne havas tre grandan valoron,
ĉar estas malnovaj, eksmodaj objektoj.
La monon li tamen tre urĝe bezonas.

Li havas edzinon kaj volas konstrui
privatan dometon ĉe rando de urbo.
Li prenos krediton por tion financi.
La propraj rimedoj ne estus sufiĉaj.

Ŝi devas ordigi tre multajn aferojn.
Komplete ŝanĝiĝis la situacio.
Post morto de edzo ŝi estas nun sola.
Ŝi vere bezonas amikan konsolon.

La vivo ankoraŭ ofertas plezurojn.
Ŝi povas renkonti parencojn, amikojn,
viziti kafejon por tie babili.
La mono sufiĉas por belaj vojaĝoj.

Ŝtatestro atakis la papon en Romo.
Li volus mem esti la filo de Dio.
Li estas freneza. Jes, tio tre klaras.
Li devos abdiki. Li estas fuŝulo.

---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La aprila numero de “Heroldo de Esperanto” (n-ro 2376) enhavas la tutan oficialan prelegon de c-ano Giacomo Comincini okaze de grava konferenco en Tesaloniko, en interuniversitata aranĝo: la prelego klarigis anglalingve al neesperantistaj fakuloj la aplikon de socikono en Esperantio, specife en LTSEC, la sola lingvotesta sistemo kiu a) inkluzivas ĝin, b) proponas ĉiujn ses nivelojn laŭ Konsilio de Eŭropo por nia lingvo. KCE administras la LingvoTestan Sistemon de la Esperanta Civito.

HdE publikigas la definitivan programon de 15^a Kultura Esperanto-Festivalo, en Ĉaŭdefono 25-31 julio 2026: kiel kutime riĉa kaj varia, kun teatro reliefe. Ĉi-jare Svislando superas la nordeŭropajn landojn laŭnombre de KEF-okazigoj.

Multo ankaŭ pri geopolitiko kaj la situo de nia komunumo, precipe pro la paralela bankrota situacio de Unuiĝintaj Nacioj kaj de la ĉefaj portantoj de la angla lingvo: British Council kaj BBC.

La gazeton posedas kaj administras KCE, kiu presas kaj ekspedas ĝin helpe de LF-koop. Varbekzemplero petebla ĉe kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net) kaj abono tra kulturservo.esperantio.net

 

Kadre de sia nova eldona agado la landa asocio de UEA Esperanto-USA lanĉis grandskalan esploron pri bitlibroj. La celo estas malkovri la legemon de esperantistoj kaj ekscii pli pri la uzo de bitlegiloj. La enketilon pretigis la teamo de Esperanto-USA kaj helpon provizis gvidantoj de aliaj eldonejoj de Esperanto-bitlibroj kiel FEL, EAB kaj Mondial.

La celo estas atingi minimume 1000 personojn el kiel eble plej diversaj fonoj tra la mondo. La demandilo enhavas 16 demandojn kaj la teamo de Esperanto-USA petas kaj antaŭdankas la partoprenon en la enketilo, kiun oni trovas en la retpaĝo: https://esperanto-usa.org/eo/enketilo-pri-bitlibroj. La respondojn oni kolektos ĝis la 31a de majo 2026.

La rezultoj espereble donos informplenan alrigardon al la nuna ag- kaj pensmaniero de esperantistoj al bitlibroj kaj la konkludoj aperos en la formo de artikolo kaj informgrafikaĵo en la retejo de la nova Eldonejo Guteto en junio: https://esperanto-usa.org/eo/eldonejo. La eldonejo, krom subteni usonajn verkistojn, celos eldoni klasikaĵojn de la frududekjarcenta Esperanta kultura heredaĵo kaj edukmaterialojn por lernantojn de la lingvo.

Per la nomo Guteto la eldonejo omaĝas la agadon de Morojo (Myrtle Douglas), usona esperantistino aktiva dum la 30-aj kaj 40-aj jaroj en Los-Anĝeleso, kiu eldonis propran sciencfikcian fanzinon nomitan mem Guteto inter 1941 kaj 1946.

La projekto Guteto kongruas kun la strategia laborplano AKIRI, kiu celas interalie kulturan fortigon, aktive subtenante la kreadon, disvastigon kaj ĝuadon de altkvalitaj kulturo kaj scio por materie kaj nematerie riĉigi la komunumon kaj plu konfirmi la kapablon de Esperanto senlime reprezenti la homan spiriton. Tial UEA alvokas al ĉiuj esperantistoj plenigi la enketilon.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1292.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UEA alvokas respondi al enketo pri bitlibroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Ĉeestis speciale: ministro por in­ternaj aferoj, justic-ministro, polica prezidanto, aro da de­putitoj, kelke da altrangaj oficistoj, eminentaj juristoj, elstaraj sciencistoj kaj memkomprene ankaŭ pres-reprezen­tantoj; ĉar tiuj devas ĉion ĉeesti. 

"Sinjoroj," komencis profesoro de la harvarda universi­tato C. G. Rouss, nia renoma usona samlandano, "eksperi­mento, kiun mi estos montri al vi, baziĝas sur antaŭaj la­boroj de granda aro de miaj kleregaj kolegoj kaj kunlabo­rantoj; indeed, je la tuta afero estas jam nenio nova, kaj hm, really, ĝi estas. . . malnova veŝto," li ĝoje impetis, re­memorinte la ĝustan vorton. "Nur la metodo de uzado kaj hm, kaj la praktika uzebleco de kelkaj teoriaj experiences estis objekto de mia laboro. Mi petas plej multe sinjorojn kriminalistojn, ke ili prijuĝi la aferon laŭ sia practice. Well."

    "Do la tuta afero estas la jena: mi diros al vi vorton, kaj vi devas diri al mi alian vorton, kiun vi tiumomente ekpensos, eventuale ĝi estu nonsens, hm, idiotaĵo, mi opi­nias, sensencaĵo. Kaj fine mi diros al vi laŭ la vortoj, kiujn vi donos al mi, kion vi havas en la kapo, je kio vi pensas kaj hm, kaj kion vi kaŝas. Ĉu vi komprenas al tio? Mi ne ekspliki al vi theoretically; tio estas ideo-asociadoj. sub­premitaj imagoj, iom da sugesto kaj tiaj aferoj. Mi estos ege mallonga: oni devas el - hm, well, ekskluzivi volon kaj rezonadon; tiel reproduktiĝas subkonsciaj connexions kaj el tio mi ekkoni, kio - - kio - -" La fama profesoro vortpalpis. "Well, what's on the bottom of your mind."

    "Kio estas sur fundo de via animo," sufloris iu el la aŭditorio.
    "Ĝuste tiel," diris C. G Rouss kontente. "Nur vi devas diri automatically, kio al vi tiumomente venos sur lang­pinton, sen ĉia control kaj rezervo. Mia business poste estos analajzi viajn imagojn. That's all. Do mi al vi volas tion montri je iu kriminala kejzo, hm, kazo kaj poste je iu el la aŭditorio, kiu estos sin anonci. Well, sinjoro direktoro de polico estos diri al ni, kiu kejzo estas kun tiu viro. Mi petas."

