Blogoj en Esperanto

Viana, Paulo Sérgio. La ŝirmejo. – Novjorko: Mondial, 2024. – 101 paĝoj.

Soleco inter maljunuloj estas grava problemo de nia tempo. Kiel volontulo mi renkontis personojn, kiuj fieras pri sia nedependeco, sed kies menso pro manko de stimuloj iom post iom forvelkas. Ili eble konvinkis sin mem, ke ili fakte ĝuas spekti televidon la tutan tagon – ĝis la koro ĉesas bati. Ja estas fleghejmoj, sed estas pli da geolduloj ol lokoj en tiuj institucioj. Tio estas tutmonda fenomeno, kiel montras la libro “La ŝirmejo” de la brazila esperantoparolanto kaj kuracisto Paulo Sérgio Viana.

Surbaze de sia kuracista laboro en malriĉaj maljunulejoj Paulo Sérgio verkis du sendependajn rakontojn. La unua, “Taglibro el groto”, estas verkita el la perspektivo de viro, kiu precipe interagas kun sia taglibro kaj vortaro.

Fine okazas ĝojo, en ĉi tiu malgaja loko. Mi vekiĝis frumatene kun la vorto “groto” en mia kapo. Groto, groto. Ĝi sonas malĝoja kaj lameta, kiel ĉi tiu loko. Ĝi kongruas kun “funebra”: funebra groto, du bone parigitaj vortoj. Sed eĉ estante melankoliaj, ili alportis al ĉi tiu ejo la unuan ĝojon post multaj semajnoj.

Li loĝas en tiu “azilo” kun sia jam demenca edzino. Li ne volas nomi ĝin hejmo por maljunuloj, ĉar tio estas por li hipokrita eŭfemismo. La filo ŝajne estas tro okupata por zorgi pri siaj gepatroj.

Ni venis el la ĉefurbo, alportitaj de nia filo. Kompatinda filo, li jam ne povas loĝigi nin ĉe si. Li multe laboras, ankaŭ lia edzino, la adoleskantaj idoj ne interesiĝas pri du senutilaj gemaljunuloj, malĝojaj kaj bezonantaj zorgojn, tiel ke ni fariĝis penigaj ŝarĝoj.

La vivo en la azilo tamen ne estas kontentiga. Amikeco inter la loĝantoj ne estiĝas, sed ja abunde da kvereloj, ekzemple, okaze de la tago de patrinoj:

Poste mi eksciis, ke tiudimanĉa tumulto okazis pro la tago de patrinoj. Allogite de la voĉbruado, mi puŝis mian seĝon kaj kaŝrigardis la ĉambron de virinoj. Du maljunulinoj brave kriaĉadis, per akutasonaj paroloj, apenaŭ kompreneblaj. Ili insultis sin reciproke, jen la afero. Ili insultis fervore kaj vigle, kiel oni ne povus supozi, ke tio estus ebla, antaŭ kelkaj minutoj, ĉar tiuj du estas inter la plej apatiaj maljunulinoj en mondo plena de sentaŭgaj blankharuloj.

La dua parto de la libro estas parte verkita el la perspektivo de virina loĝanto parte estas observoj pri la okazaĵoj en tiu institucio. La virino estas en iom pli bona situacio, ĉar ŝi ricevas pension de tri minimumaj salajroj.

La observoj ampleksigas la horizonton kaj montras kiajn vivkondiĉojn oni povas renkonti en Brazilo:

La soci-asistantino ricevis anoniman sciigon, pri maljunulo vivanta en kloaka tubo, tra kiu elverŝiĝas ekskrementoj, borde de rivero, en periferia kvartalaĉo. Ili ne kredis, sed aliris por kontroli. Estis vere. La viro apenaŭ sukcesis elbuŝigi nekompreneblajn frazojn. Li ne sciis informi, de kiom da tempo li troviĝis tie. Oni ne povis klarigi, kiel li nutris sian malgrasegan korpon.

Kvankam la raportoj estas fikciaj, la libro baziĝas sur la spertoj de Paulo Sérgio. La stilo ne estas akuzanta, sed iom sobre, registranta kaj ĝuste pro tio tre efika.

En novembro 2025 estis internacia konferenco en Brazilo en la federacia ŝtato Belém. Tie partoprenis ankaŭ la Germania kanceliero Merz. Li diris post la konferenco, ke li ĝojis, kiam li povis forlasi tiun por sia gusto tro mizeran lokon. Ne ĉiuj estas tiom privilegiitaj kiel tiu germana politikisto. Legu pri ili en “La ŝirmejo”.

Wolfgang Kirschstein

Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra (vintra) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2025).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2025, №4 (326).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/03/recenzo-161/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ŝirmejo aŭ groto appeared first on La Ondo de Esperanto.

Esperanto kaj ni rememorigas la historion de la revuo Inter Ni kaj por la nuna generacio de esperantistoj en Malagasio. Artikolo pri kristanismo kaj la merina tradicio en la 19a jarcento esploras la renkontiĝon inter kredo, politiko kaj loka kulturo. Du tradiciaj fabeloj prezentas moralajn mesaĝojn kaj transdonas popolajn valorojn al ni ĉiuj. La rubriko Konatiĝi kun iu loko promenigas nin tra la kvartalo Befelatanana. Medio kaj nia farto raportas pri la polemikoj rilate la konstruadon de la aŭtovojo Antananarivo-Toamasina. Historia paĝo kolektas la reagojn pri la 29a de marto 1947. La  rubriko Lokaj novaĵoj prezentas al la legantaro kelkaj freŝajn novaĵojn. Vivo de ordinarulo sekvas ŝtatoficiston dum lia laboro kaj familia rutino, donante konkretan bildon pri la ĉiutaga realaĵo. Lingva angulo proponas unuan konversacion inter fremdulo kaj Malagaso, helpante komencantojn eklerni bazajn esprimojn. Fotoj pelmele prezentas momentojn de loka vivo kun mallongaj komentoj. La enhavo celas montri diversajn perspektivojn de la malagasa socio tra kulturaj, historiaj kaj lingvaj vidpunktoj. Ankaŭ vi povas aboni al nia gazeto, la jarabono kaj subteno al la redaktoro kostas 30€.

Imagu la mondon dum la okdekaj jaroj de la pasinta jarcento. Estis la epoko de la Malvarma Milito, kaj la politika etoso estis tre streĉa. Landoj ĉie suspektis unu la alian pri spionado, precipe kiam temis pri potencaj najbaroj. Tio estis la realo por Svedio, lando kiu provis resti neŭtrala sed troviĝis proksime al la tiama Sovetunio. En tiu nervoza etoso komenciĝis unu el la plej amuzaj kaj strangaj miskomprenoj en la milita historio. 

Ĉio komenciĝis kiam la sveda mararmeo ekaŭdis misterajn kaj suspektindajn sonojn sub la akvo en la Balta Maro. La sonaj aparatoj kaptis ritmajn klakojn kaj siblojn, kvazaŭ io tre granda kaj forte mekanika moviĝus kaŝe proksime al la sveda marbordo. Kompreneble, la svedaj militistoj tuj supozis la plej logikan aferon laŭ la tiama mondrigardo. Ili forte kredis, ke tiuj sonoj devenas de sekretaj sovetiaj submarŝipoj, kiuj spionas iliajn defendajn sistemojn.

Ĉi tiu kredo tute ne estis nur malgranda interkonsiliĝo. Ĝi rapide fariĝis granda nacia krizo. Dum pli ol dek kvin jaroj, la sveda registaro elspezis grandegajn sumojn kaj multan tempon por ĉasi tiujn fantomajn submarŝipojn. Kiam ajn ili ekaŭdis la ritmajn sonojn, ili tuj dismetis ŝipojn, helikopterojn kaj soldatojn por kapti la malamikon. Sed ili neniam trovis ion ajn. Estis neniu rusa ŝipo, neniu spiono, nur la obtuza eĥo de la misteraj klakoj sub la ondoj. La diplomatia streĉiĝo inter Svedio kaj Rusio daŭre kreskis, ĉar la svedoj plurfoje plendis pri la supozataj maraj trudiĝoj.

Finfine, post multaj jaroj da vanaj serĉoj, la mararmeo decidis iom ŝanĝi sian strategion. Ili invitis spertulojn pri marbestoj kaj lertajn biologojn por zorge aŭskulti la sekretajn registradojn de la "submarŝipoj". Unu el tiuj sciencistoj, fakulo nomita Magnus Wahlberg, surmetis la aŭdilojn, aŭskultis la minacajn sonojn kaj preskaŭ tuj ekridis laŭte.

Li rapide malkovris, ke la timigaj rusaj spionoj tute ne estis homoj nek altteknologiaj maŝinoj. Ili fakte estis grandegaj aroj da ordinaraj baltaj haringoj. Sed kiel malgrandaj fiŝoj povus fari sonojn tiel laŭtajn, ke ili trompis tutan spertan militistaron? La vera respondo montriĝis eĉ pli ridinda ol la situacio mem. Kiam haringoj naĝas en grandaj grupoj kaj sentas sin minacataj, eble de malsata foko, ili amasiĝas dense pro timo. Por sukcese komunikiĝi en la malluma akvo kaj teni la grupon kune, ili premas aeron el siaj naĝvezikoj rekte tra siaj korpoj. Simple dirite, la fiŝoj furzas.

Jes, vi tute bone komprenis la aferon. La sveda mararmeo pasigis preskaŭ du jardekojn kaj elspezis multajn milionojn da kronoj serĉante danĝerajn malamikajn maŝinojn, sed fakte ili nur atente subaŭskultis grandajn nubojn da fiŝaj furzoj. Kiam miloj da haringoj samtempe ellasas tiujn aerveziketojn, tio kreas tiun mekanikan, ritman klakadon, kiun la milita teknologio tiel grave misinterpretis.

Kiam la registaro finfine akceptis ĉi tiun malkovron, la granda krizo de la submarŝipoj tuj finiĝis. Neniu plu devis streĉiĝi zorgante pri sekretaj invadoj sub la maro. Ĉi tiu rakonto restas mirinda ekzemplo de kiel nia propra timo foje igas nin vidi aŭ, ĉi-okaze, aŭdi malamikojn, kiuj tute ne ekzistas. Ĝi ankaŭ bele memorigas nin, ke la naturo havas vere amuzan manieron moki niajn plej seriozajn kaj multekostajn homajn klopodojn. 

La 59a Kongreso de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) okazos de la 10a ĝis la 16a de julio 2026 en la Zaozhuang-a Universitato, en la urbo Zaozhuang, provinco Shandong de Ĉinio.

Hodiaŭ, la 26an de marto en la retejo de ILEI aperis informoj pri la kongresaj ekskursoj kaj pri la hoteloj.
Legu ilin ĉe
https://www.ilei.info/konferenco/2026/Kongreso_Ekskursoj_kaj_Hoteloj.pdf

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 59a kongreso de ILEI: Ekskursoj kaj hoteloj appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Senatokonsulto pri la leĝopropono Martinelli-Blanco-Giordano estas kunvokita por merkredo la 22^a de aprilo 2026 je 16h00 CET; la senatanoj povos proponi rimarkojn, apogojn, amendojn ekde nun tra la Senata diskutlisto.

Eble nomota “Lex Oblationaria”, la projekto celas krei bonfaran kapitalon per libervolaj donac(et)oj de la civitanaro kaj de la paktintoj. Ĝi aplikas metodon jam eksperimentitan sukcese de la protestanta eklezio en Svislando kaj de la islamaj bankoj.

La aĝo de homo estas kutime indikita laŭ jaroj - sed esploristoj trovas novan metodon kiu igas mezurebla la biologian aĝon. Kaj tio povas rezulti tre malsama ankaŭ ĉe homoj kiuj naskiĝis samjare. 

Kiel oni ekkonas kiom aĝa oni estas? Esploristoj distingas ĉe tio du specojn de aĝo: la kronologian kaj la biologian aĝojn. Ambaŭ ne nepre devas kongrui. Du kronologie samaĝaj homoj povas esti signife malsamaj rilate al korpa maljuneco kaj sano. La biologia aĝo respegulas el la vido de la scienco la veran korpan maljunecon. Vivostilo, la genoj kaj mediaj influoj ludas ĉe tio gravan rolon.

Sed kiel eblas laŭeble precize determini la biologian aĝon de homo? Pri tiu demando okupiĝis internacia konsorcio. En tuteŭropa studaĵo la esploristoj identigis certajn bio-markilojn por la aĝo - t. e. ŝanĝiĝoj de dek mezurvaloroj en la sango kiuj aperas ĉe maljuniĝo. Inter ili estas ekzemple mezurvaloroj pri la statuso de la ostoj, pri la metabolo de graso aŭ pri la funkcio de la imunsistemo. Helpe de tiuj mezur-rezultoj oni povas kalkuli la biologian aĝon de persono, diras komuniko pri la studaĵo.

Dum pasinteco la esplorado pri aĝo proponis diversajn bio-markilojn por la determino de la biologia aĝo. Sed unusola markilo laŭ la aŭtoroj de la studaĵo ne sufiĉas: "La biologia procezo de maljuniĝo estas tre kompleksa", klarigas la ĉefa aŭtorino de la universitato de Konstanco. Ĝi ne originas de nur unusola kaŭzo. Krome laŭ ŝi estas diferencoj inter viroj kaj virinoj. Pro tio estis disvolvita en la kadro de la studo por ĉiu sekso propra kombino de bio-markiloj.

Helpe de tiuj bio-aĝaj mezur-rezultoj la esploristoj eltrovis ke la diferenco el biologia kaj kronologia aĝo ĉe homoj kun trisomio 21 - t. e. genetika specifaĵo ĉe kiu la maljuniĝa procezo trakuras pli rapide - estas signife pli alta. Virinoj pli ol 50-jaraj kiuj submetiĝis post komenco de la menopaŭzo al hormon-anstataŭiga terapio, estis aliflanke biologie pli junaj ol virinoj en komparebla aĝo sen koncerna terapio.

Ĉe fumantinoj la diferenco aperas des pli granda, ju pli da cigaredoj la virinoj estis fumintaj dum sia vivo. Konsumo de cigaredoj do akcelas evidente la maljuniĝon.

"Se ni konsideras la bio-aĝajn mezur-rezultojn de granda nombro de homoj el la sama jaro de naskiĝo, tiam tiuj valoroj prezentas larĝan gamon", diras la studestrino. "Ĉe tio montriĝas tre bone ke ĉiu homo travivas sian individuan biologian maljuniĝan procezon kaj ke ekzemple kelkaj personoj estas biologie signife pli junaj ol tion supozigus ilia kronologia aĝo."

"Fidindaj bio-markiloj por la biologia maljuniĝo estas gravaj iloj por rekonstati maljuniĝajn procezojn ankaŭ ĉe sanaj homoj aŭ por identigi personojn kiuj portas altan riskon disvolvi pli malfrue proaĝan malsanon aŭ korpan malhelpon", diras kunaŭtoro de la studaĵo. Tio povus ankaŭ ebenigi la vojon por novaj aliroj en la individuizita preventa medicino.
 

De la 14a ĝis la 18a de julio 2026 okazos la 84a Hispana Kongreso de Esperanto en Portugalete. Ĝi estas urbo de Eŭskio/Vaskio, je 12 km norde de Bilbao, ĉe la enfluo de la rivero Nerviono en la Atlantikan Oceanon. Distanco al la franca landlimo estas ĉ. 150 km.

La urbo estis fondita en 1322. Ĝia spaco estas nur 3,21 km2. Tio signifas ke eblas piediri de unu al alia urbolimo dum ĉirkaŭ nur 30 minutoj. Tamen ĝi enhavas ĉ. 45 000 loĝantojn, t. e. ĉ. 15 mil loĝantojn/km2, unu el la plej altaj densecoj de Hispanio.

Portugalete famas en la tuta Hispanio pri ĝia “pendoponto” (fakte, temas pri transportilo, ne pri ponto), inaŭgurita en 1893 kaj registrita kiel monda heredaĵo de Unesko en 2006. Parte detruita en 1937, dum la hispania interna milito (1936-39) kaj reinaŭgurita en 1941, tiu “ponto” estas tiel fama, ke oni dediĉis al ĝi kanton, kiu estas konata en la tuta Hispanio. Portugalete ankaŭ estas la sola urbo laŭlonge de la rivero Nerviono, krom Bilbao, kiu ankoraŭ konservas malnovan kvartalon, kiu montras tipan konstrumanieron de antaŭa fiŝkaptista loko.

