Blogoj en Esperanto

Longe atendita ŝanĝo finfine okazas en nia bela provinco Brita Kolumbio en Kanado. Post multaj jaroj da plendoj, la registaro decidis ĉesigi la ĝenajn horŝanĝojn, kiujn ni devis fari dufoje ĉiujare. Dum jaroj, niaj gvidantoj asertis, ke ni nepre devas atendi niajn sudajn najbarojn en Usono, nome Vaŝingtonion, Oregonon kaj Kalifornion, por fari la ŝanĝon kune. Sed, kiel ni bone scias, la nuna usona misreĝimo signifas ke multaj progresoj devas atendi plu. Tial, Brita Kolumbio decidis kuraĝe antaŭeniri memstare. Ĉi tio certe sonas kiel bona novaĵo, ĉu ne? Homoj ja malamas la horŝanĝon. Tamen, la solvo, kiun oni elektis, eble ne estas tiel perfekta, kiel ĝi unue ŝajnas. Ni ja forlasas la ŝanĝojn, sed ni elektis fari la someran tempon konstanta. 

La ideo pri konstanta somera tempo estas tre populara inter la loĝantaro. Plej multaj homoj ŝatas la revon pri longaj someraj vesperoj kaj volas reteni tiun kroman horon da taglumo post la laboro, eĉ dum la mezo de la malhela vintro. Sed tiu elekto havas sufiĉe severan prezon, kiun multaj eble ankoraŭ ne plene pripensis: tre mallumajn matenojn. Dum la plej mallongaj tagoj de la jaro en decembro, la suno ne leviĝos antaŭ la naŭa horo matene. Tio signifas, ke ni ĉiuj devos vekiĝi, prepari nin kaj vojaĝi al niaj laborejoj aŭ lernejoj en tuta mallumo.

Kuracistoj, sciencistoj kaj fakuloj pri dormo jam delonge tre forte konsilas ion tute malsaman. Ili rekomendas, ke ni elektu konstantan norman tempon, kiun ni ofte nomas la vintra tempo. La kialo estas simpla, sed tre grava por nia ĝenerala sano. Matena sunlumo estas absolute esenca por subteni sanan tagan ritmon, kiu funkcias kiel nia natura biologia horloĝo. Kiam lumo trafas niajn okulojn frumatene, ĝi sciigas la cerbon, ke ĝi devas haltigi la produktadon de melatonino, la hormono kiu igas nin dormemaj. Tio helpas nin nature vekiĝi, sentigi nin viglaj kaj pretaj por la tago. Kiam ni devigas nin ellitiĝi en plena mallumo, nia korpo ankoraŭ firme kredas, ke estas la mezo de la nokto. Ĉi tiu konstanta batalo kontraŭ nia natura ritmo povas kaŭzi multajn negativajn efikojn. Ĝi ofte kondukas al kronika laciĝo, deprimiĝo, malpliigo de koncentriĝo, streĉo kaj eĉ pligrandigita risko de koraj malsanoj pro malbona dormokvalito.

Kio faras ĉi tiun situacion vere frustra, estas la fakto, ke oni jam provis tion antaŭe, kaj ni tial scias precize kio okazos. En la jaro 1974, dum granda energia krizo, Usono decidis enkonduki konstantan someran tempon tutlande por ŝpari energion. La ideo estis ege populara dekomence. Antaŭ ol la ŝanĝo ekvalidis, eĉ 79 procentoj de la usonanoj plene subtenis ĝin. Sed kiam la realo de la vintraj matenoj finfine trafis ilin, la rezulto estis tuja kaj katastrofa.

Milionoj da homoj subite trovis sin vekiĝantaj, matenmanĝantaj kaj irantaj al la laboro en profunda mallumo. La plej granda problemo tamen ligiĝis al la lernejanoj. Infanoj devis atendi la lernejajn busojn aŭ piediri al la lernejo kiam estis tute mallume ekstere. Aperis multaj novaĵraportoj pri infanoj, kiuj devis porti poŝlampojn por ne esti frapitaj de preterpasantaj aŭtoj. Post pluraj tragediaj trafikakcidentoj en kiuj infanoj estis vunditaj frumatene, la usona gazetaro eĉ komencis nomi la eksperimenton tagluma fiasko. La publika opinio tiam rapidege ŝanĝiĝis. Ene de nur kelkaj semajnoj da vivado en tiuj kondiĉoj, la subteno por la konstanta somera tempo falis draste de 79 procentoj al nur 42 procentoj. La homoj malŝategis ĝin. La publika malkontento fariĝis tiel forta, ke la registaro eĉ ne povis fini la planitan dujaran eksperimenton. Prezidento Gerald Ford subskribis leĝon en oktobro 1974, kiu nuligis la decidon kaj redonis la lumajn matenojn al la vintro.

Tio estas klara kaj registrita historia averto. Ĝi montras precize kio okazas, kiam la agrabla revo pri eterna somero kolizias kun la malvarma realo de vintra sunleviĝo en la nordo. Nun, bedaŭrinde, ni ŝajnas blinde paŝi en la saman eraron denove. Homoj facile voĉdonas por pli da vespera lumo, ĉar tio sonas bele, tute sen pensi pri la mallumaj matenoj. Estas bone, ke ni finfine ĉesos ŝanĝi la horloĝojn dufoje jare, sed ni eble baldaŭ malkovros, ke ni lasis ke ordinaraj homoj faru gravan decidon sen la necesa fona scio. 

Laŭ la raportoj pri la aktiveco de siaj dungitoj, ŝajnas ke la Junulara estas preparanta siajn kofrojn (aŭ vakajn banankartonojn) por deloĝigo, samtempe organizante sian kongreson kune kun la eŭropaj adeptoj de Toki Pona, dum suneklipsa tago en Katalunio.

Unuflanke, kun arkitekto ili “organizas la novajn spacojn post la fermo/vendo de la Centra Oficejo” kaj komencis “ordigi kaj reorganizi la TEJO-arkivon, cele al ĝia forsendo pro la malplenigo de la Centra Oficejo”; aliflanke prezidinto Albert S. Garrido “verkis interkonsenton pri la komuna okazigo de la IJK 2026 kaj la 5a Eŭropa Tokipona Renkontiĝo”. Ĉu TEJO-anoj konvertiĝas al nova planlingvo?

Verŝajne Nieuwe Binnenweg 176 estas vere fermata, se la TEJO-volontuloj raportas pri “inventaro de la libroservo kaj pakado de la libroservo en skatolojn”.

(Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2375)

De antaŭ tempo mi volis verki ĉi tiun klarigon, pri la ŝajnĥaoso de la ĉefpaĝo aperu.net. Tiu ĉi artikolo estas komplemento al nova enhavo.

Ni havas algortimon pri populareco, momente forgesu pri kiel ĝi funkcias, gravas nur scii ke ni mezuras popularecon dum iom da tempo. Kaj ne forgesu ankaŭ ke nia ĉefa celo estas montri en nia ĉefpaĝo interesajn afiŝojn. Ni scias ke ne estas plene vero, sed povas esti ia rilato inter kvalito, intereso kaj populareco. Samtempe, estas risko ke se ni montras nur la plej popularajn afiŝojn, novaj afiŝoj, kiu laŭdifine estas nepopularaj, estos preteratentitaj de homoj.

Unue, ni decidis ke taŭga mksimuma kvanto por la ĉefpaĝo estas 24 afiŝoj.

Nia unua provo estis:

1. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta tago, ĝisdatigita listo ĉiutage. Ni nomu ilin Bronzaj afiŝoj.
2. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta semajno, ĝisdatigita listo ĉiusemajne. Ni nomu ilin Arĝentaj afiŝoj.
3. Ni montru la plej 6 plej pularajn de la pasinta monato, ĝisdatigita listo ĉiumonate. Ni nomu ilin Oraj afiŝoj.
4. Ni montru la plej 6 laste spektitajn aŭ komentitajn, ĝisdatigita listo ĉiuhore. Ni nomu ilin Laste Aktivaj afisoj,

kaj grave, kiel ordigi?

• Se ni ordigas Laste Aktivaj-Bronzaj-Arĝentaj-Oraj, la retejo estas tre dinamika, sed la supozeble plej bonaj filmoj restos en la fino de la retejo.
• Se la ordo estas Oraj-Arĝentaj-Bronzaj-Laste Aktivaj, la plej interesaj afiŝoj aperos en la komenco, tre taŭge por hazardaj vizitantoj, sed malkomforte por oftaj uzantoj

Tial la decido estis ordigi laŭ lasta aktiveco. Se iu Ora afiŝo estas denove spektita, ĝi aperos supre, sed kun ora medalo. Tio faras la retejon sufiĉe dinamika sen perdi intereson.

Sed ni trovis ke la ĉefpaĝo estis ne tre interesa, ĝi apenaŭ ŝangiĝis, aŭ, plej grave, se multaj homoj spektis multajn filmojn dum horo, kelkaj filmoj eĉ ne videblis en listo de Laste Aktivaj tial ni ŝanĝis la ofteco al 15 minutoj.

Eĉ tie, la rezuto ne kreis sufiĉe interesan ĉefpaĝon, do post kelkaj provoj, ni ŝajnĝis al:

1. 6 Bronzaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pasintaj 36 horoj, ĝisdatigita ĉiuhore.
2. 6 Arĝentaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pastintaj 5 tagoj, ĝistatigita ĉiu 12 horoj.
3. 6 Oraj afiŝoj. Ni mezuru uzante datimoj de pasintaj 21 tagoj, ĝisdatigita ĉiutage.
4. 6 Laste aktivaj. ĝisdatigita ĉiu 15 minutoj.

Tio faris la retejo sufiĉe interesa, sed denove mankis io. Ne malofte kelkaj filmoj estas satempe Bronzaj, Arĝentaj, Oraj, kaj eĉ laste aktivaj. Tial ni decidis marki nur la plej “alta” medalo,  (ĉikaze, ora medalo) kaj plenumu la liston per Laste Aktiva.

Sed post la komenco de la tubara kantoparado, okazis io tre kurioze, mirinde la Oraj, Arĝentaj kaj Bronzaj afiŝoj estis samaj, kaj enhavo de la ĉefpaĝo iĝis preskaŭ statika, ĉar la kantoj de tiu konkurso akaparis preskaŭ ĉiujn spektaĵojn, do estis Oraj afiŝoj, kaj laste aktivaj afiŝoj, aldone al tio, la Ora afiŝaro estis preskaŭ statitka.

En tiu momento estis du malsamaj eblaj solvoj:

• Ni kalkulu Arĝentaj afiŝoj ekskludante Orajn afiŝojn, kaj kompreneble Bronzajn ekskludante Arĝentajn kaj Orajn
• Ni ŝanĝu la kvantojn.

La unua eblo aldonis novajn problemojn, do fine ni decidis la duan eblon, do, la nuna situacio estas:

1. 4 Oraj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pasintaj 21 tagoj, ĝisdatigita ĉiutage.
2. 7 Arĝentaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datumojn de pastintaj 5 tagoj, ĝistatigita ĉiu 12 horoj.
3. 9 Bronzaj afiŝoj. Ni mezuru uzante datimoj de pasintaj 36 horoj, ĝisdatigita ĉiuhore.
4. 6 Laste aktivaj. ĝisdatigita ĉiu 15 minutoj.
5. Ordigitaj laŭ lasta aktiveco.

Kompreneble, ĉio povas evolui kaj plibonigi, sed tio signifas ke:

1. Se vi serĉas la lastan bronzan afiŝon vi povas certi ke ĉiuj antaŭaj afiŝoj estis spektitaj dum pasintaj 36 horoj.
2. Se vi serĉas la lastan arĝentan afiŝon, vi povas certi ke ĉiuj antaŭaj afiŝoj estis spektitaj dum pasintaj 5 tagoj.

Kaj, denove, uzante nombrojn.

Ofte, 3 spektoj dum 36 horoj estas sufiĉe por atingi Bronzon. Tre malofte 1 spekto sufiĉas, kaj dum la Tubara Kantoparado tiu kvanto estis 4 aŭ 5 spektoj. 5 spektoj (dum pasintaj 5 tagoj) ofte sufiĉas por atingi Arĝenton (denove kun samaj esceptoj), kaj 10 spektoj sufiĉas por atingi Oron. La sistemo ŝajnas adaptebla al subitaj ŝajnĝoj de interesoj de la spektantaro.

 

Mi pardonpetas se la klarigo ŝajnas tro teknika, tiuokaze, la resumo estas “Se vi spektas iun filmon, ĝi post kelkaj minutoj ĝi videblos en aperu.net, por ke pli da homoj spektu, depende de kiom da homoj spektas tiujn filmojn aŭ aliaj, ĝi aperos kun bronza, arĝenta, aŭ ora medalo”

 

---

La Konsulino de la Esperanta Civito anoncas ke tri gesenatanoj de la Verda grupo (Martinelli, Blanco, Giordano) liveris leĝoproponon pri la oboloj, kies temo estas la sociala helpo por la civitanaro kaj la paktintoj.

Laŭ la proponintoj, “la ekspansio de la Esperanta Civito kunportas la zorgon pro la subteno al kolektivoj kaj individuoj, precipe novaj establoj kaj malriĉaj gestabanoj. Por tiuj subjektoj necesas normo kiu preventas misuzon de la civitana bonkoreco kaj garantias la mecenatecon en Esperantio. La proponitan leĝon inspiras monkolekta efiko de la protestanta eklezio en la neŭŝatela ŝtato kaj la administra modelo de islamaj bankoj.“ 

La leĝopropono valorigas la ekzistantan vorton “obolo”: “Per la vorto “obolo” oni indikas monon donacitan por bonfaraj celoj ene de la Esperanta Civito, simile al almozo.” Kaj naskiĝis neologismo, laŭ la 15a regulo de la Fundamento: “Zakato estas la kapitalo akumulita per ĉiuj ricevitaj oboloj.” Efektive en la araba “zakato” (زكاة) estus la obolo mem, laŭ profuda terminologia tradicio korana.

Post la norme necesa dektaga atendo pro eventuala kontesto pri la riceveblo, la leĝopropono estas submetota de la Konsulino al telematika Senatokonsulto, sekve de kiu ĝi estos entagordigebla por la venonta Senata sesio.

Plej multaj balbutantoj povas senprobleme kanti aŭ reciti poemojn. Kial la parolado ne funkcias?

Kial kelkaj homoj ne povas flue elparoli kelkajn vortojn? Dum longa tempo la sciencistoj ne povis klarigi tiun demandon. Sed nun per pli precizaj bildigaj procedoj eblas ekkoni pli kaj pli bone kiuj strukturoj kaj funkcioj ĉe balbutantoj estas ŝanĝitaj en la cerbo.

Unuflanke estas genetikaj kaŭzoj. Aliflanke la ŝanĝoj baziĝas sur tio ke la cerbo adaptiĝis kaj provas kompensi la deficiton.

Ĉe plej multaj homoj la cerbaj regionoj kiuj kompetentas por lingvo kaj parolado troviĝas en la maldekstra cerboduono. Ĉe balbutantoj tie estas reduktita la tiel nomata griza substanco, tio estas regionoj de la centra nervosistemo en kiuj troviĝas abunde da nervoĉelaj korpetoj. Krome estas malpli forte realigitaj certaj fibrovojoj  kiuj kunligas la diversajn parolregionojn en la cerbo. Ekzemple la areoj kiuj kompetentas por la planado kaj realigado de parolmovoj, evidente povas malpli bone komuniki kun areoj kiuj respondecas por la aŭda revena signalo, ekzemple por la aŭdado de la propra parolado.

Ĉiu parolado estas detale agordita artaĵo: Dum ni parolas, ni aŭdas nin mem kaj planas jam la sekvan silabon. Ĉe balbutantoj ŝajnas ke precipe tiu aŭda eĥo ne estas bone agordita kun la parolmova planado. La kunludado inter la prilaborado de sensaj impresoj kaj la stirado de muskoloj malharmonias.

Se balbutantoj estas "surdigataj" per kapaŭskultiloj aŭ se per tio ilia propra parolado aŭde revenas nur prokrastite, tiam ili plej ofte flue parolas. Ĉar la fibraj kunligoj en la maldekstraflankaj cerboregionoj estas malpli fortaj, evidente la dekstra cerboduono anstataŭe kunhelpas - kaj provas laŭeble kompensi. La dekstra cerboduono ĉe balbutantoj estas pli aktiva ol ĉe ne-balbutantoj.

Sed la kompensado ne ĉiam sukcesas. Sub streso ekzemple la rompiĝema sistemo perdas sian ekvilibron. Tio estas komparebla kun aŭtomobila radioaparato kiu ricevas nur malbonan signalon. Se aldoniĝas kroma malfortiga faktoro, ekzemple pro tunelo aŭ domo, la kvalito de la signalo ne plu sufiĉas. La dekomence malforta sistemo kolapsas. Ankaŭ tiel eblas ekspliki kial balbutado ne ĉiam aperas.

Al tiu tre simpligita modelo ankaŭ korespondas ke kantado aŭ recitado de poemoj ĉe plej multaj balbutantoj senprobleme funkcias. Kaŭzo por tio povus esti ke la melodio aŭ la takto helpas al la cerbo kiel speco de paŝigilo por aktivigi la diversajn areojn laŭ la ĝusta tempa agordado. Aktualaj studoj konjektigas ke la fibraj strukturoj jam dum infanaĝo estas malrezistivaj.

Per efikaj terapioj la apartaĵoj en la cerbo de balbutantoj estas almenaŭ parte ŝanĝeblaj. Tio intertempe estas pruvebla.

Moldavito – specifa verda ŝtono aperas en juveloj jam en baroko. En la ŝtonepoka tempo ĝi estis uzata kiel amuleto kiu alportas feliĉon kaj fekundecon. Pri moldavitoj oni parolas kiel pri mesaĝistoj el ĉielo.

"Homoj, kiuj al tio dediĉis tutan sciencan karieron, malkovris, ke antaŭ milionoj da jaroj falis granda meteorito en la zonon de Stutgarto. La kreita kratero nomiĝas Ries. Meteoro falis sub la angulo tiel, ke ĝi  forfrapis estintajn precipitaĵojn, kaj ili traflugis pli altan parton de atmosfero. Dum meteoritfrapo kaj trafluo tra atmosfero ili ekfandiĝis kaj ĉe ni elfalis jam tiuj moldavitoj. Tiun ĉi teorion kontraŭas kelkaj detaloj. Tiu forfalo devus esti okazinta antaŭ  14,7 milionoj da jaroj. Moldavitoj defalis en Sudan Bohemion, iom en Cheb, iom en Sudan Moravion. Sed kial ili ne elfalis meze de Moravio kaj Montareto? Tiu teorio ne kapablas klarigi tion. Ekzistas kelkaj skoloj de sciencistoj, sed tiu ĉi teorio pri kratero Ries estas nekonkureble la plej disvastigita, kaj ĝi havas plej multe da defendantoj," citis ĉefa fakulo de valorŝtonoj Radek Hanuš.

Pecetoj de vitromaso malmoliĝis jam dum la aerflugo en diversajn formojn, globetojn, gutojn, ankaŭ plurajn neregulajn ŝprucaĵojn. La plej konata kaj la plej riĉa kuŝejo de moldavitoj situas en relative malgranda zono inter Pisek kaj Nove Hrady. La moldavitoj tie posedas tutan gamon da verdaj ĝis brunaj nuancoj.

Moldavito origine nomiĝis vultavito

Prelegon pri interesaj  malkovroj proksime de Týn nad Vltavou prezentis en la jaro 1787 profesoro de Karola Universitato Josef Mayer. Origine li opiniis, ke temas pri krizolito de vulkana origino. Poste oni malkovris, ke temas pri specifa substanco. Laŭ la germana nomo de Týn nad Vltavou oni komencis nomi ŝtonojn vultavitoj. La nomo moldavito aperis pli poste, en la tempo de jubilea landa ekspozicio en la jaro 1891.

Serĉi moldavitojn propravole ne estas legale, kaj la polico kontrolas tion.

