Blogoj en Esperanto

Johann Martin Schleyer (1831-1912) estis germana katolika pastro, kiu oficis en la sudgermana urbo Konstanco en la dua duono de la 19-a jarcento. Sed li estis ne nur pastro: li estis ankaŭ poligloto, kiu dum sia vivo okupiĝis pri ĉirkaŭ 80 lingvoj. Laŭdire li aktive parolis kvindek el ili. Li bone regis la germanan, latinan, grekan, anglan, francan, italan, hispanan, rusan, hungaran kaj ankaŭ la ĉinan. Johann Martin Schleyer en 1908 Laŭ lia propra informo, dum sendorma nokto en la 1870-aj jaroj aperis al li anĝelo en sonĝo, kiu ordonis al li “krei universalan lingvon por unuigi la homaron”. Tio – laŭ li – estis Dia deziro, kaj li estos la Dia ilo. En 1879 Schleyer publikigis sian lingvon Volapük (Volapuko en Esperanto) kaj tiel plenumis tiun Dian taskon. Schleyer bonege parolis la anglan kaj ankaŭ estis granda entuziasmulo pri la ĉina lingvo. Fascinis lin la mallongeco de ĉinaj vortoj, kaj ankaŭ la son-sistemo de la ĉina lingvo. Li do havis la ideon, krei lingvon kun laŭ-eble nur unu- aŭ du-silabaj vortoj, sen multaj konsonantoj. La vortojn mem li prenis el la angla. Tiel ekestis vortoj kiel vol (mondo, laŭ la angla world) kaj pük (paroli/lingvo, laŭ la angla speak). La simpleco de la ĉina gramatiko tamen fascinis Schleyer-on malpli ol ĝia sonsistemo – tiurilate lia lingvo restis tre latineca. Tial Volapük havas kvin kazojn, same kiel la latina. La genitivon ekzemple oni markas per la finaĵo -a; vola do signifas “de la mondo”. La nomo Volapük signifas “Lingvo de la mondo”. Schleyer estis tre diktatoreca rilate al sia lingvo: kvankam ekzistis lingva akademio de Volapük (Kadäm Volapüka), li mem tenis la “kopirajton” pri sia lingvo. Finfine ĉiun decidon, ekzemple pri novaj vortoj, faris li mem; la Akademio ne rajtis fari tion sen lia konsento. Tiu fakto, kaj ankaŭ la malfacila gramatiko, gvidis al malkresko de la Volapuka movado post la komenca entuziasmo. Tamen pro manko de konkuranto, en la 1880-aj jaroj ĝi havis pli ol 100 000 parolantojn. La Akademio de Volapuko ĉ. 1887 (Bildarchiv Austria) Verŝajnas, ke Zamenhof konis (aŭ eĉ mem lernis) Volapukon kaj sciis pri ties malavantaĝoj. Li do bazis sian propran lingvon sur la latina kaj faciligis la gramatikon. Kaj pli grave: li rezignis pri ĉia kopirajto, kaj diris, ke Esperanto apartenas al sia parolantaro. Per la apero de Esperanto komenciĝis la malkresko de Volapük. Post la morto de Schleyer estis ankoraŭ provoj reformi kaj savi la lingvon, sed sensukcese. Volapük havas tamen gravan signifon en la historio de planlingvoj, kaj danke al interreto ĝi denove kresketas pro intereso de lingvo-entuziasmuloj. Martin Ptasiński

Dio, vi kiu kreis naciojn kaj enspiris al ili sopiron vivi en honesto, forprenu de ili la plej malbonon – mensogon. La mensogon, kiu subtenas kaj preparas perforton kaj edukas homojn malami unu la alian. La mensogon, kiu venenigas naciojn kaj fosas inter ili abismojn, kiujn oni ne povas dum dekoj da jaroj forigi. Dio, kiel povas Eŭropo progresi sub tiom da malamikaj mensogoj! Kiel povas realiĝi kunvivado inter homoj kaj nacioj, se oni ĵetas tiom da insultoj, tiom da malestimoj kaj koleroj!

(Noto: La verkinto de ĉi tiu artikolo hezitas pri la ĝusta vorto por la jena cifero:  1 000 000 000 000. Laŭ Plena Ilustrita Vortaro, “triliono = triiliono = unu miliono da duilionoj (1018)”. Do, ĉi tiu numeralo ne taŭgas por la ĉi-suba teksto. Sekve, mi uzas la pezan, malelegantan vorton “mil-miliardo”. Homo, kiu posedas mil-miliardon da dolaroj estas do “mil-miliardulo”. Mi esperas estontece pli taŭge solvi ĉi tiun lingvan-numeralan problemon. Certe iu bonvolema akademiano povos helpi min.)

---

Vikipediaj artikoloj en la plej multaj lingvoj fine kondukas al la temo ”filozofio”, se oni sufiĉe profunde esploras la ligilojn en ili. Tio tamen ne validas pri la Esperanta Vikipedio. Anstataŭ filozofio, la esperantistaj vikipediistoj ŝajnas trovi la lingvon bazo de ĉio. Eĉ se Esperanto fidele ĉiam rekondukas al si mem, skribas Marc van Oostendorp.

La verda stelo en la Platona akademio de Rafaelo.

Ekzistas amuza ludo, kiun oni povas ludi per Vikipedio. Elektu iun ajn artikolon, alklaku la unuan ligilon en la teksto, poste la unuan ligilon de la nova paĝo, kaj tiel plu. En la angla Vikipedio okazas io surpriza: preskaŭ ĉiuj artikoloj, pli aŭ malpli frue, alvenas al unu sama paĝo – ”filozofio”.

Vikipediisto malkovris tion ĉirkaŭ 2011, kaj la afero fariĝis fama kiam ĝi aperis en konata retbildstrio. Antaǔ kelkaj semajnoj aperis filmeto pri la fenomeno en la YouTube-a kanalo de Vikipedio. Komputila kontrolo montras ke en 2011 pli ol 90 procentoj de la artikoloj kondukis al ”filozofio”, kaj en 2016 jam ĉirkaŭ 97 procentoj.

La klarigo verŝajne estas ke la unua ligilo de artikolo kutime kondukas al iom pli ĝenerala nocio. La artikolo pri hundo kondukas al ”mamulo”, de tie al ”besto”, poste al ”organismo”, kaj tiel oni paŝo post paŝo grimpas de la konkreto al la abstrakto, ĝis oni atingas la plej abstraktan nocion de ĉiuj, la filozofion.

Sed tio ne validas por ĉiuj lingvoj. La fenomeno estas forta nur tie, kie la unuaj ligiloj efektive kondukas ĉiam pli alten, al ĉiam pli abstraktaj nocioj. En la germana, franca kaj rusa Vikipedioj la afero similas al la angla, sed la itala prefere konverĝas al ”psikologio”. Kelkaj orient-aziaj eldonoj pli volonte alvenas al ”homo” aŭ ”tero”, kaj la japana tute ne montras la fenomenon.

Ankaŭ la nederlanda devias, kaj iras al ”scio”. Ŝajnas do, ke ĉiu lingva eldono havas sian propran preferatan celon – kvazaŭ spegulon de tio, kion ĝia komunumo opinias plej fundamenta. Mi scivolis, kien kondukas Esperanto-Vikipedio, kaj decidis mem provi.

La metodo estis simpla. Mi prenis mil hazarde elektitajn artikolojn kaj, je ĉiu el ili, sekvis la unuan ordinaran ligilon en la teksto, ĝis la vojo aŭ enfalis en senfinan ciklon, aŭ haltis pro manko de plua ligilo.

La rezulto estas klara: en Esperanto la vojoj ne kondukas al ”filozofio” kiel en la angla. Preskaŭ kvarono de ili – 23,7 procentoj – finiĝas en unu sama ciklo, kiu senfine pendolas inter ”hindeŭropa lingvaro” kaj ”hindeŭropa pralingvo” – fermita rondeto pri la historio de la lingvoj.

La dua plej ofta celo estas la ciklo ”fotosintezo – plantoj” (10,9 procentoj), kaj la tria ”arto – artverko” (7,1 procentoj). Kune, tiuj tri cikloj kaptas preskaŭ naŭ el ĉiuj dek vojoj, kiuj entute atingas ciklon; la cetero disiĝas en kelkdek etajn buklojn.

Filozofio ja aperas survoje – 13,4 procentoj de la vojoj trapasas ĝin – sed ĝi neniam estas la lasta halto. La kialo estas simpla: la unua ligilo de la paĝo ”filozofio” mem kondukas al ”antikva greka lingvo”, kaj de tie la vojo tuj glitas en la lingvan ciklon.

Alia ekzemplo: ekirante de la blazono de Nord-Koreio, oni pasas tra akvo, materio, la universo, geometrio, matematiko, logiko kaj – jes – filozofio, por fine alteriĝi ĉe la greka lingvo kaj la hindeŭropa pralingvo. Eĉ la filozofio mem do, en Esperanto, fine submetiĝas al la lingvo.

Estas ankoraŭ unu frapa cifero. Pli ol duono de la artikoloj – 53 procentoj – kondukas al sakstrato: ili estas tiel mallongaj, ke ili enhavas neniun uzeblan ligilon en sia teksto. En la angla tio preskaŭ ne ekzistas. Tio signifas ion pri Esperanto-Vikipedio, kiu konsistas el multege da etaj artikoloj, ofte nur kelkfrazaj; multaj ludoj do finiĝas antaŭ ol vere komenciĝi. La vojoj kiuj efektive atingas ciklon, bezonas por tio meznombre ĉirkaŭ naŭ paŝojn.

Ĉiu Vikipedio havas sian propran gravitocentron, kaj tiu de Esperanto estas ne la filozofio, sed la lingvo. Tio ne surprizas. La esperanta Vikipedio estas verkata grandparte de homoj, kiuj amas lingvojn, kaj iliaj artikoloj emas jam ĉe la unua ligilo konduki al landoj, popoloj kaj lingvoj – kaj de tie al la hindeŭropa radiko de preskaŭ ĉio. La ludo do diras malpli pri la strukturo de la mondo ol pri la homoj, kiuj verkis la enciklopedion.

Kaj la datumoj havas ankoraŭ etan donacon. Inter la malgrandaj cikloj troviĝas unu, kiu pendolas inter ’Judoj’ kaj ’Zamenhof’. La kreinto de Esperanto do ricevis sian propran senfinan rondiron en la enciklopedio, kiun lia lingvo naskis. Eĉ se Esperanto ne kondukas al Filozofio, ĝi tamen, fidele, ĉiam rekondukas al si mem.

Marc van Oostendorp

La dankinda patrolo de Civila Esperanta Servo deĵoranta en Lesjoforso estos laŭplane demobilizita fine de junio, post kvarsemajna intensa agado, paralela al la riparado de la tegmento en la sendependa vilaeto nomata La Kukolnesto, fare de faka entrepreno: el la purigado kaj ordigado en la Skandinava Esperanto-Domo ĝis nun rezultis pluraj kvintaloj da rubaĵoj.

Malgraŭ frutempa peto, ne eblis ricevi la akvokonekton fare de la magistrato de Filipstad (en monopola reĝimo), sub la preteksto de oficista libertempo. Tial Esplora Instituto de Esperantologio (ĉefluanto de SED) prokrastas nun la peton, kaj ĝia Komitato pritraktos la proponon pri denunco ĉe la ombudusmano en oportuna momento. Krome, post vizorifuzo por CES-volontulo el Afriko, rezidanto kun regula studenta permeso en eŭropa lando ekster Eŭropa Unio, EIE petos la atenton de la Kapitulo de la Esperanta Civito pri kreskanta malhelpemo de la aŭtoritatoj kontraŭ Esperantio: eble hazardo, eble alio.

Necesas faklaboristoj pri la akvotuboj kaj la elektrosistemo en La Kukolnesto. Post ilia interveno EIE (re)petos la konektojn ĉe la magistrato respektive privata entrepreno. Tiam EIE bezonos denove la helpon de CES: utila estus nova deĵorpatrolo ekde la fino de aŭgusto 2026 dum kvar semajnoj. Per tio La Kukolnesto povus funkcii dum la tuta jaro, se estus iu(j) por sentineli. 

La remtera alo estas en ordo, sed necesas interveno de la faka entrepreno por ripari la tegmenton en du punktoj. La kela etaĝo (kun rearanĝita stokejo por malnovaj libroj, gazetoj, diversaj varoj, tial nomata “genizo”) estas grandparte aranĝita, same la malalta etaĝo de la ĉefa alo. Interalie ĝis nun estas rekuperitaj multaj eldonaĵoj vendeblaj tra libroservo, ankaŭ raraj, en valoro de almenaŭ tri mil svisaj frankoj: selekta surbretigo jam okazis en adekvata lokalo, mankas katalogado, same kiel por la restarigotaj biblioteko kaj hemeroteko. La riparoj de la tiea tegmento ankaŭ okazus en septembro. 

La aktivigo de La Kukolnesto kaj de la remtera alo estas planita por la fino de septembro 2026, la reaktivigo de la cetero (krom la alta etaĝo, fermita ĝis plena resanigo en 2028, tial nomata “klaŭzuro”) nur en junio 2027, post tria deĵorpatrolo.

La kontrakto kun Esperanta Naturamikaro pri la gastiga servo estas ankoraŭ subskribota: laŭplane ĝi aktivus nur ekde somero 2027, kaj regule en periodoj sen hejtado, inter majo kaj septembro. La inaŭguro de SED estas planita por la 26a de junio 2027, tuj antaŭ la unua semajno de semestro en la akademia jaro 2027/28. 

