Antaŭ cent-du semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-tria porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Li havas sendratajn orel-aŭskultilojn.
En trajno li ofte aŭskultas muzikon.
Kaj tio ne ĝenas aliajn personojn.
Per tio vojaĝo fariĝas plezuro.

Maŝino produktas naturan parolon.
Ĝi tamen laŭsajne nur estas natura.
Sed tio jam helpas por nia afero,
ĉar mankas precipe la parolantinoj.

Ĝi estas tre bona por nia radio,
ĉar ĝia parolo ja estas tre klara.
Ĝi tute ne havas nacian akĉenton.
Ĝi estas neŭtrala, do taŭga por ĉiuj.

Enŝalti radion, aŭskulti muzikon:
Mi tiel pasigas la tempon dimanĉe.
Mi legas gazeton aŭ surfas en reto.
Mi pensas pri multaj agrablaj aferoj.

La aviadiloj bezonas fuelon,
sed ŝipa trafiko nun estas blokita.
Fueloj nun kostas signife pli multe,
ni devos rezigni pri grandaj vojaĝoj.

La aŭtomobilo bezonas riparon.
Ĝi estas malnova, jam 22 jarojn.
Ripari ja kostas, sed tamen rentumas,
ĉar tiel ni povas ĝin uzi pli longe.

La nuboj dumnokte konservis la varmon.
La temperaturo nun estas agrabla.
La vento el sudo varmigas la tagon.
Ni ne plu bezonas la jakon ekstere.

Per iom da peno vi povos atingi
tre grandan progreson en via lernado.
Do estu kuraĝa, daŭrigu la kurson!
Vi fine ricevos tre bonan postenon.

Vi povas ripozi dum kelkaj minutoj
sur benko en parko ĉe via promeno.
Vi povos enspiri la freŝan aeron
kaj ĝui la belan naturan medion.

La rusto detruis la aŭtomobilon.
Ĝi nun ne plu taŭgas por strata trafiko.
Ni vole-nevole nun devos aĉeti
sufiĉe malgrandan persontransportilon.

Li estas konata fabel-rakontisto.
Precipe infanoj aŭskultas volonte.
Li kaptas atenton per siaj rakontoj
kaj kreas per vortoj misteran etoson.

La tasko sendube ne estas facila.
Bonŝance troviĝas jam kelkaj helpantoj.
Nun ĉio funkcias rapide kaj glate.
Komuna agado alportas sukceson.

Sur ŝia bankkonto montriĝas nenio.
Ĝi estas malplena pro multaj elspezoj.
Ŝi devas atendi la novan salajron.
Por luksaj aĉetoj nun mankas la mono.

Neniam antaŭe li estis sukcesa
en siaj klopodoj atingi la celon.
Sed nun tute klare montriĝis rezulto.
Li fine atingis decidan trarompon.

Mi estas fidela gazet-abonanto.
De 55 jaroj mi havas abonon
de landa ĵurnalo kun alta renomo.
Ĝi kuŝas matene en nia poŝtkesto.

Li havas samtempe du koramikinojn.
Kaj ili eĉ vivas sufiĉe proksime.
Li ne volas perdi eĉ unu el ili, 
sed tio ja estas komplika afero.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

ĴeLe. Stacioj de l’ amo: Bitalbumo. – Dieter Wilke, 2024.

Mi jam havis la agrablan okazon recenzi la albumon “Tra la sonĝoj” (la recenzo aperis en LOdE, 2023, №2) de la duopo ĴeLe (tio estas kunmeto de la du unuaj literoj de la karesaj nomoj de la du aŭtorinoj: Ĵenja, la filino, kaj Lena, la patrino). Tiu albumo impresis min kiel sufiĉe freŝ-sona bard-familia kolekto de ĉarmaj kaj foje eĉ ŝlagrecaj melodioj, sed kun iom simplaj tekstoj (kio ja estas pardoninda por popularaj kantoj).

La nun recenzata albumo “Stacioj de l’ amo” stile kaj enhave ege similas la antaŭan, do pardonu, ke mi ne evitas iom da ripetoj. Mi tuj atentigas, ke, laŭ la informoj de Vinilkosmo, la duopo registris almenaŭ tri pliajn albumojn inter la antaŭe menciita kaj la nun recenzata. Nu, mi rakontos nur pri tio, kion mi aŭskultis per la propra orelo.

Pri kia muziko do temas nun? La ĝenerala stilo sekvas tion, kion en la antaŭa recenzo mi kuraĝis difini kiel “modernan bardan kant-arton”. Necesas klarigi, ke en Sovetunio (el ĝi siatempe elmigris Lena, la patrino) la “barda kant-arto” estis speco de relative simpla kaj neprofesia muzikado, ĉe kiu la muzikojn kaj la tekstojn aŭtoris amatoroj, kapablaj ludi nur gitaron, sed plenumantaj siajn kantojn memstare. Malgraŭ la laikeco de la pli multaj el la aŭtoroj, en tiu epoko sufiĉe ofte aperis tre ĉarmaj kaj belaj artaĵoj, ege populariĝintaj landskale, vaste konataj kaj daŭre kantataj eĉ nun. Kiel “modernan bardan kant-arton” mi komprenas iom pli altnivelan kreadon de profesiuloj kun bunta muzika varieco, sed ankaŭ kun la daŭra granda atento al la tradicia barda stilo, en kiu plej gravis kaj plu gravas la sincera, elkora kaj individue unika prezent-maniero. Mi ne certas, kiomgrade la uzata termino “moderna barda stilo” estas ĝusta kaj trafa, sed ĝi plaĉas al mi kaj ŝajnas ege taŭga ĉi-okaze.

La albumo enhavas 16 kantojn, plejparte verkitajn kaj komponitajn de Elena (Lena) Wilke, tamen aperas ankaŭ unu kanto de Marina Korot (sovetunia esperantistino-kantistino); menciindas, ke la ŝerca kanto “Nigra kato” iom ekspluatas “citaĵe” la temojn de la samnoma sovetunia ŝlagro, komponita de Jurij Saulskij. Ĝenerale, rilate la enhavon, la albumo estas tipe “aŭtora/barda”, eĉ se “moderna kaj riĉa”: dominas simplaj kaj ĉarmaj melodioj, sed samtempe – facilaj kaj sinceraj tekstoj, tamen ĉio estas farita ege profesie: ĉiuj voĉoj, ĉiuj muzikaj sonoj, ĉiuj muzik-aranĝoj estas sur la ĝusta loko; ankaŭ la interrilatoj inter la tekstoj kaj muzikoj estas perfekte konformaj.

Superregas en la albumo iom minoraj kaj meditaj baladecaj kantoj pri la amo, pri la familiaj kaj amikaj rilatoj; aparte laŭdindas kaj meritas multajn reaŭskultojn la tre kortuŝa kanto “Patrino”. Foje agrable invervenas milde maĵoraj pecoj. Iom elfalas el la tuta medita tono evidente ironiaj kantoj “Nun liberas mi” (pri la eksigo de eksamato) kaj “Nigra kato” (amuza fantazio pri l’ vivo de la katoj); eĉ pli apartas teme kaj stile la fina kanto “Esperantolando”. Sed, mi ripetas, ke entute la albumo realigas agrable minoran bardecan etoson kun plaĉaj melodioj kaj riĉaj harmonioj, eĉ se kun muzikile modera (ne modesta!) akompano. La voĉaj partioj agrablas sone, la fojfoja duvoĉa kantado estas senriproĉa, la prononco de la plenumantinoj estas tre klara. Kompare al la antaŭa albumo, la kvalito de la tekstoj rimarkinde pliboniĝis; mi kaptis nur kelkajn evidentajn erarojn (ekzemple: “antaŭ mi renkontis vin”, la ĝusta formo estas “antaŭ ol mi renkontis vin”); la ceteraj malglataĵoj (ne tro multaj) pardonindas, ĉar ne tro gratas la orelon.

Rezultis do tre agrabla por la aŭskulto bardeca muzik-albumo, kies sincera prezento eĉ donas la impreson pri la “viva” plenumo. La albumo, malgraŭ sia ioma kvieteco kaj dominanta minoro, rezultis tre fortika rilate kaj muzikan, kaj tekstan enhavon. Poetika kaj fortika! Mi certas, ke ĝi plaĉos al ĉiuj ŝatantoj de trankvila kaj pensiga bard(ec)-kanta stilo!

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la marta (printempa) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №1 (327).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/05/muziko-62/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Albumo poetika kaj fortika appeared first on La Ondo de Esperanto.

Fine de la restado ĉe Oomoto, c-ano Giacomo Comincini reprenis la plurjarcenta straton Tōkaidō, kiu kunligas Kansajon al Kantoo, kaj haltis en Nagojo, kie lin akceptis s-ro Yamaguchi Shin’ichi, gravulo en la japana (kaj internacia) budhana esperanto-movado. Krom bikŝuo, li fakte gvidas JBLE kaj laboras kiel redaktoro de La Japana Budhano.

Ĉe la Jōdo Shinshū-a templo kiun Yamaguchi estras, Comincini ricevis pruntodone ununurajn ekzemplerojn de budhologiaj revuoj eldonitaj, en esperanto, en la 1920aj kaj 1930 jaroj. Temas pri gazetoj altvaloraj historie, filozofie kaj terminologie, ĉar sur tiuj paĝoj aperis la unuaj tradukaj klopodoj de la budhisma terminaro en nian lingvon. Pri tiu esploro laboros Instituto Kinsecu, teamo de junaj intelektuloj kun japanologa aliro, kiun Comincini provizore kundirektas.

Aldone kadre de la loka Nagoja Esperanto-Centro la vickonsulo prelegis pri raŭmismo kaj la Esperanta Civito. El tiu programero fontis interesa debato pri la filozofio de esperantisteco en Azio, al kiu la ĉeestantoj donis valoran kontribuon per demandoj kaj perspektivoj. Pro la kortuŝa gastigemo kaj ĝentileco montrita al li, Comincini varme dankis s-ron Yamaguchi kaj la nagojajn esperantistojn, kiujn li revizitos baldaŭ.

 

 

"Sciu, Antoĉjo," diris enketjuĝisto Mates al sia plej intima amiko, "ĝi estas afero de sperto; mi kredas al neniuj elturniĝoj, neniun alibion kaj neniun rakontadon; mi kredas nek al akuzito, nek al atestantoj. Oni mensogas, eĉ se oni ne volas; do ekzemple iu atestanto ĵuras al vi, ke kontraŭ akuzito li ne havas ian malamikecon, kaj dume mi mem scias, ke en la anim-profundo, sciu, en la subkonscio, li malamas lin pro ia subpremita malamo aŭ ĵaluzo. Ĉio, kion depozicias akuzito al vi, estas anticipe elpensita kaj artifika; ĉio, kion atestanto depozicias al vi, po­vas direktiĝi de konscia aŭ eĉ subkonscia intenco al akuzito helpi aŭ kulpogravigi. Mia kara, tion mi konas: homo estas tre mensogema kreitaĉo." 

    "Al kio do mi kredas? Al hazardo, Antoĉjo; al la senintencaj, senvolaj aŭ, kiel diri tion, al nekontrolataj emocioj aŭ agoj aŭ vortoj, kiuj al oni iam tiam eskapas. Ĉio estas falsebla aŭ alĝustigebla, ĉio estas afekto aŭ ia plano, nur hazardo ne; ĝi estas unuavide ekkonebla. Mi havas jenan metodon: mi sidas kaj lasas homojn rakontaĉi, kion ili an­taŭe elpensis kaj preparis; mi mienas, kvazaŭ mi kredus al ili, ankoraŭ mi helpas al ili, por ke ilia buŝo pli bone funkciu, kaj embuskas, ĝis eskapas de ili iu senintenca, ne­volita vorteto; sciu, por tio oni devas esti psikologo. Iu en­ketjuĝisto havas taktikon konfuzi akuziton; tial li senĉese enmiksiĝas en la parolon kaj embarasas lin tiel, ke tiu stultigito fine konfesas eble ankoraŭ tion, ke li murdis imperiestrinon Elizabeta. Mi volas absolutan certecon; tial lantete, pacience mi atendas, ĝis el la sistema mensogado kaj elturniĝado, kiun fake oni nomas depozicio, ekbrilas pretervola ereto da vero. Sciu, neta vero en ĉi tiu larma valo aperas nur pro misatento: nur se iu homa estaĵo iel parolperfidas sin aŭ mistrafas."

    "Aŭdu, Antoĉjo, antaŭ vi mi havas neniujn sekretojn; ja ni estas amikoj ekde nia bubaĝo - vi scias, kiel oni batre­galis min, kiam mi frakasis fenestron. Al neniu mi tion diris, sed mi tiom hontas pro io, ke ĝi devas eliĝi el mi; estas vane, oni bezonas konfesi. Mi diros al vi, kiel ĉi tiu mia metodo ĵus nun pruviĝis en mia. . . en mia plej privata vivo; koncize en mia edzeco. Kaj poste diru al mi, mi petas vin, ke mi estis idioto aŭ krudulo; mi meritas tion.

    "Homo, mi. . . nu, mi suspektis mian edzinon Marteta; mallonge, mi ĵaluzis kiel frenezulo. En mia kapo fiksiĝis, ke ŝi havas ion kun tiu. . . kun tiu juna. . . mi nomos lin Arturo; mi opinias, ke vi eĉ ne konas lin. Atendu, mi estas neniu negro; se mi certe scius, ke ŝi amas lin, mi dirus, Marteta, ni disiros. Sed jen la plej malbona, neniun cer­tecon mi havis; Antoĉjo, vi eĉ ne scietas, kia turmento ĝi estas. Miadio, tio estis malbela jaro! Vi scias, kiajn stulta­ĵojn faras tia ĵaluza edzo: spionas, embuskas, enketas ser­vistinojn, faras scenojn. . . Kaj nun imagu al vi, ke mi estas hazarde enketjuĝisto; homo, mia familia vivo dum la lasta jaro, tio estis konstanta kruc-enketado de mateno ĝis. . ĝis rea enlitiĝo."

    "La akuzitino, mi volas diri Marteta, kondutis brile; eĉ kiam ŝi ploris, ankaŭ kiam ŝi ofendite silentis, kaj kiam ŝi rakontis, kie ŝi dum la tuta tago estis kaj kion ŝi faris, vane mi gvatis, ke ŝi iel senvole konfesos ion aŭ parolper­fidos sin. Sciu, ŝi mensogis ofte al mi, mi volas diri, ŝi men­sogis ordinare, sed tio jam estas tia virina kutimo; virino ne diros al vi ĝuste, ke ŝi estis du horojn ĉe modistino - ŝi elpensas, ke ŝi estis ĉe dentisto aŭ en tombejo ĉe tombo de la panjo. Ju pli mi turmentis ŝin - Antoĉjo, ĵaluza viro, tio estas pli malbona ol rabia hundo - ju pli mi ŝin tirana­ĉis, des malpli da certeco mi havis. Ĉiun ŝian vorton, ĉiun ŝian elturniĝon mi dekfoje inversigis kaj sekcis; sed mi trovis nenion, nur la kutimajn intencajn duonverojn kaj duonmensogojn, el kiuj konsistas la normala homa kontakto kaj la edzeco speciale, nu vi scias. Mi scias, kiel estis ĉe tio al mi, sed konsiderante, kion dume suferis povrulino Marte­ta, homo, plej ŝate mi vangofrapus min."

    "Do nunjare veturis Marteta al Františkovy Lázně - ­sciu, la virinaj aĵoj kaj tiel, mallonge ŝi aspektis mise. Mem­komprene, mi igis ŝin gardi - ian fian ulon mi salajris, kiu cetere tie nur sidaĉis en gastejoj. . . Estas strange, kiel la tuta vivo koruptiĝas, se io kun vi en iu sola afero ne estas en ordo; oni estas tute malpura, se oni havas maku­lon sur alia loko. Marteta skribis al mi. . . iel tiel necerte kaj timide ... kvazaŭ ŝi ne scius pri kio; memkomprene, la leterojn mi analizaĉis kaj serĉis inter linioj ... Do foje mi ricevis de ŝi leteron, adreso estis 'Francisko Mates, enket­juĝisto' kaj tiel plu; kaj malferminte ĝin kaj eliginte ŝian leteron, mi vidas titolon: 'Kara Arturo!'"

    "Homo, miaj manoj sinkis. Do jen fine ĝi estas. Okazas iam, kiam oni skribas plurajn leterojn, ke oni ilin mise enkonvertigas. Sciu, Marteta, kia stulta hazardo, ĉu? Knabo, preskaŭ mi ŝin kompatis, ke tiel ŝi donis sin en miajn ma­nojn."

    "Ne opiniu, Antoĉjo, mia unua penso estis, ke la leteron,  destinitan al... al tiu Arturo, mi ne legu kaj resendu al Marteta; ĉiukaze mi farus tion, sed la ĵaluzo estas mal­pura pasio kaj fiaĵo; amiko, la leteron mi tralegis kaj montros ĝin al vi, ĉar mi ĝin kunportas. Do rigardu, kio enestas:
    
    Kara Arturo,
    ne koleru, ke ankoraŭ mi ne respondis al vi; sed mi havis zorgojn, ke Franĉjo - "tiu do estas mi, ĉu vi komprenas?" -- tiel longe ne skribis; mi scias, ke li havas multe da laboro, sed kiam oni estas tiel longe sen informoj pri sia edzo, oni iradas do kiel korpo sen animo; sed tion vi, Artuĉjo, ne komprenas. Venontan monaton Franĉjo alveturos ĉi tien, do ankaŭ vi povus tien ĉi alveni. Li skribas al mi, ke nun li havas tre interesan kazon, sed ne skribis kion, sed mi opinias, ke ĝi estas la murdo fare de Hugo Müller; tio min tre ege interesus. Tiom mi bedaŭras, ke Franĉjo iom frem­diĝis al vi, sed nur tial, ĉar li havas multe da laboro; se estus kiel iam, vi povus lin preni inter homojn aŭ aŭte ekskursi. Ĉiam vi estis al ni tiel bona kaj ankaŭ nun vi ne forgesas, kvankam ĝi ne estas tia, kia ĝi devus esti; sed li, Franĉjo, estas tiel nervoza kaj stranga. Ankaŭ vi ne skribis al mi, kion faras via knabinjo. Franĉjo ankaŭ plendas, ke en Prago estas ega varmo; li devus veturi ĉi tien kaj senŝarĝiĝi, sed certe li sidas ĝisnokte en oficejo. Kiam vi veturos al maro? Mi espe­ras, ke vi kunprenos vian knabinjon; vi ne scias, kio estas, se ni virinoj nostalgias.
    Kore vin, Artuĉjo, salutas via
    Marta Matesová 

    "Do, Antoĉjo, kion vi diras al tio? Mi scias, ĝi estas neniel sprita letero; ĝi estas tute malforta faro laŭ vid­punkto stila kaj de interesaĵo; sed, homo, kian lumon ĝi ĵetas je Marteta kaj ŝia rilato al tiu povrulo Arturo. Neniam mi tiom kredus al ŝi, eĉ se ŝi dirus ion ajn; sed ĉi tie mi havis en la mano ion tiel senintencan, tiel preter ŝia voĉo... Do vidu, ke la vero, netrompa kaj senduba, aperas nur pro misaranĝo. Mi estus plorinta pro ĝojo - kaj same pro honto, ke tiel stulte mi ĵaluzis."

    "Kion poste mi faris? Nu, per ŝnureto mi ligis aktojn pri murdo fare de Hugo Müller, fermis ilin en tirkeston kaj tagon poste mi estis en Františkovy Lázně. Kiam Marteta min ekvidis, ŝi ekruĝis kaj ekbalbutis kiel knabineto; ŝi aspektis, kvazaŭ ŝi farus ion teruran. Mi nenion. 'Franĉjo,' diris post momento Marteta, "ĉu vi ricevis mian leteron?' - 'Kian leteron,' mi miras. 'Vi skribas al mi diable malmulte.' - Marteta rigardas min embarasite kaj elspiras, kvazaŭ ŝi senŝarĝiĝus. 'Do versimile mi forgesis sendi ĝin al vi,' ŝi diris kaj estis serĉanta en mansaketo, ĝis ŝi eltiris ian iom ĉifitan folion. Ĝi komenciĝis per vortoj: ,Kara Franĉjo!' Mi devis ridi en mia animo. Sinjoro Arturo versimile jam resendis, kio ne apartenis al li."

    "Poste eĉ ne unu vorto estis dirita pri tio; memkomprene mi komencis rakonti al ŝi pri la krimo de Hugo Müller, kiu ŝin tiom interesis. Mi opinias, ke ĝis nun ŝi kredas, ke la leteron mi nepre ne ricevis."

    "Nu, kaj jen ĉio; de tiu tempo estas almenaŭ ĉe ni trankvilo. Diru, ĉu mi ne estas idioto ke mi tiel krude ĵaluzis? Sciu, nun mi klopodas al Marteta tion kompensi; nur el la letero mi vidis, kiel ŝi, povrulino, zorgas pri mi. Do nun ĝi estas ekstere; oni pli hontas pro sia stulteco ol pro siaj pekoj."

    "Sed jen klasika ekzemplo, kian pruvoforton havas tia absoluta kaj senvola hazardo, ĉu?"
    
***

    Proksimume en la sama momento diris juna viro, ĉi tie nomata Arturo, al sinjorino Marteta: "Nu, knabinjo, ĉu ĝi helpis?"
    "Kio, karulo?"
    "Tiu letero, kiun vi tiam kvazaŭ misatente sendis al li."
    "Helpis," diris sinjorino Marta kaj enpensiĝis. "Sciu, knabo, mi eĉ hontas, kiel li, Franĉjo, tiom ege kredas al mi. Ekde tiu tempo li estas je mi tiel bona ... La leteron li senĉese portas sur sia koro." Sinjorino Marta ektremis. "Ĝi estas fakte terura, ke...ke mi lin trompas, ĉu vi  ne opinias?"
    Sed sinjoro Arturo tion ne opiniis; almenaŭ li asertis, ke nepre ne.
 

La junia numero (341) de “Literatura Foiro” estas dissendita al la abonantaro, laŭ la kutima akurateco de la kultura revuo, en la 57^a sinsekva jarkolekto, kunĉefredaktata de gec-anoj Perla Martinelli kaj Alessio Giordano, kun kovrilo dediĉita al la kabareta teatro en esperanto.

La kovrilo kongruas kun eseo de Giorgio Silfer pri “La bolanta kaldrono” kaj “La Pirato”: al la arto de Raymond Schwartz fonas la 1930aj, survoje al milita katastrofo; epoko intense rigardata en la Francio de la filmo “La radioj kaj la ombroj” (2024) de Xavier Giannoli, per recenzo de Silfer, kaj en la  femina paĝo pri la svisa flegistino Elisabeth Eidenbenz, kies admirindan engaĝon en la okupita Francio rakontas Stella Meester.