Por atingi Bilbaon, la plej granda urbo de Eŭskio/Vaskio, sufiĉas nur 20 minutoj, se oni veturas per metroo. En tiu ĉefurbo elstaras diversaj vidindaĵoj: muzeo Guggenheim, apuda Belarta Muzeo, monto Artxanda, malnova kvartalo “Casco Viejo”, longaj promenejoj apud la rivero kun interesaj konstruaĵoj, ktp.

Kiel kongresejo estos la sidejo de UNED (Nacia Universitato por Neĉeesta Edukado), kiu jam dum ok jaroj ofertas Esperanto-kursojn pere de ĝia Fakultato pri Lingvoj, kun livero de oficialaj diplomojn al sukcesintaj gelernantoj.

La kongresa programo estis pripensata tiel, ke matene okazos laborkunsidoj, t. e., prelegoj, HEF-asembleo, distraj prezentoj, kurseto pri la eŭska lingvo, konversacia rondo ktp. Kaj vespere okazos ĉefe ekskursoj, kiuj celas montri la industrian kaj minejan pasintecon de tiu parto de Eŭskio: promenado tra Portugalete, marŝado ĝis Sestao kie troviĝis la ĉefaj altaj fornoj de Hispanio, vizito al tipa minista vilaĝo, vizito al antikva forĝejo kun miriga montro de ferlaboro per fajro, vizito al naskiĝloko de Dolores Ibarruri “Pasionaria”, ŝipa veturado ĝis Bilbao, ktp.

Al la kongreso jam aliĝis 90 personoj. Rapidu aliĝi, ĉar la 31an de marto finiĝos la nuna aliĝperiodo kun rabatita kotizo.

Praktikajn informojn kaj la aliĝilon oni povas trovi en la retejo https://kongreso.esperanto.es.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/hispanujo-9/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La Hispana Kongreso okazos en Eŭskio appeared first on La Ondo de Esperanto.

En la 14-a jarcento laboris de majstro-bakisto Andreo juna lernanto Nikolao. La majstro ne ŝatis lin kaj de mateno ĝis malfrua vespero li pelis la kompa­tindan knabon al peza laboro. La knabo devis ankaŭ porti bieron por la majstro kaj por submajstroj. Lia tasko estis ankaŭ purigi ŝuojn de la malbela, sed memfida filino de la majstro Andreo. La juna Nikolao dum longaj tagoj ne aŭdis eĉ unu bonan vorton. Krom tio la knabo suferis ankoraŭ pro tio, ke la knabino, kiun li ekamis, filino de riĉa komercisto, ne atentis lin. Ŝi eĉ ne sciis, ke Nikolao vivas en la urbo. Ja ŝi sidas en la unua benko en preĝejo kaj loĝas en unu el la plej belaj domoj de la urbo. La knabo tamen senĉese pensis pri ŝi.

Foje en la urbon venis reĝo. Torunaj urbanoj volis lin bone gastigi, do oni petis, ke la majstro Andreo pro tiu ĉi okazo baku siajn plej bonajn mielkukojn. La mastro malbonfartis tiutage. Li ne saniĝis ankaŭ ĝis vespero. Pro tio, malfruvespere, li ordonis, ke la fermentpaston por la kukoj preparu la submajstro Johano, kiu jam ankaŭ estis lerta bakisto. Sed la submajstro tiuvespere havis rendevuon kun la bela filino de urba buĉisto. Do kion fari? Li kaŝe ordonis prepari la fermentpaston al la lernanto Nikolao. Johano promesis al la knabo premion kaj, sciante, ke la majstro Andreo kuŝas en lito, li kuris por rendevuo.

Nikolao, restinte sola kun la malfacila tasko, miksante la fermentpaston, tutan tempon pensis pri la bela knabino, kiun li kaŝe amis. Pro tiu enpensiĝo li hazarde ŝutis en la grandan kuvon, en kiu la pasto estis preparata, spicaĵojn, venigitajn el la malproksima Hindujo. Li aĉetis tiujn specialaĵojn sur la urba vendoplaco, laŭ la ordono de majstredzino. Kiel ektimis la kompatinda knabo ekvidinte sian mispaŝon! Sed repreni la spicaĵojn el la fermentpasto jam ne eblis. Ĵus revenis la submajstro Johano kaj li devis rapide baki la kukojn, por ke tiuj estu pretaj matene. Kvankam la submajstro liverigis la knabon de plua laboro, Nikolao ne scipovis fermi okulojn ĝis mateno. Kuŝante en sia lito, li tutan nokton pensis, kion diros la edzino de majstro, kiam ŝi ne trovos la aĉetigitajn spicaĵojn. Mildigis lian timon nur pensoj pri la bela amatino. Tion, kio okazos kiam oni donos la kukojn preparitajn el la fermentpasto al la reĝo, li eĉ ne povis imagi. Tiel li timis la proksimiĝantan momenton.

Tagmeze, en la granda salono de la toruna urbodomo, oni prezentis al la reĝo diversajn specialaĵojn de la urbo. Nenion scianta majstro Andreo, kiu jam pli bone fartis tiutage, ĝoje portis por la reĝo fieraĵojn de sia bakejo. Nikolao, staranta en la ĉambro ĉe ŝtuparejo, rtemis pro timo.

La reĝo gustumis kukon de la majstro Andreo, kapjesis kun ĝojo kaj permesis ekgustumi la kukojn por ĉiuj korteganoj. Nikolao kun miro rimarkis, ke sur ĉies vizaĝoj ekaperis rideto de aprobo kaj kontento. Li ne kredis je propraj okuloj kaj ne komprenis, kio okazis. La reĝo, videble kontenta, svingis al la majstro Andreo kaj diris:

- Viaj mielkukoj estas eksterordinare bonaj, ili havas nekutiman, tre bonan guston. Kiu preparis la fermentpaston por viaj kukoj?

La majstro Andreo, kiu ne estis tro bonkora, sed estis honesta, respondis:
- Via Reĝa Moŝto, la fermentpaston preparis ĉifoje mia submajstro Johano.
Johano, venigita antaŭ la reĝon, ankaŭ estis honesta, do kun iom da timo li diris:
 - Tiun ĉi fermentpaston hieraŭ preparis la lernanto Nikolao.

Kion fari? - la mirigita majstro ordonis voki sian lernanton Nikolaon. La reĝo, laŭdante lertecon de la juna bakisto, promesis post tri tagoj plenumi ĉiuspecan peton de Nikolao.

Dum tiuj tri tagoj la majstro Andreo kaj aliaj bakistoj petis Nikolaon, ke li malkaŝu la sekreton de la fermentpasto. La majstro Andreo eĉ promesis al li la manon de sia filino. Sed Nikolao por neniu malkaŝis sian sekreton. De la reĝo li petis permeson edziĝi kun bela filino de la riĉa komercisto. Tiu volonte donis sian manon al la lerta knabo, tiutempe jam fama en la tuta urbo. Ili malfermis sian propran bakejon kaj bakis novgustajn kukojn kun mielo kaj spicoj. La kukoj disfamigis ne nur ilian bakejon, sed ankaŭ la tutan urbon Torun en la vasta mondo.

Tiujn bongustajn spickukojn oni ĝis hodiaŭ bakas en nia urbo kaj pri tio, ĉu mi pravas, ĉiu povas mem konvinkiĝi

La Nepala Esperanto-Asocio (NEspA) sukcese organizis la 15an Internacian Himalajan Renkontiĝon. La programo komenciĝis la 26an de februaro per la alveno kaj bonvenigo de la gastoj. Entute partoprenis 42 esperantistoj, inkluzive de enlandanoj kaj eksterlandanoj, kvankam multaj ĉeestis nur parton de la programo. Inter ili, 21 partoprenis la piedvojaĝon en la montara regiono Langtang, inkluzive de naŭ eksterlandanoj: tri el Francio, tri el Germanio kaj po unu el Belgio, Hispanio kaj Japanio.

La oficiala inaŭguro okazis vespere la 27an de februaro en la hotelo Marshyangdi en Thamel, Katmanduo. La renkontiĝestro, L. P. Agnihotry, solene malfermis la programon per lumigo de kandeloj. La vicprezidanto de NEspA, Punya Prasad Acharya, varme bonvenigis la gastojn, kaj la programon gvidis Navaraj Buddha. La kunfondinto de la Internacia Himalaja Renkontiĝo, Philip Pierce, prezentis la historion de la renkontiĝo, lanĉita en 1995. Ĉiuj ĉeestantoj sin prezentis kaj salutparolis, ankaŭ kelkaj infanoj partoprenis, kio donis aparte ĝojigan etoson. Jam en la sama tago matene okazis ekskurso en Katmanduo. La partoprenantoj vizitis la templojn Pashupatinath kaj Boudhanath, du el la plej gravaj religiaj lokoj de hinduismo kaj budhismo. La gastoj havis la ŝancon lerni pri la paca kunvivado de hinduoj kaj budhanoj en Nepalo, kaj pri la konceptoj de vivo, morto kaj renaskiĝo en tiuj religioj.

La 28an de februaro la grupo vizitis Patanon, antikvan urbon ofte nomatan “viva muzeo”. La temploj, skulptaĵoj kaj lignaj artaĵoj klare montris la riĉan historion kaj kulturon de Nepalo. Vespere NEspA gastigis la partoprenantojn en sia oficejo per amika vespermanĝo.

La 1an de marto komenciĝis la piedvojaĝo al Langtang. Frumatene la grupo veturis per buso ĝis Syabrubesi, de kie ili ekmarŝis. La unuan nokton ili pasigis en Bamboo, marŝante tra densaj arbaroj laŭ rivero kun multaj akvofaloj. Dum la vojo oni povis renkonti sovaĝajn bestojn kaj ĝui la naturon.

Dum la sekvaj tagoj la grupo atingis diversajn lokojn, inkluzive de Kyanjin Gompa (3870 metroj), kie ili restis du noktojn. Kelkaj partoprenantoj supreniris al Kyanjin Ri (4773 m), de kie malfermiĝis impresa panoramo de Himalajo.

La vetero estis escepte klara, kio ebligis ĝui la pejzaĝon en sia plej bela formo. Aliaj elektis alternativajn vojojn ekde Goda Tabela, kie ili povis pli detale konatiĝi kun rododendraj arbaroj kaj tradiciaj vilaĝoj. La reveno komenciĝis la 5an de marto kun tranoktoj en Lama Hotelo kaj poste en Syabrubesi. La grupo revenis al Katmanduo la 7an de marto.

La temo de la ĉi-jara renkontiĝo estis “Naturo, kulturo kaj klimata ŝanĝo”. Dum la piedvojaĝo en la Nacia Parko Langtang, la partoprenantoj rekte travivis la naturan belecon de la regiono kaj samtempe rimarkis signojn de klimata ŝanĝiĝo. Lokuloj klarigis, ke antaŭ kelkaj jardekoj la montoj estis pli kovritaj de neĝo, dum nun ili ofte aperas pli nudaj. Oni ankaŭ observis ŝanĝojn en la florado de rododendroj, kiuj nun floras malpli abunde kaj iom pli malfrue ol antaŭe. Dum la vojo la grupo pasis tra la vilaĝo Langtang, loĝata de ŝerpoj de tibeta deveno. La partoprenantoj havis la ŝancon konatiĝi kun la loka kulturo kaj eĉ partopreni tradician feston, kio fariĝis neforgesebla sperto.

La 8an de marto okazis la ferma ceremonio. NEspA honoris la partoprenantojn per ŝaloj kaj atestiloj, kiujn disdonis la eksaj prezidantinoj, Indu Devi Thapaliya kaj Maya Rai. La ĉeestantoj esprimis sian kontenton kaj dankemon pro la sukcesa kaj inspira aranĝo.

La 15a Internacia Himalaja Renkontiĝo montriĝis grava evento, kiu ne nur fortigis la Esperanto-komunumon, sed ankaŭ profundigis komprenon pri la nepala naturo, kulturo kaj nunaj mediaj defioj. Ĝi ankaŭ donis al nepalaj esperantistoj valoran ŝancon praktiki la lingvon kaj rekte interrilati kun eksterlandaj samideanoj.

Venontjare okazos speciala ekskurso de la 26a de februaro ĝis la 8a de marto, dum kiu partoprenantoj vizitos preskaŭ ĉiujn gravajn turismajn lokojn en Nepalo, ĉefe per aŭtobuso. La renkontiĝo estos alirebla por ĉiuj aĝgrupoj kaj proponos multflankan konatiĝon kun la lando. NEspA elkore invitas ĉiujn interesatojn aliĝi kaj ĝui la programon en vera Esperanta etoso.

Bharat Kumar Ghimire

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/nepalo-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperanto sonas en Himalajo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Neniuj pliaj statutŝanĝoj, krom tiuj nepre postulataj de la nederlanda leĝo, okazos ĉe UEA dum la proksima tempo. La komitato de UEA dum sia sabata kunsido decidis ŝovi la aferon al aparta laborgrupo. Antonio del Barrio proponis tuj decidi pri la afero por liberigi tempon al pli gravaj diskutoj, sed ricevis malmultan subtenon.

Entute 31 komitatanoj ĉeestis la 21-an de marto, kiam pliaj proponoj pri statutŝanĝo estis diskutataj.

La komitato de UEA, kiam ĝi fakte kunvenas, ŝatas longe diskuti pri eĉ bagatelaj aferoj, sed volonte prokrastas decidojn. Krome la komitato kutimas preskaŭ unuanime aprobi ajnan proponon subtenatan de la estraro. Tiel okazis ankaŭ ĉi-foje.

En sabato la komitato rete kunvenis dum tri horoj por diskuti proponitajn ŝanĝojn pri la nombro de komitatanoj A, B kaj C – diskuto, kiu estis komencita jam antaŭ pli ol unu jaro. La sola decido, kiun la komitato fine faris en sabato, estis ke la diskuto daŭru plian jaron kaj duonon, unuavice en speciala komitata laborgrupo.

Jam antaŭ du semajnoj, la 7-an de marto la komitato aprobis plurajn ĉefe teknikajn ŝanĝojn en la statuto. Tiuj redaktoj estis necesigitaj de ŝanĝoj en la nederlandaj leĝoj pri neprofitcelaj organizaĵoj.

Ĉar la proceduro por fari ŝanĝojn en la statuto estas komplika kaj interalie postulas poŝtan voĉdonadon de ĉiuj individuaj kaj asociaj membroj de UEA, estus oportune trakti ĉiujn proponatajn statutŝanĝojn samtempe.

Tion la estraro tamen ne deziris – laŭ ĝi la aliaj prononoj ne estis sufiĉe bone preparitaj kaj diskutitaj. Tial tiuj proponoj tute mankis en la unua versio de la tagordo por la eksterordinara komitata kunsido la 7-an de marto.

Post protestoj de komitatanoj, punkto por diskuto pri la nombro de diversspecaj komitatanoj estis aldonita al la tagordo. Same estis aldonita punkto pri la propono pli eksplicite permesi pli ol unu landan asocion en unu regno – aŭ, male, klare malpermesi tion.

Dum la unua kunsido la 7-an de marto la komitato bezonis kvar horojn por fine pli-malpli senŝanĝe aprobi la teknikajn ŝanĝojn al la statuto de UEA, postulatajn de la nederlanda leĝo. Por diskuto de la aliaj proponoj mankis tempo, kaj ĝi estis ŝovita al la 21-a de marto. Intertempe aparta laborgrupo pritraktis la proponojn.

La laboroj de tiu laborgrupo tamen montriĝis malsufiĉaj, kaj la 21-an de marto la komitato diskutis la diversajn proponojn dum tri horoj, por fine denove prokrasti la aferon kaj ŝovi ĝin al nova laborgrupo, kiu raportu antaŭ la fino de la jaro 2027. Tiam oni do eventuale aranĝos novan tutmondan voĉdonadon pri statutŝanĝoj, se la afero ne estos denove prokrastita.

La unua laborgrupo, kiu nun jam finis sian laboron, unuanime malaprobis ajnajn ŝanĝojn en la statuto rilate la principon ke UEA akceptu nur unu landan asocion en unu regno. Laŭ la laborgrupo la nuna vortumo estas taŭga, ĉar ĝi esprimas la gvidan principon, sed samtempe permesas al la komitato akcepti pli ol unu landan asocion, se tio ial estus necesa.

La propono doni al landaj asocioj duan komitatanon jam ekde 250 membroj estis ŝanĝita tiel, ke la limo estu 500 – anstataŭ la nuna 1 000. Subtenantoj de la propono en la laborgrupo opiniis, ke tio donus al la landaj asocioj plian motivon kreski kaj diversigus la komitaton sen forpuŝi nunajn anojn. Kontraŭuloj ne vidis bezonon de ŝanĝo kaj opiniis, ke oni ne kreu neegalecon inter la landaj asocioj.