    Sinjoro policprezidanto leviĝis kaj diris: "Sinjoroj, viro, kiun vi post tempeto ekvidos, estas Vincento Suchánek,  domproprietulo kaj profesia seruristo el Záběhlice. Ni havas lin jam unu semajnon en polica preventiva reteno pro suspekto, ke li murdis aŭtodroŝkiston Jozefon Čepelka, kiu malaperis antaŭ du semajnoj. Motivoj pro la suspekto estas: aŭto de la malaperinta Čepelka estis trovita en remizo de la arestita Suchánek; sur la stirilo kaj sub la sidlo­ko de la ŝoforo estas spuroj post la homa sango. La aresti­to memkomprene tute ĉion neas; li asertas, ke la aŭton de Čepelka li aĉetis por ses mil, ĉar li mem volas profesii la aŭtodroŝkadon. Ni konstatis, ke la malaperinta Jozefo Čepelka efektive parolis pri tio, ke ĉion li forĵetegos, vendos sian malnovan veturilon kaj iros ien ŝofori; sed alian spuron post li ni ne havas. Ĉar plua materialo ne ekzistas, es­tas la arestita Suchánek morgaŭ transdonota al enket-reteno en Pankraco. Mi akiris permeson, ke nia renoma sam­landano, profesoro C. G. Rouss, realigu sian eksperimen­ton; se deziras sinjoro profesoro  ..."
    "Well," diris la profesoro, diligente notanta, "vi lin, mi petas, lasu veni ĉi tien."
    Je mansigno de la policprezidanto alkondukis policisto Vincenton Suchánek; li estis morna ulo miene montranta, ke ĉiuj ien enrampu al li; kio lin koncernas, li estas firme decidiĝinta ne lasi sin. 
    "Iru ĉi tien, vi," bruskis lin severe C. G. Rouss, "mi vin demandos nenion. Mi diros al vi nur vortojn, kaj vi devas diri la unuan vorton, kiu vin trafis, ĉu komprenas vi? Do, atentu: Glaso."
    "Merdo," diris sinjoro Suchánek obstinege. 
    "Aŭdu, Suchánek," rapidis diri la policprezidanto, "se vi ne estos dece respondanta, oni tuj forkondukos vin al la enketado, komprenite? Kaj oni lasos vin tie tutan nokton. Atentu! Ankoraŭ foje."
    "Glaso," diris denove profesoro Rouss. 
    "Biero," murmuris Suchánek. 
    "Jen vi vidas, viro," diris la fama profesoro, "tiel ĝi estas ege bone."
    Suchánek malkonfide ekrigardis. Ĉu ne enestas iu trompaĉo?
    "Strato," diris la profesoro. 
    "...Veturiloj," poste Suchánek malvolonte. 
    "Vi devas pli rapide. Dometo!"
    "Kampo."
    "Tornilo!"
    "Latuno."
    "Ege bone." Ŝajnis, ke sinjoro Suchánek jam ne havas oponojn kontraŭ la ludo. "Panjo!"
    "Onklino."  
    "Hundo!"
    "Budo."
    "Soldato! "
    "Kanonisto." Tiel ĝi rapide sinsekvis, ĉiam pli rapide, sendube ĝi komencis amuzi sinjoron Suchánek; ĝi rememorigis lin pri la atutado. Dio, kion li dum la ludo rapidpase rememoris!
    "Vojo," ĵetis C. G. Rouss en spirmanka ritmo. 
    "Ŝoseo."
    "Prago!"
    "Beroun."
    "Kaŝi!"
    "Enterigi."
    "Purigi!"
    "Makuloj."
    "Ĉifono!"
    "Sako."
    "Hakfosilo!"
    "Ĝardeno."
    "Kavo!"
    "Barilo!"
    "Kadavro!"
    Nenio. 
    "Kadavro," ripetis la profesoro insiste. "Do vi ĝin enterigis ĉe barilo, ĉu?"
    "Mi diris nenion," eksplodis sinjoro Suchánek. 
    "Vi ĝin enterigis ĉe barilo en via ĝardeno," ripetis rigore C. G. Rouss. "Vi lin mortigis dumvoje al Beroun. Vi viŝis la sangon en la ĉaro per unu sako. Kion do vi faris kun la sako?"
    "Tio ne estas vero," kriis Suchánek, "la veturilon de sinjoro Čepelka mi aĉetis! Mi lasos min de neniu ĉikani ..."
    "Atendu, viro," diris Rouss. "Do mi petos, ke policemen iru tien rigardi. Tio jam ne estas mia byznis. Tiu viro iru eksteren. Mi petas, sinjoroj, ĝi daŭris dek sep minutojn. Tio estis tro rapide. Ĝi estis malsaĝa kejz. Plej multe ofte ĝi daŭras horon. Do mi ŝatus peti, ke volu veni iu el la sinjoroj kaj mi donos al li vortojn. Tio daŭros ege longe, ĉar mi ne scias, kiun secret havas tiu sinjoro, kiel oni tion diras?"
    "Sekreto," sufloris iu el la aŭditorio. 
    "Sekreto," ekĝojis nia eminenta samlandano, "mi konas, tio  estas unu opero. Tio konsumos multe da nia tempo, antaŭ ol tiu sinjoro povos malsekreti al ni sian karakteron, sian pasintecon, kaj siajn plej kaŝatajn ajdije."
    "Ideojn," sufloris voĉo el la publiko. 
    "Well. Mi vin petas, sinjoroj, kiu estos lasi sin analajzi?"
    Estiĝis paŭzo; iu el la ĉeestantoj ekridaĉis; sed neniu moviĝis. 
    "Mi petas," ripetis C. G. Rouss. "Ja ĝi ne doloros."
    "Iru vi, sinjoro kolego," flustris ministro por internaj aferoj al justic-ministro.
    "Iru tien kiel reprezentanto de via partio," mokincitis deputito deputiton. 
    "Sinjoro sekcia ĉefo, bonvolu," instigis altranga oficisto kolegon el la alia ministerio. 
    Jam ĝi komenciĝis esti iel ĝena; neniu el la ĉeestantoj leviĝis. 
    "Mi petas, sinjoroj," diris la usona sciencisto la trian fojon, "ĉu eble vi timas, ke vi estos malsekretiĝi?"
    Tiam turniĝis ministro por internaj aferoj dorsen kaj eksiblis: "Do iu iru, sinjoroj!"
    En fono de la aŭditorio iu modeste ektusis kaj leviĝis; li estis seka kaj iom trivita olduleto kun laringo ekscitite moviĝanta. "Mi. . . hm," li diris timide, "do kiam neniu, do mi permesas al mi - iel ..."
    "Venu ĉi tien," interrompis lin la usonano estre, "ĉi tie sidiĝu. Vi devas diri, pri kio venos al la vi unua ideo. Vi ne darfas mediti, vi devas ekbabili mechanically, ne sciante mem, kion. Vi komprenas?"
    "Mi petas," diris kompleze la eksperimenta viro, iom ĝenata de la aŭditorio tiom gravsignifa; poste li ektusis kaj angore palpebrumis kiel ekzamenato. 
    "Arbo," ekpafis je li la sciencisto. 
    "Fortega," flustris la olduleto. 
    "Kiel mi petas?" demandis la sciencisto iel ne komprenante. 
    "Arbara grandulo," klarigis la viro sinĝene.
    "Ha, tiel. Strato!"
    "Strato. . . strato en solena robo," diris la vireto. 
    "Kion vi per tio opinias?"
    "Mi petas, solenon. Aŭ sepulton."
    "So, do vi estu dironta nur Soleno. Laŭeble per unu vorto."
    "Jes, mi petas."
    "Do plue: Komerco."
    "Prosperas. -Krizo de nia komerco. Politika negoco."
    "Hm. Ofico."
    "Mi petas, kiu?"
    "Egale. Diru iun vorton, rapide!"
    "Se vi moŝtus eble diri Oficoj..."
    "Well. Oficoj!" 
    "Kompetentaj," impetis ĝoje la vireto. 
    "Martelo!"
    "Tenajlo. Tiri respondon tenajle. Li frakasis per martelo lian kapon."
    "Curious," murmuris la sciencisto. "Sango!"
    "Sangruĝiĝi. La sango senkulpe verŝita. Historio per sango skribita."
    "Fajro!"
    "Per fajro kaj glavo. Brava fajroestingisto. Fajra parolo. Mene tekel."
    "Kia stranga kejzo," diris la profesoro embarasite. "Do ankoraŭ foje. Vi, viro, vi devas diri nur la unuan imagon, sciate. Nur tion, kio riveliĝos al vi automatically, kiam vi aŭdas la vorton. Go on. Mano!"
    "Frata aŭ helpa. Ĝi firme tenas standardon. Kun pugnigitaj manoj. Malparaj manoj. Frapi la fingrojn."
    "Okuloj!" 
    Okuloj de l' juĝpova publiko. Salo en okuloj. Depreni membranojn. Vidinta atestanto. Sablo en okulojn. Senkulpaj infan-okuletoj. Sapumi la okulojn."
    "Ne tiom multe! Biero!"
    "Akrogusta lagero. Demono alkoholaĵo."
    "Muziko!"
    "Muziko de estonteco. Elprovita kapelo. Nacio de muzikantoj. Ravaj sonoj. Koncerto de grandpotencoj. Ŝalmoj de paco. Naciaj himnoj."
    "Botelo!"
    "Vitriolo. Malfeliĉa amo. En hospitalo ŝi mortis dum teruraj doloroj."
    "Veneno!"
    "Per veneno kaj galo. Puto-venenado."
    C. G. Rouss ekgratis la kapon. "Never heard that. Do denove, mi petas. Mi vin sinjoroj volus atentigi, ke ĉiam oni komencas de. . . hm, tiaj plain, ordinaraj aferoj, por trovi la ĉefan interest kaj profession de tiu viro. Do plue: Konto!"
    "Konto de historio. Finkonti kun malamikoj. Ĝi debetas konton de niaj rivaloj."
    "Hm. Papero!"
    "Papero ruĝiĝas pro honto," deklaris la vireto energie. "Biloj. Papero toleras ĉion."
    "Bless you," diris la sciencisto indigne. "Ŝtono!"
    "Ĵeti ŝtonon. Tomboŝtono. Veĉnaja pamjat," diris arde la eksperimentata viro. "Ave, anima, pia!"
    "Veturilo!"
    Triumfa veturilo. Radegoj de l' sorto. Ambulanca veturilo. Riĉe dekorita veturilo kun alegoria sceno."
    "Ha," ekvokis C. G. Rouss. "That's it! Horizonto!"
    "Nubplena," diris la maljunuleto kun vigla plezuro. 
    Novaj nuboj sur politika horizonto. Mallarĝa horizonto. Malfermadi novajn horizontojn."
    "Armiloj!"
    "Nehonestaj armiloj. Plenarmitaj. Kun flirtantaj standardoj. Invadi dorsen. Venenita sago," vortmuelis la eksperimenta viro entuziasme. "El la batalo ni ne retiriĝos. Bataltumulto. Balotbatalo."
    "Elemento!"
    "Furiozantaj elementoj. Elementa rezisto. Riproĉindaj elementoj. Živili junáci! Živio!"
    "Do sufiĉe," retenis lin C. G. Rouss. "Homo, vi estas ĵurnalisto, ĉu?"
    "Jes, mi petas," diris la eksperimenta viro fervore. "Jam tridek jarojn. Mi estas redaktoro Vašátko."
    "Mi dankas," riverencis lakone nia eminenta usona samlandano. "Finished, gentlemen. Per imago-analajzado de ĉi tiu viro - hm, ni konstatus, ke li estas unu ĵurnalisto. Mi opinias, ke estus superflue fari la experiment plu. It would only waist our time. Mi petas, la eksperimento ne sukcesis. So sorry, gentlemen."

ooo

    "Ni rigardu " ekvokis vespere en redakcio sinjoro Vašátko, trarigardante redakciajn paperojn, "la polico do anoncas, ke ĝi trovis la kadavron de tiu Jozefo Čepelka; li estis enfosita ĉe barilo en ĝardeno de tiu Suchánek, kaj sub li ili trovis la sangmakulitan sakon. Vidu, tiu Rouss tamen nur tion bone divenis! Sinjoro kolego, vi ne kredus tion: eĉ ne vorton mi diris al li pri ĵurnaloj, kaj li tute pre­cize ekkonis, ke mi estas ĵurnalisto. Sinjoroj, li diris, vi havas antaŭ vi meritplenan, eminentan ĵurnaliston - - - ­Mi skribis ja en la referaĵo pri lia parolado: Konkludoj de nia renoma samlandano estis akceptitaj kun flata rekono flanke de iliaj fakrondoj. Atendu, tion mi stile alĝustigu: Interesaj konkludoj de nia renoma samlandano estis laŭmerite akceptitaj kun vigla kaj flata rekono flanke de niaj fakrondoj. Tiel ĝi devas esti."
 

Ekde hodiaŭ la Unesko-komisiono de Aŭstrio inkludas kvar novajn objektojn en la kulturheredaĵo de la lando (cent okdek du entute): apud la Pinzgau-legendoj, la permana oraĵfabrikado, la uzo kaj disvastigo de la brajla skribo estas ankaŭ la esperanto-kulturo en Aŭstrio.

Ne temas pri la lingvo en si mem, sed pri la aŭstria kontribuo al ĝia kulturo, kun aparta emfazo pri Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno, la multaj kongresoj, la esperanto-societo en Stirio. En la koncerna klariga artikolo de la landa Unesko-komisiono ne estas mencio pri gravaj esperantistoj, kiel prezidento Franz Jonas, aŭ la forta ĉeesto iama en la naturamika movado.

18/04/2026 ¡Viva la muerte!, deklaris la frankistoj en Hispanio. De siaj originoj, faŝismo portas en si projekton de totala dominado. Tiu projekto preferas la morton prefere al egaleco. Same kiel siaj alimemoj en Francio, Usono, Irano, Turkio, Rusio,...

La 18a de aprilo 2026 estas la 2300a tago ekde la 1a de januaro 2020, kiam komenciĝis senprecedenca informserio: jam dum 2300 tagoj en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto” ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto. Cetere, 2300 tagoj estas 6 jaroj + 4 monatoj + 18 tagoj.

Ni memorigas, ke ĉi tiu novaĵretejo estis lanĉita antaŭ 15 jaroj, la 2an de septembro 2010, kiel “La Balta Ondo”. Ekde tiam en ĝi aperis 4352 tekstoj. Ilin garnas pli ol kvin mil (5611) ilustraĵoj.

Laŭ nia vizitkalkulilo, instalita komence de 2020, la plej ofte vizitita afiŝo (9 mil 803 vizitoj) estas la artikolo de la ĉefredaktoro de “La Ondo de Esperanto” pri la Ruslanda censo, verkita en decembro 2011. Ĝi estas la sola teksto vizitita pli ol naŭ mil fojojn. En la dua loko estas la Korĵenkova artikolo pri la Unua Libro de Zamenhof (6.759); ĝin sekvas la diskutartikolo “Granda skismo en Esperantujo” (6.756) de la Tjumena ĵurnalisto Stanislav Belov.
Entute, dum la lastaj 2300 tagoj jam 16 artikoloj estas legitaj pli ol 4000 fojojn, el kiuj 11 artikoloj (10 antaŭ cent tagoj) legiĝis pli ol 5000 fojojn. Cetere, antaŭ 1300 tagoj, je la “Miltagiĝo” de nia ĉiutaga informado, nur tri tekstoj superis la nombron tri mil (https://sezonoj.ru/2022/09/ondo-103/).

Vidu la liston de la dek kvin plej popularaj tekstoj en nia retejo.

9.803. Korĵenkov A.: Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992
6.759. Korĵenkov A.: La Unua Libro
6.756. Belov S.: Granda skismo en Esperantujo
6.753. Korĵenkov A.: Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile…
6.268. Korĵenkov A.: Ĉu la lasta ARKONES?
6.107. Etsuo Miyoshi: Politikistoj de EU kaj Esperanto
5.408. Korĵenkov A.: Konciza biografio de Lazarj Markoviĉ Zamenhof
5.318. Korĵenkov A.: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
5.279. Gorecka H., Korĵenkov A.: Sen Rodin sekvis sian edzinon
5.240. Gorecka H., Korĵenkov A.: Júlia Sigmond forpasis
5.197. Szilvási L.: Oni haltigos la Esperanto-ekzamenojn en Hungario
4.763. BET-59: La unua informilo
4.632. Belov S.: La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso
4.350. Martorell F.: Katastrofo ĉe Vinilkosmo
4.232. Nia diligenta kolegaro: La nomlisto

Atentu, ke en la plejlisto estas neniu artikolo pri okazinta Esperanto-renkontiĝo aŭ kongreso, sed estas du artikoloj pri okazontaĵoj (BET kaj ArKonEs); la plej legata teksto pri la okazinta Esperanto-renkontiĝo estas en la 26a loko: “Staĝo en Tajvano: Malgraŭ la koronviruso” de Reza Kheirkhah kun 3038 legoj. En la listo estas neniu beletraĵo kaj nur unu teksto pri temo nerilata al Esperanto (eseo de Belov pri la koronvirusa pandemio).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere: unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo; due, kiel ampleksa (100-120 paĝoj) trimonata bitgazeto, en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la novaĵretejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la gazeto.

“La Ondon” pretigas en Kaliningrado Halina Gorecka (eldonanto) kaj Aleksander Korĵenkov (redaktoro).
Malkiel la novaĵretejo, kiu estas libere kaj senpage legebla de ĉiu deziranto, la gazeton ricevas nur la abonantoj. Ekde la ĉeso de la papera epoko en decembro 2016, dum dek jaroj la baza tarifo por la bitgazeto (pdf kaj epub) estas 15 eŭroj; ĝi validas ankaŭ por la 2026a jaro.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagomanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ĝis nun neniu esperantista asocio, instanco aŭ fondaĵo subtenis la solan ĉiutage renovigatan Esperantan novaĵretejon. Ĝia funkciado dependas nur de la helpemo de tiuj, kiuj abonas la ĉiusezonan gazeton “La Ondo de Esperanto”. Se vi ne abonas ĝin, sed deziras helpi la novaĵretejon, abonu ĝin aŭ abonigu via(j)n amiko(j)n por 2026.