 

La 6an kaj 7an de junio en la jaro 2026 okazis la 74a Kongreso de Esperantistoj en Kansajo (KEK) en la urbo Ikeda, gubernio Osaka en Japanio. Estis 168 aliĝintoj, kaj 111 efektive ĉeestis, el kiuj estis du ĉinoj kaj unu koreo.

La nuna mondo spertas oftajn konfliktojn kaj militojn, kaj dividoj kaj malegalecoj plilarĝiĝas. Ĉi-jara KEK, organizita de Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj (KLEG) celis pripensi la rolon de Esperanto kaj la agojn, kiujn esperantistoj devus plenumi por certigi pacan kunekzistadon per daŭra dialogo en multlingva kaj multkultura mondo. Ankaŭ la Kongreso fariĝis ĉiujara okazo por revidoj kaj novaj renkontoj.

La kongreso havis du publikajn prelegojn japanlingvajn:

1. Artefarita Intelekto (AI) ŝatas memlernon.
2. Kion ni lernis de multkultura interŝanĝo

La kongreso ankaŭ havis Esperantan prelegon: Zhang Changsheng prelegis pri la amika interŝanĝo inter Esperanto-Societo en Takatuki en Japanio kaj Changzhou-a Esperanto-Asocio en Ĉinio. Ili subtenas longdaŭran interŝanĝon dum pli ol 40 jaroj ekde 1986.

Okazis interesaj programeroj: “Raporto pri Sukcesa ekzemplo de varbado de junuloj plenaj je esperoj en La 11a Azia-Oceania Kongreso de Esperanto”, “Ĉu ni kune dancu Mambon gaje kaj sane?!”, “Gaja Vespero”, “Bonvenon IJK-junuloj”, “Ni kantu!” kaj “Kurso de Frazfarado”.

Kaj ankaŭ okazis pluraj fakaj kunsidoj: “Ni dividu niajn memorojn pri niaj forpasintoj”, “Artefarita Intelekto riĉigas Esperanton”, “Kiel traduki kantojn”, “Paco kaj Esperanto” k. a.

Partoprenintoj inspiriĝis el novaj renkontoj, ĝojis pri revidoj kaj interŝanĝoj, sentis la gravecon de dialogo, kaj aprezis la valorecon de paco. La kongreso finiĝis sukcese.

Takemori Hirotoshi

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/06/japanujo-4/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 74a Kongreso de Esperantistoj en Kansajo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Malfruege, sed, kiel kutime, jen la 10 plej popularaj afiŝoj en tubaro, dum pasinta majo:

1. Dek Bovinoj Privata versio Nur Pablo, spektita 24 fojojn de 24 malsamaj homoj
2. Rikardo E – Delira Kvartalo [esperanto] 8 spekoj de 8 homoj
3. SYSIPHOS WAS HERE 13 spektoj kaj 12 spektintoj
4. Michael Jackson and Esperanto | History spektoj 15 kaj 14 spektintoj
5. ri or not to ri? #Esperanto #conlang #ri 9 spektoj kaj 9 spektintoj
6. Bonvenon al IJK 2026 en Katalunio 12 spektoj de 10 homoj
7. 10 curiosidades que tal vez desconocías del esperanto… #esperanto #viral #foryou #fyp #trending 11 spektoj de 10 homoj
8. EsKu 82 Szofia Korody 7 spektoj kaj 7 spektintoj
9. ARTO AŬ DEMONO? 8 spektoj kaj 7 spektintoj
10. gazeteta festo!!! kaj fotisto estis mi 7 spektoj kaj 7 spektintoj

Kiel kuriozaĵoj, la dua pozicio (Delira Kvartalo) ricevis malpli da spektoj ol multaj aliaj afiŝoj, sed kompare, ĝi estis komentita kaj ricevis 6 ŝatojn. Tial alta pozicio. Sysiphos estis malpli “ŝatata” o Delira kvartalo, sed ricevis multaj spektoj, kompare al Delira kvaratalo. La kanto de Michael Jackson ricevis pli da spektoj ol multaj aliaj, sed ĝi estas “nur” en kvara pozicio. Tio okazas ĉar ĝi ricevis neniun komenton nek ŝaton, plej eble plejmulto de spektintoj estis neesperantistoj.

Estas aliaj subtilaj parametroj kiuj ludas rolon por iomete mal/plialtigi poziciojn en tiu listo.

Kiel kutime, kaj por kompari, 658 spektoj okazis tra tubaro, dividitaj inter 328 afiŝoj. kaj rekomendoj de tubaro estis sekvataj 1086 fojojn.

kompare al nia kutimo (https://aperu.net/blogo/plej-popularaj-afisoj-de-aprilo-2026/), ni devas esti honestaj, estas malalta kvanto

La esearo de c-ano Giorgio Silfer “La socia historio de la esperanta popolo” estas presata: laŭplane la mendoj estos plenumitaj ĉiuj kune 8 julio 2026, libroservoj kaj individuoj povas mendi profitante la pli malaltajn kostojn pro la ekspedo el tarife avantaĝa lando de Eŭropa Unio; la mendojn akceptas la eldonejo tuj tra lf-koop [ĉe] esperantio [punkto] net (lf-koop[at]esperantio[dot]net) kaj baldaŭ tra Esperanta Kulturservo.

La libron prezentos premiere la aŭtoro en Ĉaŭdefono dum la 15^a Kultura Esperanto-Festivalo: ĉiu ĉeestanta KEF-ano povos aĉeti po unu ekzemplero je duona prezo, nur 12 anstataŭ 24 svisaj frankoj, unu el la multaj avantaĝoj de partopreno en KEF (interalie estas ankaŭ senpaga vizito en ĉiuj muzeoj kaj senpaga veturado tra la tuta kantono, buse trame trajne ŝipe).

Kiu diferenco inter ĉi tiu esearo kaj alia verko de eminenta aŭtoro, Humphrey Tonkin: “Lingvo kaj popolo”? Silfer respondas: “Kvankam la vorto “popolo” aperas en ambaŭ, la du libroj tre diferencas: unue ĉar la nuna okupiĝas pli multe pri la radikoj de la fenomeno esperanto; due ĉar ĝi ne ignoras aliajn gravajn komponantojn de Esperantio; trie ĉar ĝi ne havas precipe instruan celon, kvankam ĝi certe helpas al esperantologia formado; kvare ĉar ĝi estas tre riĉa je bildoj, anstataŭ nuda kaj kruda sinsekvo de ĉapitroj; kvine ĉar ne insistas pri kulturpolitika pespektivo, sed restas aŭtente historiografia verko”.

Antaŭ cent-ok semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-naŭa porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

---

La oficejo de UEA en Nov-Jorko diskonigis raporton pri la aktiveco de la Asocio ĉe UN kaj Unesko, resumebla en la sekvaj kvin agadoj: el ili oni deduktas ke ĝi estas forte engaĝita en la subteno de Unuiĝintaj Nacioj.

1) La ĉiujaraj kongresoj de UEA subtenas la celojn kaj prioritatojn de UN kaj Unesko. 2) UEA publikigas deklarojn okaze de UN-observotagoj, kiuj kondukas al artikoloj en la gazetaro. 3) UEA funkcigas filian strukturon, kiu disvastigas la mesaĝon de UN kaj instigas subtenajn agadojn loke kaj nacie. 4) UEA helpis fondi la Studgrupon pri Lingvoj kaj UN, kiu organizas ĉiujarajn simpoziojn pri la lingva politiko. 5) UEA deĵoris dum du periodoj kiel estrarano de la Konferenco de Neregistaraj Organizoj (CoNGO) de 2020 ĝis 2026.

La detaloj el tiuj punktoj estas raportitaj al la Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN (EKOSOK), kie UEA membras (same kiel aliaj esperanto-organizoj). “Plifortigi la voĉon de UEA ĉe UN kaj la voĉon de UN en la mondo” ŝajnas la devizo kiu karakterizas la rolon de la Universala. Sed kio okazus, se UN bankrotus, kiel bankrotis Ligo de Nacioj per la dua mondmilito? Laŭ la nuna geopolitika konjunkturo, la historio pelas al malgraviĝo de Unuiĝintaj Nacioj: ĉu ne indas elpensi alian strategion, por ke la ŝalupo ne sinku kun la admirala ŝipo?
 

De la 27a de julio ĝis la 9a de aŭgusto 2027 en Gdansko (Pollando) okazos la 26a Monda Skolta Ĵamboreo. Junuloj en aĝo de 11 ĝis 18 jaroj el 180 landoj partoprenos, kreante malgrandan urbon de 35.000 homoj.

Ĉar Pollando estas la naskiĝloko de Esperanto, ni ne povis maltrafi ĝin, do ni invitas volontulojn pli ol 18-jarajn, skoltojn aŭ ne, kiuj ideale parolas la anglan kaj/aŭ la francan aldone al Esperanto (prefere je la nivelo B1 en ĉiuj tri) kaj la polan por tiuj el Pollando.

Nia tasko estos prizorgi informbudon pri Esperanto dum la ĵamboreo. Nia revo estas ankaŭ partopreni kiel parto de la programo en de tiu areo. Tio povus konsisti el prezentado kaj instruado de baza Esperanto kaj simplaj dialogoj per amuzaj agadoj. La bazaj postuloj por esti elektebla estas: esti pli ol 18-jaraĝa, paroli la anglan/francan je nivelo B1, la pola estas avantaĝo; ĝui tendumadon kaj Esperanton.

Se vi interesiĝas pri ĉi tiu defio, skribu al ni ĉe skoltaesperantoligo@gmail.com.

Limdato: 2026/08/30

Fonto: https://t.me/c/1032981354/11381

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Volontuli en la Monda Skolta Ĵamboreo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Tiu sinjoro Janík estas nek d-ro Janík el ministerio, nek tiu Janík, kiu pafmortigis bienulon Jirsa, nek tiu makleristo Janík, pri kiu oni rakontas, ke li faris serion de tricent dudek ses karamboloj, sed sinjoro Janík, ĉefo de firmao Janík kaj Holeček, grandkomercejo per papero kaj celulozo: li estas tia deca kaj ne alta sinjoro iam svatiĝinta al fraŭlino Severová kaj poste pro malespe­ro needziĝinta; mallonge tiel dirita paperisto Janík, por ke ne estiĝu eraro.

De la 29a ĝis la 31a de majo 2026 okazis la 37aj Esperantaj Tagoj de Krakovo kun ĉirkaŭ 50 partoprenantoj el Pollando, Ĉeĥio, Francio, Germanio, Hispanio, Italio kaj Litovio. Okaze de la aranĝo ni vizitis eĉ du el la unuaj dek du Mondaj Kulturaj Heredaĵoj proklamitaj de Unesko jam en 1978: la historian centron de Krakovo kaj la mezepokan salminejon de Wieliczka, situantan 15 kilometrojn for.

Kiel kutime, la renkontiĝo okazis en la Kultura Centro de Podgórze ĉe la rivero Vistulo, nur dudek minutojn piede de la kastelo Vavelo. Kontraŭ tre modesta kotizo de 40 zlotoj (9,50 eŭroj) la partoprenantoj ricevis abundan programon, kiu daŭris de la vendreda mateno ĝis la sabata vespero. Ĉar Krakovo sendube estas la plej bela urbo de Pollando – kaj ĉar ĉiuokaze necesas mem rezervi tranoktejon – tre indas por eksterlandanoj alveni jam unu aŭ du tagojn pli frue. Mia propra restado komenciĝis ĵaŭde posttagmeze per vizitado de kelkaj vidindaĵoj, inter kiuj aparte impresis min la surprize interesa rondiro tra la Vavela Katedralo.

Vendredon kaj sabaton plenigis multaj prelegoj. Ilona Koutny rakontis pri sia prelegvojaĝo al Ĉinio kaj pri la temo “Kolora lingva bildo de la mondo”. En la memoro restas ankaŭ la jen amuzaj, jen pensigaj prelegoj de Lidia Ligęza pri “Epigramoj kaj etrakontoj” kaj de Edward Malewicz pri Esperantaj proverboj, ekzemple: “Ĉiu vulpo sian voston laŭdas”.

Mi mem prelegis pri “La fenomeno de Semmelweis”, termino priskribanta la fakton, ke novaj malkovroj kaj inventoj – inter ili ankaŭ Esperanto – plej ofte renkontas komence fortan kontraŭstaron. Krome mi prezentis ses lastatempe aperintajn kaj du baldaŭ aperontajn librojn verkitajn de junaj malagasaj esperantistinoj. Ni spektis ankaŭ du filmojn de nia karmemora Roman Dobrzyński kaj dolore sentis lian foreston. Dum la pasintaj jaroj li ankoraŭ persone prezentis siajn filmojn en Krakovo kaj ĉiam trovis tempon por agrablaj babiladoj kun ĉiuj ĉeestantoj.

En la vesperoj, antaŭ la komuna vizito al restoracio, okazis belegaj koncertoj. Vendrede la Koruso KAMEA prezentis kantojn en Esperanto kaj la pola lingvo, dum sabate ni ĝuis pianan recitalon de la juna esperantistino Julia Czajka. Tre bone vizitata estis ankaŭ la Sankta Meso en Esperanto, celebrata de pastro Roman Gmyrek en belega preĝejo proksima al nia kunvenejo.

La kulmino de la aranĝo estis – almenaŭ por tiu duono de la partoprenantoj, kiuj restis ĝis dimanĉo – la ekskurso al la salminejo de Wieliczka. Mi devas konfesi, ke por mi vizito al mezepoka salminejo unuavide ne ŝajnis aparte alloga. Tamen mia antaŭĝojo rapide kreskis, kiam mi legis en la reto pri tiu ĉi Monda Kultura Heredaĵo, kiu ĉiujare allogas preskaŭ du milionojn da vizitantoj.

