Ĉu Esperanto estas lingvo aŭ ideo? Se ideo, kia ideo ĝi estas? Kion signifas “Esperantismo”? Tiuj demandoj aperis jam en la komenco de la lingvo. Kiam okazis la unua internacia renkontiĝo de esperantistoj en aŭgusto 1905, solvi tiujn demandojn estis unu el ĝiaj celoj. Tiu renkontiĝo, en la franca urbo Bulonjo-sur-Maro, estas nun konata kiel la 1-a Universala Kongreso. En tiu periodo, Zamenhof preparis la lanĉon de Hilelismo. Tiel li nomis sian projekton fondi neŭtralan religion kun “neŭtrala popolo”, kiu parolus “neŭtrale-homan lingvon”. Tiun projekton li private sendis jam en 1901 al multaj judoj en Rusujo. Antaŭ ol publikigi Hilelismon, Zamenhof deziris, ke Esperanto iĝu tute sendependa de sia fondinto, ali-vorte de li mem. Li volis certigi, ke la ideoj kaj agadoj de individuaj esperantistoj, eĉ de Zamenhof mem, ne malhelpos ĝian disvastiĝon. Tial, por la renkontiĝo en Bulonjo, Zamenhof preparis tekston de publika deklaro, kiu klarigos la esencon de Esperantismo al la mondo. Dum la kongreso, 32-homa komitato diskutis kaj korektis lian tekston. En la lasta tago ili prezentis ĝin al la tuta kongresanaro, kiu akceptis ĝin per granda aplaŭdo. Ankoraŭ nun tiu teksto, nomata Deklaracio pri la esenco de la Esperantismo, estas konsiderata grava kaj valida. Ĝi ne mencias la deziron pri monda paco, sed klarigas, ke la celo de Esperanto ne estas entrudi sin “en la internan vivon de la popoloj”. Ĝi difinas Esperantismon “penado disvastigi la uzadon de lingvo neŭtrale homa”. Laŭ la Deklaracio: “ĉiu alia ideo aŭ espero, kiun tiu aŭ alia esperantisto ligas kun la Esperantismo, estos lia afero tute privata, por kiu la Esperantismo ne respondas”. Tamen “neŭtrale-homa” lingvo ne estas simple neŭtrala lingvo, kaj “popolo” aŭ “nacio” ne havas ĉi tie la sencon de “lando” aŭ “regno”. Unu el la funkcioj de la lingvo, laŭ la Deklaracio, estis “servi kiel paciga lingvo de publikaj institucioj en tiuj landoj, kie diversaj nacioj batalas inter si pri la lingvo”. Por kompreni kiel poste evoluis la Esperantismo, legu la statuton de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Laŭ la statuto, la celo de UEA estas “agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon”. (Notu, ke ĝi mencias nur internaciajn rilatojn, ne interpersonajn.) Tamen laŭ la teksto de la Deklaracio, esperantistoj ne estas simplaj reprezentantoj de siaj registaroj. Ili ne povas esti indiferentaj al la demando, kiu lingvo estu uzata inter civitanoj de mult-lingvaj regnoj kiel Rusujo aŭ Hispanujo. Sekve, la Deklaracio ne tute malplenigas la Esperantismon de ĉia politika enhavo. Ĝi restas ligita al ia ideo pri absoluta justeco inter individuoj preter la limoj de landoj kaj de naciaj identecoj. Tial la angla lingvo ne povus esti la komuna lingvo de eŭropanoj, kaj same la hispana, ekzemple, ne estus vere komuna al ĉiuj hispanujanoj. Eble tiu estas la “interna ideo” de Esperantismo, kiu kaŭzis kritikojn kaj eĉ persekutojn fare de ekstremaj naciistoj. Bedaŭrinde ŝajnas, ke tiuj naciistoj pli bone komprenis la internan ideon ol multaj esperantistoj mem. Rubeno Fernández

---

Nesufiĉe da dormo povas kontribui al tio ke oni pli rapide maljuniĝas. La samo validas ankaŭ por tro da dormo kiel nun montras grandskala analizo, por kiu estis determinita la biologia aĝo de ĉirkaŭ 500.000 homoj. La ideala dormodaŭro situas inter ses kaj ok horoj da dormo en nokto.

Nogueras, Jorge Rafael. Centvorte: Cent cent-vortaj mikronoveloj. – Novjorko: Mondial, 2025. – 195 p.

Kiam mi malfermis ĉi tiun libron, mi estis iom rezervema. Ĉu limigo al cent vortoj ne estas tro da kiraso? Sed jam post la unua mikronovelo mi komprenis, ke tio ne estas nura akrobataĵo, aŭ intelekta defio, sed povas fariĝi ĝua kaj stimula legaĵo.

Kio estas novelo?

Vikipedio instruas, ke “karakterizaĵoj de la novelo estas la unueco de tempo, la unueco de la loko, kaj la unueco de la intrigo, kiu temas pri memstara okazaĵo aŭ serio de ligitaj incidentoj”. Krome: “La rakonto bezonas streĉon, ritmon, neatenditaĵon kaj surprizon ene de atendataj parametroj…”

Pri mikronoveloj Vikipedio klarigas, ke la verkisto “uzas la fantazion de la legantoj, kiuj mem kompletigas la “nediritan” laŭ sia gusto. En tiu senco, ĝi iom similas poezion. Tute ne temas pri simplaj anekdotoj [..]. Ilia sekreto kuŝas en la surprizo, ĉe la fino de la teksto, kiu aldoniĝas al neordinaraj situacioj, tiel ke post la lasta vorto leganto sin demandu: Kion pensi pri tio? Mikrorakontoj estas ĉiam provokaj kaj malbanalaj”.

Provokaj kaj malbanalaj…

Akademiano Jorge Rafael Nogueras surprizas la leganton pli ol cent fojojn en “Centvorte”. Jen kelkaj unuaj frazoj:

“Mi ĉiam ŝatis enterigojn”.
“La adoleskantino malfermis la vazon etikeditan “Panjo” kaj elŝutis el ĝi ties cindrojn en la cirklon desegnitan sur la planko”.
“Hodiaŭ Marko finfine alfrontos sian ĉikanulon”.
“Jen la delonge priparolita nova jaro estas tuj alvenonta!”
“La registaro ĉiam pli akre persekutas tiujn el ni, kiuj havas superpovojn”.
“Estas io malantaŭ mi… io farita el ombro”.
“Por efektivigi sukcesan murdon, oni bezonas tri aferojn: murdonton, armilon kaj murdoton”.
“Mi ne memoras ekzakte kiam la muroj de mia domo komencis flustri al mi”.

Jorge Rafael kondukas nin al plej malsamaj lokoj – de la aviadilo Enola Gay al fantazia Kukurbo. Li atentigas pri la “magia ĉapelo” – nepre grava por esperantoparolantoj – kaj aliaj magiaĵoj kiel “hereza rito”. Ni legas pri iu lingvo, kiu efikas kiel panaceo. Li atentigas pri la graveco de ĝustaj vortoj en “La interpretisto kaj la proparolanto”. Volapuko kaj Ido aperas kelkfoje kaj ankaŭ aludoj al la kulturo de Esperanto. Aliaj mikronoveloj temas pri malŝparitaj vivoj.

La dua parto de la libro, “Pli ol centvorte”, estas kvazaŭ antologio de premiitaĵoj el malsamaj konkursoj. Foje Jorge Rafael tuŝas aspektojn de la moderna vivo (“Amo en la tempoj de kovimo”) aŭ li faras sarkasman prognozon en “La Fina Venko”.

En “Hamleto” ni legas, ke “mallongeco estas la spirito de saĝo”. Jorge Rafael pruvas tion.

En la enkonduko li skribis: “Mi esperas, ke ĉi tiu mia eta kontribuo al la Esperanta literaturo vin amuzos, pensigos, kaj eĉ inspiros al verkado”.

Jes, estas nepre pensiga, kaj espereble ankaŭ inspira libro, kiu jam plenmerite aperas en la furorlisto de venditaj libroj.

Wolfgang Kirschstein

Ĉi tiu recenzo de Wolfgang Kirschstein pri “Centvorte” de Jorge Rafael Nogueras aperis en la marta (printempa) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №1 (327).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/05/recenzo-162/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Cent noveloj po cent vortoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Universala ĵus decidis pagi 25 mil eŭrojn al la Junulara, embarasata kiel kokido en stupo ĉar ĝi perdis la subvencion de Eŭropa Unio por 2026: temus ne pri prunto, donaco aŭ simila subteno, sed simpla pago pro laboro por UEA fare de la TEJO-volontuloj en Nieuwe Binnenweg 176.

Tamen kion donas la dekstra mano, tion deprenas la maldekstra, ĉar TEJO estas devigata pagi luon pro Nieuwe Binnenweg 410, nome 15 mil eŭrojn laŭ la UEA-buĝeto 2026 — restus nur dek mil. Konsekvence la financa interdependeco ŝajnas utila por la Universala pli ol por la Junulara. Des pli ke peti Erasmus-subvencion fare de la unua povas damaĝi la duan: du petoj abortus pli facile ol unu, kiel okazis ĝuste ĉi-jare, kun ĝenerala maldungado ĉe ambaŭ asocioj.

Intertempe retiriĝis la sola interesato pri eventuala aĉeto de la domo ĉe la numero 176: pasis jam kvar jaroj, sed verŝajne neniu volas ĝin. La prezo proponita al tiu interesato estis unu miliono kaj cent mil eŭroj, anstataŭ la komenca pretendo de miliono kaj duono: endas malkreski sub milionon.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”

 

La Universala ĵus decidis pagi 25 mil eŭrojn al la Junulara, embarasata kiel kokido en stupo ĉar ĝi perdis la subvencion de Eŭropa Unio por 2026: ne temus pri prunto, donaco aŭ simila subteno, sed simpla pago pro laboro por UEA fare de la TEJO-volontuloj en Nieuwe Binnenweg 176.

Tamen kion donas la dekstra mano, tion deprenas la maldekstra, ĉar TEJO estas devigata pagi luon pro Nieuwe Binnenweg 410, nome 15 mil eŭrojn laŭ la UEA-buĝeto 2026 — restus nur dek mil. Konsekvence la financa interdependeco ŝajnas utila por la Universala pli ol por la Junulara. Des pli ke peti Erasmus-subvencion fare de la unua povas damaĝi la duan: du petoj abortus pli facile ol unu, kiel okazis ĝuste ĉi-jare, kun ĝenerala maldungado ĉe ambaŭ asocioj.

Intertempe retiriĝis la sola interesato pri eventuala aĉeto de la domo ĉe la numero 176: pasis jam kvar jaroj, sed verŝajne neniu volas ĝin.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”

 

Same kiel TEJO, ankaŭ UEA ĉi-jare ne ricevos la administran subvencion de la programo Erasmus+ de EU. Pri tio informis la estraro de UEA en la 19-a de majo. La buĝetita subvencio por 2026 estis 175 000 eŭroj, sumo kiu nun mankos en la buĝeto de UEA. Salajroj estos reduktitaj kaj dungitoj demisias.

Ĉi-jare venos neniuj eŭroj en formo de administra subvencio de EU al UEA aŭ TEJO. Foto: Eŭropa Centra Banko

Laŭ raporto nun publikigita en la retejo de UEA, la nericevo de administra subvencio estis traktita en kunsido de la ĝenerala direktoro kaj la komisiono pri financo de UEA la 2-an de majo. Partoprenis ankaŭ la komitataj reviziantoj kaj du estraranoj.

La raporto estis preparita la 9-an de majo, sed publikigita nur dek tagojn poste, la 19-an de majo. En la sama tago la estraro en la komitata retlisto informis, ke la asocio ĉi-jare ne ricevos la administran subvencion de EU.

“Gravas atenti, ke la situacio de UEA estas malsama ol tiu de TEJO. Dum la pasintaj jaroj UEA ne plene elspezis la ricevitajn subvenciojn kaj rezervis la neuzitajn sumojn ĝuste por certigi pli grandan stabilecon kaj daŭripovon de la Asocio. Pro tio la nericevo de la subvencio en 2026 ne estas problema por UEA”, la estraro de UEA skribas en la mesaĝo dissendita de ĝenerala sekretario Aleks Kadar.

Laŭ la raporto en la retejo de UEA, la asocio en 2023 malnete ricevis proksimume 140 000 eŭrojn de tia administra subvencio, sed nur 39 000 eŭroj estis uzitaj. En la sekva jaro 2024 la subvencio altiĝis al 175 000 eŭroj, sed laŭ la raporto oni uzis nur 48 000 eŭrojn. La altiĝo de la subvencio laŭ la raporto estis motivita de pli granda nombro de dungitoj.

Similan subvencion de 175 000 eŭroj UEA ricevis ankaŭ en la jaro 2025, kaj la buĝeto de la jaro 2026 kalkulis pri samgranda administra subvencio ankaŭ ĉi-jare. Tio tamen laŭ la estraro ne estos problemo, ĉar granda parto de la subvencioj de la antaŭaj jaroj estis ŝparita.

Iom kontraŭdire la raporto samtempe informas, ke la ĝenerala direktoro jam kunsidis kun dungitoj de UEA por informi pri la nericevo de la subvencio, “sekve de kio oni plenpace interkonsentis pri kelkaj senkostaj demisioj kaj pri reduktoj de salajroj ĉe kelkaj postenoj”.

La buĝeto de UEA ne estos reviziita pro la nericevo de la subvencio, laŭ la raporto.

Dum la sama kunveno oni pritraktis ankaŭ la situacion de TEJO, kiu ĉi-jare same ne ricevas la administran subvencion de EU. Male ol UEA, TEJO ne plu havas sufiĉan kapitalon por kovri la perdon.

En la buĝeto de UEA por 2026 jam estas antaŭvidata elspezo de 25 000 eŭroj al TEJO por kompensi la laborhorojn de TEJO-dungitoj, kiuj kontribuas al la agado kaj taskoj de UEA. Komence oni supozis, ke TEJO aldone al tio bezonus plian subtenon de UEA, kiu tiuokaze povus esti donita en formo de kredito.

Tamen nun laŭ la raporto montriĝas, ke la buĝetita sumo de 25 000 eŭroj sufiĉos, kaj estos pravigita el la vidpunkto de UEA, ĉar ĝi helpos konservi la postenon de TEJO-oficisto en Roterdamo. Tiu posteno estas bezonata por la volontula programo de TEJO. Laŭ la raporto la “koncerna oficisto” krome nun trejniĝas por helpi la funkciadon de la libroservo de UEA.

Cetere la buĝeto de TEJO por 2026 ĝis nun restas neaprobita, ĉar ne sufiĉe multaj komitatanoj partoprenis en la voĉdono pri ĝi.

Tiun ĉi rakonton de Jindra Drahotová 
produktis Jarka Malá, ambaŭ el Ĉeĥio

Iam vespere, kiam estis tempo dormi, venis avino kiel kutime al nepeto en lian ĉambron legi fabelon. Sed en tiu vespero la nepo ne volis fabelon, li volis babili. 

Tio ne estis ofte kaj la avino ĝoje diris: „Mi propre neestas via avino, mi estas via praavino kaj vi estas mia pranepo.“
„Vi estas praavino?“ miris pranepo.
„Mi estas avino de via panjo. Via avino estas mia filino.“

La knabo metis elektronikaĵon sur tableton kaj ektenis manon de sia praavino kaj kun intereso atendis rakontadon. Kaj avinjo komencis: 

„Mi naskiĝis plifrue ol televidiloj, policaj radaroj, kreditkartoj, kopiiloj, klimatiziloj, laseraj radioj, saĝaj telefonoj, eĉ lavmaŝinojn ni ne havis, kaj tolaĵojn ni pendis sur ŝnurojn eksteren por sekigi.

Mi edziniĝis al via praavo kaj ni vivis kune kaj en ĉiu familio estis paĉjo kaj panjo. Viroj ne portis en oreloj ornamaĵojn. Tatuaĵon havis nur prizonuloj kaj maristoj. Ĝis mia dekokjaraĝo mi alparoladis ĉiun viron „sinjoro“ kaj virinon „sinjorino aŭ fraŭlino“. Sur ŝtuparo virinoj ĉiam ĝuis lokon ĉe teniloj kaj en lifton envenadis ĉiam la unuaj. Viroj malmetadis ĉapelon dum saluto kaj ankaŭ kiam ili envenis ĉambron. 

Viroj malfermadis pordon kaj helpadis al virinoj surmeti mantelon. Ni havis bonajn rilatojn kun familianoj kaj ni vizitadis ofte eĉ malpli proksimajn gekuzojn. Telefonoj estis en budoj surstrate kaj en poŝtoficejoj kaj ni funkciigis ilin per moneroj. Ni havis radioaparaton „sur drato“ kun unu programo. Iuj lertaj homoj kapablis mem konstrui radioaparaton por kapti eksterlandajn programojn. Mia patrino ne posedis glaciŝrankon nek lavmaŝinon, varman akvon ŝi varmigis en potego kaj tolaĵon ŝi lavis mane en ligna ujego. Kiam mi estis matura kaj edzinigita, dudek jarojn post la milito, mi jam povis aĉeti lavmaŝinon. Nur poste aperis televidiloj kun malgranda ekrano. Ĉiun tagon ni devis en horloĝoj streĉi risorton kaj kontroli, ĉu vekilo estas startita. Ne estis bankomatoj, sendrataj telefonoj, komputoroj, elektronikaj ludiloj, mikroondaj fornoj, eĉ elektraj fridujoj kaj lavmaŝinoj. Tolaĵojn ni somere blankigis sur herbejo ĉe rivero kaj tapiŝojn ni purigis per batiloj ekstere. Se ni tro petolis, gepatroj avertis nin infanojn, ke per tiu ĉi batilo ili punos nin. Voje el leciono při violono mi aĉetadis kun amikino kornbulkon je 30 heleroj kaj en paperon acidan brasikon je 20 heleroj. Unu krono havis 100 helerojn. Bonbonojn oni vendis laŭ pezo en papera saketo. Kafajn grejnojn aĉetadis mia patrino kaj hejme ni muelis ilin mane per muelilo.“

La nepo, kiu ĝis nun atente aŭskultis, penseme diris: 
„Sed avinjo, ĉu vi estas tricentjara?“

„Ne, ne karulo, mi aĝas nur 87 jarojn,“ diris kun rideto avino. „Ĉio, pri kio mi rakontis al vi, estas vero vereca. Mi konas multajn okupojn, kiujn vi neniam faros. Pri tio mi estas iom majgaja.“

Kaj avino vidante, ke okuloj de la nepo fermiĝis, mallumigis lampeton kaj senbrue foriris ankaŭ dormi.

JoDo, 2025. 

Ekis hodiaŭ la telematika kurso pri konstitucia juro, gvidata de c-ano Giacomo Comincini kaj rezervita al la kadroj de la Esperanta Civito, sub la aŭspicio de Esplora Instituto de Esperantologio; la kurso daŭros ĝis 26 junio 2026 per dek lekcioj; ĝi enkadriĝus en la estonta katedro pri historio kaj sociologio de la esperanta popolo.

La docento referencis al la doktrino de Hans Kelsen, kiu distingas inter Grundnorm, konstitucio, leĝoj, dunivelaj normoj: en la kazo de la Civito, Grundnorm estas la Pakto lanĉita 10 aŭgusto 1998. El tio sekvas la prioritata graveco de la establoj, tiel ke en sia federisma strukturo la konsorcio garantias aŭtonomion; tamen ĝi ne glitas de federacio al konfederacio, ĉar la aŭtonomion mildigas la mutualeco.

La gravecon de la paktintaj establoj markas ankaŭ la atribuo de du privilegioj al la Forumo: la elektoj al la Kortumo, nome la justica povo, kaj la validigo de la balotrezultoj por la Senato. Krome la tendenco adjudiki specifajn taskojn al paktinto anstataŭ propra Civita instanco: ekzemple al KCE rilate al la lingvotesta sistemo.

