Kiel menciite en ĉi tiu artikolo, Bobelarto nun havas propran retbutikon ĉe bobelarto.ink/butiko, kie legantoj povas aĉeti ĉiujn novelarojn de la Interkultura Novelo-Konkurso. Krom la ĵus lanĉita “Kie vojoj renkontiĝas” (INK-4), ankaŭ disponeblas “La sekreta vivo de miaj najbaroj” (INK-3), “La lasta vojaĝo de Cezaro kaj aliaj noktaj aventuroj” (INK-2), kaj “Amo, tuso kaj forpaso” (INK-1).

La lanĉo de la butiko estis sukcesa, kun multaj vizitoj kaj mendoj de la novelaroj. Bobelarto dankas al la komunumo de literaturamantoj, kaj invitas vin profiti, ĝis la fino de majo, rabaton je 20% en ajna aĉeto en la butiko kun la rabatkupono “bobelarto”.

INK-5: Premio-ceremonio en Graco

La gajnintoj de la kvina INK estos anoncitaj la 2an de aŭgusto 2026 dum la 111a Universala Kongreso de UEA en Graco, Aŭstrio. La kvina INK ricevis rekordan nombron de 2247 konkursaĵoj pri la temo “La detalo kiu ŝanĝas ĉion”. La finalistaj noveloj estas aktuale en tradukado kaj redaktado por krei la novelaron kiu estos publikigita en aprilo 2027.

INK-6: Eblas partopreni ĝis la 30a de junio!

La sesa Interkultura Novelo-Konkurso akceptas kontribuaĵojn ĝis la 30a de junio 2026. La temo estas Proksime al la celo. Imagu momenton, kiam la protagonisto estas nur unu paŝon for de sia celo. Ĉu la revo realiĝos aŭ restos en fantazio? Ĉu la gloro estos atingita aŭ ĝi glitos for de la fingroj? Jen tio kion aŭtoroj povas proponi al la konkurso, en Esperanto, sed ankaŭ en la franca, itala, japana, kataluna, persa, rusa aŭ ukraina. La konkurso estas malfermita al ĉiuj aliaj lingvoj, por kiuj necesas aldoni tradukon al unu el la ok lingvoj menciitaj. Por pli da informoj, vizitu: bobelarto.ink/konkurso.

Bobelarto

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/bobelarto-10/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova retbutiko lanĉita kaj novaĵoj pri INK appeared first on La Ondo de Esperanto.