Ni havis la bonŝancon esti gvidataj rekte en Esperanto de la profesia ĉiĉeronino Magdalena Tatara, kiu kutime gvidas tie franclingvajn grupojn. La vizito vere fariĝis neforgesebla. Dum tri horoj ni migris tra la subtera mondo, admiris grandiozajn skulptaĵojn el salo, plurajn subterajn lagetojn kaj eĉ gigantan preĝejon cent metrojn sub la tersurfaco. Aldoniĝis subtera muzeo kun historiaj minteknikaĵoj kaj diversaj spektakloj pri la historio de la minejo.

Post la komuna tagmanĝo, jam surtere, ni vizitis salkolektan muron, multe pli grandan kaj imponan ol tiuj, kiujn mi konas el deko da germanaj urboj. Kelkaj el ni ankoraŭ vespermanĝis kune kaj pasigis agrablan vesperon ĉe la bordo de la rivero Vistulo. La lastaj adiaŭoj okazis nur lunde matene en la stacidomo de Krakovo.

Resume, la 37aj Esperantaj Tagoj de Krakovo estis tre sukcesa aranĝo pro tri ĉefaj kialoj: la eksterordinara beleco de Krakovo, la altkvalita programo kaj la varma, amika etoso.

Ulrich Matthias

Foto: Esperantistoj en la subtera preĝejo de salminejo de Wieliczka (Ulrich Matthias)

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/06/polujo-42/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperantaj Tagoj en du Mondaj Kulturaj Heredaĵoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

virtuale laŭtlegas Artema G.

La gepatra lingvo postlasas en la cerbo neforviŝeblajn spurojn. Tion povis pruvi esploristoj ĉe la ekzemplo de infanoj naskitaj en Ĉinio kiuj en aĝo de proksimume unu jaro estis adoptitaj de francoj. Kvankam la infanoj post la adopto la ĉinan nek aŭdis nek parolis, la cerbo de eĉ 17-jaruloj ankoraŭ reagas je la lingvo.

La studaĵo liveras la pruvon ke nia cerbo konsideras kelkajn interligojn tiel valoraj ke tiuj interligoj ne estas "superskribataj" per pli postaj impresoj. Tiel la psikologino Lara Pierce de la universitato en Montrealo kaj ŝiaj kolegoj interpretas siajn rezultojn. Tamen restas ankoraŭ malklare kiel la cerbo plenumas tiun decidon.

"Kion Johaneto ne lernas, tion neniam plu lernos Johano", diras malnova germana proverbo, kaj la neŭrologio liveras la videblan pruvon por tio. Parto de la eldiro ja jam estis konsiderata kiel science pruvita, nome ke la juna cerbo estas aparte lernema.

Tio estas precipe trafa ĉe infanoj dum la unuaj monatoj kaj kelkajn jarojn post la naskiĝo. Neŭrologoj parolas en tiu kazo pri "optimuma periodo", ĉar la cerbo disponas pri "alta plasteco" kio ebligas tre efikan prilaboradon de mediaj impresoj.

Oni scias jam ĝis nun ke la gepatra lingvo jam tre frue postlasas spurojn en la cerbo. Jam dum la unua vivojaro infanoj lernas distingi ĝian sonon de la sono de aliaj lingvoj - kio estas grava bazo por poste povi lerni vortojn kaj strukturojn. Estis tamen disputo pri tio kio okazas se infanoj precize je tiu momento - kun ricevita lingva bazo, sed kun mankanta enprofundiĝo - estas prenataj el sia lingva medio.

Dum unuj asertis ke la fruaj interligoj estas "superskribataj" per pli postaj impresoj, la aliaj havis la tezon ke tiuj interligoj restas konservitaj - kvankam neaktivaj.

La kanadaj esploristoj subtenas per sia studaĵo nun la duan tezon. Por la studaĵo ili invitis tri grupojn da testpersonoj kiuj aĝis inter 9 kaj 17 jaroj. 21 testpersonoj estis adoptitaj en aĝo de averaĝe 12,6 monatoj kaj parolis ekde tiu momento nur la francan. Iomete pli malgranda grupo edukiĝis dulingve ĉine-france, kaj la tria grupo konsistis el nur francparolantaj infanoj kaj gejunuloj.

La esploristoj sonigis al ĉiuj tri grupoj ĉinajn vortojn kaj registris la reagojn de la cerbo samtempe per magnetresona tomografio (MRT). Montriĝis ke ĉe tiuj infanoj kaj gejunuloj kiuj neniam havis kontakton kun la ĉina lingvo kiel atendite montriĝis nenia reago. Aliflanke la cerbo ja reagis ĉe tiuj testpersonoj kiuj estis aŭdintaj la ĉinan kiel bebo.

Ke vere temis pri reago aparte je la ĉina kaj ne nur sonstrukturo kaŭzita per parolimpresoj, tion la esploristoj opinias povi pruvi per la regiono en kiuj la ĉinaj sonoj eklumis en la MRT: Toneca lingvo kiel la ĉina - tion oni sciis jam el pli fruaj studaĵoj - estas prilaborata en aliaj areoj de la cerbo ol la franca lingvo.

Laŭ tio la reago devis veni de tio ke la cerbo povis rekoni la ĉinajn vortojn.

Tiu mekanismo povus ankaŭ ekspliki kial homoj kun frua kontakto kun alia lingvo pli facile kapablas "refreŝigi" ĝin ol tiuj kiuj komencas de nulo. "La bazo restas kaj sur ĝi eblas rekonstrui", skribas la kanadaj neŭrologoj kaj psikologoj. Ĉu tiu bazo ankaŭ plifaciligas la lernadon de aliaj lingvoj, tion oni nuntempe ankoraŭ ne povas diri.

Same restas malklare kial la cerbo daŭre konservas tiujn fruajn informojn. Eble la lernado de lingvoj por nia pensorgano estas tiom streĉa ke ĝi pro energiefikeco konservas unufoje lernitajn strukturojn dum multaj jaroj. Sed por eltrovi tion necesos pluaj studaĵoj.

La 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO en Tiana (Katalunio, Hispanio) komenciĝos la 9an de aŭgusto 2026, unu tagon post la fino de la 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graco (Graz).

Oni povas vojaĝi de Graco al Tiana por esperantumi dum du semajnoj.
Jen la ĉefaj ebloj por atingi la IJK-ejon el Graz:

Per aviadilo: El la flughaveno de Graco ekzistas flugoj kun ŝanĝo. Tamen, la plej bona kaj rapida eblo ofte estas preni trajnon al Vieno kaj flugi rekte el la Viena flughaveno ĝis la flughaveno de Barcelono!

Per trajno: Se vi preferas ĝui la pejzaĝon kaj vojaĝi pli ekologie, vi povas fari la itineron per trajno tra Italio kaj Francio. Ĝi postulas kelkajn transirojn, sed estas bela, pli longa sperto.

Per aŭto: Ideala eblo por kunveturi kun aliaj esperantistoj kaj dividi kostojn. Atendas vin ĉirkaŭ 1500 km da aŭtovojoj tra mirindaj Eŭropaj pejzaĝoj.

Memoru, ke Tiana situas tute apud Barcelono. De la flughaveno estas tre facile atingi Barcelonon per trajno, metroo aŭ buso. Poste, vi povas atingi la kongresejon per niaj rapidaj kaj malmultekostaj IJK-buskaravanoj. Eblas mendi lokon en ili per nia retejo https://ijk2026.tejo.org/.

Fonto: https://t.me/IJK2026/24

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post De UK al IJK: Du sinsekvaj semajnoj en Esperantujo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Saluton, karaj aŭskultantoj! Hodiaŭ mi ŝatus paroli al vi pri io, kio tuŝas preskaŭ ĉiun el ni, kvankam ni malofte pensas pri ĝi. Ni vivas en epoko, en kiu ni kreas pli da informoj ol iam ajn antaŭe en la homa historio. Ni konstante uzas niajn telefonojn por foti niajn manĝojn, niajn dorlotbestojn kaj niajn feriojn. Ni sendas sennombrajn mesaĝojn, retpoŝtojn kaj afiŝojn al la tutmonda reto. Ŝajnas, ke nia tuta vivo estas zorge dokumentita. Sed ĉu vi iam demandis vin, kio vere okazos al ĉiuj tiuj datumoj post kvindek aŭ cent jaroj?

Hodiaŭ kunsidas en Ĉaŭdefono la redakcio de “Literatura Foiro”, kun telematikaj alestoj el tri kontinentoj; laŭ la tagordo proponita de la kunĉefredaktoroj, gec-anoj Perla Martinelli kaj Alessio Giordano, pluraj gravaj temoj apudas la kutiman konsultiĝon pri la venonta numero (ĉi-foje la aŭgusta, jam finredaktata). Unuafoje partoprenos c-ano Giacomo Comincini, kandidato al la responso pri la planlingvistika rubriko ekde 2027.

La redakcio analizas la rezulton de diversaj publikaj prezentoj pri la revuo (Internacia Junulara Festivalo, Bobelarto, Kultura Esperanto-Festivalo), de la progresanta retejo literaturafoiro.com, de la ciferiga kaj arkiva aktivecoj. 

La revuo, organo de LF-koop kaj de Esperanta PEN-Centro, apogas la kooperativan eldonejon per la specifa atento dediĉota al demandoj pri Artefarita Intelekto, OpenAcces, surmerkatigo. La redakcio estas memstara aliĝinto al la Pakto por la Esperanta Civito, same kiel tiu de “Heroldo de Esperanto”.

La 77a Kongreso de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) okazos de la 25a de julio ĝis la 1a de aŭgusto 2026 en Graz (Aŭstrio), unu semajnon antaŭ la 111a Universala Kongreso de Esperanto en la sama urbo. La kongreso havos la temon havos temon “Sinjoro, donu al mi veran kredon, firman esperon kaj senkondiĉan amon” (Sankta Francisko).

Post 105 jaroj IKUE revenas al Graz! Graz gastigis la 7an Kongreson de IKUE en la 1921a jaro. La ĉi-jara Kongreso de IKUE estos la kvina en Aŭstrio. Post la 7a en Graz, okazis la 9a (1924) kaj la 27a (1959) en Vieno kaj la 33a (1970) en Klagenfurt.

La kongreso okazos en Kolpinghaus, studenta domo kiu situas en la centro de Graz. Je pied-distanco troviĝas urbaj vidindaĵoj, vendejoj, restoracioj.
Ankaŭ la Kongresejo de la 111a Universala Kongreso de Esperanto troviĝas je 15-minuta pieddistanco.

Kongresaj programeroj

• ĉiutagaj komunaj preĝoj: matenaj kaj vesperaj, rozario
• ĉiutaga sankta meso
• laborkunvenoj de IKUE
• intensa seminario lige al la temo de la kongreso
• prelegoj
• piedaj pilgrimoj: al la katedralo de Graz, al la franciskana preĝejo
• tuttaga busa pilgrimo: Sanktejo Mariazell v. https://eo.wikipedia.org/wiki/Mariazell
• urba trarigardo

Ĉiuj programeroj kiuj okazos en la kongresejo aŭ dum la pilgrimoj en la preĝejoj estos hibridaj kaj oni povos sekvi ilin per ZOOM.

Pliaj informoj estas elŝuteblaj ĉe https://ikue.org/77a-Kongreso-de-IKUE.pdf

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ankaŭ IKUE kongresos en Graz appeared first on La Ondo de Esperanto.

La vojo al Bretonio estis tiom longa multe pli ol mi antaŭvidis. De mia kampara domo ĝis la urbo Gaingamp, kie mia amiko atendis min, necesis pli ol unu tago, jen aŭte, jen buse, jen aviadile, jen trajne, kompreneble intertempe ĉiam piede. Estis ja longa vojo al longtempaj amikoj, eble, al tiama tempo, kiam miaj flugiloj ekis plene malfermiĝi. Ŝajne, Dio memoris, kiel komenciĝis mia rilato kun Bretonio en la jaro 2013, kiam mi ĉeestis en Pluezeka Internacia Renkontiĝo kiel ĉi-jare invitita esperantisto. Ĉar malgraŭ mia longa vojaĝo, Jean Claude ĝoje proponis al mi minuton saluti E-kursanojn en Lannion survoje al sia domo. Kial ne! Jes ja, ĉi-foje, eksterordinare, mia vojaĝo fiksis neniun projekton ; nek expozicion, nek laboron, nek celon, krom diversajn urbojn, kie loĝas karaj kaj sinceraj amikoj. Ĝi tiel daŭru flui unu monaton tiel nature kiel maro. En la urbo Saint Michel en Greve, maro situis kvazaŭ ĉe mia nazo. Tie, aŭdante la maron, oni enlitiĝis, kaj kun la bojado de la maro oni ellitiĝis. Ĉiumatene, mi kuris al la maro, kaj lontempe rigardis ĝian horizonton. Ĝi silente reagis al mi. Iun matenon, babilante kun ĝi, mi marŝis sur ĝia sablo, iun matenon, sursable, mi leteris al Dalmini kaj Leo. Sufiĉis dek minutojn piede de la domo de Jean Claude kaj Helene por tuŝi la maron. Tia mateno estis granda donaco por mi. Ĉe la maro, mi sentis min varme brakumata per la vento, per la sunbrilo, per abunda nubo, eĉ per ĝia parfumo. Iun tagon, Jean Claude, Helene kaj mi veturis al Pluezec, kie esperantistoj atendis nin. Longan tempon karaj ! Inter ili sidante, mi vidis tempon kiom pasi, kaj mi ankoraŭfoje konstatis, ke nia vivo maleternas. Kun albumo, dokumentoj, raportoj, ni vojaĝis al niaj karaj rememoraĵoj. Kaj poste, sinsekvis freŝa intersaluto kun novaj amikoj. Dum revena vojo, ni vizitis la urbon Treguier. Feliĉe, la dignan katedranlon preskaŭ fermiĝantan laŭhore, ni povis viziti kun la permeso de iu pastro. Hejme, Helene montris al mi familian albumon, kie aperis memoraĵoj pri ilia vojaĝo en Koreio. Post 102-a Universala Kongreso en Seulo en la jaro 2017, 15 francoj vizitis miajn lernejon, kamparan vilaĝeton, mirtelkampon de Dalmini. Kaj vespere, miaj kolegoj kaj ili, ni interŝanĝis prelegi, kuiri kaj kune praktikis korean tamburon. Kiam mi pentras, ĉiam mi vidas, ke belega koloro sur kanvaso enhavas diversajn tavolojn. Jen nuna mi konstruiĝis tiel. Antaŭ 13 jaroj, dum unu semajna kurso en Pluezec, tiom da kuraĝo, tiom da emocio, tiom da pasio, metiĝis en unua tavolo. Tiel francaj amikoj, tiel francaj literaturoj, tiel franca lingvo, tiel... tavoliĝis unu post aliaj ene de mi. Tiel fariĝis mi nuna. Dum la vizito "La Vallee des Saints", aŭskultalte magiajn legendojn de la ĉarmaj skulptaĵoj sur vasta ebenaĵo, mi meditis, kio kreskas min, kio subtenas min maturiĝi. Unu semajno tiel rapide kuris, kaj sekvan tagon matene miaj amikoj veturigis min tri horojn aŭte al Nantes !