"Kiam ili estis avertitaj, ke ie ajn oni fosas ne legale, tiel ili veturas tien kaj ili gardas tion. Oportune estas por mi kiel por scienca homo, komplika kio ankoraŭ estas en ordo aŭ ne.  Moldavitojn oni nun ekspluatas en kelkaj lokoj. Oni ekspluatas moldavitojn kaj sablon. Kutime oni vendadas ilin en merkato. Ĝis tiam, laŭ leĝo, ĉio estas en ordo. Sed se muzeo volas havi bonan kolekton, devus esti prezentitaj ĉiuj specoj de moldavitoj. Do ili devas kunlabori kun kontrauleĝaj serĉantoj de moldavitoj. Tiuj prognozas, kie troviĝas moldavitoj, kaj ofte vendas aŭ donacas specimenojn al muzeoj. Dank´al tio pliriĉiĝas kolektofondaĵoj kaj ni, kiel vizitantoj, povas admiri ankaŭ rarajn specimenojn." 

Sur la Teron falis  20 milionoj da moldavitoj

La plej granda elfosita moldavito en la teritorio de Ĉeĥa respubliko estis  trovita ĉe Slavice, kaj pezas 265,5 gramojn. Averaĝa masopezo de moldavito trovita en Ĉeĥio estas nur 6,7 gramoj. La plej grandan kolekton de historiaj juveloj kun ĉeĥaj moldavitoj oni havas en Nacia muzeo kaj en la Artindustria muzeo en Prago. Ankaŭ aliaj muzeoj havas interesajn ekzemplerojn de moldavitoj.

"En Český Krumlov estas eksterordinare bona muzeo, kaj mi povas rekomendi la privatan muzeon de moldavitoj, ankaŭ en Týn and Vltavou estas nove malfermita muzeo, muzeo de Třebíč havas belan kolekton." 

Oni taksas, ke la tuta nombro de falitaj moldavitoj estas 20 milionoj da pecoj kaj ilia masototala pezo  proksimiĝas al 275 tunoj. Granda kvanto da moldavitoj estis flosigita en riverojn, kie ĝi kuŝas kiel sedimentoj. Nuntempe ili troviĝas precipe en kampoj, sub kiuj estas sabla tavolo da originaj sedimentoj. Dum plugado oni elfosas ilin, bedaŭrinde iam difektitaj.

Rimarkinde estas, kiel pli kaj pli rapide ŝanĝiĝas nia vivmaniero de generacio al generacio. Ne plu eblas eĉ paroli pri evoluo, sed pli pri saltoj. Unu generacio daŭras pli-malpli 25 jarojn. Ekzemple antaŭ 25 jaroj, kiu povis imagi la gravecon de komputilo aŭ poŝtelefono en nia nuntempa vivo? Kaj neniu povas scii, kion la hodiaŭaj infanoj vidos aperi antaŭ ol maljuniĝi. Tiu penso estas interesa sed samtempe timiga. Unu afero estas certa: la estontaj arkeologoj povos sekvi la evoluon de nia moderna socio per studado de la objektoj, kiujn ni homoj postlasos dum nia vivo. Jam de jaroj mi interesiĝas pri objektoj, kiuj por niaj geavoj aŭ praavoj estis tute normalaj, sed nun estas forgesitaj. Ili ofte estis vere simplaj kaj efikaj. Ĉiu povis kompreni, kiel ili funkciis. Tion ne eblas diri pri la plimulto da aparatoj, kiujn vi kaj mi uzas en la nuntempa vivo. Jen tri ekzemploj de aĵoj de antaŭ tri aŭ kvar generacioj. Ĉiu el ili perfekte solvis problemon de sia propra tempo. Ujo por kamemberto: Kune kun pano kaj vino, la fama fromaĝo kamemberto el Normandio en Francio estas por francoj bazo de rapida manĝo en la laborejo. Ĝi estas ankaŭ neforigebla parto de vespera familia manĝo. Sed jen problemo: ĝi havas fortan odoron, ĝi facile disfluas, kaj krome necesas alporti ĝin al la tablo je ĉambra temperaturo. Tiu ronda, vertikale turniĝanta ujo fermis ĝian odoron interne kaj samtempe malhelpis, ke la fromaĝo disfluu. Tial ne necesis konservi ĝin en fridujo. Akrigilo por razilo: Por vojaĝanta komercisto aŭ eĉ turisto en la komenco de la dudeka jarcento, gravis bone prezenti sin. Tio signifis esti bone razita, ĉar tio estis la ʺenir-bileto” al la bonaj sociaj rondoj. Tiu malgranda aparato ebligis akrigi la klingon de la razilo dum vojaĝado. Oni ambaŭdirekten glitigis la malgrandan skatoleton laŭlonge de la ŝnuro, kies unu finon oni fiksis al la pordotenilo de la hotela ĉambro. Mi provis: ĝi funkcias! Karto-tenilo por unu-manuloj: Post la Unua Mondmilito estis multaj milit-invalidoj, inter aliaj tiuj, kiuj perdis brakon. Por ili, estis malfacile retrovi laboron. En la socia vivo, okazanta por viroj en la loka kafejo, aperis pliaj ĝenoj. Kiel samtempe fumi, trinki, kaj ludi kartojn, kiam oni estas unu-brakulo? La supran malgrandan aparaton, la kartotenilon, la kafejestro fiksis al la tablo. Dum ĝi tenis la kartojn, la mano estis disponebla por teni glason aŭ cigaredon. Tiel, ankaŭ unu-manulo povis partopreni en la sociaj interrilatoj, kaj do senti sin vera viro. Sylvain Lelarge La supraj fotoj aperis en la nederlandlingva verko Wat is dat de Sylvain Lelarge. Fotis ilin Peter Kollányi.

Rimarkinde estas, kiel pli kaj pli rapide ŝanĝiĝas nia vivmaniero de generacio al generacio. Ne plu eblas eĉ paroli pri evoluo, sed pli pri saltoj. Unu generacio daŭras pli-malpli 25 jarojn. Ekzemple antaŭ 25 jaroj, kiu povis imagi la gravecon de komputilo aŭ poŝtelefono en nia nuntempa vivo? Kaj neniu povas scii, kion la hodiaŭaj infanoj vidos aperi antaŭ ol maljuniĝi. Tiu penso estas interesa sed samtempe timiga. Unu afero estas certa: la estontaj arkeologoj povos sekvi la evoluon de nia moderna socio per studado de la objektoj, kiujn ni homoj postlasos dum nia vivo. Jam de jaroj mi interesiĝas pri objektoj, kiuj por niaj geavoj aŭ praavoj estis tute normalaj, sed nun estas forgesitaj. Ili ofte estis vere simplaj kaj efikaj. Ĉiu povis kompreni, kiel ili funkciis. Tion ne eblas diri pri la plimulto da aparatoj, kiujn vi kaj mi uzas en la nuntempa vivo. Jen tri ekzemploj de aĵoj de antaŭ tri aŭ kvar generacioj. Ĉiu el ili perfekte solvis problemon de sia propra tempo. Ujo por kamemberto: Kune kun pano kaj vino, la fama fromaĝo kamemberto el Normandio en Francio estas por francoj bazo de rapida manĝo en la laborejo. Ĝi estas ankaŭ neforigebla parto de vespera familia manĝo. Sed jen problemo: ĝi havas fortan odoron, ĝi facile disfluas, kaj krome necesas alporti ĝin al la tablo je ĉambra temperaturo. Tiu ronda, vertikale turniĝanta ujo fermis ĝian odoron interne kaj samtempe malhelpis, ke la fromaĝo disfluu. Tial ne necesis konservi ĝin en fridujo. Akrigilo por razilo: Por vojaĝanta komercisto aŭ eĉ turisto en la komenco de la dudeka jarcento, gravis bone prezenti sin. Tio signifis esti bone razita, ĉar tio estis la ʺenir-bileto” al la bonaj sociaj rondoj. Tiu malgranda aparato ebligis akrigi la klingon de la razilo dum vojaĝado. Oni ambaŭdirekten glitigis la malgrandan skatoleton laŭlonge de la ŝnuro, kies unu finon oni fiksis al la pordotenilo de la hotela ĉambro. Mi provis: ĝi funkcias! Karto-tenilo por unu-manuloj: Post la Unua Mondmilito estis multaj milit-invalidoj, inter aliaj tiuj, kiuj perdis brakon. Por ili, estis malfacile retrovi laboron. En la socia vivo, okazanta por viroj en la loka kafejo, aperis pliaj ĝenoj. Kiel samtempe fumi, trinki, kaj ludi kartojn, kiam oni estas unu-brakulo? La supran malgrandan aparaton, la kartotenilon, la kafejestro fiksis al la tablo. Dum ĝi tenis la kartojn, la mano estis disponebla por teni glason aŭ cigaredon. Tiel, ankaŭ unu-manulo povis partopreni en la sociaj interrilatoj, kaj do senti sin vera viro. Sylvain Lelarge La supraj fotoj aperis en la nederlandlingva verko Wat is dat de Sylvain Lelarge. Fotis ilin Peter Kollányi.

Tri unuaktaj dramoj de Giorgio Silfer estas prezentotaj dum la 4^a NaturAmika KulturSemajno en Esperanto, okazonta en Malago 9-13 oktobro 2026: du replikoj kaj unu premiero; en ĉiuj tri la aŭtoro ludos, kun tri malsamaj kunrolantoj.

Por “Dialogo kun la glotologo” la paciento estos Ángel García del Río, kiel dum Kultura Esperanto-Festivalo en julio 2023; por “Sur la fina benko” la pimpa junulino estos Viviana Piccinini, kiel dum la pasintjara KEF; fine en “La njorin” de l” malaperinto” Silfer estos la marŝalo kaj Sara Montaña la edzino de la mafiulo.

Aliaj du dramoj de la sama verkisto atendas premieron: “Varma lineo” kaj “La butiketo de la juvelisto”, kiuj konsistigas trilogion kun “La njorin” de l” malaperinto”.

En la retejo de UEA aperis la Dua Bulteno de la 110a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en Graco (Graz, Aŭstrio).

Kiel kutime, la Dua Bulteno enhavas plurajn informojn por la kongresanoj: Loka Kongresa Komitato, la kongresejo, utilaj informoj pri Aŭstrio kaj Graco, provizora programo, kongresa temo, KER-ekzamenoj, paroligaj kursoj, hoteloj, ekskursoj, bankedo k. m. a.

Ĉi tiu 58-paĝa bitlibro, pretigita laŭ la normo pdf, estas elŝutebla ĉe https://uk.esperanto.net/2026/duabulteno.

Ĝis la 31a de marto 2026 validas la dua aliĝtarifo: por t. n. A-landoj ĝi estas 240 eŭroj por individuaj membroj de UEA kaj 300 eŭroj por ne individuaj membroj.

Se vi ankoraŭ ne aliĝis al la kongreso, vi povas aliĝu rete ĉe https://uea.org/kongresoj/alighilo.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/graco-14/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Aperis la Dua Bulteno de la 111a UK en Graco appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Ĉu vi havas nepojn? Se jes, sciu, ke ili povas bonfari al via mensa sano. 

Laŭ studaĵo ĵus publikigita en faka revuo “Psikologio kaj Maljuniĝo’, zorgado pri genepoj ligiĝas al pli bona kogna kapablo en maljunaj homoj, aparte inter virinoj. Ĉi tiuj rezultoj aldoniĝas al kreskantaj evidentaĵoj, ke engaĝiĝo en kognaj kaj fizikaj aktivecoj en maljuna aĝo povas helpi la konservadon de kogna rezervo. La sciencistoj tamen atentigas, ke tro intensa laborado en tiu senco povas kaŭzi streson kaj sekve nuligi tiujn bonajn efikojn.
 
La esploristoj trovis, ke avoj kaj avinoj, kiuj zorgas pri siaj infanoj, montras pli fluan parolkapablon kaj memoron, kompare kun nezorgantaj avoj kaj avinoj. Ili konkludis, ke tia eksperimento kontribuas al la kreskanta kvanto da publikaĵoj, kiuj sugestas, ke mensa kaj socia engaĝiĝo povas konsiderinde influi la kognan evoluon de altaĝuloj.

La ĵus menciita esploro montris, ke specifaj aktivecoj de avoj kaj avinoj kun infanoj alportas bonfarojn. Ekzemple, ili mencias, ke ludado kun la infanoj, helpado dum lernejaj taskoj kaj partoprenado en aliaj agadoj estigas kognajn gajnojn. Oni analizis ankaŭ la malsamajn manierojn, kiel avoj kaj avinoj helpas siajn nepojn. Eble pro  tia diferenco, oni konstatis, ke avinoj ricevis kognan protekton dum pli longa tempo ol avoj. Ĝenerale, avinoj pli ofte kaj pli intense zorgas pri genepoj, ol avoj. Oni emfazas, ke korpaj kaj kognaj aktivecoj estas same gravaj por la cerba protekto de la maljunuloj. 

Tiu interesa fenomeno rilate la bonfaron al la cerboj de maljunaj homoj atentigas pri grava faktoro en la vivo de ĉiuj personoj. Temas pri la koncepto pri “kogna rezervo”. Ĝi estas la cerba kapablo improvizi kaj trovi solvojn por taskoj kaj problemoj dum la ĉiutaga vivo, pere de neŭronaj rimedoj, kiujn oni akiras per edukiĝo, profesia okupiĝo, sociaj agadoj kaj mensa stimulado. La rezervo kreskas per studado, legado, ludoj, lernado de lingvoj, skribado, rezonado, praktikado de muziko kaj danco, socia kunvivado kaj korpekzercoj.

La havigo de granda kogna rezervo ne baras cerbajn malsanojn, sed prokrastas la cerbajn perdojn ligitajn al la alta aĝo, tiel ke la cerbo funkcias sufiĉe bone dum pli longa tempo. 

 

La 31an de januaro 2026 sekve de mallonga akuta malsano forpasis d-ro Wolfgang Schwanzer (1953-2026), multjara Esperanto-aktivulo kaj unu el la gvidantoj de la movado en Germanio.

Wolfgang Schwanzer studis geografion kaj kiel junulo eklernis nian lingvon. En 1989 li transprenis la prezidantecon de Germana Esperanto-Asocio, kiun li gvidis ĝis 1994. Dum tiu tempo Germanio reunuiĝis: kuniĝis ankaŭ la Esperanto-asocioj el ambaŭ partoj de la lando per kontrakto sukskribita en 1991. Tiun transiron Wolfgang kungvidis, atenteme kaj modeste kiel ĉiam. Ekde 1996 li estis honora membro de GEA. En 1999 li transprenis la Esperanto-libroservon de la asocio. En la sama jaro li fariĝis ĉefdelegito de UEA por Germanio. Tiun oficon li plenumis ĝis la fino de 2025; la libroservon li planis daŭrigi kun plena energio.

Wolfgang partoprenis multajn Universalajn Kongresojn. Fine de decembro pasintjare li ankoraŭ kontribuis al la programoj de la Novjara Renkontiĝo en Wiesbaden kaj la GEA-renkontiĝo Luminesk’ en Bingen. GEA perdis iaman gvidanton, la tuta Esperanto-komunumo fidindan amikon. La entombigo kun ĉeesto de pluraj esperantistoj okazis la 12an de februaro en Mainz. Ni kondolencas al lia vidvino Iris, liaj filoj kaj lia frato.

Ulrich Brandenburg

La forpaso de Wolfgang Schwanzer estas granda perdo ankaŭ por ni. Nia delonga amiko Wolfgang dum multaj jaroj estis la plej sukcesa landa peranto de “La Ondo de Esperanto”, kaj lia libroservo mendis plej multe da libroj de “Sezonoj” inter ĉiuj landaj libroservoj.
Ni funebras kaj kondolencas…

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

La foton sendis Iris Leppert

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/schwanzer/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Wolfgang Schwanzer forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ naŭdek-tri semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-kvara porcio, ĝuu ĝin! 

---
Kursestroj plenumas ŝlosilan funkcion:
De ili dependas sukceso de kurso.
Necesas elekti la materialon
per kiu lernantoj akiru la lingvon.

La homoj parolu por lerni la lingvon.
Paroli en grupo tre taŭgas por tio.
Paroli laŭ takto eĉ estas pli bone.
Lernantoj aŭskultu kaj poste ripetu.

Ni havas horloĝon kun longa pendolo,
sed tiu pendolo ne havas funkcion,
ĉar tiu pendolo moviĝas elektre.
Ĝi kreas agrablan etoson en ĉambro.

Panelojn por kapti la sunenergion
mi vidas amase en nia pejzaĝo.
Precipe tegmentoj jam estas kovritaj
kaj ili liveras elektran kurenton.

Ripetaj oscedoj indikas lacecon.
Sed ofte la loko ne taŭgas por dormi,
ĉar mankas komforto kaj mankas kvieto.
Mi fermas okulojn kaj provas ekdormi.

La kunlaborantoj ricevis premion,
ĉar ili atingis elstaran rezulton.
La bona etoso en tiu firmao
akcelas komunajn klopodojn de ĉiuj.

Mi vidis sur tablo malplenajn botelojn.
Sed kiu eltrinkis la tutan bieron?
Bonŝance mi trovis ankoraŭ bieron.
Mi trinkis glaseton kaj estis kontenta.

Hodiaŭ en trajno aperis problemo.
La trajno ne povis daŭrigi vojaĝon.
La ŝaltaparato en lokomotivo
ekhavis difekton, sed solvo troviĝis.

Li pentris portreton de sia edzino.
Ŝi restis trankvila dum longa sidado.
La edzo tre zorge plenumis la taskon.
Montriĝis la amo en tiu portreto.

Desegni aŭ pentri ne estas facile.
Mi certe ne estas grafika artisto.
Sed bildojn mi ŝatas en mia loĝejo
de famaj pentristoj, pri belaj virinoj.

Por supo mi prenas diversajn legomojn.
La bazo de supo konsistas el cepo.
Mi verŝas oleon en poton kun cepo
kaj milde rostetas la cepon tuj sekve.

Post tio mi devas aldoni farunon.
Mi miksas ĝin bone kun cepo rostita
kaj sekve kun supo-pulvoro legoma
mi fine kun akvo boligas la tuton.

Per mono vi povas aĉeti produktojn.
La mono malfermas tre grandajn eblecojn.
Tre gravas singarde elspezi la monon
por krei valoron laŭeble plej altan.

Matene ni havas nebulan veteron,
sed ĉirkaŭ tagmezo aperas la suno.
Mi frue komencas plenumi laboron
por esti libera por belaj promenoj.

Li volas senŝue tramigri arbaron.
Senŝua irado ja estas agrabla.
Nur neĝo postulas la uzon de ŝuoj.
Vi lernos atenti pri dornaj objektoj.

Mi havas kusenon malantaŭ la dorso.
Ĝi estas varmiga, protektas la dorson.
Sur miaj genuoj mi havas kovrilon.
Mi tiel pasigas vesperon sur sofo.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La komitato de UEA en sabata kunsido aprobis plurajn ĉefe teknikajn ŝanĝojn en la statuto de la asocio. Pliaj ŝanĝoproponoj estos pritraktitaj post du semajnoj. ”Tute mankis tempo por vere konsideri, proponi plibonigojn aŭ amendojn anticipe”, komentas Brandon Sowers, prezidanto de Esperanto USA.

La komitato de UEA kunsidis rete en sabato.

La komitato de UEA en sabato kunvenis rete por eksterordinara kunsido por trakti ŝangojn en la statuto, la baza dokumento kiu difinas la funkciadon de la asocio. 37 el entute 54 komitatanoj el diversaj partoj de la mondo ĉeestis la kunsidon, kiu daŭris kvar horojn.

En aŭgusto dum la kunsido en Brno la komitato jam decidis, ke estu faritaj ŝanĝoj en la statuto por kongruigi ĝin al la postuloj de nederlanda leĝo pri neprofitcelaj asocioj. La leĝo validas jam de kelkaj jaroj, kaj la ŝanĝojn necesas efektivigi ĝis la mezo de la nuna jaro.