Dum parto de la kunsido la diraĵoj de la komitatanoj estis aŭtomate transformitaj al nekompreneblaj tekstoj. Jen Antonio del Barrio argumentas ke oni tuj voĉdonu pri la proponoj.

La propono pri pliigo de la kvanto de komitatanoj A, kiuj reprezentas landajn asociojn, estis farita de la usona landa asocio de UEA. Antonio del Barrio, nun komitatano B, siaflanke proponis anstataŭe pliigi la kvanton de komitatanoj B, kiuj reprezentas la individuajn membrojn. Subtenantoj de tiu propono emfazis, ke ĝuste la individuaj membroj pagas la ĉefan parton de la kotizoj de UEA, kaj ke ili nun ne estas sufiĉe reprezentataj en la komitato.

– La plej aktivaj membroj kutime estas la individuaj membroj, atentigis Antonio del Barrio.

Li samtempe bedaŭris ke pro manko de kandidatoj ne estis vera elekto de B-komitatanoj pasintfoje, kio signifis, ke la kandidatoj ne estis prezentitaj al la individuaj membroj kaj ke la membroj tial ne konas siajn reprezentantojn. Lige kun la nuna diskuto li klopodis mem kontakti individuajn membrojn en la retlisto UEA-membroj, li rakontis.

– Mi ricevis kelkajn respondojn, laŭ kiuj oni ne tro diskutu pri la statuto, sed dediĉu nin al agado. Diskuto pri statutŝanĝoj estas malbona indiko pri la stato de la asocio, ŝajnas ke ni ne bone fartas kaj rigardas nian propran umbilikon, Antonio del Barrio diris.

Li aldonis, ke estus preferinde ke ĉiuj proponataj ŝanĝoj de la statuto estu traktitaj en la sama membrobalotado. Por fini la aferon kaj transiri al pli fruktodonaj diskutoj li tial proponis, ke la komitato tuj voĉdonu pri la afero.

La prezidanto kaj la ĝenerala direktoro tamen konsentis kun la raporto de la laborgrupo, laŭ kiu la afero ne estas matura sed bezonas plian esploron kaj novan laborgrupon, kiu raportu fine de 2027. Tion opiniis ankaŭ plimulto de la ĉeestantaj komitatanoj: 23 subtenis la proponon fondi novan laborgrupon, 4 kontraŭis ĝin kaj du ne voĉdonis.

Fine de la kunsido ĝenerala direktoro Martin Schäffer proponis informi la komitaton pri la grandaj  ekonomiaj problemoj de TEJO, kiuj estiĝis ĉar TEJO ĉi-jare ne ricevas la grandan administran subvencion de EU.

Prezidanto Fernando Maia tamen proponis tuj fini la diskuton kaj trakti la TEJO-aferon en la komisiono pri financo dum la sekva semajno. Neniu protestis.

Estas universale akceptata opinio, ke fido je la kuracisto estas esence grava faktoro por resanigo de pacientoj. Ĝi grave influas la obeadon al sanigaj rekomendoj, la disciplinon al ĝusta sekvado de dietoj, englutado de medikamentoj kaj aliaj indikoj. Ankaŭ al estigo de optimismo. Lastatempaj esploroj montris, ke ne temas nur pri elementoj de sugestio. Fido kaj optimismo kaŭzas  favorajn reagojn en la cerbo, kiuj sendube helpas en la komplika vojo al resaniĝo. 

El tio sekvas, ke la kuracistoj mem estas kvazaŭ medikamentoj, depende de la maniero, kiel la pacientoj emocie ligiĝas al ili. La rilatoj kuracisto-paciento devas esti zorge konstruataj, kaj tio postulas sentemon flanke de la medicinisto, serĉe de honesta, simpatia, protektema kaj kunsentema sinteno. Tio postulas tempon kaj specialan trejniĝon, flanke de la profesiulo. Ekzemple, estas malfacile konstrui tion se la konsultoj daŭras apenaŭ 15 minutojn, aŭ se dum la konsulto la kuracisto konstante rigardas nur al la ekrano de sia komputilo, sed ne al la okuloj de sia paciento.

Dum pluraj jardekoj, kuracistoj aperis en televidaj filmoserioj, Dum la 20-a jarcento, la usona D-ro Kildare famĝis kiel preskaŭ perfekta heroo, kiu senlime helpis siajn malsanulojn per sia pura animo kaj profesia kompetenteco. Aliaj similaj homfiguroj en televido kaj en kino sekvis tiun linion. Poste, tamen, aperis nekutimaj  figuroj de kuracistoj, kiuj iom montris siajn strangajn personecon kaj personajn problemojn. En la fama usona filmo “Mash”, kuracistoj uzas sian humuron kaj diboĉadon por elteni la hororon de milito. Iom post iom aperadis kuracistoj sur la televida ekrano, kiuj estis ordinare homecaj, realisme neŭrozaj. Ili povis agi malkongrue kun la pura medicino, malfidinde, malhoneste. Ĉu tiu ŝanĝo damaĝis la fidemon de pacientoj tra la mondo, rilate la realan interrilaton kun iliaj medicinistoj?

Unu kurioza aspekto de tiuj televidaj serioj je la spektantaro estas la eduka aspekto. Oni konstatis, ke multaj homoj akiris informojn pli precizajn kaj pli utilajn por alfronto de siaj propraj sanproblemoj. 

Rilate la fidon je kuracistoj en la tuta mondo, en plej diversaj landoj kaj kulturoj, fakuloj tamen konstatis, ke ne granda estas la perdo, ĉar tiu delikata sento inter kuracisto kaj paciento estas plej ofte tre individueca kaj persona. La televidaj scenoj ne estas tiel potencaj, ke ili povus detrui la ponton, kiu konstruiĝas inter la profesiulo kaj la kliento. Se la doktoro senteme kaj zorge atentas sian pacienton, kun amo kaj respekto, kun afableco kaj protektemo, kaj precipe kun kompetenteco, tiam la fido estiĝas firme, eĉ se televidaj scenoj intervenas.  

La itala popolo ne ratifis la justicreformon aprobitan de la parlamento, per referenduma rezulto de 53,7% (14,5 milionoj) kontraŭ 46,3% (12,5 milionoj): nur en la nord-orientaj regionoj (kie fortas la partio Norda Ligo) rezultis jesa plimulto; la nea plimulto plej sukcesis en la teritorioj kie plej fortas Kvinstela Movado, unuavice Napolo. Tre influaj estis ankaŭ la voĉoj de la junularo.

Tri el la kvar senatanoj de la Esperanta Civito kun itala ŝtataneco sin esprimis publike kontraŭ la reformo. La referendumo estis necesa ĉar la reformo kaŭzus konstitucian amendon, kaj la parlamento atingis plimulton, ne kvalifikitan plejmulton de du trionoj.  Ĝenerale la reformon subtenis la centre-dekstra registaro kaj kontraŭis la opoziciaj partioj.

La informo pri “Svislando” en la koncerna slipo ĉe uea.org estas stranga: ĝi registras societon kiu ne plu ekzistas (Junularo Esperanta Svislanda), inkluzive de organo delonge ĉesinta; plus societon kiu havas neniun rilaton al UEA (Kultura Centro Esperantista); plus privatan entreprenon de la landa asociestrino; plus neesperantistan sekcion pri ĉiuj planlingvoj posedatan de la Urba Biblioteko (Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale).

Se enmeti eĉ kadavron kaj eksterulojn, oni ne komprenas kial ne la lernejon “La Grande Urse” en Ĉaŭdefono, kie esperanto estas instruata al ĉiuj pro influo de la Freinet-metodo, aŭ la svisan ILEI-sekcion, aŭ novan institucion fonditan en la itallingva kantono.

Ĉiukaze KCE ne devus esti en tiu slipo, ankaŭ kongrue al la fakto ke UEA (prave) neniom atentas pri ĝia granda aktiveco, inkluzive de ĝia organo “Heroldo de Esperanto”.

KCE-sekretario

Fonto: HeKo 905 1-B, 23 mar 2026

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/svisujo-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Precizigo de KCE pri la slipo “Svislando” en la retejo de UEA appeared first on La Ondo de Esperanto.

23/03/2026 La enhavlisto de la marta kajero: 51 ... Esperanto en Graz 52 ... Faka agado | Lingvo: Nova libro pri astrobiologio tradukota en Esperanton 53 ... Eventoj: Akademia Simpozio pri Esperanto-Instruado kaj Internacia Interŝanĝo 54 ... “Monto Zamenhof”:...

La informo pri “Svislando” en la koncerna slipo ĉe uea.org estas stranga: ĝi registras societon kiu ne plu ekzistas (Junularo Esperanta Svislanda), inkluzive de organo delonge ĉesinta; plus societon kiu havas neniun rilaton al UEA (Kultura Centro Esperantista); plus privatan entreprenon de la landa asociestrino; plus neesperantistan sekcion pri ĉiuj planlingvoj posedatan de la Urba Biblioteko (Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale).

Se enmeti eĉ kadavron kaj eksterulojn, oni ne komprenas kial ne la lernejon “La Grande Urse” en Ĉaŭdefono, kie esperanto estas instruata al ĉiuj pro influo de la Freinet-metodo, aŭ la svisan ILEI-sekcion, aŭ novan institucion fonditan en la itallingva kantono.

Ĉiukaze KCE ne devus esti en tiu slipo, ankaŭ kongrue al la fakto ke UEA (prave) neniom atentas pri ĝia granda aktiveco, inkluzive de ĝia organo “Heroldo de Esperanto”.

 

Antaŭ naŭdek-kvin semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-sesa porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Tre gravas enspiri la freŝan aeron,
precipe matene post nokta dormado.
La korpaj funkcioj ja devas vekiĝi.
La menso heliĝu por senti la tagon.

Ni devas forpreni la noktan ĉemizon.
Ni lavas la korpon, ni duŝas mallonge,
purigas la dentojn kaj kombas la harojn.
Ni tiam surmetas la tagajn vestaĵojn.

Nun estas la tempo por trinki la kafon,
aŭ lakton aŭ sukon, aŭ eble nur teon.
Ni manĝas bakaĵon, do panon aŭ bulkon.
Kaj fine ni ĝuas jogurton kun fruktoj.

Jes, tiel ni povas komenci la tagon.
Ni estas nun pretaj por taga laboro.
Ni iras piede aŭ prenas biciklon
kaj tiel facile atingas la celon.

La malserioza skandalĵurnalisto
tre forte troigis en sia raporto.
Sed fakte ne estis tre granda skandalo,
nur fuŝa informo pri tikla afero.

La homoj silentas pri propraj eraroj,
ĉar tiuj damaĝas la reputacion.
Sed foje necesas konfesi la veron
aŭ peti pardonon pro iuj misfaroj.

Ni certe preferas ĝojigajn aferojn:
Pli bone ol plori ni ŝatas ridadi.
Per bona humoro ni povas elteni
la malagrablaĵojn en nia medio.

Li estas malsana kaj havas flegiston.
Pro stratakcidento li estas spinlama
kaj tial bezonas tuttagan flegadon.
Li havas rulseĝon por povi moviĝi.

Mi estis jam gasto en tiu hotelo.
Ĝi estas tre pura kaj tute komforta.
Ĝi estas kvieta, mi dormis tre bone.
Matene mi ĝuis serenan etoson.

Mi tie pasigis tri tagojn kaj noktojn.
Dumtage mi faris diversajn ekskursojn.
Vespere mi iris al danco-salono.
Mi tie renkontis tre ĉarmajn virinojn.

Mi ŝatas aŭskulti klasikan muzikon,
sed mi ne aĉetas koncert-registraĵojn.
Mi havas sondiskojn de pluraj jardekoj.
Do ili sufiĉas por mia bezono.

Kaj krome mi povas enŝalti radion.
Kaj tie aŭdiĝas klasika muziko.
Mi legas la listojn de tiuj programoj
kaj povas elekti laŭ miaj deziroj.

Ni ŝatas paroli kun niaj amikoj
dum nia kunveno ĉi tie en Bruno.
Ni aŭdis prelegon pri lingvolernado
de gastpreleganto el Supra Aŭstrio.

Li venis per trajno al nia klubejo
en kiu okazas semajnaj kunvenoj.
Ni estas aktivaj por nia afero.
En Bruno okazis la monda kongreso.

La grupo ĉi tie ne estas tre granda
por nia valora kultura agado.
La lingvo por ni estas granda trezoro.
Ni kune daŭrigas la belan laboron.

Ni volas akceli la pluan kreskadon
de pacaj rilatoj de homoj tutmonde.
Ni havas kontaktojn kun niaj najbaroj
vivantaj proksime en centra Eŭropo.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de
 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La Kapitulo havis sian ordinaran monatan kunsidon, 18 marto 2026, sub la prezido de la Konsulino, Lorena Bellotti; forestis nur vickonsulino Kirova, pro gripo. La geopolitika situacio altiris la atenton, specife pro la multiĝo de la militoj kaj ilia negativa influo al Esperantio: unuflanke la kreskanta risko por la homaro, aliflanke la perdo de EU-resursoj paralele al investoj en la armeoj. Ĉi-lasta jam endanĝerigas la pretervivon de tiuj movadoj, kiel TEJO, bazitaj sur subvencioj de Eŭropa Unio, sed ne la (kvankam modestajn) financojn en la konsorcio de la Pakto.

Laŭ sugesto de la Unua Vickonsulo, la Konsulino konsultos la grupestrojn pri eventuala kunvoko de la parlamenta sesio al Andaluzio en oktobro 2026. La vickonsulo pri internaj aferoj, Manuela Blanco, raportis pri la pozitivaj rezultoj de sia ĵusa misio en Andaluzio, kaj pri la unuaj kontaktoj kun la magistrato de Malago por la starigo de nia trikontinenta centro.

Pretas la amendoj por Lex Argentaria, post kiam la Civita banko transformiĝis de fondumo al fonduso: la vickonsulo pri financoj, Giorgio Silfer, rekomendis ke la Konsulino mem proponu ilin. Krome li informis pri la sekvoj por Pro Esperanto, se la Senato aprobos la leĝon pri la obolo proponitan de tri verdaj gesenatanoj: necesos trovi zakatiston, nome apartan personon kiu gardos la bonfaran kapitalon.

La vickonsulo pri informado, Giacomo Comincini, reprezentos oficiale la Esperantan Civiton okaze de la inaŭguro de strato en Milano, dediĉita al nia honora civitano Giuseppe Pinelli.

La Verda Libreto, tre utila kolekto de niaj normoj kaj aliaj informoj, estas praktike prespreta: mankas nur la partituroj de kantoj uzataj en la Civitaj aranĝoj, asertis la vickonsulo pri klerigado, Alessio Giordano. Li ankaŭ detale informis pri diversaj eventoj en nia konsorcio, kaj la sukceso de la kurso pri la esperanta literaturo, la unua kun du semestroj, fare de la Esplora Instituto de Esperantologio. Tre rimarkinda ankaŭ la aktiveco de KCE ĉe Asocio de LingvoTestistoj en Eŭropo.

50x50cm sur planche de bois, acrylique et sable / Existe-il des rons-points dans les marines? 바닷 속에도 원형교차로가 있나요? 2026 Ĉu pro tio, ke lasttempe nia familio vojaĝis al marborda urbo? Mi tie kuris pliproksimen por bone rigardi la maron. Ĉu ekzistus trafikrondo en la profunda maro? Imago flugadis en mia kapo. Estas hejme. Unu el multaj avantaĵoj el kampara vivo estas konkrete konscii trankvilecon. Freŝa aero, melodio de milda venteto, bojado de hundidoj, kantoj de sovaĝaj birdoj, flustrado de brilaj steloj. En tia etoso, mi pentras. Sagak sagak.. nura bruo el sabloj sur la kanvaso. Tiam mi povas havi okazon rigardi min mem kaj aŭdi mian profundan koron. Tio estas ĝusta respondo, kial mi pentras. Ĉi-semajne, vizitis min kelkaj studentoj nekonataj kun sia profesorino el alternativa liceo, nomata [MokdoNaru]. La profesorino simple prezentis, ke ili estas unuj el ĉi-jaraj freŝaj lernantoj, kaj ke en la unua semajno ili vizitas homojn por intervuji, per kiuj oni povas rigardi la mondon alimaniere. Al mi, la lernantoj ĵetis demandojn jen pri Esperanto, jen pri pentrarto. "MALKOVRI SIN MEM, RENKONTI LA MONDON" Post kiam ili foriris, mi legis broŝureton pri la speciala liceo. La du frazoj skribitaj sur ĝi estas ne nur por tieaj studentoj, sed ankaŭ por ni ĉiuj, mi opinias.

