Blogoj en Esperanto

En la 14-a jarcento laboris de majstro-bakisto Andreo juna lernanto Nikolao. La majstro ne ŝatis lin kaj de mateno ĝis malfrua vespero li pelis la kompa­tindan knabon al peza laboro. La knabo devis ankaŭ porti bieron por la majstro kaj por submajstroj. Lia tasko estis ankaŭ purigi ŝuojn de la malbela, sed memfida filino de la majstro Andreo. La juna Nikolao dum longaj tagoj ne aŭdis eĉ unu bonan vorton. Krom tio la knabo suferis ankoraŭ pro tio, ke la knabino, kiun li ekamis, filino de riĉa komercisto, ne atentis lin. Ŝi eĉ ne sciis, ke Nikolao vivas en la urbo. Ja ŝi sidas en la unua benko en preĝejo kaj loĝas en unu el la plej belaj domoj de la urbo. La knabo tamen senĉese pensis pri ŝi.

Foje en la urbon venis reĝo. Torunaj urbanoj volis lin bone gastigi, do oni petis, ke la majstro Andreo pro tiu ĉi okazo baku siajn plej bonajn mielkukojn. La mastro malbonfartis tiutage. Li ne saniĝis ankaŭ ĝis vespero. Pro tio, malfruvespere, li ordonis, ke la fermentpaston por la kukoj preparu la submajstro Johano, kiu jam ankaŭ estis lerta bakisto. Sed la submajstro tiuvespere havis rendevuon kun la bela filino de urba buĉisto. Do kion fari? Li kaŝe ordonis prepari la fermentpaston al la lernanto Nikolao. Johano promesis al la knabo premion kaj, sciante, ke la majstro Andreo kuŝas en lito, li kuris por rendevuo.

Nikolao, restinte sola kun la malfacila tasko, miksante la fermentpaston, tutan tempon pensis pri la bela knabino, kiun li kaŝe amis. Pro tiu enpensiĝo li hazarde ŝutis en la grandan kuvon, en kiu la pasto estis preparata, spicaĵojn, venigitajn el la malproksima Hindujo. Li aĉetis tiujn specialaĵojn sur la urba vendoplaco, laŭ la ordono de majstredzino. Kiel ektimis la kompatinda knabo ekvidinte sian mispaŝon! Sed repreni la spicaĵojn el la fermentpasto jam ne eblis. Ĵus revenis la submajstro Johano kaj li devis rapide baki la kukojn, por ke tiuj estu pretaj matene. Kvankam la submajstro liverigis la knabon de plua laboro, Nikolao ne scipovis fermi okulojn ĝis mateno. Kuŝante en sia lito, li tutan nokton pensis, kion diros la edzino de majstro, kiam ŝi ne trovos la aĉetigitajn spicaĵojn. Mildigis lian timon nur pensoj pri la bela amatino. Tion, kio okazos kiam oni donos la kukojn preparitajn el la fermentpasto al la reĝo, li eĉ ne povis imagi. Tiel li timis la proksimiĝantan momenton.

Tagmeze, en la granda salono de la toruna urbodomo, oni prezentis al la reĝo diversajn specialaĵojn de la urbo. Nenion scianta majstro Andreo, kiu jam pli bone fartis tiutage, ĝoje portis por la reĝo fieraĵojn de sia bakejo. Nikolao, staranta en la ĉambro ĉe ŝtuparejo, rtemis pro timo.

La reĝo gustumis kukon de la majstro Andreo, kapjesis kun ĝojo kaj permesis ekgustumi la kukojn por ĉiuj korteganoj. Nikolao kun miro rimarkis, ke sur ĉies vizaĝoj ekaperis rideto de aprobo kaj kontento. Li ne kredis je propraj okuloj kaj ne komprenis, kio okazis. La reĝo, videble kontenta, svingis al la majstro Andreo kaj diris:

- Viaj mielkukoj estas eksterordinare bonaj, ili havas nekutiman, tre bonan guston. Kiu preparis la fermentpaston por viaj kukoj?

La majstro Andreo, kiu ne estis tro bonkora, sed estis honesta, respondis:
- Via Reĝa Moŝto, la fermentpaston preparis ĉifoje mia submajstro Johano.
Johano, venigita antaŭ la reĝon, ankaŭ estis honesta, do kun iom da timo li diris:
 - Tiun ĉi fermentpaston hieraŭ preparis la lernanto Nikolao.

Kion fari? - la mirigita majstro ordonis voki sian lernanton Nikolaon. La reĝo, laŭdante lertecon de la juna bakisto, promesis post tri tagoj plenumi ĉiuspecan peton de Nikolao.

Dum tiuj tri tagoj la majstro Andreo kaj aliaj bakistoj petis Nikolaon, ke li malkaŝu la sekreton de la fermentpasto. La majstro Andreo eĉ promesis al li la manon de sia filino. Sed Nikolao por neniu malkaŝis sian sekreton. De la reĝo li petis permeson edziĝi kun bela filino de la riĉa komercisto. Tiu volonte donis sian manon al la lerta knabo, tiutempe jam fama en la tuta urbo. Ili malfermis sian propran bakejon kaj bakis novgustajn kukojn kun mielo kaj spicoj. La kukoj disfamigis ne nur ilian bakejon, sed ankaŭ la tutan urbon Torun en la vasta mondo.

Tiujn bongustajn spickukojn oni ĝis hodiaŭ bakas en nia urbo kaj pri tio, ĉu mi pravas, ĉiu povas mem konvinkiĝi

La Nepala Esperanto-Asocio (NEspA) sukcese organizis la 15an Internacian Himalajan Renkontiĝon. La programo komenciĝis la 26an de februaro per la alveno kaj bonvenigo de la gastoj. Entute partoprenis 42 esperantistoj, inkluzive de enlandanoj kaj eksterlandanoj, kvankam multaj ĉeestis nur parton de la programo. Inter ili, 21 partoprenis la piedvojaĝon en la montara regiono Langtang, inkluzive de naŭ eksterlandanoj: tri el Francio, tri el Germanio kaj po unu el Belgio, Hispanio kaj Japanio.

La oficiala inaŭguro okazis vespere la 27an de februaro en la hotelo Marshyangdi en Thamel, Katmanduo. La renkontiĝestro, L. P. Agnihotry, solene malfermis la programon per lumigo de kandeloj. La vicprezidanto de NEspA, Punya Prasad Acharya, varme bonvenigis la gastojn, kaj la programon gvidis Navaraj Buddha. La kunfondinto de la Internacia Himalaja Renkontiĝo, Philip Pierce, prezentis la historion de la renkontiĝo, lanĉita en 1995. Ĉiuj ĉeestantoj sin prezentis kaj salutparolis, ankaŭ kelkaj infanoj partoprenis, kio donis aparte ĝojigan etoson. Jam en la sama tago matene okazis ekskurso en Katmanduo. La partoprenantoj vizitis la templojn Pashupatinath kaj Boudhanath, du el la plej gravaj religiaj lokoj de hinduismo kaj budhismo. La gastoj havis la ŝancon lerni pri la paca kunvivado de hinduoj kaj budhanoj en Nepalo, kaj pri la konceptoj de vivo, morto kaj renaskiĝo en tiuj religioj.

La 28an de februaro la grupo vizitis Patanon, antikvan urbon ofte nomatan “viva muzeo”. La temploj, skulptaĵoj kaj lignaj artaĵoj klare montris la riĉan historion kaj kulturon de Nepalo. Vespere NEspA gastigis la partoprenantojn en sia oficejo per amika vespermanĝo.

La 1an de marto komenciĝis la piedvojaĝo al Langtang. Frumatene la grupo veturis per buso ĝis Syabrubesi, de kie ili ekmarŝis. La unuan nokton ili pasigis en Bamboo, marŝante tra densaj arbaroj laŭ rivero kun multaj akvofaloj. Dum la vojo oni povis renkonti sovaĝajn bestojn kaj ĝui la naturon.

Dum la sekvaj tagoj la grupo atingis diversajn lokojn, inkluzive de Kyanjin Gompa (3870 metroj), kie ili restis du noktojn. Kelkaj partoprenantoj supreniris al Kyanjin Ri (4773 m), de kie malfermiĝis impresa panoramo de Himalajo.

La vetero estis escepte klara, kio ebligis ĝui la pejzaĝon en sia plej bela formo. Aliaj elektis alternativajn vojojn ekde Goda Tabela, kie ili povis pli detale konatiĝi kun rododendraj arbaroj kaj tradiciaj vilaĝoj. La reveno komenciĝis la 5an de marto kun tranoktoj en Lama Hotelo kaj poste en Syabrubesi. La grupo revenis al Katmanduo la 7an de marto.

La temo de la ĉi-jara renkontiĝo estis “Naturo, kulturo kaj klimata ŝanĝo”. Dum la piedvojaĝo en la Nacia Parko Langtang, la partoprenantoj rekte travivis la naturan belecon de la regiono kaj samtempe rimarkis signojn de klimata ŝanĝiĝo. Lokuloj klarigis, ke antaŭ kelkaj jardekoj la montoj estis pli kovritaj de neĝo, dum nun ili ofte aperas pli nudaj. Oni ankaŭ observis ŝanĝojn en la florado de rododendroj, kiuj nun floras malpli abunde kaj iom pli malfrue ol antaŭe. Dum la vojo la grupo pasis tra la vilaĝo Langtang, loĝata de ŝerpoj de tibeta deveno. La partoprenantoj havis la ŝancon konatiĝi kun la loka kulturo kaj eĉ partopreni tradician feston, kio fariĝis neforgesebla sperto.

La 8an de marto okazis la ferma ceremonio. NEspA honoris la partoprenantojn per ŝaloj kaj atestiloj, kiujn disdonis la eksaj prezidantinoj, Indu Devi Thapaliya kaj Maya Rai. La ĉeestantoj esprimis sian kontenton kaj dankemon pro la sukcesa kaj inspira aranĝo.

La 15a Internacia Himalaja Renkontiĝo montriĝis grava evento, kiu ne nur fortigis la Esperanto-komunumon, sed ankaŭ profundigis komprenon pri la nepala naturo, kulturo kaj nunaj mediaj defioj. Ĝi ankaŭ donis al nepalaj esperantistoj valoran ŝancon praktiki la lingvon kaj rekte interrilati kun eksterlandaj samideanoj.

Venontjare okazos speciala ekskurso de la 26a de februaro ĝis la 8a de marto, dum kiu partoprenantoj vizitos preskaŭ ĉiujn gravajn turismajn lokojn en Nepalo, ĉefe per aŭtobuso. La renkontiĝo estos alirebla por ĉiuj aĝgrupoj kaj proponos multflankan konatiĝon kun la lando. NEspA elkore invitas ĉiujn interesatojn aliĝi kaj ĝui la programon en vera Esperanta etoso.

Bharat Kumar Ghimire

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/nepalo-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperanto sonas en Himalajo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Neniuj pliaj statutŝanĝoj, krom tiuj nepre postulataj de la nederlanda leĝo, okazos ĉe UEA dum la proksima tempo. La komitato de UEA dum sia sabata kunsido decidis ŝovi la aferon al aparta laborgrupo. Antonio del Barrio proponis tuj decidi pri la afero por liberigi tempon al pli gravaj diskutoj, sed ricevis malmultan subtenon.

Entute 31 komitatanoj ĉeestis la 21-an de marto, kiam pliaj proponoj pri statutŝanĝo estis diskutataj.

La komitato de UEA, kiam ĝi fakte kunvenas, ŝatas longe diskuti pri eĉ bagatelaj aferoj, sed volonte prokrastas decidojn. Krome la komitato kutimas preskaŭ unuanime aprobi ajnan proponon subtenatan de la estraro. Tiel okazis ankaŭ ĉi-foje.

En sabato la komitato rete kunvenis dum tri horoj por diskuti proponitajn ŝanĝojn pri la nombro de komitatanoj A, B kaj C – diskuto, kiu estis komencita jam antaŭ pli ol unu jaro. La sola decido, kiun la komitato fine faris en sabato, estis ke la diskuto daŭru plian jaron kaj duonon, unuavice en speciala komitata laborgrupo.

Jam antaŭ du semajnoj, la 7-an de marto la komitato aprobis plurajn ĉefe teknikajn ŝanĝojn en la statuto. Tiuj redaktoj estis necesigitaj de ŝanĝoj en la nederlandaj leĝoj pri neprofitcelaj organizaĵoj.

Ĉar la proceduro por fari ŝanĝojn en la statuto estas komplika kaj interalie postulas poŝtan voĉdonadon de ĉiuj individuaj kaj asociaj membroj de UEA, estus oportune trakti ĉiujn proponatajn statutŝanĝojn samtempe.

Tion la estraro tamen ne deziris – laŭ ĝi la aliaj prononoj ne estis sufiĉe bone preparitaj kaj diskutitaj. Tial tiuj proponoj tute mankis en la unua versio de la tagordo por la eksterordinara komitata kunsido la 7-an de marto.

Post protestoj de komitatanoj, punkto por diskuto pri la nombro de diversspecaj komitatanoj estis aldonita al la tagordo. Same estis aldonita punkto pri la propono pli eksplicite permesi pli ol unu landan asocion en unu regno – aŭ, male, klare malpermesi tion.

Dum la unua kunsido la 7-an de marto la komitato bezonis kvar horojn por fine pli-malpli senŝanĝe aprobi la teknikajn ŝanĝojn al la statuto de UEA, postulatajn de la nederlanda leĝo. Por diskuto de la aliaj proponoj mankis tempo, kaj ĝi estis ŝovita al la 21-a de marto. Intertempe aparta laborgrupo pritraktis la proponojn.

La laboroj de tiu laborgrupo tamen montriĝis malsufiĉaj, kaj la 21-an de marto la komitato diskutis la diversajn proponojn dum tri horoj, por fine denove prokrasti la aferon kaj ŝovi ĝin al nova laborgrupo, kiu raportu antaŭ la fino de la jaro 2027. Tiam oni do eventuale aranĝos novan tutmondan voĉdonadon pri statutŝanĝoj, se la afero ne estos denove prokrastita.

La unua laborgrupo, kiu nun jam finis sian laboron, unuanime malaprobis ajnajn ŝanĝojn en la statuto rilate la principon ke UEA akceptu nur unu landan asocion en unu regno. Laŭ la laborgrupo la nuna vortumo estas taŭga, ĉar ĝi esprimas la gvidan principon, sed samtempe permesas al la komitato akcepti pli ol unu landan asocion, se tio ial estus necesa.

La propono doni al landaj asocioj duan komitatanon jam ekde 250 membroj estis ŝanĝita tiel, ke la limo estu 500 – anstataŭ la nuna 1 000. Subtenantoj de la propono en la laborgrupo opiniis, ke tio donus al la landaj asocioj plian motivon kreski kaj diversigus la komitaton sen forpuŝi nunajn anojn. Kontraŭuloj ne vidis bezonon de ŝanĝo kaj opiniis, ke oni ne kreu neegalecon inter la landaj asocioj.

Dum parto de la kunsido la diraĵoj de la komitatanoj estis aŭtomate transformitaj al nekompreneblaj tekstoj. Jen Antonio del Barrio argumentas ke oni tuj voĉdonu pri la proponoj.

La propono pri pliigo de la kvanto de komitatanoj A, kiuj reprezentas landajn asociojn, estis farita de la usona landa asocio de UEA. Antonio del Barrio, nun komitatano B, siaflanke proponis anstataŭe pliigi la kvanton de komitatanoj B, kiuj reprezentas la individuajn membrojn. Subtenantoj de tiu propono emfazis, ke ĝuste la individuaj membroj pagas la ĉefan parton de la kotizoj de UEA, kaj ke ili nun ne estas sufiĉe reprezentataj en la komitato.

– La plej aktivaj membroj kutime estas la individuaj membroj, atentigis Antonio del Barrio.

Li samtempe bedaŭris ke pro manko de kandidatoj ne estis vera elekto de B-komitatanoj pasintfoje, kio signifis, ke la kandidatoj ne estis prezentitaj al la individuaj membroj kaj ke la membroj tial ne konas siajn reprezentantojn. Lige kun la nuna diskuto li klopodis mem kontakti individuajn membrojn en la retlisto UEA-membroj, li rakontis.

– Mi ricevis kelkajn respondojn, laŭ kiuj oni ne tro diskutu pri la statuto, sed dediĉu nin al agado. Diskuto pri statutŝanĝoj estas malbona indiko pri la stato de la asocio, ŝajnas ke ni ne bone fartas kaj rigardas nian propran umbilikon, Antonio del Barrio diris.

Li aldonis, ke estus preferinde ke ĉiuj proponataj ŝanĝoj de la statuto estu traktitaj en la sama membrobalotado. Por fini la aferon kaj transiri al pli fruktodonaj diskutoj li tial proponis, ke la komitato tuj voĉdonu pri la afero.

