laŭtlegas Vizi László el Ĉeĥio
"Nun mi rakontos al vi," diris maljuna Fulinus, "kiel Klára venis en la mondon. Tiam mi estis establanta la princan liĥtenbergan parkon en Lubenec - sinjoro, la maljuna princo, li estis ja eksperto; tutajn arbojn li sendigadis al si de Veitsch el Anglio, kaj nur da bulboj el Nederlando li aĉetis dek sep mil; sed tion nur tiel pretere. Do, foje dimanĉe mi iras tra strato en Lubenec kaj renkontas Klaran; sciu, ŝi estis tiea idioto, surdmuta frenezeta ulino, kiu iranta tra kie ajn feliĉege blekis - ĉu vi scias, sinjoro, kial tiuj idiotoj estas tiom feliĉegaj? Ĵus mi evitis ŝin, por ke ŝi donu kison al mi, kiam subite mi ekvidis, ke en la manaĉoj ŝi havas bukedon; ĝi estis aneto kaj la cetera kampa herbaĉo, sed inter ĝi, sinjoro - jam kelkion mi vidis, sed tiam povis min trafi apopleksio. Ŝi, la perpleksa, havis en sia bukedo unu floron de korimboporta krizantemo, kiu estis b l u a ! Sinjoro, blua! Ĝi estis tiel blua kiel Flokso Laphami; iom ardeze nuancita, kun atlase ruĝa rando, interne kiel Kampanulo Turbinata, bele plena, sed ĉio estas ankoraŭ nenio: sinjoro, tiu koloro estis tiam kaj ankoraŭ nun ĉe staŭda hinda krizantemo estas nepre nekonata! Antaŭ jaroj mi estis ĉe olda Veitsch; siro James iel ege, kara sinjoro, fanfaronis, ke pasintjare floris ĉe ili unu krizantemo, importo rekte el Ĉinio iomete lile, sed vintre ĝi bedaŭrinde pereis al ili. Kaj ĉi tie la grakanta ĉifonulino havis en la manego krizantemon tiel bluan, kian vi povas nur deziri. Bone.
Do tiu Klara ĝoje amuis kaj puŝas al mi tiun sian bukedon. Mi donis al ŝi kronon kaj montris je la krizantemo: Klára, kie vi ĉi tion prenis? Klára entuziasme klukis kaj ridaĉis; nenion plu mi eligis el ŝi. Mi krias je ŝi, mangestas, sed ĉio vana; neprege ŝi volis min brakumi. Mi kuras al la maljuna princo kun la valorega krizantemo: Ekscelenco, ĉi tio kreskas ie en la ĉirkaŭaĵo; iru serĉi tion. La maljuna igis tuj aljungi kaleŝon, kaj ke ni kunprenos Kláran.
Sed Klára dume perdiĝis kaj ne estis trovebla. Ni staris ĉe la veturilo kaj insultis proksimume horeton - li, sinjoro princo, estis iam ĉe dragonoj. Ankoraŭ ni ne estis finintaj kun tio, kiam alkuregis Klára kun elŝovita lango kaj puŝis al mi tutan bukedon de freŝe ŝirplukitaj bluaj krizantemoj. La princo donis al ŝi centkronon, sed Klara pro senreviĝo ekploraĉis; povrulino, neniam ŝi vidis centkronon. Mi devis doni al ŝi kronon, por ŝin kontentigi. Ŝi komencis danci kaj krii, sed ni sidigis ŝin sur koĉerbenko, montris al la bluaj krizantemoj kaj, Klára, konduku nin!
Klára sur koĉerbenko ĝojkriis; vi ne povas imagi, kiel Lia Moŝto sinjoro koĉero estis indignita, ke li devas sidi ĉe ŝi. Krome ĉevaloj ĉiumomente timiĝis pro ŝia kvivitado kaj kokerikado, nu, ĝi estis satana veturo. Kiam ni veturis jam horon kaj duonon, mi diras: "Ekscelenco, ni faris jam almenaŭ dek kvar kilometrojn."
"Egale," murmuris la princo, "eĉ cent kilometrojn."
"Nu bone," mi rediris, "sed Klára revenis kun la dua buketo post unu horo. Tiu loko ne povas do esti de Lubenec pli malproksime ol tri kilometrojn."
"Klára," krias la princo kaj montras al la bluaj krizantemoj, "kie ĝi kreskas? Kie vi trovis tion?"