Nur dek tagoj restas ĝis la limdato de la 77aj Belartaj Konkursoj de UEA. Sed ĉi-jare verkemaj esperantistoj povas sendi siajn verkojn al ses internaciaj literaturaj konkursoj. Vidu ĉi-malsupre la liston kun la indiko de la limdatoj:

Literatura Konkurso “Kálmán Kalocsay”
Limdato: 31a de marto 2026
https://sezonoj.ru/2025/08/konkurso-51/

La 77aj Belartaj Konkursoj de UEA
Limdato: la 31a de marto 2026.
https://sezonoj.ru/2025/10/gk-298/

Internacia Traduk-Konkurso “Vejdo”
Limdato: la 1a de junio 2026
https://sezonoj.ru/2026/02/gk-308/

La sesa Interkultura Novelo-Konkurso
Limdato: la 30a de junio 2026
https://sezonoj.ru/2025/08/konkurso-50/

La 16a literatura konkurso “Esperanto ligas homojn”
Limdato: la 31a de aŭgusto 2026
https://sezonoj.ru/2026/03/konkurso-59/

Internacia literatura konkurso “Ĥristo Gorov – Ĥrima 2026”
Limdato: la 30a de septembro 2026
https://sezonoj.ru/2025/11/konkurso-53/

Sukcesan verkadon!

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/konkurso-60/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Por vi, verkemuloj: Ses literaturaj konkursoj en 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde la 19-a jarcento, minejoj kaj fandejoj aperis en la pejzaĝo de multaj industriaj regionoj de Eŭropo. Tre grava parto de la fandejoj estis altegaj fornoj, kiuj estis inter la plej altaj industriaj konstruaĵoj. En tiuj altaj fornoj, kiujn oni nomas alt-fornoj aŭ fornegoj en Esperanto, oni prilaboris ercon por fari ŝtalon. Altforno aspektas kvazaŭ grandega ujo, ĉirkaŭ kiu estas amaso da ŝtalaj tuboj kaj traboj. Ĝia alteco atingas 50-60 metrojn. Proksime al la forno estas diversaj ejoj kaj aĵoj, kiuj helpas en la procezo de ŝtal-farado: grandaj varmigiloj de aero (tiu varmigita aero estos poste sendata al la fornego); liftoj kun ĉaretoj por porti la ercon supren; grandegaj ujoj por kolekti la cindron kreitan dum la procezo; kaj aliaj. La temperaturo interne de altforno povas atingi eĉ 2000 °C (gradojn celsiajn). Kiam la forno ekfunkcias, ĝi laboras senĉese eĉ dum kelkaj jaroj. Nun oni ne plu vidas grandajn fandejajn fornojn en urbaj regionoj. Multaj fandejoj, kies historio komenciĝis en la 19-a jarcento, ĉesigis sian produktadon, kaj iliaj konstruaĵoj, same kiel la altfornoj, estas detruitaj. En Eŭropo restas tamen dek-kelkaj altfornoj, kiujn nun povas viziti turistoj, ekzemple en Ĉeĥio (Ostrava), Germanio (Völklingen), kaj Luksemburgo (Esch-sur-Alzette). En Supra Silezio, kiu estas industria regiono en suda Pollando, el multaj historiaj altfornoj restas nur unu. La forno estis iam parto de fandejo en la urbo Ruda Śląska. La fandejo estis konstruita en la jaro 1840. Iam ĝi estis tre granda fandejo, kaj en ĝi funkciis samtempe sep altfornoj. La fandejo ĉesigis produktadon de ŝtalo en 2005. La altforno, kiu staras ĝis hodiaŭ, kiel signo de iama industria potenco, ne estas ege malnova. Oni konstruis ĝin en 1968 por anstataŭigi pli malnovan fornon. Estas interese, kion oni faris, por ne ĉesigi la produktadon de ŝtalo dum longa tempo pro ekfunkciigo de la nova altforno. La novan fornegon oni starigis proksime al la funkcianta; la distanco inter ili estis ĉirkaŭ 19 metroj. Kiam la nova forno estis jam preta, oni rapide malkonstruis la malnovan kaj ŝovis la novan al la sama loko. La ŝovado de konstruaĵo, kiu pezis 2300 tunojn kaj altis 58 metrojn, estis granda inĝeniera sukceso en la tiama tempo. La lasta fandeja altforno en Supra Silezio estas nun konsiderata kiel ŝtata historia monumento. Ĝi estas nun renovigata, kun la celo baldaŭ starigi en ĝi grandan kulturan centron. Eblos viziti tiun altfornon, iri supren, kaj de la supro admiri tutan urban kvartalon, kiu dum jaroj kreskis ĉirkaŭ la fandejo. Ewa Caban

En la norda hemsferio, kaj somero por la suda. Kiel daŭrigo al pasinta aŭtuna listo, jen listo de la 15 plej popularja afiŝoj. Preskaŭ ĉiuj rilatas al la kantoparado.

1. Man-En-Mane-Orienten – La Perdita Generacio – kun subtekstoj  spektita 70 fojojn de 60 homoj.
2. Kiu velas sur mar’ – Esperanto 44 fojojn, 41 homoj
3. Ne Plu Larmoj – Barok Projekto – kun subtekstoj  22, 21
4. La ogro, kiu faris orajn fekaĵojn 24, 20
5. Milit-tempe – Joel Muhire  29, 23
6. Resuma Filmo de la 56a Tubara Kantoparado 29, 26
7. La Granda Famviruso – Mezbakita – kun subtekstoj  23, 22
8. “La lasta somero” – Martin & la talpoj – (Oficiala muzikvideo)  26, 20
9. Morgaŭa Vento – Lucio Avitabile – kun subtekstoj 29, 18
10. Rimarku Min – Kaŝi – kun subtekstoj  27, 19
11. Esperanto Nia Lingvo – Moses Byamungu – kun subtekstoj  24 ,17
12. Sunsubiro – TIM – kun subtekstoj 23, 18
13. Kial – ĴeLe – kun subtekstoj  22, 20
14. AMIKECO #music 20, 19
15. Eĉ Pli Rara – Kristnaska Filmo en Esperanto  22, 16

kiel resumo, 4309 spektoj, dividitaj inter 2232 filmoj, kaj 6426 fojojn rekomendoj de tubaro estis sekvataj. Se vi volas kompari, dum pasinta aŭtuno 1531 filmoj ricevis iun spekton, 4687 spektojn entute, kaj 1650 rekomendoj de tubaro estis sekvataj. Kompare, la sekvado de niaj rekomendoj kreskegis, kvanto da spektoj malkresketis, kaj kvanto da filmoj spektitaj kresketis.

Ĉiu eksperto pri cirkonstancoj rekonos, ke ĉi tiu historieto povis okazi nek ĉe ni, nek en Francio, nek en Germanio, ĉar, en tiuj landoj, kiel konate, juĝistoj estas devigataj juĝi kaj puni pekulojn laŭ malviva litero kaj ne laŭ sia prudenta racio kaj konscienco. Ĉar en ĉi tiu historieto aperas juĝisto verdiktanta sen atento al paragrafoj, sed laŭ la sana homa racio, rezultas el tio, ke la sekvanta epizodo povis okazi nenie aliloke, nur en Anglio; kaj nome ĝi okazis en Londono, pli precize indikite en Kensingtono; sed atendu, ĝi estis en Bromptono aŭ Bayswater, mallonge ie tie. La juĝisto estis Master Justice Kelley, kaj tiu virino nomiĝis tute simple Myers. Mistress Edita Myers. „Rakontoj el unua poŝo“ estas aro de 24 netipaj mallongaj detektivaj rakontoj de la fama verkisto Karel Čapek. Ili aperis en la jaro 1929 kaj apartenas prave al juveloj de la ĉeĥa moderna prozo.

La rakontoj koncentriĝas pri ŝajne nesolveblaj misteroj, kiuj tamen, kvankam ne ĉiam, fine ekhavas logikan klarigon. Ĉiu kazo estas traktata kaj solvita el diversaj vidpunktoj. Iam supozata krimo montriĝas esti nura banala miskompreno aŭ hazardo.

En la historietoj la aŭtoro esploras lingvoriĉe kaj kun fajna humuro kaj homeca komprenemo kaj empatio la temojn pri vero, justeco kaj relativeco de bono kaj malbono.

La libron brile esperantigis Josef Vondroušek kaj en 1981 la tradukon, kune kun „Rakontoj el la dua poŝo“, eldonis Ĉeĥa Esperanto-Asocio. En 2010 oni komencis kadre de la ĈEA projekto „Karel Čapek“ sonregistri la rakontojn.

La plejparton realigis Vladimír Türk, sed plurajn registris ankaŭ Miroslav Smyčka, Jan Řepa kaj Pavla Dvořáková.

Pliajn jarojn pli poste Vladimír Türk komencis reprilabori la tuton kiel videolibron, en kiu ĉiu sonregistraĵo estas akompanata per paralela ĉeĥa kaj Esperanta teksto. La libro, same kiel ĝia daŭrigo "Rakontoj el la dua poŝo" senpage disponeblas en Jutubo

en ludlisto de la kanalo Tuurql https://www.youtube.com/@Tuurql/playlists

30X60cm sur toile, acrylique et sable / Le rond-point le plus long 세상에서 가장 긴 원형교차로 2026 / Konsiderante pasintan printempon, ĝi estis la plej longa en mia vivo. Samsignife, ĝi plej fulme fluis en mia vivo. Dum la printempo, por mi, ĉio estis tiel dulatera. Mallonga samtempe longa, bongusta samtempe malbongusta, plena samtempe malplena, malproksima samtempe proksima, ĝoja samtempe malĝoja, ĉio samtempe nenio, adiaŭi samtempe bonvenigi kaj ĉie samtempe nenie. Dum la periodo, la trafikrondo(rond-point), kiun mi prenis ĉiutage, estis diferenta kompare kun antaŭe. Kutime, ĝi direktiĝis por mi al kinejo, sed tiutempe, al hospitalo. Tiam ĝi ja fariĝis plej longa vojo, sur kiu mia koro estis iumomente esperplena, iumomente tute male. La verko komenciĝis tiam en Francio, kaj kelkajn sezonojn pasinte, plenumiĝis en mia kampara ateliero, Koreio. Jes, ankaŭ ĝi bozonis tiom longan tempon por finiĝi. Pro tio, logike, ene de la verko, vivas densaj emocioj, kiuj inundiĝis en mia koro dum la neforgesebla printempo 2025.

Baghy, Julio. Pilgrimo: Poemaro. – 2a eldono. – Budapeŝto: Fenikso, 1991. — 132 paĝoj. Prezo: 4.80 €

“Pilgrimo” estas la dua poemaro de Julio Baghy, eldonita de la aŭtoro mem antaŭ cent jaroj, en 1926. Okaze de la Monda tago de poezio, festata la 21an de marto, la libroservo de UEA ofertas la duan eldonon de “Pilgrimo” kun triona rabato sendepende de la mendita kvanto kontraŭ 3.20 €.

Legu la enkondukan sentitolan poemon el “Pilgrimo”, kiu estas konata kiel “Dediĉo”:

Sur rustaj kordoj de l’ rompita liro
serĉante sonojn — novaj kantoj vibris,
sed al celhavaj revoj de l’ sopiro
la prujnospira vivo morton kribris…
Nun ĉio sonperdinte ŝajnas morti:
post altenflug’ la kantoj teren falas,
la sentoj nepovante vivon porti,
jen, en poeta brust’, sensange palas.

Falintaj kantoj, sentkadavroj baras
la revteksitan vojon de l’ poeto.
Kun ridrikano li larmante staras
ĉe l’ propra tomb’: ĉe prujnkovrita bedo…
Bukedon senkolonan plektas… plektas,
simile al la laca ĝardenisto,
La florojn — palajn kantojn — li kolektas
nur pro kutimo — ne pro celpersisto.

Dum li vojperdas sur la sonĝokampo,
jam senigita de l’ fekunda humo,
la nokto venas kun ŝtelira rampo
kaj li murmuras en la kormallumo:
Ho rustaj kordoj, min vi enterigus!
La kanto sitas nur tombŝtona moto.
La tempo eĉ vin kiel min polvigas
kaj larmo surfalinta iĝos — koto.

Se ĉi tiu poemo instigas vian legemon, kaj vi ankoraŭ ne havas ĝin en via hejma biblioteko, mendu ĝin en la libroservo de UEA https://katalogo.uea.org/?inf=3824.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/baghy-7/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pilgrimo: Rabato okaze de la Monda tago de poezio appeared first on La Ondo de Esperanto.

Post la reglamenta dektaga atendo post la anonco al la Senato, la Konsulino anoncas tra la Civita organo la liveron de leĝopropono pri la obolo kaj zakato, subskribita de tri Verdaj senatanoj: Perla Martinelli, Manuela Blanco kaj Alessio Giordano; la koncerna telematika senatokonsulto estas kunvokota por aprilo, sed intertempe ĉiu senatano rajtas proponi amendojn. La leĝopropono, eventuale amendita dum la senatokonsulto, estos entagordigita okaze de la ĉi-jara Parlamenta sesio, kaj probable nomiĝos Lex Oblationaria, se aprobite de la Senato.

La leĝopropono ampleksas naŭ artikolojn ene de du ĉapitroj. La unua ĉapitro klarigas la mekanismon de la obolo, “mono donacita por bonfaraj celoj ene de la Esperanta Civito, simile al almozo”, kaj normigas ĝiajn “bonfarajn celojn”-

La dua ĉapitro enkondukas neologismon, laŭ la dekkvina regulo de la Fundamento: zakato, fakte obolaro. La artikoloj en tiu ĉapitro preskribas la uzon de la zakato, inkluzive de malpermesoj kaj de kontrolo fare de la obolintoj.

La ekspansio de la Esperanta Civito kunportas la zorgon pro la subteno al kolektivoj kaj individuoj, precipe novaj establoj kaj malriĉaj gestabanoj. Por tiuj subjektoj necesas normo kiu preventas misuzon de la civitana bonkoreco kaj garantias la mecenatecon en Esperantio. La proponitan leĝon inspiras la monkolekta metodo de la protestanta eklezio en la neŭŝatela ŝtato kaj la administra modelo de islamaj bankoj.

Du teknikaj novigoj antaŭ pli ol 30 jaroj esence ŝanĝis la eblecojn por tutmonda interŝanĝo de informoj. Tio estis unuflanke la apero de persatelitaj elsendoj en radio kaj televido, kaj aliflanke la apero de la interreto. En radio ja de jardekoj funkciis radiostacioj kiuj elsendis sur mallongaj ondoj, sed plej ofte estis multaj perturboj, interferencoj de aliaj stacioj kiuj faris la aŭskultadon malplezura. 

La plezuro estis des pli granda kiam eblis aŭskulti la ĉiutagajn programojn de Pola Radio en Esperanto per satelita ricevilo. El la ĝojo pri aŭskultado sekvas la ĝojo pri parolado. La modela parolado ĉe PR instigis al imitado. La afero havis nur unu malavantaĝon: La satelito kovris nur Eŭropon, en aliaj kontinentoj la satelitoj ne estis riceveblaj. Tiun limigon eblis superi per la uzo de la interreto kiu ja dekomence estis tutmonda.

La plej grava sekvo de la teknikaj novigoj estis ke la kostoj por internacia komunikado draste falis kaj ke tiel privataj personoj povis partopreni en la interŝanĝo de informoj kaj enhavoj. Kapablaj esperantistoj povis sen ligo al organizaĵo produkti kaj dissendi materialojn en Esperanto sen havi signifajn kostojn kaj sen la neceso postuli pagon por tia servo. La verkado de artikoloj por Vikipedio estas bona ekzemplo por tio.

Sed ĉar por la evoluo kaj disvastigo de lingvo ja esence gravas la kapablo kaj emo paroli ĝin, ankaŭ en la epoko de facilaj komunikeblecoj, la personaj kunvenoj kaj renkontiĝoj estas nemalhaveblaj. Do la bezono pri kunestado kun parolantoj de la lingvo daŭre ekzistas. Nur la organiza formo ŝanĝiĝas. Ne plu necesas la formaleco, oni povas interkonsenti pri renkontiĝo per mesaĝo telefona aŭ retpoŝta. Kaj en plej multaj kazoj oni ne bezonas klubejon por tio, sed oni povas renkontiĝi en publika loko, en kafejo, en restoracio. Nur por kunvenoj de eble pli ol 10 personoj aparta salono estas dezirinda, ĉar precipe por prelegoj kaj diskutoj oni bezonas ejon kie oni povas sen ekstera ĝeno okazigi kunvenon.