La prezidanto kaj la ĝenerala direktoro tamen konsentis kun la raporto de la laborgrupo, laŭ kiu la afero ne estas matura sed bezonas plian esploron kaj novan laborgrupon, kiu raportu fine de 2027. Tion opiniis ankaŭ plimulto de la ĉeestantaj komitatanoj: 23 subtenis la proponon fondi novan laborgrupon, 4 kontraŭis ĝin kaj du ne voĉdonis.

Fine de la kunsido ĝenerala direktoro Martin Schäffer proponis informi la komitaton pri la grandaj  ekonomiaj problemoj de TEJO, kiuj estiĝis ĉar TEJO ĉi-jare ne ricevas la grandan administran subvencion de EU.

Prezidanto Fernando Maia tamen proponis tuj fini la diskuton kaj trakti la TEJO-aferon en la komisiono pri financo dum la sekva semajno. Neniu protestis.

Estas universale akceptata opinio, ke fido je la kuracisto estas esence grava faktoro por resanigo de pacientoj. Ĝi grave influas la obeadon al sanigaj rekomendoj, la disciplinon al ĝusta sekvado de dietoj, englutado de medikamentoj kaj aliaj indikoj. Ankaŭ al estigo de optimismo. Lastatempaj esploroj montris, ke ne temas nur pri elementoj de sugestio. Fido kaj optimismo kaŭzas  favorajn reagojn en la cerbo, kiuj sendube helpas en la komplika vojo al resaniĝo. 

El tio sekvas, ke la kuracistoj mem estas kvazaŭ medikamentoj, depende de la maniero, kiel la pacientoj emocie ligiĝas al ili. La rilatoj kuracisto-paciento devas esti zorge konstruataj, kaj tio postulas sentemon flanke de la medicinisto, serĉe de honesta, simpatia, protektema kaj kunsentema sinteno. Tio postulas tempon kaj specialan trejniĝon, flanke de la profesiulo. Ekzemple, estas malfacile konstrui tion se la konsultoj daŭras apenaŭ 15 minutojn, aŭ se dum la konsulto la kuracisto konstante rigardas nur al la ekrano de sia komputilo, sed ne al la okuloj de sia paciento.

Dum pluraj jardekoj, kuracistoj aperis en televidaj filmoserioj, Dum la 20-a jarcento, la usona D-ro Kildare famĝis kiel preskaŭ perfekta heroo, kiu senlime helpis siajn malsanulojn per sia pura animo kaj profesia kompetenteco. Aliaj similaj homfiguroj en televido kaj en kino sekvis tiun linion. Poste, tamen, aperis nekutimaj  figuroj de kuracistoj, kiuj iom montris siajn strangajn personecon kaj personajn problemojn. En la fama usona filmo “Mash”, kuracistoj uzas sian humuron kaj diboĉadon por elteni la hororon de milito. Iom post iom aperadis kuracistoj sur la televida ekrano, kiuj estis ordinare homecaj, realisme neŭrozaj. Ili povis agi malkongrue kun la pura medicino, malfidinde, malhoneste. Ĉu tiu ŝanĝo damaĝis la fidemon de pacientoj tra la mondo, rilate la realan interrilaton kun iliaj medicinistoj?

Unu kurioza aspekto de tiuj televidaj serioj je la spektantaro estas la eduka aspekto. Oni konstatis, ke multaj homoj akiris informojn pli precizajn kaj pli utilajn por alfronto de siaj propraj sanproblemoj. 

Rilate la fidon je kuracistoj en la tuta mondo, en plej diversaj landoj kaj kulturoj, fakuloj tamen konstatis, ke ne granda estas la perdo, ĉar tiu delikata sento inter kuracisto kaj paciento estas plej ofte tre individueca kaj persona. La televidaj scenoj ne estas tiel potencaj, ke ili povus detrui la ponton, kiu konstruiĝas inter la profesiulo kaj la kliento. Se la doktoro senteme kaj zorge atentas sian pacienton, kun amo kaj respekto, kun afableco kaj protektemo, kaj precipe kun kompetenteco, tiam la fido estiĝas firme, eĉ se televidaj scenoj intervenas.  

La itala popolo ne ratifis la justicreformon aprobitan de la parlamento, per referenduma rezulto de 53,7% (14,5 milionoj) kontraŭ 46,3% (12,5 milionoj): nur en la nord-orientaj regionoj (kie fortas la partio Norda Ligo) rezultis jesa plimulto; la nea plimulto plej sukcesis en la teritorioj kie plej fortas Kvinstela Movado, unuavice Napolo. Tre influaj estis ankaŭ la voĉoj de la junularo.

Tri el la kvar senatanoj de la Esperanta Civito kun itala ŝtataneco sin esprimis publike kontraŭ la reformo. La referendumo estis necesa ĉar la reformo kaŭzus konstitucian amendon, kaj la parlamento atingis plimulton, ne kvalifikitan plejmulton de du trionoj.  Ĝenerale la reformon subtenis la centre-dekstra registaro kaj kontraŭis la opoziciaj partioj.

La informo pri “Svislando” en la koncerna slipo ĉe uea.org estas stranga: ĝi registras societon kiu ne plu ekzistas (Junularo Esperanta Svislanda), inkluzive de organo delonge ĉesinta; plus societon kiu havas neniun rilaton al UEA (Kultura Centro Esperantista); plus privatan entreprenon de la landa asociestrino; plus neesperantistan sekcion pri ĉiuj planlingvoj posedatan de la Urba Biblioteko (Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale).

Se enmeti eĉ kadavron kaj eksterulojn, oni ne komprenas kial ne la lernejon “La Grande Urse” en Ĉaŭdefono, kie esperanto estas instruata al ĉiuj pro influo de la Freinet-metodo, aŭ la svisan ILEI-sekcion, aŭ novan institucion fonditan en la itallingva kantono.

Ĉiukaze KCE ne devus esti en tiu slipo, ankaŭ kongrue al la fakto ke UEA (prave) neniom atentas pri ĝia granda aktiveco, inkluzive de ĝia organo “Heroldo de Esperanto”.

KCE-sekretario

Fonto: HeKo 905 1-B, 23 mar 2026

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/svisujo-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Precizigo de KCE pri la slipo “Svislando” en la retejo de UEA appeared first on La Ondo de Esperanto.

23/03/2026 La enhavlisto de la marta kajero: 51 ... Esperanto en Graz 52 ... Faka agado | Lingvo: Nova libro pri astrobiologio tradukota en Esperanton 53 ... Eventoj: Akademia Simpozio pri Esperanto-Instruado kaj Internacia Interŝanĝo 54 ... “Monto Zamenhof”:...

La informo pri “Svislando” en la koncerna slipo ĉe uea.org estas stranga: ĝi registras societon kiu ne plu ekzistas (Junularo Esperanta Svislanda), inkluzive de organo delonge ĉesinta; plus societon kiu havas neniun rilaton al UEA (Kultura Centro Esperantista); plus privatan entreprenon de la landa asociestrino; plus neesperantistan sekcion pri ĉiuj planlingvoj posedatan de la Urba Biblioteko (Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale).

Se enmeti eĉ kadavron kaj eksterulojn, oni ne komprenas kial ne la lernejon “La Grande Urse” en Ĉaŭdefono, kie esperanto estas instruata al ĉiuj pro influo de la Freinet-metodo, aŭ la svisan ILEI-sekcion, aŭ novan institucion fonditan en la itallingva kantono.

Ĉiukaze KCE ne devus esti en tiu slipo, ankaŭ kongrue al la fakto ke UEA (prave) neniom atentas pri ĝia granda aktiveco, inkluzive de ĝia organo “Heroldo de Esperanto”.

 

Antaŭ naŭdek-kvin semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-sesa porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Tre gravas enspiri la freŝan aeron,
precipe matene post nokta dormado.
La korpaj funkcioj ja devas vekiĝi.
La menso heliĝu por senti la tagon.

Ni devas forpreni la noktan ĉemizon.
Ni lavas la korpon, ni duŝas mallonge,
purigas la dentojn kaj kombas la harojn.
Ni tiam surmetas la tagajn vestaĵojn.

Nun estas la tempo por trinki la kafon,
aŭ lakton aŭ sukon, aŭ eble nur teon.
Ni manĝas bakaĵon, do panon aŭ bulkon.
Kaj fine ni ĝuas jogurton kun fruktoj.

Jes, tiel ni povas komenci la tagon.
Ni estas nun pretaj por taga laboro.
Ni iras piede aŭ prenas biciklon
kaj tiel facile atingas la celon.

La malserioza skandalĵurnalisto
tre forte troigis en sia raporto.
Sed fakte ne estis tre granda skandalo,
nur fuŝa informo pri tikla afero.

La homoj silentas pri propraj eraroj,
ĉar tiuj damaĝas la reputacion.
Sed foje necesas konfesi la veron
aŭ peti pardonon pro iuj misfaroj.

Ni certe preferas ĝojigajn aferojn:
Pli bone ol plori ni ŝatas ridadi.
Per bona humoro ni povas elteni
la malagrablaĵojn en nia medio.

Li estas malsana kaj havas flegiston.
Pro stratakcidento li estas spinlama
kaj tial bezonas tuttagan flegadon.
Li havas rulseĝon por povi moviĝi.

Mi estis jam gasto en tiu hotelo.
Ĝi estas tre pura kaj tute komforta.
Ĝi estas kvieta, mi dormis tre bone.
Matene mi ĝuis serenan etoson.

Mi tie pasigis tri tagojn kaj noktojn.
Dumtage mi faris diversajn ekskursojn.
Vespere mi iris al danco-salono.
Mi tie renkontis tre ĉarmajn virinojn.

Mi ŝatas aŭskulti klasikan muzikon,
sed mi ne aĉetas koncert-registraĵojn.
Mi havas sondiskojn de pluraj jardekoj.
Do ili sufiĉas por mia bezono.

Kaj krome mi povas enŝalti radion.
Kaj tie aŭdiĝas klasika muziko.
Mi legas la listojn de tiuj programoj
kaj povas elekti laŭ miaj deziroj.

Ni ŝatas paroli kun niaj amikoj
dum nia kunveno ĉi tie en Bruno.
Ni aŭdis prelegon pri lingvolernado
de gastpreleganto el Supra Aŭstrio.

Li venis per trajno al nia klubejo
en kiu okazas semajnaj kunvenoj.
Ni estas aktivaj por nia afero.
En Bruno okazis la monda kongreso.

La grupo ĉi tie ne estas tre granda
por nia valora kultura agado.
La lingvo por ni estas granda trezoro.
Ni kune daŭrigas la belan laboron.

Ni volas akceli la pluan kreskadon
de pacaj rilatoj de homoj tutmonde.
Ni havas kontaktojn kun niaj najbaroj
vivantaj proksime en centra Eŭropo.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de
 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La Kapitulo havis sian ordinaran monatan kunsidon, 18 marto 2026, sub la prezido de la Konsulino, Lorena Bellotti; forestis nur vickonsulino Kirova, pro gripo. La geopolitika situacio altiris la atenton, specife pro la multiĝo de la militoj kaj ilia negativa influo al Esperantio: unuflanke la kreskanta risko por la homaro, aliflanke la perdo de EU-resursoj paralele al investoj en la armeoj. Ĉi-lasta jam endanĝerigas la pretervivon de tiuj movadoj, kiel TEJO, bazitaj sur subvencioj de Eŭropa Unio, sed ne la (kvankam modestajn) financojn en la konsorcio de la Pakto.

Laŭ sugesto de la Unua Vickonsulo, la Konsulino konsultos la grupestrojn pri eventuala kunvoko de la parlamenta sesio al Andaluzio en oktobro 2026. La vickonsulo pri internaj aferoj, Manuela Blanco, raportis pri la pozitivaj rezultoj de sia ĵusa misio en Andaluzio, kaj pri la unuaj kontaktoj kun la magistrato de Malago por la starigo de nia trikontinenta centro.

Pretas la amendoj por Lex Argentaria, post kiam la Civita banko transformiĝis de fondumo al fonduso: la vickonsulo pri financoj, Giorgio Silfer, rekomendis ke la Konsulino mem proponu ilin. Krome li informis pri la sekvoj por Pro Esperanto, se la Senato aprobos la leĝon pri la obolo proponitan de tri verdaj gesenatanoj: necesos trovi zakatiston, nome apartan personon kiu gardos la bonfaran kapitalon.

La vickonsulo pri informado, Giacomo Comincini, reprezentos oficiale la Esperantan Civiton okaze de la inaŭguro de strato en Milano, dediĉita al nia honora civitano Giuseppe Pinelli.

La Verda Libreto, tre utila kolekto de niaj normoj kaj aliaj informoj, estas praktike prespreta: mankas nur la partituroj de kantoj uzataj en la Civitaj aranĝoj, asertis la vickonsulo pri klerigado, Alessio Giordano. Li ankaŭ detale informis pri diversaj eventoj en nia konsorcio, kaj la sukceso de la kurso pri la esperanta literaturo, la unua kun du semestroj, fare de la Esplora Instituto de Esperantologio. Tre rimarkinda ankaŭ la aktiveco de KCE ĉe Asocio de LingvoTestistoj en Eŭropo.

50x50cm sur planche de bois, acrylique et sable / Existe-il des rons-points dans les marines? 바닷 속에도 원형교차로가 있나요? 2026 Ĉu pro tio, ke lasttempe nia familio vojaĝis al marborda urbo? Mi tie kuris pliproksimen por bone rigardi la maron. Ĉu ekzistus trafikrondo en la profunda maro? Imago flugadis en mia kapo. Estas hejme. Unu el multaj avantaĵoj el kampara vivo estas konkrete konscii trankvilecon. Freŝa aero, melodio de milda venteto, bojado de hundidoj, kantoj de sovaĝaj birdoj, flustrado de brilaj steloj. En tia etoso, mi pentras. Sagak sagak.. nura bruo el sabloj sur la kanvaso. Tiam mi povas havi okazon rigardi min mem kaj aŭdi mian profundan koron. Tio estas ĝusta respondo, kial mi pentras. Ĉi-semajne, vizitis min kelkaj studentoj nekonataj kun sia profesorino el alternativa liceo, nomata [MokdoNaru]. La profesorino simple prezentis, ke ili estas unuj el ĉi-jaraj freŝaj lernantoj, kaj ke en la unua semajno ili vizitas homojn por intervuji, per kiuj oni povas rigardi la mondon alimaniere. Al mi, la lernantoj ĵetis demandojn jen pri Esperanto, jen pri pentrarto. "MALKOVRI SIN MEM, RENKONTI LA MONDON" Post kiam ili foriris, mi legis broŝureton pri la speciala liceo. La du frazoj skribitaj sur ĝi estas ne nur por tieaj studentoj, sed ankaŭ por ni ĉiuj, mi opinias.

Nur dek tagoj restas ĝis la limdato de la 77aj Belartaj Konkursoj de UEA. Sed ĉi-jare verkemaj esperantistoj povas sendi siajn verkojn al ses internaciaj literaturaj konkursoj. Vidu ĉi-malsupre la liston kun la indiko de la limdatoj:

Literatura Konkurso “Kálmán Kalocsay”
Limdato: 31a de marto 2026
https://sezonoj.ru/2025/08/konkurso-51/

La 77aj Belartaj Konkursoj de UEA
Limdato: la 31a de marto 2026.
https://sezonoj.ru/2025/10/gk-298/

Internacia Traduk-Konkurso “Vejdo”
Limdato: la 1a de junio 2026
https://sezonoj.ru/2026/02/gk-308/

La sesa Interkultura Novelo-Konkurso
Limdato: la 30a de junio 2026
https://sezonoj.ru/2025/08/konkurso-50/

La 16a literatura konkurso “Esperanto ligas homojn”
Limdato: la 31a de aŭgusto 2026
https://sezonoj.ru/2026/03/konkurso-59/

Internacia literatura konkurso “Ĥristo Gorov – Ĥrima 2026”
Limdato: la 30a de septembro 2026
https://sezonoj.ru/2025/11/konkurso-53/

Sukcesan verkadon!