Dankon pro via helpo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/ondo-157/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post 2300 tagoj da ĉiutaga informado appeared first on La Ondo de Esperanto.

Klimata ŝanĝo kaj perdiĝo de specioj endanĝerigas la vivobazojn de la homoj kaj la socian kaj ekonomian sekurecon, klarigas fakuloj en Aŭstrio en raporto. La kaŭzoj por la plurobla krizo estas: La fontaĵoj de la tero estas troekspluatataj kaj la medio estas malpurigata. Por trovi eliron el tio, laŭ la fakuloj la homoj devus ŝanĝi la politikajn strukturojn, la ekonomion kaj siajn manierojn kiel vivi kaj pensi. 

La homoj sekvas tro la doktrinon pri ekonomia kreskado kaj por ili natura medio estas aro da ekspluateblaj fontaĵoj, diras la raporto. Sed la homoj estas fakte enkuŝigitaj ĉiam en naturaj cirkuladoj kaj procedoj kiuj jam tro ofte estas troŝarĝitaj aŭ detruitaj. "Ĉar la homoj tro damaĝas la naturajn sistemojn, oni devas modifi la homfaritajn sistemojn direkte al daŭripoveco", diris fakulo de la Naturhistoria Muzeo en Vieno.

Pli detalaj prilumigoj identigis tri kaŭzojn por la plurobla krizo: Unue estas la fremdiĝo rilate al la natura medio kaj la domina konduto rilate al ĝi. Due estas la koncentriĝo de potenco kaj riĉeco ekzemple ĉe politikaj kaj ekonomiaj elitoj. Trie estas la prioritatigo de mallongtempaj, individuaj kaj materialaj profitoj.

Helpe de kvin strategioj laŭ la fakuloj oni povas majstri la median krizon kaj alkonduki "transforman socian ŝanĝon". Unue necesas pli bone protekti kaj restarigi ekologie kaj kulture valorajn pejzaĝojn, klarigas sciencisto de la instituto pri ekologio de la universitato de Innsbruck. Ekzemple per jure deviga regiona planado kun nete nula konsumo de areoj, do per limigo de la surkonstruado de grundoj al la amplekso kiu per renaturigaj paŝoj estas remetita al natura stato. Oni devus ankaŭ starigi tutlandan retaron el protektaj zonoj kaj naturaj spacoj kaj el naturkonvena agro- kaj forsta kulturo. Por tio gravus tutaŭstria federacia kadra leĝo por protekto de natura medio kaj grundoj, li diris.

Kiel duan strategion oni faru sistemajn ŝanĝojn en tiuj sektoroj de la ekonomio kiuj ĉefe kontribuas al la problemoj, do la agro- kaj forstokulturo, la evoluigo de ŝoseoj kaj setlejoj. Ĉe tio postulas la fakuloj ke medidamaĝaj subvencioj estu reduktitaj kaj praktikoj konvenaj al biodiverseco estu akcelataj. La centra tria alirpunkto estas ŝanĝo de paradigmo de pure kresk-orientitaj direkte al komunutil-orientitaj ekonomiaj modeloj. Tiucele necesus ankaŭ transformi la financajn sistemojn tiel, ke fluoj de kapitalo estu celite direktataj al naturpozitivaj aktivecoj kaj ke ekologie riskaj praktikoj kostu pli.

La politiko kaj ĝiaj institucioj en la kvara strategio do partoprenigu ĉiujn agantojn en decidoj. Tio ankaŭ plialtigus la akcepton kaj efikecon de la mezuraj paŝoj. La politika agado servu pli al la komunutilo kaj malpli al dominaj interesogrupoj.

Fine kiel kvina strategio okazu profunda ŝanĝo de valoroj en kiu la medio estu konsiderata ne nur kiel ekspluatebla fontaĵo.

Laŭ la raporto estus grave realigi tiujn strategiojn kiel tuton, ne nur parte laŭ bontrovo. 

La 7an de aprilo 2026, la Akademio aprobis deklaron pri la esprimo “tiel nomata”. Voĉdonis 40 akademianoj, 28 aprobis (70 %), 5 voĉdonis kontraŭ (12 %) kaj 7 voĉdonis sendecide (18 %).

Pri la esprimo “tiel nomata”

En tiu esprimo la verbo nomi signifas proksimume signi ion aŭ iun per distinga vorto kutime uzata, t.e. uzi pli-malpli arbitran etikedon (nomon, kromnomon, priskribon, titolon, funkcion…), asignitan al la priparolata persono aŭ objekto. Tiun lastan ni konvencie nomos la etikedito.

Kiel iĝos klare en la analizo de la ĉi-sube citotaj ekzemploj, en la vortokombino “tiel nomata” la adverbo tiel resendas al tiu etikedo kaj ofte portas ian subkomprenitan nuancon koncerne la rilaton inter la etikedito kaj ties etikedo.

Tiu vortokombino aperas en du malsamaj uzmanieroj. Ambaŭ estas zamenhofaj, tute kutimaj kaj vaste uzataj de la plej frua Esperanta epoko. Estas utile konscii pri tiuj du uzmanieroj por ĝuste interpreti la frazojn, en kiuj ili aperas.

Legu la tutan deklaron (pdf) ĉi tie.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/akademio-37/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Akademia deklaro pri la esprimo “tiel nomata” appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉu vi iam pripensis, kiom multe ni fidas modernajn komputilajn sistemojn en nia ĉiutaga vivo? Ni ofte emas kredi, ke maŝinoj estas perfektaj kaj neniam eraras. Tamen, hodiaŭ mi volas dividi kun vi gravan kaj iom malĝojigan rakonton, kiu bonege montras, kio povas okazi kiam moderna teknologio eraras. Temas pri la vivo de Angela Lips, kvindekjara avino el la usona ŝtato Tenesio, kies tuta vivo ŝanĝiĝis pro unu sola komputila fuŝo. 

Imagu la situacion. Estas varma julia tago, kaj Angela trankvile vartas siajn amatajn genepojn en la sekureco de sia hejmo. Subite, armitaj policistoj aperas ĉe ŝia pordo kaj kruele arestas ŝin. La kialo estas tute neimagebla por ŝi, ĉar ŝi neniam en sia vivo faris ion kontraŭleĝan. La polico tamen asertis, ke ŝi ŝtelis milojn da dolaroj el bankoj. Sed kiel tio eĉ povis okazi? En alia ŝtato, Norda Dakoto, kiu troviĝas je granda distanco de ŝia hejmo, esploristoj serĉis ruzan krimulon. Tiu persono uzis falsajn identigilojn por trompi bankojn kaj ŝteli monon. Por solvi la problemon, la loka polico decidis uzi specialan komputilan programon, kiu rekonas vizaĝojn per artefarita inteligenteco. Tiu programo, nomata Clearview AI, trovis ian similecon inter la vizaĝo de la vera krimulo kaj la vizaĝo de Angela. Anstataŭ zorge esplori la faktojn kaj kontroli la informojn mem, la detektivoj simple fidis la decidon de la maŝino.

La sekvoj de tiu krima malatento estis vere katastrofaj por la senkulpa virino. Angela neniam eĉ vizitis Nordan Dakoton en sia tuta vivo, sed malgraŭ tio, ŝi devis pasigi plurajn monatojn enfermita en malliberejo. Dum tiu longa kaj terura tempo, ŝi perdis preskaŭ ĉion, kion ŝi posedis. Ŝi perdis sian domon, sian aŭton kaj sian rajton je paca sendependeco. Feliĉe, post longa batalo, ŝia advokato fine sukcesis uzi bankajn dokumentojn por absolute pruvi, ke ŝi certe estis en Tenesio kiam la bankaj ŝteloj okazis tute aliloke. Post tiu malkovro, la tribunalo nuligis ĉiujn akuzojn kontraŭ ŝi, kaj la polico devis finfine konfesi sian tre gravan eraron.

Fakuloj nun avertas nin, ke la uzo de tiaj modernaj teknologioj fare de la polico nuntempe similas al senleĝa sovaĝejo, sen sufiĉe striktaj reguloj aŭ protektoj por ordinaraj homoj. La firmao mem, kiu kreis la programon, klarigis, ke la ilo nur proponas indicojn kaj tute ne devus esti la sola bazo por aresti iun. Sed por Angela, tiu klarigo bedaŭrinde venis tro malfrue.

Nuntempe, ŝi devas loĝi kun afablaj najbaroj ĉar ŝi ne plu havas propran hejmon. Tamen, la rakonto enhavas iom da espero. Kiam la publiko eksciis pri ŝia maljusta sufero, multaj bonkoraj homoj komencis donaci monon per la interreto. Ili jam kolektis pli ol sepdek mil dolarojn por helpi ŝin rekonstrui ŝian vivon. Samtempe, ŝiaj advokatoj preparas juran plendon kontraŭ la aŭtoritatoj. Ni sincere esperu, ke ĉi tiu kazo instruos al ni ĉiuj gravan lecionon pri la bezono esti singardaj kun novaj teknologioj. Kion vi pensas? Ĉu ni vere tute fidu maŝinojn kiam temas pri homaj vivoj kaj homa libereco? 

La Aŭstra Komisiono de UNESKO formale agnoskis Esperanton kiel parton de la nemateria kultura heredaĵo de Aŭstrio. La oficiala anonco aperis hodiaŭ, la 16an de aprilo 2026: https://www.unesco.at/presse/artikel/article/vier-neue-eintragungen-im-nationalen-verzeichnis-des-immateriellen-kulturerbes

Por la Vicprezidanto de UEA, Seán Ó Riain, estrarano i.a. por Eksteraj Rilatoj, tio esta “brila novaĵo, kiu tute kongruas kun la strategio AKIRI de UEA por la Esperanto-movado – kaj nur kelkajn monatojn antaŭ la 111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graco”. Post Pollando (2014) kaj Kroatio (2019) Aŭstrio estas la tria lando, kiu faris ĉi tiun paŝon, kiu estas esence grava pro pluraj kialoj.

Laŭ Ó Riain “unu el la ĉefaj antaŭjuĝoj de kontraŭuloj de Esperanto estas, ke ‘ĝi ne havas kulturon’. Ĉi tiu formala agnosko de la kultureco de Esperanto fare de tri landoj nuligas ĉi tiun antaŭjuĝon. La Eŭropa Komisiono agnoskis tion, kun praktikaj sekvoj. Ĝi nun subtenos Esperanton same kiel ĝi subtenas aliajn neoficialajn lingvojn, kiel ekzemple la katalunan, la eŭskan, la bretonan ktp”.

UEA dankas ĉiujn aŭstrajn kaj ne-aŭstrajn samideanojn, kiuj kontribuis al ĉi tiu frapa sukceso, kiun la Asocio akompanis kaj subtenis dum la tuta procezo. La Estraro de UEA esperas, ke tio stimulos esperantistojn en aliaj landoj klopodi atingi similan nacian agnoskon, precipe en najbaraj landoj kiel Litovio, Hungario kaj Italio, sed ankaŭ alikontinente. “Kiu lando donos nian sekvan sukceson? Ek al laboro!”, invitas Ó Riain.

Speciala momento pro tiu agnosko okazos en la 111a UK. Por aliĝi aliru https://uk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1291.

Foto: Esperantomuzeo en Vieno https://www.onb.ac.at/eo/museen/esperantomuzeo

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Aŭstrio agnoskis Esperanton kiel lingvon de kulturo kaj nematerian heredaĵon appeared first on La Ondo de Esperanto.

La natura medio estas por ni bonfartiga, promeno en arbaro levas la humoron. Sed kio precize okazas? Nova studaĵo eltrovas ke la bruetoj de la arbaro havas pozitivajn efektojn. Ĉe tio evidente gravas en kiuj arbaroj oni aŭskultas la bruetojn. 

En pli fruaj epokoj oni migris tra la arbaro aŭ promenis, intertempe nova tempopasigo el Japanio atingis ankaŭ centran Eŭropon: la arbara sinbanado. La ideo malantaŭ tio estas ke oni konscie interagigas sin kun la arbaro, kiel ĝi flaras, aspektas kaj kiel ĝi aŭdiĝas. Sed ĉu tio alportas ion por la homo? Laŭ nova studaĵo arbaraj bruetoj povas vere levi la humoron.

Esplorista teamo sub la gvido de la Germana Centro por Integriga Esplorado pri Biodiverseco eltrovis ke jam unu minuto da brueto el arbaroj efikas pozitive al la mallongtempa bonfarto de homoj. La studaĵo estis publikigita en ĵurnalo pri media psikologio.