Jubilean tributon donas Carmel Mallia per la uvertura poemo “Odo al Kalocsay”, sed prozo dominas la postajn paĝojn per rakontoj ĉine gotika de Jado, florence sciencfikcia de Massimo Acciai, japane melankolia de Giacomo Comincini, fervoje meditiga de Alessio Giordano, felietone beletra el Virginia Woolf, humure ironia el Isaac Babel” (tradukita de Mikaelo Bronŝtejn).

Virinoj kontribuas per la tradukoj de du viroj: komparo de ilia statuso en Iliado kaj Odiseado, fare de Núria Perpinyà (danke al Abel Montagut) kaj bildliteratura verkado de  (danke al Natania da Silva kaj Fernando Pita). Sed ankaŭ per la romano “La liberiĝo” de Éva Tófalvy, recenzita de Silfer. 

La revuo estas abonebla tra kulturservo.esperantio.net

---

Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de Universala Esperanto-Asocio (UEA), lanĉis internacian donackampanjon por subteni la junularan agadon en momento de grava financa defio.

Post plurjara ricevo de la administra subvencio de la programo Erasmus+ ĉi-jare TEJO estis informita, ke ĝi ne povos ricevi la subvencion por 2026, kvankam TEJO sukcese plenumis ĉiujn etapojn. Tio okazis pro buĝetaj limigoj kadre de la programo. TEJO povos plu kandidatiĝi por venontaj jaroj, sed tio signifas almenaŭ por 2026 konsiderindan malfaciliĝon por konservi la profesian stabon kaj daŭrigi la ampleksan laboron, kiun TEJO faris dum la lastaj jaroj – laboro, kiu ankaŭ plenumas la celojn de UEA, des pli konsiderante, ke la individuaj membroj de TEJO samtempe estas individuaj membroj ankaŭ de UEA.

Danke al sia oficistaro kaj aktivularo TEJO sukcesis realigi gravajn iniciatojn por la junulara Esperanto-movado, interalie kulturajn projektojn, internaciajn eventojn, kunlaborojn kun eksteraj institucioj, renovigon de Pasporta Servo kaj profesiigon de sia komunikado. Nun, por fronti la nunan situacion kaj certigi stabilan funkciadon ĝis 2027, TEJO celas kolekti 25 000 eŭrojn per internacia donackampanjo, kiun UEA subtenas.

Por UEA la fortigo de TEJO estas strategia prioritato. En la strategia plano AKIRI la kampo Kunlaborado klare emfazas inter siaj celoj junecan viglecon, kio signifas teni firma kaj profundigi la kunlaboron kun TEJO, fortigi la ĉeeston de junulara agado en la tutmonda Esperanto-movado kaj nutri en la tuta movado la senton de juneco inter la diversaj generacioj.

Subteni TEJOn signifas investi en la estonteco de Esperanto. Tial UEA alvokas siajn membrojn, amikojn de Esperanto kaj ĉiujn subtenantojn de la junularaj agadoj konsideri kontribuon laŭ siaj ebloj, ne nur mone, sed ankaŭ helpante diskonigi la donackampanjon. Informoj pri ĝi kaj donacebloj troviĝas ĉe la oficiala retejo de TEJO: https://www.tejo.org/donackampanjo.

Krom rektaj donacoj al TEJO (detaloj pri bakkonto aŭ UEA-konto en la supra ligilo), vi ankaŭ povas subteni TEJO-n, fariĝante Individua Membro de TEJO (prefere Membro-Abonanto) aŭ Patrono de TEJO (inkluzive de Dumviva Patrono de TEJO), kion eblas fari per la reta aliĝilo de UEA. Ankaŭ eblas subteni donacante al la Fondaĵo Canuto, kiu ebligas al UEA membrigi nepagipovajn junulojn (per ĝi rimedoj ankaŭ iras al TEJO) – oni povas donaci al la fondaĵo per la reta aliĝilo aŭ rekte ĉe tiu donacpaĝo.

Aldone konsideru partopreni en la Internacia Junulara Kongreso 2026 – https://ijk.tejo.org – kaj memoru disvastigi la donackampanjon. Baldaŭ estos alvokoj ankaŭ por specifaj aferoj, kiujn oni povos aparte subteni. Sekvu la sociajn retojn de TEJO kaj de UEA.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1296.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UEA subtenas donackampanjon de TEJO kaj alvokas al solidareco appeared first on La Ondo de Esperanto.

Etaj plastaj partikloj migras kilometrojn tra la atmosfero - tie ili eble kaŭzas pli da damaĝo ol oni pensis ĝis nun: Laŭ nova studaĵo la partikloj kontribuas al la varmiĝo de la tero, gravan rolon ludas ĉe tio ilia koloro.

Laŭ taksoj estas transportataj en jaro, tra miloj da kilometroj ĉirkaŭ la globo, ĝis 25 milionoj da tunoj da mikro- kaj nanoplastaĵoj, per mara aero, neĝo, mara ŝaŭmo kaj nebulo. La maksimume kelkajn milimetrojn grandaj partikloj - restaĵoj de pli grandaj plastaj produktoj - tiel alvenas eĉ en plej foraj regionoj, en profundaj maraj zonoj, same kiel sur foraj montopintoj, kun sekvoj por naturaj ekosistemoj kaj organismoj.

Eble la plastaj restaĵoj kaŭzas malrekte ankaŭ pli da damaĝoj ol supozite: Ilia sola ĉeesto en la atmosfero povus influi la varmocirkuladon de la tero kaj tiel la klimaton. Tiun konkludon atingis ĵus studaĵo kiu aperis en faka magazino. Laŭ tio la apenaŭ rimarkeblaj plastaj partikloj efikas en la atmosfero kiel aerosoloj.

La internacia teamo de la Fudan universitato en Ŝanhajo prilumigis surbaze de pli fruaj ekkonoj, kiel grandeco, koloro, ecoj kaj aĝo influas, kiom da sunlumo la partikloj absorbas kaj disĵetas. Kiam ili absorbas lumon, tiam la partikloj povas plivarmigi la ĉirkaŭantan aeron. Je simila maniero ekzemple ankaŭ nigra fulgo - la konsistero de atmosferaj aerosoloj kiu plej forte absorbas lumon - kontribuas al la tuttera plivarmiĝo.

Eksperimentoj en laboratorio kaj modelaj kalkuloj rezultigis ke la koloro ludas esencan rolon pri la forradiado. Koloraj partikloj absorbas depende de la ondolongo signife pli da lumo ol senkoloraj, kelkaj el ili eĉ 75-oble pli. Ankaŭ la grandeco ludas rolon: Malgrandaj partikloj absorbas kaj disĵetas precipe mallongondan radiadon. Ankaŭ la pliaĝiĝo ŝanĝas la efikon de la radiado: Kiam blankaj partikloj laŭ la tempo fariĝas flavaj, tiam ili absorbas pli da lumo, dum ruĝaj partikloj aliflanke fariĝas rozkoloraj kaj tiel iom post iom absorbas malpli.

Por altenkalkuli kion tio signifas por la monda klimato, la esploristoj komparis siajn laboratoriajn mezuradojn kun dokumentitaj koncentriĝoj de mikroplastaĵoj en diversaj mondaj regionoj. Laŭ la simuloj plastaj partikloj plifortigas la radiadon en la atmosfero je 0,039 W por kvadrata metro. Tio korespondas al proksimume 16 procentoj de la efekto kiun kaŭzas fulgo.

La klimata efiko tiel estas ankaŭ signife pli malgranda ol tiu de forcejaj gasoj. Ĝi povus tamen esti signifa, ĉar la plastaj partikloj ĝis nun ne estis sufiĉe konsiderataj en klimataj modeloj. Precipe en lokoj kun forta atmosfera cirkulado kaj ĉe grandaj akvoturniĝoj kun rubaĵoj la klimata efiko povus laŭ la teamo fariĝi ankoraŭ signife pli forta.

 

Chmielik, Tomasz. Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007). – Bydgoszcz: Skonpres; Świdnik: Libro-Mondo, 2008. – 56 p.

«Chmielik klarigas la metodon de Kapuściński per ampleksaj citaĵoj. Ni spertas, kiamaniere Kapuściński akaparis konojn pri la teritorioj, tra kiuj li vojaĝis. Ĉiam lia ĉefa zorgo estis (en liaj propraj vortoj): “ĝis kia grado eblas penetri kaj ekkoni alian kulturon, se formas ĝin internaj, kaŝitaj kodoj, kiujn ni, venintoj el la alia mondo, ne sukcesos deĉifri kaj kompreni”», – skribis Wolfgang Kirschstein en sia recenzo pri la libro de Tomasz Chmielik “Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007)” (La Ondo de Esperanto, 2009, №2, https://esperanto-ondo.ru/Recenzoj/R-hmelik.htm).

La 3a de majo estis la Monda Tago de Ĵurnalisma Libero – temo nuntempe aparte grava. La libroservo de UEA dum la tuta majo proponas ĉi tiun libron kun sesona rabato sendepende de la kvanto.

Mendu ĝin ĉe https://katalogo.uea.org/?inf=6274

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/libro-24/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La maja rabato: Reala homo en la homa realo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Civila Esperanta Servo disdonis ĉi-semajne al la deĵorontoj en la Skandinava Esperanto-Domo la necesajn instrukciojn pri vestaĵoj kaj prevento de akcidentoj, aldone al kompleta terminaro pri manlaboroj en esperanto kaj al lastaj detaloj pri la vojaĝo.

Al la tri deĵorontoj (kvar, se unu plia ricevos la vizon; neniu nordeŭropano inter ili) estos liveritaj la fakaj ŝelkopantalonoj, donaco de CES. Pliaj ekipaĵoj (ekzemple la angulo por la unua helpo) estos preparataj venontsemajne, kadre de vizito en Lesjoforso de la vicprezidanto kaj la sekretario de Esplora Instituto de Esperantologio. Por la okazo, faka entrepreno ekspertizos la staton de la tegmentoj kaj de la akvotuboj, en ilia ĉeesto.

Rilate la registradon de la societo, al la malfruo de la EIE-prezidanto aldoniĝas la malfruo de la sveda burokratio; sed Pro Esperanto trovis almenaŭ solvon por akceli la kontraktojn pri elektro kaj akvo. La tempoj en Svedio ŝajnas pli longaj ol en aliaj eŭropaj landoj: por ricevi la fakturon kaj tiel pagi la imposton pro la aĉeto de la lejsoforsa konstruaro necesis ses monatoj da atendo.

Laŭ la plano, Skandinava Esperanto-Domo estos preta en 2027, dum ĝia dependejo La Kukolnesto devus funkcii jam ĉi-jare.

Ĉu vi iam perdis denton kiel plenkreskulo kaj bedaŭris, ke ĝi neniam plu revenos? Ni ĉiuj lernas jam de frua infanaĝo, ke homoj ricevas nur du dentarojn. Unue aperas la laktodentoj, kaj poste venas la daŭraj dentoj. Kiam daŭra dento fine falas aŭ devas esti eltirita, la solaj ebloj kutime estas artefaritaj protezoj aŭ sufiĉe multekostaj kaj doloraj enplantaĵoj. Sed imagu estontecon, en kiu vi povus simple kreskigi tute novan, veran denton. Kvankam tio eble sonas kiel magia rakonto el sciencfikcia libro, ĝi fakte ĵus komencis realiĝi en la nuntempa medicina mondo. 

En Japanio, tre lerta sciencisto nomata doktoro Katsu Takahashi esploras ĉi tiun revon jam de preskaŭ tridek jaroj. Kun sia teamo ĉe la universitato de Kioto, li eltrovis ion vere mirigan pri la homa korpo. Fakte, preskaŭ ĉiu homo jam portas en sia makzelo la burĝonetojn por tute nova tria dentaro. La problemo estas, ke specifa proteino en nia korpo, nomata USAG-1, funkcias kiel forta bremso. Ĝi tute malhelpas al tiuj dentaj burĝonoj kreski kaj disvolviĝi. La nova medikamento simple forigas tiun bremson, permesante al la korpo mem fari la laboron, kiun ĝi jam dekomence scias kiel fari.

Antaŭ ol proponi la kuracilon al homoj, la esploristoj zorge testis ĝin ĉe musoj kaj furoj. Ili elektis furojn precipe ĉar la dentoj de tiuj bestetoj tre similas al la homaj. La rezultoj de tiuj bestaj provoj estis mirigaj. Post nur unu dozo de la medikamento, la bestoj nature kreskigis pliajn dentojn, kiuj estis plene funkciaj, tute sanaj kaj perfekte ligitaj al la ĉirkaŭa osto. Krome, la sciencistoj rimarkis neniujn gravajn aŭ danĝerajn kromefikojn, kio donis al ili la necesan kuraĝon transiri al la sekva granda paŝo.

En la aŭtuno de la jaro 2024 komenciĝis la unua oficiala fazo de homaj provoj. Tridek sanaj viroj, al kiuj mankas almenaŭ unu dento, komencis ricevi ĉi tiun unikan medikamenton. Ĉi tiu komenca paŝo celas ĉefe unu aferon, nome certigi, ke la substanco estas plene sekura por homa uzado. Se ĉio iros bone, la teamo planos gravan duan fazon. Ili volas helpi infanojn, kiuj pro malofta genetika malsano naskiĝis sen kelkaj aŭ ĉiuj dentoj. Tia manko profunde malhelpas al infanoj normale manĝi, bone paroli kaj kreski kun sana memfido. Sukcesa kuracado povus tute ŝanĝi iliajn vivojn.

Vi eble nun revas pri via propra nova dento, do vi verŝajne scivolas kiam vi povos aĉeti tian medikamenton. La esploristoj nuntempe antaŭvidas, ke ĝi povus atingi la merkatojn ĉirkaŭ la jaro du mil tridek. Certe, la vojo ankoraŭ estas iom longa, kaj necesas multe da pacienco por atendi la finajn rezultojn de ĉiuj sekurecaj provoj. Tamen, la eblo, ke ni iam povos anstataŭigi malagrablajn dentokirurgiojn per simpla injekto, estas vere kortuŝa kaj brila promeso por la estonteco de dentokuracado 

86X116cm(50P)/ acrylique, collage, mixedmedia sur canevas/ Alors, on y va? 자, 떠나볼까? 2026/ Ana Sonĝanta Laŭmiaopinie, ĉiufoja vojaĝo estas unika kaj speciala. El kutimiĝo de ĉiutaga vivo, ankaŭ el kutimiĝo de mi mem, tio estas tiel grava, kiel mia rutina vivo mem. Intence meti min en fremdan cirkonstancon, tial intence fariĝi fremda, t.e bona ŝlosilo, kiu ebligas malkovri min pli profunde kaj pli vaste. Nuntempe, miaj amikoj demandas, ĉu mi okupiĝas por mia baldaŭa vojaĝo. Jes, pentrante sur tiu kanvaso, mi preparas min fremdiĝi. Prepari valiĝon estas simpla, tamen prepari menson estas serioza. Dumtempe en nia kampo, mirtelarbustoj ekmontras florburĝonojn, kaj pluvetoj babilas kun ili. Sufiĉus unu monaton pasi, por ke ili fariĝos bongustaj fruktoj. Dalmini laboras tie, kaj mi purigas mian atelieron kaj ree ordigas ĉiujn materialojn uzitajn. Mi ne forgesu anticipe mendi novajn kanvasojn, sur kiu mi denove pentros tuj post mia reveno kun freŝa animo. Alors, on y va ?

La Komisiono pri Eksteraj Rilatoj (KER) de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) invitas vin iĝi TEJO-reprezentanto ĉe partneraj institucioj ekster la Esperanto-movado!

La komisiono prizorgas la eksterajn rilatojn de TEJO kun aliaj eŭropaj kaj mondaj junularaj organizoj cele al kunlaboro, interŝanĝo kaj politika lobiumado pri temoj, kiuj gravas al TEJO kaj al junaj esperantistoj. La komisiono ankaŭ prizorgas engaĝiĝon de TEJO ĉe junularaj platformoj, trejnas homojn pri junularaj rajtoj kaj subtenas junajn aktivulojn de TEJO kandidatiĝi al internaciaj junularaj renkontiĝoj.

La rolo de TEJO-reprezentanto estas duobla, nome esti kontaktpersono inter la partnera institucio kaj TEJO kaj mastrumi kune kun la aliaj membroj de KER la agadplanojn kaj iniciatojn kiuj povas esti interesaj por nia junulara movado.

Iĝi TEJO-reprezentanto estas oportuno malferma al individuaj membroj de TEJO kun aĝo inter 18 kaj 35 jaroj, ideale kun altnivelaj konoj de Esperanto kaj la angla, same kiel konoj kaj spertoj pri lingvopolitikoj kaj la diversaj partneraj institucioj. La aliĝo temas pri volontula aktivisma engaĝiĝo kun limigata daŭro. La taskoj kaj respondecoj estos atribuitaj ankaŭ laŭ via persona intereso kaj sperto.

Sube vi povas trovi la liston de pozicioj por iĝi TEJO-reprezentanto, kune kun iliaj respondecoj kaj daŭro, kaj la formularon por kandidatiĝi!

Legu pli en la retejo de TEJO

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Reprezentu TEJOn ekster Esperantujo appeared first on La Ondo de Esperanto.

La feministoj ne nur partoprenas en demokratio, ili ankaŭ subtenas ĝin

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

<<

De Clarisse Sih kaj Bibbi Abruzzini

En epoko, kiam demokratia malprogreso ne plu estas malproksima danĝero, sed realo en pluraj kontinentoj, feminismaj gvidantoj rezistas ofte silente, kaj kelfoje, riskante sian propran sekurecon.

De balotobservado en Tanzanio ĝis ĵurnalisma reformo en Kameruno [eoj], de kontraŭstaro al toksaj formoj de vireco ĝis alfronto de la potenco de ciferecaj platformoj, virinoj kaj feminismaj aliancanoj batalas por favora medio por la civila socio laŭ manieroj kiuj rivelas fundamentan veron: demokratio ne estas genroneŭtrala, kaj kiam la partopreno de virinoj estas limigata, demokratio malfortiĝas.

Favora medio por la civila socio estas esenca, ne simpla sugesto

En Tanzanio, la feminisma defendanto Martina Kabisama jam de kelkaj jaroj laboras ĉe la intersekco de politika partopreno kaj socia protekto de virinoj. Por ŝi, la rilato inter demokratio kaj genra justeco estas struktura. Ŝi opinias, ke “genra justeco ne povas progresi kie la civila spaco estas limigita”.

La laboro de Kabisama elstarigas realaĵon ofte preteratentatan en tutmondaj politikaj debatoj: la politika partopreno de virinoj ne komenciĝas ĉe la balotujoj. Ĝi komenciĝas per protekto, ekonomia sekureco kaj organiza kapablo.

Kiam virinoj ne havas aliron al sistemoj de socia protekto (salajra subteno, jura protekto kaj bazaj servoj), ili estas praktike ekskluzivitaj de la civila socio. Ekonomia malstabileco limigas moviĝeblon. Ĝi silentigas malkonsenton. Ĝi reduktas partoprenon al tiuj, kiuj povas permesi al si tion.

Kiam la favora medio por la civila socio estas limigata, ĉu per restriktaj leĝoj, ĉu per gvatado [eo], ĉu per neformala timigado, aktivistaj virinoj ofte estas la unuaj kiuj sentas la premon. En Ĉinio [eo] en 2015, la membroj de La Kvin Feministinoj estis arestitaj nur pro tio ke ili planis publikan kampanjon kontraŭ seksoĉikanado [eo] en publika transporto, ago vaste konsiderata provo silentigi feminisman mobilizadon.

Simile, la maroka blogistino kaj homrajta defendantino Saida El Alami spertis plurajn arestojn pro siaj retaj kritikoj kontraŭ la aŭtoritatoj kaj pro sia defendo de politikaj malliberuloj. Ankaŭ ciferecaj spacoj povas fariĝi lokoj de kunordigitaj atakoj: la brazila ĵurnalistino Patrícia Campos Mello ricevis grandskalan kampanjon de ĉikanado pro tio ke ŝi raportis pri misinformado dum balotoj. Ŝi alfrontis minacojn kaj sekskalumniajn kampanjojn, plifortigitajn de politikaj aktoroj.

En partoj de Orienta Afriko [eo], virinoj plenumis gravajn rolojn en balota observado, komunuma perado kaj civila edukado, ne kiel simbolaj partoprenantoj, sed kiel arkitektoj de demokratia respondeco.

Por Kabisama Martina, feminisma gvidado ne estas nur reprezentado. Temas pri transformi la politikajn strukturojn tiel ke demokratio funkciu por tiuj kiuj historie estis ekskluzivitaj.

Amaskomunikilaj diskursoj kaj la politiko de maskleco

En Kameruno [eo], la ĵurnalisto kaj amaskomunikila direktoro Beau-Bernard Fonka Mutta rigardas demokration el alia angulo: kulturaj diskursoj determinas kiu estas perceptata kiel legitima en la publika vivo.

Mutta estis edukita en medio kie al viroj oni instruis ne plori, ne montri vundeblon kaj egaligi masklecon kun dominado, kaj li kritike pripensas kiel tiuj normoj interplektiĝas kun politiko kaj amaskomunikiloj. Li diras: “La socio trudas al ni, kiel viro devas esti. Vi ne montru emociojn. Vi devas esti forta. Kuraĝa. Dominanta”.

Tiuj atendoj ne limiĝas al la privata vivo, ili influas la manieron gvidi, la politikan diskurson kaj eĉ la ĵurnalisman kulturon.

“Mi memoras, ke grava estro de nia novaĵagentejo diris ke kiam li volas diskuti gravajn aferojn, li certigas ke nur viroj sidu ĉe la tablo, ĉar virinoj ne estas inteligentaj. Ilia takso, laŭ li, estas esti belaj kaj aperi publike. Cerbumado estis nur por viroj”, rakontas Beau-Bernard. “Mi memoras demandi min, kie mi estas kaj kun kiaj homoj mi laboras, ĉar mi konas multajn virinojn tre inteligentajn”.

Kiam dominado estas normaligata kiel forto, dialogo malfortiĝas. Kiam agresemo estas interpretata kiel aŭtoritato, demokrata debato reduktiĝas.

Mutta Beau-Bernard identiĝas kiel afrika feminisma aliancano, pozicio kiu defias la ideon ke genra justeco estas “virina problemo”. Por li, sana maskleco signifas malakcepti perforton, ampleksi emocian legopovon [Ndltr.: kapablo rekoni, kompreni kaj esprimi emociojn efike, laŭ cuidarteAC (es); anglelingve: “emotional literacy”] kaj subteni la gvidadon de virinoj ne kiel favoron, sed kiel demokratian neceson.

La amaskomunikiloj estas decidaj. Ĵurnalismo povas reprodukti damaĝajn stereotipojn, portretante virinojn kiel duarangan, emocian aŭ ne taŭgan por gvidado, aŭ ĝi povas aktive forigi ilin.

Ĵurnalismo, asertas Mutta, devas pridubi la diskursojn kiujn ĝi disvastigas. Ĉar la amaskomunikiloj ne nur raportas pri demokratio, ili formas la kondiĉojn en kiuj ĝi funkcias.

Cifereca potenco kaj demokrata risko

Kiam la tradicia civila spaco malpliiĝas, la ciferecaj spacoj ofertas ŝancojn kaj novajn danĝerojn.