Ĉu kulo, birdo, simio, fiŝo aŭ rano: Aktuala studaĵo montras ke preskaŭ ĉiuj bestoj komunikas laŭ surprize simila ritmo. Malantaŭ tio verŝajne kaŝiĝas universala propreco de la cerbo.

Hieraŭ okazis la monata kunsido de la Kapitulo, sub la prezido de sen. Lorena Bellotti, Konsulino; ne partoprenis la vickonsuloj engaĝitaj en Lesjoforso, kie la retaliro ne estas perfekta, kvankam pri Skandinava Esperanto-Domo la Kapitulo ricevis detalan informon, kaj pri la nuna flegado fare de Civila Esperanta Servo kaj pri la perspektivoj de Esplora Instituto de Esperantologio.

La vickonsulo pri informado raportis pri la produktado de la sigelmarkoj, kio donis la okazon ekzameni la situacion de la establoj malmulte aktivaj. Konsultiĝo pri la publikaj rilatoj en Japanio kaj Suda Koreio enfokusigis la situacion en la fora oriento.

Estis koncize monitorata ankaŭ la ekspansio en la virtualo, kun laŭdoj pri la ĉeesto en Instagram kaj Telegram-kanaloj kaj precipe pri la kvalita kresko de la retejo literaturafoiro.com. La Esperanta Civito transprenas la proprieton de la retejo civito.net, kiu fontis el privata iniciato. Estis negativa rimarko pro malsufiĉa ĉeesto en MiaVivo.

KCE informis pere de la vickonsulo pri klerigado rilate al la partopreno en la ALTE-konferenco en Lisbono la venontan novembron kaj rilate al aliaj kunvenoj kuplitaj ĉu al ALTE ĉu al Konsilio de Eŭropo. 

La Kapitulo ne libertempos: venonta kunsido je 15 julio 2026.

En la reto aperis la kvarjara (2022-2025) raporto de UEA al Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj (EKOSOK), kiun kompilis Sara Spanò kaj esperantigis Humphrey Tonkin.

A. Kontribuo de la organizo al la laboro de Unuiĝintaj Nacioj

1. La Novjorka Oficejo de UEA ĉe 777 UN Plaza prizorgas la kunlaboron kun UN, kunordigas volontulojn en Novjorko, Ĝenevo kaj Vieno, kaj publikigas dumonatan bultenon en Esperanto, la angla kaj la franca pri sia laboro ĉe UN.

2. La ĉiujaraj kongresoj de UEA subtenas la celojn kaj prioritatojn de UN kaj Unesko: Lingvo, vivo, tero: La Jardeko de Indiĝenaj Lingvoj (Montrealo, Kanado 2022); Enmigrado: kunfluo de homaj valoroj (Torino, Italio 2023); Homo, lingvo kaj medio por pli bona mondo (Aruŝo, Tanzanio 2024); Esperanto kaj teknologioj kiel pontoj de paco kaj konfido inter la popoloj (Brno, Ĉeĥio 2025). La Virtuala Esperanto-Kongreso, lanĉita en 2020 responde al la pandemio de KOVIM-19, fariĝis regula reta evento organizata de UEA, por certigi pli grandan alireblecon kaj median daŭripovon.

3. UEA deĵoris dum du periodoj kiel estrarano de la Konferenco de Neregistaraj Organizoj (CoNGO) de 2020 ĝis 2026, kaj aktivas en (interalie) ĝiaj Komitatoj pri Edukado (Novjorko), Paco (Vieno), kaj en ĝia nova NRO-Komitato pri Lingvoj kaj Lingvaĵo (CoLL), fondita danke al la gvidado de UEA, kun UEA kiel ĝia unua prezidanto. Parolanto ĉe la fondkunveno de CoLL en 2021 estis la Vica Ĝenerala Sekretario de UN, Movses Abelian, en sia rolo kiel kunordiganto de UN pri multlingvismo. En CoLL aktivas la Internacia Federacio de Tradukistoj (FIT) kaj la Internacia Asocio de Konferencaj Interpretistoj (AIIC) kaj ĉirkaŭ dudek pliaj NRO-oj.

4. UEA publikigas deklarojn okaze de UN-observotagoj, kiuj kondukas al artikoloj en la gazetaro, Esperanto-parolanta radio, la revuo de la Asocio Esperanto, kaj sociaj retoj – kaj al agorientitaj eventoj en Esperanto.

5. Por eduki la Esperanto-parolantan publikon, UEA funkciigas filian strukturon, kiu disvastigas la mesaĝon de UN kaj instigas subtenajn agadojn loke kaj nacie. Ĝia retejo www.esperantoporun.org enhavas enkondukon al UN, tradukojn de UN-dokumentoj, starpunktojn pri la Celoj por Daŭripova Evoluigo, ktp. Ĝi estas vaste uzata de la Esperanto-komunumo.

6. UEA helpis fondi la Studgrupon pri Lingvoj kaj UN, kiu organizas ĉiujarajn simpoziojn pri la lingva politiko kaj praktiko de UN kaj pri la interrilato inter UN kaj civila socio. Partoprenataj de akademiuloj, UN-oficialuloj kaj NRO-oj, la simpozioj estas kunsponsorataj de organizoj kiel la Centro por Aplikata Lingvistiko (Vaŝingtono), Birkbeck, Universitato de Londono, kaj la Esperantic Studies Foundation (ESF). Lastatempaj temoj: Multlingvismo kaj COVID-19: Lernitaj lecionoj kaj rigardo antaŭen; Lingvaj rajtoj por paco, justeco kaj fortaj institucioj; Geopolitika malstabileco kaj la valoro de multlingvismo.

<…>

Legu la tutan kvintagan tekston ĉe https://docs.google.com/document/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kvarjara raporto de UEA al EKOSOK appeared first on La Ondo de Esperanto.

“Heroldo de Esperanto” retrospektivas pri la arĝenta jubileo de la Esperanta Civito, komentante la dokumentojn kaj normojn aprobitajn dum kvarono de jarcento; la unua estas la sola starpunkto oficiale esprimita pri Universala Esperanto-Asocio, fare de la Kapitulo laŭ propono de sen. Bertil Nilsson, tiam vickonsulo pri kulturaj aferoj.

Tiutempe UEA travivis internan krizon pro la konflikto inter la Estraro (prezidanto Corsetti) kaj la bulleristoj. Por emfazi la kulturan valoron de la Asocio, la deklaro komenciĝas tiel: “UEA per biblioteko Hodler, per sia jarlibro, sia libroservo kaj organizado de kongresoj plenumas utilajn funkciojn en nia parolkomunumo”.

El tiuj kvar servoj, neniu plu ekzistas aŭ aktivas, nome estis adjudikita al eksteraj subjektoj. Oni rajtus dedukti ke Roterdamo ĉesis “plenumi utilajn funkciojn en nia parolkomunumo”. 

Legu pli en “Heroldo de Esperanto” 2379 

50x50cm sur planche de bois, acrylique et sable / Existe-il des rond-points dans les marines? 바닷 속에도 원형교차로가 있나요? 2026 Ĉu pro tio, ke lasttempe nia familio vojaĝis al marborda urbo? Mi tie kuris pliproksimen por bone rigardi la maron. Ĉu ekzistus trafikrondo en la profunda maro? Imago ja flugadis ien tien en mia kapo. Estas hejme. Unu el multaj avantaĵoj el kampara vivo estas konkrete konscii trankvilecon. Freŝa aero, melodio de milda venteto, bojado de hundidoj, kantoj de sovaĝaj birdoj, flustrado de brilaj steloj. En tia etoso, mi pentras. Sagak sagak.. nura bruo el sabloj sur la kanvaso. Tiam mi povas havi okazon rigardi min mem kaj aŭdi mian profundan koron. Tio estas ĝusta respondo, kial mi pentras. Ĉi-semajne, vizitis min kelkaj studentoj nekonataj kun sia profesorino el alternativa liceo, nomata [MokdoNaru]. La profesorino simple prezentis, ke ili estas unuj el ĉi-jaraj freŝaj lernantoj, kaj ke en la unua semajno ili vizitas homojn por intervuji, per kiuj oni povas rigardi la mondon alimaniere. Al mi, la lernantoj ĵetis demandojn jen pri Esperanto, jen pri pentrarto. "MALKOVRI SIN MEM, RENKONTI LA MONDON" Post kiam ili foriris, mi legis broŝureton pri la speciala liceo. La du frazoj skribitaj sur ĝi estas ne nur por tieaj studentoj, sed ankaŭ por ni ĉiuj, mi opinias. Printempo ja printempas. Mi aldonas la plej belan novaĵon en ĉi-belega sezono. Lasttempe okazis geedziĝa festo de mia eksstudentino kara "Verda" en Seulo. Ĉeestis multaj eksaj studentoj, kun kiuj mi vojaĝis en la mondo pere de Esperanto. Tiom da ĝojo, tiom da emocio, tiom da rememoraĵoj kun ili !! Ilia tiama tempo vivas ene de mi kaj la mia ene de ili. Sufiĉis tio, por ke ni tuj forte brakumis kaj saltadis pro ĝojo.

En la jaro du mil forpasis mia plej ŝatata onklo Jano. Li aĝis cent jarojn. Li belaspektis kaj estis humurplena, ekstreme kultivita kaj ĝentila, fortika kaj aldone riĉa. La virinoj svarmis ĉirkaŭ li kiel… muŝoj ĉirkaŭ mielo. Sed malgraŭ tio li ĉiam restis fraŭlo.

Dum daŭras la flegado de Skandinava Esperanto-Domo fare de Civila Esperanta Servo, estas proponita la dato de la inaŭguro: 26 junio 2027; tio koincidas kun la komenca semajno de la unua semestro de Esplora Instituto de Esperantologio en la akademia jaro 2027/28, kies unua kurso disvolviĝos en SED, dum la postaj du en Svislando ĉe Kultura Centro Esperantista.

La komenca semajno kongruas kun tiu de Baltiaj Esperanto-Tagoj, okazonta en Estonio 5-11 julio 2027, per la organizo de la ĵus fondita asocio “Estonaj Amikoj de Esperanto” (sub la gvido de sen. Kalle Vilbaste kaj s-ro Tõnu Hirsik), kiu petis la aliĝon al la Pakto.

La nova establo plenumas la kondiĉojn laŭ la Civitaj normoj, kaj la aliĝo povos situi en la tagordo de la Forumo, kunsidonta en Malago, 13 oktobro 2026 (tuj post la fermo de la 4a NaturAmika KulturSemajno).

En la protokolo de la fonda asembleo oni legas ke EAE aspiras aliĝi ankaŭ al Universala Esperanto-Asocio, sed pro nesufiĉa nombro da membroj ĝi ne rajtas ankoraŭ iĝi landa asocio.

Ni petas vian helpon por trovi lernantojn por nia Esperanto-kursaro de la 6a ĝis 15a de julio en Greziljono.

Okazas unika eblo pasigi la KER-ekzamenon (skriba parto) — ĉeeste, fizike, sen komputilo!

Ni helpos al personoj kun modestaj rimedoj. Ni organizas kunveturadon inter partoprenantoj.

Ĉi-sube estas la kompleta somera programo de la franca Esperanto-centro Greziljono.

Bonvolu plusendi al koncernataj amikoj. Eblas aliĝi ĝis la lasta momento.