Kunvenoj ja povas esti hibridaj. Se kelkaj personoj renkontiĝas, ili povas kontakti kunparolanton el alia lando, videblaj kaj aŭdeblaj sur ekrano. Oni povas tiel ankaŭ organizi videokonferencojn. Tiel ankaŭ loka kunveno povas fariĝi internacia kaj tio ĉiukaze pravigas la uzon de internacia lingvo.

Helpe de interreta servo eblas organizi renkontiĝojn: lokajn aŭ internaciajn, ĉeestajn kaj virtualajn. La organizantoj povas esti unuopaj aktivuloj, lokaj grupoj aŭ internaciaj aŭ landaj asocioj. Ŝlosila faktoro estas lokaj grupoj. Por ke la organizado funkciu,  necesas havi plurajn aktivulojn en unu loko. Plej bone tio povas okazi en grandaj urboj kie vivas homoj enmigrintaj el aliaj landoj aŭ urboj kun multaj eksterlandaj vizitantoj. 

Per Esperanto homoj povas kuniĝi kaj tiel transsalti lingvajn kaj kulturajn barojn. La koncepto pri Esperanto kiel helplingvo estas pasinta, sed Esperanto vivas kiel komuna kultura lingvo. Kulturo kaj paco estas firme interligitaj. Lingvo de kulturo estas lingvo de paco. 

Preskaŭ duono de la enspezo de TEJO venas de la administra subvencio de la Eŭropa Unio. Per tiu mono TEJO pagas la salajrojn de kvin plentempaj oficistoj. Sed ĵus evidentiĝis, ke TEJO ĉi-jare ne ricevos la subvencion. Mankas kapitalo por kovri la deficiton. Pro tio, TEJO devos maldungi oficistojn.

Legu pli detale en pria artikolo de Robert Nielsen en “Libera Folio”
https://www.liberafolio.org/2026/03/17/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post TEJO sen subvencio de EU? appeared first on La Ondo de Esperanto.

Nun eblas krei kaj uzi legosignojn en la testo-versio de la estonta PIV:

https://testo.vortaro.net/klarigoj.html#_klarigoj-legosignoj

Ĉu vi iam trovis vin tute sola dum tuta semajnfino, kaj anstataŭ senti vin izolita, vi sentis vin profunde feliĉa kaj vigligita? Se jes, vi verŝajne jam konas tiun situacion, kiam homoj miras kaj scivoleme demandas al vi, ĉu vi ne sentas vin soleca. Ili ofte simple ne komprenas, ke esti sola kaj esti soleca estas du tute malsamaj spertoj. En nia socio, kiu konstante postulas nian atenton per ĉiea bruo, poŝtelefonaj sciigoj kaj senfina babilado, la trankvila kapablo ĝui la propran kompanion estas tre ofte miskomprenata. 

Multaj homoj emas kredi, ke homo, kiu memvole pasigas multe da tempo sole, verŝajne estas iel deprimita aŭ eble kontraŭsociema. Tamen, la psikologio rakontas al ni ion multe pli pozitivan. Por homoj kun tre riĉa interna mondo, la soleco tute ne estas manko de io bona. Male, ĝi estas esenca spaco de restarigo kaj kreado. Kiam tiaj homoj estas solaj, iliaj mensoj ne atendas, ke la ekstera mondo provizu amuzon. Ĝi jam estas plene okupata per viglaj pensoj, novaj ideoj kaj profundaj demandoj. Fakuloj nomas tiun fenomenon alta interna komplekseco. Via propra cerbo mem kreas naturan intereson, do vi simple ne bezonas konstantan eksteran stimuladon por senti, ke via tempo havas veran valoron.

Pripensu la infanojn, kiuj povas ludi dum multaj horoj tute solaj, lerte kreante mirindajn imagajn mondojn en siaj ĉambroj. Gepatroj ofte maltrankviliĝas, pensante ke la infano nepre bezonas pli da amikoj aŭ pli da grupaj agadoj por bone evolui. Sed por tiu specifa infano, la ludo ne estas malĝoja anstataŭaĵo por amikoj; ĝi estas vera kaj tre kontentiga prefero. Kiam tiuj infanoj fine plenkreskas, la imagaj mondoj iom post iom fariĝas profundaj internaj dialogoj kaj gravaj kreivaj projektoj. Bedaŭrinde, nia moderna kulturo tro ofte konsideras tiun trankvilan pripensadon multe malpli valora ol videbla kaj brua ekstera agado. Kiam iu demandas kion vi faris dum la semajnfino, kaj vi honeste respondas, ke vi simple pensis, tio preskaŭ ĉiam kaŭzas strangajn rigardojn. Tial multaj memsufiĉaj internemuloj lernas kaŝi sian veran naturon por ŝajni pli normalaj.

Ni nepre devas kompreni, ke tia interna laboro estas ne nur agrabla, sed ankaŭ necesa. Konstante atenti aliajn homojn postulas, ke oni provizore paŭzigu la proprajn fluantajn pensojn. Tiu socia atento kostas tre multe da persona energio, eĉ se vi vere amas la homojn ĉirkaŭ vi. Esti sola donas al vi la plenan liberecon sekvi viajn ideojn sen devi klarigi aŭ pravigi ilin al iu ajn. Multaj el la plej gravaj malkovroj kaj mirindaj kreivaj verkoj en la historio naskiĝis ĝuste dum longaj periodoj de kvieta kaj seninterrompa atento. La homa menso simple bezonas sekuran spacon por fari neatenditajn ligojn inter diversaj konceptoj. Tiu profunda sintezo de ideoj preskaŭ ĉiam okazas plej bone en la paco de la silento.

Do, se vi estas homo, kiu preskaŭ neniam enuas kiam vi estas sola, bonvolu scii, ke vi tute ne estas iel difektita. Vi tute ne malsukcesis en la ĝenerala socia vivo; vi simple plene sukcesis fariĝi feliĉe memsufiĉa. Via natura kapablo sidi en bela trankvilo, pripensi la mondon kaj trovi veran signifon ene de vi mem estas grandega donaco. La mondo vere bezonas homojn, kiuj lerte kapablas sidi kun komplekseco kaj krei signifon rekte el la silento. Trankvile kaj fiere honoru vian riĉan internan mondon, ĉar via paca soleco estas same valora kaj grava kiel la tuta mondo ekstera. 

La 21an kaj 22an de marto okazos la kvara eldono de “Junuloj kaj Lingvoj”. Nepre aliĝu al ĝi, se vi interesiĝas pri lingvaj rajtoj, la disvastigo de interkultura dialogo kaj daŭripova evoluo per Esperanto.

Ĉi tiu reta evento kunigas esperantistojn el la tuta mondo, kiuj volas koni novajn lingvojn kaj kulturojn en afabla etoso kaj partopreni amikeman interagadon kun aliaj junaj samideanoj.

Legu la programon ĉi tie.

Fonto: https://www.tejo.org/junuloj-kaj-lingvoj-programo/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Junuloj kaj Lingvoj: Programo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Homoj estas sociaj estuloj: Kiam ekzemple aliaj ridas, tiam ili ofte kunridas. Unuafoje nun fakuloj studis tiun "infekton" trans specioj: Homoj kiuj vidis feliĉajn aŭ furiozajn simiojn, imitis spontane kaj senkonscie ties vizaĝesprimojn.

Ke multaj specioj povas ekkoni kaj imiti la emocian staton de samspecianoj, tio estas konata. Apud homoj tio estis observata ekzemple jam ĉe orangutangoj, hundoj kaj surikatoj. Emocia mimikro - la senkonscia imitado de la korpa lingvo kaj de emocio de la vidalvidulo - estas konsiderata kiel grava aspekto de la homa empatio.

Ĉu homoj tamen ankaŭ spontane ekkonas la emocian esprimon de nehomaj primatoj kaj eĉ imitas ĝin, tio ĝis nun ne estis esplorita. Precize tion nun postfaris teamo de psikologoj ĉe la Humbolta universitato en Berlino.

Por la ĵus aperinta studaĵo oni montris al pli ol 200 partoprenantoj mallongajn filmetojn de ĉimpanzoj, orangutangoj kaj de aliaj simioj. La bestoj tie esprimis diversajn emociajn statojn: kun afabla, ludemeca vizaĝo, kun minaca gesto aŭ kun neŭtrala esprimo.

Dum la testpersonoj observis la filmetojn, estis filmataj iliaj propraj reagoj per retaj kameraoj. Post ĉiu filmeto ili devis indiki kiujn emociojn la simioj estis esprimintaj kaj kiel forte ili estis sentintaj tion.

La rezulto montris ke la homoj povis tre bone distingi inter pozitivaj kaj negativaj emociaj statoj de la simioj. "En ambaŭ kazoj la simioj montras ĉe malfermita buŝo siajn dentojn", klarigas la studestrino. Al la ludemecaj vizaĝoj la partoprenantoj atribuis tamen tendence la emocian staton "feliĉa", al minacaj gestoj tendence "furioza".

Kaj ne nur tion: La prijuĝa analizo de la retkameraaj registraĵoj montris, ke la testpersonoj imitis la emociesprimojn de la simioj spontane kaj senkonscie - ekzemple per fruntofaldado, tirado de la lipoj kaj levado de la vangoj. Ju pli bone ili estis taksintaj la esprimon de la simioj, des pli forta estis ankaŭ la imitado.

La homa kapablo al empatio kaj al spegulado de emocioj estas laŭ la esploristoj profunde enradikiĝinta - kaj funkcias ankaŭ ekster la propra specio. "Mi esperas ke tiu studaĵo helpas al la homoj pli forte estimi bestajn emociojn kaj ekkoni la similecojn", diras la psikologino - kaj invitas al ŝanĝo de perspektivo:

"Al perspektivo kiu metas ĉiujn vivulojn en la centron de moralaj pripensoj, anstataŭ konsideri ilin ekskluzive el la vido de homaj interesoj. En epoko de plirapidiĝanta detruado de vivospacoj kaj fortega perdo de biodiverseco tiu ekkono havas decidan signifon."

La emerita Konsulo d-ro Giorgio Silfer delonge antaŭvidis gravan krizon en TEJO, kaze ke Eŭropa Unio fermus la kranon el kiu fluas subvenciado; tial en intervjuo aperonta en “Heroldo de Esperanto” li esperas ke la Junulara definitive sendependiĝos kaj de Eŭropa Unio kaj de la Universala, trovante propran vojon.

Sed li ricevis alian, pli insidan demandon: Ĉu vere la Esperanta Civito neniom riskas el la nuna geopolitika konjunkturo? Li respondas:

“La Esperanta Civito nek konsorcie nek per paktinta establo petis ion ajn de EU-instanco, dum baldaŭ dudek kvin jaroj; tial la motivoj kiuj krizigas aliajn, finance kaj morale, tute ne tuŝas ĝin. Tamen la kreskanta malriĉiĝo de la individuoj pro la ĉiutaga vivokosto, kaŭzitaj de la militoj, povas efiki negative ankaŭ ĉe ni. Des pli ke la tradiciaj movadoj ŝrumpas kvante kaj kvalite, kaj tio, adiciita al la disvastiĝanta opinio pri la venko de la angla kiel internacia helplingvo, kondukas al frustracio kaj kabeiĝo en tiuj finvenkismaj movadoj; sed raŭmistojn ne trafas tiu fenomeno.”

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2375

En nia retejo aperis du novaj bitlibroj: literaturaj suplementoj al “La Ondo de Esperanto”, kiujn la abonantoj de ĉi tiu gazeto senpage ricevis en la abonjaroj 2019 kaj 2020: antologio “El la rusa poezio” kaj originala novelaro “Io devas okazi” de Miĥail Korotkov. Nun ĉiu deziranto povas libere elŝuti ilin (laŭ la normoj pdf kaj ePub).

La 90-paĝa antologio “El la rusa poezio” entenas 101 verkojn de 22 rusaj poetoj el la 18a kaj 19a jarcentoj ekde Miĥail Lomonosov ĝis Konstantin Romanov. Ĉi tiuj tradukoj de Valentin Melnikov ekde julio 2007 ĝis aŭgusto 2015 estis publikigataj en la rubriko “Rusa Antologio” de “La Ondo de Esperanto”. Aldone en la bitlibra eldono estas publikigitaj kelkaj tradukoj, kiuj pro lokomanko ne povis esti presitaj en la papera “Ondo”.

La 117-paĝa novelaro “Io devas okazi” de la siberia esperantisto Miĥail Korotkov entenas 18 liajn “rakontojn, fabelojn kaj pripensojn”. Ses el ili aperis en lia samizdata novelaro “Homo, kiu mortigis” (1988, la unua sciencfikcia kaj fantasta libro en Esperanto eldonita en Sovetunio); ilin komplementas ok verkoj poste aperintaj en la almanako “Sezonoj” (unu) kaj en “La Ondo de Esperanto” (sep) kaj kvar diverstempe verkitaj tekstoj pli frue ne publikigitaj.

Niaj bitlibroj

Ekde januaro 2007 nia gazeto “La Ondo de Esperanto” havas bitversion (pdf), kaj ekde 2017 “La Ondo” jam la dekan jaron aperus nur elektronike (pdf, ePub). En februaro 2010 ni komencis eldoni bitlibrojn kaj publikigi ilin en la bitlibrejo de “Sezonoj” https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php. Nuntempe ĉi tie estas dudek du senpagaj bitlibroj, du aĉeteblaj bitlibroj (elŝuteblaj por konatiĝo kiel provlibroj), kaj ok numeroj de “La Ondo de Esperanto”.

La plej ofte elŝutita estas la romaneto “Blankaj Noktoj” de Fjodor Dostojevskij, tradukita de Grigorij Arosev. Oni elŝutis ĝin 11 mil 521 fojojn: 6470 pdf-versiojn kaj 5051 ePub-versiojn. Ĝin sekvas “La falo de la domo Usher” de Edgar Allan Poe tradukita de Edmund Grimley Evans (9910 elŝutoj) kaj du tradukoj de Aleksander Korĵenkov: “La pika damo” de Aleksandr Puŝkin (9769) kaj “Sveda alumeto” de Anton Ĉehov (9672).

Inter la gazetoj la plej populara estas la januara eldono de “La Ondo de Esperanto” por la 2017a jaro: ĝi estas elŝutita 12 mil 730 fojojn (7704 pdf + 5026 ePub).

Intertempe niaj abonantoj ricevis literaturajn suplementojn por 2021, 2022, 2023, 2024 kaj 2025, kiuj aperos en nia virtuala biblioteko kvin jarojn post la eldono. Se vi deziras tralegi ĉi tiujn librojn, abonu “La Ondon” por 2026, kaj vi rajtos ricevi ankaŭ la kompletajn jarkolektojn de “La Ondo de Esperanto” kaj la literaturajn suplementojn por 2024 kaj 2025, kaj vi povos peti la suplementojn por 2021-23.

“La Ondo de Esperanto” estas abonebla kontraŭ nur 15 eŭroj ĉe niaj perantoj en pluraj landoj, ĉe nia UEA-konto “avko-u” kaj per la internacia pagosistemo PayPal. Pri la pagmanieroj legu ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ni invitas ĉiujn legemulojn viziti nian bitlibrejon kaj elŝuti senpage niajn librojn kaj gazetojn ĉe https://esperanto-ondo.ru/Libroj/Libroj.php.

Bibliografiaj informoj

El la rusa poezio / Kompilis Valentin Melnikov kaj Aleksander Korĵenkov; Tradukis el la rusa Valentin Melnikov; Antaŭparolo kaj biografiaj notoj de Aleksander Korĵenkov. – Kaliningrado: Sezonoj, 2020. – 90 paĝoj. – (Literatura suplemento al “La Ondo de Esperanto”, 2019).

Korotkov, Miĥail Gavriloviĉ. Io devas okazi: Rakontoj, fabeloj, pripensoj / Postparolo de Aleksander Korĵenkov. — Kaliningrado: Sezonoj, 2020. — 117 pagoj. — (Literatura suplemento al “La Ondo de Esperanto”, 2020).

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/sezonoj-4/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ankoraŭ du senpagaj libroj en nia retejo appeared first on La Ondo de Esperanto.

La onklo de Karolo vidis en vendejo simion. Li aĉetis ĝin por Karolo. La simio estis granda kaj bruna. Ĝi saltis de arbo al arbo. Karolo faris dometon por la simio. Sed al la simio la dometo ne plaĉis. Al ĝi plaĉis arbo sur la korto. Tial ĝi loĝis sur la arbo.