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/konkurso-60/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Por vi, verkemuloj: Ses literaturaj konkursoj en 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde la 19-a jarcento, minejoj kaj fandejoj aperis en la pejzaĝo de multaj industriaj regionoj de Eŭropo. Tre grava parto de la fandejoj estis altegaj fornoj, kiuj estis inter la plej altaj industriaj konstruaĵoj. En tiuj altaj fornoj, kiujn oni nomas alt-fornoj aŭ fornegoj en Esperanto, oni prilaboris ercon por fari ŝtalon. Altforno aspektas kvazaŭ grandega ujo, ĉirkaŭ kiu estas amaso da ŝtalaj tuboj kaj traboj. Ĝia alteco atingas 50-60 metrojn. Proksime al la forno estas diversaj ejoj kaj aĵoj, kiuj helpas en la procezo de ŝtal-farado: grandaj varmigiloj de aero (tiu varmigita aero estos poste sendata al la fornego); liftoj kun ĉaretoj por porti la ercon supren; grandegaj ujoj por kolekti la cindron kreitan dum la procezo; kaj aliaj. La temperaturo interne de altforno povas atingi eĉ 2000 °C (gradojn celsiajn). Kiam la forno ekfunkcias, ĝi laboras senĉese eĉ dum kelkaj jaroj. Nun oni ne plu vidas grandajn fandejajn fornojn en urbaj regionoj. Multaj fandejoj, kies historio komenciĝis en la 19-a jarcento, ĉesigis sian produktadon, kaj iliaj konstruaĵoj, same kiel la altfornoj, estas detruitaj. En Eŭropo restas tamen dek-kelkaj altfornoj, kiujn nun povas viziti turistoj, ekzemple en Ĉeĥio (Ostrava), Germanio (Völklingen), kaj Luksemburgo (Esch-sur-Alzette). En Supra Silezio, kiu estas industria regiono en suda Pollando, el multaj historiaj altfornoj restas nur unu. La forno estis iam parto de fandejo en la urbo Ruda Śląska. La fandejo estis konstruita en la jaro 1840. Iam ĝi estis tre granda fandejo, kaj en ĝi funkciis samtempe sep altfornoj. La fandejo ĉesigis produktadon de ŝtalo en 2005. La altforno, kiu staras ĝis hodiaŭ, kiel signo de iama industria potenco, ne estas ege malnova. Oni konstruis ĝin en 1968 por anstataŭigi pli malnovan fornon. Estas interese, kion oni faris, por ne ĉesigi la produktadon de ŝtalo dum longa tempo pro ekfunkciigo de la nova altforno. La novan fornegon oni starigis proksime al la funkcianta; la distanco inter ili estis ĉirkaŭ 19 metroj. Kiam la nova forno estis jam preta, oni rapide malkonstruis la malnovan kaj ŝovis la novan al la sama loko. La ŝovado de konstruaĵo, kiu pezis 2300 tunojn kaj altis 58 metrojn, estis granda inĝeniera sukceso en la tiama tempo. La lasta fandeja altforno en Supra Silezio estas nun konsiderata kiel ŝtata historia monumento. Ĝi estas nun renovigata, kun la celo baldaŭ starigi en ĝi grandan kulturan centron. Eblos viziti tiun altfornon, iri supren, kaj de la supro admiri tutan urban kvartalon, kiu dum jaroj kreskis ĉirkaŭ la fandejo. Ewa Caban

En la norda hemsferio, kaj somero por la suda. Kiel daŭrigo al pasinta aŭtuna listo, jen listo de la 15 plej popularja afiŝoj. Preskaŭ ĉiuj rilatas al la kantoparado.

1. Man-En-Mane-Orienten – La Perdita Generacio – kun subtekstoj  spektita 70 fojojn de 60 homoj.
2. Kiu velas sur mar’ – Esperanto 44 fojojn, 41 homoj
3. Ne Plu Larmoj – Barok Projekto – kun subtekstoj  22, 21
4. La ogro, kiu faris orajn fekaĵojn 24, 20
5. Milit-tempe – Joel Muhire  29, 23
6. Resuma Filmo de la 56a Tubara Kantoparado 29, 26
7. La Granda Famviruso – Mezbakita – kun subtekstoj  23, 22
8. “La lasta somero” – Martin & la talpoj – (Oficiala muzikvideo)  26, 20
9. Morgaŭa Vento – Lucio Avitabile – kun subtekstoj 29, 18
10. Rimarku Min – Kaŝi – kun subtekstoj  27, 19
11. Esperanto Nia Lingvo – Moses Byamungu – kun subtekstoj  24 ,17
12. Sunsubiro – TIM – kun subtekstoj 23, 18
13. Kial – ĴeLe – kun subtekstoj  22, 20
14. AMIKECO #music 20, 19
15. Eĉ Pli Rara – Kristnaska Filmo en Esperanto  22, 16

kiel resumo, 4309 spektoj, dividitaj inter 2232 filmoj, kaj 6426 fojojn rekomendoj de tubaro estis sekvataj. Se vi volas kompari, dum pasinta aŭtuno 1531 filmoj ricevis iun spekton, 4687 spektojn entute, kaj 1650 rekomendoj de tubaro estis sekvataj. Kompare, la sekvado de niaj rekomendoj kreskegis, kvanto da spektoj malkresketis, kaj kvanto da filmoj spektitaj kresketis.

Ĉiu eksperto pri cirkonstancoj rekonos, ke ĉi tiu historieto povis okazi nek ĉe ni, nek en Francio, nek en Germanio, ĉar, en tiuj landoj, kiel konate, juĝistoj estas devigataj juĝi kaj puni pekulojn laŭ malviva litero kaj ne laŭ sia prudenta racio kaj konscienco. Ĉar en ĉi tiu historieto aperas juĝisto verdiktanta sen atento al paragrafoj, sed laŭ la sana homa racio, rezultas el tio, ke la sekvanta epizodo povis okazi nenie aliloke, nur en Anglio; kaj nome ĝi okazis en Londono, pli precize indikite en Kensingtono; sed atendu, ĝi estis en Bromptono aŭ Bayswater, mallonge ie tie. La juĝisto estis Master Justice Kelley, kaj tiu virino nomiĝis tute simple Myers. Mistress Edita Myers. „Rakontoj el unua poŝo“ estas aro de 24 netipaj mallongaj detektivaj rakontoj de la fama verkisto Karel Čapek. Ili aperis en la jaro 1929 kaj apartenas prave al juveloj de la ĉeĥa moderna prozo.

La rakontoj koncentriĝas pri ŝajne nesolveblaj misteroj, kiuj tamen, kvankam ne ĉiam, fine ekhavas logikan klarigon. Ĉiu kazo estas traktata kaj solvita el diversaj vidpunktoj. Iam supozata krimo montriĝas esti nura banala miskompreno aŭ hazardo.

En la historietoj la aŭtoro esploras lingvoriĉe kaj kun fajna humuro kaj homeca komprenemo kaj empatio la temojn pri vero, justeco kaj relativeco de bono kaj malbono.

La libron brile esperantigis Josef Vondroušek kaj en 1981 la tradukon, kune kun „Rakontoj el la dua poŝo“, eldonis Ĉeĥa Esperanto-Asocio. En 2010 oni komencis kadre de la ĈEA projekto „Karel Čapek“ sonregistri la rakontojn.

La plejparton realigis Vladimír Türk, sed plurajn registris ankaŭ Miroslav Smyčka, Jan Řepa kaj Pavla Dvořáková.

Pliajn jarojn pli poste Vladimír Türk komencis reprilabori la tuton kiel videolibron, en kiu ĉiu sonregistraĵo estas akompanata per paralela ĉeĥa kaj Esperanta teksto. La libro, same kiel ĝia daŭrigo "Rakontoj el la dua poŝo" senpage disponeblas en Jutubo

en ludlisto de la kanalo Tuurql https://www.youtube.com/@Tuurql/playlists

30X60cm sur toile, acrylique et sable / Le rond-point le plus long 세상에서 가장 긴 원형교차로 2026 / Konsiderante pasintan printempon, ĝi estis la plej longa en mia vivo. Samsignife, ĝi plej fulme fluis en mia vivo. Dum la printempo, por mi, ĉio estis tiel dulatera. Mallonga samtempe longa, bongusta samtempe malbongusta, plena samtempe malplena, malproksima samtempe proksima, ĝoja samtempe malĝoja, ĉio samtempe nenio, adiaŭi samtempe bonvenigi kaj ĉie samtempe nenie. Dum la periodo, la trafikrondo(rond-point), kiun mi prenis ĉiutage, estis diferenta kompare kun antaŭe. Kutime, ĝi direktiĝis por mi al kinejo, sed tiutempe, al hospitalo. Tiam ĝi ja fariĝis plej longa vojo, sur kiu mia koro estis iumomente esperplena, iumomente tute male. La verko komenciĝis tiam en Francio, kaj kelkajn sezonojn pasinte, plenumiĝis en mia kampara ateliero, Koreio. Jes, ankaŭ ĝi bozonis tiom longan tempon por finiĝi. Pro tio, logike, ene de la verko, vivas densaj emocioj, kiuj inundiĝis en mia koro dum la neforgesebla printempo 2025.

Baghy, Julio. Pilgrimo: Poemaro. – 2a eldono. – Budapeŝto: Fenikso, 1991. — 132 paĝoj. Prezo: 4.80 €

“Pilgrimo” estas la dua poemaro de Julio Baghy, eldonita de la aŭtoro mem antaŭ cent jaroj, en 1926. Okaze de la Monda tago de poezio, festata la 21an de marto, la libroservo de UEA ofertas la duan eldonon de “Pilgrimo” kun triona rabato sendepende de la mendita kvanto kontraŭ 3.20 €.

Legu la enkondukan sentitolan poemon el “Pilgrimo”, kiu estas konata kiel “Dediĉo”:

Sur rustaj kordoj de l’ rompita liro
serĉante sonojn — novaj kantoj vibris,
sed al celhavaj revoj de l’ sopiro
la prujnospira vivo morton kribris…
Nun ĉio sonperdinte ŝajnas morti:
post altenflug’ la kantoj teren falas,
la sentoj nepovante vivon porti,
jen, en poeta brust’, sensange palas.

Falintaj kantoj, sentkadavroj baras
la revteksitan vojon de l’ poeto.
Kun ridrikano li larmante staras
ĉe l’ propra tomb’: ĉe prujnkovrita bedo…
Bukedon senkolonan plektas… plektas,
simile al la laca ĝardenisto,
La florojn — palajn kantojn — li kolektas
nur pro kutimo — ne pro celpersisto.

Dum li vojperdas sur la sonĝokampo,
jam senigita de l’ fekunda humo,
la nokto venas kun ŝtelira rampo
kaj li murmuras en la kormallumo:
Ho rustaj kordoj, min vi enterigus!
La kanto sitas nur tombŝtona moto.
La tempo eĉ vin kiel min polvigas
kaj larmo surfalinta iĝos — koto.

Se ĉi tiu poemo instigas vian legemon, kaj vi ankoraŭ ne havas ĝin en via hejma biblioteko, mendu ĝin en la libroservo de UEA https://katalogo.uea.org/?inf=3824.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/baghy-7/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pilgrimo: Rabato okaze de la Monda tago de poezio appeared first on La Ondo de Esperanto.

Post la reglamenta dektaga atendo post la anonco al la Senato, la Konsulino anoncas tra la Civita organo la liveron de leĝopropono pri la obolo kaj zakato, subskribita de tri Verdaj senatanoj: Perla Martinelli, Manuela Blanco kaj Alessio Giordano; la koncerna telematika senatokonsulto estas kunvokota por aprilo, sed intertempe ĉiu senatano rajtas proponi amendojn. La leĝopropono, eventuale amendita dum la senatokonsulto, estos entagordigita okaze de la ĉi-jara Parlamenta sesio, kaj probable nomiĝos Lex Oblationaria, se aprobite de la Senato.

La leĝopropono ampleksas naŭ artikolojn ene de du ĉapitroj. La unua ĉapitro klarigas la mekanismon de la obolo, “mono donacita por bonfaraj celoj ene de la Esperanta Civito, simile al almozo”, kaj normigas ĝiajn “bonfarajn celojn”-

La dua ĉapitro enkondukas neologismon, laŭ la dekkvina regulo de la Fundamento: zakato, fakte obolaro. La artikoloj en tiu ĉapitro preskribas la uzon de la zakato, inkluzive de malpermesoj kaj de kontrolo fare de la obolintoj.

La ekspansio de la Esperanta Civito kunportas la zorgon pro la subteno al kolektivoj kaj individuoj, precipe novaj establoj kaj malriĉaj gestabanoj. Por tiuj subjektoj necesas normo kiu preventas misuzon de la civitana bonkoreco kaj garantias la mecenatecon en Esperantio. La proponitan leĝon inspiras la monkolekta metodo de la protestanta eklezio en la neŭŝatela ŝtato kaj la administra modelo de islamaj bankoj.

Du teknikaj novigoj antaŭ pli ol 30 jaroj esence ŝanĝis la eblecojn por tutmonda interŝanĝo de informoj. Tio estis unuflanke la apero de persatelitaj elsendoj en radio kaj televido, kaj aliflanke la apero de la interreto. En radio ja de jardekoj funkciis radiostacioj kiuj elsendis sur mallongaj ondoj, sed plej ofte estis multaj perturboj, interferencoj de aliaj stacioj kiuj faris la aŭskultadon malplezura. 

La plezuro estis des pli granda kiam eblis aŭskulti la ĉiutagajn programojn de Pola Radio en Esperanto per satelita ricevilo. El la ĝojo pri aŭskultado sekvas la ĝojo pri parolado. La modela parolado ĉe PR instigis al imitado. La afero havis nur unu malavantaĝon: La satelito kovris nur Eŭropon, en aliaj kontinentoj la satelitoj ne estis riceveblaj. Tiun limigon eblis superi per la uzo de la interreto kiu ja dekomence estis tutmonda.

La plej grava sekvo de la teknikaj novigoj estis ke la kostoj por internacia komunikado draste falis kaj ke tiel privataj personoj povis partopreni en la interŝanĝo de informoj kaj enhavoj. Kapablaj esperantistoj povis sen ligo al organizaĵo produkti kaj dissendi materialojn en Esperanto sen havi signifajn kostojn kaj sen la neceso postuli pagon por tia servo. La verkado de artikoloj por Vikipedio estas bona ekzemplo por tio.

Sed ĉar por la evoluo kaj disvastigo de lingvo ja esence gravas la kapablo kaj emo paroli ĝin, ankaŭ en la epoko de facilaj komunikeblecoj, la personaj kunvenoj kaj renkontiĝoj estas nemalhaveblaj. Do la bezono pri kunestado kun parolantoj de la lingvo daŭre ekzistas. Nur la organiza formo ŝanĝiĝas. Ne plu necesas la formaleco, oni povas interkonsenti pri renkontiĝo per mesaĝo telefona aŭ retpoŝta. Kaj en plej multaj kazoj oni ne bezonas klubejon por tio, sed oni povas renkontiĝi en publika loko, en kafejo, en restoracio. Nur por kunvenoj de eble pli ol 10 personoj aparta salono estas dezirinda, ĉar precipe por prelegoj kaj diskutoj oni bezonas ejon kie oni povas sen ekstera ĝeno okazigi kunvenon.

Kunvenoj ja povas esti hibridaj. Se kelkaj personoj renkontiĝas, ili povas kontakti kunparolanton el alia lando, videblaj kaj aŭdeblaj sur ekrano. Oni povas tiel ankaŭ organizi videokonferencojn. Tiel ankaŭ loka kunveno povas fariĝi internacia kaj tio ĉiukaze pravigas la uzon de internacia lingvo.

Helpe de interreta servo eblas organizi renkontiĝojn: lokajn aŭ internaciajn, ĉeestajn kaj virtualajn. La organizantoj povas esti unuopaj aktivuloj, lokaj grupoj aŭ internaciaj aŭ landaj asocioj. Ŝlosila faktoro estas lokaj grupoj. Por ke la organizado funkciu,  necesas havi plurajn aktivulojn en unu loko. Plej bone tio povas okazi en grandaj urboj kie vivas homoj enmigrintaj el aliaj landoj aŭ urboj kun multaj eksterlandaj vizitantoj. 

Per Esperanto homoj povas kuniĝi kaj tiel transsalti lingvajn kaj kulturajn barojn. La koncepto pri Esperanto kiel helplingvo estas pasinta, sed Esperanto vivas kiel komuna kultura lingvo. Kulturo kaj paco estas firme interligitaj. Lingvo de kulturo estas lingvo de paco. 

Preskaŭ duono de la enspezo de TEJO venas de la administra subvencio de la Eŭropa Unio. Per tiu mono TEJO pagas la salajrojn de kvin plentempaj oficistoj. Sed ĵus evidentiĝis, ke TEJO ĉi-jare ne ricevos la subvencion. Mankas kapitalo por kovri la deficiton. Pro tio, TEJO devos maldungi oficistojn.

Legu pli detale en pria artikolo de Robert Nielsen en “Libera Folio”
https://www.liberafolio.org/2026/03/17/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post TEJO sen subvencio de EU? appeared first on La Ondo de Esperanto.