Sarlanda Esperanto-Ligo okazigos sian 75an Kulturan Semajnfinon de la 26a ĝis la 28a de junio 2026 en la Kardinal-Wendel-Domo en Homburgo (https://www.kardinal-wendel-haus.de/).

Atendas vin interesa programo konsistanta el aktivaĵoj, diversaj prelegoj por Esperanto-parolantoj, kursoj por progresintoj kaj komencantoj. En la libroservo de Jean-Luc Thibias vi certe trovos allogan legaĵon kaj esperantaĵojn.

Ni komencos la semajnfinon jam vendrede posttagmeze per via alvojaĝo kaj post la vespermanĝo ni aŭskultos koncerton de JoMo kaj poste ni kunsidos en etosa rondo en la knajpo (sarlande: vertŝaft’).

La sabaton ni dediĉos al prelegoj, atelieroj, lingvokursoj por komencantoj kaj progresintoj. Ĉijare ni havos specialan gaston: la internacie konata Esperanto-instruistino Katalin Kováts gvidos la kurson pro progresintoj kaj prezentos siajn vitrajn artaĵojn.

Dum nia busekskurso ni vizitos interesan sarlandan vidindaĵon: la Aventura Minejo Velsen (rigardu la ligilon: Startseite | Erlebnisbergwerk Velsen). Post la busekskurso estos ebleco partopreni ekumenan diservon en Esperanto.

La kulmino de la Kultura Semajnfino estos bela, bongusta, (laŭeble plenaera) bankedo kun kradrostaĵoj en gaja etoso sekvita de koncerto de la konata esperantista muzikisto Kaŝi je sabato vespere.

Dimanĉe matene ni daŭrigos la programon per prelegoj kaj atelieroj ĝis la komuna tagmanĝo.

La aliĝilo estas ĉi tie.

Fonto: https://eventaservo.org/e/35008f

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kultura Semajnfino 2026 en Homburgo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Prof. d-ro Christer Kiselman estas la honora prezidanto de Esplora Instituto de Esperantologio, post la bedaŭrinda forpaso de la karmemora c-ano Bertil Nilsson. Li akceptis kun ĝojo la proponon de la EIE-Komitato. 

Emerita profesoro pri matematiko, prezidinto de la Akademio de Esperanto, prof. Kiselman estas interalie la filo de plej valora fakulo pri velŝipoj en Svedio, kiu grave kunlaboris al la rekupero de la fama ŝipo Vasa, sinkinta en Stokholmo je sia unua vojaĝo (1628), kaj restinta vrako dum pli ol tri jarcentoj.

Ekzistas pli ol 7 mil indiĝenaj lingvoj en la mondo. Multaj el tiuj lingvoj troviĝas sub risko malaperi, kaj tio jam okazis al multaj lingvoj, kiuj mortis dum la lastaj jarcentoj. Tiaj minoritataj lingvoj foje estas uzataj preskaŭ nur de maljunuloj, ĉar la novaj generacioj en la koncernaj komunumoj jam ne lernas la lingvon de siaj prauloj. Ili tamen estas riĉa trezoro de scioj, observoj kaj spertoj pri la faŭno, flaŭro, ekologiaj sistemoj, ritoj kaj kulturmoroj. Kaj oni riskas forperdi ankaŭ medicinajn konojn. 

Ankaŭ en Brazilo tiu minaco estas premanta. En Amazonio troviĝas du trionoj el la pli ol 150 indiĝenaj lingvoj ankoraŭ parolataj en Brazilo. Multaj el tiuj lingvoj jam troviĝas apenaŭ en la memoro de kelkaj homoj, sed jam ne estas parolataj. Institucioj kiel la Muzeo Emílio Goeldi, en la brazila ŝtato Paraná, en kunlaboro kun aliaj sciencaj instancoj, de jardekoj laboras por savi tiujn lingvojn kaj sciojn. Antaŭ nelonga tempo, unu plia grava kontribuaĵo estas de ĝi disponigata. Tio estas kolekto da Multmediaj Vortaroj de Indiĝenaj Lingvoj, ellaboritaj kune kun Departemento de Lingvistiko de la Universitato de Nov-Meksiko, kaj celas konservadon kaj revivigadon de minoritataj lingvoj. 

Indiĝenaj gentoj kaj sciencistoj klopodas dokumenti kaj plu vivigi tiujn lingvojn, de kvindek jaroj. La plej freŝa strategio konsistas en kunlabora konstruado de Virtualaj Multmediaj Vortaroj, zorge elektitaj. Sep dulingvaj vortaroj kun la portugala lingvo jam estas disponeblaj en platformo, krom vortaro pri sanktaj lokoj de unu el la gentoj.  Pliaj kvar vortaroj estas ankoraŭ en prepariĝado. 

Uzado de saĝtelefonoj, tabulkomputiloj kaj komputiloj ankoraŭ ne estas grandnombra, en la indiĝenaj komunumoj, en Brazilo; tamen, ĝi jam estas efektiva, kaj kreskanta. Multmediaj rimedoj povas faciligi la lernadon. Tio liveras la prononcadon kaj ilustraĵojn de lingvouzo per frazoj, kio favoras la protektadon de tiuj lingvoj. Oni difinas la koncepton pri “socia teknologio” kiel aron da transformaj teknikoj kaj  metodoj elvolvitaj kaj aplikataj en interagado kun la loĝantaro, kaj alprenata de la loĝantaro, cele al pli da socia apogo kaj plibonigo de vivkondiĉoj. La alianco inter akademianoj kaj indiĝenoj, kiu rezultigas vortarojn, respondas  al plifortigo de tradiciaj lingvoj kaj kulturoj.


 

Unu el la ampleksaj ĉefverkoj de la finna literaturo baldaŭ aperos en Esperanto. Jouko Lindstedt jam de pli ol unu jaro tradukadas la plej konatan romanon de Mika Waltari, Sinuhe la Egipto. Ĝin eldonos Esperanto-Asocio de Britio. En nia intervjuo Jouko Lindstedt rakontas, pri kia libro temas kaj kial indas ĝin traduki al Esperanto.

Jouko Lindstedt, la finna originalo de la tradukata verko, kaj kelkaj aliaj libroj, kiuj utilas en la traduklaboro.

La historia romano “Sinuhe egyptiläinen” (Sinuhe la Egipto) estis en 2008 elektita la plej amata libro en Finnlando, kaj en 2017 ĝi en publika voĉdonado estis nomita la verko de la jarcento. La libro aperis en 1945, tuj post la dua mondmilito, kaj kvankam ĝi temas pri okazaĵoj en Egiptio antaŭ pli ol tri mil jaroj, multaj vidis en ĝi ankaŭ alegorion pri okazaĵoj de la ĵusa milito.

La aŭtoro Mika Waltari verkis la ampleksan libron dum nuraj tri kaj duona monatoj, en stato de intensa inspiriĝo, certe influite de siaj dummilitaj spertoj, sed sur la solida bazo de dudekjara profunda interesiĝo pri la historio de Egiptio. Tiun interesiĝon vekis la malkovro de la tombo de Tutanĥamono en 1922, kiam Waltari estis 14-jara.

La verko baldaŭ estis tradukita al multaj lingvoj, kaj iĝis ankaŭ internacie unu el la plej furoraj sukcesoj de la finna literaturo. Krom la literaturaj valoroj, la libro ricevis laŭdojn de spertuloj pro sia escepta fideleco al la fakta historio de Egiptio kaj la najbara regiono, tia kia ĝi estis konata en la verkotempo.

Nun Esperanto-Asocio de Britio decidis eldoni la verkon, kiun jam tradukas Jouko Lindstedt. Ni petis lin rakonti pli pri la projekto.

Libera Folio: Kio estas speciala pri ĉi tiu libro, kial vi decidis traduki ĝuste ĝin?

Jouko Lindstedt: – Ĝi estas internacie unu el la plej sukcesaj finnaj romanoj. Unuflanke, ĝi estas fascina rakonto kun atentokapta intrigo okazanta en la Proksim-Oriento dum la 14-a jarcento antaŭ la Komuna Erao, kun multaj faktoj science fidindaj. Aliflanke, ĝi estas ankaŭ provo de la aŭtoro pritrakti la profundajn elreviĝon kaj pesimismon kaŭzitajn de la Dua Mondmilito. Tradukante mi sentis, ke Sinuhe parolas ankaŭ pri tiuj elreviĝo kaj pesimismo, kiujn multaj el ni sentas pro la okazaĵoj en la nuna mondo.

Sinuhe estas jam tradukita al multaj lingvoj, ĉu ne indus elekti iun same altkvalitan sed internacie malpli konatan verkon?

– Mi supozas, ke altkvalitaj finnaj romanoj estas ĝuste tiuj, kiujn oni multe tradukis! Esceptoj estas nur iuj, kiuj malgraŭ sia bona kvalito parolas ĉefe nur al la finna legantaro, kaj eble ankaŭ iuj, kiujn estus tre malfacile traduki.

Ĉu vi ion scias pri la kvalito de la tradukoj en aliaj lingvoj?

– Mi ne rigardis ilin. Sed laŭ Vikipedio la angla traduko forlasis trionon de la teksto, ĉefe la filozofiecajn partojn, kaj krome ĝi baziĝas sur la sveda traduko, ne la finna originalo. Tamen ĝi siatempe tre furoris en Usono kaj estis eĉ filmita en Holivudo. Ekzemple la bulgaran tradukon faris mia unua instruisto pri la bulgara, kiu tre bone sciis la finnan. Pri la ceteraj tradukoj, sume ĉirkaŭ 40, mi nenion scias.

La verko estas tre ampleksa. Kiom da tempo vi jam okupiĝas pri ĝi, kaj kiel longe vi kredas ke daŭros sume la laboro?

Mi komencis serioze traduki komence de la jaro 2025 kaj nun ĵus povis sendi la unuan duonon de mia manuskripto al du provlegantoj. Laborante samtakte mi finos la duan duonon iam dum la aŭtuno de 2027, kio signifas, ke post provlegado kaj reviziado la libro povos aperi iam dum 2028. Mi klopodas por labori regule, sed kompreneble havas ankaŭ multajn aliajn aferojn en la vivo, ankaŭ Esperantajn…

Kiajn defiojn vi renkontis ĝis nun?

– La stilo de Waltari, kun speciala impona ritmo kaj iuj intence arĥaikaj trajtoj, estas esenca ingredienco de la verko kaj estas grave iel transdoni ĝin en Esperanto. Li multon ĉerpis el la Biblio, en kiu precipe la libro de la Predikanto ankaŭ teme tuŝas la verkon, sekve mi ofte konsultis la Esperantan Malnovan Testamenton. Ankaŭ la Proverbaro de Zamenhof estis bona helpilo en pluraj lokoj. Sed male ol oni povus kredi, ”La Faraono” de Prus, lerte tradukita de Kabe, estas teme kaj stile tiom alitipa verko, ke ĝi ne multe utilis en la tradukado.

Ĉu vi kredas, ke la verko havas ŝancon iĝi populara inter novaj generacioj de esperantistoj, kiuj eble ne kutimas legi tiel ampleksajn tekstojn?

– Nu, la esperantistoj ja ankoraŭ iom legas librojn, dum en la cetera mondo pli kaj pli da homoj utiligas nur aŭdvidan materialon – kiu ĝis nun malmultas en Esperantujo. Mi esperas, ke multaj homoj almenaŭ komencos legi kaj estos poste kaptitaj de la intrigo kaj legos ĝis la fino!

Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) invitas vin iĝi aktivulo en la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj (KER) de TEJO. La komisiono prizorgas la eksterajn rilatojn de TEJO kun aliaj eŭropaj kaj tutmondaj junularaj organizoj cele al kunlaboro, interŝanĝo kaj politika lobiumado pri temoj, kiuj gravas al TEJO kaj al junaj esperantistoj. La komisiono ankaŭ prizorgas engaĝiĝon de TEJO ĉe junularaj platformoj, trejnas homojn pri junularaj rajtoj kaj subtenas aktivulojn de TEJO kandidatiĝi al internaciaj junularaj renkontiĝoj.

Esti KER-ano signifas ne nur grave kontribui al la bonfarto de la organizo, sed estas samtempe persona pliriĉiĝo. KER-anoj agadas en kerna agadspaco por alporti nian vidpunkton, kiu ofte temas pri lingvopolitiko, al neesperantistaj junularaj spacoj. KER-anoj rolas en TEJO konatiĝante kun aliaj organizoj kaj parolante pri eventualaj komunaj kunlaboradoj aŭ projektoj, aŭ prezentante neformale Esperanton al aliaj homoj, adaptiĝante al la celgrupo. Aliflanke, KER-anoj kontribuas al la diskutoj kiuj okazas rete aŭ ĉeeste, foje verkante dokumentojn aŭ reagante en forumoj. Tiel ni kunportas nian kontribuon pri la temoj pri kiuj ni spertas.

Gravas ke esperantistoj ne restu izolitaj parolante pri lingvaj rajtoj kaj politiko nur inter si mem: Esperanto strebas al la tuta homaro kaj ne nur al ni!

KER estas malferma al junuloj kiuj estas individuaj membroj de TEJO (do kiuj aĝas inter 18 kaj 35 jarojn), ideale kun altnivelaj konoj de Esperanto kaj la angla. La aliĝo temas pri volontula aktivisma engaĝiĝo por la daŭro de tiu ĉi kaj la venonta KER-mandato (ekde la 1a de junio 2026 ĝis la 31a de aŭgusto 2027). Kiel KER-ano, vi certe lernos memstare labori kaj akompanate povos profundigi viajn spertojn, interalie en la sube menciataj temoj. La oportunoj kaj respondecoj estos atribuitaj ankaŭ laŭ via persona intereso kaj sperto.

Legu pli en la retejo de TEJO https://www.tejo.org/malferma-invito

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Iĝu aktivulo en la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj de TEJO appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ cent-tri semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-kvara porcio. Ĝuu ĝin!

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Kiel menciite en ĉi tiu artikolo, Bobelarto nun havas propran retbutikon ĉe bobelarto.ink/butiko, kie legantoj povas aĉeti ĉiujn novelarojn de la Interkultura Novelo-Konkurso. Krom la ĵus lanĉita “Kie vojoj renkontiĝas” (INK-4), ankaŭ disponeblas “La sekreta vivo de miaj najbaroj” (INK-3), “La lasta vojaĝo de Cezaro kaj aliaj noktaj aventuroj” (INK-2), kaj “Amo, tuso kaj forpaso” (INK-1).

La lanĉo de la butiko estis sukcesa, kun multaj vizitoj kaj mendoj de la novelaroj. Bobelarto dankas al la komunumo de literaturamantoj, kaj invitas vin profiti, ĝis la fino de majo, rabaton je 20% en ajna aĉeto en la butiko kun la rabatkupono “bobelarto”.

INK-5: Premio-ceremonio en Graco

La gajnintoj de la kvina INK estos anoncitaj la 2an de aŭgusto 2026 dum la 111a Universala Kongreso de UEA en Graco, Aŭstrio. La kvina INK ricevis rekordan nombron de 2247 konkursaĵoj pri la temo “La detalo kiu ŝanĝas ĉion”. La finalistaj noveloj estas aktuale en tradukado kaj redaktado por krei la novelaron kiu estos publikigita en aprilo 2027.

INK-6: Eblas partopreni ĝis la 30a de junio!

La sesa Interkultura Novelo-Konkurso akceptas kontribuaĵojn ĝis la 30a de junio 2026. La temo estas Proksime al la celo. Imagu momenton, kiam la protagonisto estas nur unu paŝon for de sia celo. Ĉu la revo realiĝos aŭ restos en fantazio? Ĉu la gloro estos atingita aŭ ĝi glitos for de la fingroj? Jen tio kion aŭtoroj povas proponi al la konkurso, en Esperanto, sed ankaŭ en la franca, itala, japana, kataluna, persa, rusa aŭ ukraina. La konkurso estas malfermita al ĉiuj aliaj lingvoj, por kiuj necesas aldoni tradukon al unu el la ok lingvoj menciitaj. Por pli da informoj, vizitu: bobelarto.ink/konkurso.

Bobelarto

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/bobelarto-10/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova retbutiko lanĉita kaj novaĵoj pri INK appeared first on La Ondo de Esperanto.