De pli ol jaro pendas alia propono pri ŝanĝo de la statuto, submetita de la usona landa asocio de UEA. Laŭ tiu propono landaj asocioj kun pli ol 250 membroj ricevu plian reprezentanton en la komitato. Intertempe aperis ankaŭ propono kun kontrasta enhavo – pri duobligo de la nombro de la komitatanoj B, kiuj reprezentas la individuajn membrojn de la asocio.

Origine la estraro de UEA intencis meti antaŭ la komitaton nur la ŝanĝoproponojn rilatajn al la formalaj postuloj de la nederlanda leĝo, argumentante ke la aliaj proponoj ne estas sufiĉe bone preparitaj nek urĝaj.

Tamen post protestoj en la komitata diskutejo al la tagordo estis aldonitaj ankaŭ la proponoj pri la ŝanĝoj en la nombro de komitatanoj, kaj propono pri forigo de la principo ”en unu regno nur unu landa asocio”.

La sabata komitata kunsido daŭris kvar horojn.

Dum la kunsido pluraj komitatanoj, plej rimarkinde Marija Belošević, kritikis la estraron pri malbona preparo de la diversaj planataj ŝanĝoj en la statuto kaj regularo.

– Ni havu ĉion kune. Poste ni perdos tempon por diskuto, denove ni devos okupiĝi pri regularoj. Se ĉio estus bone preparita por la hodiaŭa kunsido, tiam ni ĉion povintus hodiaŭ solvi, sed nun la afero estas laŭ mi eĉ ne duone farita, ŝi diris.

–  La dokumento kun la proponitaj ŝanĝoj estis sendita al la komitato malpli ol 24 horojn antaŭ la kunveno, kaj por la specifaj ŝanĝoj ne estis komunikita la motivigo. Do tute mankis tempo por vere konsideri, proponi plibonigojn aŭ amendojn anticipe, kaj multo de tio devis esti farita dum la kunsido, kio kaŭzis ke ĝi daŭris 4 horojn kaj ke estis longaj diskutoj pri vortumoj, komentis Brandon Sowers al Libera Folio post la kunsido.

La statutŝanĝoj kiujn necesigas la nederlanda leĝo temis interalie pri tio, kio okazu se pro iu neatendita katastrofo la tuta estraro de UEA ne plu povas funkcii. Por tia eventualaĵo la asocio estonte ĉiujare elektu tri individuajn membrojn, kiuj ”okaze de forfalo aŭ malhaveblo de ĉiuj estraranoj” plufunkciigu la asocion.

Same, kaze de ”forfalo aŭ malhaveblo de la direktoro de la Centra Oficejo, la ĝenerala direktoro gvidas la Centran Oficejon ĝis la nomumo de nova aŭ provizora direktoro”, laŭ nova punkto en la statuto. Tiu ŝanĝo estis aprobita de la komitato, kvankam efektive post 2002 UEA ne havas apartan direktoron de la Centra Oficejo.

Krome oni enkondukos novan kvoruman regulon, laŭ kiu la estraro estas decidopova nur, se partoprenas kunsidon minimume kvin estraranoj. Tio celas limigi la potencon de la prezidanto sola aprobi gravajn decidojn, se pluraj estraranoj malĉeestas.

La alineo pri eksigo de aliĝinta asocio aŭ individua membro estos simpligita, tiel ke la praktika proceduro nun estos klarigita ne en la statuto, sed en la ĝenerala regularo:

Aliĝinta asocio aŭ individua membro, kiu evidente kontraŭlaboras la celojn de UEA, morale aŭ materie damaĝas ĝin, aŭ ne kontentige plenumas siajn devojn al ĝi, povas esti eksigita el la Asocio. Eksigo okazas laŭ la kondiĉoj en la Ĝenerala Regularo.

Aldone en la statuto aperos tute nova paragrafo pri intereskonflikto:

Dum kunsido de decidopova organo, se estas konstatite, ke estrarano, komitatano, dungito aŭ iu ajn alia persono, kiu agas nome de la Asocio, havas rektan aŭ nerektan personan intereson, kiu povus konflikti kun la interesoj de la Asocio, la organo decidas, ĉu la koncerna persono povas partopreni diskutojn kaj decidojn. La koncerna persono povas respondi al klarigaj demandoj. Intereskonflikto estu skribe registrita en la protokolo de la kunsido.

Pliaj detaloj pri tio, kio povas konsistigi intereskonflikton kaj kiel oni procedu, aperos en aparta regularo pri intereskonflikto. Tia regularo tamen ankoraŭ ne ekzistas.

La fina formo de la proponitaj statutoŝanĝoj rilataj al la nederlanda leĝaro estis post longa diskuto aprobita sen kontraŭaj voĉoj. Por trakti la ceterajn proponitajn ŝanĝojn en la statuto la komitato de UEA kunvenos plian fojon dimanĉe la 22-an de marto.

Brandon Sowers.

Antaŭ tio tiujn proponojn diskutos komitata laborgrupo, kiu estis starigita dum la sabata kunsido. Ĝian laboron kunordigos Brandon Sowers, komitatano A por Usono kaj prezidanto de la landa asocio de UEA en Usono.

Kiel membroj de la laborgrupo, krom pluraj komitatanoj, estis proponitaj la eksaj UEA-prezidantoj Mark Fettes kaj Humphrey Tonkin, kiuj aktivis dum antaŭaj statutŝanĝoj. Humphrey Tonkin tamen ne volis partopreni en la laborgrupo, dum de Mark Fettes Brandon Sowers en dimanĉo ankoraŭ ne ricevis respondon.

Certaj membroj de la laborgrupo krom li mem estas Marija Belošević, Guy Matte, François Lo Jacomo kaj Quintyn Bobb, la vicprezidanto de Esperanto USA. Partoprenos la laboron ankaŭ la prezidanto kaj ĝenerala direktoro de UEA.

Brandon Sowers opinias, ke la proponoj pri ŝanĝoj al la kvanto de komitatanoj A kaj B estas esence klaraj, kaj sekve post du semajnoj ne necesos diskuti pri komoj aŭ vortumoj, sed oni povos paroli pri la esenco.

–  Mia espero estas ke la laborgrupo povos jam trakti multajn el la punktoj, pri kiuj oni volus diskuti kaj debati, kio multe faciligus la venontan kunsidon.

Por ke ŝanĝoj en la statuto validu, ili devas esti akceptitaj de la membroj de UEA en ĝenerala voĉdonado.

Tiu laborpostula kaj kosta poŝta voĉdonado estos komencita nur post la sekva kunsido, do teorie eblas ke pliaj ŝanĝoj, krom tiuj necesigataj de la nederlanda leĝo, estos inkluzivitaj en ĝi.

Interŝanĝo de bondeziroj okaze de la Internacia Virina Tago kaj partopreno en la feminismaj manifestacioj de Malago kaj Madrido: tio karakterizis la hodiaŭan tagon de sen. Manuela Blanco, komitatano de FEM, respektive c-ino Viviana Piccinini, delegito de FEM ĉe la Forumo de la Esperanta Civito.

La ĉeesto de Feminisma Esperanta Movado en tiaj manifestacioj rezultas ankaŭ el lastatempa rezolucio aprobita de la Senato, kiu emfazas la valoron de la Oka de Marto apud aliaj datoj gravaj por la nova Esperantio. 

La konverĝo de feminismo kaj pacifismo estas unu el la gravaj trajtoj de niaj feministoj: tio montriĝas aparte aktuala. La virinoj ne silentas, kaj en la Esperanta Civito revolucias.

---

Antaŭ naŭdek semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-unua porcio, ĝuu ĝin! 

---
Ni faris hieraŭ dimanĉan promenon.
Ni prenis la aŭton al urbo proksima,
ĉar mankas dimanĉe publika trafiko.
La aŭto dimanĉe do estas utila.

Dum lunda mateno ŝanĝiĝas la bildo.
Ni povas veturi al urbo per buso.
Ni havas haltejon tuj apud la domo.
Do estas komforte veturi per buso.

Ŝi prenas biciklon por fari aĉetojn.
Ŝi estas sportema kaj ankaŭ ŝparema.
Ŝi ŝatas ofertojn kun alta rabato
kaj tial detale traserĉas prospektojn.

Ŝi estas fervora rabat-ĉasistino.
Ŝi mendas vestaĵojn kun alta rabato.
Ŝi testas kaj poste resendas la varon.
Ŝi devas bicikli al poŝtoficejo.

Bonvolu aldoni nur iom da salo.
La plado enhavas sufiĉe da spicoj.
Vi povas gustumi. Ĝi estas bonega.
La gastoj aprezos la bonan manĝaĵon.

La akvon kaj vinon mi trinkas el glaso,
dum kafon aŭ teon mi trinkas el taso.
Por manĝi la supon mi prenas kuleron.
Sur panon kutime mi ŝmiras buteron.

Mi devis malmunti la radon antaŭan
de mia biciklo, por fari riparon.
La pneŭon trapikis ŝtoneto sur strato.
Mi flikis la pneŭon kaj muntis la radon.

Ŝi devas rezigni pri pluaj infanoj,
ĉar mortis la edzo. Ŝi estas vidvino.
Por ŝiaj infanoj nun mankas la patro.
Sen liaj enspezoj ŝi havas problemon.

Por esti ankoraŭ socie utila
necesas aktivi en tia medio.
Senpage labori por helpi al homoj
tre taŭgas precipe al pensiulinoj.

La viroj tre ofte jam estas malfortaj
aŭ interesiĝas pri propraj aferoj.
Dum sanaj virinoj tre emas labori
kun samaĝulinoj en helporganizoj.

Genepoj plukreskas, fariĝas memstaraj,
do ne plu regule bezonas avinon.
Ŝi devas nun serĉi alian okupon
por havi entute kontakton kun homoj.

Vesperan kunvenon de ĉiuj helpantoj
ŝi volas viziti, por iom babili
kaj tie diskuti la organizadon
de pluaj projektoj por helpi al homoj.

Ni ŝatus viziti la ŝtatoperejon.
Ĝi estas tre fama muzika teatro.
Kaj krome ĝi estis nun bal-salonego.
La gastoj tre ĝuis unikan eventon.

Ni volas finfine forpeli la vintron,
atendi printempon kun lumo kaj varmo.
Fojfoje la tagoj jam estas tre belaj,
sed ofte ni havas nur grizan veteron.

Infanoj nun ĝuas semestrajn feriojn.
Ni povus skiadi dum tuta semajno.
Sed tiu plezuro ja kostas tre multe.
Ni havas la monon por du aŭ tri tagoj.

Ĉi-jare ni havas abunde da neĝo
nur en la montaro, sed tio sufiĉas.
En nia ĝardeno la neĝo degelas.
Sur stratoj jam eblas normala trafiko.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de
 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Antaŭ naŭdek-unu semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-dua porcio, ĝuu ĝin! 

---
La lum-elsendantaj diodoj heligas
vespere la urbojn en strataj lanternoj.
La ŝparo de kostoj per tiu sistemo
kondukis al vasta apliko tutmonde.

Entajpi la supersignitajn literojn
por sendi mesaĝojn ne estas problemo.
Vi povas enŝalti la aplikaĵetojn
en ĉiuj diversaj mastrumaj sistemoj.

Atendu momenton, mi estos tuj preta.
Mi devas ankoraŭ plenumi la taskon.
Mi preskaŭ jam finis ĉi tiun laboron.
Nun mankas nur kelkaj malgrandaj detaloj.

Ja eblas diskuti pri via ideo.
Ĝi estas tre bona, sed iom danĝera.
Ni estu atentaj pri tiu problemo.
Jam eta eraro detruus la tuton.

Mi prenas volonte senpagajn gazetojn,
ne pro la novaĵoj aŭ pro la anoncoj,
sed pro la enigmoj tre bone solveblaj.
Kun ili mi povas pasigi la tempon.

Mi legas ankoraŭ presitajn gazetojn,
ĉu hejme matene, aŭ ĉiusemajne
senpage en biblioteko publika.
Mi ŝatas viziti la lego-salonon.

Eĉ se la hararo jam estas maldensa,
kaj griza aŭ blanka: Necesas ĝin tranĉi.
Ja gravas atenti la korpan kulturon,
zorgante pri sano kaj bona aspekto.

La karnaval-fino ne estis tre bela, 
ĉar pluvis kaj neĝis kaj blovis la vento.
Sed tio ne rabis la bonan humoron.
Ni festis la tagon en buntaj kostumoj.

Plej multaj lernantoj de lingvo akiras
almenaŭ supraĵan vortaran scipovon
Por enprofundiĝi necesas ekzerci.
Per oftaj ripetoj vi lernas paroli.

Hormonoj influas la homan konduton.
La cerbo elŝutas mesaĝajn substancojn.
La animagordo dependas de ili,
ekzemple se homo reagas sub streso.

Ĉu vere vi interesiĝas pri tio?
Ĉu iam vi legis koncernan informon?
Se vi ne akceptas iliajn principojn,
vi povas forgesi membriĝon ĉe ili.

Naĝanto fariĝis viktimo de ŝarko.
Jam estis la tria atako de ŝarko.
La aŭtoritato avertas banantojn.
Jen granda danĝero ĉe tiu ĉi plaĝo.

Ŝi faris nur tion per kio aliaj
pasigas la tempon dum trajna vojaĝo.
Ŝi daŭre rigardis al poŝtelefono,
traserĉis la reton pri iuj novaĵoj.

Ŝi estas konata politikistino.
Ŝi iam okupis tre altan postenon.
Ŝi ne plu aktivas kaj ĝuas pension.
La vivo privata ja estas agrabla.

La cindra merkredo ne estas ĝojiga,
ĉar nun komenciĝas la longa fastado,
se oni praktikas kristanajn kutimojn.
La religiemo malkreskas signife.

Ni devis veturi tra longa tunelo
dum nia vojaĝo de nordo al sudo.
Post kelkaj minutoj aperis taglumo.
Ni vidis nun tute alian pejzaĝon.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de 

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Antaŭ naŭdek-du semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-tria porcio, ĝuu ĝin! 

---
En majo okazos komuna kongreso
de esperantistoj en centra Eŭropo.
Ĝi estos dulanda, do ĉeĥa-germana
en urbo konata pro sia fromaĝo.

La originala fromaĝa recepto
devenas jam el la 15-a jarcento.
La pika odoro de tiu fromaĝo
dorlotas la nazon de ĝiaj manĝantoj.

Ni havis kunsidon de nia kantrondo.
Ni devis decidi pri nia estonto.
Ĉu eblas daŭrigi la nunan agadon
aŭ ĉu ni rezignu pri pluaj koncertoj?

Najbaro elŝiris malnovajn arbustojn.
La tuta ĝardeno nun ŝanĝu aspekton.
Maŝinoj rapide plenumu la taskon.
Ŝvitiga laboro ne estas necesa.

Urbanoj elektis la novan urbestron.
Li lerte prizorgas la urbajn aferojn.
Li solvas tre urĝajn sociajn problemojn.
Pro tio li estas ŝatata de ĉiuj.

La taskon plenumu nur profesiulo.
Fakulo posedas la scion pri tio.
Fuŝulo produktus maltaŭgan rezulton.
Do pagu la prezon por bona laboro.

En ekonomio necesas kalkuli
aŭ taksi, se mankas precizaj indikoj.
Do agu singarde, evitu la riskon.
Kontrolu regule, ĉu ĉio bonordas.

Nun estas la tempo por fine decidi
pri tiu afero sen plua prokrasto.
La nedecidemo ja kaŭzis problemojn.
Pro tio nun urĝe necesas ekagi.

Sur mia klavaro mi povas facile
entajpi la tekston laŭ mia koncepto.
Kaj sekvas la paŝo de prilaborado
por fine pretigi la sonartikolon.

Sub klara ĉielo troviĝas nebulo.
Jen kio okazis hodiaŭ matene.
Post iom da tempo nebulo leviĝis.
Aperis la suno. Ĝi brilis tuttage.

Pasintan semajnon ni restis en domo,
ĉar estis malvarme kaj neĝis aŭ pluvis.
Sed nun nin instigas la sunradiado
forlasi la domon por fari ekskurson.

Printempa sopiro nin pelas eksteren.
La puran aeron ni volas enspiri.
Ni ĉerpas junecon en verda naturo.
Ho, kia plezuro atendas nin tie!

Ŝanĝiĝis vetero: Nun estas pli varme.
La situacio jam restos stabila.
Kaj tio signifas ke venas printempo.
Finiĝas la vintro. Vekiĝas la vivo.

Kaj tio influas la homajn rilatojn.
La homoj eliras el siaj loĝejoj,
renkontas najbarojn, babilas kun ili.
Kaj tio ĉi levas la bonan humoron.

Ni povas nun kanti aŭ fajfi surstrate.
Vigliĝas la konversacioj sur placoj.
Abundaj ofertoj en urbaj merkatoj
invitas gustumi la freŝajn nutraĵojn.

Ni povas enspiri esperon pri paco
aŭ eĉ nur pri paŭzo en daŭra milito.
La pacintertraktoj apenaŭ progresas.
La homoj do devas rezisti pli longe.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Verkis: José DE JESUS CAMPOS PACHECO, Vilhelmo LUTERMANO
kaj Luiza CAROL

(daŭrigo)

AKTO 4. OCEANIO.

REĈJO: Kie ni troviĝas nun?
VERDASTELO: En iu arbaro de Oceanio, apud malgranda vilaĝo.
REĈJO: Ho ve! Ĉi tie okazis akcidento!
VERDASTELO: Jes. Tiu knabino ĵus malsupreniris rapide per biciklo laŭ la deklivo kaj koliziis kun koalino.
REĈJO: Nun ŝi ŝajnas malkapabla leviĝi… Ĉu ŝia genuo rompiĝis?
VERDASTELO: Bedaŭrinde jes. Ŝi eĉ ne havas forton paroli pro doloregoj.
REĈJO: Ĉu mi…
VERDASTELO: Jes, jes. Hastu.
[Reĉjo ludas la sorĉitan fluton.]

VERDASTELO: Brave, Reĉjo! Vidu, la kanbino jam leviĝas.
KNABINO 2: Mi… mi ne trovas vortojn por danki vin, bonkora kaj multepova sorĉisto…
REĈJO: Ne, ne… Ne mi resanigis vin. La fluto estas sorĉita de Verdastelo. Al ŝi indas danki.
KNABINO 2: Mi dankas al vi ambaŭ! Sed… sed… ĉu mi aŭdacus peti ankoraŭ unu favoron?
VERDASTELO: Kion vi volas peti?
KNABINO 2: Bonvolu… Mi petas… Mi petegas vin... Ĉu vi povus resanigi ankaŭ la koalinon? Ŝi vundiĝis grave kaj foriris, postlasante sango-spurojn… El ŝia ventra poŝo falis et-eta ido. Jen ĝi.
REĈJO: Ho… Ĝi estas malgranda kiel olivo…
KNABINO 2:  Ĝi ne ŝajnas vundita. Sed ĝi kapablas nek vidi, nek krii, nek kuri…
VERDASTELO: Ĝi ne povas vivi ekster la ventra poŝo de la patrino… Rapidu Reĉjo. Fokusu vian menson al la koalino.
[Reĉjo ludas la fluton. La koalino revenas sana, enigas la ideton en la ventran poŝon kaj forkuras.]