• 2026-jul-6/15. 10a Maratona Esperanto-kursaro kun Koutny Ilona, Frank Lappe, Marion Quenut
• 2026-jul-11. Tutmonda KER-ekzameno, skriba parto, kun edukado.net
• 2026-aŭg-10/14. 1a LSG-renkontiĝo kun Fieraj.org
• 2026-aŭg-14/20. 7a Verda Naturisma Semajno kun E-kurso kun INOE
• 2026-aŭg-20/27. 15a Festa Semajno por infanoj kaj familioj kun Esperanto-kursoj

Veronika kaj Bert
el Greziljono

Fonto: https://kunfarejo.org/?p=6039

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Greziljono serĉas lernantojn appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉu vi iam aŭdis la vorton “gekuri”? Se viro kaj virino kaŝe forkurus de la hejmo kaj geedziĝus (ofte kontraŭ la volo de familianoj), oni povas diri, ke ili gekuris. Normale la prefikso ge- ne aperas antaŭ verbo, sed tio estis unu el la amuzaj vortoj elpensitaj de Probal Dasgupta. Probal estis mia Esperanto-instruisto kaj amiko. Li mortis en Kolkato, Barato, la 1-an de Junio 2026, nur 72-jaraĝa. Probal naskiĝis en Kolkato, la 19-an de Septembro 1953. Lia patro estis historiisto kaj lia patrino estis socia psikologo kaj verkisto. Probal studis lingvosciencon en Kolkato kaj Puneo en Barato. Li doktoriĝis pri tiu fako ĉe la Universitato de Novjorko, en Usono. Tie li studis sian gepatran lingvon, la bengalan. Li instruis lingvosciencon en pluraj barataj universitatoj. Dum sia laboro en Universitato de Hajderabado, kie mi estis studento, li informis min pri Esperanto. Li mem estis esperantisto de-longe. Tiun lingvon li lernis jam kiam li estis 14-jaraĝa. Ekde 1967 li estis aktiva esperantisto. Kiam li estis 17-jaraĝa, li korespondis kun la fama Esperanto-verkisto Kolomano (Kálmán) Kalocsay por diskuti malsimplajn problemojn de tradukado. En 1980 Probal laboris kiel volontulo preskaŭ la tutan jaron ĉe la Centra Oficejo de UEA. Reveninte al Barato, li kunfondis en 1982 la landan asocion Federacio Esperanto de Barato kaj servis kiel ĝia vicprezidanto. En 1983 li membriĝis en la Akademio de Esperanto. Li estis ĝia vicprezidanto de 2001 ĝis 2016, kaj ĝia prezidanto ekde 2016 ĝis sia morto. Probal estis la prezidanto de Universala Esperanto-Asocio de 2007 ĝis 2013. Probal kontribuis plurmaniere dum sia longa agado en la Esperanto-movado. Li estis verkisto, tradukisto kaj redaktoro. Li verkis pli ol dek librojn kaj centojn da artikoloj en la angla, bengala, franca, kaj kompreneble en Esperanto. En ĉiuj el tiuj lingvoj oni konsideris lin sufiĉe malfacila verkisto! El la bengala li tradukis en Esperanton poemojn de la fama barata verkisto Rabindranath Tagore. Krome, li tradukis du romanojn kaj la membiografion de sia patrino, Manashi Dasgupta. Kaj uzante Esperantajn tradukojn li bengaligis kroatan infan-romanon, svedan teatraĵon, kaj finnan romanon. Pro siaj diversspecaj kontribuoj Probal ricevis plurajn gravajn premiojn. Inter ili estis la ŝtata premio Vidyasagar-Dinamoyee en 2021, kiu estis unuafoje aljuĝita al esperantisto. Malgraŭ tiuj gravaj atingoj, Probal restis sufiĉe modesta. En la universitato, li estis tre amikema kun studentoj. Multaj memoras longajn kaj amuzajn babiladojn kun li. Ĉar li legis tiom multe, la temoj de tiuj babiladoj estis diversaj. Instruistoj kaj studentoj de pluraj fakoj amikiĝis kun li. Li mankos al multaj kaj ene de Esperantujo, kaj ekster ĝi. A. Giridhar Rao

Antaŭ kelkaj jaroj, en la Universitato de Bonaero, en Argentino, neŭrologoj ekmiris, kiam ili vidis pacientinon suferantan de Parkinson-malsano en severa grado, kiam ŝi dancis tangon en loka balo.  Ŝi prezentis ekvilibron kaj korpan sintenon neatendite konservitajn, dum la danca moviĝado. Post tio, ili komencis esplori en scienca maniero, ĉu la movoj farataj dum tiaspeca danco povas esti uzataj kiel kuracilo en taŭge organizita sistemo. De tio rezultis programo elvolvita en hospitalo, en la argentina ĉefurbo, laŭ kiu kuracistoj konstatas kun feliĉo la pliboniĝon de tiuj pacientoj, ne nur laŭ la moviĝ-kapablo, sed ankaŭ laŭ la emocia aspekto kaj la vivkvalito.

Je certa punkto la vetera parto de la vorto “veterano” fariĝas konstanta pluvo. Unue mortis Renato Corsetti, eksa prezidanto de UEA, majstro de la arto labori kaj laborigi, kiu tamen ĉiam tenis skeptikan distancon inter la propra laboro kaj la propra percepto de tiu laboro. Laŭ li, tiu kiu perdas la kapablon ridi, perdas la mondon. Ĉiam preta provi, li tamen ĉiam konsciis pri la fragileco de la lingvokomunumo Esperanto. Li gvidis per sia ekzemplo. Laŭ Renato, tiu kiu ne provas neniam pruvas. Kaj tiu kiu ne sin dediĉas al tasko neniam partoprenos la ĝojon de ĝia plenumiĝo. La kuracilo kontraŭ la propra tro evoluinta sento de digno estas la solidaro kun la propraj kunlaborantoj.

Sekvas Renaton en la forgvidajn koridorojn de la memoro Probal Daŝgupto, kiu akramense kultivis la rolon de profesoreca pesado de realoj kaj malfermiteco al ideoj – kaj tion faris per eksterordinare dokta scio pri rimarkinda diverso de fakoj. Probal estis pensanto. La barata nomo Probal havas sian signifon barate – sed ankaŭ Shakespeare hazarde uzis ĝin, por signifi “pruvebla” aŭ “kredinda”. Kaj la argumentoj kaj scioj de Probal estis ja probal. Mi ekkonis lin kiel studenton en Novjorko. Jam tiam li interesiĝis pri ĉio, ĉion pripesis, ĉiujn sciojn kolektis. Li restis mia amiko kaj kolego.

Sed intertempe forpasis Rob Moerbeek, rolulo en la Centra Oficejo de UEA jam de mia epoko kiam mi estraranis en TEJO. Sub masko de ordinaro, sed kun firma sento de la propra memo, li laboris por Esperanto samtempe kiel pakanto de libroj kaj kiel docento al studentoj en la Universitato de Amsterdamo. Li estis homo preta transpreni senĝene la plej ordinarajn taskojn sed samtempe roli kiel fonto de mirinde kompletaj informoj pri la historio de la Esperanta lingvo kaj la kapabloj de la homa spirito.

Kaj mortis Radojica Petrović, kiu dum jaroj, kaj ofte en malfacilaj kondiĉoj, tenis viva la pedagogion de Esperanto kaj pluportis la torĉon de Esperanto en sia propra mondoparto kaj tra la mondo – kaj Mohammad Saheb-Zamani, kiu en Irano en la malfruaj sepdekaj jaroj transformis interesiĝon pri Esperanto en Irano en pedagogian amasmovadon, kiun mi observis deproksime dum vizito al Irano en 1978 kaj kiu daŭre inspiris min.

Mortis Roman Dobrzyński, kiun mi konis sepdek jarojn, ekde nia renkontiĝo en Pollando en, se mi ne mismemoras, 1956. Jam de la komenco ni kunlaboris en TEJO – kaj Roman, pro sia profesio kiel ĵurnalisto, frue portis Esperanton al la mondo – kaj la mondon al la esperantistoj. Li brile stiris vojon inter politikaj tendaroj – kiel mi aparte eksciis kiam li prezidis la Lokan Kongresan Komitaton por la jubilea Universala Kongreso en Varsovio en 1987 kaj mi pendolis inter Pollando kaj Usono por teni nian teamon en UEA unueca, kaj trovi la bezonatajn aliancanojn.

Ĵus forpasis Ivo Osibov, juristo, internaciisto, homo firma en siaj konvinkoj, fleksebla en sia kapablo stiri la kunlaboron laŭ produktivaj vojoj, prezidanto de TEJO en la 1960aj jaroj, kaj unu el tiuj kiuj, per sia ekzemplo, instruis al mi kiel resti fidela al la Afero, kiam cedi kaj kiam insisti, kaj kiel neniam perdi senton de perspektivo. Homoj kiel li, kaj kiel Dobrzyński, Corsetti, Dasgupta kaj multaj aliaj, riĉigis mian vivon kaj, per sia ekzemplo, inspiris generaciojn. Ili ripozu en paco.

“Ili ĉiuj iris en la regnon de la lumo…”

Humphrey Tonkin

Fonto: https://groups.io/g/uea-membroj/message/7239

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ili ĉiuj iris en la regnon de la lumo… appeared first on La Ondo de Esperanto.

La arĝenta jubileo de la Konstitucio de la Esperanta Civito karakterizas la unuan paĝon de “Heroldo de Esperanto” numero 2378 (junio 2026), kun artikoloj de Perla Martinelli, Bertil Nilsson, Giorgio Silfer kaj atestoj de tri Kapitulanoj: Manuela Blanco, Giacomo Comincini kaj Lorena Bellotti, Konsulino.

La tria paĝo estas dediĉita al la aktiveco de Civila Esperanta Servo en Lesjoforso kaj al la perspektivoj de Skandinava Esperanto-Domo. La dua paĝo enhavas multajn utilajn informojn pri la konsorcio, precipe pri Kultura Centro Esperantista, kies organo KCE estas.

Fine, la kvaran paĝon karakterizas la programo de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo, aldone al artikoloj pri la artistaj kontribuoj.

“Heroldo de Esperanto” estas abonebla per donaco al KCE, tra kulturservo.esperantio.net — ĝia formato A3 similigas ĝin al ĵurnalo.

La arĝenta jubileo de la Konstitucio de la Esperanta Civito karakterizas la unuan paĝon de “Heroldo de Esperanto” numero 2378 (junio 2026), kun artikoloj de Perla Martinelli, Bertil Nilsson, Giorgio Silfer kaj atestoj de tri Kapitulanoj: Manuela Blanco, Giacomo Comincini kaj Lorena Bellotti, Konsulino.

La tria paĝo estas dediĉita al la aktiveco de Civila Esperanta Servo en Lesjoforso kaj al la perspektivoj de Skandinava Esperanto-Domo. La dua paĝo enhavas multajn utilajn informojn pri la konsorcio, precipe pri Kultura Centro Esperantista, kies organo KCE estas.

Fine, la kvaran paĝon karakterizas la programo de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo, aldone al artikoloj pri la artistaj kontribuoj.

“Heroldo de Esperanto” estas abonebla per donaco al KCE, tra kulturservo.esperantio.net — ĝia formato A3 similigas ĝin al ĵurnalo.

Papo Leono la 14-a fine de majo publikigis sian unuan enciklikon. Lia mesaĝo al la mondo temas interalie pri la riskoj de artefarita intelekto, kaj ricevis vastan atenton. Malpli da atento altiris la fakto, ke mankas oficiala latina versio de la papa encikliko. Ĉu la katolika eklezio forgesas sian komunan lingvon?

Papo Leono la 14-a. Foto: Edgar Beltrán, The Pillar  CC BY-SA 4.0

Enciklikoj estas gravaj cirkuleroj de la papo pri la katolika kredo aŭ aktualaj temoj el katolika vidpunkto. La enciklikoj estas nomataj laŭ siaj unuaj vortoj, kutime en latino. Latinan titolon havas ankaŭ la unua encikliko de papo Leono la 14-a: ”Magnifica humanitas”, ”La grandioza homaro”.

Ĝi komenciĝas per la frazo ”La grandioza homaro kreita de Dio hodiaŭ alfrontas decidan elekton: ĉu konstrui novan Turon de Babelo aŭ konstrui la urbon, kie Dio kaj la homaro loĝu kune” kaj strebas defendi la homecon en la epoko de artefarita intelekto. Krom la aktuala temo atentinda estas tamen ankaŭ alia fakto: krom la du vortoj en la titolo, nenio plia el la enhavo aperis en latino, kvankam ĝuste latino ĝis nun tradicie estis la oficiala lingvo de la enciklikoj. La latina versio estis konsiderata la originalo, la aliaj versioj ĝiaj tradukoj.

Nun tamen la teksto estis publikigita en la lingvoj angla, araba, franca, germana, hispana, itala, portugala, pola kaj rusa – sed ne en latino. Sekve ne klaras, kiu versio de la teksto nun estas la oficiala referenca versio, atentigas la retejo Infovaticana, kiu trovas la mankon de latina versio grava principa ŝanĝo.

Tio ne estas tute unika okazaĵo. Ekzemple en 1937 la tiama papo Pio la 10-a verkis la germanlingvan enciklikon ”Mit brennender Sorge” (”Kun brula zorgo”), kiu plu malhavas latinan version.

La germanlingva teksto kondamnis multajn aspektojn de la nazia reĝimo. Pro timo de cenzuro ĝi estis sekrete presita en 300 000 ekzempleroj, distribuita al la katolikaj preĝejoj en Germanio kaj voĉlegita en la Palma dimanĉo.

En la sekva tago Gestapo konfiskis ĉiujn trovitajn ekzemplerojn de la encikliko kaj fermis la presejojn kiuj sekrete presis ĝin.

Tia aparta kialo tamen ŝajnas manki ĉi-foje, sed la decido de la unua usona papo ja sekvas multjaran tendencon en la eklezio ĉiam malpli uzi latinon.