Je la tria matene ektintegis tele­fono en garnizona komandejo: 
"Ĉi tie kolonelo Hampl el la generala stabo. Sendu al mi tuj du virojn el armea polico; kaj sendu sciigon al vickolonelo Vrzal, nu memkomprene el la informfa­ko, homo, tio vin neniel rilatas, ke li tuj venu al mi. Jes, nun nokte. Jes, li prenu aŭton. Do rapide, damne!" Kaj fino. 
    Post unu horo estis vickolonelo Vrzal surloke; ĝi estis en diosciaskia vilao-kvartalo. Bonvenigis lin nejuna kaj ege zorgokonsumata sinjoro en civilo, tio estas nur en ĉem­izo kaj pantalono. "Vickolonelo, okazis al mi damna afe­ro. Sidiĝu, kamarado. Damna afero, mizera, porka, idiota, fia. Monstro unu malbenita. Imagu, do: antaŭhieraŭ donas al mi ĉefo de la generala stabo unu akton kaj diras: Hampl, prilaboru tion hejme; ju malpli da homoj scias pri tio, des pli bone - en la oficejo eĉ ne pepeton; do ek, vi havas fe­rion, sidu super tio hejme, sed atenton! Nu bone."
    "Kaj kia akto ĝi estis?" demandis vickolonelo Vrzal. Kolonelo Hampl momenton hezitis. "Nu," li diris, "sciu do: ĝi estis el la fako C."
    "Ha," opinias vickolonelo Vrzal kaj komencis aspekti neordinare serioze. "Do plue."
    "Do rigardu," diris la konsternita kolonelo. "Hieraŭ mi laboris super tio la tutan tagon; sed kion mi faru sakre kun tio nokte? Meti en tirkeston, ne taŭgas; trezorejon mi ne havas; kaj se iu scius, ke ĝi estas ĉe mi, estus kun tio amen. Homo, por la unua nokto mi tion kaŝis en mia lito sub matraco; ĝis mateno mi tion rulĉifis kiel apro."
    "Tion mi kredas," diris vickolonelo Vrzal. 
    "Kion vi volas," ekĝemis la kolonelo, "mia edzino es­tas ankoraŭ pli korpulenta! Nu, por la dua nokto mia edzi­no konsilis al mi: Sciu, ni metos tion en ladujon de maka­ronioj kaj kaŝos por nokto en manĝo-tenejon. La manĝote­nejon mi por nokto ŝlosas kaj la ŝlosilon mi prenas al mi, diras la edzino - nome ni havas tian ege dikan servisti­non, kiu ĉion formanĝas. Tie neniu ion serĉos, ĉu? Nu bone, tio plaĉis al mi."
    "Ĉu via manĝotenejo havas duoblan aŭ simplan fenestron?" interrompis lin vickolonelo Vrzal. 
    "Tondro ĝin batu," eksplodis la kolonelo, "eĉ ne ideeto venis al mi! Simplan fenestron! Kaj mi konstante pensas pri la kazo en Sázava-distrikto kaj aliajn similajn stul­taĵojn kaj forgesis rigardi la fenestron! Damna afero malbenita!"
    "Do plu," admonis lin la vickolonelo. 
    "Nu, kio plu estus. Je la dua matene aŭdas la edzino, ke malsupre kriaĉas la servistino. Ŝi iris demandi, kio estas, kaj Mary hojlas: En la manĝotenejo estas ŝtelisto! La edzino kuras por la ŝlosilo kaj por mi, mi kuregas kun pistolo en la manĝotenejon kaj sakrinda fia afero, fenestro en manĝotenejo estas elumita, trarompita kaj la ujo kun la dokumen­toj for. Kaj la ŝtelisto ankaŭ for. Jen ĉio," ekspiris la kolonelo. 
    Vickolonelo Vrzal fingretis la tablon. "Kaj sinjoro ko­lonelo, ĉu sciis iu, ke vi havas la dokumenton hejme?"
    La malfeliĉa kolonelo dismetis la manojn. "Tion mi ne scias. Kamarado, tiuj kanajloj spionoj elspionas ĉion." Dume li rememoris funkcion de vickolonelo Vrzal ka embara­siĝis. "Ja ili estas ege sagacaj homoj," li korektis sin senenergie. "Sed al neniu mi ion diris, honorvorto. Nur," li aldiris venke, "neniu ja povis scii, ke mi metis tion en ladskatolon de makaronioj."
    "Kaj kie vi tion metis en la ladskatolon?" demandis preterpase la vickolonelo. 
    "Ĉi tie, ĉe la tablo."
    "Kie dume staris la ladskatolo?"
    "Ni atendu," rememoris la kolonelo. "Mi sidis ĉi tie, kaj havis la ladskatolon antaŭ mi."
    La vickolonelo apogis sin je la tablo kaj reve rigardis la fenestron. En rosplena mateniĝo vid-al-vide konturiĝis griza kaj ruĝa vilao. "Kiu loĝas tie?" li demandis lace. La kolonelo ekfrapis la tablon. "Hu, sakre, tion mi ne rememoris! Atendu, tie loĝas ia judo, bankdirektoro aŭ io. Danma afero, nun mi perceptas tion. Vrzal, ŝajnas al mi, ke ni kaptis spuron."    
    "Mi ŝatus vidi la manĝotenejon," diris la vickolonelo elturniĝeme. 
    "Iru do. Tra ĉi tie, tra ĉi tie," kondukis lin la kolonelo fervore. "Jen ĉi tie. Sur la plej supra breto estis la skatolo. Maria," ekkriegis la kolonelo, "ne gapu ĉi tie! Iru en subtegmenton aŭ kelon!"
    La vickolonelo surmetis gantojn kaj svingiĝiŝ sur la fenestron, kiu estis iomete alte. "Elrompita per ĉizilo," li diris, rigardante la fenestron. "Lignotegaĵo de la fenestro estas ja el mola ligno; sinjoro kolonelo, tion fendos ĉiu bubo." 
    "Damna afero," miris la kolonelo. "Damnindaj homoj farantaj tiel aĉajn fenestrojn!"
    Ekstere antaŭ la krado atendis du soldatetoj.
    "Ĉu la armea polico?" demandis vickolonelo Vrzal. "Bone. Mi rigardos ankoraŭ de ekstere. Sinjoro kolonelo, mi devas konsili al vi, ke vi ĝis eventuala ordono ne foriru el la domo."
    "Memkomprene," konsentis la kolonelo. "Kaj kial fak­te?"
    "Por ke vi estu je dispono, se eble  - La du soldatoj kompreneble restos ĉi tie.
    La kolonelo eksnufis kaj ion glutis. "Mi komprenas. Ĉu vi volus iom da kafo? La edzino kuirus ĝin por vi."
    "Nun mankas tempo por tio," diris la vickolonelo la­kone. "Pri la ŝtelita akto dume kompreneble diru al neniu; krome ĝis  ... ĝis oni venigos vin. Kaj ankoraŭ ion: al la servistino diru, ke tiu ŝtelisto ŝtelis iujn konservaĵojn, neniom pli." 
    "Sed aŭdu," ekvokis la kolonelo malespere, "la akton vi tamen trovos, ĉu?­"
    "Mi penos," diris la vickolonelo kaj deĵore kunklakis la kalkanojn.
    Tiumatene sidis kolonelo Hampl kiel amaseto da mal­feliĉo. Iun momenton li imagis al si, kiel venos du oficiroj por lin aresti; post tempeto li klopodis iel elpensi, kion faras nun vickolonelo Vrzal kaj kiel li movigas la tutan grandan kaj kaŝitan aparaton de la armea informservo. Li imagis al si alarmon ĉe la general-stabo kaj ĝemis.
    "Karĉjo," diris al li jam dudekfoje lia edzino (jam de longe pro singardemo ŝi kaŝis lian revolveron en la servistina kofro), "ĉu vi volus ion manĝi?"
    "Lasu min trankvila, sakre," bruskis la kolonelo. '"Mi  opinias, ke tion vidis tiu judo de kontraŭe."
    La edzino nur ekĝemis kaj iris en la kuirejon plori.
    Tiam ektintegis sonorilo. La kolonelo leviĝis kaj rektiĝis por akcepti soldatsevere oficirojn, venantaj por lin aresti. (Kiuj ja ili estos? li distrite konsideris). Sed anstataŭ oficiroj eniris rufa hometo kun bulĉapelo enmane kaj ridvidigante siajn sciurajn dentojn al la kolonelo. "Mi petas, mi estas Pištora el polica komisarejo."
    "Kion vi volas?" abruptis la kolonelo kaj diskrete ŝanĝis atentopozon en malstreĉon.
    "Laŭdire oni priŝtelis vian manĝotenejon," rikanis sinjoro Piŝtora iel familiare. "Do mi estas ĉi tie."
    ­"Kaj ĉu tio rilatas vin?" ekbojis la kolonelo.
    "Mi petas," radiis sinjoro Piŝtora, "ĉi tie estas nia dist­rikto. Via servistino diris matene ĉe bakisto, ke oni priŝtel­is vian manĝotenejon, do mi diras, sinjoro komisaro, mi saltos tie, jes."
    "Ne penindas," rifuze grumblis la kolonelo. "Oni ŝtelis nur ... nur skatolon kun makaronioj. Tion afable lasu drivi."
    "Kiel stranga," opiniis sinjoro Pištora, "ke ili ne ŝtelis pli."
    "Ĝi estas ege stranga," diris amare la kolonelo. "Tamen tio vin ne rilatas."
    "Versimile iu ekmalhelpis ilin," ekradiis sinjoro Pištora en subita ilumino.
    "Do ĝojigis min, sinjoro," subitis la kolonelo.
    "Mi petas," diris sinjoro Pištora kun malfidema rideto, "unue mi devus rigardi la manĝotenejon."
    La kolonelo volis eksplodi, sed poste submetiĝis al sia mizero. "Iru do," li diris maleme kaj kondukis tiun hometon en la manĝotenejon.
    Sinjoro Pištora entuziasme ĉirkaŭrigardis la mallarĝan kamereton. "Nu jes," li diris ĝojigite, "li elrompis la fenestron per ĉizilo; tio do estis Pepek aŭ Andrlík."
    ­"Kio, mi petas?" akre demandis la kolonelo.
    "Tion faris Pepek aŭ Andrlík; sed Pepek eble sidas. Se li elpremus nur vitron, tio povus esti Dundr, Lojza, Novák, Hosička aŭ Kliment. Sed tio estos Andrlík."
    "Nur ke vi ne eraru," muĝis la kolonelo.
    "Ĉu estus ĉi tie iu nova por manĝotenejoj?" subite serioziĝis sinjoro Pištora. "Sed versimile ne. Nome Mertl ankaŭ faras la fenestrojn per rompilo, sed neniam li penetras en manĝotenejojn, neniam, sinjoro; tiu iras tra necesejo en loĝejon kaj prenas nur tolaĵon." Sinjoro Piŝtora vidigis la sciurajn dentojn. "Nu, mi ekrigardos ĉe Andrlík."
    "Ke mi transdonas al li saluton," murmuris la kolonelo. Estas nekredeble, li opiniis, estante denove lasita al siaj mornaj ideoj, kiel la polico estas malkapabla. Se alme­naŭ oni serĉus fingrospurojn, aŭ piedspurojn - bone, en tio estas faka metodo; sed tiel idiote alpaŝi tion - Nu kiel la polico povus samkapabli kun la internacia spionado! Mi ŝatus scii, kion faras Vrzal.
    La kolonelo ne venkis la tentadon kaj telefone vokis vickolonelon Vrzal; post duonhora furiozado fine li atingis komunikon. "Halo," li vokis miele, "jen Hampl. Mi petas vin, do kiel progresis - Mi scias, ke vi povas nenion diri sed nur mi - Mi scias, se vi nur afable dirus al mi, ĉu ĝi jam estas - Jesuomaria, dume ankoraŭ nenio? Mi scias ke ĝi estas peza kazo, sed - Nur momenton, Vrzal, mi petas vin. Nur venis al mi ideo, ke el miaj rimedoj, ĉu vi komprenas, mi donos dek mil al tiu, kiu kaptos tiun ŝteliston. Mi ne havas pli, sed sciu, por tia servo - Mi scias, ke ne; sed nur private - Nu jes, tio estos mia privata afero, deĵore ĝi ne estas ebla. - Aŭ oni povas tion distribui inter civilaj detektivoj, ĉu? - Sed memkompreneble, kvazaŭ vi ne scias pri tio; sed se al tiuj homoj iel vi komprenigus, ke kolonelo Hampl promesis dek mil - Do bone, diru tion al via ĉefserĝento. Mi petas vin, amiko! - Pardonu do. Mi dankas vin."
    Kolonelo Hampl iom malstreĉiĝis post tiu donacema decido; li havis impreson, ke nun li mem iel partoprenas la persekutadon de tiu damna ŝtelista spiono. Li kuŝiĝis sur sofo, ĉar li estis laca de la ekscitado kaj imagis, kiel cent, ducent, tricent viroj (ĉiuj estis rufaj kaj vidigis sciurajn dentojn kiel sinjoro Pištora) traserĉas trajnojn, haltigas aŭtojn sagantajn al limoj, atendas sian predon post stratangulo kaj subite ekpaŝas kun vortoj: "En nomo de la leĝo. Iru kun mi kaj ne faŭku." Poste li sonĝis, ke li estas ekzamenata pri balistiko en militista akademio kaj peze anhelis kaj vekiĝis ŝvitanta. Iu sonorigis.
    Kolonelo Hampl eksaltis kaj provis ordigi siajn pensojn. En pordo aperis la sciuraj dentoj de sinjoro Pištora. "Do jam mi estas ĉi tie," diris la sciuraj dentoj. "Mi petas, li estis tiu."
    "Kiu," klopodis kompreni la kolonelo.
    "Nu ja Andrlík," ekmiris sinjoro Pištora tiel, ke li ĉesis vidigi la dentojn. "Ja kiu alia? Pepek nome estas en Pankrác."
    "Sed kion vi havas konstante kun tiu Andrlík?" abruptis malpacience la kolonelo.
    Sinjoro Pištora elrulis siajn helajn okuletojn. "Li ŝtelis ja la makaroniojn el la manĝotenejo," li diris insiste. "Oni lin jam enkarcerigis en la komisarejo. Mi petas, sed mi ve­nis demandi - Li, Andrlík, diras, ke en la ujo estis neniuj makaronioj, ke tie estis nur tia aktaĉo. Do ĉu ĝi estas vero."
    "Homo," ekkriis la kolonelo senspire, "kie vi havas tiun aktaĉon?"
    "En poŝo," vidigis la dentojn sinjoro Pištora. "Kien nur mi tion -" li diris, palpante en la mohajra jako, "- ha. Ĉu via?"
    La kolonelo elŝiris el lia mano la altvaloran, ĉifitan akton numero l39/VII, fako C. El liaj okuloj verŝiĝis larmoj de malstreĉiĝo. "Hometo ora," li elspiris, "mi donus al vi por tio mi ne scias kion. Edzino, li ekkriegis, "venu ĉi tien. Jen sinjoro komisaro - sinjoro inspektoro hm -"
    "Agento Pištora," diris la vireto, montrante sian denta­ron kun pleja plezuro.
    "Li jam trovis la ŝtelitan akton," laŭtis la kolonelo. "Iru, edzino, alportu glaseton kaj konjakon. Sinjoro Pištora, mi. . vi eĉ ne scias kiel ... nu por ke vi sciu ... Trin­ku, sinjoro Pištora."
    "Ĝi ne estis ja malfacila," dentmontris sinjoro Pištora. "Vera poeziaĵo! Jes, kaj la ujo, moŝta sinjorino, estas en la komisarejo."
    "Diablo prenu la ujon," tondris feliĉege la kolonelo. "Sed kara sinjoro Pištora, kiel vi tiel rapide trovis tiun akton? Je la sano, sinjoro Pištora!"
    "Ĝi servu," diris sinjoro Pištora respekte. "Miadio, ĝi estas nenio malfacila. Kiam estas elrompita manĝotenejo, do ni iras al Andrlík aŭ Pepek, sed Pepek nun sidpasigas du monatojn en Pankrác. Kiam ĝi estas subtegmento, do ni havas Písecký, Tondera lamulo, Kaner, Zima kaj Houska."
    "Ej, ej," miris la kolonelo. "Aŭskŭltu, kaj kio, se ĝi estas ekzemple kazo de spionado? Prosit, sinjoro Piš­tora!"
    "Respektan dankon. - Spionadon, tion ni ne havas ĉe ni. Sed latunajn klinkojn, tio estas Čeněk kaj Pinkus, je kupraj dratoj estas nun nur unu, iu Toušek, kaj kiam tio estas biertuboj, do tiu devas esti Hanousek, Buchta aŭ Šle­singer. Sinjoro, ni iras laŭ certa spuro. Kaj kasrompulojn, tiujn ni havas el la tuta respubliko: Da ili estas - hik! da ili estas nun dudek sep sed ses el ili sidas."
    "Ili meritas tion," deklaris la kolonelo sangavide. "Sin­joro Pištora, trinku!"
    "Respektan dankon," diris sinjoro Piŝtora, "sed ne tro mi trinkas. Mi petas, sanon. Ili tiuj - hik! tiuj latronoj, ili estas neniu inteligentularo, sinjoro; ĉiu scias nur unu lerta­ĵon kaj tiun li faras, ĝis ni lin denove kaptas. Kiel tiu Andr­lík. Ha, li diras, ekrimarkinte min, jen sinjoro Pištora pro la manĝotenejo. Sinjoro Pištora, tio ja ne valoras ion, ja  mi ekkaptis nur aktaĉon en la ladskatolo. Ja mi devis elvapo­riĝi, pli frue ol mi ion tuŝis. - Iru do, mi diras al li, ci idioto, por tio oni rekompencos cin minimume per unu jaro."
    "Jaron de karcerpuno?" opiniis kolonelo Hampl kom­pate. "Ĉu ne estas iom troe?"
    "Sed ĝi estas ja enrampo," vidigis la dentojn sinjoro Pištora. "Do mi dankas respekte, sinjoro; ankoraŭ mi estas enketonta unu montrofenestron, tiu estos Klečka aŭ Rudl. Kaj se vi ion bezonus, do demandu nur en la komisarejo. Sufiĉas diri sinjoro Pištora."
    "Mi petas vin, sinjoro," diris la kolonelo, "se vi eble - ­hm - por la servo. - Nome la aktaĉo estas ... nu ne iel tro, sed ... malvolonte mi ĝin perdus, sciate? Do se vi eble akceptus por la servo," li rapidis diri kaj enmanigis al sin­joro Pištora kvindek kronojn.
    Sinjoro Pištora pro surprizo kaj emocio serioziĝis. "Ja tio ne necesis," li diris, rapide enpoŝigante la manon kun la bankbileto. "Tio ja estis nenio - Do mi dankas respekte, sinjoro; kaj se vi foje denove bezonus -"
    "Mi donis al li kvindek kronojn," diris sinjoro kolonelo Hampl degne al sia edzino. "Dudek kronoj por tia tulipo ankaŭ sufiĉus, sed -" Sinjoro kolonelo grandanime man­gestis. "Nur ke la damna akto estas trovita."­

La 16an de majo 2026 estis enretigita por publika legado la demonstra versio (demoversio) de la marta (printempa, laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de “La Ondo de Esperanto”. La 40-paĝa demoversio (pdf) enhavas plurajn tekstojn kaj tekstokomencojn el la riĉenhava 108-paĝa 327a numero de “La Ondo de Esperanto”, publikigita antaŭ preskaŭ du monatoj.

La demoversio de la printempa “Ondo” estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-327demo.pdf.

La demoversioj de pli fruaj “Ondoj” estas elŝuteblaj en nia arkiva retejo. Tie estas elŝuteblaj ankaŭ kelkaj plenaj eldonoj (“pdf” kaj “epub”).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere:
unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo;
due, kiel ampleksa trimonata elektronika almanako (bitgazeto), en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la retejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la almanako.

“La Ondo de Esperanto” estas eldonata en Kaliningrado (Ruslando), ĝin eldonas Halina Gorecka kaj redaktas Aleksander Korĵenkov.

“La Ondo de Esperanto” estas (re)abonebla por 2026.
La baza abontarifo (15 eŭroj) restas senŝanĝa dum pluraj jaroj ekde la lanĉo de la bitversio en 2007.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagmanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.
Atentu, ke nun denove eblas pagi la abonon per la internacia pagosistemo PayPal.

Vidu la liston de la donacintoj por la 2025a jaro.

La demonstra versio de la marta “Ondo” estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-327demo.pdf.

La sekva, junia/somera “Ondo” aperos fine de junio aŭ komence de julio 2026.

Ne forgesu (re)aboni!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/ondo-160/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La demonstra versio de la printempa Ondo (2026, №327) appeared first on La Ondo de Esperanto.

Iomete mafrue por la kutimo, sed jen la listo:

1. Ŝanĝu vian mesaĝilon | Tago de Cifereca Sendependeco en Esperanto, spektita 8 fojojn de 8 homoj
2. SENESPERA VIVO PARTO 1 BY KJBEL,  10 spektoj kaj 7 spektintoj
3. Kiam teknologio eraras: la kortuŝa rakonto de senkulpa avino, 9 kaj 8
4. EsKu – Epizodo 80 – Petr Chrdle 10 kaj 8
5. Esperanto G 9, 9
6. Penicilino: malkovro, revolucio, averto (Esperanto) 7, 7
7. [Esperanto] diamanta artaĵo 8, 7
8. Ranja Zafinifotsy rakontas pri la 5-a Malagasa Esperanto-Seminario en 2026 7, 7
9. ESPERANTO ( 2026) | BUREN TRUN 7, 5
10. Best Roommate Ever – A Kick The Ladder Film (#KTL47L) 8, 6

La kialo por ke la plej poopulara filmo ne estas la plej spektita estas ĉefe la ŝatoj. “ŝanĝu vian mesaĝilon” ricevis 6 ŝatojn kaj dum “Senespera vivo” ricevis nur 1 ŝaton, “kiam teknologio” 3 ŝatoj, la 80a epizodo neniu ŝato…

 

Kiel kutime, por kompari inter monatoj, dum aprilo 816 spektoj entute dividitaj inter 456 filmoj ricevis almenaŭ 1 spekton danke al tubaro. 2140 fojoj oni sekvis rekomendojn de tubaro.

Ĉu kiel matenmanĝaj flokoj aŭ en la vegetara hamburgero: Aveno estas vera ĉiopovanto - kaj krome ĝi estas sana: Ĝi reguligas la nivelon de sanga sukero je bona nivelo, ĝi protektas la intestan flaŭron kaj estas bona por la haŭto. Kaj aparte ĉe diabeto validas: Avenaj tagoj rentumas.

Plej multaj homoj apenaŭ atentas la neimpresajn flokojn en la matena kaĉo. Tamen aveno estas vera "Supermanĝaĵo". Ĝi povas malaltigi la nivelon de sanga sukero kaj de ĥolesterolo, ĝi povas protekti la intestan flaŭron kaj tiel povas efiki kancerprevente. Krome ĝi povas kvietigi la jukantan haŭton de homoj kun neŭrodermito. En la jaro 2017 la vera aveno estis elektita "medicina planto de la jaro".