KNABINO 2: Dankegon! Se la koalino povintus danki, ankaŭ ŝi dankus vin… Kion mi povus fari por rekompenci viajn bonfarojn ?
VERDASTELO: Por montri vian dankon, bonvolu promesi ke vi estos pli prudenta venontfoje kiam vi subiros la deklivon per biciklo.
KNABINO 2: Jes… Mi ja kulpas pro la akcidento… Mi neglektis la bremson… Sed tio neniam ripetiĝos, mi promesas…
VERDASTELO: Bonege. Karulino, tiu ĉi knabo interesiĝas pri muzikiloj el la tuta mondo. Ĝuste pro tio mi promenigas lin tra la mondo. Ĉu vi bonvolus montri al ni vian muzikilon kaj iomete ludi ĝin ĉi tie? Ĝi aŭdigos belan eĥon en la valo, ĉu ne?
KNABINO 2: Jes. Fakte, ĝuste por ludi ĝin mi venis ĉi tien, ĉar mi ŝatas interrompadi la ludadon por aŭskulti la eĥon en la valo. Mia muzikilo nomiĝas diĝeriduo. Jen ĝi. Mi bonŝancas ke ĝi ne rompiĝis dum la falo. Ĝia skatolo bone protektis ĝin.
REĈJO: Ho, mi supozis, ke diĝeriduo estas multe pli longa…
KNABINO 2: Mi havas porteblan diĝeriduon, kunmeteblan el 4 malgrandaj plastaj tuberoj. Rigardu: mi kunmetas ilin… mi starigas la muzikilon surgrunden… kaj jen, ĝi fariĝis pli alta ol mi!
REĈJO: Ho, nun ĝi estas alta kiel arbeto…
KNABINO 2: Jes. Diĝeriduo estas kantanta arbo. Mia avo ja havas pezan diĝeriduon, el vera longa arbo. Sed tiu ĉi estas plasta arbeto, kiu pezas malpli ol mia kato. Tamen, ĝia voĉo similas al la voĉo de ligna arbo… Tial mi amas ĝin…
[Knabino 2 ludas diĝeriduon.]

REĈJO: Gratulojn! Kiom nekutimajn sonojon eligis via muzikilo! Kaj kiom bele respondis la eĥo!
KNABINO 2: Ĉu eble vi dezirus provi ludi iomete per mia diĝeriduo?
VERDASTELO: Ne! Mi ne permesas tion! Blovmuzikilojn oni ne interŝanĝas sen atenta kaj longtempa purigado. Alikaze, eble oni interŝanĝus ankaŭ virusojn aŭ mikrobojn! Mi ja kapablas purigi ion ajn per magio, sed mi ne faros tion nun, ĉar ni hastas. Nia vojaĝo proksimiĝas al la fino, Reĉjo. Dankon kaj gratulon, karega knabino. Mi invitas vin partopreni la baldaŭan jubilean feston de “Juna Amiko”. Tie vi ĉiuj povos danci, kanti kaj ludi viajn muzikilojn. Indas veni kune kun konatuloj ĉu junaj ĉu malpli junaj. Ĝis baldaŭ!
 

(daŭrigota)

Okaze de la Internacia Virina Tago 2026, Universala Esperanto-Asocio (UEA), organizo en Konsulta Statuso kun la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj, salutas virinojn kaj knabinojn tra la mondo kaj reasertas sian engaĝiĝon antaŭenigi genran egalecon kaj virinajn rajtojn, kunlabore kun aliaj civilsociaj organizoj kaj internaciaj partneroj.

Ĉi-jare la temo de Unuiĝintaj Nacioj por la Internacia Virina Tago – “Rajtoj. Justeco. Agado. Por ĈIUJ Virinoj kaj Knabinoj” – substrekas, ke egaleco postulas konkretan agadon. Por atingi veran justicon por ĉiuj, necesas forigi ĉiujn barojn al egala justeco: diskriminaciajn leĝojn, malfortajn aŭ neefikajn jurajn protektojn, kaj damaĝajn praktikojn kaj sociajn normojn, kiuj subfosas la rajtojn, sekurecon kaj dignon de virinoj kaj knabinoj.

Genra egaleco kaj plena partopreno de virinoj en ĉiuj sferoj de la vivo estas esencaj por justa kaj daŭripova evoluo. Sen efektiva aliro al justico, edukado, informo kaj decidprocezoj, rajtoj restas nur deklaroj surpapere.

UEA atentigas ankaŭ pri la graveco de lingva justeco. Por ke virinoj kaj knabinoj povu plene partopreni en la politika, ekonomia kaj kultura vivo, ili bezonas egalan aliron al lingvaj rimedoj – inkluzive de edukado en la gepatra lingvo kaj aliro al pliaj lingvoj por internacia komunikado. Lingva malegaleco plifortigas aliajn formojn de malegaleco. Per la Internacia Lingvo Esperanto kaj ĝia tutmonda reto de parolantoj, la Esperanto-movado kontribuas al pli inkluziva internacia dialogo kaj al pli forta voĉo de tutmonda civila socio, inkluzive virinojn kaj knabinojn.

UEA alvokas ĉiujn koncernajn instancojn agi decide kaj kun respondeco, por ke ĉiuj virinoj kaj knabinoj – sen escepto – ĝuu plenajn rajtojn, egalan protekton kaj realajn ŝancojn disvolvi sian potencialon.

[Mesaĝo ву ГУФ sendita al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon!]

Foto: Sabrina/Adobe Stock

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1284.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Virina Tago appeared first on La Ondo de Esperanto.

La subskribintoj, ŝtatanoj de la Itala Respubliko, voĉdonos NE okaze de la ĉi-monata referendumo pri la konstituciaj modifoj kaŭzitaj de leĝo aprobita fare de la Itala Parlamento, koncerne la justican povon. Ili invitas ankaŭ aliajn rajtantojn voĉdoni kontraŭ tiu leĝo.

La nova leĝo enkondukas reformon de la procesa proceduro, unuflanke, kaj de la Juĝistara Supra Konsilio, aliflanke, kiuj igos la justican povon malpli sendependa de la ekzekutiva.

Subskribis: Giorgio Silfer, Perla Martinelli, Giacomo Comincini, Alessio Giordano, Giorgio Di Nucci, geparlamentanoj de la Esperanta Civito

Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki en Bjalistoko kaj Bjalistoka Esperanto-Societo invitas vin partopreni en la 16a literatura konkurso Esperanto ligas homojn por rakonto pri la temo “Frostigitaj en la tempo”.

La konkurso celas junulojn pli ol 15 jarojn aĝajn kaj plenkreskulojn. Ĝiaj celoj estas: diskonigi la ideojn de Esperanto kaj la lingvon kreitan de bjalistokano L.L. Zamenhof kiel universala, supernacia rimedo de interkompreniĝo de la homoj, inspiri por legi beletron, provi taksi la ĉirkaŭantan mondon kaj krei la ŝancon por malkovro kaj pliprofundigo de literatura talento.

Antaŭ du jaroj ni iom ŝanĝis la regulojn, enkondukis du apartajn kategoriojn: por verkoj en Esperanto kaj en la pola. Ni ankaŭ ne transprenos la kopirajton por la verkoj, kiu restos ĉe la aŭtoroj.

La literatura teksto devas esti memstare verkita, prezentita en Esperanto kaj/aŭ la pola; ĝi devas esti maksimume 3 paĝojn longa (po 1800 karaktroj). La verko devas esti antaŭe ne publikigita. Ni petas, ke via verko havu originalan titolon (“Frostigitaj en la tempo” estas nur la konkursa temo).

Vian tekston vi povas sendi ĝis la 31a de aŭgusto 2026 (okaze de poŝta sendo, gravas la stampo-dato).

La verkon donu al ni per unu el la du manieroj:

• sur kompaktdisko, persone en CLZ ĉe la strato Warszawska 19 en Bjalistoko – Esperanto-Libraro en la horoj 13h00–17h00 aŭ senditan kune kun la subskribita aliĝilo/informa klaŭzo en koverto al la adreso: Bjalistoka Esperanto-Societo, 15-001 Białystok 1, skr. poczt. 67 kun la surskribo: Literatura konkurso — aŭ:
• kiel tekstan dosieron en la formato .doc, .docx aŭ .odt alkroĉitan al retmesaĝo sendita al la adreso f14kp@ksiaznicapodlaska.pl (kune kun la la subskribita kaj skanita aliĝilo/informa klaŭzo).

La konkursa rezulto estos anoncita la 11an de decembro 2026 en la 27aj Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj.
Se vi havas demandojn, kontaktu nin retpoŝte: f14kp@ksiaznicapodlaska.pl aŭ telefone: +48 85 741 50 85.

Elŝuteblaj dosieroj:

• Aliĝilo kaj informa klaŭzo
• Konkursa regularo

Fonto: https://espero.bialystok.pl/eo/konkurso-2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 16a literatura konkurso “Esperanto ligas homojn” appeared first on La Ondo de Esperanto.

Se homoj volas kunveni ekster la propra domo por komuna agado, ili bezonas lokon por tio. Tia loko estas kutime en ĉambro aŭ salono, se temas ekzemple pri kultura agado. Okupi tian ejon dum unu aŭ pluraj horoj kostas monon, pagenda individue en gastejo por trinkaĵoj, aŭ kolektive el komuna kaso. 

Por povi havi komunan kason la kunvenantoj bezonas juran strukturon, nome la formon de asocio. Por asocioj validas apartaj leĝoj, ili estas strikte separitaj de entreprenoj kiuj strebas pri profito. Kulturaj agadoj ja povas konduki al enspezoj kaj kompreneble tiuj enspezoj almenaŭ kovru la kostojn. Singarda mastrumado do povas konduki al eta profito. La leĝoj ankaŭ permesas ŝpari monon por povi kompensi eventualajn estontajn deficitojn, aŭ por povi elspezi monon por plialtigi la nivelon de la komuna agado, ekz. por havi pli komfortan klubejon.

La ĉefa enspezo de asocio estas almenaŭ komence la membrokotizoj. Oni povas teni la kotizon malalta, se oni trovas malmultekostan ejon por la kunvenoj, ekz. se ekzistas kunvenejoj financataj de la urba administracio aŭ se la asocio ricevas subvencion, ĉar la agado de la asocio estas rekonata kiel socie valora.

La situacio ŝanĝiĝas se la agado de la asocio kondukas al publikaj eventoj por kiuj gastoj aĉetas enir-biletojn. Tiam asocio povas ankaŭ enspezi per sponsorado flanke de firmaoj. Tio postulas kompreneble pli altan nivelon de mastrumado.

Se ĉio bone funkcias, la asocio pliriĉiĝas. Kaj tio povas kaŭzi problemon, ĉar mono signifas potencon. La gvidaj organoj de asocio devas decidi kiucele uzi la monon. Se oni ne trovas veran interkonsenton, tiam ekkreskas malkontento. Membroj demandas sin, ĉu iu el la estraro pliriĉigas sin per asocia mono. Tio siavice povas bremsi la kunlaboremon de membroj. Kelkaj forlasas la asocion, aliaj grumblas kaj infektas per tiu grumblado aliajn membrojn. La asocio degeneras.

La germana sociologo Robert Michels priskribis en sia libro Politikaj Partioj  tiun fenomenon antaŭ 100 jaroj kiel la "feran leĝon de oligarkio".  Laŭ tiu regulo, la formiĝado de oligarkio en demokratie regataj organizaĵoj estas neevitebla, kaj estas rezulto de teknikaj kialoj. Michels formulis tiun regulon post esploroj kiujn li faris en socialismaj organizaĵoj kaj sindikatoj en Eŭropo antaŭ la Unua Mondmilito

La teorio de Michels deklaras ke ĉiuj socialismaj organizaĵoj, sendepende de tio kiom demokratiaj ili estas komence, eventuale evoluas al oligarkioj. Michels observis ke ĉar sufiĉe granda kaj kompleksa organizaĵo ne povas funkcii pure kiel rekta demokratio, potenco ene de organizaĵo ĉiam estas delegita al individuoj ene de tiu grupo, ĉu per elektoj aŭ alimaniere. Kiel li vortumis ĝin en Politikaj Partioj, "Ĝi estas organizaĵo kiu donas superregon de la elektita persono super la elektantoj. Kiu diras organizaĵon, tiu diras oligarkion."

Stariĝas la demando, ĉu kaj je kiu grado tio validas ankaŭ por Esperanto-asocioj, ĉu lokaj, landaj aŭ internaciaj. Jen demando kiun mi volas pritrakti en sonartikolo post unu semajno.
 

Laŭ la suba informo, aperinta en la retejo de TEJO, en la nuna estraro de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo estas ses personoj: du el Brazilo, du el Madagaskaro kaj du el Demokratia Respubliko Kongo, kaj neniu el Azio, Eŭropo, Norda Ameriko kaj Oceanio:

«Post ŝanĝoj en la Estraro de TEJO, la Komitato elektis du novajn estraranojn por la mandato 2025-2026. Jean de Dieu Kikako iĝis Ĝenerala Sekretario kaj Ranja Lydie Zafinifotsy iĝis senofica estrarano.

Agrablan kunlaboron kaj sukcesan agadon!

La nuna Estraro estas:
Prezidantino: Ana Ribeiro
Vicprezidanto: Ikvero Almeida Silva
Ĝenerala Sekretario: Jean de Dieu Kikako
Kasisto: Mihary Andrianirina
Estrarano: Ranja Lydie Zafinifotsy
Estrarano: Espoir Ngoma Kasati

Dankon al Snehaĝa Venkatesh kaj Alexandre Basque pro ilia ĝisnuna laboro».

Fonto: https://www.tejo.org/estraro2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Estraro de TEJO 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

La milana magistrato dediĉos straton al Giuseppe Pinelli en la kvartalo San Siro, kie memorplato priskribos lin kiel “anarkiiston kaj partizanon”, kvankam en nia lingvokomunumo li estas ankaŭ konata pro sia esperantista aktiveco. La oficiala ceremonio okazos la 19an de marto posttagmeze, en kiu partoprenos c-ano Giacomo Comincini, estiel prezidanto de Centro di Interlinguistica. Bedaŭrinde ne pretervivis sufiĉe longe por vidi tiun tagon la karmemora Licia Rognini, vidvino de nia honora civitano, kiu forlasis nin en 2024.

La iniciaton prezentis pasintjare progresemaj urbaj konsilistoj, preskaŭ ĉiuj membroj de la Demokrata Partio aŭ de la Verdanoj. Laŭ ilia intenco, la propono, al kiu la ekzekutiva instanco donis verdan lumon hieraŭ, substrekas la civilan konsenton pri la graveco de Pinelli kaj de la viktimoj de la masakro de Placo Fontana (decembro 1969).

Jam en 2023 la Esperanta Civito honoris Pinelli per posteuma civitaneco, kadre de Lex Valeria. La normo fakte permesas la atribuon de honora civitaneco “al forpasinta esperantisto kies aktiveco simbole plej kongruas kun la konstituciaj celoj de la Esperanta Civito”. Tiukaze, deklaris la tiama Unua Vickonsulo, c-ano Giorgio Silfer, la konsorcio agnoskis la batalon de Giuseppe Pinelli favore al “solidareca komunumo, kies lingvo de paco, aŭ portanto de packulturo, estus esperanto”. 

La pluvo ĉi tie ne simple falas, sed ĝi kvazaŭ loĝas inter ni. En ĉi tiu marborda urbo, la griza malsekeco estas ĉiama akompananto, kiu penetras la betonon, la muskon kaj la mensojn de la loĝantoj. Kiam mi elpaŝas tra la pordo, miaj najbaroj, vestitaj per dikaj manteloj kaj pezaj gumbotoj, rigardas miajn nudajn piedojn kun miksaĵo de kompato kaj timo. Ili vidas homon, ĉu frenezulon, kiu invitas malsanon aŭ vundojn. Ili vidas specon de puno, kiun mi trudas al mi mem. 

Sed mi vidas kaj sentas la mondon vekiĝi. Por la piediranto kun ŝuoj, la trotuaro estas unuforma, griza rubando, simple io por transiri sen atento. Por mi, tamen, ĝi estas topografia mapo de grandega komplekso. La malglateco de la betono tenas la plandon, dum la glata pentrita rando avertas pri glitado. La subita, mola cedemo de pluvmalseka musko en parko estas kvazaŭ saluto el antikva tempo. Ne temas pri martireco en la malvarmo. Temas pri rifuzo kontraŭ la sensenteco de la moderna vivo. Temas pri informoj.

Ni estas programitaj kredi, ke ŝuoj estas esenca kiraso, sed reale la nuntempa piedvestaĵo funkcias pli kiel izolilo, kiu forŝtelas niajn sentojn. Dum la plejparto de mia vivo mi marŝis kun la piedoj enfermitaj en ledaj ĉerkoj, tute ignorante la teron sub mi. Ni ligas niajn piedojn en rigidaj strukturoj, kiuj funkcias kiel splintoj, kio kaŭzas la malfortiĝon de niaj muskoloj pro neuzado. Pripensu la absurdecon de la situacio. Ni posedas sensan organon similan al la mano, plenplenan je nervofinaĵoj destinitaj por informi la cerbon pri ekvilibro, surfaco kaj deklivo, kaj ni sisteme mortigas tiun kapablon. Porti dikajn botojn por piediri estas kiel porti fornoganton por ludi pianon. Tio estas memelektita blindigo.

Kiam oni finfine deprenas la plaston kaj la gumon, la ŝanĝo estas ŝoka. Estas la diferenco inter rigardi neklaran nigrablankan filmon kaj paŝi en la altdifinan realecon. Subite la tero komunikas kun vi. La konekto estas restarigita. Vi ĉesas frapi la mondon kaj komencas interagi kun ĝi. Ĉi tio ne estas mistikismo, sed pura biomekaniko. La homa piedo estas evolua ĉefverko, ponto el ostoj kaj histoj funkcianta por sorbi kaj redoni energion ĉe ĉiu paŝo. Tamen ĉi tiu inĝeniera mirindaĵo bezonas specifajn kondiĉojn por bone funkcii.

Unue, ĝi bezonas spacon por disvastiĝi. En ŝuo, la piedfingroj estas kunpremitaj, kio malstabiligas la bazon. Kiam oni estas nudpieda, la fingroj disetendiĝas larĝe, tenante la teron kaj pligrandigante la surfacon por pli bona ekvilibro. Due, ni devas konsideri la mekanikon de la arko. La piedarko ne estas statika kurbo subtenenda de plandumo, sed ĝi estas dinamika risorto. Kiam la piedo surteriĝas, la arko platiĝas por sorbi la ŝokon, kaj kiam vi puŝas antaŭen, ĝi resaltas por liberigi energion.

Kiam vi enfermas la piedon en rigida plandumo kun levita kalkano, vi detruas tiun funkcion. Vi mallongigas la kalkantendenon kaj interrompas la tutan ĉenon de movado. La kolizio, kiun la piedo devus mildigi, pafas rekte supren tra la kruro, skuante la genuojn kaj la spinon. Irante nudpiede, mi ne misuzas mian korpon, sed mi permesas al la natura sistemo fari sian laboron. Miaj tielnomataj malvarmaj piedoj estas fakte pli varmaj ol ili iam estis en botoj, varmigitaj de la sango fluanta pro muskola aktiveco de piedo, kiu vere laboras anstataŭ esti pasiva kaj senokupa.

Ĉiufoje kiam mi mencias ĉi tiun vivstilon, la tuja reago estas ĉiam sama, nome timo pri vitropecoj kaj nadloj. Tiu timo fontas el la perspektivo de la neatentema marŝanto. La homo, kiu portas ŝuojn, ĝenerale ne atentas kien li paŝas, fidante sian sekurecon al centimetro da gumo dum la okuloj estas fiksitaj al poŝtelefono. Ili posedas la mallertecon de la malkonektito. La nudpieda marŝanto, male, funkcias en stato de alta atentemo. Mi ne trenas la piedojn, sed mi skanas la vojon. Mia rigardo nature balaas la vojon tri metrojn antaŭen, kvazaŭ subkonscia radaro kiu analizas la teron antaŭ ol mi alvenas. Se estas vitro, mi vidas ĝin. Se estas danĝero, mi evitas ĝin kun lerteco, kiu mankas al la pezvestita piediranto.

Krome, malmoliĝinta plando ne estas morta peco de viando. Ĝi estas ledeca kaj rezistema, tamen sentema. Se mi paŝas sur ion akran, la nerva reago estas tuja. Miaj refleksoj ŝanĝas la pezon antaŭ ol la haŭto difektiĝas. Mi ne finfaras la paŝon. La ŝu-uzanto, blinda al la sento, metas sian plenan korpopezon sur la najlon antaŭ ol eĉ rimarki la doloron. Paradokse, forigante la protekton, mi fariĝis pli sekura.