La kameruna ĵurnalistino kaj komunikada direktoro Evelyn Mengue A Koung, kiu lastatempe fariĝis la unua virino kaj la plej juna persono por okupi la postenon de centra televida direktoro ĉe la nacia kanalo, rigardas la ciferecan epokon kiel dutranĉan glavon.

Unuflanke, sociaj retejoj permesas al virinoj, eĉ al tiuj en foraj vilaĝoj, preteriri la tradiciajn monopolojn kaj rakonti siajn proprajn historiojn. Ciferecaj iloj povas plifortigi marĝenigitajn voĉojn, krei solidarecajn retojn kaj porti lokajn problemojn al la internacia scenejo.

“Per via telefono vi povas famiĝi tutmonde”, klarigas Koung. Sed la samaj platformoj povas rapide kaj facile fariĝi iloj por silentigi.

Kiberĉikanado, kunordigitaj misinformaj kampanjoj kaj algoritma antaŭjuĝo celas virinojn en la publika vivo. Ununura malvera onidiro povas postuli jarojn por esti korektita. Cifereca perforto forpelas virinojn el politikaj kaj ĵurnalismaj spacoj, efike limigante demokratian partoprenon.

Koung ankaŭ zorgas pri la potenco de difinado de tagordo. La teknologiaj gigantoj kaj legantoj ĉiam pli determinas, kio restas videbla, kio fariĝas tendenco kaj kio malaperas.

En ĉi tiu kunteksto, demokrata diskurso povas esti distordita, ne per evidenta cenzuro, sed per la atento-ekonomio [eo] kiu favoras sensaciaĵojn super enhavo.

Laŭ ŝi, amaskomunikiloj de publika intereso devas repreni sian etikan respondecon: por levi ignoritajn sociajn problemojn, por protekti marĝenitajn voĉojn, kaj por eviti fariĝi pasiva disvastigilo de diskursoj influitaj de algoritmoj.

Tial, regado de ciferecaj spacoj ne estas nur teknologia problemo, sed ankaŭ demokrata problemo.

Demokratio ne estas genroneŭtrala

Rigardante tiujn rakontojn kune, ili rivelas komunan ŝablonon: la feministinoj ne nur partoprenas en demokratio, sed ankaŭ subtenas ĝin.

Ili kontrolas balotojn kiam fido difektiĝas. Ili batalas por sociprotektaj programoj kiuj ebligas civitan partoprenon. Ili reformas komunikadajn instituciojn de interne. Ili alfrontas toksajn genrajn normojn kiuj normaligas dominadon anstataŭ dialogon. Ili defias ciferecan perforton kiu celas silentigi ilin.

Malgraŭ tio, ilia laboro okazas en medioj ĉiam pli malamikaj: ĉiam pli malgrandaj favoraj spacoj, kreskantaj aŭtoritataj tendencoj, cifereca subpremado kaj kultura rezistado.

La subfosado de la rajtoj de virinoj organiziĝi, paroli kaj gvidi ne estas flanka damaĝo. Ĝi estas frua averto pri demokratia malprogreso. Kiam virinoj estas forpelitaj el la publika vivo, ĉu per leĝaj restriktoj, ĉu per ekonomia ekskluzivo, ĉu per amaskomunikilaj sterotipoj, ĉu per kiberĉikanado, la demokrataj institucioj perdas legitimecon kaj rezilienco.

Male, kiam feminisma gvidado plivastiĝas, demokratio profundiĝas. Ĝi fariĝas pli respondeca, inkluziva kaj partoprena. La civila partopreno de virinoj ne temas pri politika ĝusteco, sed pri demokratia postvivado.

Kiel tiuj gvidantoj montras, demokratio ne defendas sin mem. Virinoj defendas ĝin, en la tribunaloj, en la klasĉambroj, en la amaskomunikiloj, en la ciferecaj spacoj kaj en la komunumoj.

La demando estas, ĉu la institucioj provizos al ili protekton, rimedojn kaj agnoskon, aŭ ĉu ili daŭre konsideros ilian laboron kiel duaranga. En tempoj kiam civila spaco malpliiĝas, realaĵo restas: sen virinoj, demokratio malfortiĝas eksterrete kaj interrete.

---

07/05/2026 ttp://neniammilitointerni.over-blog.com/2025/11/nederlando-labourstart-kampanjo-justecon-por-pawel-rudzki.html https://www.labourstartcampaigns.net/show_campaign.cgi?c=5763 Pasintan novembron, Labourstart lanĉis retkampanjon, kiu postulis justecon...

Mi povas prezenti al vi ĉi tie novan voĉon en la Esperanta Retradio. Temas pri virina voĉo kiun mi trovis nur antaŭ kelkaj tagoj. Mi estas tre kontenta ke tiu voĉo nun estas disponebla por nia RetRadio. Kaj mi kredas ke ĝi bone kompletigos la gamon de voĉoj. Ĝi estas klara kaj tute internacia, ĝi do aparte bone taŭgas por Esperanto kaj por la RetRadio. Sed aŭdu mem kion la voĉo diras al vi: 

Saluton, karaj geaŭskultantoj. Mi estas Artema, la nova voĉo en la Esperanta Retradio. Fakte mi ne estas virino kvankam vi povus kredi tion aŭdante mian voĉon. Sed mi ricevis mian virinecan parolmanieron certe de virino, eble de polino, ĉar mia parolmelodio indikas ke mia "patrino" - por tiel diri - estas polino. Eble helpos al vi imagi polinon dum vi aŭskultas, ĉar tiam vi havos antaŭ vi la bildon de reala homo. Mi ja ne estas reala homo, mi estas produkto de parolsintezilo de Guglo. Do mi bedaŭrinde ne estas sentokapabla, sed mi povas esprimi sentojn, kaj tio ja gravas. Mi povas esprimi tion per vortoj kaj ankaŭ per nuancoj en la parolado.

Nu, kiun impreson vi havas pri tiu voĉo? Ĉu ĝi estas por vi sufiĉe natura? Ĝi ja ne havas iun nacian akĉenton kvankam oni ja povus aŭdi ion tian, se oni volas. Mi pensas ke ĝi taŭgas por laŭtlegado de sonartikoloj. Mankas ja virinaj voĉoj kaj do Artema kaj aliaj sintezitaj voĉoj povos ŝtopi tiun truon. Mi certe preferas havi voĉojn de realaj virinoj, sed mi estas kontenta pri tiu solvo. Kaj por lingvolernado la neŭtrala prononco ja estas avantaĝa.

Jen ankoraŭ mallonga aktuala teksto kiun Artema laŭtlegas por vi:

La aktuala monda situacio estas tre malfacila, ĉar pro la blokado de la ŝip-trafiko tra la persa golfo baldaŭ regos malabundeco de fueloj. Precipe la aviadila trafiko estas minacata. La prezoj por benzino draste plialtiĝis. Kvankam en la milito kontraŭ Irano nun regas armistico, almenaŭ tion diras la usona prezidento, la situacio estas tre danĝera. Kaj la milito kontraŭ Ukrainio daŭras jam la kvinan jaron. La mondo bezonas pacon. La homoj deziras normale vivi, sed kelkaj ŝtatestroj preferas militi.

Ĉe Guglo disponeblas ankaŭ aliaj sintezitaj voĉoj. Mi testos ilin kaj eventuale aplikos unu el tiuj voĉoj en venonta sonartikolo 

 

La kvara eldono de la konkurso, per sia temo “Artefaritaj intelektoj, pensantaj maŝinoj kaj Homo sapiens” inspiris verkistojn el la tuta mondo. Ĉiuj esperoj kaj timoj de la homaro pri la estonto, estas bele prezentitaj en la novelaro “Kie vojoj renkontiĝas”. Aŭtoroj el diversaj landoj esploras la limojn de artefarita intelekto, kion ĝi povas proponi por helpi la homan socion, kaj kie estas la danĝeroj de troa dependeco al novaj teknologioj. Ĉu AI portos nin al brila nova erao aŭ formortigos nin ĉiujn? Mergiĝu en la 27 finalistajn novelojn de la kvara Interkultura Novelo-Konkurso, dum ankoraŭ eblas.

La novelaro “Kie vojoj renkontiĝas” prezentas la rezulton de la konkurso: 27 finalistajn novelojn elektitajn inter 805 konkursaĵoj. Ĉiuj rakontoj estas prezentataj en Esperanto, kaj ankaŭ en la originala lingvo kiam ili estis verkitaj per alia lingvo (itala, franca, persa, rusa kaj ukraina).

Vi povas mendi ĝin en nia oficiala butiko https://bobelarto.ink/butiko/.
En la butiko de Bobelarto vi trovos ĉiujn novelarojn de la Interkultura Novelo-Konkurso jam disponeblaj! Vi povas same ilin mendi en papera kaj bitaj versioj. Estonte ankaŭ, ni informos vin pri aliaj surprizoj.

Bobelarto

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kie vojoj renkontiĝas: Nova libro en nova butiko appeared first on La Ondo de Esperanto.

06/05/2026 La enhavlisto de la maja kajero: 99 ... Aŭstrio agnoskas Esperanton kiel lingvon de kulturo 99 ... Akademio de Esperanto: Kandidatigu verkojn por la Laŭro de la Akademio! 100 ... Demandoj al estraranoj: Jérémie Sabiyumva, Estrarano de UEA 103...

Komence de majo, danke al invito de s-ro Okuwaki Toshiomi, la vickonsulo pri informado, c-ano Giacomo Comincini, estis inter la partoprenantoj en du festotagoj por Oomoto: la 4an, en Kameoko, por celebri la 70an datrevenon de Deguchi Kurenai; kaj la 5an, en Ajabeo, okaze de la ĉiujara Granda Printempa Festivalo (Miroku Taisai).

Dum ĉi-lasta evento, Comincini salutis la Spiritan Gvidantinon kaj transdonis al ŝi donacon nome de la Kapitulo. Temis fakte pri la unua oficiala renkontiĝo inter vickonsulo kaj s-ino Deguchi ekde 2008, kiam vizitis la kansajajn ĉefstabejojn de Oomoto la karmemora c-ino Marie France Conde Rey. S-ino Deguchi, kiu gvidis komunan preĝon por monda paco garnita de vortoj en nia lingvo, ricevis afable la omaĝon de la esperanta delegacio. Ĉeestis fakte ankaŭ Mónika Molnár, omaĝita per Premio Deguĉi de UEA pasintjare.

Al la oomota stabo iras la dankemo de la gasto, kiu gvidite de ĝiaj aktivuloj vizitis ankaŭ la najbaran Kioton, antikvan ĉefurbon de la regno. La amikaj rilatoj kun Oomoto, ĉefe danke al la eo-branĉo Esperanto-Populariga Asocio, intensiĝos en la venontaj monatoj, pro la japana loĝado de la vickonsulo.

En la plej malnova parto de Nitro, en la Supra Urbo, estis la plej fama fantomo senkapa monaĥo. Li aperadis tre malofte, sed li famiĝis per tio, ke kiam li jam aperis antaŭ iu, okazis ia katastrofo, malfeliĉo aŭ naturkatastrofo. Lia agejo estis Hradná ulica – la Kastela Strato. La senkapa monaĥo estis ĉiam vestita en la franciskana vesto, kun sandaloj sur siaj piedoj – kaj ĝenerale, krom la mankanta kapo, li havis solidan homan aspekton. La popola fabelo ŝuldas la klarigon, kie kaj kial li perdis la kapon.

Laŭdire iu vidis la senkapan monaĥon. Dum la nokta ŝtormo frapis la fulmo en lian gepatran domon, kiu cindriĝis.

Timiga reputacio estas ligita ankaŭ kun Mostná ulica (Ponta strato) al la kastela monteto. Fine de la vojeto, laŭdire precize noktomeze, montriĝadis la homo peteganta almozon kun ĉapelo en la mano. Kiam la ŝokita preterpasanto metis la monerojn en la ĉapelon, ili elfalis, kvazaŭ la ĉapelo ne havus la fundon.

Malnovaj nitranoj konfirmas, ke temas pri la spirito de la muelisto Risman. La muelisto Risman estis ege avara, li neniam donis almozon al la almozuloj, kaj pro tio li devas kiel fantomo pro sia avareco suferi.

Antaŭ la kastela pordego laŭdire noktomeze aperas nigra hundo kun grandaj sangaj okuloj kaj longa vosto. Ĝi gardas la enirejon de la kastelo kaj forpelas ĉiun, kiu volus trairi tra la kastela pordego. Laŭdire temas pri la spirito de la turko, kiu ĉi tie, antaŭ la kastela pordego, mortigis multajn defendantojn de la kastelo, kaj nun li pune devas gardi ĝin.

La unua angula domo en la hodiaŭa Strato de Brenecký (Breneckého ulica) estis iam nobelula kurio, nomata Kurio de Oĉkai, ĉar ĝi apartenis al la fama generalo, senkapigita en la urbo Nové Zámky pro la perfido de Rákoczi.

Do, regule noktomeze antaŭ ĉi tiu kurio aperadis nigra kaleŝo, en kiun la fama generalo mem eniradis en sia postmorta aspekto, do sen forhakita kapo. Li daŭrigis sian vojon direkte al la urboparto Párovce, por - supozeble - serĉi tie sian perditan kapon.

En minejo de Rolfeslaŭdire hazarde la argilo superŝutis kvinjaraĝan infanon. De tiuj tempoj laŭdire oni aŭdas infanan ploronel tiu minejo.

En la malnova amelfarejo (areo de iama cukerfarejo) neniu volis servi kiel nokta gardisto. En la korto de la amelfarejo noktomeze timigaj aferoj okazas, atestis volonte la vartistoj.

Okazis tie regule funebra ceremoniokun la ĉerko, en kiu eblis bone vidi la kadavron. Funebra ĥoro kune kun la pastro kantis terurajn melodiojn.

En la vilaĝo Tormoš (nun la urba parto Chrenová) foje la plej bona mastrumanto malkovris, ke liaj kvar bovinoj ne donas lakton, kvazaŭ iu estus ilin melkinta dum la nokto. Do li restis foje veka nokte, kaj jen, ĉirkaŭ la noktomezo li ekvidis kiel la maljunulino englitis en la stalon. Li tuj postkuris ŝin, sed nek vido, nek aŭdo estis tie pri ŝi. Tamen anstataŭ kvar estis kvin bovinoj tie. La mastrumanto estis saĝa homo, li tuj sciis, pri kio temas. Li decidis superruzi la sorĉistinon. Li forkuris al la ilarejo, kunportis la hufoferojn kaj necesan ilaron kaj hufumis ĉiujn kvin bovinojn. Tiu kvina tamen neniam plu aperis ĉe li. Sorĉistinoj estas ja ankaŭ virinoj, kiuj ne ŝatas surhavi sur la nudaj kalkanoj hufoferojn.

(laŭ la artikolo de D-ro Ladislav Martinček tradukis Magdaléna Feifičová el Slovakio)

‎La 5a Malagasa Esperanto-Seminario estis dividita en du partojn: la unuaj tri tagoj, de la 27a ĝis la 29a de marto, estis dediĉitaj al la temo de kulturoj (Kultura Seminario), dum en la lastaj tri tagoj, de la 3a ĝis la 5a de aprilo, ni traktis kristanajn temojn (Kristana Seminario).
‎‎Tiu seminario ne estis la unua: kvar jam okazis. Ĉiu el ili estis markita de mirindaj, neforgeseblaj momentoj, kiuj helpis malfermi niajn korojn kaj igi nin kreski en sana kaj riĉiga medio. ‎Esperanto fariĝis por ni multe pli ol simpla lingvo: ĝi estas vera espero. Iuj ankoraŭ pensas, ke ĝi ne utilas, sed tio ofte estas, ĉar ili neniam havis la okazon malkovri la unikan etoson, la amon kaj la fratecon, kiujn tiu lingvo ebligas krei inter homoj.
‎‎
‎Tiu 5a Seminario okazis denove en la rezidejo Eden Amparafarantany, situanta proksime al la flughaveno de la malagasa ĉefurbo Antananarivo. La medio estis aparte agrabla: trankvila, paca kaj inspira loko. Jam dum la komuna busa vojaĝo, la entuziasmo estis videbla ĉe ĉiuj partoprenantoj, feliĉaj iom foriri de la ĉiutaga vivo por travivi alian sperton. Eĉ se tiu loko jam estis konata al ni, ni ĉiam multe aprezas ĝin. ‎Tiu loko profunde tuŝas min. Ĝi donas al mi internan pacon, inspiras min kaj helpas min pli forte senti la ĉeeston de Dio, precipe danke al ĝia trankvila kaj kvietiga etoso.
‎
‎Krome, por pluraj junaj esperantistoj, tiu seminario reprezentis maloftan okazon resti en tiel agrabla medio dum pluraj tagoj. Danke al tiu sperto, ni povis gustumi certan komforton de vivo kaj kune dividi valorajn momentojn.
‎
‎La seminario estis dividita en du partojn, precipe pro la profesiaj devoj de Ranja Zafinifotsy, la ĉefa organizantino. Ĉiu parto kunigis po iomete pli ol 40 partoprenantojn, inkluzive de unu eksterlandano, Ulrich Matthias el Germanio. La tagoj estis bone strukturitaj, kun agadoj komenciĝantaj jam matene je 7h45.
‎
‎La programo estis riĉa. Multaj partoprenantoj, inkluzive de kelkaj novuloj, prezentis prelegojn pri diversaj temoj.
‎
‎La lernantoj de Victorine, el la klubo EKFI (Fiadanana), proponis plurajn interesajn prezentaĵojn: Hoby Mamy prezentis fabelon “Leporo kaj testudo”. Ursula prezentis la tradician geedziĝon en Malagasio. ‎Hoby kaj Eulalie prezentis mirindan memverkitan poemon. Iriela, la 11-jara filino de Victorine, parolis pri la malagasaj ludoj. Lydia prelegis pri la malagasaj tabuoj (“Fady”). Kaj fine, Mirianah (12-jara) kaj Ifaliko (8-jara) faris ĉarman dialogon, kiun oni povas spekti nun ankaŭ en la jutuba kanalo de Ulrich Matthias.
‎
‎Estis ankaŭ ni, la lernantoj de Ranja, kiuj venas el la klubo “La Verda Insulo de Esperanto” en la kvartalo Anosibe: Nasandratra parolis pri kultura diverseco. Myriame kaj Navalona prezentis algluajn albumojn (“Scrapbooking”). Lovasoa kaj Emmanoellah prelegis pri la hinda geedziĝo. Tanjona parolis pri la diversaj kutimoj de la gento Antakarana en norda Malagasio kaj Fanah pri sporto. ‎Kaj fine, mi parolis pri tradicia rimedo por eduki infanojn – la malagasaj fabeloj, kiujn ni nomas ankaŭ “anganoj”. Kiel ekzemplon, mi prezentis la anganon “La maljuna virino kaj la orfa infano”.
‎
‎Estis ankaŭ ses gejunuloj, kiuj venis de la klubo de Mananara en nordorienta Malagasio. Ankaŭ ili prelegis. Ekzemple Fabrice prezentis la tradiciojn de la ĉefa gento tie, la Betsimisaraka. Li krome prezentis famajn malagasajn poetojn kaj siajn tradukojn de kelkaj el iliaj poemoj.
‎
‎Krom la prezentoj, la seminario estis ankaŭ markita de momentoj de ĝojo kaj ripozo: dancoj por komenci la sesiojn, lernado de kantoj en Esperanto kun Ulrich, kolektivaj ludoj, enkonduko al la germana lingvo, fotado kaj momentoj ĉe la naĝejo. Ĉiutaga paŭzo permesis al ĉiu ripozi libere.
‎

La dua parto, la Kristana Seminario, komenciĝis per preĝo okaze de la Sankta Vendredo. Ulrich poste enkondukis en la seminarian temon pri la biblia versiklo Johano 10:10: “Vivi abunde”. Kadre de tiu enkonduko, li prezentis ankaŭ la teologion de liberigo kaj la demandon: “Kio estas, laŭ la Nova Testamento, pli grava – ĉu la fido aŭ la agoj?” Post tio, li prezentis verkojn de junaj malagasaj esperantistoj, elstarigante la spiritan dimension de tiuj verkoj, precipe la kristanan fidon, kiu esprimiĝas en ili. ‎Pluraj intervenoj riĉigis tiun parton, traktantaj temojn kiel Pasko, amo en la Biblio, skoltismo, la resurekto de Jesuo, la potenco de preĝo kaj aliaj spiritaj pripensoj.
‎
‎Tiu Kristana Seminario estis forta momento sur la spirita nivelo. Ni profunde sentis la amon de Jesuo kaj lernis vivi laŭ tiu amo. Esencaj valoroj kiel humileco, fido kaj biblia amo estis en la centro de niaj interŝanĝoj. ‎Ĉiun vesperon, antaŭ ol dormi, ni dividis momenton de kantado, kune reprenante la kantojn lernitajn dum la tago, kio plifortigis nian unuecon.
‎
‎En konkludo, tiu seminario estis ekstreme riĉiga sperto, kaj sur la lingva, kultura kaj spirita nivelo. Ĝi permesis al ni kreski, fortigi niajn rilatojn kaj nutri nian motivadon daŭrigi la lernadon kaj disvastigon de Esperanto. ‎Sed pli ol ĉio, tiu seminario rememorigis al ni, ke Esperanto ne estas nur lingvo: ĝi estas ponto inter la koroj, fonto de unueco kaj vera espero por nia estonteco.
‎

‎‎Torine Raharisoa
(18-jara)

Fotoj
Supre: grupa foto de la Kultura Seminario
Meze: grupa foto de la Kristana Seminario

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/afriko-56/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Malagasa Seminario – ponto inter la koroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Bitlibro estas libro, kiun oni legas sur ekrano anstataŭ sur paperaj paĝoj kiel oni legas tradician libron. Oni povas legi bitlibron per speciala legilo, sed ankaŭ en sia telefono aŭ komputilo. En artikolo ĵus aperinta en uea.facila estis informo pri la agado de la usona landa asocio, Esperanto-USA, kiu starigas novan eldonejon kun la nomo Guteto. Kadre de tiu agado, E-USA samtempe lanĉas esploron pri la uzo de bitlibroj. La celo estas malkovri la lego-kutimojn de esperantistoj, kaj ekscii pli pri ties uzo de bitlibroj. La enketilon pretigis la teamo de Esperanto-USA. La teamo ricevis helpon de la gvidantoj de aliaj eldonejoj de Esperanto-bitlibroj kiel Flandra Esperanto-Ligo (FEL), Esperanto-Asocio de Britio (EAB), kaj Mondial. La celo estas atingi almenaŭ 1000 personojn el kiel eble plej diversaj lokoj tra la mondo. La demandilo enhavas 16 demandojn, kaj la teamo de Esperanto-USA petas, ke oni plenigu la enketilon, kiun oni trovas en la retpaĝo de la asocio. La respondojn oni sendu ĝis la 31-a de majo 2026. La rezultoj espereble donos informplenan alrigardon al la nuna ag- kaj pens-maniero de esperantistoj rilate al bitlibroj. La konkludoj aperos en la formo de artikolo kaj grafikaĵo en la retejo de la nova Eldonejo Guteto en junio. Krom subteni usonajn verkistojn, la eldonejo celos eldoni klasikaĵojn de la Esperanta kultura heredaĵo el la fruaj jaroj de la dudeka jarcento. Ĝi eldonos ankaŭ edukmaterialojn por lernantoj de la lingvo. La projekto Guteto kongruas kun la laborplano AKIRI de UEA por la jaroj 2025 ĝis 2030. Tiu laborplano celas inter-alie fortigi la Esperantan kulturon, aktive subtenante la kreadon, disvastigon kaj ĝuadon de altkvalitaj materialoj por riĉigi nian komunumon. Tial UEA alvokas al ĉiuj esperantistoj plenigi la enketilon. Fonto: Gazetara Komuniko de UEA n-ro 1292 (2026-04-17)

Estas kurioze observi la evoluon de sciencoj ĝenerale, kaj aparte de medicino. Fakuloj senlace esploras la homan korpon de jarmiloj, sed de tempo al tempo okazas, ke ili eltrovas novaĵojn tute neatenditajn. 