Je la tria matene ektintegis tele­fono en garnizona komandejo: 
"Ĉi tie kolonelo Hampl el la generala stabo. Sendu al mi tuj du virojn el armea polico; kaj sendu sciigon al vickolonelo Vrzal, nu memkomprene el la informfa­ko, homo, tio vin neniel rilatas, ke li tuj venu al mi. Jes, nun nokte. Jes, li prenu aŭton. Do rapide, damne!" Kaj fino. 
    Post unu horo estis vickolonelo Vrzal surloke; ĝi estis en diosciaskia vilao-kvartalo. Bonvenigis lin nejuna kaj ege zorgokonsumata sinjoro en civilo, tio estas nur en ĉem­izo kaj pantalono. "Vickolonelo, okazis al mi damna afe­ro. Sidiĝu, kamarado. Damna afero, mizera, porka, idiota, fia. Monstro unu malbenita. Imagu, do: antaŭhieraŭ donas al mi ĉefo de la generala stabo unu akton kaj diras: Hampl, prilaboru tion hejme; ju malpli da homoj scias pri tio, des pli bone - en la oficejo eĉ ne pepeton; do ek, vi havas fe­rion, sidu super tio hejme, sed atenton! Nu bone."
    "Kaj kia akto ĝi estis?" demandis vickolonelo Vrzal. Kolonelo Hampl momenton hezitis. "Nu," li diris, "sciu do: ĝi estis el la fako C."
    "Ha," opinias vickolonelo Vrzal kaj komencis aspekti neordinare serioze. "Do plue."
    "Do rigardu," diris la konsternita kolonelo. "Hieraŭ mi laboris super tio la tutan tagon; sed kion mi faru sakre kun tio nokte? Meti en tirkeston, ne taŭgas; trezorejon mi ne havas; kaj se iu scius, ke ĝi estas ĉe mi, estus kun tio amen. Homo, por la unua nokto mi tion kaŝis en mia lito sub matraco; ĝis mateno mi tion rulĉifis kiel apro."
    "Tion mi kredas," diris vickolonelo Vrzal. 
    "Kion vi volas," ekĝemis la kolonelo, "mia edzino es­tas ankoraŭ pli korpulenta! Nu, por la dua nokto mia edzi­no konsilis al mi: Sciu, ni metos tion en ladujon de maka­ronioj kaj kaŝos por nokto en manĝo-tenejon. La manĝote­nejon mi por nokto ŝlosas kaj la ŝlosilon mi prenas al mi, diras la edzino - nome ni havas tian ege dikan servisti­non, kiu ĉion formanĝas. Tie neniu ion serĉos, ĉu? Nu bone, tio plaĉis al mi."
    "Ĉu via manĝotenejo havas duoblan aŭ simplan fenestron?" interrompis lin vickolonelo Vrzal. 
    "Tondro ĝin batu," eksplodis la kolonelo, "eĉ ne ideeto venis al mi! Simplan fenestron! Kaj mi konstante pensas pri la kazo en Sázava-distrikto kaj aliajn similajn stul­taĵojn kaj forgesis rigardi la fenestron! Damna afero malbenita!"
    "Do plu," admonis lin la vickolonelo. 
    "Nu, kio plu estus. Je la dua matene aŭdas la edzino, ke malsupre kriaĉas la servistino. Ŝi iris demandi, kio estas, kaj Mary hojlas: En la manĝotenejo estas ŝtelisto! La edzino kuras por la ŝlosilo kaj por mi, mi kuregas kun pistolo en la manĝotenejon kaj sakrinda fia afero, fenestro en manĝotenejo estas elumita, trarompita kaj la ujo kun la dokumen­toj for. Kaj la ŝtelisto ankaŭ for. Jen ĉio," ekspiris la kolonelo. 
    Vickolonelo Vrzal fingretis la tablon. "Kaj sinjoro ko­lonelo, ĉu sciis iu, ke vi havas la dokumenton hejme?"
    La malfeliĉa kolonelo dismetis la manojn. "Tion mi ne scias. Kamarado, tiuj kanajloj spionoj elspionas ĉion." Dume li rememoris funkcion de vickolonelo Vrzal ka embara­siĝis. "Ja ili estas ege sagacaj homoj," li korektis sin senenergie. "Sed al neniu mi ion diris, honorvorto. Nur," li aldiris venke, "neniu ja povis scii, ke mi metis tion en ladskatolon de makaronioj."
    "Kaj kie vi tion metis en la ladskatolon?" demandis preterpase la vickolonelo. 
    "Ĉi tie, ĉe la tablo."
    "Kie dume staris la ladskatolo?"
    "Ni atendu," rememoris la kolonelo. "Mi sidis ĉi tie, kaj havis la ladskatolon antaŭ mi."
    La vickolonelo apogis sin je la tablo kaj reve rigardis la fenestron. En rosplena mateniĝo vid-al-vide konturiĝis griza kaj ruĝa vilao. "Kiu loĝas tie?" li demandis lace. La kolonelo ekfrapis la tablon. "Hu, sakre, tion mi ne rememoris! Atendu, tie loĝas ia judo, bankdirektoro aŭ io. Danma afero, nun mi perceptas tion. Vrzal, ŝajnas al mi, ke ni kaptis spuron."    