Tio estas la filozofio de liberaj piedoj sur la tera vojo. Ne temas pri reveno al la pasinteco, sed pri alporto de la rezistemo de nia evolua historio en la nunan urban realecon. Temas pri rifuzo esti delikata en mondo, kiu postulas forton. Do, lasu ke la najbaroj rigardu. Lasu ke la pluvo falu. Dum ili drivas tra la urbo, izolitaj kaj sensentaj, mi estos tie ekstere, sentante la gruzon, la malvarmon kaj la tutan diversan gloran haŭton de la mondo. 

La 14a kongreso de kroatiaj esperantistoj okazos la 19-21an de junio 2026 en Karlovac. La ĉefa kongresa programo okazos sabate, la 20an de junio. Vendrede, la 19an de junio, ni havos je dispono por leĝera trarigardo de la urbo kaj surloka amikumado, kun eventuala interkona vespero kaj komuna vespermanĝo. La kongresa ekskurso okazos dimanĉe, la 21an de junio. Se vi ne povas partopreni la tutan kongreson, ĉeestu almenaŭ la sabatan programon.

La kongresa ekskurso inkluzivos viziton al kastelo Dubovac, veturadon per turisma ŝipo Zora sur la rivero Kupa, viziton al kastelo en Ozalj kaj trarigardon de la urba akvario Aquatica.

Post la kongreso, la 22-29an de junio okazos la 3a Adriatika feriado en Prvić Luka.

Legu pli kaj aliĝu ĉe https://esperanto.hr/wp/eo/14-a-kongreso/

Foto: Suradnik13. Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=45591414

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/kroatujo-10/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kroatio: Kongreso, ekskurso kaj feriado appeared first on La Ondo de Esperanto.

Multaj homoj hodiaŭ alfrontas la saman dilemon: La tekniko fariĝas pli kaj pli kompleksa, programaro postulas ĉiam pli rapidajn procesorojn, kaj funkciantaj komputiloj finiĝas en rubujo, nur ĉar ili estas "tro malnovaj" por la plej nova Vindozo. Sed kio, se mi dirus al vi, ke du el tiuj "malnovaj" maŝinoj kune povas formi teamon, kiu estas pli efika, pli sekura kaj ekonomie nevenkebla? 

En mia hodiaŭa sonartikolo mi montros al vi, kiel mi kreis efikan labor-medion el du eble forĵetindaj aparatoj – sen elspezi eĉ unu eŭron por nova hardvaro. Ĉi tiu aranĝo estas ne nur venko de la racio super la konsumemo, sed ankaŭ teknika bazo por mia projekto "Esperanta Retradio". Ĉar bonaj enhavoj kaj tutmonda komunikado ne rajtas dependi de dika monujo.

1. La teknika simbiozo: Kial du estas pli bonaj ol unu

Anstataŭ aĉeti novan, multekostan aparaton, mi dividas la laboron inter du "veteranoj":

Sur unu malnova PK mi instalis antiX Linukson kiu funkcias en persista vivo-modo startita de usb-bastoneto sen tuŝi la jam difektitan fiksdiskon. Ĝi tiel revivigas eĉ 15 jarojn malnovan hardvaron. Mi uzas ĝin kiel mian ĉefan ilon por sekura retumado kaj por serĉado en Guglo. Ĝi estas rapida, ĉar ĝi ne bezonas modernajn, pezajn procesorojn.

La dua persona komputilo gardas sian malnovan vindozan sistemon. Ĝi restas rezervita por rutinaj taskoj en la produktado de sonartikoloj. Mi tiucele ne bezonas malfermi la krozilon kaj tiel ŝparas kapaciton kio siavice ŝparas ankaŭ labortempon. Por la sonregistraĵoj mi uzas malnovan kompufonon kaj konektas ĝin kun la komputilo por prilaborado de la sondosiero.

2. La ekonomia koro: La ret-alirilo kiel ligilo

La plej granda problemo de du komputiloj estas la interŝanĝo de dosieroj. Sed ne necesas uzi multekostan NAS-servilon, sed mi simple ŝtopis USB-bastoneton en mian ret-alirilon. Tiel ambaŭ komputiloj ekkonas tiun bastoneton kiel komunan diskon. Mi povas skribi tekston ĉe Vindozo kaj tuj povas malfermi ĝin ĉe Linukso. Tio ŝparas tempon, elektron kaj la aĉeton de nova, granda fiksdisko.

3. Praktika ekzemplo: Mia laboro por Esperanta Retradio

Kiel tiu teknika teamo helpas min en la praktiko? Ĝi ebligas al mi produkti enhavon por la tutmonda Esperanto-komunumo sen ia ajn financa premo:

Mi povas ankaŭ prilabori la sonregistraĵojn per la libera programo Audacity. Ĉar Linukso uzas malpli da potenco, la malnova ventolilo de la komputilo restas silenta – kio estas perfekta por sonregistrado.

Do se vi havas malnovan komputilon, vi jam povas kunlabori! Vi ne bezonas "luksan" teknikon por partopreni en la agado de la RetRadio.

Konkludo
La kombino de saĝa softvaro, ekzistanta hardvaro kaj simpla usb-bastoneto ĉe la ret-alirilo estas la plej ekonomia maniero labori hodiaŭ. Ĝi estas ekologia, malmultekosta kaj tute sufiĉa por atingi la mondon per nia lingvo.

La Organiza Komitato de la 9a Afrika Kongreso de Esperanto (AKE) kun granda entuziasmo kaj fiero anoncas gravan sukceson por la ĉi-jara tutkontinenta renkontiĝo. Per oficiala letero, datita la 18an de februaro 2026, la ministro pri turismo, kulturo kaj artoj de Togolando, Isaac Tchiakpé, akceptis fariĝi la Alta Protektanto de la kongreso. La oficiala patroneco de Ia ministro Tchiakpé ne nur donas al la kongreso altan diplomatian nivelon, sed ankaŭ konfirmas la malfermitecon de la togolanda registaro al nuntempaj iloj por kultura kaj turisma integriĝo.

La 9a AKE disvolviĝos de la 26a ĝis la 31a de decembro 2026 en la pitoreska urbo Kpalimé. Konata pro siaj verdaj montoj, vigla arta sceno kaj gastama loĝantaro, la kongresurbo estas konvena loko por gastigi la partoprenantojn el la tuta afrika kontinento kaj de aliaj partoj de la mondo. Sub la temo “Esperanto, lingva ponto por senlima Afriko” la 9a AKE celas esplori kiel la internacia lingvo povas: a) faciligi la komunikadon inter afrikanoj de diversaj lingvaj fonoj; b) konigi kaj valorigi la togolandan kulturon kaj turismon al internacia publiko kaj c) subteni la vizion de unuigita, senlima kaj kunlaboranta Afriko.

En mondo, kie lingvaj baroj ofte malhelpas ekonomian kaj kulturan interŝanĝon, la elekto de Togolando kiel gastiganto de la tutkontinenta evento poziciigas la landon kiel unu el la avangardaj centroj en Afriko por neŭtrala kaj egalececa komunikado, kaj celas honori enlandajn aktivulojn, reliefigi la turisman potencialon de la lando kaj la gastamon de la popolo.

La akiro de tiu ĉi subteno cetere kontribuas al la strategia plano de UEA, AKIRI, aparte al la celo Konsciigo de la kampo Informado kaj al la celo Politika Agnosko de la kampo Rilatoj. UEA kaj la Afrika Komisiono danke salutas la Altan Protektanton de la 9a AKE kaj afable invitas la afrikajn esperantistojn, same kiel la alikontinentajn esperantistojn, konsideri vojaĝon al Kpalimé, la scenejo de “Senlima Afriko”, por la jarfino 2026.

Okazanta regule por plifortigi la ligojn inter la diversaj landaj asocianoj, klubanoj, unuopuloj kaj prezenti la progreson de la lingvo en Afriko, la Afrika Kongreso estas la plej grava renkontiĝo de la afrika movado. Ĝi tradicie kunvenigas partoprenantojn el dudeko da landoj de pli ol unu kontinento.

UEA dankante afable spronas ĉiujn plusendi tiun ĉi komunikon al siaj lokaj komunik-listoj aŭ publikigi ĝin en diversaj revuoj. Bonvenaj estas ankaŭ donacoj por ebligi la partoprenon de junaj lernemaj afrikaj esperantistoj en la Afrika Kongreso. Ĉiu eta subteno havas grandan valoron en la konstruo de pli kaj pli forta afrika Esperanto-komunumo. Kaj same grave – se vi ankoraŭ ne registriĝis por la 9a AKE ne prokrastu tion – bonvolu aliĝi nun, simple kaj rapide, per tiu ĉi reta aliĝformularo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1288.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Togolanda ministro – Alta Protektanto de la 9a Afrika Kongreso de Esperanto appeared first on La Ondo de Esperanto.

“Estas certe, ke la CDELI ne povos konservi la librojn kaj periodaĵojn, kiujn ĝi posedas en pluraj ekzempleroj. Post la ordigo de la kolektoj, duoblaĵoj estos ofertitaj al privatuloj laŭ decidota proceduro” ĵus skribis al KCE prof. Sebastien Moret, prezidanto de la privata societo Amikaro de CDELI.

La komuniko pruvas ke: a) rimarkinda parto de la arkivaĵoj en diversaj planlingvoj, sed precipe esperanto, estas likvidota; b) la decido pri la likvida proceduro dependus de la Amikaro, kvankam nur al la urba biblioteko apartenas la tuta Centre de documentation et étude sur la langue internationale, en Ĉaŭdefono.

La informo pri tiuj du punktoj ne estis petita de KCE, kiu per mesaĝo de sia sekretario, d-ro Giorgio Silfer, limiĝis je la propono gardi en la Helvetia Esperanto-Domo (pendigonte ilin sur la muroj de la ĉefa ŝtuparo) la kvarlingvajn panelojn de la ekspozicio pri “Esperanto kaj interlingvistiko en Svislando”, okazinta en 1979 ĉe la Nacia Biblioteko en Berno kaj kreita de Kultura Centro Esperantista mem (kun la financa helpo de Svisa Esperanto-Societo, tiam prezidata de la karmemora David Buhlmann), enhave fare de d-roj Tazio Carlevaro kaj Claude Piron. La proponon mem la Amikaro samletere rifuzas.

La celoj de la propono estas savi la panelojn (nun kuŝantajn surplanke ekster inventaro), valorigi ilin porinforme kaj eventuale utiligi ilin kadre de la Internacia Semajno de la Esperantaj Biblioteko kaj Arkivo, por kiu konsorcie aktivas c-ino Viviana Piccinini, laŭ komisio de la Konsulino de la Esperanta Civito.

---

“Mi nun formale komencas sep-tagan debatan fazon pri la Deklaro pri situacio en Palestino” anoncis la ĝenerala sekretario de TEJO, Snehaja Venkatesh, en dato 8 februaro 2026, hazarde kvar tagojn post la komuniko pri sia demisio el la estraro “pro personaj kaŭzoj”.

Post tiu formala komenco pasis jam preskaŭ monato, kaj lasta interveno estis registrita la 22an de februaro; tamen la voĉdonado ankoraŭ ne ekis, kaj la proponintoj de la deklaro ne protestas pro la malfruo. Intertempe la mondo forgesas pri Gaza, kaj la milito de interŝemida iĝis interkontinenta.

La sola en Esperantio kiu kuraĝis aprobi dokumenton pri Gaza estas la Senato de la Esperanta Civito, danke al plimulto (ne plejmulto) konsistanta el geparlamentanoj kaj de la majoritato kaj de la opozicio. La koncerna rezolucio trovos aplikon per konferenco pri Zamenhof kaj cionismo, kiun Hilelista Esperanto-Komunumo planas en Svislando (eble Berno) por Pasko 2027.

Antaŭ longa tempo en malgranda urbo vivis viro. Li vendadis ĉapojn. Li havis multajn ĉapojn por vendi. La ĉapoj estis brunaj kaj blankaj, grizaj kaj ruĝaj. Lia propra ĉapo estis nigra.

Do li havis multajn ĉapojn por vendi kaj li portis ilin sur la kapo. Unue li havis sur la kapo sian nigran ĉapon, poste la blankajn ĉapojn, poste la grizajn ĉapojn kaj fine la ruĝajn ĉapojn.

Li iris tien kaj reen sur la strato kaj vokis: "Ĉapoj! Ĉapoj por vendi! Dek kronojn por unu ĉapo!"Iun tagon li iris supren sur la strato kaj vokis: "Ĉapoj! Ĉapoj por vendi! Dek kronojn por unu ĉapo!"Sed tiun tagon neniu volis liajn ĉapojn. Neniu volis eĉ la ruĝan ĉapon. La viro estis tre malsata, sed li ne havis monon por tagmanĝo.

"Mi promenos", li diris.

Kaj li iris el la urbo. Li iris longan tempon. Fine li venis al granda arbo.

"Ĉi tie estas bela loko por ripozi," li diris.Kaj li eksidis sub la arbo. Ĉiuj liaj ĉapoj estis sur lia kapo - lia propra nigra ĉapo, poste liaj brunaj ĉapoj, poste la blankaj ĉapoj, poste la grizaj ĉapoj kaj fine la ruĝaj ĉapoj. Ĉiuj estis tie. Tial li ekdormis.

Li dormis longan tempon.

Kiam li vekiĝis, li tuŝis per la mano sian kapon. Sed kion li tuŝis, estis sole lia propra nigra ĉapo.

Li rigardis dekstren. Neniuj ĉapoj. Li rigardis maldekstren. Neniuj ĉapoj. Li rigardis malantaŭ la arbon. Neniuj ĉapoj.

Poste li rigardis supren sur la arbon. Kion vi pensas, ke li vidis?

Li vidis multajn simiojn sur la arbo. La simioj tie sidis. Sur ĉiu simio estis bruna aŭ blanka aŭ griza aŭ ruĝa ĉapo!
La viro rigardis la simiojn. La simioj rigardis la viron. Li ne sciis kion fari.

Poste li diris: "Simioj, vi devas redoni al mi miajn ĉapojn!" Kaj li minacis ilin per la fingro. Sed la simioj minacis per la fingro lin kaj diris: "Ts, ts, ts!"

La viro ekkoleris kaj minacis ilin per ambaŭ manoj kaj diris: "Simiaĉoj! Vi devas redoni miajn ĉapojn!" Sed la simioj minacis lin per siaj manoj kaj diris: "Ts, ts, ts!"

Fine li tre, tre koleris. Li prenis sian propran ĉapon kaj ĵetis ĝin sur la teron. La viro tre ĝojis, kiam li vidis ĉiujn siajn ĉapojn sur la tero. Li prenis siajn ĉapojn kaj metis ilin denove sur la kapon - unue sian propran nigran ĉapon, poste la brunajn ĉapojn, poste la blankajn ĉapojn, poste la grizajn ĉapojn kaj fine la ruĝajn ĉapojn.

Poste li iris reen en la urbon kaj vokis: "Ĉapoj! Ĉapoj por vendi! Dek kronojn por unu ĉapo!"Li vidis multajn simiojn sur la arbo. La simioj tie sidis. Sur ĉiu simio estis bruna aŭ blanka aŭ griza aŭ ruĝa ĉapo!
La viro rigardis la simiojn. La simioj rigardis la viron. Li ne sciis kion fari.

Poste li diris: "Simioj, vi devas redoni al mi miajn ĉapojn!" Kaj li minacis ilin per la fingro. Sed la simioj minacis per la fingro lin kaj diris: "Ts, ts, ts!"

La viro ekkoleris kaj minacis ilin per ambaŭ manoj kaj diris: "Simiaĉoj! Vi devas redoni miajn ĉapojn!" Sed la simioj minacis lin per siaj manoj kaj diris: "Ts, ts, ts!"

Fine li tre, tre koleris. Li prenis sian propran ĉapon kaj ĵetis ĝin sur la teron. La viro tre ĝojis, kiam li vidis ĉiujn siajn ĉapojn sur la tero. Li prenis siajn ĉapojn kaj metis ilin denove sur la kapon - unue sian propran nigran ĉapon, poste la brunajn ĉapojn, poste la blankajn ĉapojn, poste la grizajn ĉapojn kaj fine la ruĝajn ĉapojn.

Poste li iris reen en la urbon kaj vokis: "Ĉapoj! Ĉapoj por vendi! Dek kronojn por unu ĉapo!"

La ogro kiu faris orajn fekaĵojn: Alice Antigone, Eldonejo Libera, FEL, Antverpeno, 2025. 48 paĝoj, 228 x 177 x 10 mm. ISBN 9781326127558. Prezo 15€. La ogro kiu faris orajn fekaĵojn estas amuza fabelo por infanoj kaj plenkreskuloj. Ĝi temas pri kapitalismo – kaj pri ĝiaj ecoj kaj danĝeroj – sen nomi ĝin. La libreto estas bele ilustrita, tre taŭga por diversaj cel-grupoj: infanoj, komencantoj kaj komencintoj, sed ankaŭ por ĉiuj esperantistoj. Infanoj ŝatos la rakontadon, humuron kaj belajn desegnaĵojn, kiuj aperas en ĉiu dua paĝo de la tuta libro. Plenkreskaj komencantoj kaj komencintoj ŝatos la mallongan, tamen bone progresigan tekston, kiu enhavas diversajn belajn lingvo-esprimojn, kaj frazo-konstruojn, lernigajn kaj lernindajn por ĉiuj. Ankaŭ la vort-provizo estas sufiĉe riĉa. La rakonton oni ne nepre kreis kiel verkon por lingvo-lernantoj, sed kiel verkon por ĉiuj. La aŭtoro uzas ĉiutagan lingvaĵon, kiu taŭgas por fluaj, spertaj parolantoj. Samtempe ĝi donas al ĉiuj legantoj okazon por vidi la “veran lingvon”, ne lingvon simpligitan por instruaj celoj. Aĉetinte la libron, oni havos en sia libro-bretaro spritan kaj pensigan satiron pri la moderna mondo, kiu estas samtempe alloga kaj amuza libro por montri al amikoj, familianoj kaj al ĉiuj ne-esperantistaj konatoj. Kiel diras la kovrilo, la libro enhavas temojn kiel sociaj rilatoj, socia rezisto, la viv-medio kaj aliaj. Ĝi estas “por infanoj de 7 ĝis 107 jaroj”, ĉar ĉiuj povas ĝui ĝin kaj lerni de ĝi. Eblas legi ĝin kiel simplan fabelon, aŭ kiel moralan averton pri la malbonaĵoj de nia socio. La aŭtoro lerte donas al la rakonto du malsamajn finaĵojn. Ambaŭ estas verŝajnaj alternativoj pri la estonteco de nia mondo kaj de nia ĉiutaga vivo. Jen la mesaĝo: ni elektu, kian estontecon ni deziras por nia planedo. Sed ni elektu saĝe. Novaĵo de la verko estas, ke la teamo, kiu kune kreis ĝin, aldonis ankaŭ voĉlegaĵon de la tuta rakonto. La plenan sonlibron registris mi mem, Maurizio Giacometto. Ĝi estas aŭskultebla ĉe Jutubo kaj SoundCloud. Eblas ankaŭ spekti en uea.facila la filmeton bazitan sur la libro. Ni ĝojas legi tiun ĉi novan verkon de Alice Antigone, kaj jam antaŭĝuas pliajn tiajn amuzajn, spritajn kaj eĉ satirajn rakontojn. Maurizio 'Rico' Giacometto La ogro kiu faris orajn fekaĵojn estas aĉetebla ĉe la eldonejo Libera aŭ ĉe la retbutiko de Flandra Esperanto-Ligo (FEL). En la retejo de FEL sufiĉas entajpi la vorton “ogro” por trovi la libron en ĉiuj haveblaj formoj, papera aŭ cifereca (epub, pdf kaj Kindle).

Je la 1a de marto 2026 al la 111a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en la urbo Graco (Graz, Aŭstrio) aliĝis 757 personoj el 56 landoj. Dum februaro aliĝis 45 personoj.