Klára ekgrakis kaj montris konstante antaŭen. Versimile ŝi ĝojis pro veturo en kaleŝo. Aŭdu, mi opiniis, ke la princo ŝin mortigos; Sinjoro Kristo, kiel li sciis furiozi! Desur ĉevaloj ŝaŭmo gutis, Klara gakis, la princo blasfemis, la koĉero mire, ke li ne ploraĉis pro honto kaj mi planis, kiel elserĉi la bluan krizantemon. "Ekscelenco," mi diras, "tiel ĝi ne eblas. Ni devas serĉi sen Klára. Sur mapo ni faros per cirkelo trikilometran rondon, dividos ĝin je sektoroj kaj serĉos de domo al domo."
"Homo," diris la princo, "ĝis tri kilometroj de Lubenec ne ekzistas ja iu parko!"
"Estas bone," mi diras. "En parko vi trovus maljunan diablon; sole se vi serĉus ageraton aŭ kanaon. Rigardu, jen malsupre sur la tigo estas ereto da tero; ĝi ne estas humo, ĝi estas ŝmirmola flavargilo, plej versimile sterkata de homa umaĵo. Ni devas serĉi lokon, kie estas multe da kolomboj; sur foliaro vi havas multe da kolomba fekaĵo. Versimile ĝi kreskas ĉe barilo el ne senkrustigitaj stangoj, ĉar tie en foli-akselo estas peceto da forfalinta picea krusto. Tio estas do preciza gvidilo."
"Kia?" diras la princo.
"Nu tia," mi diras, "ke ni devas ĝin serĉi ĉe ĉiu etbieno en trikilometra sfero; ni dividos nin je kvar grupoj: vi, mi, via ĝardenisto kaj mia helpanto Vencl, kaj prete."
Bone, tuj matene la unua afero estis, ke Klára denove alportis al mi bukedon de bluaj krizantemoj. Poste mi traserĉis mian sektoron, en ĉiu gastejo mi trinkis varman bieron, manĝis fromaĝetojn kaj demandis homojn pri la bluaj krizantemoj. Sinjoro, ne demandu, kian lakson mi havis post la fromaĝetoj; varmo estis, kia montriĝas iam fine de septembro, kaj mi eniris ĉiun kabanon kaj devis toleri ian ajn brutalaĵon, ĉar oni opiniis, ke mi estas frenezulo, agento aŭ iu el oficio. Sed vespere unu afero estis certa: neniu blua krizantemo kreskis en mia sektoro. En la ceteraj tri oni trovis ankaŭ nenion. Nur Klára alportis novan bukedon de plukitaj bluaj krizantemoj.
Sciu, tia princo estas granda sinjoro, se oni ĉion prikonsideras; li venigis do ĝendarmojn, al ĉiu enmanigis unu floron de blua krizantemo kaj promesis al ili mi ne scias kion, se ili trovos, kie ĝi kreskas. Ĝendarmoj, sinjoro, estas kleraj homoj, legas ĵurnalojn kaj alion; krome ili konas ĉiun ŝtonon kaj havas egan influon. Sinjoro, prikonsideru, tiutage ses ĝendarmoj, komunumaj policistoj, vilaĝestroj, lerneja junularo kun instruistoj kaj unu cigana bando trarampis la tutan terenon en sfero de tri kilometroj, plukis ĉion, kio ie floris kaj alportis en la kastelon. Jesuokristo, da ĝi estis tiom, kiom dum Kristkorpa Festo; sed la blua krizantemo, memkomprene, eĉ ne unu. Kláran ni submetis al la tuttaga gardado; nokte ŝi fuĝis kaj post noktomezo ŝi alportis al mi plenbrakon de bluaj krizantemoj. Tuj ni enkarcerigis ŝin, por ke ŝi ne ŝirpluku ĉiujn; sed ni estis senkonsilaj. Je mia animo, kvazaŭ en magia rondo; imagu, regiono kiel manplato -
Aŭdu, oni rajtas esti vulgara, kiam oni troviĝas en granda mizero aŭ kiam oni renkontiĝas kun malsukceso; tion mi scias; sed kiam sinjoro princo pro kolerego diris al mi, ke mi estas la sama idioto kiel Klára, mi rediris al li, ke de tia olda kreteno mi ne toleras insulton, kaj iris direkte al trajno; de tiu tempo mi ne estis en Lubenec.