Vera Barandovská-Frank, esploristo kaj aŭtoro de la verko La latina kiel interlingvo, diras ke la  tendenco daŭras de jaroj, ĉar la oficejoj preferas labori en la itala. Latinaj versioj ekzistas nur ĉe gravaj dokumentoj.

Vera Barandovská-Frank prelegas. Foto: Ziko van Dijk CC BY-SA 3.0

– En tiu kazo, Leono la 14-a simple sekvas tiun tendencon. Mi forte dubas, ke li ne regus la latinan aŭ eĉ kontraŭus ĝin. Aliflanke, laŭ mia opinio, la eklezio tiel perdas sian stabilecon kaj tradicion, kiu daŭris dum generacioj. La latina ja estis neŭtrala lingvo kaj helpis forigi naciajn preferojn.

Kvankam la grava encikliko nun ne aperis en latino, la oficiala versio de Codex Iuris Canonici (eklezia juro) restas en la latina, same la oficialaj latinaj eldonoj de liturgiaj libroj plu servas kiel normaj tekstoj por tradukoj, ŝi atentigas. Ekzistas ankaŭ la movado Latinitas viva, kiu strebas konservi la latinlingvan tradicion en internacia uzo, ĝuste ĉar temas pri lingvo neŭtrala.

–  La granda ŝanĝo nun konsistas reale en tio, ke la latino ne plu estas laborlingvo de la katolika eklezio. Nun, kiu lingvo oficiale anstataŭas la tradician funkcion de la latina? Tiun respondon mi fakte ne trovis. La artikolo diras, ke la problemo ne estas tradukoj, sed perdo de komuna lingvo. Jes. Ne klaras kiu decidas, en kiuj lingvoj aperu la enciklikoj? Ĉu ekzemple la araba estas pli grava ol la pola? Tiuj duboj estas pravaj, laŭ mi.

La retejo de Vatikano plu havas latinlingvan version, sed ĝi grave postrestas la alilingvajn versiojn kaj laŭaspekte kaj laŭ la enhavo. Aperas ĉiusemajna novaĵbulteno en latino ĉe Radio Vatikana. Cetere Radio Vatikana plu havas regulajn retajn elsendojn en Esperanto.

Noto de la redakcio: Informo pri la latina novaĵelsendo aldonita post atentigo de leganto, forigita erara aserto, ke tia elsendo ne ekzistas.

Antaŭ cent-sep semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-oka porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

La 11an de junio 2026 en Split forpasis

Ivo Osibov (1937-2026)

jugoslavia kaj kroatia juristo, universitata lekciisto pri juro kaj esperantisto (de 1952); instruisto de Esperanto, ofta preleganto en esperantistaj renkontiĝoj kaj kongresoj; aktivulo kaj komitatano de Jugoslavia Esperantista Junulara Asocio, Jugoslavia Esperanto-Ligo kaj Kroatia Esperanto-Ligo; redaktoro de la junulara rubriko “La Juna Vivo” en la revuo “Esperanto”; estrarano (1959-68) kaj prezidanto (1964-68) de TEJO, komitatano de UEA (1968-74, 1990-95, 2001-04), estrarano kaj ĝenerala sekretario de UEA (2001-04).

Ni kondolencas la familianojn kaj amikojn de Ivo Osibov.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Foto: fotinto Ziko van Dijk, eltondo (do nur minimuma kontribuo) Thomas Pusch, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Ĉi tiu nekrologo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/06/osibov/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ivo Osibov forpasis appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Kio estas maksado?

La angla sufikso "-maxxing" permesas krei multajn utilajn vortojn kiuj esprimas provadon plibonigi ion maksimumigante ion. Tial mi proponas la verbon "maksi". "Maksi" havas la signifon de la maloportune longaj verboj "maksimumigi" kaj "optimumigi". Tiel oni povas krei la vorton "Esperantomaksado", koncepto kiu espereble iĝos furoro en Esperantujo.

Kio estas Esperantomaksado?

Jen manieroj Esperantomaksi:
- aŭskulti podkaston en Esperanto kiam oni promenas.
- legi artikolojn en Esperanto kiam oni estas en trajno.
- agordi onian retumilon por vidi Vikipedion en Esperanto unue.
- kiam oni havas demandon, pli ofte demandi ĝin al Esperanto-amikoj.
- diskonigi aferojn kaj komenti ilin en sociaj retoj en Esperanto.
- organizi kaj partopreni renkontiĝojn.

Esence, Esperantomaksado estas tre simpla: se oni faras ion en lingvo kiu ne estas Esperanto, oni provu fari ĝin en Esperanto anstataŭe. Ne ĉio eblas ĉar ekzistas malpli da aferoj en Esperanto kompare al grandaj lingvoj, sed estas surprize pli da aferoj ol oni pensas.

La bonaj efikoj de Esperantomaksado

Por komencanto, la bona efiko estas evidenta: ju pli oni uzas Esperanton, des pli bona oni iĝas en la lingvo. Oni lernas utilajn esprimojn kaj oni memoras tion kio estas normala uzado de la lingvo. Fakte, lingvomaksado estas bazo de efika lingvolernado. Eĉ spertulo profitas ĉar oni neniam vere finas lerni lingvon.

Sed estas ankaŭ kialo maksi Esperanton kompare al alia lingvo: Esperanto havas propran kulturon pro la kontribuado de homoj de tre diversaj mondopartoj kun diversaj spertoj kaj opinioj. Kiam oni Esperantomaksas, oni iĝas pli malsimila (mi dirus "interesa") kompare al la averaĝa homo en la sama urbo aŭ lando.

Estas ankaŭ bona efiko por Esperantujo mem: la stimulado de kreado. Kiam oni konsumas Esperantaĵon, oni altigas statistikaĵon, kiu povas esti nombro de paĝo-vizitantoj, nombro de spektantoj, nombro de partoprenantoj, ktp. Tiuj nombroj kuraĝigas Esperantistojn krei pli da aferoj en Esperanto. Kiam multe da homoj uzas kion oni faras, oni sentas sin pli utila. Plie, kiam oni aĉetas pli da Esperanto-libroj kaj revuoj, oni mone subtenas la laboron de Esperantistoj.

Kaŝita bona efiko estas: ju pli oni konsumas Esperantaĵojn, des pli granda estas la ŝanco ke oni trovas ion interesan kaj ke oni diskonigas ĝin. Tio helpas interkonekti Esperantaĵojn, kaj tio helpas al pli da homoj trovi Esperantaĵojn. Fakte, tio estas kiel retserĉiloj tradicie funkcias: ju pli paĝo estas menciita, des pli ofte ĝi estas montrata. En alia artikolo, mi menciis ke diskonigi Esperantaĵojn ofte estas la plej efika maniero helpi Esperantujon: https://vanege.medium.com/vi-povas-helpi-esperantujon-nun-fbf5775528e1

Kie oni trovas la Esperantaĵojn?

Bonŝance ekzistas multe da utilaj listoj pri Esperantaĵoj. (Ne hezitu komenti ĉi tiun artikolon kun pli da ili).

- Eventoj: https://eventaservo.org/
- Youtube-kanaloj: https://mallonge.net/youtube
- Revuoj: https://bitarkivo.org/
- Blogoj: https://blogoj.gemelo.org/
- Podkastoj: https://esperanto.net/en/esperanto-broadcasts/
- Literaturo (romanoj, noveloj, poemoj): http://literaturo.esperanto.net/index.html
- Kantoj: https://kantaro.ikso.net
- Pri ĉio: https://esperantoworld.odoo.com/fr/progresintoj 
- Pri ĉio: https://www.reddit.com/r/Esperanto/

Por trovi novajn Esperantaĵojn, oni serĉu kaj sekvu kontojn kaj kanalojn en sociaj retoj. La nunaj ĉefaj sociaj retoj por Esperanto estas Youtube, Facebook, Telegram (https://telegramo.org/) kaj Mastodon (https://esperanto.masto.host/). Tiel oni restas informata pri novaj Esperantaĵoj.

Estas ankaŭ utile aliĝi al tiuj sociaj retoj por diskonigi la Esperantaĵojn kiujn oni ŝatas, kaj por paroli pri ili. Tiel oni helpas alporti la Esperantaĵojn al la Esperantistoj. Per la sociaj retoj oni ankaŭ povas ekhavi Esperanto-amikojn, kaj paroli kun amikoj estas senfina fonto de Esperanto-uzado! Tio estas bezonata se oni volas uzi Esperanton ĉiutage, kaj ne nur dum renkontiĝoj.

Kio se mankas bonaj aŭ interesaj Esperantaĵoj?

Kompreneble oni ne antaŭvidu trovi ĉion en Esperanto. Esperanto estas malgranda kompare al naciaj lingvoj kun konstanta televida elsendo. Sed ekzistas pli da aferoj ol oni kredas (ĉar la Esperantistoj ne sufiĉe reklamas la Esperantaĵojn). Tamen, Esperanto jam estas sufiĉe granda ke certe ekzistas ie io kion oni ŝategus se oni malkovrus ĝin.

Esperantomaksado ne signifas uzi nur Esperanton. Tio estus freneza (kaj la familio ne ŝatus). Ekzemple, informiĝi pri la lastaj sciencaj malkovroj kaj pri la lastaj teknikaj novaĵoj ne ĉiam eblas en Esperanto, krom se oni havas multe da pacienco. Sed estas bone malrapidigi la mondon. Oni ne bezonas lerni pri ĉiuj novaj aferoj, ĉar preskaŭ ĉiuj el ili ne plu estos gravaj post iom da tempo.

Esperantistoj ĉefe estas hobiuloj, do ili ne produktas Esperantaĵojn kun la plej modernaj atento-kaptaj teknikoj. Nuntempe, oni devas akcepti tion. La malmulto de Esperantaĵoj ofte estas ekster oniaj kutimaj interesoj. Sed oni vidu tion kiel okazon provi aliajn aferojn. Bonŝance la cerbo kutimiĝas per la tempo kaj lernas ŝati novajn aferojn.

Sed oni ne ĉiam pensu kiel konsumanto. Ankaŭ eblas krei mem aferojn! Fakte, procento de la tempo de Esperantomaksado estu dediĉita al kreado. Mi skribis pri kreado de Esperanto-aferoj ĉi tie: https://vanege.medium.com/0108-kreu-aferojn-b382154010e2

Konsumado kondukas al kreado

Kiam oni konsumas Esperantaĵojn, oni aŭtomate volas krei Esperantaĵojn:
- Kiam oni komentas sub artikolo, oni kreas Esperanto-enhavon (la komenton).
- Kiam oni partoprenas en diskuto, oni kreas Esperanto-enhavon (legaĵojn por la kundiskutantoj).
- Kiam oni legas Esperanto-libron kiun oni ne ŝatas, oni povas pensi "eĉ mi povas skribi libron pli bonan!" Tial mi skribis "Juna amserĉado per Esperanto" post legi "Fajron Sentas Mi Interne".
- Kiam oni partoprenas en Esperanto-evento, oni volas fari fotojn aŭ filmi ĝin por havi memoraĵon. Tial mi faras videan raporton post ĉiu evento de la Nederlanda Esperanto-Junularo en mia Youtube-kanalo: https://www.youtube.com/channel/UC9066vQdSPlAgsbFkBi0GoA

Oni povas senfine krei aferojn en Esperanto. Do manko en Esperantujo estas oportuno esti la unua kiu plenigas truon. Oni estu la ŝanĝo kiun oni volas vidi en la mondo, do oni kreu la aferojn kiujn oni volas vidi en Esperantujo. Kaj oni ne haltigu sin pro perfektemo, ĉar kvalito venas aŭtomate post sufiĉ-kvanta kreado.

Resume

Dum fibromaksado povas esti bona por la korpo-sano, Esperantomaksado estas bona por la Esperanto-sano. Oni plifortigas la kreemon de Esperantistoj. Oni kunligas la Esperantaĵojn kun la Esperantistoj.

Do oni rigardu la ligilojn pri Esperantaĵoj kiujn mi diskonigis pli supre. Certe estas aferoj tie kiujn oni ankoraŭ ne konas. Oni provu kelkajn, kaj se oni ŝatas ilin, oni diskonigu ilin per la sociaj retoj!

Kaj vi, kiel vi Esperantomaksas?

"Sinjoro Kolda," diris sinjoro Pa­covský al ĉefserĝento Kolda, "mi havas ion por vi." Sinjo­ro Pacovský nome estis dum Aŭstria monarkio policisto, eĉ ankaŭ ĉe kavaleria polico; sed post la milito neniel li povis akomodiĝi al la novaj cirkonstancoj, pensiiĝis, prov­esploris iom la mondon kaj fine luprenis gastejon Ĉe Bel­videjo; ĝi situas iom en solejo, sed nuntempe la homoj komencas tion ŝati, ekskursojn, panoramojn, banadon en la­geto kaj similajn aferojn. "Sinjoro Kolda," diris tiam sinjo­ro Pacovský, "io ne plaĉas al mi. Mi havas unu gaston, jam du semajnojn, li estas iu Roedl. Koncerne tion, li pagas kiel decas, nek drinkas, nek kartludas, sed ... Sciu, kion," vortsubitis sinjoro Pacovský, "venu foje rigardi lin."

Laŭ la artikolo 12 de la statuto de Civila Esperanta Servo / Service Civil Espérantien, aprobita kaj registrita ĉe notario Martin Sindabizera en Bujumburo, 10 januaro 2024, membro de CES povas esti: a) rekruto (recrue), b) pacisto (peace keeper), c) majstro (maître), d) emerito (démobilisé).