La plej multaj aliĝintoj (106) estas el Germanio; dum januaro aliĝis du pliaj Germaniaj kongresanoj.

Vidu la liston de la landoj kun pli ol 20 aliĝintoj:

106 Germanio (+2)
75 Pollando (+1)
70 Francio (+7)
45 Aŭstrio (+4)
42 Hungario (–)
34 Ĉeĥio (+4)
24 Koreio (+2)
23 Italio (+2)
22 Brazilo (+1)

Pasint-jare je la 1a de marto 2025 al la 110a Universala Kongreso de Esperanto en Brno aliĝis 778 personoj el 58 landoj, kaj entute UK-110 havis 1132 aliĝintojn el 63 landoj. Probable, ankaŭ la 111a esperantista mondkongreso allogos pli ol mil personojn, sed iom malpli ol estis en Brno.

Ĝis la 31a de marto 2026 validas la dua aliĝtarifo: por la A-landoj ĝi estas 240 eŭroj por individuaj membroj de UEA kaj 300 eŭroj por ne individuaj membroj. La reta aliĝilo funkcias ĉe https://uk.esperanto.net/2026.

Aliĝu ankaŭ vi!

AlKo

Foto: La universitato de Graco. Aŭtoro: C.Stadler/Bwag., CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=109729674

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/graco-13/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pli ol 750 aliĝintoj al UK-111 appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

De longa tempo oni konsideras, ke arto influas la homan sanon en pozitiva maniero. Tamen, oni neniam profunde, science okupiĝis pri studado, kiel kaj kiagrade tio okazas; ĝi estis nur afero de intuicio.

Nuntempe, en Eŭropo, multiĝas seriozaj studoj celantaj eltrovi, kiel artaj aktivecoj konsistigas mezureblan elementon por sano, ne nur de pacientoj, sed ankaŭ de profesiuloj de medicino. Pli kaj pli klare oni konstatas, ke programoj por engaĝiĝo de sanlaboristoj, kaj artaj ornamoj sur la hospitalaj muroj, ekzemple, montriĝas ne kiel luksaĵo aŭ kaprico, sed kiel grava parto de la asista etoso.  

Enketoj montris, ke preskaŭ 90 procentoj el la eŭropanoj opinias, ke partoprenado en kulturaj aktivecoj plibonigas la korpan kaj mensan sanon. Kreskanta kvanto da sciencaj esploroj nun evidentigas, ke tio estas vero. En la jaro 2019, Monda San-Organizo analizis  pli ol 3000 studaĵojn, kaj konstatis, ke interesiĝo pri arto influas la bonfarton laŭlonge de tuta vivociklo. Sekve, ĝi rekomendis al landaj aŭtoritaruloj, ke oni plifortigu kunlaboradon inter sektoroj de sano kaj kulturo, cele al socia kunvivado. Simila rekomendo estis publikigita en Eŭropa Unio, en 2025. Oni konsideras ankaŭ, ke arto influas la etoson por  laboristoj kaj alportas ekonomiajn profitojn. 

En hospitalaj konstruaĵoj, oni trovis, ke artaj ornamaĵoj povas malpliigi la korbatadon de pacientoj, plibonigi la humoron kaj plialtigi la ĝeneralan bonfarton. Sanlaboristoj priskribis similajn rezultojn, kun sento de aparteneco kaj pli granda kapablo atenti pri la bezonoj de pacientoj. Eĉ vizitantoj menciis propran bonfarton. 

Krome, oni nuntempe studas arton kiel resanigan rimedon, ne nur por pacientoj, sed ankaŭ por medicin-laboristoj. Ĝi igas la etoson (foje streĉan, pro la naturo mem de medicino), pli pozitiva. Ĝi povas preventi elĉerpiĝon flanke de tiuj laboristoj. Per kreado de artaĵoj, malpliiĝas situacioj de anksio, depresio, stresaj perturbiĝoj kaj trolaciĝo, flanke de tiuj profesiuloj. 

Oni konstatis ankaŭ, ke eĉ per virtualaj medioj oni favore povas uzi arton por sano. Tamen, ĉeestaj eventoj, kiuj kunigas artistojn kaj publikon, kaŭzas eĉ pli efikajn rezultojn, pere de kunsentemo kaj motiviĝo. 

Fakuloj insistas: estas tempo uzi arton kiel medikamenton.
 

Hieraŭ tagmeze la Komitato de Esplora Instituto de Esperantologio kunsidis apud Stokholmo, sub la prezido de c-ano Johannes Genberg, hejme de la honora prezidanto c-ano Bertil Nilsson kaj en alesto de la sekretario, sen. Manuela Blanco; nur unu komitatano, c-ano Giorgio Silfer, partoprenis telematike.

La Komitato difinis kaj taskigis la necesajn paŝojn por registri la instituton kiel idealan societon, kun jura sidejo en Järfälla, translokota al Filipstad nur kiam ekzistos konstanta deĵoranto (eventuale laŭ alternaj vicoj) ĉe Skandinava Esperanto-Domo. Ĝi akceptis de la proprietulo (fonduso Pro Esperanto) la posedon de la Domo (tiun de la eta vilao FPEF atribuis al Civila Esperanta Servo, kies eŭropa filio migras de Svislando al Svedio). FPEF okupiĝos pri la flegado de ĉiuj konstruoj kiel regio, pri internaj ordo-pureco-sekureco zorgos la respektivaj posedantoj, inkluzive de la parceloj, falĉe kaj ĝardenume.

Kontrakto reguligos la rilatojn inter EIE kaj Esperanta Naturamikaro, kiu responsos pri la gastiga dimensio (limigita je la someraj monatoj), dum la Instituto plenumas sian klerigan celaron, per transnaciaj kursoj, seminarioj, konferencoj kaj la koncerna infrastrukturo (biblioteko, hemeroteko, didaktikaj rimedoj ktp). Per lukontrakto kun trimonata kaŭcio EIE disponigos lokalon al Hilelista Esperanto-Komunumo, kondiĉe ke ĝi registru sin ĉe Kammarkollegiet kiel religian komunumon, konsekvence kun jura sidejo en Svedio, ne plu en Kanado.

La Komitato prokrastis decidon pri la EIE-membrigo de ĉiuj rezidantoj en Svedio kun la esperanta civitaneco. Pliaj administraj demarŝoj (interalie banka konto krom tiu en FPEF) estas plenumotaj. Sen. Manuela Blanco informis pri la rezultoj de sia ĵusa misio kadre de la norda legacio de la Esperanta Civito, por la parto koncernanta la instituton el sia raporto al la Fondusa Konsilio de Pro Esperanto. Ŝi emfazis la helpon ricevitan de du personoj (unu civitano, alia meteko) el la graflandoj Värmland kaj Dalarna.

La Komitato ree kunsidos ĉi-somere, post la deĵoro de la patrolo organizita de Civila Esperanta Servo por purigi, ordigi kaj sekurigi la nemoveblaĵojn en Lesjoforso.

 

2. Antaŭ 150 jaroj naskiĝis René Lemaire (pron.: lemér, 1876-1892-1954), franca komercisto, pioniro de Esperanto (Esperantisto №2026) kaj Ido, ĉefa helpanto de L. de Beaufront en la disvastigo de Esperanto; sekretario (1898-1902) de la plej granda tiutempa Esperanto-asocio SPPE kaj administranto de la plej grava tiutempa Esperanto-gazeto “L’ Espérantiste” en kiu aperis multaj liaj artikoloj; en 1908 forlasis Esperanton kaj iĝis idisto; aŭtoro de la unua filatela Esperanto vortaro “Vocabulaire français-Espéranto contenant les mots spéciaux à la philatélie et des modèles de lettres” (1903) kaj de la kompara studo “Pour la langue internationale. Ido ou Esperanto” (1910).

8. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Anna Löwenstein (1951-1964- ), brita verkistino, ĵurnalistino kaj esperantistino; oficistino en CO de UEA (1977-81), fondinto kaj redaktoro de la revuo “Sekso kaj Egaleco” (1979-88), redaktoro de la facillingva sekcio de “Kontakto” (1993-86); iniciatinto de la Movada Foiro kiu unue okazis en la 91a UK en Florenco (2006), fondinto (2018) kaj ĝisnuna redaktoro de la retejo uea.facila.org; aŭtoro de tri romanoj pri Romio (“La ŝtona urbo”, 1999; “Morto de artisto”, 2008; “La memoraĵoj de Julia Agripina”, 2021) kaj de la legolibro “La teorio Nakamura” (2018); tradukinto de “La ksenofobia gvidlibro al la italoj” de M. Solly (2006) kaj “Aferoj disfalas” de C. Achebe (2024); membro de la Akademio de Esperanto (2001- ); laŭreato de la Laŭro de la Akademio (2023) pro “La memoraĵoj de Julia Agripina”, laŭreato de la titolo “La Esperantisto de la Jaro 2019”.
• Legu pli en la intervjuo https://esperanto-ondo.ru/Ind-jaro.htm#2019-intervjuo

9. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Viktor Semjonoviĉ Aroloviĉ (Аролович, 1946-1966- ), sovetunia kaj ruslanda matematikisto, redaktoro kaj esperantisto; prezidanto de SEJM (Sovetia Esperantista Junulara Movado, 1974-76), estrarano de ASE (1979-89), prezidanto de SEU (1990-92), prezidanto de REU (1992-93), komitatano de UEA (1991-93); redaktoro de la SEJMa informilo “Aktuale” (1975-79), redakciano de la Informa Bulteno de ASE (1982-89); tradukinto de politikaj broŝuroj de L. Breĵnev, Ju. Andropov, K. Ĉernenko, M. Gorbaĉov k. a., redaktoro de pluraj sovetuniaj kaj ruslandaj Esperanto-eldonaĵoj.

11. Antaŭ 55 jaroj mortis Jevgenij Aleksejevic Bokarjov (Бокарёв, 1904-1918-1971), rusa sovetunia lingvisto kaj esperantisto, la unua prezidanto (1962-71) de Komisiono pri Internaciaj Ligoj de Sovetuniaj esperantistoj ĉe Unio de Societoj de Amikeco kun Eksterlando, membro de Internacia Komitato de MEM (1966-71), aŭtoro de la rusa-Esperanta (1966) kaj Esperanto-rusa (posteume, 1974) vortaroj.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 40-41.

12. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Petr Chrdle (1946-1976- ), ĉeĥa inĝeniero pri elektrotekniko, instruisto kaj esperantisto; posedanto de la agentejo KAVA-PECH, kiu okazigas turismajn kaj klerigajn aranĝojn kaj eldonas librojn, ĉefe en Esperanto (pli ol 100); prezidanto (1987-93) kaj vicprezidanto (1993-2011) de ĈEA, komitatano (1987-92, 1998-2010) kaj estrarano (1998-2001) de UEA, senata sekretario de AIS (1990-94); aŭtoro de “Profesia uzo de Esperanto kaj ĝiaj specifaj trajtoj” (1995) kaj de du lernolibroj de Esperanto por ĉeĥoj, kiujn li verkis kun sia edzino Stanislava Chrdlová (1954-2000); honora membro de UEA (2016).

21. Antaŭ 95 jaroj mortis Théophile Cart (pron.: kar, 1855-1901-1931), franca filologo, instruisto, poligloto kaj esperantisto; vicprezidanto (1902-08) kaj prezidanto (1908-11) de la internacia/Francia asocio SPPE/SFPE, post ties reorganizo ĝia vicprezidanto (1911-23) kaj honora prezidanto (1923); kunfondinto kaj direktoro de Presa Esperantista Societo (1905); kunaŭtoro de la lernolibro “L’Espéranto en dix leçons” (kun M. Pagnier, 1902) kun pli ol 100 mil venditaj ekz-oj en pli ol dudek francaj eldonoj kaj kun dekoj da eldonoj en pluraj lingvoj; aŭtoro de dekoj da libroj kaj broŝuroj en/pri Esperanto; redaktoro de “Lingvo Internacia” (1907-14); fondinto kaj redaktoro de la brajla gazeto “Esperanta Ligilo” (1904-14); defonda membro de la Lingva Komitato (1905) kaj Akademio de Esperanto (1908), direktoro de la Sekcio por Komuna Vortaro (1908-12, poste ĝenerala direktoro por la Vortaro), prezidanto de la Akademio de Esperanto (1920-31).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 55-57.

26. Antaŭ 10 jaroj mortis Michel Duc Goninaz (1933-1946-2016), franca filologo, Esperanto-instruisto kaj vortaristo, reviziinto de la novaj eldonoj de PIV (2002, 2005), membro de la Akademio de Esperanto (1976-2016) kaj direktoro de la Akademia sekcio Gramatiko (1983-92), aŭtoro kaj tradukinto de pluraj verkoj (“La fremdulo” de A. Camus, 1993; “Sonĝonovelo” de A. Schnitzler, 1997; “Kun diablo en la korpo” de R. Radiguet, 2006), laŭreato de la titolo “La Esperantisto de la Jaro 2002”.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 79-80.

29. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Renato Corsetti (1941-1960-2025), itala ekonomikisto (bankdirektoro en Romo, 1966-89), lingvisto kaj esperantisto; unu el la plej aktivaj movadorganizantoj: diverstempa estrarano, vicprezidanto kaj prezidanto (laste en 2007-11) de IEF, prezidanto de TEJO (1971-73), estrarano (1980-86, 1998-2007), vicprezidanto (1983-86, 1998-2001) kaj prezidanto (2001-07) de UEA, membro (1998-2025) kaj sekretario (1999-2019) de la Akademio de Esperanto; aŭtoro de pluraj verkoj, i.a: “Ĉu vi parolas tendare?” (kun H. Bakker kaj M. La Torre, 1969), “Pri Esperanto, Lingvo Internacia” (1975), “La lingvo kaj la rajto je komunikado” (kun H. Tonkin kaj P. Dasgupta, 1978), “Esperanto Corso di base” (kun M. La Torre kaj N. Vessella, 1984), “Knedu min sinjorino! Tabuaj kaj insultaj esprimoj en Esperanto” (1987), “Mamma mia: Pri italoj por ne­italoj” (1993), “Vocabolario di base Italiano-Esperanto Esperanto-Italiano” (1995), “Corso di Esperanto a distanza” (1996), “Vocabolario Esperanto-Italiano Italiano-Esperanto” (kun M. La Torre kaj N. Vessella, 1997), “Cours de langue internationale espéranto par le Saint Coran” (kun F. Toubale, 2010) k. a.; honora membro de UEA (2011), honora prezidanto de UEA (2023), laŭreato de la premio Deguĉi (2008).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 60-62.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo de jubileoj kaj memordatoj por marto 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/marto-13/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Jubileoj kaj memordatoj en marto 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Kiel kutime, jen la rezulto de pasinte monato.

La influo de pasinta konkurso jam finiĝis, kaj jen la listo:

1. Unu jaro en YouTube!  spektita 10 fojojn de 9 homoj
2. La ogro, kiu faris orajn fekaĵojn  spektita 12 fojojn de  11 homoj
3. Ĉu legantoj de Monato ne plu estas skribemaj? spektita 6 fojojn de 6 homoj
4. La Perdita Generacio – Ĉiuj ni amegas Usonon (kantotekstfilmeto) [EN/PL subs]  spektita 7 fojojn de  7 homoj
5. 6 – La demandovortojn spektita 6 fojojn de  5 homoj
6. IJK 2025 | Internacia Junulara Kongreso | Indonezio spektita 9 fojojn de 8 homoj
7. Himno de Esperanto  spektita 4 fojojn de 4 homoj
8. La komenco de mia 2026  spektita 7 fojojn de 7 homoj
9. Mi parolis Esperanton por la unua fojo | Trying to Speak Esperanto for the First Time  spektita 7 fojojn de 5 homoj
10. Del esperanto al Klingon: ingeniería del lenguaje.  spektita 5 fojojn de 5 homoj

Plej notindas ke Himno de Esperanto, spektita nur 4 fojojn estas tiel populara. Tio okazis ĉar tiu fimo multe helpis la ekosistemon, 29 aliaj filmoj estis spektitaj pro la rekomendoj de ĝi, kaj eĉ pli mirinde, 10 malsamaj homoj uzis ĝin por sekvi la rekomendojn.

Alia kuriozaĵo estas ke “Unu jaro” pli popularas ol “La ogro”, denove, tio okazis pro flankaj mezuroj kiel komoentoj kaj ŝatoj.

 

Resume: dum februaro estis 1076 spektoj, dividitaj inter 751 afiŝoj, kaj rekomendoj de tubaro estis sekvataj 1440 fojojn

 

 

Okazis pasintsemajnfine en Torino seminario sub la titolo Instruado de Esperanto kaj varbado de kursanoj en retaj kursoj. En tiu evento partoprenis lokaj esperantistoj kaj aliaj el Italio, danke al graveco de Centro Esperanto di Torino en la nacia scenejo. Interalie ĉeestis kaj prelegis la prezidantino de Itala Esperanto-Federacio (IEF), Laura Brazzabeni, Alessandro Amerio, Nicola Ruggiero, Guido Carravieri, Gianantonio Pfleger kaj Zsófia Kóródy.

Al la seminario kontribuis per programero ankaŭ Gabriele Esposito Guido, prezidanto de Itala Esperantista Junularo (IEJ), kaj c-ano Giacomo Comincini, ĉi-lasta tie kiel socireteja manaĝero de Literatura Foiro. La duopo fakte prezentis raporton pri la teknikaj aspektoj de varbado en sociaj retejoj, danke al la akumulitaj spertoj pri la mastrumado de la kontoj de IEJ respektive de LF. La prelego havis laboratorian formaton kaj pro tio ĝi okazigis interesan interŝanĝon de ideoj el la multaj generaciaj kaj fakaj vidpunktoj.

La senpagan partoprenon ebligis stipendioj de IEF, al kies prezidantino Comincini esprimis sian dankemon kaj la deziron daŭre kunlabori estontece. Ĉio disvolviĝis en universitata komplekso Olimpia, sufiĉe proksime al la centro de la unua ĉefurbo de Italio.

---

Verkis: José DE JESUS CAMPOS PACHECO, Vilhelmo LUTERMANO 

kaj Luiza CAROL

 

 

(daŭrigo)

AKTO 2. AFRIKO.

KNABINO 1: Ho, la bona feino Verdastelo! Mi vidis bildon pri vi en la revuo “Juna Amiko”, tial mi konas vian nomon. Dankon, dankon ke vi alvenis ĝustatempe! Paĉjo lasis al mi tiun ĉi orfan elefantidon, por ke mi nutru ĝin per lakto-botelo. Sed ĝi skuis la kapon, frakasis la botelon kaj aĉe vundiĝis. Nun ĝi perdas sangon, kaj mi ne sukcesas sufiĉe bone vindi ĝian delikatan rostron. Kaj Paĉjo estas malproksime en la natur-rezervejo, kie li laboras. Kompatinda ido!

VERDASTELO: Ni helpos vin. Jen, tiu estas Reĉjo, mia helpanto ĉi-nokte. Reĉjo, bonvolu ludi la fluton dezirante per via tuta animo ke la elefantido resaniĝu.
[Reĉjo blovas en la fluton kaj ĝi eligas muzikon.]

KNABINO 1: Brave!! La elefantido resaniĝis! Dankon, Reĉjo! Mi estas tre bonŝanca, ke la stelfeino venigis vin! Dankon, Verdastelo!

VERDASTELO: Karulino, Reĉjo scivolas pri muzikiloj. Ĉu vi povus montri al li vian muzikilon, por plezurigi lin kaj ankaŭ min?

KNABINO 1: Jes, certe. Jen, tiu ĉi muzikilo estas marimbo. Ĝi estas tre disvastigata en Afriko, sed ankaŭ en aliaj lokoj oni ludas ĝin.

VERDASTELO: Ĉu vi bonvolus ludi ĝin por ni dum kelkaj minutoj?
KNABINO 1: Kompreneble! Mi ĝojas fari al vi etan plezuron. 

[Knabino 1 ludas marimbon. Baldaŭ la elefantido ekploras.]