    "Mi ŝatus vidi la manĝotenejon," diris la vickolonelo elturniĝeme. 
    "Iru do. Tra ĉi tie, tra ĉi tie," kondukis lin la kolonelo fervore. "Jen ĉi tie. Sur la plej supra breto estis la skatolo. Maria," ekkriegis la kolonelo, "ne gapu ĉi tie! Iru en subtegmenton aŭ kelon!"
    La vickolonelo surmetis gantojn kaj svingiĝiŝ sur la fenestron, kiu estis iomete alte. "Elrompita per ĉizilo," li diris, rigardante la fenestron. "Lignotegaĵo de la fenestro estas ja el mola ligno; sinjoro kolonelo, tion fendos ĉiu bubo." 
    "Damna afero," miris la kolonelo. "Damnindaj homoj farantaj tiel aĉajn fenestrojn!"
    Ekstere antaŭ la krado atendis du soldatetoj.
    "Ĉu la armea polico?" demandis vickolonelo Vrzal. "Bone. Mi rigardos ankoraŭ de ekstere. Sinjoro kolonelo, mi devas konsili al vi, ke vi ĝis eventuala ordono ne foriru el la domo."
    "Memkomprene," konsentis la kolonelo. "Kaj kial fak­te?"
    "Por ke vi estu je dispono, se eble  - La du soldatoj kompreneble restos ĉi tie.
    La kolonelo eksnufis kaj ion glutis. "Mi komprenas. Ĉu vi volus iom da kafo? La edzino kuirus ĝin por vi."
    "Nun mankas tempo por tio," diris la vickolonelo la­kone. "Pri la ŝtelita akto dume kompreneble diru al neniu; krome ĝis  ... ĝis oni venigos vin. Kaj ankoraŭ ion: al la servistino diru, ke tiu ŝtelisto ŝtelis iujn konservaĵojn, neniom pli." 
    "Sed aŭdu," ekvokis la kolonelo malespere, "la akton vi tamen trovos, ĉu?­"
    "Mi penos," diris la vickolonelo kaj deĵore kunklakis la kalkanojn.
    Tiumatene sidis kolonelo Hampl kiel amaseto da mal­feliĉo. Iun momenton li imagis al si, kiel venos du oficiroj por lin aresti; post tempeto li klopodis iel elpensi, kion faras nun vickolonelo Vrzal kaj kiel li movigas la tutan grandan kaj kaŝitan aparaton de la armea informservo. Li imagis al si alarmon ĉe la general-stabo kaj ĝemis.
    "Karĉjo," diris al li jam dudekfoje lia edzino (jam de longe pro singardemo ŝi kaŝis lian revolveron en la servistina kofro), "ĉu vi volus ion manĝi?"
    "Lasu min trankvila, sakre," bruskis la kolonelo. '"Mi  opinias, ke tion vidis tiu judo de kontraŭe."
    La edzino nur ekĝemis kaj iris en la kuirejon plori.
    Tiam ektintegis sonorilo. La kolonelo leviĝis kaj rektiĝis por akcepti soldatsevere oficirojn, venantaj por lin aresti. (Kiuj ja ili estos? li distrite konsideris). Sed anstataŭ oficiroj eniris rufa hometo kun bulĉapelo enmane kaj ridvidigante siajn sciurajn dentojn al la kolonelo. "Mi petas, mi estas Pištora el polica komisarejo."
    "Kion vi volas?" abruptis la kolonelo kaj diskrete ŝanĝis atentopozon en malstreĉon.
    "Laŭdire oni priŝtelis vian manĝotenejon," rikanis sinjoro Piŝtora iel familiare. "Do mi estas ĉi tie."
    ­"Kaj ĉu tio rilatas vin?" ekbojis la kolonelo.
    "Mi petas," radiis sinjoro Piŝtora, "ĉi tie estas nia dist­rikto. Via servistino diris matene ĉe bakisto, ke oni priŝtel­is vian manĝotenejon, do mi diras, sinjoro komisaro, mi saltos tie, jes."
    "Ne penindas," rifuze grumblis la kolonelo. "Oni ŝtelis nur ... nur skatolon kun makaronioj. Tion afable lasu drivi."
    "Kiel stranga," opiniis sinjoro Pištora, "ke ili ne ŝtelis pli."
    "Ĝi estas ege stranga," diris amare la kolonelo. "Tamen tio vin ne rilatas."
    "Versimile iu ekmalhelpis ilin," ekradiis sinjoro Pištora en subita ilumino.
    "Do ĝojigis min, sinjoro," subitis la kolonelo.
    "Mi petas," diris sinjoro Pištora kun malfidema rideto, "unue mi devus rigardi la manĝotenejon."
    La kolonelo volis eksplodi, sed poste submetiĝis al sia mizero. "Iru do," li diris maleme kaj kondukis tiun hometon en la manĝotenejon.