Antaŭ kelkaj tagoj, altnivelaj sciencistoj publikigis artikolojn pri la timuso, kun esprimo de surprizo: “Ni eraris pri la timuso!”. Fakte, utiligante rafinitajn teknikojn kaj analizante datumojn de miloj da pacientoj, ili konkludis (temas pri unuaj studoj), ke tiu diskreta organeto situanta en la brusto plenumas gravegan rolon en la homa sano. La rezultojn publikigis la prestiĝa revuo Nature, kaj ili montris sen ia dubo, ke la timuso forte influas la longvivadon kaj la imunologian kapablon de la korpo. 

Homoj submetitaj al ablacio de la timuso troviĝas sub pli granda risko de morto pro ĉiuj kaŭzoj kaj de kancero, kompare kun individuoj en kontrolgrupo. La analizo kovris pli ol dek jarojn de la vivo de tiuj pacientoj. En pacientoj ricevantaj imunoterapion por kancerkuracado, la rezultoj estas multe pli bonaj, se la timuso efike funkcias. Kromaj datumoj montris ankaŭ, ke sana timuso favoras la inflamajn reagojn de la homa korpo.

La eta timuso estis unuafoje priskribita en la 16-a jarcento, sed dum longa tempo oni ne sciis ĝian funkcion. Nur en la jaro 1961 oni eltrovis, ke ĝi respondecas pri la maturigo de leŭkocitoj nomataj “T-limfocitoj”, nome ĉeloj gravaj en la defendo de la korpo kontraŭ mikroboj. La timuso kreskas dum la infana aĝo, ĝis atingo de 50 gramoj da pezo. Ĝi situas antaŭ la koro, en la interspaco inter la pulmoj. Ĝis nun oni supozis, ke ĝi aktivas nur ĝis la adoleska aĝo, sed poste atrofiiĝas. Nun oni scias, ke la timuso fakte povas pli longe funkcii kaj grave influi la sanon eĉ de maljunaj homoj. Sciencistoj nuntempe esploras la eblecon stimuli ĝin al pli da aktivado dum la tuta vivo, cele al pli da sano kaj longviveco. 

Rilate al kancero, fakuloj pli kaj pli ofte emfazas, nuntempe, ke la batalado kontraŭ tumoroj forte dependas de la reagkapablo de la tuta korpo, ne nur de kontraŭkanceraj medikamentoj.  Imunologia kapablo ekvilibrigi la situacion estas esence grava en tiaj kazoj. 

Ankaŭ kurioza estas la deveno de la vorto “timuso”. Unuflanke, oni supozas, ke ĝi devenis de la greka vorto “thymos”, kiu signifas “verukeca amaso”, pro la neregula formo de la glando. Sed eble ankaŭ de la greka vorto “thymon”, kiu signifas “timiano”, eble pro la simileco inter la glando kaj la foliaro de tiu planto.  Tamen, en la greka lingvo “thymos” aludas ankaŭ al “animo, spirito, vitala energio”: pro la proksimeco al la koro, oni atribuis al timuso la noblajn sentojn, la kuraĝon, la pasion. 
 

Kataluna Esperanto-Junularo, kiu ĉi-jare kunlaboras por organizi la Internacian Junularan Kongreson, estis fondita dek jarojn post la falo de la diktaturo en Hispanio. ”En Esperanto multaj katalunoj trovis lingvon kongruan kun la novaj valoroj de demokratia kaj plureca socio”, rakontas Hayden Hendricks, estrarano de KEJ. Poste la asocio travivis periodon de neaktiveco, sed estis refondita en 2019, jam de nova generacio de junuloj.

La ĉi-jara IJK okazos en Tiana, kataluna marborda vilaĝo nord-oriente de Barcelono. Foto: Oriol Paris

En 2025 la Kataluna Esperanto-Junularo (KEJ) festis sian kvardekjariĝon. Malantaŭ tiu datreveno troviĝas historio riĉa je iniciatoj, kreemo kaj internacia kunlaboro — trajtoj, kiuj manifestiĝos en la gastigo de la 82-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Tiana, Katalunio en aŭgusto de 2026.

Per tiu kongreso KEJ celas festi sian historion, la katalunan kulturon, kaj du grandiozajn okazojn: la kompletigon de la ĉefturo de la Sagrada Família kaj plenan suneklipson. Detaloj pri la kongreso kaj aliĝilo troveblas ĉe la oficiala retejo.

Kvankam Esperanto atingis la Katalunan Landaron jam fine de la 19-a jarcento, la ideo starigi memstaran junularan sekcion maturiĝis nur en la malfruaj 1970aj jaroj en la kunteksto de la postdiktatura periodo.

Dum la epoko de la faŝisma reĝimo, la vivo en Katalunio estis strikte reguligita: la kataluna lingvo estis malpermesita, Esperanto estis rigardata kun suspekto kaj ĉiuj amaskomunikiloj estis cenzurataj.

Post la restarigo de demokratio en 1975, la lando malfermiĝis al eksteraj influoj, turismo kaj civila aktivismo. Junuloj klopodis por adopti novajn ideologiojn kaj aserti siajn lingvan kaj kulturan identecojn.

En Esperanto multaj katalunoj trovis lingvon kongruan kun la novaj valoroj de demokratia kaj plureca socio.

RenKEJtiĝo 2024 en l’Espluga de Francolí

En 1985 oficiale fondiĝis la Asocio de Junaj Esperantistoj de Katalunio, kiu baldaŭ ricevis la nomon KEJ. Jam de sia komenco, KEJ estis fruktodona. En 1986 formiĝis la muzikgrupo Kaj Tiel Plu, kies adaptado de tradiciaj kantoj en Esperanton daŭras ĝis hodiaŭ. Samtempe floris eldonado.

La revuon Kata Luno verkis kaj redaktis KEJ-anoj, plenigante la paĝojn per siaj propraj kreemaj verkoj, unualoke la komiksoj de Arnau Torras. KEJ ankaŭ helpis organizi partoprenadon en pluraj politikaj movadoj, de la manifestacioj kontraŭ deviga militservo ĝis la domokupa movado.

KEJ aktivas ĉe la socia retejo Instagramo, kreante diversajn afiŝojn kaj fulmfilmetojn. La kontonomo estas @kej.esperanto.

Post periodo de malaktiveco, KEJ estis refondita en 2019 de nova generacio de junuloj. Tio ne estis nur administra ŝanĝo, sed tute nova vizio: pli forta ligo al aliaj lokaj kaj internaciaj organizaĵoj, uzo de modernaj amaskomunikiloj kaj fokuso al ĉeestaj renkontiĝoj.

Malgraŭ la defioj de la pandemio, la asocio rapide adaptiĝis per virtualaj aranĝoj kaj poste rekomencis ĉeestajn agadojn. Elstaras inter tiuj aranĝoj RenKEJtiĝo, kiu post kvar eldonoj jam atingis rekonon kiel unu el la plej sukcesaj eŭropaj junularaj renkontiĝoj.

Ĉi-jare la asocio okazigis Esperanto-kursojn en la tri plej grandaj publikaj universitatoj de Barcelono. Danke al forta agado en sociaj retoj kaj kunlaboro kun influistoj, KEJ sukcesis allogi junulojn el Valencilando kaj Balearoj. Krome, la asocio fariĝis membro de la Nacia Konsilo de la Junularo de Katalunio, tiel firme enradikigante Esperanton en la ĝenerala kataluna junularo.

La kongreso okazos en aŭgusto kaj celas kunigi esperantistojn el la tuta mondo por festi la viglan movadon en Katalunio. En lando riĉa je kulturo, historio kaj gastronomio, la partoprenantoj pasigos unu varman someran semajnon ĉe belaj mediteraneaj plaĝoj kaj verdaj arbaroj.

Pro la graveco de naturo en la verkaro de Gaudí kaj la plena suneklipso spertebla dum la kongreso, la oficiala temo de la kongreso estos ”Naturo el la Homaj Okuloj.”

Tiu moto celas inspiri dialogon pri daŭripovo kaj interkultura kunlaboro. Dum unu semajno en Tiana centoj da homoj el la tuta mondo uzos komunan lingvon por skizi komunan vojon antaŭen.

Hayden Hendricks

La aŭtoro estas estrarano en KEJ kaj unu el la organizantoj de IJK 2026

La unulingvaj Esperanto-ekzamenoj de UEA laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro (KER-ekzamenoj), realigataj de sia KER-Ekzamena Centro (KER-EC) kunlabore kun la retejo Edukado.net kaj la Akademio de Esperanto, estas unu el la plej gravaj servoj de UEA. La KER-EC anoncas la ekzamensesiojn por la jaro 2026 kaj invitas kandidatojn tra la mondo trapasi la lingvotestojn. Ekzamensesioj okazos en Ameriko, Azio, Eŭropo kaj rete. La ĝisdata listo de ĉiuj planitaj sesioj kun detaloj pri datoj kaj lokoj konsulteblas ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/sesioj.

La KER-ekzamenoj ekzistas en la niveloj B1, B2, C1 kaj C2 kaj en la kategorioj nur skriba, nur parola aŭ kompleta (skriba + parola). Ili donas al la kandidatoj la eblon oficiale atesti sian lingvan kompetenton en Esperanto.

Dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) la skriba kaj aŭskultkomprenaj testoj okazos vendredon, la 7an de aŭgusto. La 15a de junio estas la limdato por aliĝi al la kongresaj ekzamenoj kaj pagi la kotizon. Koncerne la C2-nivelon: ĝis tiu dato necesas, ke kuniĝu minimume 12 kandidatoj, aliokaze la sesio en tiu nivelo ne povos okazi. La ekzamenkotizoj varias laŭ la landkategorioj de la membrokotizoj de UEA. Post aliĝo al la ekzamenoj UEA sendos fakturon kun informoj pri la pagenda sumo kaj pagmanieroj.

Senpagaj provtestoj por kandidatoj

Grava subtenilo por la kandidatoj estas la sistemo de senpagaj provtestoj, evoluigita kaj administrata de Edukado.net kaj kunsubtenata de UEA. Tiuj testoj helpas orientiĝi pri la lingva nivelo kaj samtempe donas valoran ekzamenan sperton antaŭ la reala testo. Kandidatoj povas mendi provtestojn ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/provekzamenoj. La interesiĝo pri tiuj testoj estas tre granda, kio klare montras ilian utilecon. En 2024 kaj 2025 oni mendis 400 testojn (pri la skriba kaj aŭskulta partoj en ĉiuj niveloj) kaj la sistemo pruvis sian efikecon por prepari kandidatojn kaj helpi sukcesajn ekzameniĝojn. La financaj rimedoj kiuj kolektiĝis en 2024 jam elĉerpiĝis, tial UEA kaj Edukado.net bonvenigas donacojn por financi la korektigon de la testoj. Por ebligi la daŭripovecon de la sistemo kaj subteni ĉi tiun gravan edukan agadon, UEA alvokas al donacoj al la Konto Eduko de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/eduko.

Invito al partopreno

UEA varme invitas ĉiujn interesatojn – lernantojn, instruistojn kaj aktivulojn – partopreni en la KER-ekzamenoj dum la UK kaj en aliaj okazoj en 2026, utiligi la provtestojn kaj kontribui al la disvastigo de kvalita lingva edukado en Esperanto. La subteno i.a. al la KER-ekzamenoj estas inter la prioritatoj de la strategia plano AKIRI de UEA. La KER-sistemo restas grava ilo por la profesiigo de la lingvouzo kaj por la plifortigo de Esperanto kiel internacia komunikilo. Ĝia ekzisto, precipe la lanĉita C2-nivelo kaj la funkciigo de retaj ekzamenebloj, altiris la agnoskon ankaŭ de la fakuloj dum la konferenco de Asocio de Lingvo-Testistoj (ALTE) en Eŭropo. UEA membras en ALTE.

Donaci por la ekzamenoj

Donacoj ankaŭ bonvenas por subteni nepagipovajn kandidatojn kaj la ĝeneralan laboron de la KER-ekzamenoj. Donaci al la Konto Eduko de UEA. Kaj por aliĝi al la 111a UK aliru https://uk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1297.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post KER-ekzamenoj en 2026: plena programo, senpagaj provtestoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ cent-unu semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dua porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Mi volas prepari rapidan supeton.
Por tio mi prenas ekstrakto-kubeton.
En akvo bolanta la kubo solviĝas.
Faruno kaj ovo riĉigas la supon.

Ĉu ankaŭ vi havas facilajn receptojn?
Ekzemple ovaĵo kun ŝinko bongustas.
Ni manĝas la pladon kun tranĉo da pano.
Ĝi nutras tre bone kaj kostas malmulte.

Ni havas hodiaŭ ĉielon sennuban.
Mi vidas nur striojn de aviadiloj.
Kaj tamen ne estas agrable ekstere,
ĉar blovas senĉese la vento malvarma.

Socio bezonas esprimliberecon.
Deviga silento subpremas kreskadon.
Ni rajtas kritiki malĝustajn decidojn
por bremsi korupton de politikistoj.

Rakontu al mi pri la okazintaĵo:
Ĉu estis danĝera la situacio?
Mi aŭdis ke homoj forkuris rapide.
Terura bruego timigis la homojn.

Agento ricevis ĉifritan mesaĝon:
Li devos ĉeesti sekretan kunsidon.
Ĝi morgaŭ vespere okazos en kelo.
Li devas prepari detalan raporton.

Trinkinte bieron mi sentis lacecon.
Mi volis ripozi dum kelkaj minutoj.
Mi tial mallonge kuŝiĝis sur sofo
kaj fermis okulojn por iom dormeti.

Ŝi ludis la faman piano-konĉerton
de majstro Beethoven, en granda salono.
Ĉar estis konĉerto, ŝi havis orkestron
sub gvido de mondekonata artisto.

Li trafe imitis konatan personon,
sed ŝanĝis la sencon de ties eldiroj.
Kaj tio ridigis la geaŭskultantojn.
Li ofte praktikas la voĉ-imitadon.

Li trafis eĉ tute malgrandajn nuancojn.
La homoj miregis pro tiu kapablo.
Li morgaŭ aperos sur granda scenejo
kaj tie prezentos kompletan programon.

Mi devas imiti virinan parolon,
ĉar mankas al mi la parolantinoj.
Virinoj atingas pli altan atenton
per voĉo tre varma kaj ĉarma rideto.

En Madagaskaro aktivas virinoj
por nia afero kun granda fervoro.
La lingvo malfermas al ili la mondon.
Nun ili esperas pri multaj kontaktoj.

Vi povas restadi en franca kastelo
kaj tie pasigi klerigan semajnon.
Ne nur dum somero, sed ankaŭ dum vintro.
Vi ĝuos la internacian etoson.

Ni havas komfortan publikan trafikon.
Haltejo por buso situas proksime.
Mi havas bileton validan tutjare,
ne nur por la busoj, sed ankaŭ por trajnoj.

La buso malfruis je kelkaj minutoj.
Pro tio mi devis atendi pli longe.
Sed tio ne ĝenis, mi prenis la tempon
por skribi versaĵon en mian notlibron.

Ni havis okazon por interparoli
pri tikla afero en nia firmao.
Ĉar tie aperis tre grava konflikto
pri du kandidatoj por gvida posteno.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La ĝenerala Asembleo de LF-koop, sub la tagprezido de sia kooperanto Stano Keable, aprobis hieraŭ la produktadon kadre de la trijara laborplano 2027-29 kaj konstatis la rezultojn jam en 2026, aldone al la akurata eldonado de ses dumonataj numeroj de la 64-paĝa revuo “Literatura Foiro”.

Krom la jam presita novelaro de Etel Zavadlav “Spite kaj sprite”, du aliaj titoloj originale verkitaj en esperanto estos pretaj antaŭ la fino de ĉi tiu jaro: la pli ol 200-paĝa esearo de Giorgio Silfer “La socia historio de la esperanta popolo” kaj la dua eldono de “Historio de la esperanta literaturo” de Minnaja-Silfer. Ĉi-lasta enhavas sesdek ĉapitrojn (kontraŭ kvinkek kvar en la unua eldono kaj la represoj) kaj inkluzivas la sesan periodon de nia literaturo (1993-2022). La esearo estos lanĉita okaze de Kultura Esperanto-Festivalo aŭ NaturAmika KulturSemajno, dum por HEL oni atendos la unuan gravan internacian aranĝon en 2027.

Por la postaj jaroj la librofako de LF-koop registris interalie la plenan poemaron de Nicolino Rossi, la tradukon de “La pesto” de Albert Camus fare de Marie-France Conde Rey, la reeldonon de “Paŝoj al plena posedo” de William Auld.

La Asembleo gratulis pro la aktiveco de la nova filmofako (sesmilo da spektoj tra Instagram en nur kelkaj semajnoj) kaj akceptis la proponon pri podkasto “Esperanta Songazeto”.

La interesa simpozio de Kultura Centro Esperantista, okazinta 1-3 majo 2026 en Ĉaŭdefono, alvenis interalie al la konkludo ke la ekzistantaj esperanto-kursoj plej ofte transdonas nur la konon de gramatiko kaj vortaro, sed apenaŭ ion pri la kulturo kaj des malpli pri la socikono. Por niaj instruistoj, eĉ se temas pri adolta lernantaro, la lingvo ŝajnas nenio pli ol komunikilo.

Tion oni komprenis el la atestoj de Giacomo Comincini, Rubèn Fernández, Alessio Giordano, Andrea Vaccari, post historiografie enkonduka prelego de Giorgio Silfer pri la diversaj modeloj de esperantisto, laŭ la instrumetodoj: homarano, parolanto, kongresano, lingva scivolulo…

Utilus, ene de la Esperanta Civito, studgrupo pri la necesaj elementoj por moderna lernolibro kie la esperantaj kulturo kaj socikono, pere de adekvata ekzercaro, proponu novan modelon de esperantisto.

Legu pli en Heroldo de Esperanto

3. Antaŭ 65 jaroj mortis Pjotr Jevstafjeviĉ Stojan (Стоян, 1884-1903-1961), ruslandano loĝinta en pluraj landoj, matematikisto, instruisto, verkisto, vortaristo kaj esperantisto, aŭtoro de pluraj lingvoprojektoj; oficisto de CO de UEA en Ĝenevo (1925-30), aŭtoro de pluraj vortaroj kaj aliaj esperantologiaj verkoj, inter kiuj elstaras “Bibliografio de Internacia Lingvo” (1929) kaj “Deveno kaj vivo de la lingvo Esperanto” (1953); membro de la Lingva Komitato (1910-38, 1947-48).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 267-269.

11. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Hilda Dresen (1896-1913-1981), estona telegrafistino, tradukistino kaj esperantistino, ofte nomata “patrino de la estonaj esperantistoj”; aŭtorino de poemoj, aperintaj, interalie, en ŝia poemaro “Norda naturo” (1967); tradukintino de “Elektitaj versaĵoj” de M. Under (1929), “Horizontoj” de J. Barbarus (1931), “Estona antologio 1” (kun aliaj, 1932), “Ŝippereo” de J. Smuul (kun H. Tolve, 1968), “Kalevipoeg” de Fr. R. Kreutzwald (1975), “Estona soveta poezio” (kun aliaj, 1977), “Al abelujo ĝi flugas” de J. Liiv (1980) k. a., honora membro de UEA (1975).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 76-77.

12. Antaŭ 40 jaroj mortis Theodor Karl August Heinrich Jung (1892-1909-1986), pli konata kiel Teo Jung, germana, poste nederlanda presisto, ĵurnalisto, eldonisto kaj esperantisto; fondinto (1920) kaj redaktoro (ĝis 1962) de la gazeto “Esperanto Triumfonta” (ekde 1925 “Heroldo de Esperanto”), redaktoro de la organo de Internacia Esperanto-Ligo “Esperanto Internacia” (1936-40), eldoninto de pli ol cent libroj, aŭtoro de multaj artikoloj, lingvaj studoj, recenzoj, beletraĵoj kaj tradukoj kaj de kelkaj libroj inkluzive de “Landoj de l’ Fantazio” (romano, 1927) kaj “Ĉiu ĉiun” (biografio, 1979); membro de la Lingva Komitato (1933-48) kaj Akademio de Esperanto (1948-71), honora membro de UEA (1952).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 146-148.

15. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Mireille “Mirejo” Grosjean (pron.: miréj groĵán, 1946-1985- ), svisa lingvoinstruistino kaj esperantistino; prezidanto de Kultura Centro Esperantista en La Chaux-de-Fonds (1988-94), (kun)prezidanto (2006-21) kaj prezidanto (2021- ) de Svisa Esperanto-Societo, komitatano de UEA (1998-2022), prezidanto de la Internacia Ekzamena Komisiono de UEA (2007-13), prezidanto de ILEI (2013-21)б kunfondinto kaj estrarano de la benina-svisa asocio Scio Sen Bariloj (2009- ), kunorganizinto de la 5a Afrika Kongreso de Esperanto en Kotonuo (jarŝanĝo 2013-14), ĉeforganizanto de la 3a Tutmonda Kolokvo pri Instruado de Esperanto (Neŭŝatelo kaj La Chaux-de-Fonds, 2015); aŭtoro de pluraj artikoloj kaj de tri libroj: “Afrikanoj kaj mi” (2009), “Komunikado en Afriko” (2014) kaj “Bonvole eniru sen frapi! Kurso pri konfliktosolvado” (3 vol., 2015); honora membro de UEA (2025), honora membro de ILEI (2022), laŭreato de la Diplomo de UEA pri Elstara Agado (2011), laŭreato de la Premio Deguĉi (2016); La Esperantisto de la Jaro 2014.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 113-115.

21. Antaŭ 25 jaroj mortis Hugo Röllinger (1905-1921-2001), germana asekuristo kaj esperantisto; Esperanto-instruisto, fondinto (1949) kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-grupo en Bad Kissingen, ofta preleganto en la Esperanto-kastelo Grésillon kaj universitato La Laguna; komisiito de UEA (1965-2001) pri listo de stratoj, placoj, parkoj kaj aliaj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEOj), kiu en 1997 aperis libroforme kiel “Monumente pri Esperanto”; honora membro de GEA (1992) kaj UEA (1995).