KNABINO 1: Pardonu min, mi ne plu havas tempon. Mi devas varti la idon…

REĈJO: Gratulegon pro via ludado.

VERDASTELO: Ni dankas, karulino. Mi invitas vin al la festo de “Juna Amiko”, kaj tiam vi espereble regalos la ĉeestantojn per via muziko. Alportu ankaŭ konatulojn ajna-aĝajn.

KNABINO 1: Ho, mi ĝojegas pro la invito. Ĝis baldaŭ!

==============

AKTO 3. AZIO.

VERDASTELO: Ni troviĝas en Azio, Reĉjo. Ĉu vi vidas tiun knabon plorantan apud malgranda drak-boato?

REĈJO: Ho, mi timas drakojn!

VERDASTELO: Ne timu, Reĉjo. La drakoj de Eŭropo estas ja malicaj kaj agresemaj, sed tiuj de Azio estas kutime kuraĝaj kaj protektemaj. Ĉiujare, komence de la somero, okazas ĉi tie tradicia festo, kiam oni organizas konkursojn de drak-boatoj. Ĝuste morgaŭ estos tia festo. Tiu knabo apartenas al teamo de infanoj, kiuj trejniĝis diligente kaj persisteme dum longa tempo, por partopreni la morgaŭan porinfanan konkurson de drak-boatoj. Ili havis grandan ŝancon gajni la konkurson. Sed iu aĉa enviulo malice frakasis la kolon de la ligna drakido de ilia boateto. Tiu drakido ne estas nura ornamaĵo. Sen ĝia kapo, la boato ne plu havas ekvilibron kaj do ne povas funkcii. La knabo ploras, ĉar li ne sukcesis ripari la kolon de la drakido.

REĈJO: Ĉu mi povus helpi lin pere de la sorĉita bekfluto?

VERDASTELO: Vi certe kapablos fari tion, Reĉjo.

[Reĉjo blovas en la bekfluton kaj ĝi aŭdigas muzikon.]

KNABO 1: Brave!! La boateto ripariĝis! Dankegon, flutisto-sorĉisto. Vi faris grandan bonon por nia teamo. De kie vi venas? Kaj kiu instruis vin ludi tiom bele kaj tiom… sorĉe?

REĈJO: Mi venas el Eŭropo. Tiu ĉi stelfeino bonvolis pruntedoni al mi sian bekfluton por unu nokto. Sed mi havas neniun meriton. La bekfluto estas sorĉita kaj ĝi mem ludas sin. Verdastelo alportis min ĉi tien por helpi vin.
KNABO 1: Bonvenon kaj dankon, bona feino.

VERDASTELO: Reĉjo estas tro modesta. Li havas multajn meritojn, pro kiuj mi decidis pruntedoni al li tiun muzikilon. Kaj mi ne instigus lin helpi vin, se mi ne scius ke vi estas diligenta kaj ankaŭ bonkora. Krome, mi scias ke vi bone ludas azian muzikilon, kaj ke Reĉjo scivolas riĉigi siajn konojn pri muzikiloj. Do, mi pensis ke eble vi ŝatus plezurigi lin kaj min montrante al ni vian muzikilon kaj eble vi eĉ povus regali nin per iom da ludado pere de ĝi.

KNABO 1: Ho, kompreneble. Mi estas honorigita ke vin interesas mia muzikilo. Mi iros hejmen por alporti ĝin ĉi tien.

VERDASTELO: Ne necesas. Atendu kelkajn sekundojn
…

[Aperas la muzikilo.]

KNABO 1: Ho, kia magio! Vidu, tiu ĉi muzikilo nomiĝas erhuo, kaj ĝi funkcias pere de arĉo kaj du kordoj.
[Knabo 1 ludas la erhuon.]

REĈJO: Belege, belege! Ĝi estas eksterordinara, fascina muzikilo! Min ege emociigis via ludado! Gratulegon! Dankegon!

VERDASTELO: Vi estas ne nur talenta kaj diligenta, sed ankaŭ tre afabla knabo. Vi faris al ni grandan plezuron. Dankon, karulo. Nun Reĉjo kaj mi devas hasti, ĉar atendas nin ankaŭ aliaj infanoj. Sed antaŭ ol foriri, mi invitas vin al la festo de “Juna Amiko”. Tiam vi espereble kunportos vian erhuon kaj tie ĉiuj ĉeestontoj aplaŭdos vin. Indas inviti konatulojn je ajna aĝo. Ĝis baldaŭ!


(daŭrigota)
 

Politike Unuiĝintaj Nacioj preskaŭ inertas kaj Eŭropa Unio tute marĝenas en la milita stato ekinta hieraŭ per operacoj kiujn Usono difinas “Epika furiozo” kaj Israelo “Leonroro”; la riposto de Irano kontraŭ la atakantoj ne havas jam difinon, sed ĝi estas okazanta.

La popolaj manifestacioj kontraŭ la teokratio en Irano ne kaŭzis intervenon el Okcidento pro la sanga subpremado fare de la reĝimo: la logiko klariganta la vastiĝon de la milito en Meza Oriento estas alarme preventa, ne geopolitike demokratia; ĝi baziĝas sur la certeco ke Teherano tre baldaŭ povos utiligi nukleajn armilojn, ĉu per propra produktado ĉu per la aĉeto de potencaj ĉinaj raketoj. Tia “certeco” ekzistis ankaŭ en la lasta atako kontraŭ la Irako de Saddam Hussein, sed montriĝis falsa.

Irano estas la islama lando kun la plej vasta esperantlingva komunumo, parte pro historia kialo: simile al Oomoto en Japanio kaj spiritismo en Brazilo, aktivis forta religia merkatniĉo — la bahaanoj, unu el la minoritatoj persekutataj de la diktaturo (sed eĉ antaŭe). De longe la komunumo ne plu konsistas precipe el ili, sed ĝi restis rimarkinda, eĉ kun Esperanto-Domo en la ĉefurbo kaj kun irana prezidanto de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, ĉi-jare kongresonta (se konfirmote) en Popola Ĉinio. 

Same kiel en Israelo, la landaj asocioj de UEA (kaj de TEJO) ne esprimas sin kontraŭ sia landa registaro, eventuale por ĝia agado, se tio eblas, kiel en Israelo. Analogion oni povas konstati en la konduto de la landaj asocioj en Ukrajno kaj Rusio: indus studo pri ĉi tiuj sintenadoj ene de militantaj ŝtatoj; sed ni ne forgesu ke ankaŭ Lazaro Ludoviko Zamenhof tuj respondis fervore al la mobiliza ordono de la caro pro la milito kontraŭ Japanio, kaj nur la interveno de Klara ebligis sendevigon, konsekvence lian partoprenon en la kongreso de Bulonjo-ĉe-Maro…

Hodiaŭ komenciĝis marto, kaj tio signifas, ke restas nur unu monato ĝis la 31a de marto – la absoluta limdato por ricevo de konkursaĵoj por la 77aj Belartaj Konkursoj de UEA.

Ĉi-jare estas naŭ konkursaj branĉoj:

Poezio: maksimuma longo ne fiksita.
Prozo: maksimuma longo 200×65 karaktroj (kvino da paĝoj).
Mikronovelo: (maksimuma longo 100 vortoj). La unua premio nomiĝas Premio Paula Adúriz.
Sciencfikcio kaj Fantasto: maksimuma longo 200 x 65 karaktroj (kvino da paĝoj). La unua premio nomiĝas Premio Charles Power.
Teatraĵo: maksimuma longo ne fiksita.
Mallonga teatraĵo (monologo, skeĉo, unuaktaĵo ktp): (daŭro inter 10 kaj 15 minutoj). La unua premio nomiĝas Premio María Cuevas.
Eseo: teme ligita kun Esperanto aŭ kun la kongresa temo, proksimuma longo 400×65 karaktroj (deko da paĝoj). La unua premio nomiĝas Premio Luigi Minnaja.
Infanlibro de la Jaro: originala aŭ tradukita libro por infanoj presforme aperinta en 2024. Aljuĝata estas nur unu premio.
Kantoteksto: maksimuma longo ne fiksita.

Legu pli pri la 77aj Belartaj Konkursoj ĉe https://sezonoj.ru/2025/10/gk-298/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Belartaj Konkursoj de UEA: Unu monato ĝis la limdato appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Internacia Junulara Kongreso (IJK) 2026 okazos de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026 en Tiana, Katalunio. Por la sukceso de IJK gravas la partopreno de junuloj el ĉiuj mondopartoj, kiuj kontribuas al la programo kaj organizado de la kongreso.

Financa subteno estas havebla por tiuj, kiuj deziras partopreni en la kongreso, kaj pro siaj kompetentoj kaj kontribuoj al la movado meritas tion, sed ne disponas pri ekonomiaj rimedoj por tion realigi. Ĉiun jaron TEJO malfermas konkurson, en kiu ĝi elektas kandidatojn kiuj kontentige plenumas certajn kondiĉojn.

Kiel la fonduso povas subteni vin?

La fonduso kovras:

• ekde 50% ĝis 75% de vojaĝkostoj en la plej malmultekosta kaj laŭeble plej direkta maniero;
• ĝis 100% de kostoj de loĝado kaj manĝado en la plej malmultekosta kategorio dum la kongreso;
• ĝis 100% de la programkotizo; kaj
• ĝis 100% de la vojaĝasekuro bezonata dum la tuta vojaĝo.

Laŭ financaj rimedoj disponeblaj, TEJO povas kovri ankaŭ la kotizon de via kandidatiĝo por vizo al Hispanio kaj povas sendi al vi oficialan invitleteron, se vi tion bezonas.
La fonduso ne kovras poŝmonon, ekskursojn, aliajn kongresajn servojn, kaj eventualajn kromvojaĝojn aŭ elspezojn kiuj ne rilatas al la kongreso.

Nepraj kondiĉoj por kandidatiĝi:

• esti individua membro de TEJO je la momento de kandidatiĝo;
• aĝi inter 18 kaj 35 jarojn dum IJK;
• posedi konversacian lingvonivelon de Esperanto, ekde minimume nivelo A2 de la Komuna Eŭropa Referenckadro (KER) pri lingvoj;
• havi validan pasporton je la momento de kandidatiĝo, kun minimume ses monatoj da valideco ĝis la fino de la tuta vojaĝo;
• sendi plenigitan formularon kun rekomendleteroj el minimume du (2) individuaj membroj de TEJO;
• havi klarajn planojn pri estonta agado en la Esperanto-movado, ekz-e, kiel IJK povas pozitive helpi ilin daŭrigi sian aktivadon en TEJO kaj/aŭ la loka movado; kaj
• klarigi neeblon alimaniere financi propran partoprenon en la kongreso.

Prioritataj estas kandidatoj, kiuj kandidatiĝas por sia unua IJK. Kandidatoj kiuj partoprenis antaŭan IJK-n laŭeble klarigu en siaj motivleteroj kial ili aparte bezonas partopreni ĉi tiun kongreson kaj kion ili povas alporti al ĉi tiu kongreso.

Legu pli en la retejo de TEJO https://www.tejo.org/ppijk-2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Konkurso: Partoprenu IJK-n 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Esperanto vivas! Ĝi estas vivanta lingvo kun parolantoj en la tuta mondo. La parolkomunumo tamen estas tute malkoncentrita. Por vere povi paroli kun samlingvanoj necesas partopreni en bone organizitaj renkontiĝoj. Oni devas havi la tempon kaj la monon por veturi al kongreso aŭ simila aranĝo. Kaj eĉ se oni sukcesas en tio kaj povas ĝui la kunestadon kun samlingvanoj el aliaj landoj, tamen ĉiukaze restas la demando kiel pasigi la ceteran tempon de la jaro por havi eblecon paroli kaj aŭdi la lingvon. 

Dum pasintaj tempoj la eblecoj estis tre limigitaj, sed funkciis E-kluboj kaj oni povis partopreni en kluba vivo. La malavantaĝo tiam estis ke en E-klubo plej ofte nur eblis paroli kun samlandanoj kun kiuj oni povis paroli en la gepatra lingvo. Internacia etoso tie apenaŭ ekestis. Hodiaŭ E-kluboj malmultiĝis kaj en ili plej ofte nur kunvenas malmultaj samideanoj.

Radioelsendoj en Esperanto funkciis, sed la eblecoj ricevi ilin estis tre limigitaj laŭtempe kaj laŭloke. Ekde la 1990-aj jaroj tamen la teknikaj eblecoj por ricevi radioelsendojn signife pliboniĝis: Kelkaj ŝtataj radiostacioj komencis sendi per satelito kaj aperis la interreto kiu ebligis sendi kaj ricevi aŭdmaterialon. La libereco de la interreto ebligis privatajn iniciatojn por havi radioelsendojn en Esperanto tra la reto. Kaj tiel ekestis "Radio Saluton" aŭ "Radio Verda" kiuj disaŭdigis programojn en Esperanto.

Alia ebleco por la disvastigo de Esperanto en la tuta mondo estis reaŭdigi satelitajn elsendojn en la interreto. Ĝuste tion mi faris en la jaro 1998 kiam mi registris elsendojn de Pola Radio kaj disponigis ilin por aŭskultado en la interreto. Ĉe Pola Radio oni volonte akceptis mian oferton kaj tiel aperis ĉiusemajne en la reto du programoj en Esperanto, nome "Homoj kaj problemoj" kaj "Esperanto-ekspreso". Mi nomis tiun agadon jam tiam "Esperanta Retradio". Post ok jaroj Pola Radio mem reaŭdigis siajn elsendojn en la interreto kaj tiel mia laboro ne plu estis bezonata.

Sed tiuj elsendoj finiĝis komence de la jaro 2011. Tio estis granda minaco por la vivanteco de Esperanto, ĉar ankaŭ aliaj radiostacioj estis malaperintaj. Tial fine de februaro de la jaro 2011 mi decidis mem produkti programojn ĉiutage kaj mi faris tion sub la nomo "Esperanta Retradio". Dum kelkaj monatoj mi estis sola, sed mi sukcesis ĉiutage aldoni pluan ĉirkaŭ 5-minutan programon. 

La eĥo de la aŭskultantoj estis tre pozitiva, precipe el Brazilo. Paŭlo Sergio Viana, kuracisto kaj animplena esperantisto el la ŝtato San-Paŭlo fariĝis la unua kunlaboranto kiu regule sendis al mi sonartikolojn por elsendado tra la interreto. Tio funkcias ĝis hodiaŭ, do jam 15 jarojn. La kunlaboro de brazila esperantisto signifis trarompon por la ERR. Ĝi nome tiel fariĝis tutmonda.

Paŝon post paŝo sekvis aliaj kunlaborantoj: el Israelo, el Pollando, el Francio, Ĉeĥio, Kroatio ĝis Kanado. Nome ekde la jaro 2024 la kanada lingvisto Aaron Chapman el Vankuvero regule sendas sonartikolojn kiuj donas al la ERR novajn aspektojn, ekzemple pri la evoluo de la monda politiko. 

Tio ja estas bona paŝo por la 15-jara jubileo, sed mi devas ankaŭ mencii ke mankas aktuale virinaj voĉoj. Kiel en la normala vivo la virinoj zorgas por la beleco de la vivo, tio validas ankaŭ por la vivo de nia lingvo. En Esperantujo virinoj aperas en internaciaj E-eventoj proporcie, sed ili hezitas paroli en E-elsendoj. Tio estas des pli miriga, ĉar laŭdire virinoj ĝenerale tre ŝatas paroli, sed evidente ne publike en E-elsendoj.

Mi tial alvokas la aŭskultantinojn de la ERR iel kontribui al niaj programoj, disponigante siajn voĉojn per laŭtlegado de tekstoj, ĉu proprajn aŭ de aliaj verkintoj.

Mi estas optimisma pri la estonta vivo de la esperanta parolkomunumo kaj de la radioelsendoj en Esperanto tra la reto. La mondo ja kunkreskas, ankaŭ malgraŭ la politiko de la grandaj potencoj. Kaj por tiu kunkreskado Esperanto estas tre taŭga ilo.

 

La redakcio de “Literatura Foiro” havis sian monatan kunsidon hieraŭ vespere en Ĉaŭdefono, en fizika alesto de tri redakcianoj kaj telematika de du aliaj; ne partoprenis nur la redaktoro pri muziko, telematike ne atingebla; prezidis unu el la du kunĉefredaktoroj, c-ano Alessio Giordano.

Post utilaj komentarioj pri la februara kaj aprila numero, jam presitaj kaj dissenditaj, okazis konsultiĝo pri la sekvaj, kun specifa fokuso pri (plan)lingvistiko, kiu meritas atenton pro diversaj centjaraj jubileoj en proksima futuro, pro la zorgiga evoluo de la PIV-reviziado, pro la rimarkebla diverĝo inter la raŭme optimisma koncepto de vivanta lingvo por vivanta diasporo unuflanke kaj finvenkisma frustriĝo kondukanta al koncepto pri esperanto proksima al Toki Pona aliflanke. C-ano Fernando Pita registris la sugestojn por sia rubriko.

Post rimarko de c-ano Carlo Minnaja pri la sendo de recenzoj al OLE, estis konfirmite ke la aŭtoroj rajtas tion fari, se ili volas (inter aliaj, c-ano Giorgio Silfer ne volas), sed ne malpli ol jaron post la publikigo en la revuo.

La alia kunĉefredaktoro, c-ino Perla Martinelli, subtenis la eksperimentadon per nova bibliografia metodo; ŝi ankaŭ esprimis sian kontenton pri la duopa kunlaborado ĉe la stirilo de la revuo.

Antaŭ 50 jaroj, la 27an de februaro 1976 en Budapeŝto forpasis Kálmán Kalocsay (pron: káloĉai, 1891-1976), hungara kuracisto kaj elstara esperantisto (ekde 1911), grave influinta la evoluon de la Esperantaj literaturo kaj lingvistiko per siaj verkoj. Kalocsay estas konsiderata kiel la plej grava Esperanta poeto (“Mondo kaj Koro”, 1921; “Streĉita kordo”, 1931; “Rimportretoj”, 1931; “Sekretaj sonetoj”, 1932; “Izolo”, 1939, eldonita en 1977) kaj poezia tradukanto (“Infero” de Dante, tri verkoj de Ŝekspiro, poemoj de Baudelaire, Heine, Petőfi, Madách… kaj la antologio “Tutmonda sonoro” kun liaj tradukoj el 30 lingvoj).
Kálmán Kalocsay estas kunaŭtoro (kun G. Waringhien) de “Plena gramatiko de Esperanto” (1935), kiu ekde la 4a eldono aperas kiel “Plena analiza gramatiko de Esperanto” kaj de “Parnasa gvidlibro” (1932); aŭtoro de “Lingvo Stilo Formo” (1931), “La gramatika karaktero de la Esperantaj radikoj” (1938), “Vojaĝo inter la tempoj” (1966), frazeologia vortaro “Domfabriko” (1975) kaj de aliaj libroj.
Je la Ora Jubileo de Esperanto li iĝis honora membro de UEA.

Okaze de la 50a mortodatreveno de Kálmán Kalocsay ni proponas (re)legi kelkajn liajn poemojn kaj artikolon pri li, kiuj aperis en “La Ondo de Esperanto”:

“Vintro” https://sezonoj.ru/2020/12/poezio-3/
“En ĉi murdepoko” https://sezonoj.ru/2023/03/kalocsay-4/
“Protesto” https://sezonoj.ru/2026/02/kalocsay-5/
Artikolo de Javier Guerrero https://sezonoj.ru/2012/03/209trezoro/

Legu la biografion de Kálmán Kalocsay en la enciklopedio Nia diligenta kolegaro, p. 150-153.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/02/kalocsay-7/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Antaŭ 50 jaroj forpasis Kálmán Kalocsay appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde majo komenciĝos kurso pri la Konstitucio de la Esperanta Civito, kun ĝeneralaj elementoj de juro kaj historio. Sub la aŭspicio de la Esplora Instituto de Esperantologio (EIE), gvidos la kurson c-ano d-ro Giacomo Comincini; la iniciato celos trejni la geparlamentanojn kaj gestabanojn al la analizo de la nuna normaro kaj realigo de novaj proponoj.