"Bruetoj ludas grandan rolon kiel ni travivas naturan medion kaj biodiversecon - ekzemple birdan kantadon, kiam oni promenas en la arbaro", diras kunaŭtoro de la universitato de Jena en la germana lando Turingio. "Ni tamen ankoraŭ ne vere scias, kiel efikas la varieco kaj komplekseco de brueto al la homa animstato kaj kial kelkaj sonoj eble pli forte efikas ol aliaj"

Kaj tiel aspektis la eksperimento: La preskaŭ 200 partoprenantoj aŭskultis unuminutajn sonregistraĵojn de arbaroj kiuj estis malsamaj inter si. Foje estis aŭdeblaj malmultaj bestaj specioj, foje multaj, foje la registraĵoj devenis el hejmlandaj arbaroj, foje el tropikaj. Post la aŭdekzemploj la testantoj respondis demandojn, pri kiel stresitaj ili sentis sin kaj kiel agrablaj kaj hejmecaj estis la bruetoj por ili.

Klare montriĝis ke diversaj arbaroj montris malsaman efikon: La partoprenantoj kiuj vivas en Germanio perceptis laŭ la studaĵo la naturmediajn bruetojn kiel pli rekreivajn, se tiuj bruetoj devenis el hejmlandaj arbaroj anstataŭ el tropikaj landoj. Samtempe la nombro de aŭdeblaj bestaj specioj montris nur malgrandan efikon.

"Niaj rezultoj montras ke ne nur gravas la nombro de specioj", diris kunaŭtorino. "Sonoj kiuj memorigas homojn pri bone konataj arbaroj, kiel ekzemple birdoj en la proksimeco de la hejmo, ŝajnas havi multe pli fortan efikon. Nia studaĵo liveras fascinajn vidojn en la kompleksajn kuntekstojn inter biodiverseco kaj psika bonfarto." 

Antaŭ du semajnoj aperis la marta (laŭ la nordhemisfera vidpunkto: printempa) eldono de la ĉiusezona bitgazeto “La Ondo de Esperanto”, 2026, №1 (327). Sur ĝiaj paĝoj (legeblaj laŭ la normoj “pdf” kaj “ePub”) estas pli ol kvindek tekst(et)oj kaj multaj ilustraĵoj.

En la primovada sekcio “Eventoj” estas publikigitaj pli ol dudek artikoletoj pri esperantista aktivado dum la tri unuaj monatoj de la 2026a jaro, interalie, pri la tri novjarfestaj renkontiĝoj en Germanio (Luminesk’, NR kaj JES), pri la 15a Internacia Himalaja Renkontiĝo kaj pri agadoj esperantistaj en pluraj landoj. Enestas ankaŭ informoj pri okazontaj kongresoj kaj renkontiĝoj, precipe pri la 111a UK en Graco.
Bedaŭrinde, preskaŭ neniam en “La Ondo” mankas la nekrologa rubriko. Ĉi-foje ni funebras okaze de la forpasoj de Jacques Le Puil (1940-2026), Emile Malanda Nianga (1967-2026), Radojica Petrović (1949-2026) kaj Wolfgang Schwanzer (1953-2026). La forpaso de d-ro Schwanzer estas granda perdo por ni. Li dum multaj jaroj estis la plej sukcesa peranto de “La Ondo”, kaj lia libroservo mendis plej multe da libroj de “Sezonoj” inter ĉiuj landaj libroservoj.

En la printempa “Tribuno” estas legeblaj tri mesaĝoj, senditaj de UEA al UN okaze de internaciaj tagoj virina, gepatralingva kaj matematika; deklaro de SAT pri la Usona invado al Venezuelo kaj respondo de la Lingva Konsultejo de nia Akademio pri la metafora uzo de la vorto “ŝlosila”.

En “Arkivo” krom la kutima listo de Esperantaj jubileoj kaj memordatoj, kiun dum pluraj jaroj ĉiumonate kompilas Aleksander Korĵenkov, estas publikigita artikolo pri la Esperanta literaturo de Hans Jakob (kadre de lia ciklo “Esperantistaj problemoj”), kiu unue aperis antaŭ 100 jaroj en la revuo “Esperanto”.

La plej ampleksa Onda sekcio estas, kiel kutime, “Kulturo”: ĝi okupas 59-paĝojn. Antaŭ 250 jaroj en Kenigsbergo (nun: Kaliningrado) naskiĝis Ernst Theodor Wilhelm (poste Amadeus) Hoffmann, germana verkisto, komponisto, pentristo kaj juristo, aŭtoro de pioniraj fantastaj kaj hororaj verkoj. Pri lia vivo kaj kreado rakontas Wolfgang Kirschstein, en kies traduko ĉi-kajere legeblas unu el la plej popularaj noveloj “La sabloviro” kaj “La estetika te-societo”, tradukita de István Ertl.
Post la tradukoj el Hoffmann estas publikigitaj originalaj rakontoj de Laure Patas d’Illiers kaj Paulo Sérgio Viana. Kiel kutime, en la unua jar-eldono, la redaktoro de “La Ondo” resumas la Esperantan eldonstatistikon por la antaŭa jaro, kaj Tim Owen prezentas la pasintjaran eldonadon de EAB.
Wolfgang Kirschstein estas la plej aktiva aŭtoro de la marta eldono: li prezentas la ĉi-jaran filmkonkurson “Oskaro” kaj recenzas la libron “Centvorte” de Jorge Rafael Nogueras, kaj Paŭlo Moĵajevo recenzas la muzikan albumon “Stacioj de l’ amo” de la Germania familia duopo ĴeLe. En la kultursekcio estas ankaŭ artikol(et)oj pri aliaj Esperantaj kulturnovaĵoj muzikaj, literaturaj, gazetaj…

Al la sekcio “Mozaiko” kontribuis Stanislav Belov per paĝo da ŝercoj pri katoj kaj István Ertl per “Spritaj splitoj kaj preskeraroj”.

Resume: interesa, kulture riĉega kaj leginda 327a “Ondo”!

La dua “Ondo” por la 2026a jaro aperos fine de junio aŭ komence de julio.
La abonkampanjo daŭras. La baza abontarifo ne ŝanĝiĝas dum pluraj jaroj.
Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

“La Ondo de Esperanto” estas abonebla ĉe niaj landaj perantoj, ĉe nia UEA-konto kaj per la internacia pagosistemo PayPal. Pri la pagmanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Dum la abonjaro 2025 danke al la Amikaj donacoj 23 personoj ricevis senpagajn abonojn. La nomoj de ĉiuj amikoj kaj patronoj aperas en la rubriko “Donacoj” de nia novaĵretejo. Pagante vian kotizon por 2026, pensu pri tiuj, kiuj mem ne povas pagi, kaj donacu Amikan aŭ Patronan kotizon.

Enhavtabelo de la marta “Ondo” (2026, №327)

1 Kovropaĝa bildo: La 15a Internacia Himalaja Renkontiĝo
2 Bazaj informoj pri “La Ondo de Esperanto
3 En ĉi tiu numero

5 Redakcie
5 Aleksander Korĵenkov. Esperanto-novaĵoj: Pli ol 800 abonantoj

6 Eventoj
7 Ulrich Brandenburg. Jarfino inter vitejoj: Luminesk’ en Bingen
8 Lu Wunsch-Rolshoven. Viva novjarfesto
10 Klara Wieland, Annika Weeser-Krell. Impresoj de JES 2025/26 en Burg (Spreewald)
12 Bharat Kumar Ghimire. Esperanto sonas en Himalajo
14 Rudolf Fischer. Bibliaj Tagoj ĉe Rejno
15 Povilas Jegorovas. Esplorvojaĝo de UEA en Kaŭno
16 730 esperantaĵoj en Kroata ŝtata arkivo
16 EAE mortis, sed BET plu vivos en Estonio
17 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Ranja Zafinifotsy: la Esperantisto de la Jaro 2025
18 Konkurso: Plej bona reganto de Esperanto 2026
19 Iĝu komitatano B de TEJO
19 Precizigo de KCE pri “Svislando” en la retejo de UEA
20 Aleksander Korĵenkov. 891 aliĝintoj al la kongreso en Graco
20 Aleksander Korĵenkov. La Dua Bulteno de la 111a UK
21 Klaus Schubert, Bengt-Arne Wickström. La 48a Esperantologia Konferenco de CED
21 Kroatio: Kongreso, ekskurso kaj feriado
22 La Hispana Kongreso okazos en Eŭskio
23 Irina Gonĉarova. APERo-19 invitas!
24 La 9a Afrika Kongreso de Esperanto
25 Mireille Grosjean. La unua virina kongreso de UEA
25 ILEI kunvenos en Zaozhuang
26 Intensaj kursoj kaj ekzamenoj en la Esperanto-kastelo
27 Koncize (7 novaĵoj)
28 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Ni funebras kaj kondolencas

29 Tribuno
30 Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo, la 21a de februaro 2026
31 Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Virina Tago
31 Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Matematiko, la 14a de marto
34 UEA subtenas la iniciaton “Monto Zamenhof”
35 SAT kondamnas la Usonan invadon al Venezuelo
36 Kirilo Brosch. Lingva Konsultejo: Metafora uzo de “ŝlosila”

37 Arkivo
38 Aleksander Korĵenkov. Jubileoj kaj memordatoj en aprilo 2026
41 Hans Jakob. Esperantistaj problemoj. III. La literaturo

44 Kulturo
45 Wolfgang Kirschstein. Nigra romantiko kaj sublima arto
50 E. T. A. Hoffmann. La sabloviro (Tradukis el la germana Wolfgang Kirschstein)
72 E. T. A. Hoffmann. La estetika te-societo (Tradukis el la germana István Ertl)
74 Laure Patas d’Illiers. La knabino kiu miaŭis
76 Paulo Sérgio Viana. Instruisto Luka
80 Aleksander Korĵenkov. 67 libroj: La plej magra jarrikolto
84 Tim Owen. Postprokraste: Libro komencita por Aruŝo inter la eldonaĵoj de EAB en 2025
86 Wolfgang Kirschstein. Ĉu tio estis ĉio?
91 Wolfgang Kirschstein. Cent noveloj po cent vortoj (Recenzo: Jorge Rafael Nogueras. “Centvorte”)
92 Paŭlo Moĵajevo. Albumo poetika kaj fortika (Recenzo: ĴeLe. “Stacioj de l’ amo”)
93 Nova muzikvideo de Kris Fredi
94 Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov. Ankoraŭ du senpagaj libroj en nia retejo
95 Literaturaj suplementoj al “La Ondo de Esperanto”
96 Aleksander Korĵenkov. Unesko-Kuriero pri arkeologio
97 Halina Gorecka. Beletra Almanako, 2025, №54
98 Alessio Giordano. Literatura Foiro, 2026, №339, 340
100 La 16a literatura konkurso “Esperanto ligas homojn”
101 Internacia Traduk-Konkurso “Vejdo” 2026
102 La fortreso: Nova bitlibro de HEA

103 Mozaiko
104 Stanislav Belov. Miaŭ!
105 István Ertl. Spritaj splitoj kaj preskeraroj
106 Perantoj de “La Ondo de Esperanto”
107 Reklamo

(R)Estu kun la “Ondo” ankaŭ en la 2026a jaro! (Re)Abonu mem kaj/aŭ abonigu viajn amikojn!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/ondo-156/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La printempa Ondo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉiu gepatro provas kreskigi bonan homon el sia idaro, kiu iam unu tagon povos prizorgi sin kaj siajn amatojn. Sed gepatra amo kaj zorgemo ankaŭ povas facile vundi. Jen kiam gepatroj zorgas tro multe - tiel nomata toksa gepatreco estas pli kaj pli videbla.

Aŭstralia verkisto kaj lerneja direktoro John Marsden pasigis multajn jarojn studante la aferojn de junuloj, ilian disvolviĝon, ilian kapablon atingi lernejajn atingojn kaj aliajn aspektojn de ilia adoleskiĝo.

En sia nova libro pri kiel gepatroj traktas kaj komprenas siajn infanojn, li emfazas, interalie, la fakton, ke ni nuntempe atestas laŭvorte pandemion de danĝera, malutila aŭ tiel nomata toksa gepatreco, kiel The Guardian citas lian deklaron.

"Mi kuraĝas diri, ke ĉi tio estas tutmonda problemo," diras la aŭtoro. Kiel li klarigas, la koncepto de malutila gepatreco ne celas signifi emocian misuzon, sed pli ĝuste povas esti priskribita kiel malbone konceptita kaj misgvida alproksimiĝo al infanoj, kio finfine kaŭzas ilian emocian damaĝon.