La geamikoj de Karolo venis rigardi la simion. La simio kuris. La infanoj ridis. La simio saltis de arbo al arbo. Ĉiuj infanoj ridis denove.
Foje la fratino de Karolo kaj ŝiaj amikinoj saltis ŝnuron. Karolo kaj lia simio rigardis ilin. Ankaŭ la simio saltis ŝnuron.
"Hej", diris la fratino de Karolo kaj ŝiaj amikinoj. "La simioj ne scias salti ŝnuron."
"Ĉi tiu simio saltas", diris Karolo.

La sekvintan tagon Karolo kaj liaj amiko ludis pilkon. La patrino de Karolo venis sur la korton.
"Jen estas kelkaj kukoj," ŝi diris.
Karolo kaj liaj amikoj kuris por la kukoj. Baldaŭ ili revenis. Kaj kion ili vidis? La simio ludis pilkon.
"Hej", diris la amikoj de Karolo. "La simioj ne ludas pilkon."
"Ĉi tiu simio ludas pilkon", diris Karolo. "Ĉi tiu simio scias fari ĉion, kion ni faras."

Karolo kaj liaj amikoj komencis kanti: "La, la, la."
"La, la, la," kantis la simio.
Iun tagon Karolo kaj liaj amikoj ludis indianojn. Ili saltis, Ili kuris. Ankaŭ la simio kuris kaj saltis. La patrino de Karolo venis kaj rigardis ilin. "Ĉu la simio scias ludi indianojn?" ŝi demandis.
"Ĉi tiu simio scias fari ĉion, kion ni faras."

Iun tagon Karolo kaj liaj amikoj legis librojn. Ili sidis sub arbo. La simio eksidis ankaŭ. Ĝi prenis libron. Ĝi rigardis kaj rigardis la libron.
"Hej!" diris Karolo. "Mia simio ankaŭ legas librojn."
La amikoj de Karolo rigardis la simion.
"Ho ne, Karolo," diris ili. La simioj scias fari multajn aferojn, sed legi librojn ili ne scias. Rigardu tiun ridindan simion."
La amiko de Karolo ridis pri la simio.
Karolo rigardis la simion denove. Li rigardis kaj rigardis. Poste li ridis ankaŭ, ĉar... Kion li vidis?

La simio legis la libron renverse!

---

Hej, samideano! Ĉu vi…

• havas liberan ĉambron aŭ liton en via hejmo;
• volas helpi samideanojn, kiuj vizitas vian urbon; aŭ
• …simple volas trinki bieron aŭ kafon kaj pasigi bonan tagon kun aliaj homoj tra la tuta mondo?

Iĝu gastiganto en la tutmonda reto de Pasporta Servo! Ni serĉas homojn tra la tuta mondo, kiuj lastatempe (aŭ ne) lernis Esperanton kaj nun deziras aparteni al tiu ĉi kreskanta reto de gastigemaj homoj en pli ol 120 landoj!

Kio estas Pasporta Servo?

Pasporta Servo (PS) estas adresaro de homoj el la tuta mondo, kiuj senpage akceptas gastojn en siaj hejmoj. Ekde 1974, ĝi faciligas la starigon de kontaktoj trans limoj de lingvoj, kulturoj kaj generacioj, kaj estas unu el la plej gravaj kaj popularaj servoj de TEJO.
Nuntempe en la servo estas registritaj pli ol 2400 gastigantoj el 121 landoj kaj ofertantaj gastigon en 1801 diversaj urboj.

Imagu: Vi estas vojaĝanta en alia lando sed vi volas ŝpari kostojn en hoteloj. Samtempe, vi ankaŭ ŝatus enprofundiĝi en la loka kulturo kaj renkontiĝi kun novaj homoj. Kial ne serĉi lokan esperantiston kaj gasti dum unu aŭ pluraj tagoj en ties hejmo, tute senpage?

Pasporta Servo konstruas inter ĉiuj esperantistoj la sentojn de komunumo, reciproka fido, kaj malfermiteco, ke vi, esperantisto, estas bonvena al la hejmoj de aliaj homoj nur pro la fakto, ke vi parolas la internacian lingvon!

Legu pli ĉe https://www.tejo.org/igu-gastiganto-de-pasporta-servo-nun/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Iĝu gastiganto de Pasporta Servo nun! appeared first on La Ondo de Esperanto.

Post la pasintjara parlamenta sesio en Pavio, organizita de Centro di Interlinguistica (CdI), la itala paktinto faris hodiaŭ plian paŝon al enradikiĝo en la lombardia urbo. La prezidanto de la establo, c-ano Giacomo Comincini, renkontiĝis fakte kun s-ro Francesco Brendolise, skabeno pri internaciaj aferoj de Pavio, kies apogo pruviĝis decida en la realigo de la supre menciita leĝodona rendevuo.

CdI konsideras Pavion strategie interesa urbo cele al sia ekspansio, scienca kaj membrara, en Alta Italio, cetere lulilo de sia leĝa antaŭulo (Itala Interlingvistika Centro, iama subskribinto de la Pakto por la Esperanta Civito). La paktinto nune establiĝas en Kantono Tiĉino, tamen kontakto kun la akademia medio de Lombardio restas prioritato. En Pavio eblos kunlaboroj kun la Universitato kaj la diversaj kolegioj – oportunecoj kiujn aktivuloj de la establo jam prilaboras. Aldone koncernas la pavian civiton la projekto pri pioniraj urboj, nuntempe dosiero de c-ino Viviana Piccinini, komisiita de la Konsulino, Lorena Bellotti.

Iu ajn iniciato de plia alproksimiĝo de CdI al Pavio kalkulos je la apogo de la magistrato, asertis s-ro Brendolise, kiu fine de la kunsido ricevis donacon pretigitan de la komitato de Centro di Interlinguistica. La interkonsento inter la du antaŭvidas periodajn renkontiĝojn, cele al profundigo de eblaj kunlaboraj rilatoj kaj projektoj. 

Preskaŭ duono de la enspezo de TEJO venas de la administra subvencio de EU. Per tiu mono TEJO pagas la salajrojn de kvin plentempaj oficistoj. Sed ĵus evidentiĝis, ke TEJO ĉi-jare denove ne ricevos la subvencion. Mankas kapitalo por kovri la deficiton. Pro tio, TEJO devos maldungi oficistojn. 

En lundo la prezidanto de TEJO, Ana Ribeiro, anoncis al la komitato ke la peto de TEJO pri la administra subvencio estis rifuzita. Ŝi diris ke la kialo por la rifuzo estis ke ”la buĝeto de la nacia agentejo en Nederlando ne sufiĉis por subvencii ĉiun organizon, kiu kvalifikiĝis”. 

La administra subvencio, kiun TEJO esperis ricevi, estas 125 000 eŭroj. Buĝeto por 2026 daŭre mankas, sed tio egalas preskaŭ duonon de la enspezo de TEJO laŭ la buĝeto por 2025. Entute 200 000 el la pasintjara suma enspezo de 259 000 eŭroj venas de subvencioj, dum nur 5 400 eŭroj estis membrokotizoj. 

TEJO pasintjare laŭ la buĝeto elspezis 289 000 eŭrojn por salajri sep dungitojn, kies labortempo egalas la horojn de kvin plentempaj oficistoj. Ili estas la ĝenerala direktoro, subvencipetisto, eksterrilatisto, kongresa oficisto, komunikisto kaj volontul-kunordiganto; TEJO pasintjare krome havis Akso-oficiston kaj ricevis subtenon de UEA por ties salajro.

TEJO simile ne ricevis la administran subvencion en 2022, kaj tiam TEJO uzis sian rezervon por kovri la kostojn. Sed Ribeiro en la komitata diskutejo klarigas ke la situacio estas pli serioza ĉi-foje: 

”TEJO neniam plene rekonstruis siajn rezervojn ekde la krizo en 2022, kaj mi konsideras, ke decidi dungi 5 homojn sen rekonstrui tiujn rezervojn estis riska decido, sed mi kredas ke TEJO-anoj ĉiam fidis, ke la situacio de 2022 estis ununura okazo kaj ĉiam agis kvazaŭ la administra subvencio estus garantio. Leciono: ĝi ne estas.” 

Laŭ la financa raporto, TEJO havis rezervon de 133 500 eŭroj en decembro 2024. Esence, la administra subvencio egalas al preskaŭ la tuta tiama kapitalo de TEJO. Kiom estas la kapitalo nun, ne klaras.

Ribeiro proponis du manierojn por malgrandigi la deficiton. Unue, ŝi diris ke ”ni devos eksigi plejparton de nia oficistaro.” Sed maldungoj ne estos senproblemaj. Laŭ la realigplano por 2025–26, oni notis ke dungitoj rajtas ricevi finan pagon kaze de maldungo – sed ”TEJO ne havas rezervon aŭ asekuron por tiu kazo.” 

Due, TEJO petos helpon de UEA. Nome de la estraro de UEA, Aleks Kadar diris ke UEA esploras kiel subteni TEJOn. Tio povus okazi per kaskredito aŭ donackampanjo. Se temus pri kredito, TEJO evidente devus poste iel repagi ĝin.

Ribeiro proponis esplori kiel eviti similan situacion denove. Unu sugesto estas, ke TEJO ne dungu oficiston sen krei rezervon egalan al kelkaj monataj salajroj de tiu oficisto. 

Ĝis nun, neniu de la komitato de TEJO publike reagis al la novaĵo.

Robert Nielsen

En ĉi tiu jaro 2026 la tuta Esperantokomunumo memoras, ke antaŭ 50 jaroj forpasis unu el la ĝiaj plej gravaj anoj: Kolomano Kalocsay. Estas nia devo memori pri tiu granda intelektulo kaj artisto, kiu komprenis la gravecon de Esperanto kaj kontribuis al ĝia firmiĝo en la mondo, kiel malmultaj aliaj homoj tion faris. Li sin dediĉis precipe al tiu parto de nia kulturo, kiu formas ĝian fundamenton - la literaturo. Kiam li estis tridekjara, do en 1921, li publikigis sian unuan poemokolekton, nome “Mondo kaj Koro”. Ili estis 24 originalaj poemoj, kiuj jam antaŭvidigis la brilan talenton de la novulo. Sed tiu estis nur unua perlo en sinsekvo de tuta ĉeno. Li fariĝis grava ano de la tiel nomata “Budapeŝta  Skolo”, literatura movado, kiu markis la historion kaj evoluon de la lingvo en la komenco de la 20-a jarcento. Sed ne nur poezion li verkis, ankaŭ gramatikon, Parnasan Gvidlibron kaj gvidlibron pri lingvostilo, kiun mi opinias nepre legenda de ĉiu Esperantisto deziranta enprofundiĝi en la spiriton de nia lingvo: “Lingvo Stilo Formo”. Li ankaŭ grave kontribuis al la Enciklopedio de Esperanto kaj redaktis la faman revuon “Literatura Mondo”, ĉirkaŭ kiu kuniĝis grupo da talentaj verkistoj. 

La Esperantistaro ne rajtas forgesi tian homon. Se ni havas nuntempe Esperanton kiel vivantan, pulsantan kulturaĵon en nia moderna mondo, parte tio ŝuldiĝas al la senlaca laboro de tiu eminentulo. Certe li meritus ampleksan biografion, kiu transdonus al la novaj generacioj lian tutan valoron. 

Estas nia devo hodiaŭ omaĝi lin almenaŭ per simpla esprimo de danko. Kaj mi ne konas pli taŭgan omaĝon, ol montri kaj ĝui liajn tekstojn. Kiel etan ekzemplon, jen mi proponas unu lian verkon, kiu eble instigos la aŭskultanton serĉi pliajn.

LAŬ ĈIES PLAĈO

La patro kun la juna filo
azenon portis al foiro.
sed la patro en la selo sidis,
la filo la azenon gvidis.

Survoje venis hom’ renkonte,
kaj tre indignis: “Estas honte!
Jen viro en la sel’ komforta,
dum marŝas la infan’ malforta.”

La patro, je l’ indigna voĉo,
sin savi volis de riproĉo,
de la azeno do descendis
kaj rajdi sian filon sendis.

Sed ree venis hom’ renkonte,
kaj tre indignis: “Estas honte!
Jen knabo en la sel’ komforta,
dum marŝas la aĝul’ malforta.”

La knabo, je l’ indigna voĉo,
sin savi volis de riproĉo,
do saltis de l’ azena dorso.
Nun ambaŭ marŝis, sen rimorso.
 
Sed venis homo, miris multe,
kaj kriis：”Vere, estas stulte!
Dum vi lacigas vin per marŝo,
promenas la azen’ sen ŝarĝo.”

Do, kion fari? Patro, filo
demandis sin kun maltrankvilo.
Interkonsilis kaj decidis:
Nun ambaŭ en la sel’ eksidis.

Sed ree venis hom’ renkonte,
indignis ege: “Estas honte!
Sur povra besto ŝarĝ’ duobla!
Fi, kia kruelec’ malnoblaj!”

La du, en malesper’, per ŝnuroj
l’ azenon ligis ĉe la kruroj,
kaj ĝin per stango traŝovita
plu portis kun klopodo ŝvita.

Sed venis hom’ kaj ĝis eksceso
ridante kriis: “Jen frenezo!
Azenon vivan oni portas!
Ho ve, mi de ridego mortas!”

La patro diris al la filo:
“Mi estas vere sen konsilo:
Ĉu la azenon do mortigi,
aŭ nin ĉe kol’ sur branĉon ligi?”

La 11-15an de marto en Kaŭno estis oficistoj de la Kongresa fako de la Centra Oficejo de UEA Peter Baláž kaj Dorota Rodzianko por taksi kondiĉojn por okazigi la 113an Universalan Kongreson de Esperanto en Kaŭno. Kiel estas konate, Litova Esperanto-Asocio pasintjare proponis al UEA okazigi tiun kongreson en Kaŭno de la 29a de julio ĝis la 5a de aŭgusto 2028.

La reprezentantoj de UEA, akompanate de la prezidanto de Litova Esperanto-Asocio Povilas Jegorovas, respondeca sekretario Asta Nastaravičiūtė kaj komerca direktoro de la turisma firmao “Delta Tours” Lilijana Stepanovienė vizitis la Kaŭnan Sportan Halon, kie estas antaŭvidate okazigi la solenan inaŭguron kaj la solenan fermon de la kongreso, la universitaton Vytautas La Granda, kie okazos la ĉefa parto de la programo de la 113a UK, najbaran negocan centron BLC, kie okazos parto de la programeroj.

La saman tagon okazis kunsido en la Kaŭna turisma kaj informa centro “Kaunas IN” pri diversaj aspektoj de kunlaboro kun la organizantoj de la kongreso. La duan tagon estis vizitita la Kaŭna kultura centro, Kaŭna ŝtata filharmonio kaj Kaŭna ŝtata muzika teatro, kie eventuale okazos parto de la kongresaj programeroj. Ankaŭ estis vizitita la Kaŭna kastela amfiteatro, kie estas planata la nacia vespero dum la kongreso.

Sabate, la 14an de marto en la restoracio “Miesto sodas” okazis renkontiĝo de la gastoj kun esperantistoj de Kaŭno, kiun partoprenis ankaŭ la prezidanto de la Esperanto-klubo “Ruto” (Šiauliai) Nijolė Petraitytė kaj la prezidanto de la Esperanto-klubo “Revo” (Panevėžys) Vida Kulikauskienė.

Nun estas atendata decido de la Estraro de UEA pri la loko de la okazigo de la 113a Universala Kongreso de Esperanto.

Povilas Jegorovas

Foto de Asta Nastaravičiūtė

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/litovio-86/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UK-113: Oficistoj de UEA en Kaŭno appeared first on La Ondo de Esperanto.

Nun ne estas la temp’ daŭrigi la diskuton pri maljunuloj ĉe junualaraj eventoj, ĉar la IJK havas momente tre malmulte …

Legi plu →

La “kutima” financado, kiun la nederlanda agentejo de Erasmus+ atribuadas al TEJO, atingas averaĝe ĉirkaŭ 125.000 eŭrojn, uzitajn ĉefe por dungi oficistojn. Jam okazis en 2022 ke la administra subvencio ne estis asignita, pro redukto de la enlanda buĝeto. 