La provizora programo haveblas ĉe EIE, al kies adreso (institut@esperantio.net) oni povas sin turni por demandoj. La partopreno, tamen, formaligeblas tra la konsorcia magazeno, Esperanta Kulturservo, kie troviĝas paĝo ad hoc. Kontraŭ malmultekosta tarifo eblas aliĝi: temas pri 20 CHF por la kontingento 1 de la Monda Banko, 10 por la kontingento 2, 5 por la kontingento 3 kaj 2,50 por la kontingento 4.

La kurso disvolviĝos virtuale tra reta platformo, dum pli malpi dek sesioj, inter majo kaj junio 2026. Bonvenon al ĉiuj partoprenontoj!

 

Multaj homoj opinias, ke por ĝui la naturon, oni nepre devas loĝi en kamparo, meze de densaj arbaroj aŭ havi grandan domon kun vasta ĝardeno. Tamen la vero estas tute alia kaj multe pli kuraĝiga. 

Eĉ se vi loĝas en la centro de brua urbo, en malgranda loĝejo sur la deka etaĝo de betona turo, vi povas krei vian propran naturan mondon. Sufiĉas nur iom da imago, iom da pacienco kaj sincera deziro senti la teron sub la fingroj.

Indas aŭdi la gajajn flugilfrapojn de niaj flugantaj najbaroj. Ni komencu ĉe la fenestrobreto aŭ la balkono, kiuj ofte estas niaj plej proksimaj ligiloj al la ekstera mondo. Se vi havas eĉ kelkajn kvadratmetrojn da ekstera spaco, vi efektive posedas veran trezoron.

Mi mem malkovris antaŭnelonge, ke birdomanĝejo estas unu el la plej facilaj kaj plej rekompencaj manieroj venigi vivon al la hejmo. Ne necesas aĉeti ion tre komplikan aŭ multekostan. Eĉ simpla ligna tableto povas fariĝi vigla kunvenejo por diversaj birdoj.

Mi faris por nia balkono malgrandan birdoskalan pikniktablon. Estas io profunde trankviliga kaj preskaŭ medita en la ago sidi silente kun taso da varma teo en la mano. Eblas rigardi kiel paseroj, paruoj aŭ eĉ pli raraj vizitantoj kverelas amike pri la plej bona grajno.

Tiu eta sed konstanta ligo kun la besta mondo memorigas al ni, ke ni ne estas solaj en la urba dezerto. La naturo estas ĉirkaŭ ni, ĉiam vigla kaj preta. Ĝi nur atendas afablan inviton por proksimiĝi al niaj fenestroj.

Krom la birdoj, ni povas inviti plantojn en nian ĉiutagan vivon por doni al ĉambroj iom da freŝeco kaj koloro. Se vi ne havas sufiĉe da loko por grandaj, pezaj potoj, malgranda herboĝardeno estas perfekta solvo por komencantoj.

Imagu la puran plezuron deŝiri freŝan bazilion, menton aŭ petroselon por via vespermanĝo. Kreskigi ion tian propramane, eĉ se nur en malgranda ceramika poto sur kuireja breto, estas speco de magio, kiun ni ofte forgesas.

Eblas vidi la tutan mirindan vivociklon. Vi vidas la unuan etan verdan ŝoson, kiu luktas el la tero, ĝis la plena, bonodora planto. Tio donas al ni specon de radikoj, kiam la cetera mondo ĉirkaŭe ŝajnas tro rapida kaj artefarita.

La tero havas sian propran trankvilan ritmon. Prizorgi plantetojn helpas nin trovi nian propran internan pacon meze de la tagaj zorgoj. Krei tian verdan oazon ne temas nur pri beleco, sed ankaŭ pri nia propra mensa bonfarto.

En la moderna urba vivo, ni tro ofte perdas kontakton kun la odoro de malseka tero post pluvo. Ni forgesas la viglan koloron de veraj folioj sub la suno. Kiam oni metas eĉ unu planton en sian ĉambron, oni fakte sanigas la animon.

Oni reekhavas tiun praan, necesan ligon kun la tero, kiu subtenas nin. Oni tute ne bezonas esti spertulo pri botaniko aŭ havi multe da libera mono por fari la unuan paŝon. Komencu hodiaŭ per unu sola poto aŭ manpleno da semoj.

Vi rapide vidos, kiel via loĝejo subite fariĝos pli varma, pli homa kaj pli viva. La naturo ne petas permeson por kreski, ĝi nur bezonas iom da spaco kaj iom da amo. Malfermu vian fenestron kaj lasu ke la verda mondo fine envenu. Via hejmo fariĝos vera rifuĝejo. 

La fama ”parnasismo” kiun li kunarkitektis kun Gaston Waringhien ligis la projekton de eksplicita, instruebla poetiko al la praeŭropaj precedencoj. Sed la karno per kiu Kalocsay vestis la parnasajn ostojn manifestis version de tiu projekto tute personan, ne instrueblan. Tion skribas Probal Dasgupta okaze de la kvindeka mortdatreveno de Kálmán Kalocsay (1891–1976).

Kálmán Kalocsay kun kaj sen kato.

Ne ofte sur la pejzaĝo de iu moderna lingvo elstaras figuro kiu kontribuis same reliefe al la beletro kiel al la gramatiko. Tiurilate Kálmán Kalocsay estis nekutima korifeo en la galerio de Esperanto. Sed tio estas delonge gurdita fakto pri li. Por inde rememori la daton de lia forpaso kvindek jarojn poste, ni devas iomete malpli banali. Indas krisigni por vi tion ke lia beletra mano plene konsciis kion faras lia mano gramatika.

Por tion konstati, sufiĉas trempi vin en lia poemo Efemere (Streĉita Kordo, p. 178-82). Tie vi trovos teksterojn kiuj licence fordrivas de la gramatika strikto: “mi sentas en la mondon parfumon, fetoron […]” (p. 178); “konscii senci la mondon/ senlimon balbuti eternon; la mondon plezuri dolori” (p. 179). Poste vi renkontos “la Vivon kies koro/ ŝanĝiĝas neeviteble/ je moneroj senvaloraj: momentoj/ forfluantaj el la manoj mizere…” (p. 181), unu el la tipe kaloĉajaj teksteroj en kiuj sentiĝas gramatikeca koregrafio de dancantaj ideoj.

La fama ”parnasismo” kiun li kunarkitektis kun Gaston Waringhien ligis la projekton de eksplicita, instruebla poetiko al la praeŭropaj precedencoj. Sed la karno per kiu Kalocsay vestis la parnasajn ostojn (ekzemplita ĉi-supre) manifestis version de tiu projekto tute personan, ne instrueblan. Kiamaniere ni legu la spiriton kiu hantis tiun lian mikropoetikon, ne nure gramatikistan, nek simple invitantan al mikrodevioj (kiuj kalkuliĝu kiel la unuopula subskribo de la poeto)?

Ĉar mi lastatempe konatiĝis kun aŭtobiografieca romano de Mircea Eliade bildiganta lian studentan tempon, Gaudeamus, mi kredas povi hodiaŭ iom pli kompreneme rilati al la personaj projektoj de orienteŭropanoj kiuj junis en la jaroj tuj post 1918. Al niageneraciaj eksterregionuloj, infanaĝe lernintaj pri Rumanujo, Hungarujo ktp kiel delongaj stabilaĵoj sur la mapo, tute ne estis reliefa fakto ke la tiuepoka disfalo de la otomana kaj aŭstra-hungara imperioj kreis novajn ŝtatojn. Gravas nun konscii, estimataj legantoj, ke la tiuregionaj junuloj ekde tiu epokŝanĝa jaro havis la unikan taskon imagi elanan karnon sur la skeletojn de siaj ĵus debutintaj nacioj.

Kaj arkitektoj kiel Kalocsay, povante imagi lingvon nur lige kun popolo (pro kio en sia fama poemo En amara horo [Streĉita kordo, p. 33-35] li epitetas sin ”poeto sen popolo”), sentis la bezonon arkitekti tutan pedagogion lingvan, beletran, sciencaran/fakaran. Li ŝajne esperis ke tia pedagogio (inkluzivanta amasegon da tekstoj, kiuj laŭ mia analizo rigardendas kiel krestomatiaj) helpos iom post iom akuŝi novan, pacaman, aŭtodidaktan popolon verdan. Ni ne forgesu ke pri la hungara popolo refasonanta sin kiel memkonscie apartan nacion ekde 1918 li kaj similuloj kovis precize samformatan esperon.

Kompreneble ne en la jaroj tuj post 1918 Kalocsay iĝis la grandioza figuro konata al ni ĉiuj. Tra pluraj naciaj kaj personaj krizoj li sin refasonadis. La fundamentaj koordinatoj tamen restis konstantaj. Kaj li rimarkis ke ĝuste tiu konstanteco estas persona handikapo lia. Ĉi tiun fakton ni plej klare vidas en lia letero al Juan Régulo Pérez aperigita en la antaŭparolo al la poemaro Ŝtupoj sen nomo de Baldur Ragnarsson.

Tiu letero de Kalocsay prezentas kortuŝan konfeson ke li (petite de Régulo taksi la aperigindecon de la poemaro) longe sidis senkonsile antaŭ la manuskripto de Baldur pro tio ke, kvankam li senrezerve admiris la lingvan kaj poetikan kapablegon de tiu nova aŭtoro, li tamen ja ne komprenis la enhavon de la poemoj. Tia grandanimeco de pli aĝa poeto, kapabla rigardi sian ĝisostan konstantecon kiel malforton, estas virto malofte renkontebla en nia jarcento, krom se mi maltrafis ion.

Pro almenaŭ tiuj kialoj, indas okaze de ĉi tiu jubileo rerenkonti tiun korifeon de nia beletro – aŭ lin ekrenkonti, se vi estas unu el la enviindaj bonŝanculoj kiuj ankoraŭ tute ne legis lin. Laŭ mi, tiaj legontoj prefere komencu ne ĉe liaj poemoj aŭ tradukoj, sed ĉe lia brila libreto Lingvo stilo formo. Vi tie trovos ke ankaŭ lian gramatikan laboron hantas poezia subteksto. Agrablan renkontiĝon.

Probal Dasgupta

2026 markas respektive 50 kaj 20 jarojn post la forpasoj de Kálmán Kalocsay (1891–1976) kaj William Auld (1924–2006), du el la plej influaj poetoj, tradukistoj kaj kulturaj organizantoj en la historio de Esperanto. Okaze de tiu memordatreveno Universala Esperanto-Asocio (UEA) lanĉas la iniciatojn #Kalocsay50 kaj #Auld20 por instigi la realigon de serio de kulturaj agadoj tra la jaro omaĝe al la poetoj kaj iliaj verkaroj kaj heredaĵoj.

#Kalocsay50

Kalocsay estis ne nur elstara poeto, sed ankaŭ stilnormiganto kaj kunredaktoro de la revuo Literatura Mondo, kiu markis epokon en la evoluo de la Esperanta literaturo. Per siaj tradukoj de mondliteraturaj klasikuloj kaj per sia propra poezio li montris la esprimkapablon de Esperanto je plej alta arta nivelo. Samtempe li aktive laboris por videbligi aliajn verkistojn kaj por konstrui ampleksan panoramon de la kultura vivo en nia lingvo (kion simile faris ankaŭ Auld).

La 27an de februaro 2026 ni atingas la 50 jarojn sen la verkanta plumo de Kalocsay. Kiel unua simbola ago la Libroservo de UEA proponis kiel specialan oferton de februaro la libron Izolo, poemaron eldonitan en 1977, unu jaron post la morto de la aŭtoro, sed mem preparita por eldono en 1939, kio ne okazis pro la Dua Mondmilito. Kontribuis por la finfina eldono Auld mem, pro kio tiu leginda libro bone simbolas la daton. Ĝis la fino de februaro la Libroservo ofertas Izolo kontraŭ nur 2,67 €.

Jam la 20an de februaro la Prezidanto de UEA faris specialan kulturan intervenon en la 10-a Kuba Esperanto-Renkontiĝo, en Havano, kie li persone partoprenis kiel honora gasto kaj festpreleganto. Maia prezentis kaj deklamis ne nur el Izolo, sed ankaŭ el la libroj Rimportretoj kaj Rimleteroj (ankaŭ lige kun Auld). La 21an de februaro, Tago de la Gepatra Lingvo, la Esperanto-klubo de Debrecen renkontiĝis ĉe la Biblioteko Méliusz por paroli pri Kalocsay kaj lia verkaro. Kaj la 27an de februaro en Budapeŝto reprezentantoj de hungaraj Esperanto-organizaĵoj kaj UEA omaĝos Kalocsay per publika florkronado ĉe la memortabulo sur lia iama loĝdomo: je 15:00 ĉe strato Nyúl n-ro 4. La organizadon de tiu ago UEA dankas al Szilvási László, kunlabore kun la Komisiono de UEA pri ZEO-j kaj la Estrarano de UEA pri Kulturo, Zdravka Boytcheva.

Kadre de #Kalocsay50 UEA kuraĝigas asociojn kaj ĉiujn Esperanto-grupojn kaj individuojn entrepreni tra la jaro renkontiĝojn kaj diverstipajn okazojn por omaĝi, memori kaj ĉefe studi la vivon kaj verkojn de Kalocsay, kio mem estas valora heredaĵo de nia lingvo. “Kalocsay estas konata kiel poeto kaj tradukisto, sed lia talento estis pli vasta: li ankaŭ interesiĝis pri muziko kaj eĉ komponis por kelkaj el siaj poemoj kaj tradukaĵoj. En 2026 ni volas montri Kaloĉajon ne nur kiel gravan historian figuron, sed kiel vivan inspirfonton por kreado kaj kleriĝo, por plu sonigi la esperantan kulturon al la nunaj kaj novaj generacioj”, komentis Boytcheva. “El la laboro de Ada Csiszár, proksima persona kunlaboranto de Kalocsay kaj parta heredanto de liaj aŭtoraj rajtoj, eblas scii, ke la muzikemon li heredis de sia patro, kiu elstare bone ludis violonon, kaj ke en siaj studentaj jaroj Kalocsay lernis ludi pianon kaj lerte ludis fluton”, komplementas Szilvási. Danke al la laboro de Csiszár kaj hungaraj esperantistoj, estas retejo de kie oni povas senpage legi preskaŭ ĉiujn verkojn de kaj pri Kalocsay.

Antaŭviditaj pri #Kalocsay50 kaj #Auld20 estas programeroj en la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graco, Aŭstrio, kaj en la Virtuala Kongreso, kunlabore kun Akademio Literatura de Esperanto (aliĝi al la UK eblas per https://uk.esperanto.net). Aldone menciindas, ke la revuo Literatura Vivo, kun kiu UEA kunlaboras, lanĉis la specialan literaturan konkurson Kalocsay.

Krom organizi agadojn, gravas raporti pri ili, pro kio utilas la kradvorto #Kalocsay50 kaj #Auld20 apud #Esperanto ĉefe en sociaj retoj. Pri #Auld20 UEA baldaŭ komunikos, samkiel pliaj informoj pri la programoj tra la jaro estos publikigataj en la retejo de la Asocio kaj ĝiaj komunikkanaloj, pro kio ĉiuj bonvenas diskonigi kaj senpage aboni la gazetarajn komunikojn de UEA.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №128.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post #Kalocsay50 – 50 jaroj memore al Kálmán Kalocsay appeared first on La Ondo de Esperanto.

Skribado estas por la civilizita homo esenca kultura elemento. Kiu kapablas skribe esprimi sin, tiu povas kundecidi.

Por la skribado hodiaŭ ekzistas du metodoj: la manskribado kaj la tajpado. Manskribado ja estas tre bela afero: Se oni celas verki tekston, tiam oni povas komforte sidiĝi en fotelo kaj povas senpreme aktivigi sian cerbon por elvoki ideojn. Por ke la ideo ne malaperu, oni povas tuj noti ĝin kaj ŝpini el tiu ideo tekston. Tio do funkcias tute sen uzo de teknika rimedo. Necesas nur papero kaj skribilo. Oni povas jam rekte pretigi la tekston por forsendado, ekzemple en letero. Sed manskribitaj leteroj hodiaŭ maloftiĝis. Sendi ilin per "helika" poŝto daŭras tro longe.

Kiam antaŭ 40 jaroj aperis telefakso, oni povis forsendi per tio ankaŭ manskribitajn mesaĝojn kiuj atingis tuj poste la ricevanton. Se oni mem ne posedis telefaksilon, oni povis iri al poŝtoficejo kaj forsendi la telefakson de tie. Jen granda progreso en skriba komunikado.

Tamen manskribita teksto hodiaŭ pli kaj pli devas esti entajpita por elektronika prilaborado. La entajpado alportas multajn avantaĝojn, sed por plenumi tiun taskon sidado en fotelo ne taŭgas, sed necesas sidi ĉe skribotablo. Oni certe ne volas sidi tre longe por tiu tajpa laboro kaj tial la entajpanto strebas entajpi la tekston laŭeble flue kaj rapide.

Sed eblas ankaŭ rekte entajpi tekstojn sen manskribi ilin antaŭe, ekzemple se oni tradukas tekston. Kaj tio ja estas tasko kiun esperantisto ofte plenumas. Tio tamen postulas lertecon en tajpado por esti sufiĉe produktiva kaj por ne tro frue laciĝi.

En la aĝo de 14 jaroj mi fariĝis lernanto en komerca mezlernejo kaj tie mi lernis tajpadon sur la tiamaj skribmaŝinoj kiuj estis ankoraŭ tute mekanikaj. Por produkti tekston mi ne nur lernis flue kaj rapide tajpi, sed ni devis ankaŭ eviti tajperarojn, ĉar la eblecoj por korekti mistajpaĵon estis tre limigitaj. Tiu instruado daŭris tri jarojn. Per multe da ekzercado ni atingis la celon.

En nia lernejo funkciis lernoficejo kie ni havis ankaŭ teletajpilon (telekson) per kiu eblis sendi mesaĝojn al la tuta mondo tute rekte kiel ĉe telefono. Eblis eĉ kvazaŭ konversacii per teledialogo. Mi uzis tiun eblecon jarojn poste por mia laboro en eksporto kiam mi vendis ĥemiaĵojn por medikamentoj, ekzemple al Brazilo. Ĉar la kostoj por transkontinenta teleksado estis altegaj, oni devis ŝpari tempon: Oni povis antaŭe tajpi la tekston sur tru-strion, laŭbezone korekti tajperarojn, kaj poste forsendi ĝin sufiĉe rapide.

Hodiaŭ en la epoko de komputiloj tiu tempopremo ne plu ekzistas. La limiga faktoro estas nun la homo mem. Kaj tial bone regadi la tajpadon estas esenca kapablo, ĉar tiam la pura tajpado konsumas nur malmulte da energo kaj la cerbo tiel restas libera por disvolvi ideojn.

Ankaŭ dialogo kun AI produktas pli bonajn rezultojn, se oni povas rapide starigi detalajn demandojn por ricevi taŭgan respondon. Tajpado do estas baza lerteco kiun oni akiru en laŭeble juna aĝo. 

La unua paĝo de “Heroldo de Esperanto” n-ro 2374 (februaro 2026) dediĉas atenton al la milita stato en Ukrajno, interalie per la traduko de koncernaj deklaroj el la INROj kiuj tegmentas al paktintaj establoj, kiel ALTE kaj NFI. Apude, informoj pri Japanio nuntempe kaj pri la ekspansio de la Esperanta Civito.

En la tria paĝo du artikoloj referencas al Zamenhof: Rubèn Fernández iomete tanas la haŭton de la esperantistaro, pro finvenkismo sen fina venko, dum Albert Boon esploras pri interesa ZEO el Hungario.

La informa organo de Kultura Centro Esperantista fidele kaj objektive raportas pri la evoluo de la esperanto-mondo. Provekzemplero estas mendebla ĉe kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net)