Ĝi simple avertas kontraŭ gepatroj, kiuj okupas la rolon de advokato de siaj infanoj, solvas ĉion por ili, balaas la vojon kaj defendas ilin ĉiam, eĉ se iliaj infanoj ne estas tiel talentaj aŭ senkulpaj, kiel pensas plenkreskuloj.

Komuna sento flankiĝas

“Temas plejparte pri meza klaso. Ne la gepatroj intence agas detrue, sed ŝajnas, ke iliaj komunaj sentoj kaj instinktoj estis superataj de aliaj konsideroj," li priskribas.

Pli kaj pli da infanoj troe limigas siajn gepatrojn por eviti vundiĝon, nenecesan streĉon, kio limigas ilian liberan adoleskiĝon, ilian disvolvon de rezisteco kaj de sendependeco, diras Marsden.

Pli bona edukado, pli da maltrankvilo

Kvankam la nuna generacio de adoleskantoj estas pli lerta kaj sukcesas pli bone en multaj kampoj de la socio, la efiko de gepatra tokseco videblas sufiĉe klare. Multaj tre sukcesaj individuoj suferas problemojn de mensa sano.

La transiro de laŭvorte senzorga infanaĝo al la vera realeco de la vivo estas tre malfacila por tiuj individuoj. En tempoj, kiam neniu subite "tenas la manojn", ili ofte ne fidas unu la alian, malgraŭ siaj grandaj talentoj kaj kapabloj, dubas pri ĉiu sia paŝo, ili ne scias kion fari kun si mem.

“La skalo de la problemo estas enorma. La problemo de emocia damaĝo ĉe junuloj estas priskribebla kiel pandemio. Mi neniam vidis tian nivelon de maltrankvilo inter ili, " diras Marsden.

La brazila prezidantino de la Junulara, Ana Ribeiro, publike ĵus anoncis: “Komence de 2026, TEJO havis ses dungitojn. Nuntempe TEJO ankoraŭ havas kvar dungitojn: komunikisto, ekstera rilatisto, ĝenerala direktoro kaj kunordiganto de volontuloj.  Pro la financaj malfacilaĵoj la jenaj pozicioj estos finitaj ĝis la fino de aprilo 2026: komunikisto kaj ekstera rilatisto. La pozicio de ĝenerala direktoro ĉesos ekzisti en junio.”

La itala volontulkunordiganto rezistos ĝis la fino de aŭgusto (aŭ de julio, se enkalkuli libertempon). Temas pri la persono kiu lanĉis rezolucion pri Gaza, ĝis nun kuŝantan por la fina voĉdono de la Komitato. Ŝajne post kelkaj semajnoj nur li plu paŝos en la vaka Nieuwe Binnenweg 176, kvazaŭ pretervivinto. 

Inter la du jarkomencaj salajritoj jam vanuintaj per si mem estas prezidinto Albert S. Garrido, eksa oficisto pri kongresoj, kiu transiras al la historio ĉar li “finpreparis la interkonsenton pri kunlaboro inter IJK 2026 kaj la 5a Tokipona Eŭropa Renkontiĝo: ambaŭ kongresoj okazos komune” en Katalunio. Eblas veti pri kiu varbos pli da adeptoj al sia lingvo inter la eksterlandaj TEJO-kongresanoj: ĉu la katalunistoj aŭ la tokiponistoj?

Legu pli en Heroldo de Esperanto 2377, majo 2026

Kiel kutime, en la datreveno de la morto de Zamenhof, Civita festotago, ankaŭ LF-koop memoras pri ĉiuj pioniroj kiuj adiaŭis nin dum la lastaj monatoj, specife  tiuj helpintaj al la vivo kaj kresko de nia kooperativo; kaj la penso iras al tiuj ne tro rimarkitaj ĉar ne en la unua vico, sed gravaj sur la batalfronto.

David Buhlmann (1933[1956]-2025) forlasis ĉi tiun mondon la pasintan novembron. Dum pli ol dudek jaroj li membris en la Administra Komitato de LF-koop, plenumante la taskojn de librotenisto. Li poste servis kiel revizoro, kaj en LF-koop kaj en KCE, kiun li ankaŭ prezidis en 1996-97. La lingvon li lernis dum sia junaĝo, laborante ĉe keramika uzino, kie aktivis esperantistino: ĉiam fraŭlo, li tre ŝatis vojaĝi kaj havi apartan inklinon al Pollando.

Germano Martinelli (1934[1955]-2026) mortis antaŭ monato. Li estis la unua librotenisto de LF-koop, en 1981-1985. Frato de Perla, li eklernis per ŝiaj libroj kaj perfektiĝis en kurso de la bofrato ĉe Milana Filologia Klubo.

La kooperativo honoras ilian memoron.

Unu el la malbonaj kutimoj de modernaj homoj, kaŭzita de modernaj teknologiaĵoj, estas la emo rigardi la telefonon dum kelkaj minutoj, antaŭ la nokta endormiĝo. Ĉi tio jam pruviĝis kiel malbonfara al bona dormado. Tamen, ricevado de tro da lumo dum la nokta periodo ne damaĝas nur la dormadon. Lastatempaj esploroj montris, ke ĝi povas malbonfari al la koro, al la metabolaj funkcioj, al la cerbo, kaj estigi pli altan riskon je kancero. 

Komence oni supozis, ke tiu minaco rilatas al perturbo al la biologia nokta-taga ciklo, kiu de jarmiloj estas registrita en la genetika strukturo. Sed la problemo estas pli komplika. Tia perturbo de la interna biologia horloĝo kaŭzas ankaŭ hormonajn ŝanĝojn, inflamajn reagojn kaj aliajn. La digestado akompanas tiun ritmon, kaj eĉ la disdividiĝo de ĉeloj en la korpo obeas ĝin.

Lumo estas la plej grava elemento por la funkciado de la interna horloĝo.

Rilate al la funkciado de la koro, unu studaĵo antaŭ nelonge montris, ke homoj ricevantaj pli da lumo dum la nokto troviĝis sub pli granda risko de vaskulaj malsanoj en la koro kaj en la cerbo. Tiu risko povas altiĝi ĝis 50 procentoj. 

Simila danĝero okazas rilate al la risko je diabeto, alta sangpremo kaj obezeco.
Ankaŭ la mensa sano povas suferi pro tro la nokta lumo. Esploristoj analizis  pli ol 80 mil maljunulojn, kaj konstatis ke tiuj, kiuj restadis sub troa nokta lumo troviĝas sub pli alta risko je depresio, anksio, stresaj reagoj, psikozo, miskondutoj, perdo de lernokapablo kaj memoro. Kanceroj de la prostato, mamoj kaj intesto aldoniĝis al tiu impresa listo.
 
Medicinistoj rekomendas, ke oni saĝe profitu la lumon. Oni restu dum iom da tempo sub libera ĉielo dum la frua mateno kaj dum la tago. Kiam alproksimiĝas la nokta enlitiĝo, oni ŝparu restadon sub artefarita lumo (kiu ĉiam estas pli forta ol la natura). Oni evitu telefonon kaj televidon almenaŭ dum la dek minutoj antaŭ endormiĝo. Sed evitu ankaŭ brilantajn lampojn dum kelkaj horoj, se eble. Oni aranĝu sian dormoĉambron kiel agrablan, komfortan kaj trankviligan lokon, laŭeble sen forta lumo. Se oni ne toleras kompletan mallumon, tiam oni ŝaltu diskretan lampeton, prefere proksime al la planko de la ĉambro. 
 

Dum la pasinta jaro nur 67 novaj libroj iĝis haveblaj en la libroservo de UEA. Tio estas malrekordo de jardekoj. Nun nova usona eldonejo klopodos veki la intereson de la esperantistoj proponante perditajn kaj nekonatajn klasikaĵojn, sed ankaŭ freŝajn verkojn. Unue aperos bitlibroj, kaj apartan atenton ricevos usonaj verkistoj. Eblos aliĝi al abonklubo.

Brandon Sowers, prezidanto de Esperanto-USA.

La usona landa asocio de UEA (tiam ELNA, nun Esperanto-USA) laste eldonis librojn en la 1990-aj jaroj. Restis mono dediĉita por tiu celo, sed ĝi de tiam kuŝis sen utilo. Intertempe iĝis pli koste kaj komplike mendi librojn el Eŭropo, rakontas Brandon Sowers, prezidanto de Esperanto-USA.

– Kiam la usona registaro kaŭzis tarifkrizojn, ni eĉ havis la sperton, ke dum iom da tempo tute ne eblis ricevi librojn de eŭropaj servoj. Do tio estis alia sprono por pensigi, ke eble nun estas oportuna tempo entrepreni starigon de bita eldonejo. Bitlibroj havas la avantaĝon – tre gravan por nia komunumo – ke oni devas nek stoki ilin, nek ekspedi translimen aŭ eĉ transmaren, nek presi en specifaj kvantoj.

Por esplori la eblojn, avantaĝojn kaj problemojn, Esperanto-USA dum tri monatoj dungis Stela Besenyei-Merger, kiu dum pluraj jaroj laboris pri la reta literatura projekto Bobelarto. Ŝi konkludis, ke efektive la ideo havas perspektivon.

–  Ne nepre estas tiel, ke ĝi faros ion aparte novan, ĝi simple volas kontribui al la Esperanto-heredaĵo per novaj eldonaĵoj kaj reeldoni perditajn gemojn de nia komuna kulturo. La celo estas eldoni novajn kaj malnovajn usonajn verkistojn kaj okupiĝi pri klasikaĵoj ekster kopirajto, ŝi klarigas.

Por sondi la merkaton la fondata eldonejo Guteto publikigis enketilon, kie legantaj aŭ legemaj esperantistoj povas indiki, kiajn verkojn ili volus ke la nova eldonejo publikigu, kaj kiom ili pretus pagi por tiuj.

Libera Folio: La libro-eldonado lastatempe malpliiĝis, laŭ la statistiko de La Ondo de Esperanto. Kial tio okazis, laŭ via supozo?

Stela Besenyei-Merger.

Stela Besenyei-Merger: – Mi povas diri nur la perspektivon en Hungario. Ĝenerale multe malpli da homoj laboras profesie por Esperanto, do tio ankaŭ influas kiom da libroj estas eldonitaj. Oni devas trovi modernajn rimedojn kiel bitlibrojn por malpli koste kaj pli rapide atingi la legantojn, por ke geografia proksimeco ne plu gravu.

Laŭ Brandon Sowers la eldonejo volas emfazi tri kategoriojn de verkoj: malfacile akireblaj konataj klasikaĵoj – interalie tiaj el la Baza Legolisto –, gravaj verkoj kiuj ne estas sufiĉe konataj, kaj nuntempa literaturo. La bitlibroj estu facile troveblaj en diversaj retbutikoj kaj en bibliotekoj eĉ se oni nur serĉas per la vorto ”Esperanto”.

– Ni celas ankaŭ starigi abonsistemon, tiel ke homoj povu regule subteni la laboron, kaj ricevi ĉiun eldonotan verkon. Kaj ni celas, ke estu tre facile aliĝi al tiu abonklubo, ricevi la librojn, kaj tiel plu. Nia espero estas ke ekzistas almenaŭ centoj da esperantistoj, kiuj pretus subteni tian iniciaton, kaj tiel igus la entreprenon daŭripova.

Esperanto-USA ĵus plilongigis la kontrakton kun Stela Besenyei-Merger ĝis Septembro, por plue evoluigi la projekton.

Por eldono de historie grava materialo, ekzemple perditaj klasikaĵoj, la eldonejo Guteto esperas ricevi subvenciojn movadajn (ekzemple de ESF) sed ankaŭ ekstermovadajn.

– De ESF ni jam ricevis konfirmon de subteno, diras Brandon Sowers.

Inter la unuaj libroj gutontaj el la nova eldonejo estos sciencfikcia novelkolekto el tradukoj de la konata usona esperantisto Charles Power, Karlo Pov’, forpasinta en 2025.

– Parto de la kapitalo por la iniciato venis nome de Karlo Pov’, por subteni sciencfikcian kulturon en Esperanto. Tiel ni elektis la nomon Guteto, por omaĝi al Morojo, siatempe tre aktiva Esperantistino en Los-Anĝeleso, rakontas Brandon Sowers.

La titolpaĝa kapo de la revueto Guteto.

Morojo, alinome Myrtle R. Douglas, ekaktivis en la Esperanto-movado en Usono dum la 1930-aj jaroj, kaj samtempe en la frua sciencfikcia kulturo. Ekster Esperantujo ŝi estas konata kiel la patrino de fantazia rolkostumado (angle cosplay), ĉar ŝi kreis kaj uzis tian kostumon dum la unua monda sciencfikcia kongreso en Novjorko 1939.