Nun eblas krei kaj uzi legosignojn en la testo-versio de la estonta PIV:

https://testo.vortaro.net/klarigoj.html#_klarigoj-legosignoj

Ĉu vi iam trovis vin tute sola dum tuta semajnfino, kaj anstataŭ senti vin izolita, vi sentis vin profunde feliĉa kaj vigligita? Se jes, vi verŝajne jam konas tiun situacion, kiam homoj miras kaj scivoleme demandas al vi, ĉu vi ne sentas vin soleca. Ili ofte simple ne komprenas, ke esti sola kaj esti soleca estas du tute malsamaj spertoj. En nia socio, kiu konstante postulas nian atenton per ĉiea bruo, poŝtelefonaj sciigoj kaj senfina babilado, la trankvila kapablo ĝui la propran kompanion estas tre ofte miskomprenata. 

Multaj homoj emas kredi, ke homo, kiu memvole pasigas multe da tempo sole, verŝajne estas iel deprimita aŭ eble kontraŭsociema. Tamen, la psikologio rakontas al ni ion multe pli pozitivan. Por homoj kun tre riĉa interna mondo, la soleco tute ne estas manko de io bona. Male, ĝi estas esenca spaco de restarigo kaj kreado. Kiam tiaj homoj estas solaj, iliaj mensoj ne atendas, ke la ekstera mondo provizu amuzon. Ĝi jam estas plene okupata per viglaj pensoj, novaj ideoj kaj profundaj demandoj. Fakuloj nomas tiun fenomenon alta interna komplekseco. Via propra cerbo mem kreas naturan intereson, do vi simple ne bezonas konstantan eksteran stimuladon por senti, ke via tempo havas veran valoron.

Pripensu la infanojn, kiuj povas ludi dum multaj horoj tute solaj, lerte kreante mirindajn imagajn mondojn en siaj ĉambroj. Gepatroj ofte maltrankviliĝas, pensante ke la infano nepre bezonas pli da amikoj aŭ pli da grupaj agadoj por bone evolui. Sed por tiu specifa infano, la ludo ne estas malĝoja anstataŭaĵo por amikoj; ĝi estas vera kaj tre kontentiga prefero. Kiam tiuj infanoj fine plenkreskas, la imagaj mondoj iom post iom fariĝas profundaj internaj dialogoj kaj gravaj kreivaj projektoj. Bedaŭrinde, nia moderna kulturo tro ofte konsideras tiun trankvilan pripensadon multe malpli valora ol videbla kaj brua ekstera agado. Kiam iu demandas kion vi faris dum la semajnfino, kaj vi honeste respondas, ke vi simple pensis, tio preskaŭ ĉiam kaŭzas strangajn rigardojn. Tial multaj memsufiĉaj internemuloj lernas kaŝi sian veran naturon por ŝajni pli normalaj.

Ni nepre devas kompreni, ke tia interna laboro estas ne nur agrabla, sed ankaŭ necesa. Konstante atenti aliajn homojn postulas, ke oni provizore paŭzigu la proprajn fluantajn pensojn. Tiu socia atento kostas tre multe da persona energio, eĉ se vi vere amas la homojn ĉirkaŭ vi. Esti sola donas al vi la plenan liberecon sekvi viajn ideojn sen devi klarigi aŭ pravigi ilin al iu ajn. Multaj el la plej gravaj malkovroj kaj mirindaj kreivaj verkoj en la historio naskiĝis ĝuste dum longaj periodoj de kvieta kaj seninterrompa atento. La homa menso simple bezonas sekuran spacon por fari neatenditajn ligojn inter diversaj konceptoj. Tiu profunda sintezo de ideoj preskaŭ ĉiam okazas plej bone en la paco de la silento.

Do, se vi estas homo, kiu preskaŭ neniam enuas kiam vi estas sola, bonvolu scii, ke vi tute ne estas iel difektita. Vi tute ne malsukcesis en la ĝenerala socia vivo; vi simple plene sukcesis fariĝi feliĉe memsufiĉa. Via natura kapablo sidi en bela trankvilo, pripensi la mondon kaj trovi veran signifon ene de vi mem estas grandega donaco. La mondo vere bezonas homojn, kiuj lerte kapablas sidi kun komplekseco kaj krei signifon rekte el la silento. Trankvile kaj fiere honoru vian riĉan internan mondon, ĉar via paca soleco estas same valora kaj grava kiel la tuta mondo ekstera. 

La 21an kaj 22an de marto okazos la kvara eldono de “Junuloj kaj Lingvoj”. Nepre aliĝu al ĝi, se vi interesiĝas pri lingvaj rajtoj, la disvastigo de interkultura dialogo kaj daŭripova evoluo per Esperanto.

Ĉi tiu reta evento kunigas esperantistojn el la tuta mondo, kiuj volas koni novajn lingvojn kaj kulturojn en afabla etoso kaj partopreni amikeman interagadon kun aliaj junaj samideanoj.

Legu la programon ĉi tie.

Fonto: https://www.tejo.org/junuloj-kaj-lingvoj-programo/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Junuloj kaj Lingvoj: Programo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Homoj estas sociaj estuloj: Kiam ekzemple aliaj ridas, tiam ili ofte kunridas. Unuafoje nun fakuloj studis tiun "infekton" trans specioj: Homoj kiuj vidis feliĉajn aŭ furiozajn simiojn, imitis spontane kaj senkonscie ties vizaĝesprimojn.

Ke multaj specioj povas ekkoni kaj imiti la emocian staton de samspecianoj, tio estas konata. Apud homoj tio estis observata ekzemple jam ĉe orangutangoj, hundoj kaj surikatoj. Emocia mimikro - la senkonscia imitado de la korpa lingvo kaj de emocio de la vidalvidulo - estas konsiderata kiel grava aspekto de la homa empatio.

Ĉu homoj tamen ankaŭ spontane ekkonas la emocian esprimon de nehomaj primatoj kaj eĉ imitas ĝin, tio ĝis nun ne estis esplorita. Precize tion nun postfaris teamo de psikologoj ĉe la Humbolta universitato en Berlino.

Por la ĵus aperinta studaĵo oni montris al pli ol 200 partoprenantoj mallongajn filmetojn de ĉimpanzoj, orangutangoj kaj de aliaj simioj. La bestoj tie esprimis diversajn emociajn statojn: kun afabla, ludemeca vizaĝo, kun minaca gesto aŭ kun neŭtrala esprimo.

Dum la testpersonoj observis la filmetojn, estis filmataj iliaj propraj reagoj per retaj kameraoj. Post ĉiu filmeto ili devis indiki kiujn emociojn la simioj estis esprimintaj kaj kiel forte ili estis sentintaj tion.

La rezulto montris ke la homoj povis tre bone distingi inter pozitivaj kaj negativaj emociaj statoj de la simioj. "En ambaŭ kazoj la simioj montras ĉe malfermita buŝo siajn dentojn", klarigas la studestrino. Al la ludemecaj vizaĝoj la partoprenantoj atribuis tamen tendence la emocian staton "feliĉa", al minacaj gestoj tendence "furioza".

Kaj ne nur tion: La prijuĝa analizo de la retkameraaj registraĵoj montris, ke la testpersonoj imitis la emociesprimojn de la simioj spontane kaj senkonscie - ekzemple per fruntofaldado, tirado de la lipoj kaj levado de la vangoj. Ju pli bone ili estis taksintaj la esprimon de la simioj, des pli forta estis ankaŭ la imitado.

La homa kapablo al empatio kaj al spegulado de emocioj estas laŭ la esploristoj profunde enradikiĝinta - kaj funkcias ankaŭ ekster la propra specio. "Mi esperas ke tiu studaĵo helpas al la homoj pli forte estimi bestajn emociojn kaj ekkoni la similecojn", diras la psikologino - kaj invitas al ŝanĝo de perspektivo:

"Al perspektivo kiu metas ĉiujn vivulojn en la centron de moralaj pripensoj, anstataŭ konsideri ilin ekskluzive el la vido de homaj interesoj. En epoko de plirapidiĝanta detruado de vivospacoj kaj fortega perdo de biodiverseco tiu ekkono havas decidan signifon."

La emerita Konsulo d-ro Giorgio Silfer delonge antaŭvidis gravan krizon en TEJO, kaze ke Eŭropa Unio fermus la kranon el kiu fluas subvenciado; tial en intervjuo aperonta en “Heroldo de Esperanto” li esperas ke la Junulara definitive sendependiĝos kaj de Eŭropa Unio kaj de la Universala, trovante propran vojon.

Sed li ricevis alian, pli insidan demandon: Ĉu vere la Esperanta Civito neniom riskas el la nuna geopolitika konjunkturo? Li respondas:

“La Esperanta Civito nek konsorcie nek per paktinta establo petis ion ajn de EU-instanco, dum baldaŭ dudek kvin jaroj; tial la motivoj kiuj krizigas aliajn, finance kaj morale, tute ne tuŝas ĝin. Tamen la kreskanta malriĉiĝo de la individuoj pro la ĉiutaga vivokosto, kaŭzitaj de la militoj, povas efiki negative ankaŭ ĉe ni. Des pli ke la tradiciaj movadoj ŝrumpas kvante kaj kvalite, kaj tio, adiciita al la disvastiĝanta opinio pri la venko de la angla kiel internacia helplingvo, kondukas al frustracio kaj kabeiĝo en tiuj finvenkismaj movadoj; sed raŭmistojn ne trafas tiu fenomeno.”

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2375

En nia retejo aperis du novaj bitlibroj: literaturaj suplementoj al “La Ondo de Esperanto”, kiujn la abonantoj de ĉi tiu gazeto senpage ricevis en la abonjaroj 2019 kaj 2020: antologio “El la rusa poezio” kaj originala novelaro “Io devas okazi” de Miĥail Korotkov. Nun ĉiu deziranto povas libere elŝuti ilin (laŭ la normoj pdf kaj ePub).

La 90-paĝa antologio “El la rusa poezio” entenas 101 verkojn de 22 rusaj poetoj el la 18a kaj 19a jarcentoj ekde Miĥail Lomonosov ĝis Konstantin Romanov. Ĉi tiuj tradukoj de Valentin Melnikov ekde julio 2007 ĝis aŭgusto 2015 estis publikigataj en la rubriko “Rusa Antologio” de “La Ondo de Esperanto”. Aldone en la bitlibra eldono estas publikigitaj kelkaj tradukoj, kiuj pro lokomanko ne povis esti presitaj en la papera “Ondo”.

La 117-paĝa novelaro “Io devas okazi” de la siberia esperantisto Miĥail Korotkov entenas 18 liajn “rakontojn, fabelojn kaj pripensojn”. Ses el ili aperis en lia samizdata novelaro “Homo, kiu mortigis” (1988, la unua sciencfikcia kaj fantasta libro en Esperanto eldonita en Sovetunio); ilin komplementas ok verkoj poste aperintaj en la almanako “Sezonoj” (unu) kaj en “La Ondo de Esperanto” (sep) kaj kvar diverstempe verkitaj tekstoj pli frue ne publikigitaj.

Niaj bitlibroj

Ekde januaro 2007 nia gazeto “La Ondo de Esperanto” havas bitversion (pdf), kaj ekde 2017 “La Ondo” jam la dekan jaron aperus nur elektronike (pdf, ePub). En februaro 2010 ni komencis eldoni bitlibrojn kaj publikigi ilin en la bitlibrejo de “Sezonoj” https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php. Nuntempe ĉi tie estas dudek du senpagaj bitlibroj, du aĉeteblaj bitlibroj (elŝuteblaj por konatiĝo kiel provlibroj), kaj ok numeroj de “La Ondo de Esperanto”.

La plej ofte elŝutita estas la romaneto “Blankaj Noktoj” de Fjodor Dostojevskij, tradukita de Grigorij Arosev. Oni elŝutis ĝin 11 mil 521 fojojn: 6470 pdf-versiojn kaj 5051 ePub-versiojn. Ĝin sekvas “La falo de la domo Usher” de Edgar Allan Poe tradukita de Edmund Grimley Evans (9910 elŝutoj) kaj du tradukoj de Aleksander Korĵenkov: “La pika damo” de Aleksandr Puŝkin (9769) kaj “Sveda alumeto” de Anton Ĉehov (9672).

Inter la gazetoj la plej populara estas la januara eldono de “La Ondo de Esperanto” por la 2017a jaro: ĝi estas elŝutita 12 mil 730 fojojn (7704 pdf + 5026 ePub).

Intertempe niaj abonantoj ricevis literaturajn suplementojn por 2021, 2022, 2023, 2024 kaj 2025, kiuj aperos en nia virtuala biblioteko kvin jarojn post la eldono. Se vi deziras tralegi ĉi tiujn librojn, abonu “La Ondon” por 2026, kaj vi rajtos ricevi ankaŭ la kompletajn jarkolektojn de “La Ondo de Esperanto” kaj la literaturajn suplementojn por 2024 kaj 2025, kaj vi povos peti la suplementojn por 2021-23.

“La Ondo de Esperanto” estas abonebla kontraŭ nur 15 eŭroj ĉe niaj perantoj en pluraj landoj, ĉe nia UEA-konto “avko-u” kaj per la internacia pagosistemo PayPal. Pri la pagmanieroj legu ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ni invitas ĉiujn legemulojn viziti nian bitlibrejon kaj elŝuti senpage niajn librojn kaj gazetojn ĉe https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php.

Bibliografiaj informoj

El la rusa poezio / Kompilis Valentin Melnikov kaj Aleksander Korĵenkov; Tradukis el la rusa Valentin Melnikov; Antaŭparolo kaj biografiaj notoj de Aleksander Korĵenkov. – Kaliningrado: Sezonoj, 2020. – 90 paĝoj. – (Literatura suplemento al “La Ondo de Esperanto”, 2019).

Korotkov, Miĥail Gavriloviĉ. Io devas okazi: Rakontoj, fabeloj, pripensoj / Postparolo de Aleksander Korĵenkov. — Kaliningrado: Sezonoj, 2020. — 117 pagoj. — (Literatura suplemento al “La Ondo de Esperanto”, 2020).

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/sezonoj-4/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ankoraŭ du senpagaj libroj en nia retejo appeared first on La Ondo de Esperanto.

La onklo de Karolo vidis en vendejo simion. Li aĉetis ĝin por Karolo. La simio estis granda kaj bruna. Ĝi saltis de arbo al arbo. Karolo faris dometon por la simio. Sed al la simio la dometo ne plaĉis. Al ĝi plaĉis arbo sur la korto. Tial ĝi loĝis sur la arbo.

La geamikoj de Karolo venis rigardi la simion. La simio kuris. La infanoj ridis. La simio saltis de arbo al arbo. Ĉiuj infanoj ridis denove.
Foje la fratino de Karolo kaj ŝiaj amikinoj saltis ŝnuron. Karolo kaj lia simio rigardis ilin. Ankaŭ la simio saltis ŝnuron.
"Hej", diris la fratino de Karolo kaj ŝiaj amikinoj. "La simioj ne scias salti ŝnuron."
"Ĉi tiu simio saltas", diris Karolo.

La sekvintan tagon Karolo kaj liaj amiko ludis pilkon. La patrino de Karolo venis sur la korton.
"Jen estas kelkaj kukoj," ŝi diris.
Karolo kaj liaj amikoj kuris por la kukoj. Baldaŭ ili revenis. Kaj kion ili vidis? La simio ludis pilkon.
"Hej", diris la amikoj de Karolo. "La simioj ne ludas pilkon."
"Ĉi tiu simio ludas pilkon", diris Karolo. "Ĉi tiu simio scias fari ĉion, kion ni faras."

Karolo kaj liaj amikoj komencis kanti: "La, la, la."
"La, la, la," kantis la simio.
Iun tagon Karolo kaj liaj amikoj ludis indianojn. Ili saltis, Ili kuris. Ankaŭ la simio kuris kaj saltis. La patrino de Karolo venis kaj rigardis ilin. "Ĉu la simio scias ludi indianojn?" ŝi demandis.
"Ĉi tiu simio scias fari ĉion, kion ni faras."

Iun tagon Karolo kaj liaj amikoj legis librojn. Ili sidis sub arbo. La simio eksidis ankaŭ. Ĝi prenis libron. Ĝi rigardis kaj rigardis la libron.
"Hej!" diris Karolo. "Mia simio ankaŭ legas librojn."
La amikoj de Karolo rigardis la simion.
"Ho ne, Karolo," diris ili. La simioj scias fari multajn aferojn, sed legi librojn ili ne scias. Rigardu tiun ridindan simion."
La amiko de Karolo ridis pri la simio.
Karolo rigardis la simion denove. Li rigardis kaj rigardis. Poste li ridis ankaŭ, ĉar... Kion li vidis?

La simio legis la libron renverse!

---

Hej, samideano! Ĉu vi…

• havas liberan ĉambron aŭ liton en via hejmo;
• volas helpi samideanojn, kiuj vizitas vian urbon; aŭ
• …simple volas trinki bieron aŭ kafon kaj pasigi bonan tagon kun aliaj homoj tra la tuta mondo?