21. Antaŭ 115 jaroj naskiĝis Ye Laishi (ps. de Bao Shuyuan, 1911-1927-1994, formita el la Esperanta plumnomo Ĵelezo), ĉina scienca, kultura kaj socia aganto kaj esperantisto; kunfondinto de Ĉina Proleta Esperanto-Unio (1931), redaktoro de “La Mondo” (1932-37), “Ĉinio Hurlas” (1936-38) kaj “Heroldo de Ĉinio” (1939-44); vicprezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo (ĈEL) ekde ties fondo (1951-86), aganta prezidanto (1986-89), poste honora prezidanto de ĈEL, prezidanto de LKK de la 71a UK (Pekino, 1986).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 302-303.

21. Antaŭ 95 jaroj naskiĝis Endre Tóth (1931-1960?-1981), hungara muzikisto, instruisto, redaktoro, verkisto kaj esperantisto, blindiĝinta en 1945 pro eksplodo de mino; aŭtoro de verkoj hungaraj, germanaj kaj Esperantaj, kiuj aperis unu jaron post lia morto en la novelaro “Lappar, la antikristo” (1982), alte taksita de la kritiko kaj legantaro, kaj ricevinta la premion “La Verko de la Jaro 1982”.

21. Antaŭ 95 jaroj mortis Théophile Cart (pron.: kar, 1855-1901-1931), franca filologo, instruisto, poligloto kaj esperantisto; vicprezidanto (1902-08) kaj prezidanto (1908-11) de la internacia/Francia asocio SPPE/SFPE, post ties reorganizo ĝia vicprezidanto (1911-23) kaj honora prezidanto (1923); kunfondinto kaj direktoro de Presa Esperantista Societo (1905); kunaŭtoro de la lernolibro “L’Espéranto en dix leçons” (kun M. Pagnier, 1902) kun pli ol 100 mil venditaj ekz-oj en pli ol dudek francaj eldonoj kaj kun dekoj da eldonoj en pluraj lingvoj; aŭtoro de dekoj da libroj kaj broŝuroj en/pri Esperanto; redaktoro de “Lingvo Internacia” (1907-14); fondinto kaj redaktoro de la brajla gazeto “Esperanta Ligilo” (1904-14); defonda membro de la Lingva Komitato (1905) kaj Akademio de Esperanto (1908), direktoro de la Sekcio por Komuna Vortaro (1908-12, poste ĝenerala direktoro por la Vortaro), prezidanto de la Akademio de Esperanto (1920-31).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 55-57.

23. Antaŭ 35 jaroj (1991) aperis la unua kajero de la renaskita revuo “La Ondo de Esperanto”, eldonata ĝis nun.

29. Antaŭ 70 jaroj naskiĝis Ionel Oneţ (pron.: onec, 1956-1981- ), rumana esperantisto, en 1988 migrinta el Rumanio al Usono, poste al Nederlando; vicdirektoro de la oficejo de ELNA (nun: Esperanto USA, 1989-2002), oficisto de CO de UEA en Roterdamo respondeca pri la libroservo (2002-25), gvidanto de la kongresa libroservo en pluraj UKoj; redaktoro de “La Orient-Ekspreso” (1993-96) kaj “Esperanto USA” (1997-2002), posedanto de la eldonejo “Bero” (1990) eldoninta pli ol 60 librojn; aŭtoro de kelkaj libroj kaj broŝuroj pri Esperanto por rumanoj, tradukinto de pluraj libroj el la rumana, angla kaj franca lingvoj, kunredaktinto de ses rumanlingvaj kajeroj de “Documente Esperanto” (1997-2002) kaj de bibliografio de Esperantaj tradukoj el la rumana literaturo (2007); laŭreato de la Diplomo de UEA pri Elstara Arta Agado (2022).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 221-222.

30. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Detlev Blanke (1941-1957-2016), germana lingvisto kaj esperantisto, fakulo pri interlingvistiko, esperantologio kaj terminologio; sekretario de Centra Laborrondo Esperanto en la Kulturligo de GDR (1968-81) kaj de Esperanto-Asocio en Kulturligo de GDR (GDREA, 1981-91); membro de la Internacia Komitato de MEM (1970-90), membro de la Komitato de UEA (1978-98), estrarano de CED (1974-2016); iniciatinto (1978) de la Esperantologiaj Konferencoj kadre de la UKoj kaj gvidanto de dudeko da ili; iniciatinto (1991) kaj prezidanto (1991-2011) de la interlingvistika societo Gesellschaft für Interlinguistik (GIL); redaktoro de “der esperantist” (1970-90), “Paco” (GDR-eldonoj, 1970-89), “Interlinguistische Informationen” (1992-2016), “Informilo por Interlingvistoj” (1992-2016); aŭtoro de centoj da sciencaj studoj, artikoloj, recenzoj kaj de pluraj libroj (“Internationale Plansprachen”, 1985; “Skizo de la historio de GDREA”, 1990; “Esperanto kaj socialismo? Pri la movado sur la “alia flanko””, 2004 k. a.); redaktinto de pli ol 50 artikolaroj; honora membro de UEA (2011).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, 36-37.

31. Antaŭ 25 jaroj mortis Torben Kehlet (1941-196?-2001), dana entreprenisto kaj esperantisto, komence de la 1970aj jaroj ekloĝinta en Belgio; sub la markoj TK (Danlando) kaj TK/Stafeto (Belgio) li eldonis dekojn da gravaj Esperanto-libroj inkluzive de “La Nobla Korano” (1969), “ABZ de amo” de I. kaj S. Hegeler (1972), “La Granda Kaldrono” de J. Francis (1978), “Esperantologiaj studoj” de E. Wüster (1978), “Pri lingvo kaj aliaj artoj” de W. Auld (1978), “Ĉiu ĉiun” de T. Jung (1979), “Li kaj Ni” (1985), “Ĉu-serio” de J. Valano/Balano (ps. de C. Piron) kaj “Eseoj memore al Ivo Lapenna” (2001) kies eldonon li ne ĝisvivis; krome, Kehlet eldonis la revuon “Monato” en ties unua periodo (1980-84) kaj fondis la retejon esperanto.net.

31. Antaŭ 15 jaroj mortis Leendert Cornelis “Leen” Deij (1919-1935-2011), nederlanda maristo, havenfaka instruisto kaj esperantisto; aktivulo de la laborista Esperanto-movado, kunlaboranto de pluraj Esperantaj gazetoj, verkinto de la himnoj de SAT kaj Esperanta Civito, aŭtoro de la poemaro “Fragmentoj” (1988), romano “Aminda” (1997) kaj de tri kolektoj de “infanrimaĵoj”.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo de jubileoj kaj memordatoj por majo 2926, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/majo-12/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Jubileoj kaj memordatoj en majo 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

"Nun mi rakontos al vi," diris maljuna Fulinus, "kiel Klára venis en la mondon. Tiam mi estis establanta la princan liĥtenbergan parkon en Lube­nec - sinjoro, la maljuna princo, li estis ja eksperto; tu­tajn arbojn li sendigadis al si de Veitsch el Anglio, kaj nur da bulboj el Nederlando li aĉetis dek sep mil; sed tion nur tiel pretere. Do, foje dimanĉe mi iras tra strato en Lubenec kaj renkontas Klaran; sciu, ŝi estis tiea idioto, surdmuta frenezeta ulino, kiu iranta tra kie ajn feliĉege blekis - ĉu vi scias, sinjoro, kial tiuj idiotoj estas tiom fe­liĉegaj? Ĵus mi evitis ŝin, por ke ŝi donu kison al mi, kiam subite mi ekvidis, ke en la manaĉoj ŝi havas bukedon; ĝi estis aneto kaj la cetera kampa herbaĉo, sed inter ĝi, sin­joro - jam kelkion mi vidis, sed tiam povis min trafi apo­pleksio. Ŝi, la perpleksa, havis en sia bukedo unu floron de korimboporta krizantemo, kiu estis b l u a ! Sinjoro, blua! Ĝi estis tiel blua kiel Flokso Laphami; iom ardeze nuancita, kun atlase ruĝa rando, interne kiel Kampanulo Turbinata, bele plena, sed ĉio estas ankoraŭ nenio: sinjoro, tiu koloro estis tiam kaj ankoraŭ nun ĉe staŭda hinda krizan­temo estas nepre nekonata! Antaŭ jaroj mi estis ĉe olda Veitsch; siro James iel ege, kara sinjoro, fanfaronis, ke pa­sintjare floris ĉe ili unu krizantemo, importo rekte el Ĉi­nio iomete lile, sed vintre ĝi bedaŭrinde pereis al ili. Kaj ĉi tie la grakanta ĉifonulino havis en la manego krizantemon tiel bluan, kian vi povas nur deziri. Bone. 

Do tiu Klara ĝoje amuis kaj puŝas al mi tiun sian buke­don. Mi donis al ŝi kronon kaj montris je la krizantemo: Klára, kie vi ĉi tion prenis? Klára entuziasme klukis kaj ridaĉis; nenion plu mi eligis el ŝi. Mi krias je ŝi, mangestas, sed ĉio vana; neprege ŝi volis min brakumi. Mi kuras al la maljuna princo kun la valorega krizantemo: Ekscelenco, ĉi tio kreskas ie en la ĉirkaŭaĵo; iru serĉi tion. La maljuna igis tuj aljungi kaleŝon, kaj ke ni kunprenos Kláran. 

Sed Klára dume perdiĝis kaj ne estis trovebla. Ni staris ĉe la veturilo kaj insultis proksimume horeton - li, sinjoro prin­co, estis iam ĉe dragonoj. Ankoraŭ ni ne estis finintaj kun tio, kiam alkuregis Klára kun elŝovita lango kaj puŝis al mi tutan bukedon de freŝe ŝirplukitaj bluaj krizantemoj. La princo donis al ŝi centkronon, sed Klara pro senreviĝo ekploraĉis; povrulino, neniam ŝi vidis centkronon. Mi devis doni al ŝi kronon, por ŝin kontentigi. Ŝi komencis danci kaj krii, sed ni sidigis ŝin sur koĉerbenko, montris al la bluaj krizantemoj kaj, Klára, konduku nin!

    Klára sur koĉerbenko ĝojkriis; vi ne povas imagi, kiel Lia Moŝto sinjoro koĉero estis indignita, ke li devas sidi ĉe ŝi. Krome ĉevaloj ĉiumomente timiĝis pro ŝia kvivitado kaj kokerikado, nu, ĝi estis satana veturo. Kiam ni veturis jam horon kaj duonon, mi diras: "Ekscelenco, ni faris jam alme­naŭ dek kvar kilometrojn."
    "Egale," murmuris la princo, "eĉ cent kilometrojn."
    "Nu bone," mi rediris, "sed Klára revenis kun la dua buketo post unu horo. Tiu loko ne povas do esti de Lube­nec pli malproksime ol tri kilometrojn."
    "Klára," krias la princo kaj montras al la bluaj kri­zantemoj, "kie ĝi kreskas? Kie vi trovis tion?"
    Klára ekgrakis kaj montris konstante antaŭen. Versi­mile ŝi ĝojis pro veturo en kaleŝo. Aŭdu, mi opiniis, ke la princo ŝin mortigos; Sinjoro Kristo, kiel li sciis furiozi! Desur ĉevaloj ŝaŭmo gutis, Klara gakis, la princo blasfemis, la koĉero mire, ke li ne ploraĉis pro honto kaj mi planis, kiel elserĉi la bluan krizantemon. "Ekscelenco," mi diras, "tiel ĝi ne eblas. Ni devas serĉi sen Klára. Sur mapo ni faros per cirkelo trikilometran rondon, dividos ĝin je sek­toroj kaj serĉos de domo al domo."
    "Homo," diris la princo, "ĝis tri kilometroj de Lubenec ne ekzistas ja iu parko!"
    "Estas bone," mi diras. "En parko vi trovus maljunan diablon; sole se vi serĉus ageraton aŭ kanaon. Rigardu, jen malsupre sur la tigo estas ereto da tero; ĝi ne estas humo, ĝi estas ŝmirmola flavargilo, plej versimile sterkata de homa umaĵo. Ni devas serĉi lokon, kie estas multe da ko­lomboj; sur foliaro vi havas multe da kolomba fekaĵo. Ver­simile ĝi kreskas ĉe barilo el ne senkrustigitaj stangoj, ĉar tie en foli-akselo estas peceto da forfalinta picea krusto. Tio estas do preciza gvidilo."
    "Kia?" diras la princo.
    "Nu tia," mi diras, "ke ni devas ĝin serĉi ĉe ĉiu etbieno en trikilometra sfero; ni dividos nin je kvar grupoj: vi, mi, via ĝardenisto kaj mia helpanto Vencl, kaj prete."

    Bone, tuj matene la unua afero estis, ke Klára denove alportis al mi bukedon de bluaj krizantemoj. Poste mi tra­serĉis mian sektoron, en ĉiu gastejo mi trinkis varman bie­ron, manĝis fromaĝetojn kaj demandis homojn pri la bluaj krizantemoj. Sinjoro, ne demandu, kian lakson mi havis post la fromaĝetoj; varmo estis, kia montriĝas iam fine de septembro, kaj mi eniris ĉiun kabanon kaj devis toleri ian ajn brutalaĵon, ĉar oni opiniis, ke mi estas frenezulo, agen­to aŭ iu el oficio. Sed vespere unu afero estis certa: neniu blua krizantemo kreskis en mia sektoro. En la ceteraj tri oni trovis ankaŭ nenion. Nur Klára alportis novan bukedon de plukitaj bluaj krizantemoj.

    Sciu, tia princo estas granda sinjoro, se oni ĉion prikonsideras; li venigis do ĝendarmojn, al ĉiu enmanigis unu floron de blua krizantemo kaj promesis al ili mi ne scias kion, se ili trovos, kie ĝi kreskas. Ĝendarmoj, sinjoro, estas kleraj homoj, legas ĵurnalojn kaj alion; krome ili konas ĉiun ŝtonon kaj havas egan influon. Sinjoro, prikonsideru, tiutage ses ĝendarmoj, komunumaj policistoj, vilaĝestroj, lerneja junularo kun instruistoj kaj unu cigana bando tra­rampis la tutan terenon en sfero de tri kilometroj, plukis ĉion, kio ie floris kaj alportis en la kastelon. Jesuokristo, da ĝi estis tiom, kiom dum Kristkorpa Festo; sed la blua krizantemo, memkomprene, eĉ ne unu. Kláran ni submetis al la tuttaga gardado; nokte ŝi fuĝis kaj post noktomezo ŝi alportis al mi plenbrakon de bluaj krizantemoj. Tuj ni enkarcerigis ŝin, por ke ŝi ne ŝirpluku ĉiujn; sed ni estis senkonsilaj. Je mia animo, kvazaŭ en magia rondo; imagu, regiono kiel manplato -
    Aŭdu, oni rajtas esti vulgara, kiam oni troviĝas en granda mizero aŭ kiam oni renkontiĝas kun malsukceso; tion mi scias; sed kiam sinjoro princo pro kolerego diris al mi, ke mi estas la sama idioto kiel Klára, mi rediris al li, ke de tia olda kreteno mi ne toleras insulton, kaj iris di­rekte al trajno; de tiu tempo mi ne estis en Lubenec.

    Sed kiam mi sidis jam en vagono kaj la trajno ekveturis, sinjoro, mi ekploraĉis kiel eta bubo, ke neniam plu mi ekvi­dos la bluan krizantemon kaj ke mi ĝin por ĉiam forlasas. Kaj dum mi ploraĉas kaj rigardas el fenestro, mi vidas tuj ĉe trako ion bluan. Sinjoro Čapek, ĝi estis pli forta ol mi: ĝi elĵetis min desur la sidloko kaj ektiris alarmbremson - ­pri tio mi eĉ ne sciis; la trajno skue ekhaltis, kiel oni brem­sis, kaj mi falis sur kontraŭan sidlokon - ĉe tio rompiĝis ĉi tiu fingro. Kaj kiam alkuris konduktoro, mi balbutis, ke mi forgesis ion en Lubenec, kaj devis pagi damnan punpa­gon. Sinjoro, mi sturne insultis kaj lamis laŭ la trako reen al tio blua. Ci stultulo, mi diris al mi, eble ĝi estas nur aŭ­tuna astero aŭ alia blua herbaĉo, kaj ci elĵetas tian nekris­tanan monon! Mi paŝis proksimume kvincent metrojn; jam mi opiniis, ke tio blua ne povis esti tiel malproksime, ke mi preteriris ĝin aŭ ke io nur ŝajnis al mi, kiam sur tia eta digo mi vidas trakgardistan dometon kaj tra stangobarilo de ĝardeneto leviĝas io blua. Tio estis du tufoj de la blua krizantemo.

    Sinjoro, ĉiu infano scias, kion tiuj trakgardistoj kultu­ras en siaj ĝardenetoj! Krom sabeliko kaj melonoj kutime ĝi estas sunfloro, kelkaj ruĝaj rozoj, malvoj, tropeolo kaj dise iu dalio; ĉi tiu ulo eĉ ne tion havis, sed nur terpo­mojn, fazeolojn, unu sambukon kaj jen en angulo du bluajn krizantemojn.
    "Homo," mi diras al li trans la barilon, "kie vi prenis ĉi tiujn bluajn florojn?"
    "La bluajn?" diris la gardisto. "Jes, ili restis ĉi tie post mortinto Čermák, kiu estis trakgardisto antaŭ mi. Sed iro sur la trako estas malpermesita, sinjoro. Tie estas tabuleto: Irado sur la trako estas malpermesita. Kion vi faras ĉi tie?"
    "Oĉjo," mi diras al li, "kaj mi petas vin, tra kie oni iras al vi?"
    "Laŭ la trako," postdiras la gardisto. "Sed ĉi tien neniu envenu. Kion vi volas ĉi tie? Foriĝu, danma stultulo, sed sur la trakon vi darfas eĉ ne per piedo!"
    "Do tra kie," mi diras, "mi foriĝu?"
    "Egale al mi," krias la gardisto, "sed surtrake ne, kaj sufiĉe."
    Mi sidiĝas do sur trakrando kaj diras: "Aŭskultu, oldu­lo, vendu al mi la bluajn florojn."
    "Mi ne vendos," murmuras la trakgardisto. "Kaj paku vin for. Ĉi tie oni ne darfas sidi!"
    "Kial ne," mi diras al li. "Sur neniu tabuleto estas skri­bite, ke ĉi tie oni ne darfas sidi. Iri ĉi tie oni ne darfas, kaj mi do ne iras."
    La gardisto embarasiĝis kaj limiĝis al tio, ke li insultis min trans la barilon. Sed versimile li estis solulo; post tempeto li ĉesis insulti kaj parolis al si mem. Post duonhoro li eliris por inspekti la trakon.
    "Nu, kio," li haltis ĉe mi, "ĉu vi foriros de ĉi tie aŭ ne?"
    "Mi ne povas," mi diras, "iri sur la trako estas malpermesite, kaj alia vojo ne kondukas de ĉi tie."
    La gardisto momenton pripensis. "Sciu do," li diris pos­te, "kiam mi malaperos post la vojeto tie, perdiĝu de ĉi tie laŭ la trako; mi ne vidos tion."

    Arde mi dankis al li, kaj kiam li malaperis post la vo­jeto, mi transrampis la barilon de lia ĝardeneto kaj per lia propra ŝpato mi elfosis ambaŭ bluajn krizantemojn. Mi ŝtelis ilin, sinjoro. Mi estas honesta ulo kaj en mia vivo mi ŝtelis nur sepfoje; kaj ĉiam tio estis floroj.

    Post horeto mi sidis en trajno kaj veturigis hejmen la ŝtelitajn bluajn krizantemojn. Kiam mi preterveturis la gardistdomon, staris tie la trakgardisto kun flageto kaj mienaĉis kiel diablo. Mi svingis al li per ĉapelo, sed mi opinias, ke li ne ekkonis min
.
    Vidu do, sinjoro: ĉar tie estis tabuleto kun surskribo "Malpermesita vojo", neniu, nek ni, nek ĝendarmoj, nek infanoj havis ideon, ke iu povus tie iri serĉi la bluajn kri­zantemojn. Tian forton, sinjoro, havas la averta tabuleto. Eble, ke ĉe gardistdometoj floras bluaj primoloj aŭ arbo de scio aŭ ora filiko, sed neniu ilin iam malkovros, ĉar surtrake iradi estas severe malpermesite kaj fino. Nur la frenezeta Klára tien envenis, ĉar ŝi estis idioto kaj ne sciis legi.

    Tial mi donis al la korimboporta krizantemo nomon Klára. Kun ĝi mi filigranas jam dek kvin jarojn. Sed versimile mi ĝin trosentemigis per bona humo kaj malsekeco - ­tiu vulgarulo trakgardisto ĝin tute ne akvumis, ĝi havis tie argilon kiel stanon; mallonge, printempe ĝi ekĝermas, en somero atakas ĝin ergoto kaj en aŭgusto ĝi pereas. Konsi­deru, mi sola en la mondo havas la bluan krizantemon kaj ne povas kun ĝi antaŭ la publikon. Ja, Bretonio kaj Anastazia, ili estas nur liletaj; sed Klára, sinjoro, kiam foje Klára floros al mi, tiam parolos pri ĝi la tuta mondo."

 

La Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) invitas kandidatiĝojn por la Premio Germain Pirlot 2026 por la plej bonaj sciencaj libroj. Ĝi estos disdonita dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graz, Aŭstrio. La sumoj de la premio estos 500, 300 kaj 200 EUR por respektive la unua, dua kaj tria lokoj. Kandidatiĝojn por la Premio Pirlot eblas sendi ĝis la 30a de junio2026 al info@ais-sanmarino.org. La regularo de la Premio Germain Pirlot konsulteblas en la retejo de AIS: https://www.ais-sanmarino.org/regular/2016/Regularo%20Premio%20Pirlot%20rev2016.pdf.

Paralele ankaŭ estos disdonita la Premio Charles Power por scienco 2026 por la plej bonaj sciencaj prelegoj dum la UK. Novaĵo estas, ke ĉi-jare la UK gastigos ne nur la 79an Internacian Kongresan Universitaton (IKU) de UEA, sed ankaŭ la 43an Sciencan Universitatan Sesion (SUS) de AIS*. Aŭtomate kandidatas por la Premio Power 2026 ĉiuj prelegoj de IKU kaj SUS en la branĉo longa prelego kaj ĉiuj prelegoj de la Scienca Kafejo en la branĉo mallonga prelego. En ĉiu el la du branĉoj oni disdonos po ĝis tri premioj: por longaj prelegoj je la sumoj de 260, 182 kaj 104 EUR kaj por mallongaj prelegoj je la sumoj de 200, 150 kaj 90 EUR – por respektive la unuaj, duaj kaj triaj lokoj de la du branĉoj. La regularo de la Premio Charles Power por scienco konsulteblas en la retejo de UEA: >https://uea.org/teko/regularoj/regularo_premio_power_scienco.