    Sinjoro Pištora entuziasme ĉirkaŭrigardis la mallarĝan kamereton. "Nu jes," li diris ĝojigite, "li elrompis la fenestron per ĉizilo; tio do estis Pepek aŭ Andrlík."
    ­"Kio, mi petas?" akre demandis la kolonelo.
    "Tion faris Pepek aŭ Andrlík; sed Pepek eble sidas. Se li elpremus nur vitron, tio povus esti Dundr, Lojza, Novák, Hosička aŭ Kliment. Sed tio estos Andrlík."
    "Nur ke vi ne eraru," muĝis la kolonelo.
    "Ĉu estus ĉi tie iu nova por manĝotenejoj?" subite serioziĝis sinjoro Pištora. "Sed versimile ne. Nome Mertl ankaŭ faras la fenestrojn per rompilo, sed neniam li penetras en manĝotenejojn, neniam, sinjoro; tiu iras tra necesejo en loĝejon kaj prenas nur tolaĵon." Sinjoro Piŝtora vidigis la sciurajn dentojn. "Nu, mi ekrigardos ĉe Andrlík."
    "Ke mi transdonas al li saluton," murmuris la kolonelo. Estas nekredeble, li opiniis, estante denove lasita al siaj mornaj ideoj, kiel la polico estas malkapabla. Se alme­naŭ oni serĉus fingrospurojn, aŭ piedspurojn - bone, en tio estas faka metodo; sed tiel idiote alpaŝi tion - Nu kiel la polico povus samkapabli kun la internacia spionado! Mi ŝatus scii, kion faras Vrzal.
    La kolonelo ne venkis la tentadon kaj telefone vokis vickolonelon Vrzal; post duonhora furiozado fine li atingis komunikon. "Halo," li vokis miele, "jen Hampl. Mi petas vin, do kiel progresis - Mi scias, ke vi povas nenion diri sed nur mi - Mi scias, se vi nur afable dirus al mi, ĉu ĝi jam estas - Jesuomaria, dume ankoraŭ nenio? Mi scias ke ĝi estas peza kazo, sed - Nur momenton, Vrzal, mi petas vin. Nur venis al mi ideo, ke el miaj rimedoj, ĉu vi komprenas, mi donos dek mil al tiu, kiu kaptos tiun ŝteliston. Mi ne havas pli, sed sciu, por tia servo - Mi scias, ke ne; sed nur private - Nu jes, tio estos mia privata afero, deĵore ĝi ne estas ebla. - Aŭ oni povas tion distribui inter civilaj detektivoj, ĉu? - Sed memkompreneble, kvazaŭ vi ne scias pri tio; sed se al tiuj homoj iel vi komprenigus, ke kolonelo Hampl promesis dek mil - Do bone, diru tion al via ĉefserĝento. Mi petas vin, amiko! - Pardonu do. Mi dankas vin."
    Kolonelo Hampl iom malstreĉiĝis post tiu donacema decido; li havis impreson, ke nun li mem iel partoprenas la persekutadon de tiu damna ŝtelista spiono. Li kuŝiĝis sur sofo, ĉar li estis laca de la ekscitado kaj imagis, kiel cent, ducent, tricent viroj (ĉiuj estis rufaj kaj vidigis sciurajn dentojn kiel sinjoro Pištora) traserĉas trajnojn, haltigas aŭtojn sagantajn al limoj, atendas sian predon post stratangulo kaj subite ekpaŝas kun vortoj: "En nomo de la leĝo. Iru kun mi kaj ne faŭku." Poste li sonĝis, ke li estas ekzamenata pri balistiko en militista akademio kaj peze anhelis kaj vekiĝis ŝvitanta. Iu sonorigis.
    Kolonelo Hampl eksaltis kaj provis ordigi siajn pensojn. En pordo aperis la sciuraj dentoj de sinjoro Pištora. "Do jam mi estas ĉi tie," diris la sciuraj dentoj. "Mi petas, li estis tiu."
    "Kiu," klopodis kompreni la kolonelo.
    "Nu ja Andrlík," ekmiris sinjoro Pištora tiel, ke li ĉesis vidigi la dentojn. "Ja kiu alia? Pepek nome estas en Pankrác."
    "Sed kion vi havas konstante kun tiu Andrlík?" abruptis malpacience la kolonelo.
    Sinjoro Pištora elrulis siajn helajn okuletojn. "Li ŝtelis ja la makaroniojn el la manĝotenejo," li diris insiste. "Oni lin jam enkarcerigis en la komisarejo. Mi petas, sed mi ve­nis demandi - Li, Andrlík, diras, ke en la ujo estis neniuj makaronioj, ke tie estis nur tia aktaĉo. Do ĉu ĝi estas vero."
    "Homo," ekkriis la kolonelo senspire, "kie vi havas tiun aktaĉon?"
    "En poŝo," vidigis la dentojn sinjoro Pištora. "Kien nur mi tion -" li diris, palpante en la mohajra jako, "- ha. Ĉu via?"