"Ĉe aveno gravas aparta speco de balastaĵoj, nome la beta-glukanoj", klarigas medicinhistoriisto de la universitato de Würzburg. "Beta-glukanoj malhelpas fortan plialtiĝon de la nivelo de sanga sukero. Tio estas aparte interesa por homoj kiuj suferas pro diabeto tipo II".

Ekzistas studaĵoj laŭ kiuj diabetuloj kiuj devas preni insulinon, povas per du avenaj tagoj en monato, do tagoj dum kiuj la nutraĵo baziĝas ĉefe sur aveno, malaltigi sian bezonon pri insulino je triono. "Oni manĝas dum tiuj tagoj ne nur avenon, sed oni rajtas manĝi kune kun la aveno ankaŭ fruktojn kaj legomojn." Gravas laŭ la sciencisto ke ĉe la tri manĝoj de la tago la bazo estu aveno. Sufiĉas 50 gramoj da aveno por unu plado. La efiko de avena tago daŭras laŭ la sciencisto dum du ĝis tri semajnoj.

Kaj ankoraŭ pluaj faktoroj igas la cerealon tiel sana: La 4,5 gramoj da beta-glukano en 100 gramoj da aveno protektas ekzemple la mukozon de la intesta sistemo. Ĝi ligas supozeble beta-glukanon kun gal-acidoj kaj akcelas la eligon de tiuj acidoj kaj tiel devigas la korpon depreni ĥolesterolon por formi novajn gal-acidojn. Pro tio malaltiĝas la nivelo de ĥolesterolo per la konsumo de aveno.

Apud la balastaĵoj aveno enhavas ankaŭ multajn b-vitaminojn. Kaj aveno estas ankaŭ riĉa je biotino - kio estas bona por la haŭto, por haroj kaj ungoj - kaj ĝi enhavas ankaŭ multe da mineralaĵoj, ekzemple magnezion, feron, fosforon kaj zinkon.

La cerealo estas bona liveranto de energio - komparebla kun rizo. Ĝi enhavas 332 kilokaloriojn en 100 gramoj. La karbonhidratoj de la aveno estas longĉenaj. Tio signifas ke kompare al la simplaj sukeroj tiuj karbonhidratoj estas malpli rapide digestataj. Tiel la nivelo de la sanga sukero pli malrapide plialtiĝas. Oni sentas saton dum pli longa tempo kaj la korpa produktivo ne tiel rapide malkreskas. La grandeco de la flokoj en tio apenaŭ faras diferencon.

Ideala porcio estas 40 ĝis 50 gramoj da avenaj flokoj kiuj liveras inter 150 kaj 180 kilokaloriojn. Estas rekomendinde konsumi avenon kune kun protein-enhava nutraĵo - ekzemple kun lakto, kazeo aŭ jogurto. Tio satigas pli longe. Kaj vitamino C en tiu kunteksto helpas pli bone profiti de la fero kiun aveno enhavas.

Aveno enhavas mukajn substancojn kiuj kvietigas jukantan haŭton. Kaj la juna avenplanto servas ankaŭ en kosmetikaĵoj.

Estas do tre rekomendinde regule manĝi avenon.

De la 30a de aprilo ĝis la 3a de majo apud Moskvo okazis la senkrokodila esperantista renkontiĝo APERo kun ĉ. 40 partoprenantoj. Mi certe ne trovos freŝajn vortojn por priskribi la eventon, kiun mi opinias eĉ pli sukcesa kaj emociplena, ol niaj antaŭaj APERoj, ĉiam ĝuindaj. Tial mi petis Oĉjon Ĉajka kontribui al tiu ĉi artikoleto, kiu bele bonhumorigis la renkontiĝon kaj majstris dum la vesperaj kaj noktaj kantadoj. Jen liaj impresoj:

«Mi ege ĝuis ĉi tiun APERon. Al mi plaĉis ĉiuj programeroj, kiujn mi partoprenis.
– La ludoj intelektaj, lingvaj, interkomunikaj, surtablaj. Mi ne povas ne nomi la homojn, kiuj gvidis ilin, kaj kiuj estas la viva historio de la Rusia kaj APERa Esperanto-Movado dum la lastah hardekoj: Georgij Kokolija kun “Propra ludo”, Larisa Ŝapoŝnikova, Mikaelo Povorin kaj Gennadij Basov kun la interpretista konkurso, la sama Povorin kun la rebusoj, Irina Gonĉarova kun “Homlupoj” kaj la juna aktivulino Jaroslavna Puŝkarskaja kun la bonegaj tablaj rolludoj “Aventuroj komenciĝas” – aparte por gejunuloj (jam pli-mapli parolantaj komencantoj) kaj por aĝuloj.
– Prelegoj kaj rakontoj, speciale tiu de Anastasia Ŝoliĉeva pri la naiva arto kun nia kortuŝa komuna praktikado, kaj ambaŭ prezentoj de Ilja Gnusarjov: pri la Esperanto-literaturo kaj pri AI-muziko kun escepte bonkvalita kaj profunde vibriga APERo-opero: mi vidis tiun flamon en la okuloj kaj vizaĝoj de la aŭskultantoj.
– Bela poezia kaj proza horo. Rekte en la koron, ĝis la radikoj de la animo.
– Kaj, certe, la vesperaj kaj noktaj kantadoj kun tre karaj homoj! Mi ege ĝuis kaj kunĝuis.
Fine de la Solena Fermo ni eĉ diris la tradician, sed jam forgesatan trifojan ĝisrevidan “Per Esperanto, por mondpaco kaj amikeco…” kaj kantis la kanzonon “Post multaj jaroj” de Vladimir Soroka.
Mi ŝargiĝis de la etoso, de la kunumado kun ĉiuj ĉi bonegaj verdaj homoj kaj jam atendas la jubilean 20an APERon sekvajare.

Miaflanke mi, tamen, mencius la bonegan prelegon de Nikolao Gudskov “Kiel la homo komencis pensi” kaj la gviditan de li konversacion pri la komenco de la Esperanto-literaturo. Estis sufiĉe vigla konversacia rondo “Kiel akiri geamikojn se vi estas adolto”. Okazis tri primovadaj inform-diskutoj: pri la Volgia Esperanto-Renkontiĝo, okazonta en julio, pri novaj kaj jam funkciantaj lernigaj projektoj de “Esperanto-leto”, kaj pri la propono de MEA MASI lanĉi aŭtune tutlandan informkampanjon por allogi al Esperanto homojn de la pensia aĝo. Surprizo por ĉiuj estis la lumbildrakonto de la nekonato Aleksej Biĉkov pri lia blogo en Esperanto pri ekstrem-vojaĝoj. Rimarkinda detalo: ĉi tiun APERon partoprenis kvar bone parolantaj novuloj, por kiuj ĉi tiu renkontiĝo estis la unua Esperanta aranĝo en la vivo.

Do… Plej koncize: Venu al APERo-20!

Irina Gonĉarova
MEA MASI

La supra foto: Vadim Solovjov
La dua foto: Irina Gonĉarova

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/ruslando-77/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post APERo-19 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Du membroj de la Komitato de Esplora Instituto de Esperantologio, nome c-ano Giorgio Silfer vicprezidanto kaj sen. Manuela Blanco sekretario, hodiaŭ akompanis fakan entrepreniston por ekspertizo de la tegmentoj en la kontruoj de Skandinava Esperanto-Domo en Lesjoforso.

Ĉiuj tegmentoj bezonas intervenon, sed ne en la sama grado. La malplej damaĝita ŝajnas tiu de la aparta vilaeto nomata “La Kukolnesto”: ĝi estos la unua en la vico de riparoj, por ke tie povu loĝi la deĵorpatrolo de Civila Esperanta Servo.

Dum la unuaj tagoj de junio la patrolo loĝos en ligna domo de la vilaĝa kampadejo, kun la eblo uzi aŭtomobilon por veturi al SED.

Intertempe kompletiĝas la procedo por akiri la aliron al elektro kaj akvo, krome la solvo de la demando pri asekuro. Bedaŭrinde Esperanto Gården estis asekurita nek kontraŭ incendio nek kontraŭ akvodomaĝoj, kio kondukas al konsiderindaj kostoj por la riparoj.

Entuziasmigitaj de la sukcesa pasintjara eldono de la festivalo LingvaFest’, kiu allogis pli ol 4300 partoprenantojn, la teamanoj de E@I jam intense laboras por prepari la sekvan eldonon de la evento – LingvaFest’2026. En 2026 ĝi daŭre restos senpaga kaj malfermita por lernantoj, instruistoj, lingvemuloj kaj ĉiuj interesiĝantoj pri kulturoj kaj lingvoj de la mondo. 

Ankaŭ ĉi-jare ĝi okazos en Bratislavo; la eventon gastigos la Ekonomia Universitato en Bratislavo dum la 10-a kaj 11-a de septembro 2026. Danke al prelegoj, rapidkursoj, atelieroj, kvizoj kaj kultura programo la partoprenantoj de LingvaFest’ ĝuos unikan etoson de multlingveco, interkultura dialogo kaj malkovrado de lingvoj.

Grava novaĵo estas, ke LingvaFest’2026 okazos sub la aŭspicioj de la Ministerio pri Edukado, Esploro, Disvolviĝo kaj Junularo de la Slovaka Respubliko, kio substrekas la kreskantan signifon de la evento kadre de lingva edukado kaj kultura diverseco en Slovakio.

LingvaFest’2026 estas organizata de Edukado@Interreto kunlabore kun Slovakia Esperanto-Federacio kaj la Ekonomia Universitato en Bratislavo. La ĉefa partnero de la evento estas la Ĝenerala Direkcio por Tradukado   de la Eŭropa Komisiono; ĝiaj partneroj estas Nacia Instituto pri Edukado kaj Junularo (NIVAM) kaj Ľudovít Štúr-Instituto pri Lingvistiko. La festivalo estas ligita al la celebrado de la Eŭropa Tago de Lingvoj (festata ĉiujare la 26-an de septembro) kaj celas montri, ke lingvoj ne estas nur lernobjekto, sed ankaŭ ponto inter homoj kaj kulturoj kaj neanstataŭigebla monda riĉeco.

Pliaj informoj pri la programo kaj partopreneblecoj troveblas ĉe la oficiala retejo de la evento: LingvaFest.sk

The post E@I-Teamo intense laboras pri preparado de LingvaFest’2026 first appeared on E@I.

Ĉu vi iam vere rigardis la flagon de via lando kaj demandis vin, kial ĝi aspektas tiel? Hodiaŭ ni parolos pri interesa temo: la mondo de flagoj. Ni vidas ilin ĉie. Ili flirtas antaŭ registaraj konstruaĵoj, en lerneja korto, kaj eĉ dum grandaj sporteventoj. Sed flagoj estas multe pli ol nur pecoj da ŝtofo ligitaj al stango. Ili rakontas profundajn historiojn, montras komunan identecon kaj parolas propran, silentan lingvon. 

Historie, la unuaj flagoj tute ne temis pri belaj koloroj aŭ lertaj desegnoj. Ili havis tre praktikan celon. Antaŭ multaj jarcentoj, dum grandaj bataloj aŭ sur la vasta maro, homoj bezonis manieron por komunikiĝi trans longaj distancoj. Kriado estis senutila pro la bruo de milito aŭ la muĝado de maraj ondoj. Tial niaj prapatroj komencis uzi simplajn, tuj videblajn signojn. Ili levis pecojn da riĉe kolorigita ŝtofo kiel eble plej alte, por ke ĉiuj amikoj kaj malamikoj povu tuj scii, kiu alvenas. Iom post iom, tiuj simplaj komunikaj signoj fariĝis pli kompleksaj. Ili komencis reprezenti ne nur moviĝantajn armeojn aŭ ŝipojn, sed tutajn urbojn, naciojn, kaj eĉ filozofiajn ideojn.

Ekzistas fakte tuta scienco dediĉita al flagoj, kiun oni nomas veksilologio. La fakuloj pri ĉi tiu scienco konstante esploras la demandon pri kio precize igas ke flago estas vere bona. Ili havas kelkajn bazajn regulojn pri bona aspektigado. La unua kaj eble plej grava regulo estas simpleco. Bona flago devus esti tiel simpla, ke eĉ infano povus facile desegni ĝin el sia memoro. Se flago havas tro multajn malgrandajn detalojn, oni simple ne povas rekoni ilin, kiam la flago libere flirtas alte en la aero. Krome, oni forte rekomendas uzi nur du aŭ tri bazajn kolorojn, kiuj bone kontrastas unu kun la aliaj, por helpi la videblecon. Cetere, bona flago prefere neniam enhavu vortojn aŭ literojn. Teksto estas nelegebla de malproksime kaj eĉ aspektas renverse, kiam la vento blovas de la alia flanko. Flago devas esti tiel klara kaj simbola, ke neniu bezonas legi tekston por kompreni ĝian veran signifon.

Ni pensu momenton pri nia propra Esperanto-flago. Ĝi preskaŭ perfekte sekvas ĉiujn tiujn lertajn regulojn de bona aspekto. Ĝi uzas nur du fortajn, kontrastajn kolorojn kaj prezentas tre simplan stelon kun kvin pintoj. La verda koloro memorigas nin pri espero, la blanka koloro klare simbolas pacon, kaj la kvin pintoj de la stelo reprezentas la kvin loĝatajn kontinentojn de nia mondo. Ĝi estas simpla, tuj rekonebla kaj signifoplena. Ĝuste tiel devas funkcii ĉiu bona flago. Ni esperas, ke ĉi tiu mallonga enkonduko igos ke vi atentos la flagojn ĉirkaŭ vi iom pli zorge por aprezi ilian belecon. Ĉiu unuopa flago havas propran rakonton konindan. Kiu do estas via persone plej ŝatata flago en la mondo? Dividu kun ni viajn pensojn pri la aspekto kaj historio! 

Ĉu vi pretas por atingi la sekvan nivelon de via verkado? La verksesioj estas projekto de Bobelarto https://bobelarto.ink/. Ili taŭgas por vi, se vi jam verkas, aŭ volas provi ekverki, kaj vi deziras aparteni al komunumo de homoj, kiuj regule okupiĝas pri verkado en Esperanto.

Ni renkontiĝos sabate, la 16an de majo je 15:00 UTC en la Zoom-ĉambro de Bobelarto.
La sesion gvidos Jorge Rafael Nogueras kaj ĝi daŭras unu horon kaj duonon.

En tiu ĉi verkkomunumo ni helpas unu la alian. Estas tasko por priverki aŭ vi ankaŭ estas libera okupiĝi pri via persona verkprojekto. Ni kuraĝigas unu la alian partopreni diversajn literaturajn konkursojn, atenteme aŭskultas, subteneme kritikas la verkojn je la fino de la sesio.

Fonto: https://eventaservo.org/e/b8e160

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Bobelarto: Verku kun Rafa Nogueras appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉi tiu serio celas trakti la tre homan bezonon senti sin konektita

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

De Ameya Nagarajan, Debora Prado, kaj Hija Kamran

Ĉi tiu artikolo estas parto de la serio “Ne demandu al AI, demandu al samideano”, kunlaboro inter Global Voices – Tutmondaj Voĉoj [eo], la Asocio por Progresema Komunikado [anglelingve: Association for Progressive Communications] (APC), kaj GenderIT. La serio celas denove emfazi la gravecon de interhoma kundivido de scioj, kiel oni faras de jardekoj. Vi povas sekvi la serion ĉe APC.org, GenderIT.org kaj globalvoices.org. Ĝi ankaŭ estas parto de la serio “Spotlight” de aprilo 2026 de Global Voices, “Homaj perspektivoj pri AI“. Vi povas subteni tiun raportaĵon per donaco ĉi tie.

Ĉi tiu eldonaĵo estis kunaŭtorita de tri redaktoroj, reprezentantaj tri malsamajn voĉojn kaj verkstilojn, kiujn ni lasis netuŝitaj. Ĝi nur trapasis kopiredaktadon por korekti interpunkcion kaj ortografion. Tio estas konscia decido por emfazi homan kreemon kaj diversecon, kio estas la kernideo de ĉi tiu serio.

Kiel redaktoroj de komunikadaj platformoj dediĉitaj al protektado de homaj rajtoj kaj laŭtigo de marĝenigitaj voĉoj kaj rakontoj, ni alfrontis dilemon en la lastaj jaroj: kiel trakti la kreskantan volumon de enhavo generita de grandaj lingvomodeloj [eo], kutime nomataj artefarita intelekto [eo] aŭ mallonge AI.

Unuflanke, la progreso de tiuj teknologioj en tre ekstraktisma kompania modelo alportas multajn riskojn kaj negativajn efikojn — de ilia kastastrofa media efiko ĝis la ekspluatado de tero kaj rimedoj, ĝis ilia uzo por gvatado kaj milito, kaj multaj aliaj malobservoj de homaj rajtoj. Aliflanke, ni scias ke tiaj iloj povas esti konkreta kaj alirebla alternativo, ekzemple, por aŭtoroj el la Tutmonda Sudo, kiuj faras la malavaran penon verki en nedenaskaj lingvoj, kiel la angla aŭ la hispana. Ni ankaŭ konscias ke handikapuloj uzas AI kiel helpilon en sia laboro.

Por kompreni tiajn kontraŭdirojn kaj por orientiĝi en la diversaj diskutoj kaj konfuzojn, dum ni daŭre provizas spacon por niaj verkistoj kaj legantoj, APC kaj ĝia pionira projekto GenderIT.org ellaboris politikon pasintjare, inspirite de kaj ellaborite kunlabore kun Global Voices (Tutmondaj Voĉoj), kiu ĵus publikigis sian propran politikon. En ambaŭ kazoj, la organizaĵoj esploris gravajn demandojn pri la homa voĉo, aŭtonomeco, kreeemo kaj laboro, kaj serĉis manieron taksi tiun kreemon certigante ke ĝi baziĝas sur rilatoj de fido kaj travideblo — sen sin turni al duuma aliro aŭ provi trudi malpermesojn. Konsiderante tion, en tiuj politikoj ni diras:

Global Voices is proud to publish writing, translation, and illustrations created by people, for people, and we expect our contributors to uphold that standard.

Global Voices (Tutmondaj Voĉoj) fieras publikigi tekstojn, tradukojn kaj ilustraĵojn kreitajn de homoj por homoj, kaj ni atendas ke niaj kontribuantoj plenumu tiun normon.

As a diverse and grounded community, APC values content that has been produced as the result of a creative human process, which is nurtured by the lived experiences, human interactions, expertise and diversity of the people and organisations that make up the network.

Kiel diversa kaj radikita komunumo, APC valorigas enhavon produktitan kiel rezulto de kreema homa procezo, nutrata de la reale travivitaj spertoj, homaj interagoj, spertoscioj kaj diverseco de la homoj kaj organizaĵoj kiuj konsistigas la reton.

Dum ni kuniĝis por trakti tiun komunan defion, aperis ideo: Kio se ni irus pluan paŝon? Kio se, krom aserti la valoron de homa diverseco kaj kreemo, ni montrus ĝin praktike? Kaj tiel ekestis la ideo pri serio: Ne demandu al AI, demandu al samaĝulo— kunlaboro inter Gloval Voices kaj la platformoj de APC, nome APC.org kaj GenderIT.org.

La serio celas denove emfazi la gravecon de interhoma kundivido de scioj, kiel oni faris dum jardekoj: interŝanĝo de informoj kaj spertoj bazita sur jaroj da travivitaj spertoj, bazita sur lokaj realaĵoj, kaj motivita de la bezono senti sin konektita kun aliaj. Kun la enkonduko de genera AI [eo], tiu konekto ĉiam pli perdiĝas, ĉar homoj turnis sin al AI-bazitaj iloj por respondoj anstataŭ demandi al pliaĝuloj, familianoj, amikoj, kunlaborantoj kaj komunumanoj.