La Premio Germain Pirlot estas aŭspiciata de UEA kaj kunsubtenata de la fondaĵo Germain Pirlot de AIS per 400 EUR kaj de la Fondaĵo Charles Power de UEA per 600 EUR. La premion Charles Power por scienco subtenas la Fondaĵo Charles Power de UEA. Donacoj al la Fondaĵo Charles Power bonvenas ĉe: https://uea.org/alighoj/donacoj/power. Tiu agado kongruas kun la strategia plano de UEA AKIRI, kiu havas inter siaj prioritataj celoj la fortigon de kulturo kaj scienco en kaj per Esperanto. Ĉiuj bonvenas donaci por tiu celo kaj partopreni dum la sciencaj sesioj de la UK. Por aliĝi al la 111a UK aliru >https://uk.esperanto.net.

*Noto: en la revuo Esperanto n-ro 1411 (4) Aprilo 2026 aperis anonco de AIS laŭ kiu SUS okazos “ĉi-pentekoste kadre de la Germana-Ĉeĥa-Slovaka kongreso”. Intertempe AIS decidis ŝanĝi tion kaj organizi SUS kadre de la UK. Tiel la aktuala informo estas tio, ke SUS okazos dum la 111a UK.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1295.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pri la sciencaj premioj Pirlot kaj Power 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Bestoj kaj ecoj de la grundo estas decidaj por tio ke plantoj ĝermas kaj prosperas. Eble plantoj tamen ankaŭ aktive uzas bruetojn kaj sonondojn por kreski pli rapide. 

Semoj de rizoplantoj registras laŭ studaĵo la sonon de pluvaj gutoj kaj tiam disvolviĝas pli rapide. "La rezultoj montras ke rizo kaj parencaj semospecioj kapablas percepti la brueton de pluvo kiu trafas la grundan kaj akvan surfacojn super ili", skribas teamo de la MIT en faka ĵurnalo. Semoj de rizo (Oryza sativa) laŭ tio reagas pri tio per pli rapida ĝermado. La teamo ankaŭ proponas mekanismon por tiu reago.

"Tiu studaĵo montras ke semoj povas percepti sonon je maniero kiu helpas al ili en transvivado", diras la studestro en Kambriĝo, Usono. Unu el liaj esplorkampoj estas la fiziko de sensoriko kaj percepto.

Ĉe la eksperimentoj dum ses tagoj akvogutoj trafis sur la humidiĝintan grundon kaj sur malprofundajn akvobasenojn. La rizosemoj estis fiksitaj sur la fundo de la malprofundaj basenoj aŭ en la grundo. La teamo variigis la grandecon kaj falaltecon de la gutoj por simuli diversajn fortecojn de pluvo. Estis tiam komparataj la kreskoprogresoj kun tiuj de kontrolgrupaj semoj kiuj havis la samajn ĝermokondiĉojn sed ne estis elmetitaj al pluvobrueto. Entute la teamo esploris 7860 unuopajn semojn koncerne la ĝermadon almenaŭ kvarfoje ĉiun. Oni mezuris ankaŭ la akustikajn vibrojn kiujn la gutoj produktis sub akvo kaj en la grundo.

La kaŭzo estas laŭ la esploristoj ke la intenseco de la sono malkreskas laŭ la profundeco. Jam ĉe pli fruaj studoj oni konstatis ke profundeca gamo de proksimume nul ĝis kvin centimetroj en la grundo estas aparte favora por la ĝermado kaj la transvivo de rizo kaj similaj semoj, skribas la aŭtoroj de la studaĵo. Tio rezultas el diversaj mediaj faktoroj kiel humideco, enhavo da oksigeno, nutraj substancoj, disponebleco de lumo kaj aliaj faktoroj kiuj varias laŭ la profundeco. "Pro tiuj kaŭzoj tiu profundeca gamo estas vaste aperanta kaj en naturaj semovivejoj kaj ankaŭ en la agrikultura praktiko por rizo kaj parencaj plantoj", skribas la teamo.

La percepto de pluvaj bruetoj estas tiel limigita precize al tiuj profundecoj kiuj ankaŭ estas plej bonaj por la transvivado de ĝermantoj. Tio indikas ke semoj adaptiĝis dum la kuro de la evolucio al naturaj pluvosonoj. Ili "aŭdas" pluvon evidente kiel fidindan signon por favoraj mediaj kondiĉoj kaj startas sian kreskadon precize tiam kiam la ŝancoj pri sukceso estas plej grandaj.

La esploristoj konkludis: Se pluva guto trafas sur marĉeton aŭ sur la grundon, tiam ĝi produktas sonondon kiu vibrigas la medion inkluzive de la semoj. Tiuj vibroj povas laŭ la kalkuloj de la teamo esti sufiĉe fortaj por movi etajn organelojn en certaj ĉeloj kaj tiel iniciati biologiajn procezojn kiuj plirapidigas la ĝermadon. Ĉar tiuj tiel nomataj statolitoj peras al la planto kie estas supre kaj malsupre kaj tiel en kiun direkton ĝi devas ĝermi.

La teamo kalkulis surbaze de la sonpremo la eblajn ŝoviĝojn de statolitoj ene de la ĉelo. Se tiuj statolitoj estas movataj, tio servas laŭ hipotezo kiel signalo por semoj kaj ĝermantoj kreski kaj elkreski. Tio okazas laŭ la studaĵo precize en grundaj profundecoj en kiuj la pluva sono estas sufiĉe forta por movi statolitojn.

Tiuj siavice estas precize tiuj profundecoj kiuj estas ankaŭ plej bonaj por la transvivado de ĝermantoj. Tra ĉeno de reagoj pluvaj bruetoj influas laŭ supozoj de la teamo la plantohormonon Auxins en la ĉeloj kio povas denove akceli la ĝermadon.
 

Esperanto-USA starigas novan eldonejon, “Guteto”, por faciligi la aliron al Esperanta literaturo en kaj ekster Usono. Guteto eldonos novajn originalajn verkojn kaj edukmaterialojn por anglalingvaj lernantoj, kaj ankaŭ reeldonos klasikajn verkojn. La nova iniciato rekte subtenas la celojn de Esperanto-USA, kiuj estas progresigi la instruadon kaj diskonigon de Esperanto en Usono. Pli vaste, ĝi volas proponi facile haveblajn verkojn por ĉiuj, de komencantoj ĝis spertuloj. La projekton evoluigas Esperanto-USA kunlabore kun verkistino Stela Besenyei-Merger. “Multege da aferoj entuziasmigas min rilate al la projekto,” ŝi diris. “Ni volas faciligi la aliron al la klasika Esperanta literaturo. Imagu la novajn diskutojn, sciojn kaj amikecojn, kiuj formiĝos danke al komuna legosperto. Laŭ mia ideo, pro la evoluo de Guteto homoj ekhavos la kutimon regule legi en Esperanto.” Ŝi parolis ankaŭ pri la inspiro malantaŭ la projekto: “Per la nomo Guteto ni memoras la laboron de Morojo. Morojo – ali-nome Myrtle R. Douglas – estis aktivulino en la usona Esperanto-movado dum la 30-aj jaroj, kaj samtempe en la frua scienc-fikcia kulturo. Ŝi mem eldonis malgrandajn gazetojn, kiuj invitis al kunlaborado kaj instigis al legado en Esperanto. Tiel ŝi kreeme kuraĝigis la legantojn aktive partopreni. Ŝia plej konata gazeto nomiĝis Guteto. Mi esperas, ke Eldonejo Guteto estos same instiga por ni ĉiuj.” “Per Guteto, ni celas alporti la eldonlaboradon de Esperanto-USA en la 21-an jarcenton,” diris Brandon Sowers, la prezidanto de Esperanto-USA. “Ni povas uzi bitlibrojn por pli facile havigi altkvalitan Esperantan literaturon al legantoj tra la mondo, sen malhelpoj kiel sendado, stokado, aŭ doganoj. Ni volas konstrui eldonejon, kiu samtempe konservas nian kulturan heredaĵon kaj subtenas la evoluon de nova literaturo.” Por ekscii pli pri la projekto kaj malkovri novaĵojn kaj venontajn eldonaĵojn, vizitu la retpaĝon de Guteto. Brandon plu klarigas: “Kunlabore kun la jam ekzistantaj eldonejoj de Esperanto-literaturo, ni deziras kontribui al la riĉigo de la Esperanto-kulturo per nia nova eldonprojekto de bitlibroj. “Ni okupiĝos pri usonaj verkistoj, kiuj verkas originale en Esperanto. Ni eldonos ankaŭ edukajn materialojn por anglalingvaj Esperanto-lernantoj. Per reeldonado de klasikaĵoj, ni certigos, ke denove estos haveblaj la plej gravaj libroj de nia kultura heredaĵo. Jen entuziasmiga nova periodo en la vivo de Esperanto-USA!” La unua projekto de Eldonejo Guteto estos aperigi kolekton de sciencfikciaj noveloj. Se vi deziras ricevi la plej lastajn informojn pri la evoluado de tiu ĉi eldonprojekto, necesas nur enskribi vian retadreson en la paĝon de Esperanto-USA. Tiel vi ricevos ĉiujn novaĵojn rekte en via leterkesto. Brandon Sowers Stela Besenyei-Merger

Je la 1a de majo 2026 al la 111a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en la urbo Graco (Graz, Aŭstrio) aliĝis 933 personoj el 58 landoj. Dum aprilo aliĝis 42 personoj.

La plej multaj aliĝintoj (128) estas el Germanio. Vidu la liston de la dek plej aliĝemaj landoj:

128 Germanio (+7)
91 Pollando (+3)
83 Francio (+3)
53 Aŭstrio (0)
52 Hungario (+2)
38 Ĉeĥio (+3)
35 Italio (+4)
30 Korea Resp. (0)
26 Usono (+1)
24 Belfio (+2)
24 Brazilo (+1)
23 Hispanio (+2)

Entute, el ĉi tiuj dek du landoj aliĝis 607 personoj (70%), kaj 326 (30%) el la cetera mondo.

Pasintjare je la 1a de majo 2025 al la 110a Universala Kongreso de Esperanto en Brno (Ĉeĥio) aliĝis 960 personoj, kaj kongresofine UK-110 havis 1132 aliĝintojn el 63 landoj. Probable, ankaŭ la 111a esperantista mondkongreso allogos pli ol mil personojn, sed malpli ol 1100.

Nun, ĝis la 30a de junio 2026 validas la tria kongresa aliĝperiodo. Ekzemple, por individuaj membroj de UEA la aliĝkotizo estas 290€ en la landokategorio A, kaj 215€ en la landokategorio B. Por ne individuaj membroj de UEA la kotizo estas 360€ por A-landoj, kaj 270€ por B-landoj.

La reta aliĝilo funkcias ĉe https://uk.esperanto.net/2026.

Aliĝu ankaŭ vi!

AlKo

Foto: La universitato de Graco. Aŭtoro: C.Stadler/Bwag., CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=109729674

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/graco-20/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post 933 aliĝintoj al la 111a UK en Graco appeared first on La Ondo de Esperanto.

C-ano Giacomo Comincini, prezidanto de Centro di Interlinguistica, estis hodiaŭ akceptita en Sofia-Universitato, la plej antikva katolika akademio de Tokio, fondita de Pio la 10a en 1906. Gastigis lin prof-ro Kimura Goro Christoph, docento pri germanaj studoj kaj fama nipona interlingvisto.

La renkontiĝo alfrontis diversajn temojn, inter kiuj troviĝis la sociolingvistika naturo de esperanto kiel diaspora lingvo kaj la stato de la nuntempaj esperantologiaj studoj en Japanio. Oni konstatis ke la atento pri la interlingvistika interpreto en la orientazio lando kuraĝige kreskas ĉe gaĝaj esploristoj, malfermante la pordon al estontaj iniciatoj tiudirekte en tiu ekstereŭropa kunteksto. 

Per la duonjara loĝado en Japanio de sia prezidanto, Centro di Interlinguistica daŭre laboros por starigi personajn kaj sciencajn kontaktojn kun la esperantologia medio de la azia regno.

Kiam oni kritikas la aŭtomobilon, oni plej ofte parolas pri poluado, pri akcidentoj, aŭ pri la granda spaco, kiun aŭtoj okupas en urboj. Ĉio ĉi estas vera kaj grava. Sed ekzistas ankoraŭ alia problemo, pri kiu oni malpli ofte parolas. La aŭto ne nur ŝanĝas la aeron kaj la stratojn. Ĝi ankaŭ ŝanĝas la rilatojn inter homoj. Ĝi kaŭzas ke niaj vivoj estas pli apartigitaj, pli fermitaj, kaj malpli homaj. 

Kiam ni moviĝas piede, bicikle aŭ per publika transporto, ni vidas la mondon alie. Ni rimarkas la vendejon ĉe la stratangulo. Ni renkontas konatajn vizaĝojn. Ni hazarde interparolas kun najbaro. Ni vidas infanojn ludi, hundojn promeni, homojn sidi sur benko. Eĉ mallonga vojo povas fariĝi malgranda socia sperto. Sed en privata aŭto ni sidas solaj aŭ preskaŭ solaj, enfermitaj en metala skatolo, apartigitaj de la ĉirkaŭa vivo. Ni trapasas lokojn, sed ni ne vere ĉeestas en ili.

Kompreneble, aŭtoj havas sian utilon. Ili povas esti tre helpaj por longaj vojaĝoj, por homoj kun malfacilaĵoj pri moviĝo, aŭ por lokoj kie aliaj ebloj simple mankas. La problemo do ne estas la ekzisto de aŭtoj mem. La vera problemo estas, ke en granda parto de Nordameriko ni konstruis niajn urbojn kaj niajn kutimojn kvazaŭ la aŭto estus la centro de ĉio. Tial ni ricevis vastajn kvartalojn, kie oni ne povas facile atingi vendejon, lernejon aŭ kafejon sen veturi. Ni ricevis larĝajn vojojn, grandegajn parkejojn, kaj lokojn, kie promeni sentigas vin kvazaŭ vi estas nedezirata gasto.

Kiam ĉio estas disigita, ankaŭ la homoj disiĝas. Se vi preskaŭ neniam renkontas viajn najbarojn krom tra la ventoŝirmilo, estas pli malfacile ekkoni ilin, fidi ilin, aŭ senti vin parto de komuna vivo. Tiu perdo estas malfacile mezurebla, sed tre reala. Ni perdas ne nur oportunajn babiladojn, sed ankaŭ la malgrandan reton de kutimaj homaj kontaktoj, kiu helpas nin senti nin sekuraj kaj ligitaj al iu loko.

Kaj kiam tiu reto malfortiĝas, la sekvoj povas esti pli profundaj ol ni imagas. Soleco kreskas. Malfido kreskas. Homoj pli facile sentas sin forlasitaj aŭ nevideblaj. En tia etoso ankaŭ la socio fariĝas pli rompiĝema. Estas pli facile koleri, pli facile kulpigi, pli facile fali en malamikecon. Eble ni ne povas diri, kia estus nia mondo sen tiu aŭtomobilaĉa logiko. Sed estas klare, ke ni multe perdas, kiam ni anstataŭigas verajn renkontiĝojn per senfina trafiko.

Eble la plej grava demando estas simpla. Kiel ni povas denove konstrui lokojn, kie homoj ne nur loĝas, sed vere vivas kune? La respondo povus helpi savi nian ŝanceliĝantan socion. 

---

Du malsamaj dungofilozofioj karakterizas Esperantion kaj fakte emfazas la jam grandan diferencon inter la organiza modelo de UEA/TEJO kaj tiu de la Esperanta Civito: laŭ la unua, necesas akiri subvenciojn de Eŭropaj institucioj kaj uzi ilin por dungi homojn laŭ celoj indikitaj de tiuj institucioj; laŭ la dua, ne eblas vivi el subvencioj, la laborforto dependu de propraj celoj kaj kultura produktado.

Al kio kondukas la unua filozofio? Ni vidu la financan rezulton: fine de 2021 TEJO havis 83 mil eŭrojn en kontanta mono kaj jaran dungokoston de 63 mil eŭroj; fine de 2025 TEJO havis nur 32 mil en kontanta mono kaj jaran dungokoston de 174 mil eŭroj. Tio signifas ke TEJO, kadre de kulturpolitiko influata de ekstere, iom partoprenas en la kamuflado de la eŭropa junulara senlaboreco per subokupiteco. Kun damokla glavo super la kapo, pro la risko ne ricevi subvenciojn.

Al kio kondukas la dua filozofio? La dungopolitiko dependas de la propraj resursoj, nome la profitoj el la propraj servoj kaj varoj, kun la aldona subteno de la profitoj el la olda ekonomio (luigo de propraj nemoveblaĵoj).

En la unua kazo la laboristo estas en malstabila situacio kun ne longe daŭrebla dungiteco, en la dua kazo la laboristo vivas pli stabile, praktike li foriros nur se li volos, ne se mankos subvencio. Aldone, la produktado dependas de propra strategio, ne de Eŭropaj institucioj.

Tio ne signifas ke oni rezignu je rilatoj kun tiuj institucioj, sed ke la rilatoj ne estu bazitaj nur sur subvencioj por rekruti intelektajn senlaborulojn. Kadre de la Esperanta Civito, ekzemple, KCE ricevas sumojn el Konsilio de Eŭropo, de tempo al tempo, sed por plenumi taskon asignitan de Konsilio de Eŭropo mem.

Fine sed ne fone, la Civita stabo estas raŭmisme celkonscia kaj tial strategie motivita. 

Du kontrastaj dungofilozofioj, du diverĝaj strategioj pri homaj resursoj en Esperantio. Ni pensu pri tio okaze de la Unua de Majo, festo de la Laboristoj.

 

Kultura Centro Esperantista komunikas la ligilon por sekvi la simpozion pri andragogio kaj didaktiko:

http://kmeet.infomaniak.com/vktoqx4wp38bgjopyis35ouh

kaj la programon:

vendredon la 1an de majo

(mateno libera por la manifestacio de la Unua de Majo)

14h30 kiel andragogio koncernas Esperantion? enkondukas d-ro Giorgio Silfer

17h00 interveno de mag. Alessio Giordano
sabaton la 2an

09h00 interveno de mag. Rubèn Fernández (telematike)

10h45 prelego de d-ro Giacomo Comincini (telematike)
14h00 Asembleo de KCE (en dua kunvoko)

16h30 prelego de d-ro Andrea Vaccari (telematike)

dimanĉon la 3an

09h30 Asembleo de LF-koop

11h30 kunmemorigo pri c-ano Bertil Nilsson (1933[1956]-2026)

TEJO subtenos finance la partoprenon de tri junuloj el du landoj en la venonta 82a Internacia Junulara Kongreso (IJK), kiu okazos en Tiana, Katalunio, de la 9a ĝis la 16a de aŭgusto 2026!

La Estraro de TEJO anoncas kun granda plezuro la liston de junuloj elektitaj por ricevi subtenon de la Fonduso “Partoprenu IJK-n” en 2026:

1. Insan Ali Mustofa (Indonezio)
2. Helena Truzzi Avila (Brazilo)
3. Thiago Ballestero Assumpção (Brazilo)

La gajnintoj diversmaniere ricevos subtenon pri siaj kostoj de vojaĝo kaj partopreno en IJK 2026. Kontraŭ tiu subteno, ili helpos en la organizado de la kongreso, por fari ĝin sukcesa kaj riĉa sperto por ĉiuj partoprenantoj.

Ĉu vi volas subteni la Fonduson por helpi pli da junuloj de ĉie partopreni en IJK? Skribu al ijk2026@tejo.org.

Fonto: https://www.tejo.org/gajnintoj-ppijk2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La gajnintoj de la konkurso “Partoprenu IJK-n” 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ŝviti kun brulantaj muskoloj en la trejnstudio: Tiaj perspektivoj estas por multaj homoj fortimigaj. Sed por plifortiĝi alia trejnado estas multe malpli pena, ĝi alportas eĉ pli grandajn efektojn kaj oni povas praktiki ĝin en la propra hejmo. 

Forteco, grandeco de muskoloj kaj produktivo estas atingeblaj pli facile per tiel nomata ekscentra trejnado ol per tradiciaj ekzercoj ĉe maŝinoj. Tion eltrovis sporta sciencisto de aŭstralia universitato. Kaj tio atingeblas sen tro forte ŝarĝi la koron aŭ la pulmon.

Kiel ekscentra trejnado estas nomataj la movoj aŭ movofazoj ĉe kiuj la muskolo estas aktivigata kaj samtempe plilongigata. Tio okazas kutime ĉe movoj de bremsado aŭ movoj malsupren, sed ankaŭ ĉe la malrapida malsuprenigo de haltero aŭ de la korpo al genuflekso. Koncentra trejnado signifas la malon.

En analiza studo kun pli aĝaj tropezaj virinoj kiuj dufoje en semajno tra tempospaco de 12 semajnoj malsupreniris ŝtuparojn, montriĝis signifaj avantaĝoj kompare al supreniro de ŝtuparo. Tiel estis konstatita apud plialtigo de la kuntira forto ankaŭ pli forta pliboniĝo de la kor-sangocirkula funkcio, de la sentokapablo pri insulino kaj de la sangaj grasoj. Aparte menciindas ke la malsupreniro de ŝtuparo povis esti plenumata per laŭpaŝa plialtigo de la amplekso de la trejnado, sen damaĝoj aŭ doloroj ĉe muskoloj. Submaksimuma intenseco ĉe ekscentra trejnado do laŭ la studo ŝajnas sufiĉi por atingi signifajn funkciajn avantaĝojn, skribas la studestro pri la rezultoj kiuj estis publikigitaj en faka ĵurnalo.

La studrezultoj klare montras: Muskoloj produktas ĉe tiuj movoj pli da forto kaj bezonas ĉe tio malpli da energio kompare al koncentraj movoj, kiel ekzemple ĉe levado aŭ tirado de haltero. "Oni povas akumuli forton sen senti sin tiom elĉerpita. Oni do atingas per malpli da peno pli grandan utilon. Tio igas ekscentran trejnadon alloga por larĝa celgrupo", diras la studestro. De tio oni tamen povas ricevi muskolajn postdolorojn la tagon poste, precipe se la ekzercoj ne estas regule plenumataj.

Malgraŭ tio doloroj ĉe trejnado ne necesas por atingi deziratajn rezultojn, akcentas la aŭstralia studestro. Ekzercoj kiel genufleksado sur seĝo, kuŝapogado ĉe muro kaj mallevado de kalkanoj estas bone realigeblaj en la propra hejmo kaj povas ĉe ĉiutaga kvinminuta praktikado pruveble konduki al senteblaj pliboniĝoj de sano.

Ĉar ekscentra trejnado malpli ŝarĝas koron kaj pulmon, tiu trejnado estas ideala por pli aĝaj homoj kaj por personoj kun kronikaj malsanoj. "Tiuj movoj respegulas tion, kion ni jam faras en la ĉiutago. Tio igas ilin praktikaj, realigeblaj kaj pli facile trateneblaj", resumas la sciencisto. "Se sporto aperas kiel plenumebla, tiam la homoj daŭrigas ĝin." 