Iĝu gastiganto en la tutmonda reto de Pasporta Servo! Ni serĉas homojn tra la tuta mondo, kiuj lastatempe (aŭ ne) lernis Esperanton kaj nun deziras aparteni al tiu ĉi kreskanta reto de gastigemaj homoj en pli ol 120 landoj!

Kio estas Pasporta Servo?

Pasporta Servo (PS) estas adresaro de homoj el la tuta mondo, kiuj senpage akceptas gastojn en siaj hejmoj. Ekde 1974, ĝi faciligas la starigon de kontaktoj trans limoj de lingvoj, kulturoj kaj generacioj, kaj estas unu el la plej gravaj kaj popularaj servoj de TEJO.
Nuntempe en la servo estas registritaj pli ol 2400 gastigantoj el 121 landoj kaj ofertantaj gastigon en 1801 diversaj urboj.

Imagu: Vi estas vojaĝanta en alia lando sed vi volas ŝpari kostojn en hoteloj. Samtempe, vi ankaŭ ŝatus enprofundiĝi en la loka kulturo kaj renkontiĝi kun novaj homoj. Kial ne serĉi lokan esperantiston kaj gasti dum unu aŭ pluraj tagoj en ties hejmo, tute senpage?

Pasporta Servo konstruas inter ĉiuj esperantistoj la sentojn de komunumo, reciproka fido, kaj malfermiteco, ke vi, esperantisto, estas bonvena al la hejmoj de aliaj homoj nur pro la fakto, ke vi parolas la internacian lingvon!

Legu pli ĉe https://www.tejo.org/igu-gastiganto-de-pasporta-servo-nun/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Iĝu gastiganto de Pasporta Servo nun! appeared first on La Ondo de Esperanto.

Post la pasintjara parlamenta sesio en Pavio, organizita de Centro di Interlinguistica (CdI), la itala paktinto faris hodiaŭ plian paŝon al enradikiĝo en la lombardia urbo. La prezidanto de la establo, c-ano Giacomo Comincini, renkontiĝis fakte kun s-ro Francesco Brendolise, skabeno pri internaciaj aferoj de Pavio, kies apogo pruviĝis decida en la realigo de la supre menciita leĝodona rendevuo.

CdI konsideras Pavion strategie interesa urbo cele al sia ekspansio, scienca kaj membrara, en Alta Italio, cetere lulilo de sia leĝa antaŭulo (Itala Interlingvistika Centro, iama subskribinto de la Pakto por la Esperanta Civito). La paktinto nune establiĝas en Kantono Tiĉino, tamen kontakto kun la akademia medio de Lombardio restas prioritato. En Pavio eblos kunlaboroj kun la Universitato kaj la diversaj kolegioj – oportunecoj kiujn aktivuloj de la establo jam prilaboras. Aldone koncernas la pavian civiton la projekto pri pioniraj urboj, nuntempe dosiero de c-ino Viviana Piccinini, komisiita de la Konsulino, Lorena Bellotti.

Iu ajn iniciato de plia alproksimiĝo de CdI al Pavio kalkulos je la apogo de la magistrato, asertis s-ro Brendolise, kiu fine de la kunsido ricevis donacon pretigitan de la komitato de Centro di Interlinguistica. La interkonsento inter la du antaŭvidas periodajn renkontiĝojn, cele al profundigo de eblaj kunlaboraj rilatoj kaj projektoj. 

Preskaŭ duono de la enspezo de TEJO venas de la administra subvencio de EU. Per tiu mono TEJO pagas la salajrojn de kvin plentempaj oficistoj. Sed ĵus evidentiĝis, ke TEJO ĉi-jare denove ne ricevos la subvencion. Mankas kapitalo por kovri la deficiton. Pro tio, TEJO devos maldungi oficistojn. 

En lundo la prezidanto de TEJO, Ana Ribeiro, anoncis al la komitato ke la peto de TEJO pri la administra subvencio estis rifuzita. Ŝi diris ke la kialo por la rifuzo estis ke ”la buĝeto de la nacia agentejo en Nederlando ne sufiĉis por subvencii ĉiun organizon, kiu kvalifikiĝis”. 

La administra subvencio, kiun TEJO esperis ricevi, estas 125 000 eŭroj. Buĝeto por 2026 daŭre mankas, sed tio egalas preskaŭ duonon de la enspezo de TEJO laŭ la buĝeto por 2025. Entute 200 000 el la pasintjara suma enspezo de 259 000 eŭroj venas de subvencioj, dum nur 5 400 eŭroj estis membrokotizoj. 

TEJO pasintjare laŭ la buĝeto elspezis 289 000 eŭrojn por salajri sep dungitojn, kies labortempo egalas la horojn de kvin plentempaj oficistoj. Ili estas la ĝenerala direktoro, subvencipetisto, eksterrilatisto, kongresa oficisto, komunikisto kaj volontul-kunordiganto; TEJO pasintjare krome havis Akso-oficiston kaj ricevis subtenon de UEA por ties salajro.

TEJO simile ne ricevis la administran subvencion en 2022, kaj tiam TEJO uzis sian rezervon por kovri la kostojn. Sed Ribeiro en la komitata diskutejo klarigas ke la situacio estas pli serioza ĉi-foje: 

”TEJO neniam plene rekonstruis siajn rezervojn ekde la krizo en 2022, kaj mi konsideras, ke decidi dungi 5 homojn sen rekonstrui tiujn rezervojn estis riska decido, sed mi kredas ke TEJO-anoj ĉiam fidis, ke la situacio de 2022 estis ununura okazo kaj ĉiam agis kvazaŭ la administra subvencio estus garantio. Leciono: ĝi ne estas.” 

Laŭ la financa raporto, TEJO havis rezervon de 133 500 eŭroj en decembro 2024. Esence, la administra subvencio egalas al preskaŭ la tuta tiama kapitalo de TEJO. Kiom estas la kapitalo nun, ne klaras.

Ribeiro proponis du manierojn por malgrandigi la deficiton. Unue, ŝi diris ke ”ni devos eksigi plejparton de nia oficistaro.” Sed maldungoj ne estos senproblemaj. Laŭ la realigplano por 2025–26, oni notis ke dungitoj rajtas ricevi finan pagon kaze de maldungo – sed ”TEJO ne havas rezervon aŭ asekuron por tiu kazo.” 

Due, TEJO petos helpon de UEA. Nome de la estraro de UEA, Aleks Kadar diris ke UEA esploras kiel subteni TEJOn. Tio povus okazi per kaskredito aŭ donackampanjo. Se temus pri kredito, TEJO evidente devus poste iel repagi ĝin.

Ribeiro proponis esplori kiel eviti similan situacion denove. Unu sugesto estas, ke TEJO ne dungu oficiston sen krei rezervon egalan al kelkaj monataj salajroj de tiu oficisto. 

Ĝis nun, neniu de la komitato de TEJO publike reagis al la novaĵo.

Robert Nielsen

En ĉi tiu jaro 2026 la tuta Esperantokomunumo memoras, ke antaŭ 50 jaroj forpasis unu el la ĝiaj plej gravaj anoj: Kolomano Kalocsay. Estas nia devo memori pri tiu granda intelektulo kaj artisto, kiu komprenis la gravecon de Esperanto kaj kontribuis al ĝia firmiĝo en la mondo, kiel malmultaj aliaj homoj tion faris. Li sin dediĉis precipe al tiu parto de nia kulturo, kiu formas ĝian fundamenton - la literaturo. Kiam li estis tridekjara, do en 1921, li publikigis sian unuan poemokolekton, nome “Mondo kaj Koro”. Ili estis 24 originalaj poemoj, kiuj jam antaŭvidigis la brilan talenton de la novulo. Sed tiu estis nur unua perlo en sinsekvo de tuta ĉeno. Li fariĝis grava ano de la tiel nomata “Budapeŝta  Skolo”, literatura movado, kiu markis la historion kaj evoluon de la lingvo en la komenco de la 20-a jarcento. Sed ne nur poezion li verkis, ankaŭ gramatikon, Parnasan Gvidlibron kaj gvidlibron pri lingvostilo, kiun mi opinias nepre legenda de ĉiu Esperantisto deziranta enprofundiĝi en la spiriton de nia lingvo: “Lingvo Stilo Formo”. Li ankaŭ grave kontribuis al la Enciklopedio de Esperanto kaj redaktis la faman revuon “Literatura Mondo”, ĉirkaŭ kiu kuniĝis grupo da talentaj verkistoj. 

La Esperantistaro ne rajtas forgesi tian homon. Se ni havas nuntempe Esperanton kiel vivantan, pulsantan kulturaĵon en nia moderna mondo, parte tio ŝuldiĝas al la senlaca laboro de tiu eminentulo. Certe li meritus ampleksan biografion, kiu transdonus al la novaj generacioj lian tutan valoron. 

Estas nia devo hodiaŭ omaĝi lin almenaŭ per simpla esprimo de danko. Kaj mi ne konas pli taŭgan omaĝon, ol montri kaj ĝui liajn tekstojn. Kiel etan ekzemplon, jen mi proponas unu lian verkon, kiu eble instigos la aŭskultanton serĉi pliajn.

LAŬ ĈIES PLAĈO

La patro kun la juna filo
azenon portis al foiro.
sed la patro en la selo sidis,
la filo la azenon gvidis.

Survoje venis hom’ renkonte,
kaj tre indignis: “Estas honte!
Jen viro en la sel’ komforta,
dum marŝas la infan’ malforta.”

La patro, je l’ indigna voĉo,
sin savi volis de riproĉo,
de la azeno do descendis
kaj rajdi sian filon sendis.

Sed ree venis hom’ renkonte,
kaj tre indignis: “Estas honte!
Jen knabo en la sel’ komforta,
dum marŝas la aĝul’ malforta.”

La knabo, je l’ indigna voĉo,
sin savi volis de riproĉo,
do saltis de l’ azena dorso.
Nun ambaŭ marŝis, sen rimorso.
 
Sed venis homo, miris multe,
kaj kriis：”Vere, estas stulte!
Dum vi lacigas vin per marŝo,
promenas la azen’ sen ŝarĝo.”

Do, kion fari? Patro, filo
demandis sin kun maltrankvilo.
Interkonsilis kaj decidis:
Nun ambaŭ en la sel’ eksidis.

Sed ree venis hom’ renkonte,
indignis ege: “Estas honte!
Sur povra besto ŝarĝ’ duobla!
Fi, kia kruelec’ malnoblaj!”

La du, en malesper’, per ŝnuroj
l’ azenon ligis ĉe la kruroj,
kaj ĝin per stango traŝovita
plu portis kun klopodo ŝvita.

Sed venis hom’ kaj ĝis eksceso
ridante kriis: “Jen frenezo!
Azenon vivan oni portas!
Ho ve, mi de ridego mortas!”

La patro diris al la filo:
“Mi estas vere sen konsilo:
Ĉu la azenon do mortigi,
aŭ nin ĉe kol’ sur branĉon ligi?”

La 11-15an de marto en Kaŭno estis oficistoj de la Kongresa fako de la Centra Oficejo de UEA Peter Baláž kaj Dorota Rodzianko por taksi kondiĉojn por okazigi la 113an Universalan Kongreson de Esperanto en Kaŭno. Kiel estas konate, Litova Esperanto-Asocio pasintjare proponis al UEA okazigi tiun kongreson en Kaŭno de la 29a de julio ĝis la 5a de aŭgusto 2028.

La reprezentantoj de UEA, akompanate de la prezidanto de Litova Esperanto-Asocio Povilas Jegorovas, respondeca sekretario Asta Nastaravičiūtė kaj komerca direktoro de la turisma firmao “Delta Tours” Lilijana Stepanovienė vizitis la Kaŭnan Sportan Halon, kie estas antaŭvidate okazigi la solenan inaŭguron kaj la solenan fermon de la kongreso, la universitaton Vytautas La Granda, kie okazos la ĉefa parto de la programo de la 113a UK, najbaran negocan centron BLC, kie okazos parto de la programeroj.

La saman tagon okazis kunsido en la Kaŭna turisma kaj informa centro “Kaunas IN” pri diversaj aspektoj de kunlaboro kun la organizantoj de la kongreso. La duan tagon estis vizitita la Kaŭna kultura centro, Kaŭna ŝtata filharmonio kaj Kaŭna ŝtata muzika teatro, kie eventuale okazos parto de la kongresaj programeroj. Ankaŭ estis vizitita la Kaŭna kastela amfiteatro, kie estas planata la nacia vespero dum la kongreso.

Sabate, la 14an de marto en la restoracio “Miesto sodas” okazis renkontiĝo de la gastoj kun esperantistoj de Kaŭno, kiun partoprenis ankaŭ la prezidanto de la Esperanto-klubo “Ruto” (Šiauliai) Nijolė Petraitytė kaj la prezidanto de la Esperanto-klubo “Revo” (Panevėžys) Vida Kulikauskienė.

Nun estas atendata decido de la Estraro de UEA pri la loko de la okazigo de la 113a Universala Kongreso de Esperanto.

Povilas Jegorovas

Foto de Asta Nastaravičiūtė

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/litovio-86/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UK-113: Oficistoj de UEA en Kaŭno appeared first on La Ondo de Esperanto.

Nun ne estas la temp’ daŭrigi la diskuton pri maljunuloj ĉe junualaraj eventoj, ĉar la IJK havas momente tre malmulte …

Legi plu →

La “kutima” financado, kiun la nederlanda agentejo de Erasmus+ atribuadas al TEJO, atingas averaĝe ĉirkaŭ 125.000 eŭrojn, uzitajn ĉefe por dungi oficistojn. Jam okazis en 2022 ke la administra subvencio ne estis asignita, pro redukto de la enlanda buĝeto. 

Spite al Schwartz kaj Francis, admonintaj kontraŭ tiuj kiuj asertas ke duan fojon tio ne povos okazi, TEJO bazis sian aktivecon sur la premiso, ke la administra subvencio estas garantio. Sed la subvencion por 2026 TEJO ne ricevos, tion ĵus deklaris la prezidantino Ana Ribeiro per mesaĝo adresita al la Komitato: 

“Pli gravas antaŭvidi kion ni faros por solvi la krizon. Unue, TEJO vidas kiel ni povos plej draste redukti niajn kostojn. Bedaŭrinde, tio signifas ke ni devos eksigi plejparton de nia oficistaro”.

Laŭ informo de la TEJO-prezidanto, UEA kovros parton de la antaŭviditaj elspezoj, sed ankoraŭ ne estas klare kiom. Intertempe, oni invitas homojn aliĝi al IJK antaŭpagante la tutan partoprenkotizon, plej rekta maniero por dampi la abrupte ŝrumpintajn financojn de la junularo.

Ĉu influas la nuntempa geopolitika situacio? Parte jes, ĉar la reduktitan buĝeton – unu miliardon da eŭroj malpli – motivas ankaŭ investo en la defendo de Nederlando kaj en la malaltigo de la ŝvelantaj impostoj, ja efikoj de la internaciaj konfliktoj.

Antaŭ naŭdek-kvar semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-kvina porcio. Ĝuu ĝin!

---
Kelnero alportis la pladojn menditajn.
Li kovris la tablon per multaj teleroj.
La gastoj jam estis sufiĉe malsataj.
Do ili ekmanĝis kaj ne plu atendis.

Aperis anonco en granda gazeto:
Firmao malfermos 10 novajn vendejojn.
Klientoj ricevos tre altajn rabatojn
kaj ĉiu kliento ricevos donacon.

Ŝi havas sekretan rilaton al viro.
Ŝi povas nur kaŝe renkonti la viron.
La viro ja havas ankoraŭ edzinon. 
Kaj ŝi ne eksciu pri tiu afero.

Ŝi vidas la viron kutime en trajno.
Ŝi prenas regule la trajnon matene.
Jen bona okazo por tia renkonto
por fiksi la amrenkontiĝon vespere.

Mi devas atenti ke mi ne forgesu
tre gravajn detalojn en mia raporto.
Ĉi tiun laboron mi faru matene.
Post dormo la cerbo funkcias plej bone.

Ĉu gravas respondi ĉi tiun demandon?
Mi scias nenion pri tiu afero.
Vi povas demandi alian personon.
Vi tiam ricevos tre taŭgan respondon.

Naturprotektantoj atingis sukceson.
Ilia protesto konvinkis juĝistojn.
Firmao ne rajtas forhaki la arbojn.
Pli gravas protekti naturan medion.

Li gajnis en kvizo sufiĉe da mono.
Li tie ricevis 150.000 eŭrojn.
Li volas aĉeti vikendan dometon
proksime al lago en alpa montaro.

Ŝi prenis sitelon por lavi viŝtukon.
Ŝi devis ja viŝi la polvon en ĉambro.
Sed ankaŭ la plankon ŝi devis purigi.
Por tio ŝi uzis apartan viŝtukon.