Ĉi tiu serio celas trakti la tre homan bezonon senti sin konektita, daŭre esti parto de komunumo, kaj senti apartenon. Dum niaj cerbumsesioj, ni rimarkis ke gravas revenigi tiun komunan formon de sciokundivido, ĉar ĉiu homo komprenas la “demandon” laŭ sia maniero kaj donas respondon laŭ sia propra kompreno pri tio kio gravas. Tio fariĝis nia orientilo por elstarigi la unikan voĉon, kiun ĉiu el ni portas — ion, kion AI, per sia monotona tono, ne povas imiti.

Do por ĉi tiu serio, ni komence ellaboris du bazajn demandojn samkiel oni povus demandi al AI:

• Kial estas esence valorigi homan kreopovon kaj konektecon en la epoko de AI?
• Kion oni povus fari por konstrui aliron al AI bazitan sur homaj rajtoj?

Sed ĉi tie, tiujn demandojn respondos aŭtoroj kaj ilustristoj el diversaj landoj kaj fonoj, ĉiu laŭ sia propra vojo. Tiun enhavon redaktos kaj tradukos homoj. Ĝi estos plena je homaj emocioj, pripensoj kaj kontraŭdiroj. La laboro estos pagata, kaj la agnoskoj estos klaraj. Anstataŭ antaŭprogramitaj respondoj generitaj de neklaraj algoritmoj, desegnitaj por plaĉi al uzantoj kaj teni ilian atenton, malsamaj perspektivoj kaj pensigaj ideoj povos ekigi konversaciojn. Kaj ĉiu el la homaj cerboj trovos sian propran manieron pripensi tiujn demandojn.

Kiel samtempuloj, ni redaktoroj havis komunan vizion dum la ellaborado de ĉi tiu serio, kiun ni hodiaŭ lanĉas. Ni ankaŭ kontribuis per malsamaj perspektivoj, kunplektinte ilin en komunan tuton, same kiel ĉi tiu redaktaĵo, kiu ankaŭ estis verkita kunlabore. Kunhavigante la serion kaj ĝiajn celojn nun, ni esperas aŭdi de nia komunumo, pripensi kune, akcepti malkonsenton, identigi areojn de interkonsento, kaj eble kunkrei novajn demandojn por estontaj diskutoj.

Hodiaŭ ni invitas vin aliĝi al ni. Demandu viajn samtempulojn, legu kion ili diras, disvastigu ilian enhavon, kaj kreu viajn proprajn ideojn kaj verkojn por kunhavigi — ĉu sole, ĉu kunlabore kun aliaj. Agante laŭ aliaj manieroj, ni povas kompreni ke neniu estonteco estas antaŭdestinita, kaj neniu teknologio estas deviga aŭ ĉiea. Alternativaj manieroj fari aferojn ĉiam ekzistis kaj ĉiam ekzistos.

Vi povas sekvi la serion dum aprilo ĉe APC.org, GenderIT.org kaj globalvoices.org. Se vi volas ricevi ĝisdatigojn pri ĉi tiu serio kaj pli da enhavo de la organizaĵoj retpoŝte, abonu la informilon de APC ĉi tie kaj la informilon de Global Voices ĉi tie.

Ameya Nagarajan (ŝi/ŝia) estas la administra redaktoro de la novaĵĉambro de Gloval Voices kaj redaktoro de Advox.

Débora Prado (ŝi/ŝia) estas la ĉefredaktoro de APC.org kaj ĵurnalistino kun fono en strategia komunikado, feminismo kaj homaj rajtoj.

Hija Kamran (ŝi/ŝia) estas ĉefredaktoro de GenderIT.org kaj strategiisto pri defendado en la Programo pri Virinaj Rajtoj de APC.

La Asocio por Progresema Komunikado (APC) estas membreca reto de organizaĵoj kaj aktivuloj. APC.org estas nia ĉefa retejo, enhavanta ĉiujn niajn novaĵojn, ĝisdatigojn, blogojn, rubrikojn kaj publikaĵojn, kun speciala fokuso pri kiel interreto kaj ICT (mallongigo por Informaj kaj Komunikaj Teknologioj) povas esti uzataj por socia, genra kaj media justeco.

GenderIT.org estas feminisma publikaĵo, gastigata de la Programo pri Virinaj Rajtoj de APC, kiu ofertas interkruciĝajn feminismajn pripensojn kaj analizojn pri temoj ĉe la kruciĝo de genro, sekseco kaj teknologio.

Gloval Voices estas internacia, multlingva komunumo de verkistoj, tradukistoj kaj homrajtaj aktivuloj. Kune, ni utiligas la potencon de interreto por rakonti historiojn kiuj konstruas komprenon trans landlimoj.

Seksa altiro povas esti kvazaŭ magio. Sed ne ĉiam ambaŭ partneroj estas sammezure envolvitaj. En kelkaj kazoj la ekscitiĝo povas konduki al troa interpretado de la signaloj de la vidalvida persono. Tion montras aktuala studaĵo.

Ĉu la altiriĝo baziĝas sur reciprokeco aŭ ne? En frua fazo de la alproksimiĝo tiu demando estas decida - sed ne ĉiam facile respondebla. Seksa ekscitiĝo povas laŭ nova studaĵo malklarigi la pritaksan kapablon tiurilate. Kiu estas ekscitita, tiu interpretas ne-sendubajn signalojn kiel pli optimismigaj, skribas esploristoj en faka ĵurnalo post eksperimento.

Ĉe tio la entute 550 partoprenantoj - precipe gestudantoj - estis dividitaj je du grupoj: Al unu grupo estis montrata videaĵo kun seksaj enhavoj, al la alia grupo estis videofilmeto sen seksa rilato. Post tio la testpersonoj virtuale babilis ĉiu kun aliseksa partoprenanto - tion ili almenaŭ pensis. Sed reale la kunbabilantoj estis helpantoj de la esplorista teamo kiuj estis ricevintaj la instrukcion transsendi miksitajn signalojn - do lasi la partoprenantojn en malklareco ĉu ili havas seksan intereson aŭ ne.

En kelkaj scenaroj estis senditaj daŭre miksitaj signaloj, ekzemple per la akcentigo de malsamaj interesoj kaj preferoj en la virtuala babilejo. Ĉe aliaj scenaroj alvenis nur iom antaŭ la fino aŭ nur poste signalo de limigita intereso. En unu scenaro estis komunikita tute klara rifuzo, do ekzemple klara eldiro kiel "vi impresas al mi agrabla, sed mi serĉas ion alian".

Post tio la partoprenantoj estis demanditaj ĉu ili sekse interesiĝas pri sia babilopartnero kaj ĉu ili havis la impreson ke la aliflanka persono havas intereson por vi mem.

Ĉe tio montriĝis: Tiuj al kiuj estis montrita antaŭe seksenhava videaĵo, taksis la seksan kaj parte ankaŭ romantikan intereson de sia babilopartnero al si mem signife pli alta - kaj estis ankaŭ mem pli ofte interesataj je sia babilopartnero. Antaŭ tio la teamo kontrolis helpe de demandoj ĉu la videofilmetoj kun seksaj enhavoj estis alportintaj la deziratan ekscitan efekton.

"Seksa ekscitiĝo kondukis al tio ke la partoprenantoj interpretis plursignifajn interagojn signife pli ofte kiel optimismigaj", klarigas psikologino kaj ĉefa aŭtorino de la studaĵo de la Rejĥman-universitato en Israelo. "Ili vidis intereson kie principe regis nur malcerteco. Kaŭzo por tio ŝajnas esti ke la ekscitiĝo plialtigis la allogecon de la partnero kio ankoraŭ plifortigis la tendencon vidi tion kion oni volis vidi."

En fruaj fazoj de interkonatiĝo tiu efekto povas helpi al homoj riski ion. Aliflanke la psikologia efekto havas ankaŭ problemecan flankon: "La deziro povas superombri la sentokapablon por la realaj deziroj de la aliflanka persono", akcentas la psikologino. "En tiaj momentoj ni eble ne perceptas la interagon tiel kiel ĝi estas, sed tiel kiel ni esperas pri ĝi - kaj ni pretervidas ĉe tio la unuajn signojn por tio ke la pordo principe ne estas malfermita."

En la eksperimento almenaŭ montriĝis ke la partoprenantoj ĝuste interpretis tion, se de ilia kunbabilanto venis anstataŭ ne-sendubaj signaloj klara rifuzo. En tiuj kazoj la testantoj vidis tion regule ankaŭ korekte kiel rifuzon.
 

La unua deĵorpatrolo de Civila Esperanta Servo aktivos venontmonate en Lesjoforso, por ripari, purigi, ordigi Skandinavan Esperanto-Domon kaj La Kukolneston; la kostoj pro la unua estas kovrendaj de Esplora Instituto de Esperantologio, tiuj pro la dua de CES mem; por ambaŭ subsiduas fonduso Pro Esperanto.

Ene de la projekto la kostoj rilatas al veturoj, tranoktadoj, manĝoj, asekuro, poŝmono. Tamen ekzistas kostoj ekster la projekto, nome pro la ekipado de la volontuloj: tiujn kovras CES mem. Inter ili estas la vestaĵoj, kiuj iĝos proprieto de la civilservantoj kaj estos uzeblaj okaze de aliaj deĵoroj.

Por Lesjoforso la unuan elspezon kaŭzas la aĉeto de kvar ŝelkopantalonoj el diversaj tajloj, necesaj kiel deĵora uniformo: prezo po 45,- svisaj frankoj. La sumon subtenis G. Silfer, E. Masi Sartori (po unu) kaj B. Nilsson tra LF-koop (du). Necesas nun aĉeti ankaŭ ĉapojn, eventuale protektokaskojn, kamizolojn kun longaj manikoj, taŭgajn ŝuojn. Ĉi tiujn provizas la volontuloj mem, en unua tempo.

CES havas konton ĉe la Civita banko: 2424CES. Ĝi akceptas donac(et)ojn. Kun granda danko al la jamaj donacintoj.  

Fantom, Ian; Koffi, Gbeglo. Kien Universala Esperanto-Asocio?: Enketo kaj historia evoluo. – 2a eldono reviziita kaj kompletigita. – Halifax: Remit Press, 2026. – 112 p. – ISBN: 978-1-9191728-1-1.

Ĝis kiu grado membroj de la Komitato de UEA reprezentas ordinarajn membrojn? Kiel ili perceptas sian rolon? En 2024 la aŭtoroj dissendis demandilon por esplori tiujn demandojn, kun intenco senpage cirkuli raporton en la asocio.
Ĉar tio ne eblis, ili fine eldonis libroforme. En la dua parto aperas ĉapitroj pri la historia fono al la nunaj problemoj de UEA, kun la celo kuraĝigi ĝeneralan diskutadon pri eventualaj solvoj.

La unua eldono aperis en la Zamenhofa Tago 2025. El tio venis pozitivaj kritikoj, tiel ke en marto 2026 aperis la dua eldono. La libro celas ne nur membrojn de UEA, ĉar multaj asocioj suferas de similaj problemoj.

Prezo £13. La libro “Kien Universala Esperanto-Asocio?” aĉeteblas ĉe bone konataj librovendistoj; oni serĉu rete por vendistoj en la propra lando.

Legu pli ĉe https://remitpress.uk/

Revendistoj registriĝu kun distribuanto Ingram Publishers:
https://www.ingrampublisherservices.co.uk/retailers

Ian Fantom

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/fantom-2/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova libro: Kien UEA? appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Mi legis, ke la malsanulejo estas la plej danĝera loko en nia mondo, kie oni povas renkontiĝi kun multaj danĝeroj. Ĉu vere?

Estas tri danĝeraj fenomenoj en tiu-ĉi situacio:

1. malbona diagnozo de kuracisto
2. se flegistino miksas pilolojn, injekciojn ktp
3. influo de aliaj pacientoj

Kiam oni estas diagnozita, fakuloj faras ĉion, por ke vi revenu al la normala vivo. Novaj aparatoj helpas al la diagnozado. Tie-ĉi, laŭ mi, ne estas multe da eraroj.

Post la operacio, intensa flegado kaj laboratoriaj testoj oni povas reveni al indikita departemento de hospitalo, kie atendas – laŭ mi – plej multe da eraroj, la flegistino povas ŝanĝi unu medikamenton al la alia = gravaj komplikaĵoj. La flegistino forgesas alporti la medikamenton en la dezirata horo, aŭ forgesas alporti la pilolon entute, ankaŭ tio gravas, dependas de kazo.

De tempo al tempo alvenas la kaŭzo de kuracado per ŝoko: kiam la organizo ne funkcias tre bone kaj miksas pacientojn, kiuj bezonas malsamajn kondiĉojn por resaniĝi: ekzemple kiam la olda paciento, kiu petas multe da zorgo, estas flegita tutan tagon kun kardiakoj, kiuj devas eviti streĉon en ilia vivo por resaniĝi. Vespere tiu-ĉi apatia ino tuj ŝanĝiĝas al la furiozulino. Ŝi tre bone scias, ke ŝi jam ne povas esti punita pro sia aĝo, kaj furiozas kiel sovaĝulo. Tiuj-ĉi kazoj vere oftiĝas. Neniu povas klarigi poste, kiam via sinusa kurbo ŝanĝiĝas al aritmio.

Poste estas misedukitaj pacientoj, plejparte oldaj, kiuj, neaŭdante bone, demandas paroli laŭte kaj laŭte parolas ankaŭ ili. Iliaj kompufonoj sonas ĉiutempe laŭte kaj en tiu galimatio oni ne povas resaniĝi, male, nia sanstato komplikiĝas.

Rekomendo:

1. trovi lokon, kie ni estas dorlotitaj per (bone de ni pagita) afabla personaro.               
2. trovi lokon ie ajn en la menciita hospitalo, kie vi kaŝiĝos (malfacile por kardiakoj, kiuj devas esti atingeblaj per aparato „holter“) kaj trankvile tranoktos, ekzemple en la provizora lito proksime de necesejo, tie, kie oni senigis de ni venenaj aĵoj.               
3. la plej radikala ago estas tranokti hejme, ne rigardante postsekvojn.           

Do mi hazarde supervivis kaj mi malŝatus ĉiun, kiu rememorigas al mi la hospitalon. Malfacila estas la rolo de paciento, kiu devas elteni ĉion kun sanitararo. 

Bonan sanon al ĉiuj, kiuj eltenis, kiam mi troigis,  kaj parolis pri hospitalo.

E@I intensigas finpretigajn laborojn por ke la 27an de majo en la ĉeĥa Brno komenciĝu la 11a Polyglot Gathering (Esperante: Plurlingvula Kunveno). Temas pri la plej granda internacia evento por poliglotoj kaj lingvemuloj. Ĉi tiu eksterordinara evento estas plena de fascinaj prelegoj, riĉaj kulturaj prezentoj kaj amuza socia programo. Jam aliĝis pli ol 800 partoprenantoj kaj dum la aranĝo ili kundividos sian amon kaj plenumos sian pasion pri kulturoj kaj lingvoj, interŝanĝos konsilojn kaj spertojn, kaj, plej grave, uzos kaj ekzercos multajn lingvojn por diskuti, aŭskulti, lerni kaj amikumi. Lernantoj, instruistoj, ŝatantoj, komencantoj, profesiuloj, sciencistoj, edukistoj – ĉiujn vin ni atendas.

Eblas ankoraŭ aliĝi al la evento pere de la jena ligilo: https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/registration/

Pasintjaraj eventaj programeroj spekteblas en la jena jutuba kanalo: https://www.youtube.com/@PolyglotGathering

Kontakto: info@polyglotgathering.com
https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/

Fonto: Blogo de E@I

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Poliglota Kunveno 2026 okazos fine de majo en Brno appeared first on La Ondo de Esperanto.

Aromoterapio estas rimedo por atingo de korpa kaj mensa bonfarto, trankvileco kaj psika sano per la flarado de oleoj kaj aliaj aromoj. Oni konsideras ĝin speco de “alternativa” medicino, pri kiu oni ĝis nun ne havigis sufiĉe da bone fundamentitaj sciencaj bazoj. Oni indikas ĝin kiel “aldonan” rimedon al flegado de pacientoj, ĉiam sub la ombro de “nepruvita“ procedo. Ĝi aperis unuafoje en Eŭropo, en la komenco de la 20-a jarcento. La terminon ”aromoterapio“ oni uzis unuafoje en la jaro 1937, en libro de franca ĥemiisto. En la jaro 2018, en Brazilo, la Ministerio de Sano inkluzivis ĝin en publikajn sanservojn, kiel komplementan flegadon. 

En januaro 2026, faka revuo sub la respondeco de Oksforda Akademio publikigis interesan esploron faritan de ĉinaj sciencistoj, kiu ŝajne starigas la konceptojn pri aromoterapio sur pli seriozajn bazojn. Ili konkludis, ke citroaromoj povas efektive ŝanĝi la aŭtonoman nervosistemon, kio havas potencialajn implikojn je reguligado de streso. La studon oni faris per observado de junaj, sanaj homoj, kiuj spertis enspiradon de diversaj oleoj, interalie el du specoj de oranĝoj kaj grapfrukto. Oni submetis la homojn al sensaj analizoj, al mezurado de la korbatado, al elektroencefalogramo kaj al ekzamenoj de la haŭto. La plej elstara statistika eltrovaĵo estis ŝanĝo en la variado de la korbatado, kion oni interpretas kiel signifoplenan ekvilibron de la aŭtonoma nervosistemo. Ĝi forte rilatas al la favoraj reagoj fronte al streso. 

Ankaŭ la haŭtaj reagoj montris malpli da ekscitiĝo. La cerbaj ondoj trovitaj en la elektroencefalogramo montriĝis siavice pli forte en la frunta kaj okcipitaj regionoj, kion oni interpretas kiel emociajn pozitivajn kaj malstreĉajn reagojn.

Tiuj odoroj influis precipe flarajn ĉelojn en cerbaj strukturoj, kiuj reguligas stresajn reagojn kaj emociojn. Ne ĉiuj oleoj havas la saman potencon de stimulo al la cerbo. Oni trovis, ke citrooleoj troviĝas inter la plej efikaj.
 
La nova studaĵo lokas la efikecon de aromoj inter utilajn rimedojn por komplementaj strategioj, kun malalta risko, por modulado de stresaj situacioj. Ekzemple, en atendejoj, en hospitalaj ĉambroj kaj aliaj lokoj kie homoj ofte troviĝas en streĉaj situacioj, aromoj povas liveri favoran etoson. Kompreneble, oni devas plenumi pliajn esplorojn kaj studojn, ĝis oni povos starigi sciencajn kriteriojn por klinika, pli detala uzado de aromoterapio.   

La rusia landa asocio de UEA decidis krei regionan fakon en plia okupita teritorio de Ukrainio. Jam en 2016 REU en la praktiko agnoskis la kontraŭleĝan anekson de Krimeo, registrante Krimean Esperanto-Centron kiel sian regionan organizon. Nun ĝi kreas regionan fakon ankaŭ en la tiel nomata ”Donecka Popola Respubliko”.

La flago de ”DNR” kun la Esperanto-stelo.

En la aprila numero de Ponto, la membrobulteno de Rusia Esperantista Unio, aperis protokolo de estrara kunsido, okazinta rete la 18-an de aprilo 2026. Partoprenis la kunsidon ses estraranoj el naŭ, inkluzive de la prezidanto, Svetlana Smetanina.

Inter la diskutitaj punktoj estis la kreo de nova regiona fako de REU. La regiono pri kiu temas estas la tiel nomata ”Donecka Popola Respubliko”, kiu situas en la internacie rekonata teritorio de Ukrainio, sed estas okupata de la rusia armeo kaj kontraŭleĝe regata de Rusio ekde 2014.

Ĝis 2022 la teritorio de ”Donecka Popola Respubliko”, DNR, estis formale rekonata kiel parto de Ukrainio ankaŭ de Rusio. Tamen lige kun la komenco de la grandskala invada milito de Rusio kontraŭ Ukrainio en 2022 Rusio unue rekonis DNR kiel ”sendependan ŝtaton”, kaj poste formale aneksis ĝin.