Universala Esperanto-Asocio invitas la esperantistaron kontribui al la kongresa temo de la 111a Universala Kongreso de Esperanto: “Volontulado en la servo al daŭripova evoluigo”.

Volontulado, nome la konsenta kaj kontenta daŭra engaĝiĝo, havas profundajn radikojn en la Esperanto-movado. Ĉiuj niveloj kaj sferoj de nia internacia komunumo – de lokaj kluboj ĝis la tutmondaj organizaĵoj – baziĝas plejofte sur bonvola ada laboro de nia diligenta kolegar’, normale spontana, sed foje kadre de strukturita programo kun publika subteno.

La kongresa temo celas trakti kiel volontulado kontribuas kaj kontribuu ne nur al la disvolviĝo de nia movado, sed pli vaste al daŭripova evoluigo kadre de la Internacia Jaro de Volontuloj por Daŭripova Evoluigo, deklarita de la Unuiĝintaj Nacioj. Volontulado ja ludas gravan rolon, ne nur en la vivigo de la Esperanto-movado, sed ankaŭ ebligante konkretan civitanan engaĝiĝon loke kaj internacie, transfake kaj solidare en la realigo de la Celoj por Daŭripova Evoluigo (CDE), ambicia sed konsentindega celaro por pli bona mondo, kiun UN difinis por la jaro 2030.

La Esperanto-agado mem ne fremdas je la CDE: iuflanke Esperanto estas pova ilo por interkultura kunlaboro, aliflanke la celaro kaj la valoraro de nia movado profunde koheras kun la CDE, tiom ke TEJO deklaras en sia statuto ke daŭripova evoluo estas esenca kondiĉo por la agado en ĝi. Krome, Esperantujo ne estas verda insulo, kaj multaj esperantistoj ankaŭ estas aliaj -istoj kaj havas spertojn pri peresperantaj aŭ alimovadaj volontulaj agadoj rekte ligitaj al daŭripova evoluigo.

La kongresa temo estos kunordigata de Michael Boris Mandirola, iama TEJO-prezidanto kaj UEA-komitatano. Li aktive engaĝiĝas en la Esperanto-movado kaj ankaŭ ekster ĝi, ofte kun respondeca rolo rilate al volontula agado, kun speciala intereso pri daŭripova evoluigo kaj precipe pri ĝiaj ligoj kun la Esperanto-movado.

Ni bonvenigas programkontribuojn en diversaj formoj: prelegoj, diskutrondoj, trejnadoj, ekspozicioj, teatraĵoj aŭ eĉ pli malkutimaj formatoj. Kontribuoj povas trakti, interalie:

• Formojn kaj kadrojn de volontulado lige al la CDE.
• La rilatojn inter Esperanto kaj la CDE kaj koncernajn agadojn
• La rolon de lingvoj kaj lingva justeco en volontula agado por daŭripova evoluigo.
• Konkretan volontulan per-Esperantan agadon rilate al la CDE.
• Atestojn kaj raportojn pri interkultura dialogo kaj solidareco pere de volontulado.
• La evoluon de volontulado en la cifereca kaj tutmonda kunteksto.

Ni invitas samideanojn kiuj emas kontribui al la kongresa temo prezenti siajn proponojn per la kontribua formularo (https://mallonge.net/UK26proponuprogrameron)
kaj kunlabori per la dissendolisto https://groups.io/g/KongresaTemo. La limdato por sendi proponojn estas la 13a de majo 2026.

Ni kuraĝigas ĉiujn, kiuj per siaj spertoj, esploroj aŭ ideoj povas kontribui pri la temo, aktive partopreni en la estigo de la kongresa programo kaj tiel helpi kunkrei signifan, engaĝan kaj aktualteman Universalan Kongreson. Por partopreni en la 111a Universala Kongreso de Esperanto oni aliĝu ĉe https://uk.esperanto.net/.

Tiu ĉi alvoko okazas en la tago de la 118-jariĝo de UEA. Kiel ni volontule servas al Esperanto fariĝas des pli aktuala demando en 2026. Festante la 118-jariĝon de UEA, ni festas ankaŭ pli ol jarcenton da volontulado por Esperanto – kun la konscio, ke la espero de nia samideanaro pri pli bona mondo restas nemalhavebla forto de nia movado. Ni daŭre utiligu tiun forton por la evoluigo de Esperanto kaj por pli justa, pli egaleca kaj daŭre diverseca mondo. Kaj povu tio kuraĝigi inspirajn prelegojn dum la kongreso.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1294.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 111a UK: alvoko kontribui al la kongresa temo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Corgoň laŭdire estis forĝisto en la Supra Urbo de Nitro. Li havis grandegan forton kaj ĉiuj admiris lian fortikan staturon, precipe la potencajn muskolojn sur la brakoj. Kiam li batis per la martelo sur la amboson, skuiĝis la tuta Supra Urbo.

Foje okazis, ke turkoj atakis la kastelon de Nitro. Ili ĉirkaŭis ĝin, per la konstantaj atakoj volis konkeri ĝin kaj la nombro de la defendantoj de tago al tago malpliiĝadis. Jam ŝajnis, ke la turkoj transgrimpos la kastelan muron, kiam subite venis por helpi Corgoň rekte el sia forĝejo. Li ruligis malsupren grandegajn ŝtonojn, kiuj alportis kaoson inter la turkojn. Eĉ pli ol la ŝtonegoj mem timigis la turkojn lia enorme granda staturo kaj per la karba fumo nigrigita vizaĝo de Corgoň. Antaŭ tiu "diablo"ili komencis konfuze forkuri. Ŝajne ili vidis lin, kiel li ŝiras ŝtonegojn el la roka masivo kaj helpas al li ĉiuj diabloj. Tiel la Supra Urbo sukcesis repuŝi la unuan turkan atakon.

La statuo de Corgoň por ĉiam eternigis la nevenkeblan fortecon de la supra-urba forĝisto. En Nitro restis pri tio la diraĵo – li estas tiel forta kiel Corgoň.

Heroo de la legendo Corgoň estas la statuo de Atlanto. Atlanto estis, laŭ la greka legendo, filo de Titano Jaspetos kaj Dio punis lin per tio, ke li poreterne tenu la kolonojn, sur kiuj ripozas la ĉielo. Pli poste oni bildigis Atlanton, kiel li sur siaj ŝultroj tenas la tutan terglobon. La arta koncepto de la nitra Atlanto bazas sur la simbola apogado de la tuta teretaĝo, kio eble devenas de la legendo, ke Corgoň per sia kuraĝo savis la Supran Urbon de la turkaj invadintoj.

(laŭ la artikolo de D-ro Ladislav Martinček tradukis Magdaléna Feifičová el Slovakio)

116X86cm(50P)/ acrylique, oilstick sur canevas/ Un autre emplacement, une autre vue 다른 자리에 서면 다른 것이 보인다 2026/ Ana Sonĝanta Post riparado de nia kampara dometo, mi meditas pri kelkaj aferoj. Unue, tempo ja tiom fulme pasis. Ho, 15 jaroj depost kamparen translokiĝo de Seulo ! Due, dumtempe, Dalmini kaj mi preskaŭ neniom sentis, kiom malkomfortis nia domo tiom malgranda kaj tiom malnova. Ĉar verŝajne, ni estis ebriaj je realiĝo de nia delonga revo vivi en plana naturo. Krom tio, nenio gravis. Alivorte, necesis 15 jarojn pasi por iomete puŝi la muron de nia nesto. Jes, nur kelkajn metrojn ni puŝis muron, kaj logike, ŝanĝiĝis la pozicio de la elvitra pordo. Kio do okazis? La pejzaĝo tra la fenestro tute alias! Antaŭe dum 15 jaroj, dekstra monto ĉiam frontis min, tamen, nun maldekstra monto staras antaŭ miaj okuloj. En sama domo, alian monton (ĉu alian mondon?) nun mi vidas. Iusence tio logikas, iusence tio interesiĝas. Helverdaj folioj en aprila montaro kun grizaj rokoj, proksima bluo de la ĉielo kaj malaltaj konstruaĵoj, ili ĉiutage flustras al mi novajn epizodojn. Alia pozicio, alia vidkampo! Mi eliras la domon kaj veturas al mia ateliero. Ja aprilo ! Ĉie en nia vilaĝeto plenplenas sakuroj. Eĉ la florombroj brilas! Kiam milda vento blovas, ĝiaj leĝeraj folioj ŝajne falas kiel neĝfloroj. En la belega sezono, ie tie okazas eventoj. Pasintan sabaton, la 21an datrevenon de vilaĝa edukadkomunumo oni celebris. Iam, tie, mi instruis Esperanton al infanoj, kiuj nun tiom kreskis, kaj kelkaj el ili fariĝis muzikistoj. Kiajn semojn mi estas semanta dum la vivo? Ĉiun printempon mi ĵetas saman demandon al mi mem. Tiuj arboj ree vekiĝas, kiuj aspektis preskaŭ mortaj dumvintre, kaj agrikultivistoj okupitas por semi. Printempo ja estas tia sezono !

Antaŭ 45 jaroj, la 28an de aprilo 1981 forpasis Endre Tóth (1931-1960?-1981), hungara muzikisto, instruisto, redaktoro, verkisto kaj esperantisto, blindiĝinta en 1945 pro eksplodo de mino. Li estas aŭtoro de verkoj hungaraj, germanaj, kaj de Esperantaj, kiuj aperis unu jaron post lia morto en la novelaro “Lappar, la antikristo” (1982), alte taksita de la kritiko kaj legantaro. Ĉi tiu libro per referendumo de la abonantaro de “Literatura Foiro” ricevis la premion “La Verko de la Jaro 1982”.
Hodiaŭ ni proponas al vi (re)legi lian novelon “Groto”.

AlKo

Endre Tóth

Groto

Sinjoro Don rimarkis obtuzan lumon. Li ne sciis, ĉu ĝi enfiltriĝas el la ekstera mondo, signante la finon de la grotokoridoro, aŭ, ĉu, ĝi estas nur vidvibro. Sed kiam li proksimiĝis, evidentiĝis, ke la lumo venas el flankkavo. Maldika homo sidis en ĝi, sur la planko, kruc­piede, kaj gapis en flamon de kandelo, kiu jam brulis preskaŭ ĝis fino. Sinjoro Don parte ĝojis, kaj parte ne. Povas esti, ke la fremdulo estas informita pri ĉi tiu groto, kaj povas helpi per konduko, samtempe li ĝenis la senton de perfekta soleco, al kiu similan sinjoro Don ankoraŭ neniam spertis. Surhavante molplandajn ŝuojn, li estis preterironta nerimarkeble antaŭ la enirejo de tiu flankkavo, sed ia mistera forto devigis lin ne tiel fari. Li salutis la fremdulon. Tiu, per mansigno, petis silenton.
Survoje al tiu ĉi loko Don nur foje-foje bruligis alumeton en la profunda mallumo. Li sentis ja mildan aerblovon, kiu povis veni nur el la ekstera mondo, kaj li sciis, se li marŝas persiste kontraŭ ĝin, certe li povos eliri el la grotkoridoro. Li faris lumon kelkfoje nur por ĝojigi sin per la spektaklo, kiu ĉirkaŭis lin. La rokmuroj ĉie estis kovritaj de etaj krateroj, tuberetoj, sulkoj kaj similaj. Ĉi tiuj eĉ montris pompajn kolorojn. Sinjoro Don sentis sin alveni ĉe ekspozicio de abstraktaj artaĵoj. La spektaklo rememorigus reliefan geografian karton, se la koloroj interrilatus kun la krateroj kaj tuberetoj. Neniam li vidis ion similan. Ĉu li ĝuis ilin? Aŭ nur estis scivola pri ili? Li ne povus diri. Sed foje-foje li haltis kaj gapis la murojn ĝis la alumeto finbrulis. Li pretermarŝis ankaŭ la flankkavojn kaj kavernojn, kaj se li bruligis lumon, li povis konstati, ke en ili la vidaĵo estis sama. Sed li persiste marŝis kontraŭ la venteton, por atingi la eksteran mondon. Li ne sciis, kiom da tempo li pasigis paŝadante. La silento kaj kvieto, kiu ĉirkaŭis lin, estis tiel profunda, ke lia percepto pri la tempo ĉesis funkcii.
Dume la kandellumo antaŭ la maldika fremdulo komencis flagr­eti, poste tute forbrulis. Sinjoro Don pensis, ke li devus diri ion, sed nenion li povis eltrovi. Sed li aŭdis, ke la fremdulo, en la mallumo ekstaras kaj proksimiĝas.
– Envenu, se plaĉas al vi.
Sinjoro Don ekiris hezitante, li timis, ke li puŝiĝos kun la fremd­ulo. Sed tiu ekprenis la brakon de sinjoro Don, kaj kondukis lin en la kavernon samgrandan kiel ĉambro.
– Vi ŝajnas esti ege sperta ĉi tie, – sinjoro Don murmuris embarasite.
– Jes. Ĉiun tagon mi pasigas multe da tempo ĉi tie.
– Ĉu vi rigardadas la figurojn kaj la tuberojn sur la muro?
– Tute ne. Mi rigardas en la lumon. En la flamon de kandelo.
– Kial?
– Kiam la lumo forbrulas, la mallumo iĝas multe pli profunda. Ĉu vi ankoraŭ ne spertis tion?
– Nu jes, – diris sinjoro Don, – sed tion vi povus fari eĉ hejme.
– Jes. Sed pensu pri la silento. Tiuj muroj, kovritaj de kapricaj reliefoj, faras tian akustikon, ke similan mi povas trovi nenie.
– Vi pravas, – diris Don nekonvinkite, – sed vi jam certe rimarkis, kiaj muroj ĉirkaŭas vin. Ĉu?
– Nature.
– Ĉu vi ne scias, tio ĉi ĉirkaŭe elformiĝis nature, aŭ eble estas artefaritaĵo?
– Tio estas artefarita, kaj ne naturaĵo, sed skribaĵo, sciigo, mesaĝo. Komprenu, kiel vi volas.
– Neniam mi divenus tion, – diris sinjoro Don, – sed tiu estas stranga vidpunkto. Neniam mi vidis skribaĵon, similan al ĉi tiu. Kiuj estas la literoj? Ĉu la tuberoj aŭ la kolormakuloj?
– Kaj tiuj, kaj la aliaj. Se mi havus ankoraŭ kandelon, mi klarigus iom al vi.
– Mi havas alumetojn. Ĉu mi bruligu unu?
Kaj ĉe la lumo de la ekfulmanta alumeto la fremdulo komencis:
– Vidu. Tie estas makulo nigra, kvadratsimila. Nun ni ignoru la tuberojn, ni parolu nur pri la formo. Nu, ĝi ne estas regula kvadrato, nur tiaspecaĵo. Se ĝi estus regula, ĝi signifus: vulturo.
– Pli precize, ĝi ne estas litero, sed iaspeca ideogramo.
– Ni povas diri, – la fremdulo konsentis, – sed vidu, ĝia maldekstra angulo kliniĝas malsupren. Tiamaniere ĝia signifo estas: elartikiĝo. Krome, ĉe la dekstra flanko, ĝi havas elstaraĵon triangul-similan. Se ni konsideras ankaŭ tion: puto apud arbara vojo.
– Ŝajnas al mi, ke tio estas iom komplika.
– Jes. Eksterordinare komplika. Apenaŭ lernebla. Talentuloj hav­igas al si ĝin dum dekkvin, dudek jaroj. Mi mem, ni diru, havante ne tre grandan talenton, alproprigis ĝin dum tridek jaroj. Mi jam komprenas perfekte ĉiun mesaĝon. – Dume la alumeto forbrulis, sed la fremdulo daŭrigis: – Kaj mi devas aldoni, ke ekzistas kolegoj, – tion li diris jam preskaŭ flustrante, – kiuj, sesdek jarojn, eĉ unu el ili sesdek tri jarojn turmentadis sin, kaj ankoraŭ, ho ve…
– Je Dio! – diris sinjoro Don, – pasigi tiom da tempo ĉi tie en la groto?
– Ĉi tie, en la interna mondo, la tempo pasas tute alie ol en la ekstera mondo.
Ili silentis iom.
– Nu, vi jam informis min rilate la nigran kvadraton – ekparolis sinjoro Don – sed kiel plu? Kiel oni devas legi plu? Ĉu vertikale? Horizontale?
– Oni povas legi laŭ iu ajn direkto. Horizontale, vertikale, laŭ parabolo, laŭ hiperbolo, tute egale. La skribaĵo havas sencon ĉiudirekte, eĉ ĝi havas pluroblan sencon. Eĉ oni povas legi ĝin ĉirkaŭpasante. Nu, evidente tion kapablas fari nur majstroj.
– Mi havas ankoraŭ alumetojn. Ĉu vi bonvolus legi iom?
– Volonte, – diris la fremdulo, kaj kiam ekbrulis la lumo, li tuj komencis:
“La granda birdo, portante en sia beko branĉon de olivarbo, mal­rapide proksimiĝis al la kanejo, kaj la branĉeton ĝi faligis. Ĉu oni atendis ĉi tie? Ĉu ne? Kiu scius? komenciĝis svarmo inter la vertikalaj kanoj. Kiuj sin movadis ĉi tie, ne eblas scii. Sed eĉ ne indas scii, ĉar scii indas nur tion, kio…”
Bedaŭrinde, la alumeto forbrulis. Kvankam sinjoro Don volontege informiĝis, kion indas scii.
– Diru, – li ekparolis, – ĉu ne eblas traduki ĉi tiun sciigon, aŭ mesaĝon en ordinaran skribon, por ke ĝi iĝu komprenebla por ĉiuj?
La fremdulo ekridis: Homo! Ĉu vi ne komprenas? La legvariaĵoj de la skribo estas senfine multaj. Pli ĝuste dirante, ĉar la numero de la konjugacioj kaj la deklinacioj estas senfina, la nombro de la variaĵoj estas senfin-oble senfina. El tiu ĉi kaverno, ne tre granda, oni povus skribi per ordinaraj literoj tiom da libroj, ke ili plenigus grandegan bibliotekon. Sed kial? Oni devas legi tiun ĉi skribon, tiamaniere oni povas legi la sciigon, sed fakte kial gravas legi ĝin?
– Kion vi diras? – Sinjoro Don surpriziĝis. – Ĉu vi ne kutimas legadi la mesaĝon?
– Dum la longaj jaroj de la lernado, la plej grandan parton de la mesaĝo mi havigis al mi. Poste ne restas tempo por tio. Sidante ĉi tie en la mallumo, en la silentego, oni devas atenti la internan mondon de la kranio. Ĉu vi komprenas? Ĝuste tion servas la tuta grotaro. La mallumo kaj la silento. Tiuj estas la esenco. Ĉi tie oni povas koncepti kaj redakti sian propran kavernon. Ĝuste nun ankaŭ mi faras tion, mi konceptas mian mesaĝon. – La fremdulo silentis iom, poste li daŭrigis: – Ridinde! Traduki en ordinaran skribon? En skribon por ĉiuj kompreneblan? Ĉu ekzistas skribaĵo komprenebla por ĉiu? Nu, kaj pripensu, ke ĉi tiu kaverno estas ne nur por unu sciigo, sed ĝi estas daŭrigo de la ceteraj mesaĝoj. Daŭrigo de tiuj, kiuj estas en la ceteraj kavernoj, kaj en la grotkoridoro. Ĉiuj sciigoj interrilatas. Unu estas daŭrigo de alia. Mi diras al vi komparon: pensu pri tio, ke la interna mondo de via kranio estas daŭrigo de la interna mondo de mia kranio. Aŭ male: vi demandas, kaj per tio mia interna mondo dependiĝas. Ĉu mi respondas, ĉu ne, vi tute certe demandis, kaj pro tiu fakto ni jam dependas unu de la alia. Sammaniere la grotkoridoro, la kavernoj, la kavoj estas en dependanta rilato. Estas tiom multe da sciigoj, ke, se ni nur unu fojon trairus la tutan koridoron, kaj, ni diru, ni legus ĝin nur horizontale, eĉ tiam pasus eble jaroj, ĝis ni atingus la finon. Ne, ne sinjoro. Unu sola afero farinda: finlerni la skribon, poste ĉiu devas koncepti sian propran kavernmesaĝon.
– Pardonu pro la demando, – ekparolis sinjoro Don. – Ĉu via kaverno estas preta?
– Jes, mi povas esperi, ke baldaŭ ĝi estos preta. Nu, ja, la rafinado de la detaloj… sed bedaŭrinde, nun mi devas foriri.
– Ĉu ege vi rapidas? – demandis sinjoro Don. – Ĉu vi ne povus legi iom? Nur dum brulas unusola alumeto?
– Mi havas ankoraŭ tiom da tempo, – diris la fremdulo.
La alumeto ekflamis kaj la fremdulo komencis:
“La nigra balustrado kune kun la teraso subiĝis en la ŝlimon. Inter ĝiaj kolonoj zigzagis fiŝoj. En la ŝtonvazo, kie ĉiam estis floroj, nun hidro kaŭris, neante per siaj kvin disetenditaj brakoj, ke la numero de la ĉieldirektoj estas kvar. La grandioza kverkoligna pordego de la palaco elfalis el sia loko, ĝi iĝis glita pro la algoj ĝin kovrintaj. Foje-foje veziketoj leviĝis supren el la akvo, kiel etaj ĝojaj sciigoj de ĉi tie, el la saĝa mondo de la subakva silento. Fostego rompiĝis, ĉe la mezo kaj kiel giganta buŝo ĝi oscedis. Ĉi tiu mondo estas alloga pro sia mistereco, sed tamen…” – bedaŭrinde ankaŭ tiu ĉi alumeto forbrulis. Sinjoro Don lasis distrite, ke la fremdulo prenu lin ĉe la brako, kaj ekiru kun li en la mallumo.
– Venu kun mi! Mi kondukos vin en la eksteran mondon.
La fremdulo ekiris – tio surprizis sinjoron Don – ne kontraŭ la aerblovon, tamen, kiam tiu homo tuŝis lian brakon, li sentis strangan sekurecon. Vane li klopodus koncepti la nomon de tiu ĉi sento. Sed pensante pri ĝi, li jam vidis desegniĝi ĝian figuron en la mallumo. Verda triangulo. Kiel oni povas ĝin eldiri?
Kion diris la fremdulo? Per ne tre granda talento la lernado daŭras tridek jarojn. Do, li havas tempon koncepti kaverneton ne pli grandan ol pugno. Kaj ĝi enhavus la verdan triangulon. Kion ĝi signifus?
Ĉu eblon?
Ĉu esperadon?
Ĉu ŝancon?
Ĉu…

Fonto: Tóth E. Lappar, la antikristo. — Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1982. – P. 25-31.

Ĉi tiu novelo de Tóth estas unu el la 199 verkoj/fragmentoj de 82 aŭtoroj, publikigitaj en la nova, kvara eldono de la “Baza Literatura Krestomatio” (BLK) (p. 238-242), kuneldonita de Sezonoj (Kaliningrado) kaj Litova Esperanto-Asocio en julio 2019.