Mi legis tre longan gazetartikolon.
Ĝi temis pri mondpolitikaj aferoj.
La situacio ja estas konfuza.
Militoj minacas la tutan homaron.

La vivo pluiras eĉ dum la milito.
Ni povas travivi gajigajn momentojn.
Ni festas la tagojn kun blua ĉielo.
Dumnokte ni devas nin kaŝi en kelo.

Virinoj disponas pri multaj kapabloj.
Kaj foje virinoj superas la virojn.
Pro tio virinoj ricevas pli ofte
tre altajn postenojn anstataŭ la viroj.

Okazis vendado de plenaj pakaĵoj.
Klientoj senscie aĉetis laŭ pezo.
Do ili malfermis kaj vidis enhavon.
Surprizoj variis: malbonaj aŭ bonaj.

Ni havas nur kelkajn liberajn sidlokojn
por nia koncerto postmorgaŭ vespere.
Do se vi ankoraŭ intencas ĉeesti,
aĉetu bileton laŭeble plej baldaŭ.

Mi ne plu memoras pri tiu evento.
Ĉu vere mi devus memori pri tio?
Okazis tre multe dum tiu jardeko.
Mi bone memoras tre belajn momentojn.

Li ŝatus haltigi teknikan progreson.
Li volas pluvivi laŭ siaj kutimoj.
Sed tio ne eblas, ĉar ĉio ŝanĝiĝas.
Li plendas pri tio kun siaj amikoj.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La komisiono por la eventuala reformo de la Senata reglamento, elektita de la Senato de la Esperanta Civito kunsidanta en Pavio 29 decembro 2026 estas laboranta malrapide kaj atente: gesenatanoj Fernández, Kagina kaj Martinelli atingis la duan ĉapitron.

Rilate al la unua ĉapitro (artikoloj 1-7) post diskutoj aperis konverĝo pri la principo enkonduki la eblon agnoski senatanon kiel demisiintan pro malasidueco. Se pri la principo ĉiuj komisionanoj konsentas, estas diverĝo (tamen ne granda) pri la koncerna proceduro. Tial la komisiono submetos du proponojn (majoritatan kaj minoritatan) al la Senato. Simile okazos pri eventualaj aliaj diverĝoj.

La komisiono devus liveri sia(j)n raporto(j)n al la Konsulo fine de junio 2026

(daŭrigo) 

AKTO 5. AMERIKO.

VERDASTELO: Jen, ni atingis Amerikon.
REĈJO: Kiun muzikilon ludas la knabo vidalvide de ni?
VERDASTELO: Ĝi nomiĝas banĝo. Nun ĝi estas tre populara muzikilo en Ameriko kaj vaste konata ankaŭ en la resto de la mondo. Sed ni proksimiĝu al la knabo.
[Knabo 2 finas la ludadon.]

VERDASTELO kaj REĈJO: Brave! Gratulojn!
REĈJO: Vi ludas bonege! Sed kial vi estas tiom malgaja?
KNABO 2: Kiel mi ne estu! Baldaŭ mi devintus trapasi gravan ekzamenon, por kiu mi lernis dum monatoj. Sed mi ne povos partopreni ĝin. Fripona lav-urseto kaŝe malfermis mian dorsosakon kaj ŝtelis la saketon kien mi metis sandviĉon… La ŝlosilo de la bicikla ĉeno estis alkroĉita al la manĝaĵsaketo... Nun mia biciklo estas blokita. Mi ne povas iri al la lernejo… Malbenita lav-urseto!
VERDASTELO: Nu… Ne indas koleri kontraŭ tiu kompatinda lav-urseto… Ĝi estis ege malsata…
KNABO 2: De kie vi scias, ke ĝi estis kompatinda kaj malsata?
VERDASTELO: Stelfeinoj divenas multajn aferojn.
KNABO 2: Ho jes, pardonu ke mi ne rekonis vin, Verdastelo. Mi ja vidis vin en la paĝoj de “Juna Amiko”. Ĉu vi venis por helpi min?
VERDASTELO: Jes, certe. Mi alportis knabon el Eŭropo, kiu interesiĝas pri tutmondaj muzikiloj. Dum tiu ĉi nokto, mi permesas al Reĉjo uzi mian sorĉitan fluton. Li helpos vin. Bonvolu, Reĉjo!
[Reĉjo ludigas la sorĉitan fluton. Aperas lav-urseto kun la ŝlosilo en sia buŝo. Ĝi metas ĝin apud la knabo kaj tuj forfuĝas.]

KNABO 2: Ho!!! Mi jam pardonas vin, fela amiketo. Dankon kara stelfeino! Dankon Reĉjo! Mi hastas, mi devas foriri…
REĈJO: Jen, prenu frambokuketojn el framboj de Eŭropa arbaro. Tiel vi ne malsatos kaŭze de la lav-urseto.
VERDASTELO: Kaj mi invitas vin partopreni la baldaŭan jubilean feston de “Juna Amiko”. Ne forgesu kunporti vian banĝon por regali nin ĉiujn per via muziko. Kunportu ankaŭ geamikojn ajna-aĝajn. Ĝis baldaŭ!
KNABO 2: Dankon! Ĝis!
[Knabo 2 malaperas.]

VERDASTELO: Tagiĝas, Reĉjo. Ni devas reveni hejmen. Prenu mian manon.

AKTO 6. EŬROPO.

La sekvan matenon, en la sama dormoĉambro el kiu komenciĝis la vojaĝo.

VERDASTELO: Jen la fino de nia vojaĝo. Baldaŭ estos via naskiĝtago, Reĉjo. Kaj Avinjo donacos al vi bekfluton.
REĈJO: Ĉu Avinjo diris tion al vi?
VERDASTELO: Ne. Sed stelfeinoj scias multajn sekretojn. Via bekfluto ne estos sorĉita. Sed… se vi ludados diligente kaj persisteme, finfine vi igos ĝin eligi belan muzikon. Fakte ajna muzikilo kiun vi volos ludi postulos paciencan laboron. Se via entuziasmo ne perdiĝos dum kelkaj jaroj, vi ja povos fariĝi profesia muzikisto. Mi esperas, ke nia kunvojaĝo plifortigis vian intereson pri muzikiloj de la tuta mondo. Kaj certe pere de Esperanto vi povos plilarĝigi viajn konojn pri tutmonda muziko.
REĈJO: Nun mi komprenas kial vi diris hieraŭ vespere, ke sonĝ-vojaĝo helpos min plenumi mem mian deziron.
VERDASTELO: Jes. Ankaŭ fabel-vojaĝo estas speco de sonĝo-vojaĝo. Do, kiam vi aŭskultas fabelojn, ankaŭ stel-feinoj ofte ĉeestas. Nun mi devas foriri. Ĝis baldaŭ, en la paĝoj de “Juna Amiko”, okaze de ĝia festo! Invitu ankaŭ Avinjon kaj aliulojn.
REĈJO: Dankon, dankon! Mi amas vin! Ĝis!

=================== FINO =========================

La 8an de marto 2026 forpasis Radojica Petrović (Радојица Петровић, 1949-2026)

serba matematikisto, komputisto, instruisto kaj esperantisto; Esperanto-instruisto kaj movadorganizanto, estrarano (2001-26) kaj prezidanto (2003-09) de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), organizinto de pluraj konferencoj kaj kongresoj de ILEI kaj de metodikaj porinstruistaj seminarioj, prezidanto de Serbia Esperanto-Ligo, komitatano A de UEA (1996-2007).

Ni funebras pro la forpaso de Radojica Petrović kaj kondolencas liajn familianojn kaj amikojn.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/petrovic/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Radojica Petrović forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde la 1980aj jaroj la 14a de marto estas festata en multaj landoj kiel la “Pi-Tago” omaĝe al la nombro π, la kvociento de la perimetro de cirklo per ĝia diametro, kies unuaj ciferoj estas 3,14 – kun kio kongruas la dato (laŭ la formato monato-tago). En novembro 2019 UNESKO proklamis ĝin la Internacia Tago de Matematiko, festata ĉiujare ekde 2020.

La tagon kunordigas la Internacia Programo por Fundamentaj Sciencoj (IPFS) de UNESKO kaj la Internacia Matematika Unuiĝo (IMU) kun subteno de multaj internaciaj kaj regionaj organizaĵoj. Ĝi celas kreskigi tutmondan konscion pri la esenca rolo de matematiko kaj matematika edukado – ekde scienco kaj teknologio ĝis la socia bonfarto – kaj pri ilia graveco por la realigo de la Celoj por Daŭripova Evoluigo de Unuiĝintaj Nacioj ĝis 2030. Laŭ UNESKO pli granda konscio pri la matematika scienco estas nepra por trakti defiojn en kampoj kiel artefarita intelekto, klimatŝanĝiĝo, energio kaj daŭripova evoluigo kaj por plibonigi vivkvaliton en ĉiuj partoj de la mondo.

Matematiko troviĝas en ĉiuj sferoj de homa agado: en scienco kaj teknologio, en la organizado de la socio kaj en nia ĉiutaga vivo. De mekanika inĝenierio ĝis medicinaj aparatoj; de interretaj serĉiloj ĝis maŝinlernado; de la inspiro de artistoj per formoj, sonoj kaj koloroj ĝis aŭtomata tradukado de lingvoj; de ekonomia planado ĝis decidado surbaze de statistikoj kaj datumanalizo; de fiziko ĝis sociologio – matematiko provizas nin per konceptaj kaj metodaj iloj por kompreni kompleksajn fenomenojn kaj subteni informitajn strategiojn. Pro tio ĝi restas fundamenta instrufako en edukaj sistemoj tra la tuta mondo.

Ĉiujare la Internacia Tago de Matematiko emfazas apartan temon por reliefigi specifan dimension de la influo de matematiko en la socio. La temo de 2026 estas “Matematiko kaj Espero”. Antaŭ pli ol 2500 jaroj la greka filozofo kaj matematikisto Taleso el Mileto rimarkis, ke espero estas la plej universala posedaĵo de la homaro. En simila spirito UNESKO atentigas, ke ankaŭ matematiko estas unu el la plej universalaj posedaĵoj de la homaro: ĝi faciligas pli profundan komprenon de la realo, ebligas la evoluigon de komunaj konceptaj kadroj kaj difinoj kaj fortigas kunlaboron inter disciplinoj, kulturoj kaj socioj. Per tiu temo UNESKO celas festi matematikon kiel universalan lingvon, kiu inspiras komprenon, kunlaboron kaj optimismon fronte al la komunaj defioj de la homaro.

Universala Esperanto-Asocio (UEA) subtenas tiun aliron kaj atentigas, ke ankaŭ la internacia lingvo Esperanto dividas similan universalecon, celojn kaj idealojn. En la strategia plano de UEA por la periodo 2025–2030 (AKIRI) troviĝas kiel la referencaj valoroj de la Esperanto-movado lingva justeco, respekto pri diverseco, kulturo de interkompreniĝo, solidareco per internacia kunlaborado kaj mondcivitaneco; inter la prioritataj celoj aperas ankaŭ la plifortigo de kulturo kaj scienco en kaj per Esperanto.

Samkiel matematiko, kiu per respondeca uzo de datumoj kaj rigora rezonado kontribuas al solvoj, kiuj servas al la komuna bono, reduktas necertecon kaj fortigas konfidon, tiel ankaŭ konscia, inkluziva kaj celhava komunikado per la internacia neŭtrala lingvo Esperanto povas kontribui al pli justa kaj pli larĝa kunlaboro inter popoloj. Kaj matematiko kaj Esperanto helpas imagi kaj konstrui pli inkluzivajn kaj daŭripovajn estontecojn, ne nur por scienca kaj teknologia progreso, sed ankaŭ por socia prospero kaj kohero pere de la praktikado de plena mondcivitaneco, en kiu ĉiuj povas havi voĉon.

La ideon pri universala lingvo diskutis pluraj pensuloj, inter ili la filozofo kaj matematikisto Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), kiu vidis en tia lingvo rimedon por kreskigi interkonsenton kaj konkordon inter la homoj. Ekde 1887, iniciatita de L. L. Zamenhof (1859-1917), Esperanto evoluis en internacian komunikilon uzatan en ĉiuj kontinentoj. Ĝin karakterizas universaleco kaj logiko, dum la komunumo ĉirkaŭ ĝi nutradas kulturon, kiu valorigas dialogon por paca solvado de konfliktoj kaj la defendon de homaj rajtoj, inkluzive de kulturaj kaj lingvaj rajtoj.

La rilatoj inter matematiko kaj la Esperanto-movado havas longan historion. Jam en 1905 aperis la unua matematika terminaro kaj krestomatio en Esperanto, kaj en 1906 fondiĝis Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE). En 1933 la Enciklopedio de Esperanto registris, ke “inter la esperantistoj sin trovas proporcie pli da matematikistoj ol da filologoj” kaj multaj Esperanto-pioniroj “estis matematikistoj, kiuj sopiris al klareco, simpleco kaj logikeco”. En 1974 establiĝis la Internacia Asocio de Esperantistaj Matematikistoj, kaj en 2021 ankoraŭ aperis ampleksa numero de la revuo Matematiko translimen. En 1990, kadre de Akademio Internacia de la Sciencoj, publikiĝis la Matematika vortaro Esperanta-ĉeĥa-germana, enhavanta pli ol 4000 terminojn. Nuntempe la rete konsulteblaj vortaroj Plena Ilustrita Vortaro (PIV) kaj Reta Vortaro (ReVo) servas kiel gravaj kaj aktualaj referencoj por scienca terminologio en Esperanto, samkiel Vikipedio. La n-ro 1 de 2023 de la revuo Unesko-Kuriero kun la temo “Matematiko kvantas” aperis ankaŭ en Esperanto, tradukita de UEA. Koincide, la 14a de marto estas ankaŭ la naskiĝtago de Albert Einstein, pri kiu ekzistas en Esperanto la libro Einstein: la enigmo de la matematiko.

UEA subtenas sciencon per antaŭenigo de faka agado en Esperanto kaj per kunvenigo de studentoj, esploristoj kaj edukistoj el diversaj landoj en eventoj kiel la Universala Kongreso de Esperanto, okazanta ĉiujare ekde 1905. En ĝia kadro, ekde 1925 okazas la Internacia Kongresa Universitato, en kiu aktivaj sciencistoj trovas forumon por dialogo, interŝanĝo de scioj kaj pripensado pri la rolo de scienco kaj Esperanto en la konstruado de konfido, kunlaboro kaj komunaj solvoj. Aldone la plej bonaj sciencaj verkoj kaj prelegoj estas honorataj per la premioj Pirlot kaj Power, kiuj celas kuraĝigi altkvalitan sciencan agadon en kaj per Esperanto.

UEA esprimas la deziron, ke la Internacia Tago de Matematiko – aparte sub la temo “Matematiko kaj Espero” – instigu homojn tra la mondo malkovri matematikon kaj ankaŭ Esperanton kiel rimedojn por kompreno, kunlaboro kaj espero en la konstruado de pli justa, racia kaj daŭripova mondo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1290.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Matematiko, la 14a de marto appeared first on La Ondo de Esperanto.

13/03/1026 La alĝeria sindikatano Ali Mammeri, prezidento de la Nacia sindikato de la funkciuloj de kulturo kaj artoj (NSFK), estis kondamnitaj ĝis dek jaroj de malliberejo en afero rekte ligita al siaj sindikataj aktivecoj. Arestita sen mandato en marto...

---

---

Principe E-asocioj funkcias laŭ la samaj leĝoj kiel aliaj asocioj. Sed E-asocioj havas specifajn trajtojn kiuj karakterizas ilin. Oni povas kompari ilin kun aliaj asocioj, ekz. kun religiaj, politikaj, kulturaj, popolklerigaj kaj vojaĝorganizaj asocioj. En E-asocio povas troviĝi konstruelementoj de tiuj asocioj. La popolklerigo (instruado de la lingvo) kaj la organizado de vojaĝoj al internaciaj E-kongresoj estas tamen la bazaj konstruelementoj, dum religiaj kaj politikaj sintenoj ludas rolon en specifaj asocioj. Kultura agado aliflanke postulas altan kvaliton de la agado, kiu je loka nivelo nur tre malofte estas realigebla kaj kiu je nacia aŭ internacia niveloj postulus organizajn strukturojn por kiuj simple mankas la mono. 

Esperanto ja ebligus internacian kunlaboron inter esperantistoj. Sed dum pasintaj jardekoj kiam ankoraŭ ne ekzistis la interreto, tio estis ege malfacila aŭ pro politikaj limigoj eĉ malebla. Nur ĉe internaciaj kongresoj kaj similaj aranĝoj esperantistoj havis la eblecon kontaktiĝi kaj konatiĝi persone kaj povis kune ellabori agadprogramojn. Sed unusemajna kongreso ne sufiĉas por ke tia kunlaboro efike disvolviĝu. Kongreso ja povis veki entuziasmon, sed post la kongreso tiu entuziasmo perdiĝis pro manko de kontaktoj.