Ĝuste en tiu okupita teritorio de Ukrainio REU nun decidis krei novan regionan fakon. ”Ĝis nun en DNR ne estis regiona fako de REU, nek membroj de REU. Sed ĵus membriĝis triopo de homoj … kiuj iniciatas krei regionan fakon de REU en DNR”, la protokolo tekstas.

Ĉiuj partoprenintaj estraranoj unuanime akceptis la proponon krei la proponitan regionan fakon, al kiu apartenu la tri novaj membroj de la asocio.

Laŭ la statuto de UEA principe estu nur unu landa asocio en ĉiu regno. La demando estis vaste diskutata lige kun la komenco de la disfalo de Sovetio en la fino de la 1980-aj jaroj, kiam ekaperis pluraj novaj landaj asocioj. La komitato de UEA tiam konkludis, ke por observi la statuton, ĉiu nova landa asocio havu regulan agadon nur en la propra regno.

UEA principe sekvas la politikon de UN, laŭ kiu la teritorioj okupitaj de Rusio restas parto de Ukrainio, sendepende de tio, kion la rusiaj aŭtoritatoj decidas pri ili. Tial la sinteno de la landa asocio de UEA en Rusio certe ne estas senproblema por UEA.

Jam en 2015, post la anekso de Krimeo, la tiama estraro de UEA komencis konsideri, kion fari pri la afero.

”La Estraro nun esploras la aferon, i.a. la demandon, ĉu temas pri konstanta organizita agado de REU en Krimeo. Entute temas pri serioza afero, kiun la respondeculoj de UEA devas trankvile kaj objektive esplori, sen miksi en ĝin siajn eventualajn personajn opiniojn kaj sintenojn”, la tiama ĝenerala direktoro de UEA, Osmo Buller, skribis en la komitata diskutejo.

Ŝajne tiu esploro tamen neniam estis finfarita. Almenaŭ nenie aperis informoj pri ĝi.

Intertempe aperis pliaj problemoj en la rilato de UEA kun la landa asocio en Rusio. En 2023 REU proteste al decido de UEA ne longigi la oficperiodon de ĉefdelegito Svetlana Smetanina decidis ”haltigi” sian membrecon en UEA, kaj de tiam ne pagas sian kotizon.

Dum la komitata kunsido en Brno en aŭgusto 2025 oni diskutis la situacion kaj eventualan eksigon de REU pro nepago de kotizo. Ankaŭ rilate tion tamen nenio plia okazis.

Laŭ la statuto de UEA, aliĝinta asocio povas esti konsiderata kiel eksiĝinta, se ĝi ”ĉesas plenumi la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, kaj se tion formale konstatas la Komitato surbaze de raporto de la Ĝenerala Direktoro.”

Internacia Federacio de Ĵurnalistoj ĵus eksigis Rusian Union de Ĵurnalistoj interalie pro tio ke la rusia organizaĵo akceptis aliĝon de regionaj organizaĵoj en okupitaj ukrainaj teritorioj. La decido estas la konkludo de proceduro komencita jam en 2022.

---

Pli pri la temo:

• REU pretas aktivi en okupita teritorio (2024)
• La prezidanto de REU volas likvidi Ukrainion (2022)
• Rusia Esperantista Unio aneksis Krimeon (2017)

Mankis la kvorumo necesa por aprobi la buĝeton de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo, kvankam intertempe sep (!) gekomitatanoj ĉesis, laŭ normo en la regularo: “Komitatano kiu ne partoprenas 3 sinsekvajn retajn voĉdonojn estas konsiderata kiel demisiinta”; inter tiuj, iu havas la esperantan civitanecon.

Neaprobo ne signifas malaprobon, ĉar eblas kaj endas refari la baloton; sed la asocio restas administre blokita, almenaŭ parte. La malasidueco kaj la ne atingita kvorumo estas ankaŭ interpreteblaj kiel manko de konfido en la estonteco. Efektive ne partopreno en voĉdonado estas io politike pli negativa ol sindeteno, eĉ se ne ĉiu elektosistemo (ekzemple en nordeŭropaj landoj) komprenas la diferencon.

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2377

Universala Esperanto-Asocio (UEA) anoncas la konkurson “Plej bona reganto de Esperanto” 2026, kiu celas rekoni kaj instigi altan lingvan nivelon inter uzantoj de Esperanto laŭ la plej alta nivelo C2. Individuoj estas alvokataj partopreni!
La iniciato estas ligita al la unulingvaj Esperanto-ekzamenoj de UEA laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro (KER-ekzamenoj), realigataj de la KER-Ekzamena Centro (KER-EC) de UEA kunlabore kun la retejo Edukado.net kaj la Akademio de Esperanto. Pri la KER-ekzamenoj en 2026 oni legu detale ĉe uea.org/gk/1297. Per tiu ĉi konkurso UEA emfazas la gravecon de preciza, flua kaj nuancoriĉa lingva esprimkapablo en Esperanto.

La konkurso estas malfermita al ĉiuj, sendepende de devenlando aŭ profesio. Tamen estas kuraĝigataj partopreni la konkurson:

• individuoj kun elstara lingva nivelo en Esperanto;
• personoj tiaj proponitaj de landaj aŭ fakaj asocioj;
• aktivuloj, instruistoj aŭ verkistoj, kiuj havas la kapablon altnivele uzi Esperanton.

Kiel kandidatiĝi?

Detalaj informoj pri la kondiĉoj kaj la kandidatiĝa procedo troviĝas ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/konkurso. Konkursanto devas aliĝi al la kompleta C2-ekzameno ĝis maksimume la 1a de julio 2026 pere de la aliĝformularo ĉe https://edukado.net/ekzamenoj/ker/sesioj. Okaze de pliaj demandoj skribu al ker-ekzamenoj@edukado.net.

UEA aparte alvokas ĉiujn Esperanto-organizaĵojn, landajn asociojn, instruistojn kaj aktivulojn vaste diskonigi la konkurs-alvokon por ke ĝi atingu kiel eble plej multajn talentajn kandidatojn tra la mondo.

Celo de la konkurso

La konkurso celas stimuli aliĝon de reprezentantoj de kiel eble plej diversaj landoj kaj premii la tri ekzameniĝintojn el malsamaj landoj, kiuj unuope ricevis la plej multajn poentojn. Intervjuo kun la gajnintoj de la C2-konkurso en 2025 troveblas ĉi tie: https://youtu.be/FpYeIAXIuqU.

Donaci por la konkurso

Donacoj por subteni eventuale nepagipovajn kandidatojn aŭ la ĝeneralan laboron de la KER-ekzamenoj bonvenas al la Konto Eduko de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/eduko.

Pliajn informojn pri la ĝisnunaj C2-ekzamenoj kaj ties trapasintoj vi povas ekscii el la ĵus pretigita filmeto de la KER-Ekzamena Centro de UEA: https://www.youtube.com/watch?v=kTtT13EiYJ4.

La C2-nivelaj ekzamenoj okazos ĉi-jare surloke dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graco, Aŭstrio, aŭ rete.
Se vi venos al Graco, aliĝu al la UK ĉe https://uk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1298.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Konkurso “Plej bona reganto de Esperanto” 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

E@I intensigas finpretigajn laborojn por ke la 27-an de majo en la ĉeĥa Brno komenciĝu la 11-a eldono de Polyglot Gathering (aŭ Esperante: Plurlingvula Kunveno). Temas pri la plej granda internacia evento por poliglotoj kaj lingvemuloj. Ĉi tiu eksterordinara evento estas plena de fascinaj prelegoj, riĉaj kulturaj prezentoj kaj amuza socia programo. Jam aliĝis pli ol 800 partoprenantoj kaj dum la aranĝo ili kundividos sian amon kaj plenumos sian pasion pri kulturoj kaj lingvoj, interŝanĝos konsilojn kaj spertojn, kaj, plej grave, uzos kaj ekzercos multajn lingvojn por diskuti, aŭskulti, lerni kaj amikumi. Lernantoj, instruistoj, ŝatantoj, komencantoj, profesiuloj, sciencistoj, edukistoj – ĉiujn Vin ni atendas. Eblas ankoraŭ aliĝi al la evento pere de la jena ligilo: https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/registration/

Pasintjaraj eventaj programeroj spekteblas en la jena jutuba kanalo: https://www.youtube.com/@PolyglotGathering

Kontakto: info@polyglotgathering.com

https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/

The post Poliglota Kunveno 2026 en Brno, Ĉehio first appeared on E@I.

Antaŭ cent-du semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-tria porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Li havas sendratajn orel-aŭskultilojn.
En trajno li ofte aŭskultas muzikon.
Kaj tio ne ĝenas aliajn personojn.
Per tio vojaĝo fariĝas plezuro.

Maŝino produktas naturan parolon.
Ĝi tamen laŭsajne nur estas natura.
Sed tio jam helpas por nia afero,
ĉar mankas precipe la parolantinoj.

Ĝi estas tre bona por nia radio,
ĉar ĝia parolo ja estas tre klara.
Ĝi tute ne havas nacian akĉenton.
Ĝi estas neŭtrala, do taŭga por ĉiuj.

Enŝalti radion, aŭskulti muzikon:
Mi tiel pasigas la tempon dimanĉe.
Mi legas gazeton aŭ surfas en reto.
Mi pensas pri multaj agrablaj aferoj.

La aviadiloj bezonas fuelon,
sed ŝipa trafiko nun estas blokita.
Fueloj nun kostas signife pli multe,
ni devos rezigni pri grandaj vojaĝoj.

La aŭtomobilo bezonas riparon.
Ĝi estas malnova, jam 22 jarojn.
Ripari ja kostas, sed tamen rentumas,
ĉar tiel ni povas ĝin uzi pli longe.

La nuboj dumnokte konservis la varmon.
La temperaturo nun estas agrabla.
La vento el sudo varmigas la tagon.
Ni ne plu bezonas la jakon ekstere.

Per iom da peno vi povos atingi
tre grandan progreson en via lernado.
Do estu kuraĝa, daŭrigu la kurson!
Vi fine ricevos tre bonan postenon.

Vi povas ripozi dum kelkaj minutoj
sur benko en parko ĉe via promeno.
Vi povos enspiri la freŝan aeron
kaj ĝui la belan naturan medion.

La rusto detruis la aŭtomobilon.
Ĝi nun ne plu taŭgas por strata trafiko.
Ni vole-nevole nun devos aĉeti
sufiĉe malgrandan persontransportilon.

Li estas konata fabel-rakontisto.
Precipe infanoj aŭskultas volonte.
Li kaptas atenton per siaj rakontoj
kaj kreas per vortoj misteran etoson.

La tasko sendube ne estas facila.
Bonŝance troviĝas jam kelkaj helpantoj.
Nun ĉio funkcias rapide kaj glate.
Komuna agado alportas sukceson.

Sur ŝia bankkonto montriĝas nenio.
Ĝi estas malplena pro multaj elspezoj.
Ŝi devas atendi la novan salajron.
Por luksaj aĉetoj nun mankas la mono.

Neniam antaŭe li estis sukcesa
en siaj klopodoj atingi la celon.
Sed nun tute klare montriĝis rezulto.
Li fine atingis decidan trarompon.

Mi estas fidela gazet-abonanto.
De 55 jaroj mi havas abonon
de landa ĵurnalo kun alta renomo.
Ĝi kuŝas matene en nia poŝtkesto.

Li havas samtempe du koramikinojn.
Kaj ili eĉ vivas sufiĉe proksime.
Li ne volas perdi eĉ unu el ili, 
sed tio ja estas komplika afero.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Nun, la esperanta mod modesta atingas la plenumon de la versio 0.2, kiu ja estas ŝarĝita kaj plene disponebla en nia servilo de «Luanti/Mineclonia». La kodo vi povas okulumi en sia deponejo. Mi petas vian helpon: se vi trovas eraron aŭ misfunkciadon, bonvolu sciigi ĝin al mi, por ke mi povos rapide solvi la problemon.

ĴeLe. Stacioj de l’ amo: Bitalbumo. – Dieter Wilke, 2024.

Mi jam havis la agrablan okazon recenzi la albumon “Tra la sonĝoj” (la recenzo aperis en LOdE, 2023, №2) de la duopo ĴeLe (tio estas kunmeto de la du unuaj literoj de la karesaj nomoj de la du aŭtorinoj: Ĵenja, la filino, kaj Lena, la patrino). Tiu albumo impresis min kiel sufiĉe freŝ-sona bard-familia kolekto de ĉarmaj kaj foje eĉ ŝlagrecaj melodioj, sed kun iom simplaj tekstoj (kio ja estas pardoninda por popularaj kantoj).

La nun recenzata albumo “Stacioj de l’ amo” stile kaj enhave ege similas la antaŭan, do pardonu, ke mi ne evitas iom da ripetoj. Mi tuj atentigas, ke, laŭ la informoj de Vinilkosmo, la duopo registris almenaŭ tri pliajn albumojn inter la antaŭe menciita kaj la nun recenzata. Nu, mi rakontos nur pri tio, kion mi aŭskultis per la propra orelo.

Pri kia muziko do temas nun? La ĝenerala stilo sekvas tion, kion en la antaŭa recenzo mi kuraĝis difini kiel “modernan bardan kant-arton”. Necesas klarigi, ke en Sovetunio (el ĝi siatempe elmigris Lena, la patrino) la “barda kant-arto” estis speco de relative simpla kaj neprofesia muzikado, ĉe kiu la muzikojn kaj la tekstojn aŭtoris amatoroj, kapablaj ludi nur gitaron, sed plenumantaj siajn kantojn memstare. Malgraŭ la laikeco de la pli multaj el la aŭtoroj, en tiu epoko sufiĉe ofte aperis tre ĉarmaj kaj belaj artaĵoj, ege populariĝintaj landskale, vaste konataj kaj daŭre kantataj eĉ nun. Kiel “modernan bardan kant-arton” mi komprenas iom pli altnivelan kreadon de profesiuloj kun bunta muzika varieco, sed ankaŭ kun la daŭra granda atento al la tradicia barda stilo, en kiu plej gravis kaj plu gravas la sincera, elkora kaj individue unika prezent-maniero. Mi ne certas, kiomgrade la uzata termino “moderna barda stilo” estas ĝusta kaj trafa, sed ĝi plaĉas al mi kaj ŝajnas ege taŭga ĉi-okaze.

La albumo enhavas 16 kantojn, plejparte verkitajn kaj komponitajn de Elena (Lena) Wilke, tamen aperas ankaŭ unu kanto de Marina Korot (sovetunia esperantistino-kantistino); menciindas, ke la ŝerca kanto “Nigra kato” iom ekspluatas “citaĵe” la temojn de la samnoma sovetunia ŝlagro, komponita de Jurij Saulskij. Ĝenerale, rilate la enhavon, la albumo estas tipe “aŭtora/barda”, eĉ se “moderna kaj riĉa”: dominas simplaj kaj ĉarmaj melodioj, sed samtempe – facilaj kaj sinceraj tekstoj, tamen ĉio estas farita ege profesie: ĉiuj voĉoj, ĉiuj muzikaj sonoj, ĉiuj muzik-aranĝoj estas sur la ĝusta loko; ankaŭ la interrilatoj inter la tekstoj kaj muzikoj estas perfekte konformaj.

Superregas en la albumo iom minoraj kaj meditaj baladecaj kantoj pri la amo, pri la familiaj kaj amikaj rilatoj; aparte laŭdindas kaj meritas multajn reaŭskultojn la tre kortuŝa kanto “Patrino”. Foje agrable invervenas milde maĵoraj pecoj. Iom elfalas el la tuta medita tono evidente ironiaj kantoj “Nun liberas mi” (pri la eksigo de eksamato) kaj “Nigra kato” (amuza fantazio pri l’ vivo de la katoj); eĉ pli apartas teme kaj stile la fina kanto “Esperantolando”. Sed, mi ripetas, ke entute la albumo realigas agrable minoran bardecan etoson kun plaĉaj melodioj kaj riĉaj harmonioj, eĉ se kun muzikile modera (ne modesta!) akompano. La voĉaj partioj agrablas sone, la fojfoja duvoĉa kantado estas senriproĉa, la prononco de la plenumantinoj estas tre klara. Kompare al la antaŭa albumo, la kvalito de la tekstoj rimarkinde pliboniĝis; mi kaptis nur kelkajn evidentajn erarojn (ekzemple: “antaŭ mi renkontis vin”, la ĝusta formo estas “antaŭ ol mi renkontis vin”); la ceteraj malglataĵoj (ne tro multaj) pardonindas, ĉar ne tro gratas la orelon.

Rezultis do tre agrabla por la aŭskulto bardeca muzik-albumo, kies sincera prezento eĉ donas la impreson pri la “viva” plenumo. La albumo, malgraŭ sia ioma kvieteco kaj dominanta minoro, rezultis tre fortika rilate kaj muzikan, kaj tekstan enhavon. Poetika kaj fortika! Mi certas, ke ĝi plaĉos al ĉiuj ŝatantoj de trankvila kaj pensiga bard(ec)-kanta stilo!

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la marta (printempa) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №1 (327).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/05/muziko-62/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Albumo poetika kaj fortika appeared first on La Ondo de Esperanto.

Fine de la restado ĉe Oomoto, c-ano Giacomo Comincini reprenis la plurjarcentan straton Tōkaidō, kiu kunligas Kansajon al Kantoo, kaj haltis en Nagojo, kie lin akceptis s-ro Yamaguchi Shin’ichi, gravulo en la japana (kaj internacia) budhana esperanto-movado. Krom bikŝuo, li fakte gvidas JBLE kaj laboras kiel redaktoro de La Japana Budhano.

Ĉe la Jōdo Shinshū-a templo kiun Yamaguchi estras, Comincini ricevis pruntodone ununurajn ekzemplerojn de budhologiaj revuoj eldonitaj, en esperanto, en la 1920aj kaj 1930 jaroj. Temas pri gazetoj altvaloraj historie, filozofie kaj terminologie, ĉar sur tiuj paĝoj aperis la unuaj tradukaj klopodoj de la budhisma terminaro en nian lingvon. Pri tiu esploro laboros Instituto Kinsecu, teamo de junaj intelektuloj kun japanologa aliro, kiun Comincini provizore kundirektas.

Aldone kadre de la loka Nagoja Esperanto-Centro la vickonsulo prelegis pri raŭmismo kaj la Esperanta Civito. El tiu programero fontis interesa debato pri la filozofio de esperantisteco en Azio, al kiu la ĉeestantoj donis valoran kontribuon per demandoj kaj perspektivoj. Pro la kortuŝa gastigemo kaj ĝentileco montrita al li, Comincini varme dankis s-ron Yamaguchi kaj la nagojajn esperantistojn, kiujn li revizitos baldaŭ.

 

 

"Sciu, Antoĉjo," diris enketjuĝisto Mates al sia plej intima amiko, "ĝi estas afero de sperto; mi kredas al neniuj elturniĝoj, neniun alibion kaj neniun rakontadon; mi kredas nek al akuzito, nek al atestantoj. Oni mensogas, eĉ se oni ne volas; do ekzemple iu atestanto ĵuras al vi, ke kontraŭ akuzito li ne havas ian malamikecon, kaj dume mi mem scias, ke en la anim-profundo, sciu, en la subkonscio, li malamas lin pro ia subpremita malamo aŭ ĵaluzo. Ĉio, kion depozicias akuzito al vi, estas anticipe elpensita kaj artifika; ĉio, kion atestanto depozicias al vi, po­vas direktiĝi de konscia aŭ eĉ subkonscia intenco al akuzito helpi aŭ kulpogravigi. Mia kara, tion mi konas: homo estas tre mensogema kreitaĉo." 