Sed kiam mi sidis jam en vagono kaj la trajno ekveturis, sinjoro, mi ekploraĉis kiel eta bubo, ke neniam plu mi ekvidos la bluan krizantemon kaj ke mi ĝin por ĉiam forlasas. Kaj dum mi ploraĉas kaj rigardas el fenestro, mi vidas tuj ĉe trako ion bluan. Sinjoro Čapek, ĝi estis pli forta ol mi: ĝi elĵetis min desur la sidloko kaj ektiris alarmbremson - pri tio mi eĉ ne sciis; la trajno skue ekhaltis, kiel oni bremsis, kaj mi falis sur kontraŭan sidlokon - ĉe tio rompiĝis ĉi tiu fingro. Kaj kiam alkuris konduktoro, mi balbutis, ke mi forgesis ion en Lubenec, kaj devis pagi damnan punpagon. Sinjoro, mi sturne insultis kaj lamis laŭ la trako reen al tio blua. Ci stultulo, mi diris al mi, eble ĝi estas nur aŭtuna astero aŭ alia blua herbaĉo, kaj ci elĵetas tian nekristanan monon! Mi paŝis proksimume kvincent metrojn; jam mi opiniis, ke tio blua ne povis esti tiel malproksime, ke mi preteriris ĝin aŭ ke io nur ŝajnis al mi, kiam sur tia eta digo mi vidas trakgardistan dometon kaj tra stangobarilo de ĝardeneto leviĝas io blua. Tio estis du tufoj de la blua krizantemo.
Sinjoro, ĉiu infano scias, kion tiuj trakgardistoj kulturas en siaj ĝardenetoj! Krom sabeliko kaj melonoj kutime ĝi estas sunfloro, kelkaj ruĝaj rozoj, malvoj, tropeolo kaj dise iu dalio; ĉi tiu ulo eĉ ne tion havis, sed nur terpomojn, fazeolojn, unu sambukon kaj jen en angulo du bluajn krizantemojn.
"Homo," mi diras al li trans la barilon, "kie vi prenis ĉi tiujn bluajn florojn?"
"La bluajn?" diris la gardisto. "Jes, ili restis ĉi tie post mortinto Čermák, kiu estis trakgardisto antaŭ mi. Sed iro sur la trako estas malpermesita, sinjoro. Tie estas tabuleto: Irado sur la trako estas malpermesita. Kion vi faras ĉi tie?"
"Oĉjo," mi diras al li, "kaj mi petas vin, tra kie oni iras al vi?"
"Laŭ la trako," postdiras la gardisto. "Sed ĉi tien neniu envenu. Kion vi volas ĉi tie? Foriĝu, danma stultulo, sed sur la trakon vi darfas eĉ ne per piedo!"
"Do tra kie," mi diras, "mi foriĝu?"
"Egale al mi," krias la gardisto, "sed surtrake ne, kaj sufiĉe."
Mi sidiĝas do sur trakrando kaj diras: "Aŭskultu, oldulo, vendu al mi la bluajn florojn."
"Mi ne vendos," murmuras la trakgardisto. "Kaj paku vin for. Ĉi tie oni ne darfas sidi!"
"Kial ne," mi diras al li. "Sur neniu tabuleto estas skribite, ke ĉi tie oni ne darfas sidi. Iri ĉi tie oni ne darfas, kaj mi do ne iras."
La gardisto embarasiĝis kaj limiĝis al tio, ke li insultis min trans la barilon. Sed versimile li estis solulo; post tempeto li ĉesis insulti kaj parolis al si mem. Post duonhoro li eliris por inspekti la trakon.
"Nu, kio," li haltis ĉe mi, "ĉu vi foriros de ĉi tie aŭ ne?"
"Mi ne povas," mi diras, "iri sur la trako estas malpermesite, kaj alia vojo ne kondukas de ĉi tie."
La gardisto momenton pripensis. "Sciu do," li diris poste, "kiam mi malaperos post la vojeto tie, perdiĝu de ĉi tie laŭ la trako; mi ne vidos tion."
Arde mi dankis al li, kaj kiam li malaperis post la vojeto, mi transrampis la barilon de lia ĝardeneto kaj per lia propra ŝpato mi elfosis ambaŭ bluajn krizantemojn. Mi ŝtelis ilin, sinjoro. Mi estas honesta ulo kaj en mia vivo mi ŝtelis nur sepfoje; kaj ĉiam tio estis floroj.
Post horeto mi sidis en trajno kaj veturigis hejmen la ŝtelitajn bluajn krizantemojn. Kiam mi preterveturis la gardistdomon, staris tie la trakgardisto kun flageto kaj mienaĉis kiel diablo. Mi svingis al li per ĉapelo, sed mi opinias, ke li ne ekkonis min
.