Spite al Schwartz kaj Francis, admonintaj kontraŭ tiuj kiuj asertas ke duan fojon tio ne povos okazi, TEJO bazis sian aktivecon sur la premiso, ke la administra subvencio estas garantio. Sed la subvencion por 2026 TEJO ne ricevos, tion ĵus deklaris la prezidantino Ana Ribeiro per mesaĝo adresita al la Komitato: 

“Pli gravas antaŭvidi kion ni faros por solvi la krizon. Unue, TEJO vidas kiel ni povos plej draste redukti niajn kostojn. Bedaŭrinde, tio signifas ke ni devos eksigi plejparton de nia oficistaro”.

Laŭ informo de la TEJO-prezidanto, UEA kovros parton de la antaŭviditaj elspezoj, sed ankoraŭ ne estas klare kiom. Intertempe, oni invitas homojn aliĝi al IJK antaŭpagante la tutan partoprenkotizon, plej rekta maniero por dampi la abrupte ŝrumpintajn financojn de la junularo.

Ĉu influas la nuntempa geopolitika situacio? Parte jes, ĉar la reduktitan buĝeton – unu miliardon da eŭroj malpli – motivas ankaŭ investo en la defendo de Nederlando kaj en la malaltigo de la ŝvelantaj impostoj, ja efikoj de la internaciaj konfliktoj.

Antaŭ naŭdek-kvar semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la naŭdek-kvina porcio. Ĝuu ĝin!

---
Kelnero alportis la pladojn menditajn.
Li kovris la tablon per multaj teleroj.
La gastoj jam estis sufiĉe malsataj.
Do ili ekmanĝis kaj ne plu atendis.

Aperis anonco en granda gazeto:
Firmao malfermos 10 novajn vendejojn.
Klientoj ricevos tre altajn rabatojn
kaj ĉiu kliento ricevos donacon.

Ŝi havas sekretan rilaton al viro.
Ŝi povas nur kaŝe renkonti la viron.
La viro ja havas ankoraŭ edzinon. 
Kaj ŝi ne eksciu pri tiu afero.

Ŝi vidas la viron kutime en trajno.
Ŝi prenas regule la trajnon matene.
Jen bona okazo por tia renkonto
por fiksi la amrenkontiĝon vespere.

Mi devas atenti ke mi ne forgesu
tre gravajn detalojn en mia raporto.
Ĉi tiun laboron mi faru matene.
Post dormo la cerbo funkcias plej bone.

Ĉu gravas respondi ĉi tiun demandon?
Mi scias nenion pri tiu afero.
Vi povas demandi alian personon.
Vi tiam ricevos tre taŭgan respondon.

Naturprotektantoj atingis sukceson.
Ilia protesto konvinkis juĝistojn.
Firmao ne rajtas forhaki la arbojn.
Pli gravas protekti naturan medion.

Li gajnis en kvizo sufiĉe da mono.
Li tie ricevis 150.000 eŭrojn.
Li volas aĉeti vikendan dometon
proksime al lago en alpa montaro.

Ŝi prenis sitelon por lavi viŝtukon.
Ŝi devis ja viŝi la polvon en ĉambro.
Sed ankaŭ la plankon ŝi devis purigi.
Por tio ŝi uzis apartan viŝtukon.

Mi legis tre longan gazetartikolon.
Ĝi temis pri mondpolitikaj aferoj.
La situacio ja estas konfuza.
Militoj minacas la tutan homaron.

La vivo pluiras eĉ dum la milito.
Ni povas travivi gajigajn momentojn.
Ni festas la tagojn kun blua ĉielo.
Dumnokte ni devas nin kaŝi en kelo.

Virinoj disponas pri multaj kapabloj.
Kaj foje virinoj superas la virojn.
Pro tio virinoj ricevas pli ofte
tre altajn postenojn anstataŭ la viroj.

Okazis vendado de plenaj pakaĵoj.
Klientoj senscie aĉetis laŭ pezo.
Do ili malfermis kaj vidis enhavon.
Surprizoj variis: malbonaj aŭ bonaj.

Ni havas nur kelkajn liberajn sidlokojn
por nia koncerto postmorgaŭ vespere.
Do se vi ankoraŭ intencas ĉeesti,
aĉetu bileton laŭeble plej baldaŭ.

Mi ne plu memoras pri tiu evento.
Ĉu vere mi devus memori pri tio?
Okazis tre multe dum tiu jardeko.
Mi bone memoras tre belajn momentojn.

Li ŝatus haltigi teknikan progreson.
Li volas pluvivi laŭ siaj kutimoj.
Sed tio ne eblas, ĉar ĉio ŝanĝiĝas.
Li plendas pri tio kun siaj amikoj.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La komisiono por la eventuala reformo de la Senata reglamento, elektita de la Senato de la Esperanta Civito kunsidanta en Pavio 29 decembro 2026 estas laboranta malrapide kaj atente: gesenatanoj Fernández, Kagina kaj Martinelli atingis la duan ĉapitron.

Rilate al la unua ĉapitro (artikoloj 1-7) post diskutoj aperis konverĝo pri la principo enkonduki la eblon agnoski senatanon kiel demisiintan pro malasidueco. Se pri la principo ĉiuj komisionanoj konsentas, estas diverĝo (tamen ne granda) pri la koncerna proceduro. Tial la komisiono submetos du proponojn (majoritatan kaj minoritatan) al la Senato. Simile okazos pri eventualaj aliaj diverĝoj.

La komisiono devus liveri sia(j)n raporto(j)n al la Konsulo fine de junio 2026

(daŭrigo) 

AKTO 5. AMERIKO.

VERDASTELO: Jen, ni atingis Amerikon.
REĈJO: Kiun muzikilon ludas la knabo vidalvide de ni?
VERDASTELO: Ĝi nomiĝas banĝo. Nun ĝi estas tre populara muzikilo en Ameriko kaj vaste konata ankaŭ en la resto de la mondo. Sed ni proksimiĝu al la knabo.
[Knabo 2 finas la ludadon.]

VERDASTELO kaj REĈJO: Brave! Gratulojn!
REĈJO: Vi ludas bonege! Sed kial vi estas tiom malgaja?
KNABO 2: Kiel mi ne estu! Baldaŭ mi devintus trapasi gravan ekzamenon, por kiu mi lernis dum monatoj. Sed mi ne povos partopreni ĝin. Fripona lav-urseto kaŝe malfermis mian dorsosakon kaj ŝtelis la saketon kien mi metis sandviĉon… La ŝlosilo de la bicikla ĉeno estis alkroĉita al la manĝaĵsaketo... Nun mia biciklo estas blokita. Mi ne povas iri al la lernejo… Malbenita lav-urseto!
VERDASTELO: Nu… Ne indas koleri kontraŭ tiu kompatinda lav-urseto… Ĝi estis ege malsata…
KNABO 2: De kie vi scias, ke ĝi estis kompatinda kaj malsata?
VERDASTELO: Stelfeinoj divenas multajn aferojn.
KNABO 2: Ho jes, pardonu ke mi ne rekonis vin, Verdastelo. Mi ja vidis vin en la paĝoj de “Juna Amiko”. Ĉu vi venis por helpi min?
VERDASTELO: Jes, certe. Mi alportis knabon el Eŭropo, kiu interesiĝas pri tutmondaj muzikiloj. Dum tiu ĉi nokto, mi permesas al Reĉjo uzi mian sorĉitan fluton. Li helpos vin. Bonvolu, Reĉjo!
[Reĉjo ludigas la sorĉitan fluton. Aperas lav-urseto kun la ŝlosilo en sia buŝo. Ĝi metas ĝin apud la knabo kaj tuj forfuĝas.]

KNABO 2: Ho!!! Mi jam pardonas vin, fela amiketo. Dankon kara stelfeino! Dankon Reĉjo! Mi hastas, mi devas foriri…
REĈJO: Jen, prenu frambokuketojn el framboj de Eŭropa arbaro. Tiel vi ne malsatos kaŭze de la lav-urseto.
VERDASTELO: Kaj mi invitas vin partopreni la baldaŭan jubilean feston de “Juna Amiko”. Ne forgesu kunporti vian banĝon por regali nin ĉiujn per via muziko. Kunportu ankaŭ geamikojn ajna-aĝajn. Ĝis baldaŭ!
KNABO 2: Dankon! Ĝis!
[Knabo 2 malaperas.]

VERDASTELO: Tagiĝas, Reĉjo. Ni devas reveni hejmen. Prenu mian manon.

AKTO 6. EŬROPO.

La sekvan matenon, en la sama dormoĉambro el kiu komenciĝis la vojaĝo.

VERDASTELO: Jen la fino de nia vojaĝo. Baldaŭ estos via naskiĝtago, Reĉjo. Kaj Avinjo donacos al vi bekfluton.
REĈJO: Ĉu Avinjo diris tion al vi?
VERDASTELO: Ne. Sed stelfeinoj scias multajn sekretojn. Via bekfluto ne estos sorĉita. Sed… se vi ludados diligente kaj persisteme, finfine vi igos ĝin eligi belan muzikon. Fakte ajna muzikilo kiun vi volos ludi postulos paciencan laboron. Se via entuziasmo ne perdiĝos dum kelkaj jaroj, vi ja povos fariĝi profesia muzikisto. Mi esperas, ke nia kunvojaĝo plifortigis vian intereson pri muzikiloj de la tuta mondo. Kaj certe pere de Esperanto vi povos plilarĝigi viajn konojn pri tutmonda muziko.
REĈJO: Nun mi komprenas kial vi diris hieraŭ vespere, ke sonĝ-vojaĝo helpos min plenumi mem mian deziron.
VERDASTELO: Jes. Ankaŭ fabel-vojaĝo estas speco de sonĝo-vojaĝo. Do, kiam vi aŭskultas fabelojn, ankaŭ stel-feinoj ofte ĉeestas. Nun mi devas foriri. Ĝis baldaŭ, en la paĝoj de “Juna Amiko”, okaze de ĝia festo! Invitu ankaŭ Avinjon kaj aliulojn.
REĈJO: Dankon, dankon! Mi amas vin! Ĝis!

=================== FINO =========================

La 8an de marto 2026 forpasis Radojica Petrović (Радојица Петровић, 1949-2026)

serba matematikisto, komputisto, instruisto kaj esperantisto; Esperanto-instruisto kaj movadorganizanto, estrarano (2001-26) kaj prezidanto (2003-09) de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), organizinto de pluraj konferencoj kaj kongresoj de ILEI kaj de metodikaj porinstruistaj seminarioj, prezidanto de Serbia Esperanto-Ligo, komitatano A de UEA (1996-2007).

Ni funebras pro la forpaso de Radojica Petrović kaj kondolencas liajn familianojn kaj amikojn.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/petrovic/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Radojica Petrović forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ekde la 1980aj jaroj la 14a de marto estas festata en multaj landoj kiel la “Pi-Tago” omaĝe al la nombro π, la kvociento de la perimetro de cirklo per ĝia diametro, kies unuaj ciferoj estas 3,14 – kun kio kongruas la dato (laŭ la formato monato-tago). En novembro 2019 UNESKO proklamis ĝin la Internacia Tago de Matematiko, festata ĉiujare ekde 2020.

La tagon kunordigas la Internacia Programo por Fundamentaj Sciencoj (IPFS) de UNESKO kaj la Internacia Matematika Unuiĝo (IMU) kun subteno de multaj internaciaj kaj regionaj organizaĵoj. Ĝi celas kreskigi tutmondan konscion pri la esenca rolo de matematiko kaj matematika edukado – ekde scienco kaj teknologio ĝis la socia bonfarto – kaj pri ilia graveco por la realigo de la Celoj por Daŭripova Evoluigo de Unuiĝintaj Nacioj ĝis 2030. Laŭ UNESKO pli granda konscio pri la matematika scienco estas nepra por trakti defiojn en kampoj kiel artefarita intelekto, klimatŝanĝiĝo, energio kaj daŭripova evoluigo kaj por plibonigi vivkvaliton en ĉiuj partoj de la mondo.

Matematiko troviĝas en ĉiuj sferoj de homa agado: en scienco kaj teknologio, en la organizado de la socio kaj en nia ĉiutaga vivo. De mekanika inĝenierio ĝis medicinaj aparatoj; de interretaj serĉiloj ĝis maŝinlernado; de la inspiro de artistoj per formoj, sonoj kaj koloroj ĝis aŭtomata tradukado de lingvoj; de ekonomia planado ĝis decidado surbaze de statistikoj kaj datumanalizo; de fiziko ĝis sociologio – matematiko provizas nin per konceptaj kaj metodaj iloj por kompreni kompleksajn fenomenojn kaj subteni informitajn strategiojn. Pro tio ĝi restas fundamenta instrufako en edukaj sistemoj tra la tuta mondo.

Ĉiujare la Internacia Tago de Matematiko emfazas apartan temon por reliefigi specifan dimension de la influo de matematiko en la socio. La temo de 2026 estas “Matematiko kaj Espero”. Antaŭ pli ol 2500 jaroj la greka filozofo kaj matematikisto Taleso el Mileto rimarkis, ke espero estas la plej universala posedaĵo de la homaro. En simila spirito UNESKO atentigas, ke ankaŭ matematiko estas unu el la plej universalaj posedaĵoj de la homaro: ĝi faciligas pli profundan komprenon de la realo, ebligas la evoluigon de komunaj konceptaj kadroj kaj difinoj kaj fortigas kunlaboron inter disciplinoj, kulturoj kaj socioj. Per tiu temo UNESKO celas festi matematikon kiel universalan lingvon, kiu inspiras komprenon, kunlaboron kaj optimismon fronte al la komunaj defioj de la homaro.

Universala Esperanto-Asocio (UEA) subtenas tiun aliron kaj atentigas, ke ankaŭ la internacia lingvo Esperanto dividas similan universalecon, celojn kaj idealojn. En la strategia plano de UEA por la periodo 2025–2030 (AKIRI) troviĝas kiel la referencaj valoroj de la Esperanto-movado lingva justeco, respekto pri diverseco, kulturo de interkompreniĝo, solidareco per internacia kunlaborado kaj mondcivitaneco; inter la prioritataj celoj aperas ankaŭ la plifortigo de kulturo kaj scienco en kaj per Esperanto.

Samkiel matematiko, kiu per respondeca uzo de datumoj kaj rigora rezonado kontribuas al solvoj, kiuj servas al la komuna bono, reduktas necertecon kaj fortigas konfidon, tiel ankaŭ konscia, inkluziva kaj celhava komunikado per la internacia neŭtrala lingvo Esperanto povas kontribui al pli justa kaj pli larĝa kunlaboro inter popoloj. Kaj matematiko kaj Esperanto helpas imagi kaj konstrui pli inkluzivajn kaj daŭripovajn estontecojn, ne nur por scienca kaj teknologia progreso, sed ankaŭ por socia prospero kaj kohero pere de la praktikado de plena mondcivitaneco, en kiu ĉiuj povas havi voĉon.

La ideon pri universala lingvo diskutis pluraj pensuloj, inter ili la filozofo kaj matematikisto Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), kiu vidis en tia lingvo rimedon por kreskigi interkonsenton kaj konkordon inter la homoj. Ekde 1887, iniciatita de L. L. Zamenhof (1859-1917), Esperanto evoluis en internacian komunikilon uzatan en ĉiuj kontinentoj. Ĝin karakterizas universaleco kaj logiko, dum la komunumo ĉirkaŭ ĝi nutradas kulturon, kiu valorigas dialogon por paca solvado de konfliktoj kaj la defendon de homaj rajtoj, inkluzive de kulturaj kaj lingvaj rajtoj.

La rilatoj inter matematiko kaj la Esperanto-movado havas longan historion. Jam en 1905 aperis la unua matematika terminaro kaj krestomatio en Esperanto, kaj en 1906 fondiĝis Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE). En 1933 la Enciklopedio de Esperanto registris, ke “inter la esperantistoj sin trovas proporcie pli da matematikistoj ol da filologoj” kaj multaj Esperanto-pioniroj “estis matematikistoj, kiuj sopiris al klareco, simpleco kaj logikeco”. En 1974 establiĝis la Internacia Asocio de Esperantistaj Matematikistoj, kaj en 2021 ankoraŭ aperis ampleksa numero de la revuo Matematiko translimen. En 1990, kadre de Akademio Internacia de la Sciencoj, publikiĝis la Matematika vortaro Esperanta-ĉeĥa-germana, enhavanta pli ol 4000 terminojn. Nuntempe la rete konsulteblaj vortaroj Plena Ilustrita Vortaro (PIV) kaj Reta Vortaro (ReVo) servas kiel gravaj kaj aktualaj referencoj por scienca terminologio en Esperanto, samkiel Vikipedio. La n-ro 1 de 2023 de la revuo Unesko-Kuriero kun la temo “Matematiko kvantas” aperis ankaŭ en Esperanto, tradukita de UEA. Koincide, la 14a de marto estas ankaŭ la naskiĝtago de Albert Einstein, pri kiu ekzistas en Esperanto la libro Einstein: la enigmo de la matematiko.