Ŝi en la 1940-aj jaroj eldonis sciencfikcian revueton nomitan ĝuste Guteto. Brandon Sowers esperas, ke la nova Guteto same trovos sian publikon.

– Ĝis nun la indikiloj montras al ni, ke ambicio ne estas senbaza. Jam pli ol 200 personoj plenigis la enketilon, en malpli ol du semajnoj, kio sugestas, ke homoj interesiĝas pri la projekto kaj la koncepto. Kaj ni kredas, ke multaj esperantistoj, eble eĉ la plejmulto, ankoraŭ ne aŭdis pri la afero.

Ekde 1991 La Ondo de Esperanto publikigas statistikon de la libroproduktado en Esperantujo, daŭrigante la laboron de Vilmos Benczik en Hungara Vivo. Aleksander Korĵenkov afable permesis republikigon de la ĉi-jara statistiko en Libera Folio. Ni ne reproduktas ĉiujn tabelojn – la plej detalajn informojn serĉu en la originala artikolo.

Screenshot

La bazo de nia statistiko estas la rubriko ”Laste aperis” (LA) de la revuo Esperanto, en kiu estas registrataj ĉiuj paperaj libroj, kiujn la libroservo de UEA ekvendis dum la koncerna jaro. Tia statistiko ja estas kritikebla kaj kritikinda.

Unue, en LA estas registrataj ankaŭ libroj eldonitaj pli frue kvankam ekvenditaj de UEA en la revuata jaro. Tio povas doni misan bildon pri la koncerna jaro, sed la resuma statistiko glatigas la fluktuadon kaj fidinde vidigas la ĉefajn tendencojn en nia eldonado.

Due, la libroservo de UEA vendas ne ĉiujn novajn librojn, kaj en LA kutime mankas lerniloj eldonitaj por enlandaj bezonoj (ekzemple, lerniloj por ĉinoj) kaj etkvante eldonitaj broŝuroj, kiujn la aŭtoroj disvendas kaj disdonacas en siaj kluboj kaj en renkontiĝoj. Same mankas en LA kongreslibroj, programbroŝuroj kaj jarlibroj, kiuj abunde aperas ne por vendado tra libroservoj, sed por disdono al la respektivaj kongresanoj kaj asocianoj. Kaj kelkaj eldonejoj ne proponas siajn librojn al UEA.

Trie, ekster la statistiko restas la bitlibroj, kiujn oni ofertas sen zorgi pri paperaj eldonkostoj. Tio reduktas la bazon de rikolto.

Sed mankas pli granda statistika bazo ol ”Laste aperis”. Vidu la rezulton.

En 2026 surmerkatiĝis 67 libroj, nova malrekordo. La ĝenra distribuo rekonfirmas, ke nun aperas malmultaj lerniloj, ja nun oni pli lernas Esperanton rete, ne per paperaj lernolibroj). La plej popularaj plu estas tradukitaj beletraĵoj.

Ankaŭ malrekorde, nur 11 eldonejoj produktis almenaŭ du librojn jare. Mondial plu estas plej supre kun 12 libroj, inkluzive de ”Beletraj Almanakoj”. Sekvas Dokumenta Esperanto-Centro kun sep libroj. La tria devus esti Esperanto-Asocio de Britio kun kvar libroj, pri kiuj Tim Owen rakontas en ĉi tiu ”Ondo” (p. 108-112), sed ilin LA ne menciis, tamen – jen, novaĵo! – du el ili estas en la februara LA por 2026.

La eldonemo de Mondial donas al Usono la unuan lokon, sed Francio plu avangardas en la resuma listo, kvankam ĉi-jare nenio lastaperis en ĉi tiu lando.

29 libroj el 67 estas tradukitaj el 18 lingvoj, plej multe el la itala (5 libroj), kroata (4), germana kaj hungara (po 2). (Sen la multaj tradukoj eldonitaj de EAB, ĉar nia statistiko enhavas nur la librojn, kiuj laste aperis.)

Tri libroj ĉi-jare kaj 189 dum la 35 prilaboritaj jaroj estas tradukitaj el Esperanto; tamen, temas ne pri niaj literaturaj perloj, sed pri novaj lingvaj versioj de lerniloj.

Inter la 67 eldonitaj libroj estas 13 broŝuroj kun malpli ol 49 paĝoj (8 broŝuroj en 2024, 14 broŝuroj en 2023, 20 broŝuroj en 2022). 41 libroj estis eldonitaj en 2025, 18 en 2024, kaj la ceteraj aperis pli frue, sed estis registritaj en la pasinta jaro.

Amri Wandel kaj Eugen Macko, eldoninte po tri siajn verkojn, estas niaj plej ofte eldonitaj aŭtoroj, sed en pli multaj libroj estas menciita la nelacigebla veterano Carlo Minnaja, kies kvar tradukoj estis inter la ”laste aperintaj” en la libroservo de UEA.

Mi nur statistikas. Pri la valoro de la libroj rakontu ne mi, sed tiu, kiu legis ilin.

Pasintjare mi demandis: ĉu mi daŭrigu la laboron, komencitan de Vilmos, aŭ la supra resumo estu la lasta? Du personoj (ambaŭ proksimaj al verkado/eldonado) petis daŭrigon. Mi daŭrigis, sed plu ŝajnas al mi, ke tia statistikado ne havas multe da senco en la epoko, kiam multaj verkoj aperas nur kiel bitlibroj; ekzemple, je la jarŝanĝo ni eldonis la romanon ”Kien ci iras” de Henryk Sienkiewicz en traduko de Lidja Zamenhof, prilaborita kaj komentita de Sergio Pokrovskij. Ni certe ne riskus eldoni surpapere ĉi tiun 622-paĝan libron.

Aleksander Korĵenkov

Unue aperis en La Ondo de Esperanto

Hodiaŭ, je la 109a mortodatreveno de Lazarj Markoviĉ (Ludoviko) Zamenhof, forpasinta la 14an de aprilo 1917 en Varsovio, “La Ondo de Esperanto” proponas (re)legi fragmentojn el la 16a ĉapitro de la dua eldono de la libro “Homarano” (2011) de la Ruslanda ĵurnalisto Aleksander Korĵenkov, en kiu temas pri la tri lastaj vivojaroj kaj morto de la aŭtoro de Esperanto.

La teksto estas iomete modifita por gazeta aperigo (ekzemple, estas forigitaj referencoj kaj notoj, kiuj ĝenus la legadon). La gazeta artikolo unue aperis en aprilo 2017, je la centa mortodatreveno de Ludoviko Zamenhof. De tiam ĝi estis legita 6 mil 529 fojojn (la kvara plej populara teksto en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”).

Legu ĝin ĉe https://sezonoj.ru/2021/04/zamenhof-26/

AlKo

Legu ankaŭ:
Korĵenkov A. Konciza biografio de Lazarj Markoviĉ Zamenhof
Korĵenkov A. La Unua Libro
Korĵenkov A. La Esperantisto: La unua Esperanto-gazeto
Korĵenkov A. Zamenhof kaj la movado
Korĵenkov A. Pri la granda eraro de Christian Schmidt
Korĵenkov A. Antaŭ 125 jaroj: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
Korĵenkov A. Verkoj de Zamenhof
Korĵenkov A. Nekonata Zamenhofa verko en nekonata mondlingvo
Korĵenkov A. Zamenhof protestas, aŭ: Neokazinta sensacio

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/zamenhof-37/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Antaŭ 109 jaroj forpasis Ludoviko Zamenhof appeared first on La Ondo de Esperanto.

13/04/2026 NeRegistaraj Organizaĵoj avertas, ke « centoj da manifestaciantoj enkarcerigitaj » de post januaro plu riskas mortopunon. La iranaj aŭtoritatoj ekzekutis almenaŭ 1639 personojn en 2025, tio estas rekordo de post 1989, menciis du NROj. Ili avertis,...

Bjalistoka Esperanto-Societo invitas mardon, la 14an de aprilo 2026 al renkontiĝo omaĝe al Ludoviko Zamenhof okaze de la 109a datreveno de lia morto. Je 15a horo okazos solena flormetado ĉe la monumento al Zamenhof ĉe la placo Paweł Bogdan Adamowicz kaj rememoro pri la iniciatinto de la Internacia Lingvo.

Poste ni invitos vin al la Esperanto-Klubejo ĉe la strato Piękna 3 por renkontiĝo kun grupo de esperantistoj el Nowy Sącz.

Fonto: https://espero.bialystok.pl/eo/memore-al-zamenhof-14-04-2025/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Bjalistoko: Solena flormetado morgaŭ appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ naŭdek-ok semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-naŭa porcio. Ĝuu ĝin! 

---
La vintro finiĝis, alvenis printempo.
Hieraŭ mi sentis ankoraŭ malvarmon.
Hodiaŭ mi sentas jam varmon printempan.
Matene mi povas malfermi fenestrojn.

Kaj tio okazis precize dum Pasko.
Sabato montriĝis kun vento malvarma.
La paska dimanĉo jam estis agrabla.
Ni povis promeni ĉe lago sen jakoj.

Ĉe glaciaĵejoj ŝtopiĝis la homoj,
ĉar ĉiuj deziris la dolĉan lekaĵon.
Kaj ili elspezis sufiĉe da mono
por havi plezuron dum kelkaj minutoj.

Citronlimonado enhavas sukeron,
ĉar sen la sukero ĝi estus acida.
Evitu sukeron! Ĝi kaŭzas damaĝon.
Trinkado de akvo ne kaŭzas problemon.

La lingvolernado laŭ ĝusta metodo
donacas plezuron en rondo amika.
Ĉar kune reciti la belajn poemojn
heligas la menson, varmigas la korojn.

Vi povas tutsimple malfermi la buŝon
por bele esprimi la frazojn laŭ strofoj.
Vi povas aŭskulti kaj sekve ripeti
facilajn versaĵojn laŭ ritmo kaj takto.

Senpene vi lernas la klarajn regulojn.
Vi trejnas la langon por bele prononci
agrablajn sinsekvojn de vortoj kaj frazoj.
Vi bone disvolvas parolmelodion.

Jes, tiel lernado fariĝas plezuro.
Komuna agado en grupo gajigas.
Vi certe revenos al pluaj ekzercoj,
ĉar vi ja progresas en lingvolernado.

Mi povas rakonti pri multaj aferoj:
pri interesaĵoj el mia hejmlando,
pri kuriozaĵoj aŭ stultaj eldiroj.
Do eblas daŭrigi verkadon senfine.

Informoj alvenas el ĉiuj anguloj.
Ni devas selekti laŭ nia bezono
kaj devas prijuĝi ilian valoron.
Ni devas malkovri la falsajn novaĵojn.

Vi povas malfermi nun viajn okulojn:
Do kion vi vidas? Ĉu estas surprizo?
Ni vidas la mondon en multaj koloroj.
Post griza sezono ni ĝuas la vivon.

Por sudtirolanoj ne estas mirinde
ke oni parolas du lingvojn samtempe,
ĉar ili parolas germane denaske,
lernejoj instruas al ili italan.

Ŝi kredas ke baldaŭ aperos savanto.
Ŝi vivas nuntempe en granda mizero.
Ŝi estas kaptita en tiu ĉi loko.
Ŝi aŭdas dumnokte eksplodojn de bomboj.

Senfina milito minacas la vivon.
La domon detruis misila atako.
Ŝi vivas en tendo kun sia filino.
La edzo jam mortis dum tiu milito.

Ŝi estas malforta kaj ofte malsatas.
Pro tio ŝi preĝas ke venu savanto.
Ŝi volas ja vivi kaj ne nur vegeti.
La kredo pri tio ŝin tenas vivanta.

Ni volas resumi la situacion:
Ĝi estas malbona, sed ne senespera.
Komunaj klopodoj kondukos al celo.
Ni havas la ŝancon por bona estonto.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Laŭ la plej freŝdataj prognozoj, la hungaraj civitanoj finfine eksigis ĉefministron Orbán Viktor kaj lian koalicion. Se la impresa venko de TISZA – la centrodekstra forto kiu prezentiĝis kiel politika vehiklo de la preskaŭ unuanimaj opozicioj – estos konfirmita en siaj nunaj proporcioj, la estonta gvidanto Magyar Péter disponos pri la dutriona plejmulto necesa por malmunti la konstitucian reĝimon kreitan de Fidesz dum 16 jaroj. Hungario sin turnas “Nyugatra”: al Okcidento.