    "Al kio do mi kredas? Al hazardo, Antoĉjo; al la senintencaj, senvolaj aŭ, kiel diri tion, al nekontrolataj emocioj aŭ agoj aŭ vortoj, kiuj al oni iam tiam eskapas. Ĉio estas falsebla aŭ alĝustigebla, ĉio estas afekto aŭ ia plano, nur hazardo ne; ĝi estas unuavide ekkonebla. Mi havas jenan metodon: mi sidas kaj lasas homojn rakontaĉi, kion ili an­taŭe elpensis kaj preparis; mi mienas, kvazaŭ mi kredus al ili, ankoraŭ mi helpas al ili, por ke ilia buŝo pli bone funkciu, kaj embuskas, ĝis eskapas de ili iu senintenca, ne­volita vorteto; sciu, por tio oni devas esti psikologo. Iu en­ketjuĝisto havas taktikon konfuzi akuziton; tial li senĉese enmiksiĝas en la parolon kaj embarasas lin tiel, ke tiu stultigito fine konfesas eble ankoraŭ tion, ke li murdis imperiestrinon Elizabeta. Mi volas absolutan certecon; tial lantete, pacience mi atendas, ĝis el la sistema mensogado kaj elturniĝado, kiun fake oni nomas depozicio, ekbrilas pretervola ereto da vero. Sciu, neta vero en ĉi tiu larma valo aperas nur pro misatento: nur se iu homa estaĵo iel parolperfidas sin aŭ mistrafas."

    "Aŭdu, Antoĉjo, antaŭ vi mi havas neniujn sekretojn; ja ni estas amikoj ekde nia bubaĝo - vi scias, kiel oni batre­galis min, kiam mi frakasis fenestron. Al neniu mi tion diris, sed mi tiom hontas pro io, ke ĝi devas eliĝi el mi; estas vane, oni bezonas konfesi. Mi diros al vi, kiel ĉi tiu mia metodo ĵus nun pruviĝis en mia. . . en mia plej privata vivo; koncize en mia edzeco. Kaj poste diru al mi, mi petas vin, ke mi estis idioto aŭ krudulo; mi meritas tion.

    "Homo, mi. . . nu, mi suspektis mian edzinon Marteta; mallonge, mi ĵaluzis kiel frenezulo. En mia kapo fiksiĝis, ke ŝi havas ion kun tiu. . . kun tiu juna. . . mi nomos lin Arturo; mi opinias, ke vi eĉ ne konas lin. Atendu, mi estas neniu negro; se mi certe scius, ke ŝi amas lin, mi dirus, Marteta, ni disiros. Sed jen la plej malbona, neniun cer­tecon mi havis; Antoĉjo, vi eĉ ne scietas, kia turmento ĝi estas. Miadio, tio estis malbela jaro! Vi scias, kiajn stulta­ĵojn faras tia ĵaluza edzo: spionas, embuskas, enketas ser­vistinojn, faras scenojn. . . Kaj nun imagu al vi, ke mi estas hazarde enketjuĝisto; homo, mia familia vivo dum la lasta jaro, tio estis konstanta kruc-enketado de mateno ĝis. . ĝis rea enlitiĝo."

    "La akuzitino, mi volas diri Marteta, kondutis brile; eĉ kiam ŝi ploris, ankaŭ kiam ŝi ofendite silentis, kaj kiam ŝi rakontis, kie ŝi dum la tuta tago estis kaj kion ŝi faris, vane mi gvatis, ke ŝi iel senvole konfesos ion aŭ parolper­fidos sin. Sciu, ŝi mensogis ofte al mi, mi volas diri, ŝi men­sogis ordinare, sed tio jam estas tia virina kutimo; virino ne diros al vi ĝuste, ke ŝi estis du horojn ĉe modistino - ŝi elpensas, ke ŝi estis ĉe dentisto aŭ en tombejo ĉe tombo de la panjo. Ju pli mi turmentis ŝin - Antoĉjo, ĵaluza viro, tio estas pli malbona ol rabia hundo - ju pli mi ŝin tirana­ĉis, des malpli da certeco mi havis. Ĉiun ŝian vorton, ĉiun ŝian elturniĝon mi dekfoje inversigis kaj sekcis; sed mi trovis nenion, nur la kutimajn intencajn duonverojn kaj duonmensogojn, el kiuj konsistas la normala homa kontakto kaj la edzeco speciale, nu vi scias. Mi scias, kiel estis ĉe tio al mi, sed konsiderante, kion dume suferis povrulino Marte­ta, homo, plej ŝate mi vangofrapus min."

    "Do nunjare veturis Marteta al Františkovy Lázně - ­sciu, la virinaj aĵoj kaj tiel, mallonge ŝi aspektis mise. Mem­komprene, mi igis ŝin gardi - ian fian ulon mi salajris, kiu cetere tie nur sidaĉis en gastejoj. . . Estas strange, kiel la tuta vivo koruptiĝas, se io kun vi en iu sola afero ne estas en ordo; oni estas tute malpura, se oni havas maku­lon sur alia loko. Marteta skribis al mi. . . iel tiel necerte kaj timide ... kvazaŭ ŝi ne scius pri kio; memkomprene, la leterojn mi analizaĉis kaj serĉis inter linioj ... Do foje mi ricevis de ŝi leteron, adreso estis 'Francisko Mates, enket­juĝisto' kaj tiel plu; kaj malferminte ĝin kaj eliginte ŝian leteron, mi vidas titolon: 'Kara Arturo!'"

    "Homo, miaj manoj sinkis. Do jen fine ĝi estas. Okazas iam, kiam oni skribas plurajn leterojn, ke oni ilin mise enkonvertigas. Sciu, Marteta, kia stulta hazardo, ĉu? Knabo, preskaŭ mi ŝin kompatis, ke tiel ŝi donis sin en miajn ma­nojn."

    "Ne opiniu, Antoĉjo, mia unua penso estis, ke la leteron,  destinitan al... al tiu Arturo, mi ne legu kaj resendu al Marteta; ĉiukaze mi farus tion, sed la ĵaluzo estas mal­pura pasio kaj fiaĵo; amiko, la leteron mi tralegis kaj montros ĝin al vi, ĉar mi ĝin kunportas. Do rigardu, kio enestas:
    
    Kara Arturo,
    ne koleru, ke ankoraŭ mi ne respondis al vi; sed mi havis zorgojn, ke Franĉjo - "tiu do estas mi, ĉu vi komprenas?" -- tiel longe ne skribis; mi scias, ke li havas multe da laboro, sed kiam oni estas tiel longe sen informoj pri sia edzo, oni iradas do kiel korpo sen animo; sed tion vi, Artuĉjo, ne komprenas. Venontan monaton Franĉjo alveturos ĉi tien, do ankaŭ vi povus tien ĉi alveni. Li skribas al mi, ke nun li havas tre interesan kazon, sed ne skribis kion, sed mi opinias, ke ĝi estas la murdo fare de Hugo Müller; tio min tre ege interesus. Tiom mi bedaŭras, ke Franĉjo iom frem­diĝis al vi, sed nur tial, ĉar li havas multe da laboro; se estus kiel iam, vi povus lin preni inter homojn aŭ aŭte ekskursi. Ĉiam vi estis al ni tiel bona kaj ankaŭ nun vi ne forgesas, kvankam ĝi ne estas tia, kia ĝi devus esti; sed li, Franĉjo, estas tiel nervoza kaj stranga. Ankaŭ vi ne skribis al mi, kion faras via knabinjo. Franĉjo ankaŭ plendas, ke en Prago estas ega varmo; li devus veturi ĉi tien kaj senŝarĝiĝi, sed certe li sidas ĝisnokte en oficejo. Kiam vi veturos al maro? Mi espe­ras, ke vi kunprenos vian knabinjon; vi ne scias, kio estas, se ni virinoj nostalgias.
    Kore vin, Artuĉjo, salutas via
    Marta Matesová 

    "Do, Antoĉjo, kion vi diras al tio? Mi scias, ĝi estas neniel sprita letero; ĝi estas tute malforta faro laŭ vid­punkto stila kaj de interesaĵo; sed, homo, kian lumon ĝi ĵetas je Marteta kaj ŝia rilato al tiu povrulo Arturo. Neniam mi tiom kredus al ŝi, eĉ se ŝi dirus ion ajn; sed ĉi tie mi havis en la mano ion tiel senintencan, tiel preter ŝia voĉo... Do vidu, ke la vero, netrompa kaj senduba, aperas nur pro misaranĝo. Mi estus plorinta pro ĝojo - kaj same pro honto, ke tiel stulte mi ĵaluzis."

    "Kion poste mi faris? Nu, per ŝnureto mi ligis aktojn pri murdo fare de Hugo Müller, fermis ilin en tirkeston kaj tagon poste mi estis en Františkovy Lázně. Kiam Marteta min ekvidis, ŝi ekruĝis kaj ekbalbutis kiel knabineto; ŝi aspektis, kvazaŭ ŝi farus ion teruran. Mi nenion. 'Franĉjo,' diris post momento Marteta, "ĉu vi ricevis mian leteron?' - 'Kian leteron,' mi miras. 'Vi skribas al mi diable malmulte.' - Marteta rigardas min embarasite kaj elspiras, kvazaŭ ŝi senŝarĝiĝus. 'Do versimile mi forgesis sendi ĝin al vi,' ŝi diris kaj estis serĉanta en mansaketo, ĝis ŝi eltiris ian iom ĉifitan folion. Ĝi komenciĝis per vortoj: ,Kara Franĉjo!' Mi devis ridi en mia animo. Sinjoro Arturo versimile jam resendis, kio ne apartenis al li."

    "Poste eĉ ne unu vorto estis dirita pri tio; memkomprene mi komencis rakonti al ŝi pri la krimo de Hugo Müller, kiu ŝin tiom interesis. Mi opinias, ke ĝis nun ŝi kredas, ke la leteron mi nepre ne ricevis."

    "Nu, kaj jen ĉio; de tiu tempo estas almenaŭ ĉe ni trankvilo. Diru, ĉu mi ne estas idioto ke mi tiel krude ĵaluzis? Sciu, nun mi klopodas al Marteta tion kompensi; nur el la letero mi vidis, kiel ŝi, povrulino, zorgas pri mi. Do nun ĝi estas ekstere; oni pli hontas pro sia stulteco ol pro siaj pekoj."

    "Sed jen klasika ekzemplo, kian pruvoforton havas tia absoluta kaj senvola hazardo, ĉu?"
    
***

    Proksimume en la sama momento diris juna viro, ĉi tie nomata Arturo, al sinjorino Marteta: "Nu, knabinjo, ĉu ĝi helpis?"
    "Kio, karulo?"
    "Tiu letero, kiun vi tiam kvazaŭ misatente sendis al li."
    "Helpis," diris sinjorino Marta kaj enpensiĝis. "Sciu, knabo, mi eĉ hontas, kiel li, Franĉjo, tiom ege kredas al mi. Ekde tiu tempo li estas je mi tiel bona ... La leteron li senĉese portas sur sia koro." Sinjorino Marta ektremis. "Ĝi estas fakte terura, ke...ke mi lin trompas, ĉu vi  ne opinias?"
    Sed sinjoro Arturo tion ne opiniis; almenaŭ li asertis, ke nepre ne.
 

La junia numero (341) de “Literatura Foiro” estas dissendita al la abonantaro, laŭ la kutima akurateco de la kultura revuo, en la 57^a sinsekva jarkolekto, kunĉefredaktata de gec-anoj Perla Martinelli kaj Alessio Giordano, kun kovrilo dediĉita al la kabareta teatro en esperanto.

La kovrilo kongruas kun eseo de Giorgio Silfer pri “La bolanta kaldrono” kaj “La Pirato”: al la arto de Raymond Schwartz fonas la 1930aj, survoje al milita katastrofo; epoko intense rigardata en la Francio de la filmo “La radioj kaj la ombroj” (2024) de Xavier Giannoli, per recenzo de Silfer, kaj en la  femina paĝo pri la svisa flegistino Elisabeth Eidenbenz, kies admirindan engaĝon en la okupita Francio rakontas Stella Meester.

Jubilean tributon donas Carmel Mallia per la uvertura poemo “Odo al Kalocsay”, sed prozo dominas la postajn paĝojn per rakontoj ĉine gotika de Jado, florence sciencfikcia de Massimo Acciai, japane melankolia de Giacomo Comincini, fervoje meditiga de Alessio Giordano, felietone beletra el Virginia Woolf, humure ironia el Isaac Babel” (tradukita de Mikaelo Bronŝtejn).

Virinoj kontribuas per la tradukoj de du viroj: komparo de ilia statuso en Iliado kaj Odiseado, fare de Núria Perpinyà (danke al Abel Montagut) kaj bildliteratura verkado de  (danke al Natania da Silva kaj Fernando Pita). Sed ankaŭ per la romano “La liberiĝo” de Éva Tófalvy, recenzita de Silfer. 

La revuo estas abonebla tra kulturservo.esperantio.net

---

Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de Universala Esperanto-Asocio (UEA), lanĉis internacian donackampanjon por subteni la junularan agadon en momento de grava financa defio.

Post plurjara ricevo de la administra subvencio de la programo Erasmus+ ĉi-jare TEJO estis informita, ke ĝi ne povos ricevi la subvencion por 2026, kvankam TEJO sukcese plenumis ĉiujn etapojn. Tio okazis pro buĝetaj limigoj kadre de la programo. TEJO povos plu kandidatiĝi por venontaj jaroj, sed tio signifas almenaŭ por 2026 konsiderindan malfaciliĝon por konservi la profesian stabon kaj daŭrigi la ampleksan laboron, kiun TEJO faris dum la lastaj jaroj – laboro, kiu ankaŭ plenumas la celojn de UEA, des pli konsiderante, ke la individuaj membroj de TEJO samtempe estas individuaj membroj ankaŭ de UEA.

Danke al sia oficistaro kaj aktivularo TEJO sukcesis realigi gravajn iniciatojn por la junulara Esperanto-movado, interalie kulturajn projektojn, internaciajn eventojn, kunlaborojn kun eksteraj institucioj, renovigon de Pasporta Servo kaj profesiigon de sia komunikado. Nun, por fronti la nunan situacion kaj certigi stabilan funkciadon ĝis 2027, TEJO celas kolekti 25 000 eŭrojn per internacia donackampanjo, kiun UEA subtenas.

Por UEA la fortigo de TEJO estas strategia prioritato. En la strategia plano AKIRI la kampo Kunlaborado klare emfazas inter siaj celoj junecan viglecon, kio signifas teni firma kaj profundigi la kunlaboron kun TEJO, fortigi la ĉeeston de junulara agado en la tutmonda Esperanto-movado kaj nutri en la tuta movado la senton de juneco inter la diversaj generacioj.

Subteni TEJOn signifas investi en la estonteco de Esperanto. Tial UEA alvokas siajn membrojn, amikojn de Esperanto kaj ĉiujn subtenantojn de la junularaj agadoj konsideri kontribuon laŭ siaj ebloj, ne nur mone, sed ankaŭ helpante diskonigi la donackampanjon. Informoj pri ĝi kaj donacebloj troviĝas ĉe la oficiala retejo de TEJO: https://www.tejo.org/donackampanjo.

Krom rektaj donacoj al TEJO (detaloj pri bakkonto aŭ UEA-konto en la supra ligilo), vi ankaŭ povas subteni TEJO-n, fariĝante Individua Membro de TEJO (prefere Membro-Abonanto) aŭ Patrono de TEJO (inkluzive de Dumviva Patrono de TEJO), kion eblas fari per la reta aliĝilo de UEA. Ankaŭ eblas subteni donacante al la Fondaĵo Canuto, kiu ebligas al UEA membrigi nepagipovajn junulojn (per ĝi rimedoj ankaŭ iras al TEJO) – oni povas donaci al la fondaĵo per la reta aliĝilo aŭ rekte ĉe tiu donacpaĝo.

Aldone konsideru partopreni en la Internacia Junulara Kongreso 2026 – https://ijk.tejo.org – kaj memoru disvastigi la donackampanjon. Baldaŭ estos alvokoj ankaŭ por specifaj aferoj, kiujn oni povos aparte subteni. Sekvu la sociajn retojn de TEJO kaj de UEA.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1296.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UEA subtenas donackampanjon de TEJO kaj alvokas al solidareco appeared first on La Ondo de Esperanto.

Etaj plastaj partikloj migras kilometrojn tra la atmosfero - tie ili eble kaŭzas pli da damaĝo ol oni pensis ĝis nun: Laŭ nova studaĵo la partikloj kontribuas al la varmiĝo de la tero, gravan rolon ludas ĉe tio ilia koloro.

Laŭ taksoj estas transportataj en jaro, tra miloj da kilometroj ĉirkaŭ la globo, ĝis 25 milionoj da tunoj da mikro- kaj nanoplastaĵoj, per mara aero, neĝo, mara ŝaŭmo kaj nebulo. La maksimume kelkajn milimetrojn grandaj partikloj - restaĵoj de pli grandaj plastaj produktoj - tiel alvenas eĉ en plej foraj regionoj, en profundaj maraj zonoj, same kiel sur foraj montopintoj, kun sekvoj por naturaj ekosistemoj kaj organismoj.

Eble la plastaj restaĵoj kaŭzas malrekte ankaŭ pli da damaĝoj ol supozite: Ilia sola ĉeesto en la atmosfero povus influi la varmocirkuladon de la tero kaj tiel la klimaton. Tiun konkludon atingis ĵus studaĵo kiu aperis en faka magazino. Laŭ tio la apenaŭ rimarkeblaj plastaj partikloj efikas en la atmosfero kiel aerosoloj.

La internacia teamo de la Fudan universitato en Ŝanhajo prilumigis surbaze de pli fruaj ekkonoj, kiel grandeco, koloro, ecoj kaj aĝo influas, kiom da sunlumo la partikloj absorbas kaj disĵetas. Kiam ili absorbas lumon, tiam la partikloj povas plivarmigi la ĉirkaŭantan aeron. Je simila maniero ekzemple ankaŭ nigra fulgo - la konsistero de atmosferaj aerosoloj kiu plej forte absorbas lumon - kontribuas al la tuttera plivarmiĝo.

Eksperimentoj en laboratorio kaj modelaj kalkuloj rezultigis ke la koloro ludas esencan rolon pri la forradiado. Koloraj partikloj absorbas depende de la ondolongo signife pli da lumo ol senkoloraj, kelkaj el ili eĉ 75-oble pli. Ankaŭ la grandeco ludas rolon: Malgrandaj partikloj absorbas kaj disĵetas precipe mallongondan radiadon. Ankaŭ la pliaĝiĝo ŝanĝas la efikon de la radiado: Kiam blankaj partikloj laŭ la tempo fariĝas flavaj, tiam ili absorbas pli da lumo, dum ruĝaj partikloj aliflanke fariĝas rozkoloraj kaj tiel iom post iom absorbas malpli.

Por altenkalkuli kion tio signifas por la monda klimato, la esploristoj komparis siajn laboratoriajn mezuradojn kun dokumentitaj koncentriĝoj de mikroplastaĵoj en diversaj mondaj regionoj. Laŭ la simuloj plastaj partikloj plifortigas la radiadon en la atmosfero je 0,039 W por kvadrata metro. Tio korespondas al proksimume 16 procentoj de la efekto kiun kaŭzas fulgo.

La klimata efiko tiel estas ankaŭ signife pli malgranda ol tiu de forcejaj gasoj. Ĝi povus tamen esti signifa, ĉar la plastaj partikloj ĝis nun ne estis sufiĉe konsiderataj en klimataj modeloj. Precipe en lokoj kun forta atmosfera cirkulado kaj ĉe grandaj akvoturniĝoj kun rubaĵoj la klimata efiko povus laŭ la teamo fariĝi ankoraŭ signife pli forta.

 

Chmielik, Tomasz. Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007). – Bydgoszcz: Skonpres; Świdnik: Libro-Mondo, 2008. – 56 p.