UEA subtenas sciencon per antaŭenigo de faka agado en Esperanto kaj per kunvenigo de studentoj, esploristoj kaj edukistoj el diversaj landoj en eventoj kiel la Universala Kongreso de Esperanto, okazanta ĉiujare ekde 1905. En ĝia kadro, ekde 1925 okazas la Internacia Kongresa Universitato, en kiu aktivaj sciencistoj trovas forumon por dialogo, interŝanĝo de scioj kaj pripensado pri la rolo de scienco kaj Esperanto en la konstruado de konfido, kunlaboro kaj komunaj solvoj. Aldone la plej bonaj sciencaj verkoj kaj prelegoj estas honorataj per la premioj Pirlot kaj Power, kiuj celas kuraĝigi altkvalitan sciencan agadon en kaj per Esperanto.

UEA esprimas la deziron, ke la Internacia Tago de Matematiko – aparte sub la temo “Matematiko kaj Espero” – instigu homojn tra la mondo malkovri matematikon kaj ankaŭ Esperanton kiel rimedojn por kompreno, kunlaboro kaj espero en la konstruado de pli justa, racia kaj daŭripova mondo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1290.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Matematiko, la 14a de marto appeared first on La Ondo de Esperanto.

13/03/1026 La alĝeria sindikatano Ali Mammeri, prezidento de la Nacia sindikato de la funkciuloj de kulturo kaj artoj (NSFK), estis kondamnitaj ĝis dek jaroj de malliberejo en afero rekte ligita al siaj sindikataj aktivecoj. Arestita sen mandato en marto...

---

---

Principe E-asocioj funkcias laŭ la samaj leĝoj kiel aliaj asocioj. Sed E-asocioj havas specifajn trajtojn kiuj karakterizas ilin. Oni povas kompari ilin kun aliaj asocioj, ekz. kun religiaj, politikaj, kulturaj, popolklerigaj kaj vojaĝorganizaj asocioj. En E-asocio povas troviĝi konstruelementoj de tiuj asocioj. La popolklerigo (instruado de la lingvo) kaj la organizado de vojaĝoj al internaciaj E-kongresoj estas tamen la bazaj konstruelementoj, dum religiaj kaj politikaj sintenoj ludas rolon en specifaj asocioj. Kultura agado aliflanke postulas altan kvaliton de la agado, kiu je loka nivelo nur tre malofte estas realigebla kaj kiu je nacia aŭ internacia niveloj postulus organizajn strukturojn por kiuj simple mankas la mono. 

Esperanto ja ebligus internacian kunlaboron inter esperantistoj. Sed dum pasintaj jardekoj kiam ankoraŭ ne ekzistis la interreto, tio estis ege malfacila aŭ pro politikaj limigoj eĉ malebla. Nur ĉe internaciaj kongresoj kaj similaj aranĝoj esperantistoj havis la eblecon kontaktiĝi kaj konatiĝi persone kaj povis kune ellabori agadprogramojn. Sed unusemajna kongreso ne sufiĉas por ke tia kunlaboro efike disvolviĝu. Kongreso ja povis veki entuziasmon, sed post la kongreso tiu entuziasmo perdiĝis pro manko de kontaktoj.

Tial la lokaj kaj landaj asocioj devis mem krei materialojn por agado aŭ aranĝi kunvenojn pritraktante temojn kaj enhavojn el la propra lando. Sed ankaŭ tio ne estis tre sukcesa, ĉar sen la internacia elemento okupiĝo pri Esperanto restas senkreska. Kaj kie ne estas kresko, tie estas muzeo. El espero fariĝis nostalgio. La asocioj fariĝis pseŭdo-religiaj. L.L. Zamenhof fariĝis la savanto. La agado stagnis. La asocioj produktis pli kaj pli da "eternaj komencantoj" kies intereso pri Esperanto limiĝis al partopreno en malmultekosta internacia aranĝo por povi fuĝi el la hejma tristeco almenaŭ dum unu aŭ du semajnoj en la jaro.

La estroj de E-asocioj apenaŭ povis esti motoroj de la movado, ĉar mankis al ili esencaj kapabloj por tia aktiveco. Klubkunvenoj maloftiĝis kaj perdiĝis ĉia entuziasmo. En la asocia kaso ja eble troviĝis ankoraŭ mono, sed oni ne sciis por kio elspezi ĝin. Sen preciza agadplano elspezado de mono kondukus nur al kompleta disfalo de la asocio.

La kreskintaj eblecoj por homoj vojaĝi en la tutan mondon sen Esperanto kaj la uzo de la angla tiucele estis faktoro kiu same kontribuis al la degenero aŭ morto de E-asocioj. Tiu evoluo trafis ankaŭ la internaciajn E-organizaĵojn, sed ĉi tie mi rezignas pri analizo, ĉar mi ne volas ĝeni la preparlaborojn por la venonta UK en Graz. Mi volas aliflanke transiri en mia sekva sonartikolo post unu semajno al la pli esperiga evoluo de nia afero pro la apero de persatelitaj radioelsendoj en Esperanto kaj la apero de la interreto antaŭ pli ol 30 jaroj. 

“Al tiuj, kiuj ankoraŭ rigardas arkeologion kiel ekstermodan kaj malaktualan sciencon, lastatempaj eventoj alportis akran refuton. Gravaj malkovroj okazis tiel rapide, ke multaj homoj nun parolas pri nova ora epoko por ĉi tiu fako.
En februaro 2025, la malkovro de la tombo de Tutmoso la dua, praulo de Tutanĥamono, apud la Valo de la Reĝoj en Luksoro, estis nomita kiel rimarkinda eltrovaĵo de la Egipta Ministerio pri Antikvaĵoj.
En 2024, grandioza majaa urbo estis detektita en la ĝangalo de la subŝtato Kampeĉo, sudorienta Meksiko. En Petra, Jordanio, entombiga ĉambrego, nekonata ĝis la lasta jaro, liveras valorajn informojn pri la Nabatea civilizacio”, – skribis Agnès Bardon, la ĉefredaktoro de “Unesko-Kuriero”, en la ĉefartikolo de la tria kajero de ĉi tiu gazeto (julio-septembro) por la 2025a jaro.

“Arkeologio: vivanta pasinteco” estas la ĉefa temo de ĉi tiu eldono, kies Esperanta versio kun plurmonata malfruo aperis en la retejo de Unesko. Ĉi tiun temon traktas jenaj tekstoj en la sekcio “Larĝa angulo”:

Michael Marshall. Arkeologio: fundamentita disciplino
“Ni devas malmunti la mitojn ĉirkaŭ la originoj de nia socia ordo”: Intervjuo kun David Wengrow
Anuliina Savolainen. Al-Ula, la perlo de la sauda dezerto
Liu Guoxiang. Arkeologia malkovro de la jadaj drakoj de Hongshan-kulturo
Jørgen Hollesen. La efiko de klimatŝanĝiĝo sur arkeologiaj lokoj
Sophie Douce. Moustapha Sall, vivo dediĉita al esplorado de la pasinteco
Guillermo G. Espinosa. Meksiko: lasera tekniko rivelas sekretojn de Teotiŭakano
“Prirabi lokon signifas neripareble detrui unikajn fontojn de informoj”: Intervjuo kun André Delpuech
Martin Dumas Primbault. La nemalpliiĝinta gloro de la faraonoj
Jan Zalasiewicz kaj Sarah Gabbott. Kio restos el nia civilizacio al la arkeologoj de la estonteco?

“Unesko-Kuriero” aperas en la ses oficialaj lingvoj de Unesko kaj ankaŭ katalune, Esperante, portugale, kaj koree. La Esperanta versio (58-paĝa) de la julia-septembra “Kuriero” estas senpage elŝutebla (laŭ la normo pdf) en la retejo de Unesko: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000394612_epo.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/03/unesko-44/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Unesko-Kuriero pri arkeologio appeared first on La Ondo de Esperanto.

Longe atendita ŝanĝo finfine okazas en nia bela provinco Brita Kolumbio en Kanado. Post multaj jaroj da plendoj, la registaro decidis ĉesigi la ĝenajn horŝanĝojn, kiujn ni devis fari dufoje ĉiujare. Dum jaroj, niaj gvidantoj asertis, ke ni nepre devas atendi niajn sudajn najbarojn en Usono, nome Vaŝingtonion, Oregonon kaj Kalifornion, por fari la ŝanĝon kune. Sed, kiel ni bone scias, la nuna usona misreĝimo signifas ke multaj progresoj devas atendi plu. Tial, Brita Kolumbio decidis kuraĝe antaŭeniri memstare. Ĉi tio certe sonas kiel bona novaĵo, ĉu ne? Homoj ja malamas la horŝanĝon. Tamen, la solvo, kiun oni elektis, eble ne estas tiel perfekta, kiel ĝi unue ŝajnas. Ni ja forlasas la ŝanĝojn, sed ni elektis fari la someran tempon konstanta. 

La ideo pri konstanta somera tempo estas tre populara inter la loĝantaro. Plej multaj homoj ŝatas la revon pri longaj someraj vesperoj kaj volas reteni tiun kroman horon da taglumo post la laboro, eĉ dum la mezo de la malhela vintro. Sed tiu elekto havas sufiĉe severan prezon, kiun multaj eble ankoraŭ ne plene pripensis: tre mallumajn matenojn. Dum la plej mallongaj tagoj de la jaro en decembro, la suno ne leviĝos antaŭ la naŭa horo matene. Tio signifas, ke ni ĉiuj devos vekiĝi, prepari nin kaj vojaĝi al niaj laborejoj aŭ lernejoj en tuta mallumo.

Kuracistoj, sciencistoj kaj fakuloj pri dormo jam delonge tre forte konsilas ion tute malsaman. Ili rekomendas, ke ni elektu konstantan norman tempon, kiun ni ofte nomas la vintra tempo. La kialo estas simpla, sed tre grava por nia ĝenerala sano. Matena sunlumo estas absolute esenca por subteni sanan tagan ritmon, kiu funkcias kiel nia natura biologia horloĝo. Kiam lumo trafas niajn okulojn frumatene, ĝi sciigas la cerbon, ke ĝi devas haltigi la produktadon de melatonino, la hormono kiu igas nin dormemaj. Tio helpas nin nature vekiĝi, sentigi nin viglaj kaj pretaj por la tago. Kiam ni devigas nin ellitiĝi en plena mallumo, nia korpo ankoraŭ firme kredas, ke estas la mezo de la nokto. Ĉi tiu konstanta batalo kontraŭ nia natura ritmo povas kaŭzi multajn negativajn efikojn. Ĝi ofte kondukas al kronika laciĝo, deprimiĝo, malpliigo de koncentriĝo, streĉo kaj eĉ pligrandigita risko de koraj malsanoj pro malbona dormokvalito.

Kio faras ĉi tiun situacion vere frustra, estas la fakto, ke oni jam provis tion antaŭe, kaj ni tial scias precize kio okazos. En la jaro 1974, dum granda energia krizo, Usono decidis enkonduki konstantan someran tempon tutlande por ŝpari energion. La ideo estis ege populara dekomence. Antaŭ ol la ŝanĝo ekvalidis, eĉ 79 procentoj de la usonanoj plene subtenis ĝin. Sed kiam la realo de la vintraj matenoj finfine trafis ilin, la rezulto estis tuja kaj katastrofa.

Milionoj da homoj subite trovis sin vekiĝantaj, matenmanĝantaj kaj irantaj al la laboro en profunda mallumo. La plej granda problemo tamen ligiĝis al la lernejanoj. Infanoj devis atendi la lernejajn busojn aŭ piediri al la lernejo kiam estis tute mallume ekstere. Aperis multaj novaĵraportoj pri infanoj, kiuj devis porti poŝlampojn por ne esti frapitaj de preterpasantaj aŭtoj. Post pluraj tragediaj trafikakcidentoj en kiuj infanoj estis vunditaj frumatene, la usona gazetaro eĉ komencis nomi la eksperimenton tagluma fiasko. La publika opinio tiam rapidege ŝanĝiĝis. Ene de nur kelkaj semajnoj da vivado en tiuj kondiĉoj, la subteno por la konstanta somera tempo falis draste de 79 procentoj al nur 42 procentoj. La homoj malŝategis ĝin. La publika malkontento fariĝis tiel forta, ke la registaro eĉ ne povis fini la planitan dujaran eksperimenton. Prezidento Gerald Ford subskribis leĝon en oktobro 1974, kiu nuligis la decidon kaj redonis la lumajn matenojn al la vintro.

Tio estas klara kaj registrita historia averto. Ĝi montras precize kio okazas, kiam la agrabla revo pri eterna somero kolizias kun la malvarma realo de vintra sunleviĝo en la nordo. Nun, bedaŭrinde, ni ŝajnas blinde paŝi en la saman eraron denove. Homoj facile voĉdonas por pli da vespera lumo, ĉar tio sonas bele, tute sen pensi pri la mallumaj matenoj. Estas bone, ke ni finfine ĉesos ŝanĝi la horloĝojn dufoje jare, sed ni eble baldaŭ malkovros, ke ni lasis ke ordinaraj homoj faru gravan decidon sen la necesa fona scio. 

Laŭ la raportoj pri la aktiveco de siaj dungitoj, ŝajnas ke la Junulara estas preparanta siajn kofrojn (aŭ vakajn banankartonojn) por deloĝigo, samtempe organizante sian kongreson kune kun la eŭropaj adeptoj de Toki Pona, dum suneklipsa tago en Katalunio.

Unuflanke, kun arkitekto ili “organizas la novajn spacojn post la fermo/vendo de la Centra Oficejo” kaj komencis “ordigi kaj reorganizi la TEJO-arkivon, cele al ĝia forsendo pro la malplenigo de la Centra Oficejo”; aliflanke prezidinto Albert S. Garrido “verkis interkonsenton pri la komuna okazigo de la IJK 2026 kaj la 5a Eŭropa Tokipona Renkontiĝo”. Ĉu TEJO-anoj konvertiĝas al nova planlingvo?

Verŝajne Nieuwe Binnenweg 176 estas vere fermata, se la TEJO-volontuloj raportas pri “inventaro de la libroservo kaj pakado de la libroservo en skatolojn”.

(Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2375)

La 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) okazos en Graz (Graco), Aŭstrio ekde la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 kun la temo “Volontulado en la servo al daŭripova evoluigo”. La Universala Kongreso estas la plej granda renkontiĝo de esperantistoj el la tuta mondo. Jam aliĝis 766 homoj el 56 landoj.

Profitu de la kunlaboro kun la aviadkompanioj de Lufthansa Group – Lufthansa, SWISS, Austrian, Brussels Airlines, Eurowings, Edelweiss, Discover – kaj optimumigu viajn vojaĝkostojn.

Je via dispono estas la vasta itinerreto kun ĉirkaŭ 310 cellokoj tutmonde, same kiel transatlantikaj flugoj funkciigitaj de Air Canada kaj United. Uzu la specialan ligilon lufthansa.com/nl/en/event/universala-kongreso-esperanto-2026 por ekscii la rabatitajn prezojn. La rabatoj validas por flugoj ĝis unu semajnon antaŭ kaj post la kongreso.

La Aŭstraj Federaciaj Fervojoj (germane: Österreichische Bundesbahnen, ÖBB) – la nacia fervoja kompanio de Aŭstrio – estas la oficiala trajnkompanio por la 111a UK. Vojaĝi per trajno estas unu el la plej daŭripovaj manieroj atingi la kongresurbon: la aŭstra fervoja reto funkcias plejparte per elektro el renovigeblaj fontoj kaj proponas komfortan, klimatamikan alternativon al aŭta aŭ aviadila vojaĝado. Ni ĝojas kunlabori kun partnero, kiu subtenas respondecan kaj medikonscian vojaĝadon tra Eŭropo. Legu detalojn en la Dua Bulteno kaj ĉe: https://uk.esperanto.net/2026/alvenebloj.

Por partopreni en la 111a UK en Graco, aliĝu ĉe: https://uk.esperanto.net. Notu, ke post la 31a de marto la aliĝkotizo plialtiĝos! Por resti ĝisdata pri ĉiuj novaĵoj sekvu la UK-paĝojn en Facebook kaj Instagram kaj aliĝu al la aktiva Telegram-grupo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1289.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UK-111 en Graco: Vojaĝrabatoj – flugoj kaj trajnoj appeared first on La Ondo de Esperanto.