La situacio, sendube senprecedenca en la mallonga demokratia historio de la danuba lando, certe enkondukas gravajn kontraŭdirojn. Neeviteble, temas pri la nesperteco de la regonta klaso, la ekonomia krizo damokle minacanta trafegi la kontinenton, kaj la nesufiĉa ideologia difiniteco de la Partio de Respekto kaj Libereco (tion signifas TISZA, kvankam la nomo ankaŭ referencas al samnoma rivero). Ĉi-lastaj estas ĉiuj elementoj instigantaj la plej jubilajn komentistojn al sobra kaj analiza prudento. Cetere, en Pollando, la revanĉo de la naciistoj en 2025, nur kelkajn monatojn post la triumfo de la liberalaj fortoj, memorigas al ĉiuj ke necesas atendi por ke la politika ciklo donu pli klarajn indikojn pri siaj direktoj.

Ĉiuokaze, la venko de Magyar klare montras ke en la voĉdonantaro ekzistas ne nur kontraŭkorupta fervoro, sed ankaŭ prefero por politiko de realproksimiĝo al Eŭropo. Hungario, cetere, tra la diversaj turnopunktoj de sia historio ofte alfrontis la plejeternan demandon pri sia politika kaj kultura situo – kaj en tiaj diskutoj rolis ankaŭ nia komunumo. La medio de la gazeto Nyugat (“Okcidento” en la hungara) estis, efektive, la lulilo de Literatura Mondo, kiel rememorigis konference c-ano Giorgio Silfer, en decembro 2022. Espereble, ankaŭ ĉi-foje la hungara intelektularo, kaj aparte la esperantianoj, akompanos la gravan politikan momenton per kulturaj kontribuoj. 

Kristo resurektis! Ni gratulas ĉiujn kristanojn kiuj, same kiel ni, hodiaŭ, la 12an de aprilo 2026, festas Paskon laŭ la (nov)Julia kalendaro.

En nia retejo estas legeblaj kvar beletraĵoj, kies temo estas Pasko: bonvolu (re)legi ilin.

Ivan Ŝmeljov: La febro (Tradukis Vladimir Jurganov)
Nikolaj Lejkin: Post la Paska diservo (Tradukis Aleksander Korĵenkov)
Leonid Andrejev: Bargamoto kaj Garasko (Tradukis Igor Sokolov)
Lev Tolstoj: Resurekto: Ĉapitro XV (Tradukis Viktor Sapoĵnikov)

Halina kaj Aleksander

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/pasko-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Gajan Paskon! appeared first on La Ondo de Esperanto.

Post kelkaj privataj konversacioj pri la konkursoj, ŝajnas ke bonas dividi la demandojn faritaj ĉi tie.

Ni memoru ke la celo de tubaro estas plivigligi esperantan ekosistemon. Aldone al tio, konkursoj jam montriĝis kiel efikaj manieroj ke homoj spektu ne nur la konkursantajn afiŝojn sed ankaŭ aliaj filmojn, eĉ sen partopreni la konkursojn. En jena blogaĵo jam videblas ke kiam kelkaj filmoj estas pli spektitaj, ankaŭ aliaj filmoj ricevas spektojn.

Ni imagu ke la premioj estus 500€, 1 monato. Ekzemple 500€ por la plej populara dum tiu monato. Tio povas provoki ke kelkaj homoj interesiĝos partopreni, sed plej eble, post kelkaj tagoj jam videblos ke nur 2 aŭ 3 filmoj havas verajn ŝancojn venki, kaj tio malinistigos aktivan partoprenon de aliaj partoprenantoj.

Nun, ni imagu 3 premiojn: 250€, 150€ kaj 100€ dum monato. Ŝajnas ke eble la homoj interesataj partopreni estos la samaj, sed homoj ne tiom rapide perdos esperon venki, ĉar atingi 3an pozicion estos pli atingebla, kaj malpli da homoj perdos esperon venki.

Eblas aldoni premiotojn, ekzemple, 200, 150, 100 kaj 50€, sed tiuokaze oni povas konsideri ke la 4a premio estas tro malalta.

Alia malsama alproksimiĝo estas fari la konkurson pli longaj, sed tiuokaze, plej eble la kapablo diskonigi elĉerpiĝos je la komenco, kaj la la lastaj semajnoj de la konkursoj estos tute malinteresaj. Io simila okazis dum la tubara kantoparado, post 3 semajnoj la listo de plej popularaj apenaŭ ŝanĝiĝis.

Kaj 3a aproksimiĝo estas fari multaj konkursoj. Ekzemple, 5 monataj konkursoj, kun pli malaltaj premioj. Kiel diris en la komentoj ĉe la unua blogaĵo, ekzemple 100€, kun tri premiotoj: 55, 25 kaj 20€. Kompreneble, tiuokaze estos pli maltaltaj premioj, sed iu povus esti inter la plej popularaj kelkfoje, do, 55×5=275€ entute, aŭ en la alia ekstremo, esti 15 premiotoj.

Aliaj ebloj estas 5 monataj konkursoj, sed venku nur 1, aŭ 2.

Estas alia interesa eco, kiom devas daŭri la konkursojn. En la unuaj du publikaj konkursoj, eĉ du semajnoj post la fino de la konkurso, kvanto da spektoj tra tubaro estis iom pli alta ol averaĝe, sed tiu efiko malaperis. Ankaŭ la tubara kantoparado provokis plialtiĝon de la spektado (denove, ne nur de la partoprenantoj), kaj tiu efiko ankoraŭ estas iom videbla (komparu https://aperu.net/blogo/aldono-al-bazaj-statistikoj-por-2025/ kaj la statistikoj de januaro, februaro kaj marto)

Estas multaj mezaj solvoj, kaj certe multaj aliaj alproksimiĝoj, kaj aliaj demandoj, sed ŝajnas taŭge disigi la problemojn en malsamajn problemetojn.

Do, por konkludi, jen la demandoj:

• Kiom da konkursoj ni organizu?
• Kiom daŭru la konkursoj?
• Kiom altaj estu la premioj?
• Kiom da homoj ricevu la premiojn?

Ni atendas respondojn, konsilojn, dubojn, insultojn…

 

Kvankam ne la unua (pli fruis la greka) la itala “risorgimento” aŭ releviĝo estis la plej fama liberiĝa nacia movado en la romantika epoko, enviata de ĉiuj (poloj, hungaroj, bulgaroj…) en la eŭropa printempo de la popoloj; bedaŭrinde el plejparte nobla epopeo Italio degeneris al koloniismo kaj, precipe post la unua mondmilito per la faŝisma monarkio, al imperiismo.

Analoga ŝajnas la parabolo de cionismo kiu, el simile noblaj radikoj kaj eĉ avangardaj ekonomiaj kaj sociaj eksperimentoj, estas degenaranta al hegemonisma strategio. Por Eŭropo la itala degenero signifis interalie la krizon de Ligo de Nacioj kaj la duan mondmiliton, kvankam Italio ne responsis sola; simile la israela degenero signifas interalie la krizon de UN kaj prologon al plia mondmilito, precipe sur ekonomia tavolo; ankaŭ ĉi-foje kun grava kunresponso, nome la usona.

La nuna milito en la areo de la Persa golfo, kontraŭ la irana fortreso same nekonkerebla kiel la vjetnama dum la pasinta jarcento, pruvas la maltaŭgecon (se ne eĉ la malfortecon) de Usono kiel superpotenco, sed ankaŭ la partan fiaskon de cionismo kiel solvo de la “hebrea demando”.

La relanĉo de analizo pri la oportuno de la hilelisma solvo, celanta alian specon de subjekto de internacia juro ol la “judan ŝtaton” de Herzl, fariĝas pli kaj pli aktuala. Evidente tiu analizo ne povas ekskludi la fakton ke la origina celo de cionismo realiĝis per la ekzisto de Israelo; sed samtempe ĝi startas el la dubo ĉu sufiĉus ŝanĝo de registaro en Israelo (kaj Usono) por remeti la vagonon sur la relojn.

(Legu pli en “Heroldo de Esperanto”)

Li eltenis tion nur ĝis la sesa; je la sesa li jam kriis en telefonon insistante, ke oni veku ministron por internaj aferoj "en grava afero, ĉu vi aŭdas, homo?" Kiam fine li ricevis komunikon, li komencis febre: "Halo, sinjoro kole­go, mi petas vin, sendu tuj al mi, sed tuj, ĉirkaŭ tri aŭ kvar plej kapablajn homojn. . . nu jes, detektivojn. . memkom­prene, la plej fidindajn. Perdiĝis al mi iu grava akto. . . sinjoro kolego, ĝi estas ia nekomprenebla kazo. . . jes, mi atendos ilin. - - Lasi ĉion en stato, kia ĝi estas? Ĉu vi opinias, ke tio devas esti? - Bone - Ŝtelo? Tion mi ne scias. - Kompreneble, nur konfidence; al neniu diru ion. ­Do mi dankas al vi; kaj pardonu, ke. . . Komplimenton, sin­joro kolego!" 

    Ĉirkaŭ la oka montriĝis, ke la plej kapablaj kaj plej fidindaj homoj estas eĉ sep; ĉar sep viroj en bulĉapeloj venis en la loĝejon de sinjoro ministro. 
    "Rigardu do, sinjoroj," parolis la ministro, enkondu­kante la sep plej fidindajn virojn en sian laborĉambron, "ĉi tie en la ejo mi lasis kuŝi iun. . . eh, tre gravan lete­ron. . en flava koverto. . . adreso per violkolora inko. . ."
    Unu el la plej kapablaj viroj spertoplene ekfajfis: "Tiu tion misordaĉis," li diris kun faka admiro, "damna por­kulo."
    "Kiu nome?" diris la ministro embarasite. 
    "Tiu ŝtelisto," opiniis la detektivo, observante kritike la malordegon en la laborĉambro. 

    Sinjoro ministro ete ruĝiĝis. "Nome," li rapidis diri, "tion mi mem iom disĵetis ĉi tie serĉante ĝin; estas jene, sinjoroj, mi. . . eh, mi ne povas nepre ekskludi, ke la letero estas ie ĉi tie. . . mislokita aŭ enfalinta. . . Por ke mi es­primiĝu precize, ĝi ne povas esti ie alie nur en ĉi tiu ejo. Mi opinias, ke. . . jes mi rekte asertus, ke ĉi tiu ejo estas sisteme traserĉenda. Sed tio estas, sinjoroj, via afero, ke vi entreprenu. . . kio estas en la homa povo."

    En la homa povo estas kio ajn; tial tri el la plej kapablaj viroj fermis sin en la laborĉambro por ĝin sisteme traserĉi; du enketis servistinon, kuiristinon, dompedelon kaj ŝoforon; kaj la du lastaj foriris en la urbon ne sciate kien, por kiel ili diris, komenci la esploradon. 

    Tiutage vespere deklaris la unuaj tri el la plej ka­pablaj, ke estas nepre ekskludite, ke la perdita letero estus en la laborĉambro de sinjoro ministro; ĉar ili elkadrigis ankaŭ bildojn, dispartigis la meblaron kaj numeris ĉiun paperon. La aliaj du konstatis, ke en la ministran laborĉambron enpaŝis sole la servistino, kiam ŝi laŭ ordono de sinjorino Božena alportis tien vespermanĝon, dume la mi­nistro sidis surtere inter siaj paperoj; ĉar ne estas ekskludite, ke dume ŝi povis forporti iun leteron, estis komencita la esplorado, kiu estas ŝia amanto - li estis okupito en te­lefoncentralo, kiun nun diskrete gardis unu viro. La lastaj du estis esplorantaj nekonataloke. 

    En tiu nokto la ministro ne kaj ne ekdormi; konstante li ripetis al si: je la kvina alvenis la letero en la flava ko­verto, mi legis ĝin ĉe la skribotablo kaj foriris nur al ve­spermanĝo; do la letero tie devis resti - kaj ne estas tie. Estis al li malgaje kaj naŭze pro la teda kaj entute neebla mistero; li prenis dormigan pulvoron kaj dormis kiel ŝtipo ĝis mateno. 

    Matene li trovis, ke ĉirkaŭ lia domo (nesciate kial) vagas unu el la plej kapablaj; la ceteraj plej versimile komencis la esploradon en la tuta respubliko. 

    "La afero daŭras," telefonis al li la ministro por internaj aferoj, "mi esperas, ke baldaŭ mi ricevos raporton; laŭ tio, sinjoro kolego, kion vi diris al mi pri la enhavo de la letero, ni povas diri, kiu havus intereson pri ĝi ... se ni povus fari domtraserĉon en iu sekretariejo aŭ iu redakcio, ni scius iom pli; sed mi diras al vi, la afero progresas."

    La ministro senenergie dankis: li tre ĉagreniĝis kaj emis dormi. Fakte vespere nur tiel duonlaŭte li ion ekmurmuris kaj enlitiĝis. 