Tial la lokaj kaj landaj asocioj devis mem krei materialojn por agado aŭ aranĝi kunvenojn pritraktante temojn kaj enhavojn el la propra lando. Sed ankaŭ tio ne estis tre sukcesa, ĉar sen la internacia elemento okupiĝo pri Esperanto restas senkreska. Kaj kie ne estas kresko, tie estas muzeo. El espero fariĝis nostalgio. La asocioj fariĝis pseŭdo-religiaj. L.L. Zamenhof fariĝis la savanto. La agado stagnis. La asocioj produktis pli kaj pli da "eternaj komencantoj" kies intereso pri Esperanto limiĝis al partopreno en malmultekosta internacia aranĝo por povi fuĝi el la hejma tristeco almenaŭ dum unu aŭ du semajnoj en la jaro.

La estroj de E-asocioj apenaŭ povis esti motoroj de la movado, ĉar mankis al ili esencaj kapabloj por tia aktiveco. Klubkunvenoj maloftiĝis kaj perdiĝis ĉia entuziasmo. En la asocia kaso ja eble troviĝis ankoraŭ mono, sed oni ne sciis por kio elspezi ĝin. Sen preciza agadplano elspezado de mono kondukus nur al kompleta disfalo de la asocio.

La kreskintaj eblecoj por homoj vojaĝi en la tutan mondon sen Esperanto kaj la uzo de la angla tiucele estis faktoro kiu same kontribuis al la degenero aŭ morto de E-asocioj. Tiu evoluo trafis ankaŭ la internaciajn E-organizaĵojn, sed ĉi tie mi rezignas pri analizo, ĉar mi ne volas ĝeni la preparlaborojn por la venonta UK en Graz. Mi volas aliflanke transiri en mia sekva sonartikolo post unu semajno al la pli esperiga evoluo de nia afero pro la apero de persatelitaj radioelsendoj en Esperanto kaj la apero de la interreto antaŭ pli ol 30 jaroj. 

“Al tiuj, kiuj ankoraŭ rigardas arkeologion kiel ekstermodan kaj malaktualan sciencon, lastatempaj eventoj alportis akran refuton. Gravaj malkovroj okazis tiel rapide, ke multaj homoj nun parolas pri nova ora epoko por ĉi tiu fako.
En februaro 2025, la malkovro de la tombo de Tutmoso la dua, praulo de Tutanĥamono, apud la Valo de la Reĝoj en Luksoro, estis nomita kiel rimarkinda eltrovaĵo de la Egipta Ministerio pri Antikvaĵoj.
En 2024, grandioza majaa urbo estis detektita en la ĝangalo de la subŝtato Kampeĉo, sudorienta Meksiko. En Petra, Jordanio, entombiga ĉambrego, nekonata ĝis la lasta jaro, liveras valorajn informojn pri la Nabatea civilizacio”, – skribis Agnès Bardon, la ĉefredaktoro de “Unesko-Kuriero”, en la ĉefartikolo de la tria kajero de ĉi tiu gazeto (julio-septembro) por la 2025a jaro.

“Arkeologio: vivanta pasinteco” estas la ĉefa temo de ĉi tiu eldono, kies Esperanta versio kun plurmonata malfruo aperis en la retejo de Unesko. Ĉi tiun temon traktas jenaj tekstoj en la sekcio “Larĝa angulo”:

Michael Marshall. Arkeologio: fundamentita disciplino
“Ni devas malmunti la mitojn ĉirkaŭ la originoj de nia socia ordo”: Intervjuo kun David Wengrow
Anuliina Savolainen. Al-Ula, la perlo de la sauda dezerto
Liu Guoxiang. Arkeologia malkovro de la jadaj drakoj de Hongshan-kulturo
Jørgen Hollesen. La efiko de klimatŝanĝiĝo sur arkeologiaj lokoj
Sophie Douce. Moustapha Sall, vivo dediĉita al esplorado de la pasinteco
Guillermo G. Espinosa. Meksiko: lasera tekniko rivelas sekretojn de Teotiŭakano
“Prirabi lokon signifas neripareble detrui unikajn fontojn de informoj”: Intervjuo kun André Delpuech
Martin Dumas Primbault. La nemalpliiĝinta gloro de la faraonoj
Jan Zalasiewicz kaj Sarah Gabbott. Kio restos el nia civilizacio al la arkeologoj de la estonteco?

“Unesko-Kuriero” aperas en la ses oficialaj lingvoj de Unesko kaj ankaŭ katalune, Esperante, portugale, kaj koree. La Esperanta versio (58-paĝa) de la julia-septembra “Kuriero” estas senpage elŝutebla (laŭ la normo pdf) en la retejo de Unesko: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000394612_epo.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/unesko-44/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Unesko-Kuriero pri arkeologio appeared first on La Ondo de Esperanto.

Longe atendita ŝanĝo finfine okazas en nia bela provinco Brita Kolumbio en Kanado. Post multaj jaroj da plendoj, la registaro decidis ĉesigi la ĝenajn horŝanĝojn, kiujn ni devis fari dufoje ĉiujare. Dum jaroj, niaj gvidantoj asertis, ke ni nepre devas atendi niajn sudajn najbarojn en Usono, nome Vaŝingtonion, Oregonon kaj Kalifornion, por fari la ŝanĝon kune. Sed, kiel ni bone scias, la nuna usona misreĝimo signifas ke multaj progresoj devas atendi plu. Tial, Brita Kolumbio decidis kuraĝe antaŭeniri memstare. Ĉi tio certe sonas kiel bona novaĵo, ĉu ne? Homoj ja malamas la horŝanĝon. Tamen, la solvo, kiun oni elektis, eble ne estas tiel perfekta, kiel ĝi unue ŝajnas. Ni ja forlasas la ŝanĝojn, sed ni elektis fari la someran tempon konstanta. 

La ideo pri konstanta somera tempo estas tre populara inter la loĝantaro. Plej multaj homoj ŝatas la revon pri longaj someraj vesperoj kaj volas reteni tiun kroman horon da taglumo post la laboro, eĉ dum la mezo de la malhela vintro. Sed tiu elekto havas sufiĉe severan prezon, kiun multaj eble ankoraŭ ne plene pripensis: tre mallumajn matenojn. Dum la plej mallongaj tagoj de la jaro en decembro, la suno ne leviĝos antaŭ la naŭa horo matene. Tio signifas, ke ni ĉiuj devos vekiĝi, prepari nin kaj vojaĝi al niaj laborejoj aŭ lernejoj en tuta mallumo.

Kuracistoj, sciencistoj kaj fakuloj pri dormo jam delonge tre forte konsilas ion tute malsaman. Ili rekomendas, ke ni elektu konstantan norman tempon, kiun ni ofte nomas la vintra tempo. La kialo estas simpla, sed tre grava por nia ĝenerala sano. Matena sunlumo estas absolute esenca por subteni sanan tagan ritmon, kiu funkcias kiel nia natura biologia horloĝo. Kiam lumo trafas niajn okulojn frumatene, ĝi sciigas la cerbon, ke ĝi devas haltigi la produktadon de melatonino, la hormono kiu igas nin dormemaj. Tio helpas nin nature vekiĝi, sentigi nin viglaj kaj pretaj por la tago. Kiam ni devigas nin ellitiĝi en plena mallumo, nia korpo ankoraŭ firme kredas, ke estas la mezo de la nokto. Ĉi tiu konstanta batalo kontraŭ nia natura ritmo povas kaŭzi multajn negativajn efikojn. Ĝi ofte kondukas al kronika laciĝo, deprimiĝo, malpliigo de koncentriĝo, streĉo kaj eĉ pligrandigita risko de koraj malsanoj pro malbona dormokvalito.

Kio faras ĉi tiun situacion vere frustra, estas la fakto, ke oni jam provis tion antaŭe, kaj ni tial scias precize kio okazos. En la jaro 1974, dum granda energia krizo, Usono decidis enkonduki konstantan someran tempon tutlande por ŝpari energion. La ideo estis ege populara dekomence. Antaŭ ol la ŝanĝo ekvalidis, eĉ 79 procentoj de la usonanoj plene subtenis ĝin. Sed kiam la realo de la vintraj matenoj finfine trafis ilin, la rezulto estis tuja kaj katastrofa.

Milionoj da homoj subite trovis sin vekiĝantaj, matenmanĝantaj kaj irantaj al la laboro en profunda mallumo. La plej granda problemo tamen ligiĝis al la lernejanoj. Infanoj devis atendi la lernejajn busojn aŭ piediri al la lernejo kiam estis tute mallume ekstere. Aperis multaj novaĵraportoj pri infanoj, kiuj devis porti poŝlampojn por ne esti frapitaj de preterpasantaj aŭtoj. Post pluraj tragediaj trafikakcidentoj en kiuj infanoj estis vunditaj frumatene, la usona gazetaro eĉ komencis nomi la eksperimenton tagluma fiasko. La publika opinio tiam rapidege ŝanĝiĝis. Ene de nur kelkaj semajnoj da vivado en tiuj kondiĉoj, la subteno por la konstanta somera tempo falis draste de 79 procentoj al nur 42 procentoj. La homoj malŝategis ĝin. La publika malkontento fariĝis tiel forta, ke la registaro eĉ ne povis fini la planitan dujaran eksperimenton. Prezidento Gerald Ford subskribis leĝon en oktobro 1974, kiu nuligis la decidon kaj redonis la lumajn matenojn al la vintro.

Tio estas klara kaj registrita historia averto. Ĝi montras precize kio okazas, kiam la agrabla revo pri eterna somero kolizias kun la malvarma realo de vintra sunleviĝo en la nordo. Nun, bedaŭrinde, ni ŝajnas blinde paŝi en la saman eraron denove. Homoj facile voĉdonas por pli da vespera lumo, ĉar tio sonas bele, tute sen pensi pri la mallumaj matenoj. Estas bone, ke ni finfine ĉesos ŝanĝi la horloĝojn dufoje jare, sed ni eble baldaŭ malkovros, ke ni lasis ke ordinaraj homoj faru gravan decidon sen la necesa fona scio. 

Laŭ la raportoj pri la aktiveco de siaj dungitoj, ŝajnas ke la Junulara estas preparanta siajn kofrojn (aŭ vakajn banankartonojn) por deloĝigo, samtempe organizante sian kongreson kune kun la eŭropaj adeptoj de Toki Pona, dum suneklipsa tago en Katalunio.

Unuflanke, kun arkitekto ili “organizas la novajn spacojn post la fermo/vendo de la Centra Oficejo” kaj komencis “ordigi kaj reorganizi la TEJO-arkivon, cele al ĝia forsendo pro la malplenigo de la Centra Oficejo”; aliflanke prezidinto Albert S. Garrido “verkis interkonsenton pri la komuna okazigo de la IJK 2026 kaj la 5a Eŭropa Tokipona Renkontiĝo”. Ĉu TEJO-anoj konvertiĝas al nova planlingvo?

Verŝajne Nieuwe Binnenweg 176 estas vere fermata, se la TEJO-volontuloj raportas pri “inventaro de la libroservo kaj pakado de la libroservo en skatolojn”.

(Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2375)

La 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) okazos en Graz (Graco), Aŭstrio ekde la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 kun la temo “Volontulado en la servo al daŭripova evoluigo”. La Universala Kongreso estas la plej granda renkontiĝo de esperantistoj el la tuta mondo. Jam aliĝis 766 homoj el 56 landoj.

Profitu de la kunlaboro kun la aviadkompanioj de Lufthansa Group – Lufthansa, SWISS, Austrian, Brussels Airlines, Eurowings, Edelweiss, Discover – kaj optimumigu viajn vojaĝkostojn.

Je via dispono estas la vasta itinerreto kun ĉirkaŭ 310 cellokoj tutmonde, same kiel transatlantikaj flugoj funkciigitaj de Air Canada kaj United. Uzu la specialan ligilon lufthansa.com/nl/en/event/universala-kongreso-esperanto-2026 por ekscii la rabatitajn prezojn. La rabatoj validas por flugoj ĝis unu semajnon antaŭ kaj post la kongreso.

La Aŭstraj Federaciaj Fervojoj (germane: Österreichische Bundesbahnen, ÖBB) – la nacia fervoja kompanio de Aŭstrio – estas la oficiala trajnkompanio por la 111a UK. Vojaĝi per trajno estas unu el la plej daŭripovaj manieroj atingi la kongresurbon: la aŭstra fervoja reto funkcias plejparte per elektro el renovigeblaj fontoj kaj proponas komfortan, klimatamikan alternativon al aŭta aŭ aviadila vojaĝado. Ni ĝojas kunlabori kun partnero, kiu subtenas respondecan kaj medikonscian vojaĝadon tra Eŭropo. Legu detalojn en la Dua Bulteno kaj ĉe: https://uk.esperanto.net/2026/alvenebloj.

Por partopreni en la 111a UK en Graco, aliĝu ĉe: https://uk.esperanto.net. Notu, ke post la 31a de marto la aliĝkotizo plialtiĝos! Por resti ĝisdata pri ĉiuj novaĵoj sekvu la UK-paĝojn en Facebook kaj Instagram kaj aliĝu al la aktiva Telegram-grupo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1289.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UK-111 en Graco: Vojaĝrabatoj – flugoj kaj trajnoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

De antaŭ tempo mi volis verki ĉi tiun klarigon, pri la ŝajnĥaoso de la ĉefpaĝo aperu.net. Tiu ĉi artikolo estas komplemento al nova enhavo.

Ni havas algortimon pri populareco, momente forgesu pri kiel ĝi funkcias, gravas nur scii ke ni mezuras popularecon dum iom da tempo. Kaj ne forgesu ankaŭ ke nia ĉefa celo estas montri en nia ĉefpaĝo interesajn afiŝojn. Ni scias ke ne estas plene vero, sed povas esti ia rilato inter kvalito, intereso kaj populareco. Samtempe, estas risko ke se ni montras nur la plej popularajn afiŝojn, novaj afiŝoj, kiu laŭdifine estas nepopularaj, estos preteratentitaj de homoj.

Unue, ni decidis ke taŭga mksimuma kvanto por la ĉefpaĝo estas 24 afiŝoj.

Nia unua provo estis:

1. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta tago, ĝisdatigita listo ĉiutage. Ni nomu ilin Bronzaj afiŝoj.
2. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta semajno, ĝisdatigita listo ĉiusemajne. Ni nomu ilin Arĝentaj afiŝoj.
3. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta monato, ĝisdatigita listo ĉiumonate. Ni nomu ilin Oraj afiŝoj.
4. Ni montru la plej 6 laste spektitajn aŭ komentitajn, ĝisdatigita listo ĉiuhore. Ni nomu ilin Laste Aktivaj afisoj,

kaj grave, kiel ordigi?

• Se ni ordigas Laste Aktivaj-Bronzaj-Arĝentaj-Oraj, la retejo estas tre dinamika, sed la supozeble plej bonaj filmoj restos en la fino de la retejo.
• Se la ordo estas Oraj-Arĝentaj-Bronzaj-Laste Aktivaj, la plej interesaj afiŝoj aperos en la komenco, tre taŭge por hazardaj vizitantoj, sed malkomforte por oftaj uzantoj

Tial la decido estis ordigi laŭ lasta aktiveco. Se iu Ora afiŝo estas denove spektita, ĝi aperos supre, sed kun ora medalo. Tio faras la retejon sufiĉe dinamika sen perdi intereson.

Sed ni trovis ke la ĉefpaĝo estis ne tre interesa, ĝi apenaŭ ŝangiĝis, aŭ, plej grave, se multaj homoj spektis multajn filmojn dum horo, kelkaj filmoj eĉ ne videblis en listo de Laste Aktivaj tial ni ŝanĝis la ofteco al 15 minutoj.

Eĉ tie, la rezuto ne kreis sufiĉe interesan ĉefpaĝon, do post kelkaj provoj, ni ŝajnĝis al:

1. 6 Bronzaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pasintaj 36 horoj, ĝisdatigita ĉiuhore.
2. 6 Arĝentaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pastintaj 5 tagoj, ĝistatigita ĉiu 12 horoj.
3. 6 Oraj afiŝoj. Ni mezuru uzante datimoj de pasintaj 21 tagoj, ĝisdatigita ĉiutage.
4. 6 Laste aktivaj. ĝisdatigita ĉiu 15 minutoj.

Tio faris la retejo sufiĉe interesa, sed denove mankis io. Ne malofte kelkaj filmoj estas satempe Bronzaj, Arĝentaj, Oraj, kaj eĉ laste aktivaj. Tial ni decidis marki nur la plej “alta” medalo,  (ĉikaze, ora medalo) kaj plenumu la liston per Laste Aktiva.