La “rekruto” povas ne scipovi esperanton, sed devas lerni ĝin almenaŭ ĝis diplomo A2. Super la 35a aĝjaro li iĝas “pacisto” aŭ retiriĝas, sen klasiĝo kiel “emerito”.

La “pacisto” estas “rekruto” lerninta esperanton kaj partopreninta en almenaŭ unu konstruejo aŭ laborkampo, kun pozitiva rezulto.

La “majstro” estas “pacisto” pli ol 35-jaraĝa, kiu trapasis provon pri taŭgeco de alta grado, ankaŭ kun lingvodiplomo C1. Li estas elektebla kiel responsulo laŭ la artikolo 6.e de la statuto. “Pacisto” kaj “majstro” iĝas “emerito” je la sesdeka aĝjaro.

Post dusemajna deĵoro, pro siaj diligento kaj civitaneco c-ino Viviana Piccinini rajtas je la rango de pacisto. Tio signifas ke, en kazo de absoluta neceso, ŝi anstataŭas sen. Manuela Blanco kiel patrolestron en Lesjoforso. Siavice sen. Manuela Blanco (diplomita je C1), nun pacisto, rajtos je la rango de majstro fine de la staĝo en Lesjoforso. C-ano François-Mauriack Nunda, kunfondinto kaj membro de CES, restas rekruto pro la maleblo partopreni en la staĝo en Lesjoforso.

Post sep semajnoj, la 1an de aŭgusto 2026 en Graco komenciĝos la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK). En nia arkiva retejo (ne en ĉi tiu novaĵretejo) estas publikigitaj artikoloj pri ĉiuj UKoj okazintaj ekde la 76a UK en Bergeno en 1991 ĝis la 110a UK en Brno en 2025, escepte de la 105a (Montrealo, 2020) kaj 106a (Belfasto, 2021) kongresoj, kiuj estis nuligitaj pro la koronvirusa pandemio.

Ĉi tiuj artikoloj unue aperis en la gazetoj “Ruslanda Esperantisto” kaj “La Ondo de Esperanto”.

Atendante novaĵojn el Graco, vi povas (re)legi la prikongresajn raportojn (kaj aliajn tekstojn) el la jaroj 1991-2025 ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ind-kong.htm.

AlKo

Foto de John Huang (UK-109, Aruŝo)

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/06/uk-6/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Raportoj pri ĉiuj Universalaj Kongresoj ekde la 1991a jaro appeared first on La Ondo de Esperanto.

La Akademio de Esperanto estas lingva organizaĵo; ĝia tasko estas konservi la bazajn principojn de la lingvo Esperanto kaj kontroli ĝian evoluon. La unua lingva organizaĵo kun tiu tasko estis fondita en 1905 sub la nomo Lingva Komitato; poste ĝi evoluis, kaj en 1948 ĝi estis rekonstruita sub la nuna nomo. Ĝi laboras per sekcioj kaj komisionoj; la plej aktivaj sekcioj estas tiuj pri la ĝenerala vortaro, faka vortaro, literaturo kaj kontrolado de lerniloj. Komisiono nun aktiva estas tiu pri la historio de la Akademio mem. Ekzistas ankaŭ lingva konsultejo, al kiu ĉiu ajn povas sin turni por ricevi klarigojn pri lingvaj demandoj. Multaj esperantistoj erare supozas, ke la Akademio mem elpensas novajn vortojn en Esperanto. Tamen tio ne estas ĝia tasko; fakte la Akademio nur aprobas kaj oficialigas vortojn, kiuj jam pruvis sian utilon en la praktika uzado. Tial estas la esperantistaro mem, kiu ekuzas novajn vortojn. Nur post multaj jaroj da praktika uzado, la Akademio oficialigas ilin. La rezultoj de la laboro de la Akademio estas decidoj, rekomendoj, konsiloj, kelkfoje ankaŭ malrekomendoj. Tiuj rezultoj estas komunikataj publike per la ĉefaj Esperanto-gazetoj kaj per la reto. La Akademio ankaŭ atribuas premion, laŭ propono de la literatura sekcio. Tiun premion, kun la titolo “Laŭro de la Akademio”, ĝi atribuas al verko, kiu forte kontribuas al la kulturo de Esperanto: ĝi povas esti originala aŭ tradukita, poezia aŭ proza. La Akademio havas principe 45 membrojn. Je ĉiu tria jaro unu triono de la membroj forfalas kaj estas novaj elektoj. La ofic-periodo por ĉiu elektito estas 9 jaroj, 6 jaroj aŭ 3 jaroj, depende de la voĉoj ricevitaj ĉe la elektado. La elektantoj estas la membroj de la Akademio mem. Ne estas limo pri la nombro da sinsekvaj oficperiodoj. Por esti kandidato necesas esti prezentita de almenaŭ kvin akademianoj el tri malsamaj lingvoj. Je ĉiu tria jaro estas renovigita la estraro, konsistanta el prezidanto, du vicprezidantoj kaj sekretario. Ekde 1948 la prezidantoj estis du francoj, kaj po unu nederlandano, skoto, germano, brazilano, brito, svedo, baratano. Tiu diverseco montras, kiom internacia estas la kontribuo de la Akademio al la kontrolado de la evoluigo de la lingvo. En ĉiuj universalaj kongresoj de Esperanto, la ĉeestantaj akademianoj sin prezentas al la publiko kaj respondas al ĝiaj demandoj. Venu ankaŭ vi! Carlo Minnaja

virtuale laŭtlegas Artema G.

Kiu estas feliĉa, tiu estas sana. Sed kial psika bonfarto protektas kontraŭ malsanoj? Psikologoj trovis pli kaj pli da respondoj je tio - kaj ili havas konsilojn kiel ni povas plifortigi nian senton de bonfarto.

Post la streĉa prezentado ekatakas la kapdoloroj, post la separiĝo de la partnero jukas la haŭto kaj ĉe streso floras herpeto. La korpo reagas je negativaj sentoj.

Sed ankaŭ pozitivaj emocioj povas influi bioĥemiajn procedojn en nia korpo. El studaĵoj oni scias: Homoj kiuj regule travivas emociojn kiel amon, ĝojon kaj bonfarton, montras en la EKG pli bonan korritmon kaj havas malpli grandan riskon je infarkto. Krome la imunsistemo de la feliĉulo pli bone defendas sin kontraŭ inflamaj procedoj. Novaj ekkonoj eĉ montras: Se ŝanĝiĝas la psiko, tiam ankaŭ la korpo ŝanĝiĝas je la ĉela nivelo. Pozitivaj sentoj laŭ tio povas protekti nian sanon.

Sed kion ni mem povas fari por nia bonfarto?

Unue la sinakcepto akcelas la feliĉon: Homoj kiuj daŭre prilumas siajn malfortecojn sabotas sian bonfarton kaj produktas malbonhumoron. Pozitivaj sociaj rilatoj kaj aŭtonomio estas du pluaj kolonoj de feliĉo. Ankaŭ tiu kiu sin demandas kion eblas fari por la socio kaj kiu tiel povas difini vivocelon, tiu laŭ tio akcelas sian senton de bonfarto.

Plej multaj homoj ja scias kio estas bonfartiga, sed gravas konsciiĝi pri tio kaj "nombri tiujn momentojn kaj plani ilin aktive", ekzemple en formo de taga bilanco. Temas pri tio trejni sian percepton por la pozitivo kaj kolekti mikromomentojn de la feliĉo.

Usona psikologino kiu estas konsiderata kiel pioniro en la kampo de la psika kontenteco, formulis ses kolonojn de la bonfarto: Apud la sinakcepto, la sociaj rilatoj , la aŭtonomio kaj la vivocelo laŭ ŝi aldoniĝas ankoraŭ la aktiva aranĝado de la medio kaj persona kreskado.

Ŝi observis interesajn faktojn: Homoj kiuj ekzemple studegadis vespere por sia medicina kleriĝo aŭ kiuj helpis al aliaj, tiuj estis je longa vido pli feliĉaj ol ekzemple homoj kiuj forflugis por feriadi en karibia insulo. Kaj ili ankaŭ pli bone defendis sin kontraŭ infektoj.

La esplorado pri bonfarto inspiras intertempe eĉ genesploristojn. Ili analizis genojn de homoj kiuj asertis esti feliĉaj. Tiujn genojn ili analizis kun genoj de homoj en emocia malkulmino. La rezulto montras ke ĉe solecaj homoj ekzemple multaj inflamogenoj estis aktivigitaj. "Amikoj evidente efikas kiel malakcelilo kontraŭ inflamoj", diras genesploristo.

Jen plua konsilo por la sento pri bonfarto: Homoj fokusiĝu al siaj fortecoj. Temas pri unu el la centraj ekkonoj de la Pozitiva Psikologio: "Plifortigu tion kio estas bona". Tiuj tiel nomataj enskribitaj fortecoj estu aplikataj en laŭeble multaj kampoj. Jen kaj jen tio eĉ alportas la senton de fluo - kaj ĝi tenas nin sana.

Dum kvindek kvin jarkolektoj en “Literatura Foiro” aperis pli ol kvin mil unuoj, poezie kaj proze: tion, kaj multon pli, statistikas la ĵus ekfunkcianta fako LF-indekso, en la renovigita retejo de la revuo, kie ekde hodiaŭ eblas ankaŭ spuri ĉiun eron laŭ aŭtoro kaj titolo, sed ne nur — ekzemple oni malkovras ke LF publikigis tradukojn el pli ol kvindek lingvoj kaj dialektoj, kaj ke pli ol dekono de la revuo fontas el la verkemo de Giorgio Silfer.

La indekso ebligas la esploron ankaŭ laŭ tipologio: tiel oni malkovras ke originalaj prozo kaj poezio estas praktike samkvantaj (po preskaŭ sescent titoloj), ke oni faris centkvardekon da intervjuoj, ke oni recenzis pli ol okcent librojn, filmojn, muzikaĵojn.

La plurfacetan indekson realigis kaj aktualigas c-ano Alessio Giordano.

La 27an de majo estis lanĉita La Roko – la kvina produktaĵo de Martin & la Talpoj. Post la akustika albumeto Ruinoj Martin Wiese decidis reiri al siaj rokaj radikoj kaj registris la albumeton La Roko, kiu estas lia tria albumeto ene de tri jaroj. La Roko estas plene roka albumeto kun ses kantoj, komponitaj kaj verkitaj de Martin, kaj plenumitaj per pure roka instrumentaro: elektraj gitaroj, elektra baso, kaj drumo.

Ĝi kompletigas la sonan spektron de la muziko de Martin post la antaŭaj du albumetoj kun pop-roka respektive akustika sonbildoj. La aŭskultantoj certe rekonos la ĉefajn fundamentojn de liaj kantoj: fortaj melodioj kaj zorge verkitaj tekstoj, sed ĉi-foje prezentitaj kun pli da forto kaj energio ol dum longa tempo.

La albumeto estas forte influita de la stato de la mondo kun militoj, persekutado kaj memkronitaj reĝoj, sed ankaŭ tuŝas pli personajn temojn. Por ĉiuj al kiuj lastatempe mankis la pli roka flanko de Martin, la nova albumeto certe estas kontentiga!

Bita albumeto kunproduktita de Martin Wiese kaj Vinilkosmo.

Martin & la Talpoj en ĉi tiu albumeto estas:
Martin Wiese: tekstoj kaj muzikoj
Martin: ĉefa kaj harmoniaj voĉoj, gitaroj.
Johan Lagerdahl: elektra basgitaro.
Mattias Levin: drumo (La Rezisto, Retrokurigo, Ondoj, Perdita Or’).
Nikko Harrison: Drumo (Viktimoj de Hazardo, La Roko).
Registrita kaj miksita de Martin en sia dormĉambro en Stokholmo.
La drumoj de Mattias kaj Nikko estis registritaj ĉe ili, de ili mem.
Mastrigita de Triboulet en Studio de la Trappe, Donneville, Okcitanio, Francio.
La kovrilon faris Martin.

Vidu la prezenton ĉe https://www.youtube.com/watch?v=XnLFncEVXjs

La roko disponeblas ekde la 27an de majo 2026 laŭ la kutimaj bit-formatoj ĉe Vinilkosmo kaj ankaŭ en la ĉefaj elsendfluaj platformoj tra nia nova distribuanto Booster Music.

Flo Martorell

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/06/muziko-63/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La Roko: Nova albumeto de Martin & la Talpoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĝis la 30a de junio 2026 estas malfermita la SANO-defio 2026, multlingva Vikipedia konkurso, kiu invitas vin kontribui al Vikipedio per verkado, tradukado aŭ plivastigado de artikoloj pri sano en ĉiuj lingvaj versioj de la enciklopedio, aparte en Esperanto.

La konkurso estas organizata de Vikimedio Esperanto (VMEO), Faka Asocio kunlaboranta kun UEA, kadre de la projekto SANO, kunordigata de Universala Esperanto-Asocio (UEA) partnere kun la Litovia Universitato de San-Sciencoj (LSMU) kaj la hispana organizaĵo Civiencia ligita al la Universitato de Sevilo, kun subteno de Universala Medicinista Esperanto-Asocio (UMEA), Faka Asocio aliĝinta al UEA, specife pri la organizado de la 23a Internacia Medicinista Esperanto-Kongreso (IMEK) en 2025 en Kaŭno, Litovio. La projekton financas la programo Erasmus+ de Eŭropa Unio kaj la konkurso estas malfermita al kontribuoj en ĉiuj lingvoj de Vikipedio, kongrue kun la celo de la projekto antaŭenigi internacian kunlaboron kaj liberan aliron al scio.