Vidu do, sinjoro: ĉar tie estis tabuleto kun surskribo "Malpermesita vojo", neniu, nek ni, nek ĝendarmoj, nek infanoj havis ideon, ke iu povus tie iri serĉi la bluajn krizantemojn. Tian forton, sinjoro, havas la averta tabuleto. Eble, ke ĉe gardistdometoj floras bluaj primoloj aŭ arbo de scio aŭ ora filiko, sed neniu ilin iam malkovros, ĉar surtrake iradi estas severe malpermesite kaj fino. Nur la frenezeta Klára tien envenis, ĉar ŝi estis idioto kaj ne sciis legi.
Tial mi donis al la korimboporta krizantemo nomon Klára. Kun ĝi mi filigranas jam dek kvin jarojn. Sed versimile mi ĝin trosentemigis per bona humo kaj malsekeco - tiu vulgarulo trakgardisto ĝin tute ne akvumis, ĝi havis tie argilon kiel stanon; mallonge, printempe ĝi ekĝermas, en somero atakas ĝin ergoto kaj en aŭgusto ĝi pereas. Konsideru, mi sola en la mondo havas la bluan krizantemon kaj ne povas kun ĝi antaŭ la publikon. Ja, Bretonio kaj Anastazia, ili estas nur liletaj; sed Klára, sinjoro, kiam foje Klára floros al mi, tiam parolos pri ĝi la tuta mondo."
La Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) invitas kandidatiĝojn por la Premio Germain Pirlot 2026 por la plej bonaj sciencaj libroj. Ĝi estos disdonita dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graz, Aŭstrio. La sumoj de la premio estos 500, 300 kaj 200 EUR por respektive la unua, dua kaj tria lokoj. Kandidatiĝojn por la Premio Pirlot eblas sendi ĝis la 30a de junio2026 al info@ais-sanmarino.org. La regularo de la Premio Germain Pirlot konsulteblas en la retejo de AIS: 
Antaŭ 45 jaroj, la 28an de aprilo 1981 forpasis Endre Tóth (1931-1960?-1981), hungara muzikisto, instruisto, redaktoro, verkisto kaj esperantisto, blindiĝinta en 1945 pro eksplodo de mino. Li estas aŭtoro de verkoj hungaraj, germanaj, kaj de Esperantaj, kiuj aperis unu jaron post lia morto en la novelaro “Lappar, la antikristo” (1982), alte taksita de la kritiko kaj legantaro. Ĉi tiu libro per referendumo de la abonantaro de “Literatura Foiro” ricevis la premion “La Verko de la Jaro 1982”.
Ulrich Matthias en la 5-a Malagasa Esperanto-Seminario kun 4 junaj verkistinoj – de maldekstre: Avotra Marie Nafifinjahary, Torine Raharisoa, Navalona Lahatriniaina kaj Ranja Zafinifotsy.
Grupa foto de la Kultura Seminario.
En la retejo de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) aperis kvinpaĝa raporto de la prezidanto kaj estraro de ILEI pri trimonata agado, de la 15a de januaro 2026 ĝis la 15a de aprilo 2026.
En 2020 la Akademio de Esperanto laŭ iniciato de Carlo Minnaja decidis aljuĝi la premion “Laŭro de la Akademio” al verkoj “arte signifaj, lingve perfektaj kaj evidente kontribuintaj al evoluigo de esperantlingva kulturo“. Jam kvar verkoj estis premiitaj: en 2021 
“… tuj de la unua momento, kiam mi ekkonis lin kiel Esperantiston, li ĉiam staris antaŭ miaj okuloj kiel homo tiel grava kaj tiel meritplena, ke ĉiufoje, kiam mi pensis pri la sorto de Esperanto, pri ĝia progresado, pri ĝia batalado, pri ĝiaj esperoj por la estonteco, ĉiam sur la unua plano staris antaŭ mi la bildo de Bourlet”, – skribis Zamenhof, montrante la escepte gravan rolon de Carlo Bourlet en Esperanto.
Estas personecoj, kies nomo nature kunfandiĝas kun la ideo, al kiu ili dediĉis sian tutan vivon. En la slovaka kaj internacia esperantista medio apenaŭ necesas memorigi, ke Jozef Reinvart kaj Esperanto apartenas nedisigeble unu al la alia. Ĉi-jare, en aprilo, ĉi tiu estimata homo kaj nia longjara amiko festas sian 75an naskiĝdatrevenon – belan jubileon, kiu invitas ne nur al festo, sed ankaŭ al dankema halto ĉe lia vivovojo.
Esperanta mono ne helpos al TEJO – ĝi ekzistas nur kiel 