«Chmielik klarigas la metodon de Kapuściński per ampleksaj citaĵoj. Ni spertas, kiamaniere Kapuściński akaparis konojn pri la teritorioj, tra kiuj li vojaĝis. Ĉiam lia ĉefa zorgo estis (en liaj propraj vortoj): “ĝis kia grado eblas penetri kaj ekkoni alian kulturon, se formas ĝin internaj, kaŝitaj kodoj, kiujn ni, venintoj el la alia mondo, ne sukcesos deĉifri kaj kompreni”», – skribis Wolfgang Kirschstein en sia recenzo pri la libro de Tomasz Chmielik “Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007)” (La Ondo de Esperanto, 2009, №2, https://esperanto-ondo.ru/Recenzoj/R-hmelik.htm).

La 3a de majo estis la Monda Tago de Ĵurnalisma Libero – temo nuntempe aparte grava. La libroservo de UEA dum la tuta majo proponas ĉi tiun libron kun sesona rabato sendepende de la kvanto.

Mendu ĝin ĉe https://katalogo.uea.org/?inf=6274

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/libro-24/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La maja rabato: Reala homo en la homa realo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Civila Esperanta Servo disdonis ĉi-semajne al la deĵorontoj en la Skandinava Esperanto-Domo la necesajn instrukciojn pri vestaĵoj kaj prevento de akcidentoj, aldone al kompleta terminaro pri manlaboroj en esperanto kaj al lastaj detaloj pri la vojaĝo.

Al la tri deĵorontoj (kvar, se unu plia ricevos la vizon; neniu nordeŭropano inter ili) estos liveritaj la fakaj ŝelkopantalonoj, donaco de CES. Pliaj ekipaĵoj (ekzemple la angulo por la unua helpo) estos preparataj venontsemajne, kadre de vizito en Lesjoforso de la vicprezidanto kaj la sekretario de Esplora Instituto de Esperantologio. Por la okazo, faka entrepreno ekspertizos la staton de la tegmentoj kaj de la akvotuboj, en ilia ĉeesto.

Rilate la registradon de la societo, al la malfruo de la EIE-prezidanto aldoniĝas la malfruo de la sveda burokratio; sed Pro Esperanto trovis almenaŭ solvon por akceli la kontraktojn pri elektro kaj akvo. La tempoj en Svedio ŝajnas pli longaj ol en aliaj eŭropaj landoj: por ricevi la fakturon kaj tiel pagi la imposton pro la aĉeto de la lejsoforsa konstruaro necesis ses monatoj da atendo.

Laŭ la plano, Skandinava Esperanto-Domo estos preta en 2027, dum ĝia dependejo La Kukolnesto devus funkcii jam ĉi-jare.

Ĉu vi iam perdis denton kiel plenkreskulo kaj bedaŭris, ke ĝi neniam plu revenos? Ni ĉiuj lernas jam de frua infanaĝo, ke homoj ricevas nur du dentarojn. Unue aperas la laktodentoj, kaj poste venas la daŭraj dentoj. Kiam daŭra dento fine falas aŭ devas esti eltirita, la solaj ebloj kutime estas artefaritaj protezoj aŭ sufiĉe multekostaj kaj doloraj enplantaĵoj. Sed imagu estontecon, en kiu vi povus simple kreskigi tute novan, veran denton. Kvankam tio eble sonas kiel magia rakonto el sciencfikcia libro, ĝi fakte ĵus komencis realiĝi en la nuntempa medicina mondo. 

En Japanio, tre lerta sciencisto nomata doktoro Katsu Takahashi esploras ĉi tiun revon jam de preskaŭ tridek jaroj. Kun sia teamo ĉe la universitato de Kioto, li eltrovis ion vere mirigan pri la homa korpo. Fakte, preskaŭ ĉiu homo jam portas en sia makzelo la burĝonetojn por tute nova tria dentaro. La problemo estas, ke specifa proteino en nia korpo, nomata USAG-1, funkcias kiel forta bremso. Ĝi tute malhelpas al tiuj dentaj burĝonoj kreski kaj disvolviĝi. La nova medikamento simple forigas tiun bremson, permesante al la korpo mem fari la laboron, kiun ĝi jam dekomence scias kiel fari.

Antaŭ ol proponi la kuracilon al homoj, la esploristoj zorge testis ĝin ĉe musoj kaj furoj. Ili elektis furojn precipe ĉar la dentoj de tiuj bestetoj tre similas al la homaj. La rezultoj de tiuj bestaj provoj estis mirigaj. Post nur unu dozo de la medikamento, la bestoj nature kreskigis pliajn dentojn, kiuj estis plene funkciaj, tute sanaj kaj perfekte ligitaj al la ĉirkaŭa osto. Krome, la sciencistoj rimarkis neniujn gravajn aŭ danĝerajn kromefikojn, kio donis al ili la necesan kuraĝon transiri al la sekva granda paŝo.

En la aŭtuno de la jaro 2024 komenciĝis la unua oficiala fazo de homaj provoj. Tridek sanaj viroj, al kiuj mankas almenaŭ unu dento, komencis ricevi ĉi tiun unikan medikamenton. Ĉi tiu komenca paŝo celas ĉefe unu aferon, nome certigi, ke la substanco estas plene sekura por homa uzado. Se ĉio iros bone, la teamo planos gravan duan fazon. Ili volas helpi infanojn, kiuj pro malofta genetika malsano naskiĝis sen kelkaj aŭ ĉiuj dentoj. Tia manko profunde malhelpas al infanoj normale manĝi, bone paroli kaj kreski kun sana memfido. Sukcesa kuracado povus tute ŝanĝi iliajn vivojn.

Vi eble nun revas pri via propra nova dento, do vi verŝajne scivolas kiam vi povos aĉeti tian medikamenton. La esploristoj nuntempe antaŭvidas, ke ĝi povus atingi la merkatojn ĉirkaŭ la jaro du mil tridek. Certe, la vojo ankoraŭ estas iom longa, kaj necesas multe da pacienco por atendi la finajn rezultojn de ĉiuj sekurecaj provoj. Tamen, la eblo, ke ni iam povos anstataŭigi malagrablajn dentokirurgiojn per simpla injekto, estas vere kortuŝa kaj brila promeso por la estonteco de dentokuracado 

86X116cm(50P)/ acrylique, collage, mixedmedia sur canevas/ Alors, on y va? 자, 떠나볼까? 2026/ Ana Sonĝanta Laŭmiaopinie, ĉiufoja vojaĝo estas unika kaj speciala. El kutimiĝo de ĉiutaga vivo, ankaŭ el kutimiĝo de mi mem, tio estas tiel grava, kiel mia rutina vivo mem. Intence meti min en fremdan cirkonstancon, tial intence fariĝi fremda, t.e bona ŝlosilo, kiu ebligas malkovri min pli profunde kaj pli vaste. Nuntempe, miaj amikoj demandas, ĉu mi okupiĝas por mia baldaŭa vojaĝo. Jes, pentrante sur tiu kanvaso, mi preparas min fremdiĝi. Prepari valiĝon estas simpla, tamen prepari menson estas serioza. Dumtempe en nia kampo, mirtelarbustoj ekmontras florburĝonojn, kaj pluvetoj babilas kun ili. Sufiĉus unu monaton pasi, por ke ili fariĝos bongustaj fruktoj. Dalmini laboras tie, kaj mi purigas mian atelieron kaj ree ordigas ĉiujn materialojn uzitajn. Mi ne forgesu anticipe mendi novajn kanvasojn, sur kiu mi denove pentros tuj post mia reveno kun freŝa animo. Alors, on y va ?

La Komisiono pri Eksteraj Rilatoj (KER) de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) invitas vin iĝi TEJO-reprezentanto ĉe partneraj institucioj ekster la Esperanto-movado!

La komisiono prizorgas la eksterajn rilatojn de TEJO kun aliaj eŭropaj kaj mondaj junularaj organizoj cele al kunlaboro, interŝanĝo kaj politika lobiumado pri temoj, kiuj gravas al TEJO kaj al junaj esperantistoj. La komisiono ankaŭ prizorgas engaĝiĝon de TEJO ĉe junularaj platformoj, trejnas homojn pri junularaj rajtoj kaj subtenas junajn aktivulojn de TEJO kandidatiĝi al internaciaj junularaj renkontiĝoj.

La rolo de TEJO-reprezentanto estas duobla, nome esti kontaktpersono inter la partnera institucio kaj TEJO kaj mastrumi kune kun la aliaj membroj de KER la agadplanojn kaj iniciatojn kiuj povas esti interesaj por nia junulara movado.

Iĝi TEJO-reprezentanto estas oportuno malferma al individuaj membroj de TEJO kun aĝo inter 18 kaj 35 jaroj, ideale kun altnivelaj konoj de Esperanto kaj la angla, same kiel konoj kaj spertoj pri lingvopolitikoj kaj la diversaj partneraj institucioj. La aliĝo temas pri volontula aktivisma engaĝiĝo kun limigata daŭro. La taskoj kaj respondecoj estos atribuitaj ankaŭ laŭ via persona intereso kaj sperto.

Sube vi povas trovi la liston de pozicioj por iĝi TEJO-reprezentanto, kune kun iliaj respondecoj kaj daŭro, kaj la formularon por kandidatiĝi!

Legu pli en la retejo de TEJO

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Reprezentu TEJOn ekster Esperantujo appeared first on La Ondo de Esperanto.

La feministoj ne nur partoprenas en demokratio, ili ankaŭ subtenas ĝin

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

<<

De Clarisse Sih kaj Bibbi Abruzzini

En epoko, kiam demokratia malprogreso ne plu estas malproksima danĝero, sed realo en pluraj kontinentoj, feminismaj gvidantoj rezistas ofte silente, kaj kelfoje, riskante sian propran sekurecon.

De balotobservado en Tanzanio ĝis ĵurnalisma reformo en Kameruno [eoj], de kontraŭstaro al toksaj formoj de vireco ĝis alfronto de la potenco de ciferecaj platformoj, virinoj kaj feminismaj aliancanoj batalas por favora medio por la civila socio laŭ manieroj kiuj rivelas fundamentan veron: demokratio ne estas genroneŭtrala, kaj kiam la partopreno de virinoj estas limigata, demokratio malfortiĝas.

Favora medio por la civila socio estas esenca, ne simpla sugesto

En Tanzanio, la feminisma defendanto Martina Kabisama jam de kelkaj jaroj laboras ĉe la intersekco de politika partopreno kaj socia protekto de virinoj. Por ŝi, la rilato inter demokratio kaj genra justeco estas struktura. Ŝi opinias, ke “genra justeco ne povas progresi kie la civila spaco estas limigita”.

La laboro de Kabisama elstarigas realaĵon ofte preteratentatan en tutmondaj politikaj debatoj: la politika partopreno de virinoj ne komenciĝas ĉe la balotujoj. Ĝi komenciĝas per protekto, ekonomia sekureco kaj organiza kapablo.

Kiam virinoj ne havas aliron al sistemoj de socia protekto (salajra subteno, jura protekto kaj bazaj servoj), ili estas praktike ekskluzivitaj de la civila socio. Ekonomia malstabileco limigas moviĝeblon. Ĝi silentigas malkonsenton. Ĝi reduktas partoprenon al tiuj, kiuj povas permesi al si tion.

Kiam la favora medio por la civila socio estas limigata, ĉu per restriktaj leĝoj, ĉu per gvatado [eo], ĉu per neformala timigado, aktivistaj virinoj ofte estas la unuaj kiuj sentas la premon. En Ĉinio [eo] en 2015, la membroj de La Kvin Feministinoj estis arestitaj nur pro tio ke ili planis publikan kampanjon kontraŭ seksoĉikanado [eo] en publika transporto, ago vaste konsiderata provo silentigi feminisman mobilizadon.

Simile, la maroka blogistino kaj homrajta defendantino Saida El Alami spertis plurajn arestojn pro siaj retaj kritikoj kontraŭ la aŭtoritatoj kaj pro sia defendo de politikaj malliberuloj. Ankaŭ ciferecaj spacoj povas fariĝi lokoj de kunordigitaj atakoj: la brazila ĵurnalistino Patrícia Campos Mello ricevis grandskalan kampanjon de ĉikanado pro tio ke ŝi raportis pri misinformado dum balotoj. Ŝi alfrontis minacojn kaj sekskalumniajn kampanjojn, plifortigitajn de politikaj aktoroj.

En partoj de Orienta Afriko [eo], virinoj plenumis gravajn rolojn en balota observado, komunuma perado kaj civila edukado, ne kiel simbolaj partoprenantoj, sed kiel arkitektoj de demokratia respondeco.

Por Kabisama Martina, feminisma gvidado ne estas nur reprezentado. Temas pri transformi la politikajn strukturojn tiel ke demokratio funkciu por tiuj kiuj historie estis ekskluzivitaj.

Amaskomunikilaj diskursoj kaj la politiko de maskleco

En Kameruno [eo], la ĵurnalisto kaj amaskomunikila direktoro Beau-Bernard Fonka Mutta rigardas demokration el alia angulo: kulturaj diskursoj determinas kiu estas perceptata kiel legitima en la publika vivo.

Mutta estis edukita en medio kie al viroj oni instruis ne plori, ne montri vundeblon kaj egaligi masklecon kun dominado, kaj li kritike pripensas kiel tiuj normoj interplektiĝas kun politiko kaj amaskomunikiloj. Li diras: “La socio trudas al ni, kiel viro devas esti. Vi ne montru emociojn. Vi devas esti forta. Kuraĝa. Dominanta”.

Tiuj atendoj ne limiĝas al la privata vivo, ili influas la manieron gvidi, la politikan diskurson kaj eĉ la ĵurnalisman kulturon.

“Mi memoras, ke grava estro de nia novaĵagentejo diris ke kiam li volas diskuti gravajn aferojn, li certigas ke nur viroj sidu ĉe la tablo, ĉar virinoj ne estas inteligentaj. Ilia takso, laŭ li, estas esti belaj kaj aperi publike. Cerbumado estis nur por viroj”, rakontas Beau-Bernard. “Mi memoras demandi min, kie mi estas kaj kun kiaj homoj mi laboras, ĉar mi konas multajn virinojn tre inteligentajn”.

Kiam dominado estas normaligata kiel forto, dialogo malfortiĝas. Kiam agresemo estas interpretata kiel aŭtoritato, demokrata debato reduktiĝas.

Mutta Beau-Bernard identiĝas kiel afrika feminisma aliancano, pozicio kiu defias la ideon ke genra justeco estas “virina problemo”. Por li, sana maskleco signifas malakcepti perforton, ampleksi emocian legopovon [Ndltr.: kapablo rekoni, kompreni kaj esprimi emociojn efike, laŭ cuidarteAC (es); anglelingve: “emotional literacy”] kaj subteni la gvidadon de virinoj ne kiel favoron, sed kiel demokratian neceson.

La amaskomunikiloj estas decidaj. Ĵurnalismo povas reprodukti damaĝajn stereotipojn, portretante virinojn kiel duarangan, emocian aŭ ne taŭgan por gvidado, aŭ ĝi povas aktive forigi ilin.

Ĵurnalismo, asertas Mutta, devas pridubi la diskursojn kiujn ĝi disvastigas. Ĉar la amaskomunikiloj ne nur raportas pri demokratio, ili formas la kondiĉojn en kiuj ĝi funkcias.

Cifereca potenco kaj demokrata risko

Kiam la tradicia civila spaco malpliiĝas, la ciferecaj spacoj ofertas ŝancojn kaj novajn danĝerojn.

La kameruna ĵurnalistino kaj komunikada direktoro Evelyn Mengue A Koung, kiu lastatempe fariĝis la unua virino kaj la plej juna persono por okupi la postenon de centra televida direktoro ĉe la nacia kanalo, rigardas la ciferecan epokon kiel dutranĉan glavon.

Unuflanke, sociaj retejoj permesas al virinoj, eĉ al tiuj en foraj vilaĝoj, preteriri la tradiciajn monopolojn kaj rakonti siajn proprajn historiojn. Ciferecaj iloj povas plifortigi marĝenigitajn voĉojn, krei solidarecajn retojn kaj porti lokajn problemojn al la internacia scenejo.

“Per via telefono vi povas famiĝi tutmonde”, klarigas Koung. Sed la samaj platformoj povas rapide kaj facile fariĝi iloj por silentigi.

Kiberĉikanado, kunordigitaj misinformaj kampanjoj kaj algoritma antaŭjuĝo celas virinojn en la publika vivo. Ununura malvera onidiro povas postuli jarojn por esti korektita. Cifereca perforto forpelas virinojn el politikaj kaj ĵurnalismaj spacoj, efike limigante demokratian partoprenon.

Koung ankaŭ zorgas pri la potenco de difinado de tagordo. La teknologiaj gigantoj kaj legantoj ĉiam pli determinas, kio restas videbla, kio fariĝas tendenco kaj kio malaperas.

En ĉi tiu kunteksto, demokrata diskurso povas esti distordita, ne per evidenta cenzuro, sed per la atento-ekonomio [eo] kiu favoras sensaciaĵojn super enhavo.

Laŭ ŝi, amaskomunikiloj de publika intereso devas repreni sian etikan respondecon: por levi ignoritajn sociajn problemojn, por protekti marĝenitajn voĉojn, kaj por eviti fariĝi pasiva disvastigilo de diskursoj influitaj de algoritmoj.

Tial, regado de ciferecaj spacoj ne estas nur teknologia problemo, sed ankaŭ demokrata problemo.

Demokratio ne estas genroneŭtrala

Rigardante tiujn rakontojn kune, ili rivelas komunan ŝablonon: la feministinoj ne nur partoprenas en demokratio, sed ankaŭ subtenas ĝin.

Ili kontrolas balotojn kiam fido difektiĝas. Ili batalas por sociprotektaj programoj kiuj ebligas civitan partoprenon. Ili reformas komunikadajn instituciojn de interne. Ili alfrontas toksajn genrajn normojn kiuj normaligas dominadon anstataŭ dialogon. Ili defias ciferecan perforton kiu celas silentigi ilin.

Malgraŭ tio, ilia laboro okazas en medioj ĉiam pli malamikaj: ĉiam pli malgrandaj favoraj spacoj, kreskantaj aŭtoritataj tendencoj, cifereca subpremado kaj kultura rezistado.

La subfosado de la rajtoj de virinoj organiziĝi, paroli kaj gvidi ne estas flanka damaĝo. Ĝi estas frua averto pri demokratia malprogreso. Kiam virinoj estas forpelitaj el la publika vivo, ĉu per leĝaj restriktoj, ĉu per ekonomia ekskluzivo, ĉu per amaskomunikilaj sterotipoj, ĉu per kiberĉikanado, la demokrataj institucioj perdas legitimecon kaj rezilienco.

Male, kiam feminisma gvidado plivastiĝas, demokratio profundiĝas. Ĝi fariĝas pli respondeca, inkluziva kaj partoprena. La civila partopreno de virinoj ne temas pri politika ĝusteco, sed pri demokratia postvivado.

Kiel tiuj gvidantoj montras, demokratio ne defendas sin mem. Virinoj defendas ĝin, en la tribunaloj, en la klasĉambroj, en la amaskomunikiloj, en la ciferecaj spacoj kaj en la komunumoj.

La demando estas, ĉu la institucioj provizos al ili protekton, rimedojn kaj agnoskon, aŭ ĉu ili daŭre konsideros ilian laboron kiel duaranga. En tempoj kiam civila spaco malpliiĝas, realaĵo restas: sen virinoj, demokratio malfortiĝas eksterrete kaj interrete.

---

07/05/2026 ttp://neniammilitointerni.over-blog.com/2025/11/nederlando-labourstart-kampanjo-justecon-por-pawel-rudzki.html https://www.labourstartcampaigns.net/show_campaign.cgi?c=5763 Pasintan novembron, Labourstart lanĉis retkampanjon, kiu postulis justecon...