La celo de la konkurso estas plibonigi la disponeblon de fidindaj informoj pri sano. En epoko kiam milionoj da homoj serĉas medicinajn informojn en la interreto, la kvalito kaj alireblo de Vikipediaj artikoloj povas havi realan efikon al publika sano. Per la konkurso ni volas kontribui al pli vasta disvastigo de scioj pri malsanoj, diagnozaj metodoj, terapioj, preventado, mensa sano, media sano kaj multaj aliaj sanrilataj temoj.

Vi povas krei novajn artikolojn aŭ plivastigi ekzistantajn artikolojn en ajna lingvo. Tradukoj estas bonvenaj, kondiĉe ke la kontribuoj plenumas la kvalitajn postulojn de la koncerna Vikipedio. Memoru inviti ankaŭ viajn amikojn, klubanojn kaj aliajn esperantistojn.

Aparta atento estas dediĉita al la kategorio “Horizonto de sano”, kiu enhavas temojn kun granda potencialo por estonte plibonigi publikan sanon. Inter ili troviĝas ekzemple regenera medicino, personigita medicino, genterapio, praĉela terapio, cerbo-komputilaj interfacoj, artefaritaj organoj, krioniko, rezistemo kontraŭ antimikrobaĵoj kaj aliaj kampoj de rapida medicina evoluo.

La konkurso ofertas donackartojn kiel premiojn. En la ĉefa kategorio kaj en la kategorio “Horizonto de sano” estos premiitaj po dek plej sukcesaj partoprenantoj, kun premioj ĝis 150 eŭroj. Krome estos apartaj premioj por la plej bona artikolo de la tuta konkurso kaj por la plej bona artikolo en la kategorio “Horizonto de sano”. Pliaj informoj, la plena regularo kaj la listo de fokusaj artikoloj troviĝas ĉe: https://meta.wikimedia.org/wiki/Health_Challenge_2026/eo.

Ni aparte instigas ankaŭ novajn kontribuantojn partopreni. Se vi estas ankoraŭ komence de via Vikipedia agado, spektu la senpagan videan kurson, per kiu ene de 1 tago vi lernos krei valoran artikolon, kiu restos en Vikipedio: https://kursoj.esperanto.wiki/bazoj-de-vikipedio.

Per la projekto SANO UEA kaj ĝiaj partneroj celas kontribui al pli bona informado pri sano, al internacia kunlaboro kaj al la disvastigo de fidindaj scioj, kiuj povas helpi plibonigi la vivon de homoj tra la mondo. La konkurso ankaŭ spegulas la strategion AKIRI de UEA, aparte la kampojn Kunlaborado kaj Administrado, per internacia kunlaboro inter partneraj organizaĵoj, antaŭenigo de scienco en Esperanto kaj sukcesa utiligo de eksteraj subvencioj por la realigo de socie utilaj projektoj.

Se vi volas subteni la laboron de UEA, aliĝu al UEA kiel jara aŭ dumviva membro kaj donacu al ĝiaj fondaĵoj. Per membreco kaj donacoj vi helpas subteni edukajn kaj kulturajn agadojn, kunlaboron kun internaciaj organizaĵoj kaj la reprezentadon de la Esperanto-komunumo tutmonde. Aliĝi kaj donaci eblas per: https://uea.org/alighoj/alighilo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1306.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post SANO-defio 2026: internacia Vikipedia konkurso appeared first on La Ondo de Esperanto.

> Saluton, karaj amikoj kaj bonvenon! Hodiaŭ ni parolos pri io, kio estas tute natura, tre konata, sed strange malofta en nia ĉiutaga vivo: la potenco de maraj ondoj kaj, pli specife, tajda energio. Kiam ni staras sur la strando kaj rigardas la maron, ni sentas ĝian grandegan forton. La akvo konstante moviĝas, leviĝas kaj malleviĝas pro la altiro de la luno. Teorie, tiu senĉesa movado enhavas sufiĉe da energio por lumigi sennombrajn hejmojn tra la tuta mondo. Tamen, malgraŭ tiu grandega potenco, tajda energio restas strange flanke en la kampo de renovigeblaj energioj.

La Komitato kaj la docentaro de Esplora Instituto de Esperantologio kunsidos per komuna seanco ĉe la Helvetia Esperanto-Domo, 20 aŭgusto 2026, por pritrakti precipe la didaktikan aktivecon de EIE dum la akademia jaro 2026/27 kaj proponon pri kunlaboro peratan de c-ano Giacomo Comincini el Japanio.

La kunsido ne okupiĝos pri la flegado de Skandinava Esperanto-Domo, ĉar tiu temo estas zorgo de fonduso Pro Esperanto, kiel regio de ĉiuj nemoveblaĵoj ene de direktivo Maĝarova. Bonŝance en la Esperanta Civito la domoj restas rimedo kaj ne misevoluas al celo.

Intertempe kompletiĝas la rekuperado de la nemoveblaĵoj en Lesjoforso, danke al la deĵorpatrolo de Civila Esperanta Servo: c-inoj Manuela Blanco kaj Viviana Piccinini, s-ro Arno Lagrange.

Post la definitiva retiriĝo de s-ro Ionel Onet, pri la libroservo en Roterdamo okupiĝas partatempe la sola UEA-dungito, kies ofico estas jam alia kaj tre delikata, kaj kiu ne iras ĉiutage al Nieuwe Binnenweg 176; neniu alia restanta dungito (unuavice la direktoro) aperas en la vendata domo.

Plej bedaŭrinda estas la neglekto pri katalogado, ĉar neniu plu kapablas zorgi pri la katalogo mem, el pure teknika vidpunkto: nek dungito(j) nek volontuloj (de UEA aŭ TEJO), ĉar la programo estus tro komplika.

Legu pli en Heroldo de Esperanto 2378

Je kiu grado estas homoj pretaj rezigni favore al komunaj celoj pri privataj avantaĝoj? Mondvasta eksperimento prilumigas tiun demandon. La rezulto montras: Estas granda diferenco inter la vera kunlaboremo kaj la atendata kunlaboremo de aliaj homoj. Tio validas aparte forte por Germanio.

Post du tagoj okazos nia lasta legosalono antaŭ la somera paŭzo, kaj ni ĝojas prezenti la gaston, kiun vi eble jam konas: la revuo “Literatura Foiro”! Se vi ankoraŭ ne scias, ĝi estas fenestro al Esperanta kulturo ekde 1970: jes, pli ol kvindek jaroj da seninterrompa eldoniĝo!

La ĉefredaktoroj sendis al ni kelkajn tekstojn por nia komuna legado, kaj vi jam povas klaki ĉi tie por preni senpage la PDF-on kun ili.

Ni atendas vin la 13an de junio je 14:00 UTC al la Zoom-ĉambro de Bobelarto por esplori la revuon kaj ekkoni ĝian riĉan historion, kiu mem estas parto de la historio de Esperantujo!

La legosalono okazos nur unufoje en la monato, kaj ni ripetas: temas pri la lasta antaŭ la paŭzo dum somero. Do profitu la okazon ĝui literaturon kun ni!

Antaŭ nelonge “Literatura Foiro” lanĉis sian renovigitan retejon kun bela, moderna dezajno! Vizitu ĝin kaj abonu la revuon ĉe https://www.literaturafoiro.com.

Ĝis ĉi-sabate kun “Literatura Foiro”!

La teamo Bobelarto

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Legosalono de Bobelarto kun Literatura Foiro appeared first on La Ondo de Esperanto.

Kontribuo al Konkurso al Pola Bialistoko - Jindriska Drahotova 2023

La libroservo de Kultura Centro Esperantista en Ĉaŭdefono estas delonge la plej vasta en Svislando, sed ankaŭ unu el la plej vastaj en Esperantio: ĝia sortimento proponas pli ol milon da selektitaj titoloj, ofte eldonaĵoj elĉerpitaj kaj ne troveblaj aliloke; kaj ĝian riĉigon prizorgas ne burokratoj, sed aŭtentaj esperantologoj, kiuj membras en la Komitato de KCE. 

Pri la katalogo okupiĝas c-ano Alessio Giordano, pri la sekretariado de la libroservo c-ano Giorgio Silfer. La katalogo situas en kulturservo.esperantio.net tra kiu eblas komforte mendi kaj pagi, spurante ankaŭ biogramon de ĉiu aŭtoro. Evidente ĝi estas ankoraŭ kompletigata, sed ne hezitu rekte skribi al kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net), se vi ne trovas tie la deziratan titolon.

Verkoj de niaj klasikuloj (Auld, Baghy, Boulton, Kalocsay, Waringhien, Zamenhof…) estas aĉeteblaj eĉ en la unua eldono, kio donas al ili la fascinon de inkunabloj. La responsulo povas konsili pri la bretaro, kaze ke la kliento deziras krei specifan fakon (nigra literaturo, komiksoj, scienco, planlingvistiko, muziko…) en sia privata biblioteko. 

La didaktika fako proponas abundan lernilaron en la svisaj oficialaj lingvoj (germana, franca, itala), en la angla kaj aliaj tridek lingvoj, inkluzive de tre minoritataj kiel la kimra kaj la romanĉa. Ankaŭ je B- kaj C-gradoj la lernolibroj en esperanto mem formas rimarkindan sortimenton.

Poŝta adreso: Postiers 27, CH-2300 La Chaux-de-Fonds. Telefono: +41 32 9267407.

UEA gratulas la usonajn fizikistojn Bruce Sherwood kaj Ruth Chabay pro la ricevo de la Medalo Hans Christian Oersted 2026, aljuĝita de Usona Asocio de Instruistoj de Fiziko (American Association of Physics Teachers – AAPT).
Tiu distingo rekonas ilian revolucian kaj longdaŭran influon sur la instruado de fiziko, aparte pro la evoluigo de la instruplano kaj lernolibro Matter & Interactions (“Materio kaj Interagoj”), la pionira laboro por integri komputadon en la instruadon de fiziko kaj la daŭra kontribuo al instruaj reformoj kaj novigado dum pluraj jardekoj. La lernolibron oni tradukis en aliajn lingvojn – kaj inter ilia kontribuo al la evoluigo de novigaj komputilaj iloj por edukado aparte elstaras VPython, sistemo, kiu ebligas al studentoj facile krei tridimensiajn modelojn kaj animaciojn por studi fizikajn fenomenojn.

Bruce Sherwood estas konata al multaj esperantistoj kiel delonga membro de la internacia Esperanto-komunumo. Li eklernis Esperanton en 1958 kaj dum sia vivo aktive uzis la lingvon kune kun sia engaĝiĝo por internacia komunikado kaj edukado. Okaze de tiu distingo li rememoris: “Esperanto estas la unua lingvo post la angla, kiun mi lernis, kaj ĝi estis ege bona helpilo por lerni aliajn lingvojn”. Krom Esperanto, Sherwood parolas la italan kaj la hispanan kaj legas la francan kaj la portugalan. Sherwood estis membro de la Akademio de Esperanto kaj estas Fellow de AAPT kaj ankaŭ de Usona Fiziko-Societo (American Physical Society – APS) kaj Usona Asocio por Antaŭenigo de Scienco (American Association for the Advancement of Science – AAAS).

La ricevita medalo estas nomita laŭ Hans Christian Oersted (1777–1851), dana fizikisto, kiu dum preparado de demonstraĵo por siaj studentoj malkovris, ke elektraj kurentoj kaŭzas magnetan kampon. Temas pri unu el la plej altaj distingoj en la kampo de edukado pri fiziko: inter antaŭaj ricevintoj troviĝas kelkaj el la plej influaj sciencistoj de la 20-a jarcento, kiel Carl Sagan, sciencisto kaj mondfama verkisto, kiu helpis proksimigi sciencon de la granda publiko, kaj Richard Feynman, teoria fizikisto kaj Nobel-premiito pri Fiziko (1965), konata ankaŭ pro sia elstara kapablo instrui fizikon klare kaj alloge.

Ankaŭ la laboro de Sherwood kaj Chabay influis generaciojn de studentoj kaj instruistoj tra la mondo. Iliaj kontribuoj helpis modernigi la instruadon de fiziko kaj vastigis la uzon de komputilaj metodoj en scienca edukado. Per sia profesia agado ili montris kiel edukado, internacia kunlaboro kaj malfermiteco al novaj ideoj, lingvoj kaj kulturoj povas reciproke riĉigi unu la alian. Temas pri valoroj, kiuj forte resonas kun la strategia plano de UEA, AKIRI. Nome de la internacia Esperanto-komunumo UEA esprimas siajn sincerajn gratulojn al li kaj Chabay pro ĉi tiu elstara agnosko de ilia dumviva laboro. UEA estas aparte fiera, ĉar Sherwood estas dumviva membro de UEA kaj ano de Societo Zamenhof.

La laboro de UEA eblas danke al la subteno de membroj tra la tuta mondo. Se ankaŭ vi volas kontribui al la estonteco de Esperanto, konsideru aliĝi al UEA kaj al Societo Zamenhof kiel jara aŭ dumviva membro. Per membreco en UEA vi helpas subteni edukajn kaj kulturajn agadojn, kunlaboron kun internaciaj organizaĵoj kaj la reprezentadon de la Esperanto-komunumo tutmonde. Per membreco en Societo Zamenhof vi aldone kontribuas al la financa daŭripoveco de UEA kaj al la estonteco de la tutmonda Esperanto-movado. Por aliĝi al UEA kaj al Societo Zamenhof, aliru: https://uea.org/alighoj/alighilo.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №130.

Ni gratulas nian abonanton Bruce Sherwood okaze de la prestiĝa medalo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Bruce Sherwood kaj Ruth Chabay honoritaj per la Medalo Oersted appeared first on La Ondo de Esperanto.