    Ĉirkaŭ la unua horo - estis hela lunnokto - aŭdis sinjorino Božena paŝojn en la biblioteko. Kaj ŝi armis sin per ĉia kuraĝo de eminenta edzino kaj iris piedpinte al la biblioteko. Plenlarĝe malfermita pordo, unu libroŝranko malfermita kaj antaŭ ĝi staris sinjoro ministro en noktoĉemizo kaj mallaŭte zumante ian kanton foliumis en iu volumo. 
    "Miadio, edzo," elspiris sinjorino Božena, "kion vi ĉi tie faras?"
    "Mi volas nur ĉi tie rigardi," diris la ministro necerte. 
    "En mallumo?" miris sinjorino Božena. 
    "Mi vidas," asertis la ministro kaj envicigis la volumon. "Bonan nokton," li diris duonlaŭte kaj iris malrapide en sian dormoĉambron. 
    Sinjorino Božena kapskuis. Povrulo, ŝi diris al si, li ne povas dormi pro la malfeliĉa letero. 
    Matene post tio aspektis sinjoro ministro roze kaj preskaŭ kontente. 
    "Mi petas vin," diris sinjorino, "kion vi serĉis nokte en la biblioteko?"
    La ministro formetis la kuleron kaj ekokulis: "Mi? Kia ideo, mi ne estis en la biblioteko. Mi dormis ja kiel upupo."
    "Vláďo, ja mi parolis tie kun vi! Vi foliumis en iu libro kaj diris, ke vi volas ion rigardi!"
    "Absurdaĵo," diris la ministro malkonfide. "Eble vi ion sonĝis. Dum la tuta nokto mi ne vekiĝis."
    "Vi staris ĉe la meza ŝranko," asertis la edzino, "kaj krome por tio vi eĉ ne lumigis. Vi foliumis en la libro sen lumo kaj ankoraŭ vi diris: Mi vidas."
    La ministro ekkaptis la kapon. "Edzino," li impetdiris deprimite, "ĉu mi estas lunatiko? Pa," li trankviliĝis, "tion vi devis sonĝi. Ja mi ne estas somnambulo."
    "Ĝi okazis je la unua," persistis sinjorino Božena kaj aldiris iom incitite: "Ĉu eble vi volas diri, ke mi estas frenezulo?"
    La ministro enpense kirlis per kulereto sian teon. "Mi petas vin," li diris subite, "montru al mi, kie ĝi estis."
    Sinjorino Božena alkondukis lin en la bibliotekon. "Vi staris ĉi tie ĉe tiu ŝranko kaj envicigis iun volumon en ĉi tiun fakon."

    La ministro embarase kapskuis; en la fako estis kompleta kaj respektinda vico "Leĝaro kaj dekretaro". "Mi estas frenezulo," li murmuris, gratante sian nukon kaj eltiris preskaŭ mekanike iun volumon enigita inverse. La volumo malfermiĝis en liaj manoj: en ĝi estis enmetita la flava koverto per violkolore skribita adreso. 
    
ooo
    
    "Vidu, Boženka," miris sinjoro ministro, "mi estus ĵu­rinta, ke el la laborĉambro mi tute ne elpaŝis; sed nur nun mi iom neklare memoras, ke kiam mi estis traleginta la leteron, mi diris al mi: Nu, mi devas rigardi iun leĝon el la jaro dudek tri. Poste versimile mi alportis tiun libron sur la skribotablon kaj volis skribi noton; sed ĉar la volumo konstante fermiĝadis, mi metis tien probable tiun lete­ron - kaj poste plej versimile la libron mi klakfermis kaj mekanike forportis sur lokon - Sed ke mi iris en la lib­ron subkonscie ensonĝe rigardi, tio estas, hm; sciu, al neniu diru pri tio. Oni povus pensi - Ne dece impresas ĉi tiuj misteraj psikologiaj fenomenoj."

    Post tempeto jam sinjoro ministro plensone telefonis ­al la ministro por internaj aferoj: "Halo, sinjoro kolego, do tiun perditan leteron - Ba ne, vi ne trafis spuron; mi havas ĝin jam en la manoj!. . . Kio, kiel ĝi estis trovita? Sinjoro kolego, tion mi ne diros al vi. Sciu, ekzistas meto­doj, kiujn vi en la ministerio por internaj aferoj ankoraŭ ne scias. - Sed mi scias, viaj homoj faris plejeblon - ili ne kulpas, ke ili ne altnivelas. . . Ne, prefere ni ne parolos pri tio. - Mi petas, petas. . . Servus, sinjoro kolego!"
 

Ankoraŭ fine de la lasta jardeko de la 20a jarcento la abonantoj de “La Ondo de Esperanto” kun la decembra eldono de la gazeto ricevis broŝuron kiel senpagan literaturan suplementon. Sed meze de la unua jardeko de la nuna jarcento la amplekso de nia gazeto atingis la limon de la poŝta pezokategorio, kio malebligis enkovertigi plian broŝuron.

Tamen ekde la 2017a jaro, kiam “La Ondo” iĝis bitgazeto, kies amplekso ne plu gravis pro manko de poŝtaj kostoj, ni relanĉis la malnovan tradicion kaj ĉiujare donacis al niaj legantoj bitlibron, kiel literaturan suplementon. Entute, estis eldonitaj (laŭ la normoj PDF kaj ePub) kaj dissenditaj naŭ suplementoj sur sume pli ol 1200 paĝoj.

2017: Aleksandr Saĥarov. Superforta ambicio. 31 paĝoj.
2018: Orienta Almanako. Tradukita el la araba, armena, ĉeĉena, hebrea, hinda, ĥina, japana, kartvela, lezgina, sanskrita kaj tatara lingvoj. 80 paĝoj.
2019: El la rusa poezio / Tradukis Valentin Melnikov. 90 paĝoj.
2020: Miĥail Korotkov. Io devas okazi: Rakontoj, fabeloj, pripensoj. 117 paĝoj.
2021: Anton Ĉeĥov. Malgranda trilogio / Tradukis Aleksander Korĵenkov, Anna Pentus, Mati Pentus. 39 paĝoj.
2022: Voltero. Kandido, aŭ Optimismo / Tradukis Sergio Pokrovskij. 176 paĝoj.
2023: Ivan Turgenev. Versaĵoj en prozo / Tradukis Vladimir Jurganov, Aleksander Korĵenkov, Ludmila Novikova. 56 paĝoj.
2024: Ivan Turgenev. Versaĵoj en prozo. II / Tradukis Vladimir Jurganov, Aleksander Korĵenkov, Ludmila Novikova. 29 paĝoj.
2025: Henryk Sienkiewicz. Kien ci iras: Romano pri la tempo Nerona / Tradukis Lidja Zamenhof. Prilaboris Sergio Pokrovskij. 623 paĝoj.

Kvin jarojn post la eldono, la kvar unuaj suplementoj (2017, 2018, 2019, 2020) iĝis libere (= senpage) legeblaj en nia virtuala biblioteko ĉe https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php. Ankaŭ la suplemento por 2021 baldaŭ estos enretigita.

Se vi nun deziras havi la kvar laste eldonitajn suplementojn (2022, 2023, 2024, 2025), abonu “La Ondon” por 2026, kaj ni disponebligos al vi la dosierojn. Krome vi ricevos kvar 100-120-paĝajn eldonojn de “La Ondo” kaj – literaturan suplementon por 2026.

“La Ondo de Esperanto” estas abonebla por 2026. La baza abontarifo (15 eŭroj) restas senŝanĝa ekde 2017.
Pri la pagmanieroj legu ĉi tie.

Halina Gorecka, eldonanto
Aleksander Korĵenkov, redaktoro
“La Ondo de Esperanto”

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/ondo-155/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Literaturaj suplementoj al “La Ondo de Esperanto” appeared first on La Ondo de Esperanto.

Arbaretoj kiuj ne estas multe pli grandaj ol la tereno de unufamilia domo: Ili povus kontribui igi niajn urbojn pli klimatrezistaj. Tiu projekto nun estis prezentita dum "Tagoj de la klimato" en Vieno. 

La arbaretoj povus fariĝi insuletoj de specia diverseco meze de domaj pejzaĝoj, ili povus kontribui al klimatizado kaj ensorbi akvon kaj karbonon, diris sciencistino de la federacia esplorcentro pri arbaro. Kune kun gekolegoj ŝi plantis arbetojn kaj arbustojn sur areoj en grandeco de 500 ĝis 1000 kvadrataj metroj, sur kiuj antaŭe kreskis nur malabunda herbokovraĵo.

"Ekzemple ni plantis arĝentajn tiliojn, purpurajn salikojn, acerojn kaj lupolajn fagojn, sed ankaŭ variantojn de fraksenoj, pri kiuj ni kredas ke ili estas rezistivaj kontraŭ la aktuale furora infekto per fungoj", ŝi raportis: "Krome ni plantis multajn arbustajn speciojn kiel kratagon, alizon, kornelan ĉerizon kaj cidonion". Kiel subkreskaĵo servas ekzemple diversaj specioj de rozoj.

La arboj kaj arbustoj estas enigitaj kiel plantetoj kiuj ne kostas tro da mono. Post malmultaj jaroj da prizorgado de la kreskado ili devas mem sen helpo plue kreski. "Tio same ŝparas kostojn por la municipoj kaj urboj", ŝi diras. Tio tamen postulos iom da akceptemo flanke de la loĝantaro: "Ĉar post iom da tempo multspecia arbareto aspektas kiel sovaĝejo, do kiel neprizorgata areo kie la plantoj kreskaĉas."

En Vieno kaj en du proksimaj urboj la esploristoj precize observas kiel disvolviĝas la specia diverseco ekzemple de la plantoj, de la birdoj, ronĝuloj, insektoj kaj mikroorganismoj, kiuj kvantoj da karbono tie amasiĝas kaj kiel ŝanĝiĝas la mikroklimato. "Rilate al tio disponeblas ankoraŭ tre malmultaj datumoj, tial ni volas kvantigi kiom vere alportas tia arbareto", diras la sciencistino.

Tiel estis observataj interalie plej diversaj kur-skaraboj kaj la apero de abeloj estis precize dokumentita. Birdoj laŭ la esploristoj havas tie multajn eblecojn por kaŝi sin, sed precipe prosperas en tia arbareto subite multe pli da diversaj plantoj ol sur la falĉita herbejo antaŭe, raportis la fakulino.

"En unu loko ni havas ekzemple multege da musoj kiuj antaŭe tie ne havis vivejon kaj por kiuj la nova arbareto estas tre bonvena." Ili ja fosos en la grundo ĉe la arboj, sed tio estas parto de natura procezo. 

Hodiaŭ, la 10an de aprilo, en Graco renkontiĝas membroj de la loka kongresa komitato kaj la kongresa fako de UEA. Ili vizitis la kongresejon — vidu, kia bela loko atendas vin dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto!

La 111a UK okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en la urbo Graco (Graz, Aŭstrio). Al la kongreso jam aliĝis 915 personoj el 58 landoj.

Fonto: https://www.facebook.com/universala.kongreso/.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post En la kongresejo de la 111a UK appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Komitato de KCE kunsidis en pleno hodiaŭ en Ĉaŭdefono, kun la telematika partopreno de la eksterlandaj membroj, sub la prezido de c-ano Stano Keable: temis pri la lasta kunsido antaŭ ol la Asembleo, kunvokita por la komenco de majo.

La diskuto enfokusiĝis precipe pri la raportoj de sen. Lorena Bellotti kaj c-ano Giacomo Comincini, delegitaj al la aprilaj kunvenoj, ĵusa en Tesaloniko kaj baldaŭa en Munkeno (kadre de ALTE), kun influo al rilatoj al Konsilio de Eŭropo. Aparte rimarkinda estas la intereso pri la nova koncepto de “ius sermonis”, sur kiu baziĝas la Esperanta Civito, alportita de la raŭma revolucio en lingvopolitiko. La dokumenta materialo, preta en la angla kaj baldaŭ en la alia oficiala lingvo de KdE (franca), estas tre valora por informado.

KCE fakte agas kiel brako de la Civita konsorcio en eŭropaj eksteraj rilatoj, danke al la lingvotesta sistemo kiun ĝi administras, la sola sesnivela pri esperanto (direktivo Mühlemann).

La Komitato konstatis la pozitivan partnerecon de KCE kaj EIE: Esplora Instituto de Esperantologio jam havas propran vivon en Svedio, sed la komencaj semajnoj de ĉiu semestro (katedroj pri literaturo kaj pri lingvistiko) okazos en la Helvetia Esperanto-Domo, dum la akademia jaro 2026/27.