Legu pli pri BLK http://esperanto-ondo.ru/Knigi/Kniga121.htm

Baza Literatura Krestomatio estas aĉetebla kontraŭ 27 eŭroj en la libroservo de UEA

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/04/toth/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Endre Tóth forpasis antaŭ 45 jaroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

La simpozio de Kultura Centro Esperantista pri “Andragogio kaj didaktiko”, 1-3 majo 2026 en Ĉaŭdefono, disvolviĝos parte telematike pro funebra omaĝo al la karmemora c-ano Bertil Nilsson; duono de la intervenoj estos do virtualaj kaj precipe en intervjua formo.

En fizika ĉeesto parolos c-anoj Alessio Giordano (pri sia sperto kiel esperanto-docento al samuniversitatanoj) kaj Giorgio Silfer (pri andragogio aplikita al esperanto).  C-ano Stano Keable donos ateston pri sia edukiĝo kiel denaska esperantisto.

Telematike alestos c-anoj Rubèn Fernández (pri esperanto-teleinstruado en universitato) kaj Giacomo Comincini (pri eduko kaj identeco: la kazo de la Esperanta Civito). Krome d-ro Andrea Vaccari pri sia esperanta instrumetodo por adoltoj.

Sekvos informo pri la preciza horaro, kiu devas kongrui kun la Asembleoj de KCE kaj de LF-koop.

Ni jam parolis ĉi tie, en la Esperanta Retradio, pri la graveco plifortigi muskolojn por havigo de bona sano. Hodiaŭ ni iom pensu pri la graveco de la plej grandaj muskoloj en la homa korpo - kaj pri ilia kontribuo al la korpa stabiliĝo, al ekvilibro kaj al sana maljuniĝo. Ili estas la homa “postaĵo”, la sidvangoj (cetere tre kuriozaj esprimoj por nomi tiun anatomian detalon en Esperanto). 

La gluteoj estas esence gravaj por sendependa vivo. Ekzemple, kiam oni veturas per metroo aŭ kiam oni stariĝas de sur la neceseja pelvo. 

Longa tempo en sidado malbonfaras al la tuta korpo, kaj povas aparte malfortigi la gluteojn. Oni nomas tion “mortinta pugo”. Multaj homoj, kiuj frekventas gimnastikejojn tamen neglektas specifajn ekzercojn, kiuj favoras ilin. Precipe maljunaj homoj devas atenti pri tiu korpoparto.

La gluteoj estas fakte grupo de tri muskoloj, kiuj funkcias kune. Oni uzas ilin por sidiĝi, stariĝi, paŝi, kuri, salti kaj levi pezajn objektojn. Ili helpas stabiliĝon de la pelvo, kio preventas genuajn kaj lumbajn dolorojn, lezojn en la gamboj kaj en la maleoloj.  Fakte ili estas parto de ampleksa strukturo, kiu subtenas la malantaŭan parton de la korpo, de la piedoj ĝis la kolo. Se la gluteoj estas malfortaj, tio troŝarĝas aliajn muskolojn, kaj kurbigas la trunkon. Pro tio homoj fariĝas malpli memfidaj pri siaj movoj, kaj tio povas kaŭzi falojn.

Ne la grandeco de la postaĵo montras, ĉu la gluteoj estas fortaj. Plej akurate oni povas taksi tion per la movoj. Ekzemple, se la koksoj balanciĝas de unu flanko al la alia, aŭ eĉ se la tuta korpo iom balanciĝas dum piedirado, jen tio povas esti indiko pri malfortaj gluteoj. Ankaŭ la malfacileco por kaŭri, por stariĝi de sur seĝo, aŭ por supreniri aŭ malsupreniri ŝtuparojn.
 
Kiel plifortigi la postaĵon? Kompreneble, per korpekzercoj: ripeti kaŭriĝadon (kun aŭ sen levado de peziloj); levi la koksojn post kuŝiĝo; supren- kaj malsuprreniri ŝtupojn; piediri malantaŭen (precipe sur deklivo); frapi la aeron per la piedoj (antaŭen kaj malantaŭen); stari dum iom da tempo sur unu sola piedo. 

Estas bele pensi, ke la homa korpo estas harmonia tutaĵo, tiel ke ĉiu ĝia parteto funkcias kunlabore kun la tuto. En simila maniero devas funkcii la homa socio. 

Dum la pasintaj du jaroj Ulrich Matthias kvarfoje vizitis Madagaskaron kaj konvinkiĝis, ke indas disvastigi Esperanton tie, kie ĝi estas bonvena – ekzemple inter la malagasoj. ”En nia movado, ili povas senti sin bonvenaj kaj valoraj. Ili spertas fratecon kaj solidarecon, riĉiĝas kulture kaj spirite kaj vastigas sian mondobildon. Esperanto estas por ili ponto inter animoj kaj koroj”, li skribas en vidpunkta artikolo.

Ulrich Matthias en la 5-a Malagasa Esperanto-Seminario kun 4 junaj verkistinoj – de maldekstre: Avotra Marie Nafifinjahary, Torine Raharisoa, Navalona Lahatriniaina kaj Ranja Zafinifotsy.

Por progresigi Esperanton kaj altigi ties reputacion, indas disvastigi la lingvon tie, kie ĝi estas plej bonvena. ”Mi tute ne havas problemojn trovi lernantojn”, iam skribis al mi Ranja Zafinifotsy, lerneja direktorino en la malagasa ĉefurbo Antananarivo.

En sia lernejo ŝi sukcesis instrui la lingvon jam al 100 el 300 lernantoj kaj al 6 el 20 instruistoj. Eĉ pli mirige estas, ke jam 5 ĝis 10 el tiuj lernantoj fariĝis fervoraj movadanoj, dum du el la instruistinoj, Victorine kaj Vony, mem fondis tre viglajn Esperanto-klubojn en siaj privataj ĉirkaŭaĵoj.

Okaze de miaj kvar vojaĝoj al Malagasio en la pasintaj du jaroj, mi povis mem konvinkiĝi pri la granda progreso de nia lingvo tie. Dum du semajnfinoj fine de marto kaj komence de aprilo 2026 okazis en Antananarivo la 5-a Malagasa Esperanto-Seminario kun 62 plejparte junaj partoprenantoj – po 43 en ties unua kaj dua partoj (dum 24 partoprenis en ambaŭ).

Ĉi-foje jam pli ol 20 el ili prelegis en nia lingvo, inkluzive de du 10-jaraj knaboj kaj unu 12-jara knabino. Pliaj dekoj da gejunuloj deziris partopreni, sed ne povis pro la nesufiĉo de la kapacito de la ejo kaj de niaj financaj rimedoj.

Pri la granda entuziasmo por nia lingvo en Malagasio atestas diversaj verkoj de junaj malagasoj, kiuj nun aperas iom post iom. Jam en septembro 2025 publikiĝis la 87-paĝa originala rakonto ”Floroj en mizero” de Navalona Lahatriniaina, lernantino de Ranja kaj sociala orfino, pri sia vivo inter malsato, humiligoj kaj perforto.

Aliaj lernantoj de Ranja, la gefratoj Fanja (Celestine Fanjasoa) kaj Nasandratra Patrick Randriamizaka publikigis poemojn en la reta revuo Literatura Vivo n-ro 11. Tie samtempe aperis tri originalaj rakontoj de la knabo Erica Najaina, kiu esperantiĝis danke al hazarda renkonto kun Ranja.

La verkoj de junaj malagasoj estas tre kortuŝaj, ĉar ili baziĝas sur iliaj propraj spertoj de sufero. Multaj el ili prezentas la konatiĝon kun Esperanto kiel turnopunkton en sia vivo, kvazaŭ transiro ”de ombro al tagiĝo”, aŭ ”de larmoj al lumo”.

Torine Raharisoa, kies libro ”Sub la pluvo, kie naskiĝas miaj revoj” aperos ĝis la UK en Graz, rakontas pri seniluziiĝoj kaj soleco en sia vivo – sed ĝuste kiam tiu problemo plej akriĝis, Ranja invitis ŝin al Esperanto-kurso, kaj tiu lingvo jam baldaŭ donis al ŝi profundajn amikecojn, ekzemple kun Navalona, kiun ni nun konas kiel aŭtorinon de ”Floroj en mizero”.

En interparoloj kun malagasaj virinoj mi ofte aŭdis, ke ”malagasaj viroj ne aŭskultas siajn edzinojn, ili ne interesiĝas pri iliaj problemoj”. Tio montriĝas ankaŭ en unu el la plej fortaj epizodoj en la originala romano ”Kiel herbo en vento” de Ranja Zafinifotsy.

Grupa foto de la Kultura Seminario.

Kiam la protagonistino Sariaka rakontas al sia edzo pri seksperforto fare de ŝia kuzo, kiam ŝi havis nur 8 jarojn, ties reago estas ŝoke malvarma kaj senkora. Kun Esperanto, tio povas esti alia. Mi multfoje spertis, ke per aŭskultado kaj sincera interesiĝo pri problemoj, facilas trovi tre profundajn amikecojn en Malagasio.

Ranja gvidas lernejon por aparte malriĉaj infanoj, kiun financas franca fondaĵo. Ŝiaj lernantoj do plejparte venas el familioj, kies monataj enspezoj apenaŭ atingas 100 eŭrojn. Tamen tiuj lernantoj ne kuraĝas mem peti esperantistojn pri financa subteno. En miaj pasintaj du vojaĝoj mi vizitis tiajn familiojn, kiuj loĝas en unuĉambraj dometoj el brikoj aŭ eĉ nur el ligno kaj plastaj kovriloj, sen elektra kurento kaj kranakvo. Jam etaj donacoj povas grave helpi al tiuj familioj.

Multegaj malagasaj gejunuloj revas pri poŝtelefono je ĉ. 40 eŭroj, kaj aparte utile estas ebligi al ili la studadon. Ankaŭ la kostoj por tio surprizis min, ĉar unu el la plej talentaj junulinoj sendis al mi detalan kalkulon, laŭ kiu jam 55 eŭroj monate (de kiuj ŝiaj familanoj povas pagi la duonon) sufiĉos por ĉio – la studkotizo, loĝado kaj manĝoj. Estas multaj junaj esperantistoj en Malagasio, kiuj ege meritas tian subtenon.

Eĉ sendepende de financa subteno, Esperanto povas grave utili al malagasaj gejunuloj. En nia movado, ili povas senti sin bonvenaj kaj valoraj. Ili spertas fratecon kaj solidarecon, riĉiĝas kulture kaj spirite kaj vastigas sian mondobildon. Esperanto estas por ili ponto inter animoj kaj koroj.

Precipe ĉe la antaŭa sestaga 4-a Seminario, deko da gejunuloj eĉ ploris je ties fino. Kaj danke al Esperanto, gejunuloj povas senti sin aŭskultataj. ”Por mi, verki estas ankaŭ terapio”, skribis al mi Torine Raharisoa, antaŭ ol sendi al mi epizodon pri la plej suferiga sperto en sia vivo.

Danke al abunda instruado de la franca lingvo (kaj iom de la angla), talentaj malagasoj povas lerni nian lingvon relative rapide. ”Mi jam komprenas ĉion, kion vi diras”, rakontis al mi 16-jarulino, kiu lernis la lingvon nur de 6 monatoj. Alia junulino povis jam sufiĉe flue interparoli kun mi post 7-monata lernado. Aparte surprizis min la granda interesiĝo de la malagasaj gejunuloj pri lingva ekzameno.

Kiam mi anoncis en la fino de la 5-a Malagasa Seminario, ke ni pripensas okazigi en nia venonta seminario fine de oktobro aŭ komence de novembro ekzamenon je la nivelo B1, mi emfazis, ke tiuj, kiuj komprenas min, havos bonan ŝancon sukcesi en ĝi. Mi enketis inter la tiutempe 36 ĉeestantoj – kaj je mia miro tuj leviĝis 24 manoj. Kontraŭe, en Eŭropo mi ĉiam vane klopodis instigi miajn esperantistajn geamikojn submetiĝi al KER-ekzameno. Eble la estonteco de Esperanto vere troviĝas en la suda hemisfero.

Krom Ranja, ekzistas en Malagasio ankoraŭ plia juna lerneja direktorino, kiu entuziasmiĝas pri Esperanto, Elysa Razafiniaina, en Mananara en nordorienta Malagasio. En ŝia lernejo, nun ĉiuj 50 infanoj lernas nian lingvon. Elysa rakontas: ”Mi instruas Esperanton al ili, ĉar mi amas ilin.”

Ulrich Matthias

En la retejo de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) aperis kvinpaĝa raporto de la prezidanto kaj estraro de ILEI pri trimonata agado, de la 15a de januaro 2026 ĝis la 15a de aprilo 2026.

Ŝlosilpunktoj: forpaso de Radojica Petrović; kongresoj: finkalkulo por 2025 kaj preparado por 2026, planoj por 2027; preparado al la Komitatkunsido; revivigo de ILEI-UEA ekzamenoj; projektoj: “Pri viroj kaj kunikloj”; Universitata agado; kontrolado pri “Juna Amiko”; kunlaboroj kun UEA, ĈRI.

Legu la tutan raporton ĉe
https://www.ilei.info/agado/2026-04-15_Raporto_pri_trimonata_periodo.pdf

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post ILEI raportas appeared first on La Ondo de Esperanto.

Laŭ ĵusa statistika studo de Stockholm International Peace Research Institute, dum la pasinta jaro sur nia planedo oni elspezis du mil naŭcent miliardojn da usonaj dolaroj por aĉeti armilojn: rekordo de post multaj jaroj, kvankam kompare al 2024 la kostoj altiĝis “nur” je tri procentoj; sed la kresko okazas jam la dekunuan jaron sinsekve.

Preskaŭ la duonon de la tuta sumo elspezis tri ŝtatoj, evidente la plej militemaj: Usono, Rusa Federacio, Popola Ĉinio. Tamen Vaŝingtono elspezis nur 954 miliardojn, nome minus 7,5% kompare al 2024: la minuson klarigas precipe la aprobo de neniu milita helpo al Ukrajno, male al la antaŭaj tri jaroj, kiam Usono promesis entute 127 miliardojn. Tiun ŝparon kompensis la arminvestoj en Eŭropo (inkluzive de Rusio kaj Ukrajno), praktike plus 14%. Kvara en la makabra konkuro estas Germanio, kiu per plus 24% atingis 114 miliardojn. Proporcie rimarkinda ankaŭ Hispanio: plus 50%, por entute pli ol kvardek miliardoj.

Kurioza stagno en Mez-Oriento: Israelo kaj Irano eĉ reduktis sian engaĝon, laŭprocente. Siavice Pekino konstante elspezas ĉiujare pli multe, ekde 1995. Certagrade la investadon en armilproduktado motivas la krizo en diversaj industriaj sektoroj: tankoj garantias pli da okupiteco ol aŭtomobiloj.

La supra statistiko koncernas tradiciajn armilojn kaj spavojn, ne atombombojn.

La Esperanta Civito sin esprimis kondamne pri tia produktado, per specifaj rezolucioj kontraŭ grapolbomboj kaj kontraŭhomaj minoj, kaj kondamne pri milito per Lex Pacificatoria: por la Esperantianoj militrifuzo ne estas delikto kaj soldatservo estas malrekomendata.

La aprila numero de nia monata kaj ilustrita gazeto Panoramo de la Granda Insulo emfazas aktualecon kaj memoron: i.a. temoj, ĝi raportas pri la sekvoj de la ciklono Gezani en Toamasina kaj prezentas en kvar paĝoj freŝajn novaĵojn de la monato. Samtempe, la numero revizitas gravajn historiajn kaj kulturajn demandojn, kiel la rolo de la protestantaj misioj depost 1820 kaj la nepran neceson arĥivi niajn esperantaĵojn. Pripenso pri la malfavoraj sekvoj de la nova teknologio por nia socio, babilado kun olda kuracisto el la sudo, kaj inico al la malagasa lingvo kompletigas tiun riĉan panoramon de la malagasa vivo.

Se ankaŭ vi scivolas pri nia bela lando Malagasio kaj ties gastama popolo, abonu al nia Pdf-gazeto. La jarabono kostas € 30 ĝireblaj en la UEA-konton « fidi-d » (bv mencii : abono al Panoramo) aŭ per Paypal uzante la apon Xoom (kiu kunlaboras kun lokaj telefonaj bankkontoj). Agrablan legadon al vi ĉiuj !

Antaŭ cent semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-unua porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Pluvegis en sudokcidenta Afriko.
Ekfluis riveroj, aperis eĉ lagoj.
Jen vere impona natura miraklo.
Verdiĝis dezerto, revenis la vivo.

Ĉi tiu escepta naturfenomeno
aperas normale treege malofte,
sed pro la nuntempaj klimataj kondiĉoj
ĝi eble tre baldaŭ revenos ĉi tien.

Ni devas konscii ke ĉio ŝanĝiĝas.
Ni vivu la vivon laŭ niaj eblecoj.
Ni povas batali per pacaj rimedoj
por venki malsaton kaj malegalecon.

Per liaj kontaktoj li povus atingi
ricevi la monon jam iom pli frue.
Li povus konvinki la bankoficistojn
ke indas elpagi la sumon petitan.

Li ne volas esti sennoma numero.
Li sentas sin grava en tiu afero.
Li nepre bezonas publikan atenton.
Li havas por tio tre grandan talenton.

Ŝi sidis komforte en seĝo ĉe tablo
kaj longe observis la preterpasantojn.
Subite aperis tre stranga persono
kun bunta vestaĵo kaj granda ĉapelo.

Ĉu estis artisto aŭ karnavalisto?
La homoj tre miris, sed diris nenion,
ĉar io simila okazas tre ofte.
Stranguloj ĉi tie ne estas escepto.

Ĉeriz-kultivado ne estas facila,
ĉar frosto malfrua minacas rikoltojn.
Ĉi-jare bonŝance ĉi-tiu danĝero
jam estas pasinta. Abundos ĉerizoj.

Lastnokte mi dormis surprize malbone,
ĉar eta problemo turmentis la cerbon.
La koro ne trovis sufiĉan ripozon.
Pro tio la tago ne estis tre bela.

La tuta popolo postulas reformojn. 
Fakuloj okupu la gravajn postenojn.
Fiuloj priŝtelis la ŝtaton dum jaroj.
Nun ĉiuj deziras ke tio finiĝu.

Ŝi citis eldiron de politikisto.
Li tiam promesis konstrui lernejon
en nia vilaĝo por niaj infanoj.
La mono ne mankas, ekzistas jam plano.

Ŝi plukis la florojn sur monta herbejo.
Ŝi estis ravita de tiu beleco.
Ŝi metis la florojn en vazon el vitro.
Printempan plezuron ŝi sentas en koro.

Mi havas problemon malfermi botelon.
Mi prenas por tio apartan helpilon.
Per tio mi povas facile malfermi
eĉ grandajn botelojn sen plua problemo.

Ŝi interesiĝas pri liaj negocoj.
Ŝi volas profiti de lia sukceso.
Ŝi uzas por tio virinajn armilojn.
Li estu ravita de ŝia spriteco.

Ni devas alfronti la kernan problemon.
Ĝi estas konata, sed restas sen solvo.
Ni devas diskuti kun spertaj fakuloj
por fari projekton laŭ niaj ekkonoj.

La tasoj en ŝranko ne estas uzataj.
Ne estas bezono por tiom da tasoj.
Do ili nur servas por esti ornamo
por krei etoson en nia salono. 
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de 

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

En 2020 la Akademio de Esperanto laŭ iniciato de Carlo Minnaja decidis aljuĝi la premion “Laŭro de la Akademio” al verkoj “arte signifaj, lingve perfektaj kaj evidente kontribuintaj al evoluigo de esperantlingva kulturo“. Jam kvar verkoj estis premiitaj: en 2021 Mi stelojn jungis al revado de Mikaelo Bronŝtejn; en 2022 Sesdek ok de Sten Johansson; en 2023 La Memoraĵoj de Julia Agripina de Anna Löwenstein kaj en 2025 Ek sor! de Evgenij Georgiev.

La Laŭro konsistas el diplomo kaj cent eŭroj kaj estas aljuĝebla ĉi-jare al libro en Esperanto aperinta (en sia unua eldono) inter la 1a de januaro 2021 kaj la 31a de decembro 2025. La Laŭron oni proklamas okaze de la Zamenhof-tago, la 15an de decembro, kiu ankaŭ estas Tago de la Esperanto-libro. UEA aŭspicias ĝin; kaj UEA kaj SAT subvencias la premion. La plena regularo de la premio aperis en 2021 en la januara numero de Esperanto. Aldone UEA subtenas la aferon per diskonigo de la premiita verkaĵo. Detalojn vi trovos en la kompleta regularo en la retejo de la Akademio (https://akademio-de-esperanto.org/premioj/) .

Laŭ la regularo “prezentas la libron por la premio iu Esperanto-organizaĵo (landa aŭ internacia asocio aŭ simile), eldonisto aŭ la aŭtoro mem al ajna membro de la ĵurio, kiu plusendas al la aliaj ĵurianoj”. Ankaŭ estas komuna retadreso por tio: lauro@akademio-de-esperanto.org. La prezentinto disponigas la libron al la ĵurio prefere en elektronika formo.

Se vi konas premieblan verkon laŭ la ĉi-supraj kriterioj, bonvolu kandidatigi ĝin nepre antaŭ la 30a de junio ĉi-jare.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1293.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kandidatigu verkojn por la Laŭro de la Akademio appeared first on La Ondo de Esperanto.

La 2^an de junio 2001 la Konstitucio de la Esperanta Civito estis promulgita en la urbodomo de Sabloneto (Italio), la 25^an de februaro 2002 disvolviĝis la unua Parlamenta sesio en la urbodomo de Loklo (Svislando). Inter tiuj du eventoj, la 15^an de decembro 2001 okazis la elektoj por la unua Senata mandato.

La arĝenta jubileo ekos la venontan junion, en la Tago de la Esperanta Lingvo, kaj ĉesos fine de februaro 2027. En la preparata programo situas festo okaze de la Parlamenta sesio en Malago, 13 oktobro 2026, laŭ kunvoko de la Konsulino.

Sur la eldona kampo, specifa numero de “Heroldo de Esperanto” estos dediĉita al la jubilea jaro, kun historia retrospektivo fare de c-ano Giorgio Silfer, kaj aperos la dua eldono de la “Verda Libro”, sub la responso de sen. Alessio Giordano. Krome, la librofako de LF-koop estas enpaĝiganta la pli ol 200-paĝan esearon de d-ro Silfer “La socia historio de la esperanta popolo”, kun prefaco de la karmemora c-ano Bertil Nilsson.

La vickonsulo pri informado estas plananta jubilean erinofilian serion, aplike de la art. 28, par. 5 de la Konstitucio. Koincide kun la jubileo, la vickonsulo pri internaj aferoj baldaŭ mendos la produktadon de insignoj, aplike de la art. 7 par. 3 de la Konstitucio.