Sed post la komenco de la tubara kantoparado, okazis io tre kurioze, mirinde la Oraj, Arĝentaj kaj Bronzaj afiŝoj estis samaj, kaj enhavo de la ĉefpaĝo iĝis preskaŭ statika, ĉar la kantoj de tiu konkurso akaparis preskaŭ ĉiujn spektaĵojn, do estis Oraj afiŝoj, kaj laste aktivaj afiŝoj, aldone al tio, la Ora afiŝaro estis preskaŭ statitka.

En tiu momento estis du malsamaj eblaj solvoj:

• Ni kalkulu Arĝentaj afiŝoj ekskludante Orajn afiŝojn, kaj kompreneble Bronzajn ekskludante Arĝentajn kaj Orajn
• Ni ŝanĝu la kvantojn.

La unua eblo aldonis novajn problemojn, do fine ni decidis la duan eblon, do, la nuna situacio estas:

1. 4 Oraj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pasintaj 21 tagoj, ĝisdatigita ĉiutage.
2. 7 Arĝentaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pastintaj 5 tagoj, ĝistatigita ĉiu 12 horoj.
3. 9 Bronzaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datimoj de pasintaj 36 horoj, ĝisdatigita ĉiuhore.
4. 6 Laste aktivaj. ĝisdatigita ĉiu 15 minutoj.
5. Ordigitaj laŭ lasta aktiveco.

Kompreneble, ĉio povas evolui kaj plibonigi, sed tio signifas ke:

1. Se vi serĉas la lastan bronzan afiŝon vi povas certi ke ĉiuj antaŭaj afiŝoj estis spektitaj dum pasintaj 36 horoj.
2. Se vi serĉas la lastan arĝentan afiŝon, vi povas certi ke ĉiuj antaŭaj afiŝoj estis spektitaj dum pasintaj 5 tagoj.

Kaj, denove, uzante nombrojn.

Ofte, 3 spektoj dum 36 horoj estas sufiĉe por atingi Bronzon. Tre malofte 1 spekto sufiĉas, kaj dum la Tubara Kantoparado tiu kvanto estis 4 aŭ 5 spektoj. 5 spektoj (dum pasintaj 5 tagoj) ofte sufiĉas por atingi Arĝenton (denove kun samaj esceptoj), kaj 10 spektoj sufiĉas por atingi Oron. La sistemo ŝajnas adaptebla al subitaj ŝajnĝoj de interesoj de la spektantaro.

 

Mi pardonpetas se la klarigo ŝajnas tro teknika, tiuokaze, la resumo estas “Se vi spektas iun filmon, ĝi post kelkaj minutoj ĝi videblos en aperu.net, por ke pli da homoj spektu, depende de kiom da homoj spektas tiujn filmojn aŭ aliaj, ĝi aperos kun bronza, arĝenta, aŭ ora medalo”

 

---

La Konsulino de la Esperanta Civito anoncas ke tri gesenatanoj de la Verda grupo (Martinelli, Blanco, Giordano) liveris leĝoproponon pri la oboloj, kies temo estas la sociala helpo por la civitanaro kaj la paktintoj.

Laŭ la proponintoj, “la ekspansio de la Esperanta Civito kunportas la zorgon pro la subteno al kolektivoj kaj individuoj, precipe novaj establoj kaj malriĉaj gestabanoj. Por tiuj subjektoj necesas normo kiu preventas misuzon de la civitana bonkoreco kaj garantias la mecenatecon en Esperantio. La proponitan leĝon inspiras monkolekta efiko de la protestanta eklezio en la neŭŝatela ŝtato kaj la administra modelo de islamaj bankoj.“ 

La leĝopropono valorigas la ekzistantan vorton “obolo”: “Per la vorto “obolo” oni indikas monon donacitan por bonfaraj celoj ene de la Esperanta Civito, simile al almozo.” Kaj naskiĝis neologismo, laŭ la 15a regulo de la Fundamento: “Zakato estas la kapitalo akumulita per ĉiuj ricevitaj oboloj.” Efektive en la araba “zakato” (زكاة) estus la obolo mem, laŭ profuda terminologia tradicio korana.

Post la norme necesa dektaga atendo pro eventuala kontesto pri la riceveblo, la leĝopropono estas submetota de la Konsulino al telematika Senatokonsulto, sekve de kiu ĝi estos entagordigebla por la venonta Senata sesio.

Plej multaj balbutantoj povas senprobleme kanti aŭ reciti poemojn. Kial la parolado ne funkcias?

Kial kelkaj homoj ne povas flue elparoli kelkajn vortojn? Dum longa tempo la sciencistoj ne povis klarigi tiun demandon. Sed nun per pli precizaj bildigaj procedoj eblas ekkoni pli kaj pli bone kiuj strukturoj kaj funkcioj ĉe balbutantoj estas ŝanĝitaj en la cerbo.

Unuflanke estas genetikaj kaŭzoj. Aliflanke la ŝanĝoj baziĝas sur tio ke la cerbo adaptiĝis kaj provas kompensi la deficiton.

Ĉe plej multaj homoj la cerbaj regionoj kiuj kompetentas por lingvo kaj parolado troviĝas en la maldekstra cerboduono. Ĉe balbutantoj tie estas reduktita la tiel nomata griza substanco, tio estas regionoj de la centra nervosistemo en kiuj troviĝas abunde da nervoĉelaj korpetoj. Krome estas malpli forte realigitaj certaj fibrovojoj  kiuj kunligas la diversajn parolregionojn en la cerbo. Ekzemple la areoj kiuj kompetentas por la planado kaj realigado de parolmovoj, evidente povas malpli bone komuniki kun areoj kiuj respondecas por la aŭda revena signalo, ekzemple por la aŭdado de la propra parolado.

Ĉiu parolado estas detale agordita artaĵo: Dum ni parolas, ni aŭdas nin mem kaj planas jam la sekvan silabon. Ĉe balbutantoj ŝajnas ke precipe tiu aŭda eĥo ne estas bone agordita kun la parolmova planado. La kunludado inter la prilaborado de sensaj impresoj kaj la stirado de muskoloj malharmonias.

Se balbutantoj estas "surdigataj" per kapaŭskultiloj aŭ se per tio ilia propra parolado aŭde revenas nur prokrastite, tiam ili plej ofte flue parolas. Ĉar la fibraj kunligoj en la maldekstraflankaj cerboregionoj estas malpli fortaj, evidente la dekstra cerboduono anstataŭe kunhelpas - kaj provas laŭeble kompensi. La dekstra cerboduono ĉe balbutantoj estas pli aktiva ol ĉe ne-balbutantoj.

Sed la kompensado ne ĉiam sukcesas. Sub streso ekzemple la rompiĝema sistemo perdas sian ekvilibron. Tio estas komparebla kun aŭtomobila radioaparato kiu ricevas nur malbonan signalon. Se aldoniĝas kroma malfortiga faktoro, ekzemple pro tunelo aŭ domo, la kvalito de la signalo ne plu sufiĉas. La dekomence malforta sistemo kolapsas. Ankaŭ tiel eblas ekspliki kial balbutado ne ĉiam aperas.

Al tiu tre simpligita modelo ankaŭ korespondas ke kantado aŭ recitado de poemoj ĉe plej multaj balbutantoj senprobleme funkcias. Kaŭzo por tio povus esti ke la melodio aŭ la takto helpas al la cerbo kiel speco de paŝigilo por aktivigi la diversajn areojn laŭ la ĝusta tempa agordado. Aktualaj studoj konjektigas ke la fibraj strukturoj jam dum infanaĝo estas malrezistivaj.

Per efikaj terapioj la apartaĵoj en la cerbo de balbutantoj estas almenaŭ parte ŝanĝeblaj. Tio intertempe estas pruvebla.

La 21a de februaro estis la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo. Ĉu vi jam spektis nian filmeton kun proverboj kaj diraĵoj kundividitaj de esperantistoj en diversaj lingvoj?
Daŭrigante la celebradon, TEJO nun organizas la kvaran eldonon de “Junuloj kaj Lingvoj” la 21an kaj 22an de marto 2026, por rekonfirmi nian sindevigon al lingvaj rajtoj kaj al la disvastigo de interkultura dialogo kaj daŭripova evoluo per Esperanto.

Ĉi tiu reta evento kunigas esperantistojn el la tuta mondo, kiuj volas koni novajn lingvojn kaj kulturojn en afabla etoso kaj partopreni amikeman interagadon kun aliaj junaj samideanoj.

Se vi entuziasmas prezenti ion pri via gepatra lingvo aŭ instrui vian lingvon al la mondo, bonvolu plenigi ĉi tiun formularon kaj fari vian kontribuon al la diverseco kaj amikeco de la evento!

Fonto: https://www.tejo.org/junuloj-kaj-lingvoj-2026-ma/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Junuloj kaj Lingvoj 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Moldavito – specifa verda ŝtono aperas en juveloj jam en baroko. En la ŝtonepoka tempo ĝi estis uzata kiel amuleto kiu alportas feliĉon kaj fekundecon. Pri moldavitoj oni parolas kiel pri mesaĝistoj el ĉielo.

"Homoj, kiuj al tio dediĉis tutan sciencan karieron, malkovris, ke antaŭ milionoj da jaroj falis granda meteorito en la zonon de Stutgarto. La kreita kratero nomiĝas Ries. Meteoro falis sub la angulo tiel, ke ĝi  forfrapis estintajn precipitaĵojn, kaj ili traflugis pli altan parton de atmosfero. Dum meteoritfrapo kaj trafluo tra atmosfero ili ekfandiĝis kaj ĉe ni elfalis jam tiuj moldavitoj. Tiun ĉi teorion kontraŭas kelkaj detaloj. Tiu forfalo devus esti okazinta antaŭ  14,7 milionoj da jaroj. Moldavitoj defalis en Sudan Bohemion, iom en Cheb, iom en Sudan Moravion. Sed kial ili ne elfalis meze de Moravio kaj Montareto? Tiu teorio ne kapablas klarigi tion. Ekzistas kelkaj skoloj de sciencistoj, sed tiu ĉi teorio pri kratero Ries estas nekonkureble la plej disvastigita, kaj ĝi havas plej multe da defendantoj," citis ĉefa fakulo de valorŝtonoj Radek Hanuš.

Pecetoj de vitromaso malmoliĝis jam dum la aerflugo en diversajn formojn, globetojn, gutojn, ankaŭ plurajn neregulajn ŝprucaĵojn. La plej konata kaj la plej riĉa kuŝejo de moldavitoj situas en relative malgranda zono inter Pisek kaj Nove Hrady. La moldavitoj tie posedas tutan gamon da verdaj ĝis brunaj nuancoj.

Moldavito origine nomiĝis vultavito

Prelegon pri interesaj  malkovroj proksime de Týn nad Vltavou prezentis en la jaro 1787 profesoro de Karola Universitato Josef Mayer. Origine li opiniis, ke temas pri krizolito de vulkana origino. Poste oni malkovris, ke temas pri specifa substanco. Laŭ la germana nomo de Týn nad Vltavou oni komencis nomi ŝtonojn vultavitoj. La nomo moldavito aperis pli poste, en la tempo de jubilea landa ekspozicio en la jaro 1891.

Serĉi moldavitojn propravole ne estas legale, kaj la polico kontrolas tion.

"Kiam ili estis avertitaj, ke ie ajn oni fosas ne legale, tiel ili veturas tien kaj ili gardas tion. Oportune estas por mi kiel por scienca homo, komplika kio ankoraŭ estas en ordo aŭ ne.  Moldavitojn oni nun ekspluatas en kelkaj lokoj. Oni ekspluatas moldavitojn kaj sablon. Kutime oni vendadas ilin en merkato. Ĝis tiam, laŭ leĝo, ĉio estas en ordo. Sed se muzeo volas havi bonan kolekton, devus esti prezentitaj ĉiuj specoj de moldavitoj. Do ili devas kunlabori kun kontrauleĝaj serĉantoj de moldavitoj. Tiuj prognozas, kie troviĝas moldavitoj, kaj ofte vendas aŭ donacas specimenojn al muzeoj. Dank´al tio pliriĉiĝas kolektofondaĵoj kaj ni, kiel vizitantoj, povas admiri ankaŭ rarajn specimenojn." 

Sur la Teron falis  20 milionoj da moldavitoj

La plej granda elfosita moldavito en la teritorio de Ĉeĥa respubliko estis  trovita ĉe Slavice, kaj pezas 265,5 gramojn. Averaĝa masopezo de moldavito trovita en Ĉeĥio estas nur 6,7 gramoj. La plej grandan kolekton de historiaj juveloj kun ĉeĥaj moldavitoj oni havas en Nacia muzeo kaj en la Artindustria muzeo en Prago. Ankaŭ aliaj muzeoj havas interesajn ekzemplerojn de moldavitoj.

"En Český Krumlov estas eksterordinare bona muzeo, kaj mi povas rekomendi la privatan muzeon de moldavitoj, ankaŭ en Týn and Vltavou estas nove malfermita muzeo, muzeo de Třebíč havas belan kolekton." 

Oni taksas, ke la tuta nombro de falitaj moldavitoj estas 20 milionoj da pecoj kaj ilia masototala pezo  proksimiĝas al 275 tunoj. Granda kvanto da moldavitoj estis flosigita en riverojn, kie ĝi kuŝas kiel sedimentoj. Nuntempe ili troviĝas precipe en kampoj, sub kiuj estas sabla tavolo da originaj sedimentoj. Dum plugado oni elfosas ilin, bedaŭrinde iam difektitaj.

Rimarkinde estas, kiel pli kaj pli rapide ŝanĝiĝas nia vivmaniero de generacio al generacio. Ne plu eblas eĉ paroli pri evoluo, sed pli pri saltoj. Unu generacio daŭras pli-malpli 25 jarojn. Ekzemple antaŭ 25 jaroj, kiu povis imagi la gravecon de komputilo aŭ poŝtelefono en nia nuntempa vivo? Kaj neniu povas scii, kion la hodiaŭaj infanoj vidos aperi antaŭ ol maljuniĝi. Tiu penso estas interesa sed samtempe timiga. Unu afero estas certa: la estontaj arkeologoj povos sekvi la evoluon de nia moderna socio per studado de la objektoj, kiujn ni homoj postlasos dum nia vivo. Jam de jaroj mi interesiĝas pri objektoj, kiuj por niaj geavoj aŭ praavoj estis tute normalaj, sed nun estas forgesitaj. Ili ofte estis vere simplaj kaj efikaj. Ĉiu povis kompreni, kiel ili funkciis. Tion ne eblas diri pri la plimulto da aparatoj, kiujn vi kaj mi uzas en la nuntempa vivo. Jen tri ekzemploj de aĵoj de antaŭ tri aŭ kvar generacioj. Ĉiu el ili perfekte solvis problemon de sia propra tempo. Ujo por kamemberto: Kune kun pano kaj vino, la fama fromaĝo kamemberto el Normandio en Francio estas por francoj bazo de rapida manĝo en la laborejo. Ĝi estas ankaŭ neforigebla parto de vespera familia manĝo. Sed jen problemo: ĝi havas fortan odoron, ĝi facile disfluas, kaj krome necesas alporti ĝin al la tablo je ĉambra temperaturo. Tiu ronda, vertikale turniĝanta ujo fermis ĝian odoron interne kaj samtempe malhelpis, ke la fromaĝo disfluu. Tial ne necesis konservi ĝin en fridujo. Akrigilo por razilo: Por vojaĝanta komercisto aŭ eĉ turisto en la komenco de la dudeka jarcento, gravis bone prezenti sin. Tio signifis esti bone razita, ĉar tio estis la ʺenir-bileto” al la bonaj sociaj rondoj. Tiu malgranda aparato ebligis akrigi la klingon de la razilo dum vojaĝado. Oni ambaŭdirekten glitigis la malgrandan skatoleton laŭlonge de la ŝnuro, kies unu finon oni fiksis al la pordotenilo de la hotela ĉambro. Mi provis: ĝi funkcias! Karto-tenilo por unu-manuloj: Post la Unua Mondmilito estis multaj milit-invalidoj, inter aliaj tiuj, kiuj perdis brakon. Por ili, estis malfacile retrovi laboron. En la socia vivo, okazanta por viroj en la loka kafejo, aperis pliaj ĝenoj. Kiel samtempe fumi, trinki, kaj ludi kartojn, kiam oni estas unu-brakulo? La supran malgrandan aparaton, la kartotenilon, la kafejestro fiksis al la tablo. Dum ĝi tenis la kartojn, la mano estis disponebla por teni glason aŭ cigaredon. Tiel, ankaŭ unu-manulo povis partopreni en la sociaj interrilatoj, kaj do senti sin vera viro. Sylvain Lelarge La supraj fotoj aperis en la nederlandlingva verko Wat is dat de Sylvain Lelarge. Fotis ilin Peter Kollányi.