    La kolonelo elŝiris el lia mano la altvaloran, ĉifitan akton numero l39/VII, fako C. El liaj okuloj verŝiĝis larmoj de malstreĉiĝo. "Hometo ora," li elspiris, "mi donus al vi por tio mi ne scias kion. Edzino, li ekkriegis, "venu ĉi tien. Jen sinjoro komisaro - sinjoro inspektoro hm -"
    "Agento Pištora," diris la vireto, montrante sian denta­ron kun pleja plezuro.
    "Li jam trovis la ŝtelitan akton," laŭtis la kolonelo. "Iru, edzino, alportu glaseton kaj konjakon. Sinjoro Pištora, mi. . vi eĉ ne scias kiel ... nu por ke vi sciu ... Trin­ku, sinjoro Pištora."
    "Ĝi ne estis ja malfacila," dentmontris sinjoro Pištora. "Vera poeziaĵo! Jes, kaj la ujo, moŝta sinjorino, estas en la komisarejo."
    "Diablo prenu la ujon," tondris feliĉege la kolonelo. "Sed kara sinjoro Pištora, kiel vi tiel rapide trovis tiun akton? Je la sano, sinjoro Pištora!"
    "Ĝi servu," diris sinjoro Pištora respekte. "Miadio, ĝi estas nenio malfacila. Kiam estas elrompita manĝotenejo, do ni iras al Andrlík aŭ Pepek, sed Pepek nun sidpasigas du monatojn en Pankrác. Kiam ĝi estas subtegmento, do ni havas Písecký, Tondera lamulo, Kaner, Zima kaj Houska."
    "Ej, ej," miris la kolonelo. "Aŭskŭltu, kaj kio, se ĝi estas ekzemple kazo de spionado? Prosit, sinjoro Piš­tora!"
    "Respektan dankon. - Spionadon, tion ni ne havas ĉe ni. Sed latunajn klinkojn, tio estas Čeněk kaj Pinkus, je kupraj dratoj estas nun nur unu, iu Toušek, kaj kiam tio estas biertuboj, do tiu devas esti Hanousek, Buchta aŭ Šle­singer. Sinjoro, ni iras laŭ certa spuro. Kaj kasrompulojn, tiujn ni havas el la tuta respubliko: Da ili estas - hik! da ili estas nun dudek sep sed ses el ili sidas."
    "Ili meritas tion," deklaris la kolonelo sangavide. "Sin­joro Pištora, trinku!"
    "Respektan dankon," diris sinjoro Piŝtora, "sed ne tro mi trinkas. Mi petas, sanon. Ili tiuj - hik! tiuj latronoj, ili estas neniu inteligentularo, sinjoro; ĉiu scias nur unu lerta­ĵon kaj tiun li faras, ĝis ni lin denove kaptas. Kiel tiu Andr­lík. Ha, li diras, ekrimarkinte min, jen sinjoro Pištora pro la manĝotenejo. Sinjoro Pištora, tio ja ne valoras ion, ja  mi ekkaptis nur aktaĉon en la ladskatolo. Ja mi devis elvapo­riĝi, pli frue ol mi ion tuŝis. - Iru do, mi diras al li, ci idioto, por tio oni rekompencos cin minimume per unu jaro."
    "Jaron de karcerpuno?" opiniis kolonelo Hampl kom­pate. "Ĉu ne estas iom troe?"
    "Sed ĝi estas ja enrampo," vidigis la dentojn sinjoro Pištora. "Do mi dankas respekte, sinjoro; ankoraŭ mi estas enketonta unu montrofenestron, tiu estos Klečka aŭ Rudl. Kaj se vi ion bezonus, do demandu nur en la komisarejo. Sufiĉas diri sinjoro Pištora."
    "Mi petas vin, sinjoro," diris la kolonelo, "se vi eble - ­hm - por la servo. - Nome la aktaĉo estas ... nu ne iel tro, sed ... malvolonte mi ĝin perdus, sciate? Do se vi eble akceptus por la servo," li rapidis diri kaj enmanigis al sin­joro Pištora kvindek kronojn.
    Sinjoro Pištora pro surprizo kaj emocio serioziĝis. "Ja tio ne necesis," li diris, rapide enpoŝigante la manon kun la bankbileto. "Tio ja estis nenio - Do mi dankas respekte, sinjoro; kaj se vi foje denove bezonus -"
    "Mi donis al li kvindek kronojn," diris sinjoro kolonelo Hampl degne al sia edzino. "Dudek kronoj por tia tulipo ankaŭ sufiĉus, sed -" Sinjoro kolonelo grandanime man­gestis. "Nur ke la damna akto estas trovita."­

La 16an de majo 2026 estis enretigita por publika legado la demonstra versio (demoversio) de la marta (printempa, laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de “La Ondo de Esperanto”. La 40-paĝa demoversio (pdf) enhavas plurajn tekstojn kaj tekstokomencojn el la riĉenhava 108-paĝa 327a numero de “La Ondo de Esperanto”, publikigita antaŭ preskaŭ du monatoj.

La demoversio de la printempa “Ondo” estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-327demo.pdf.

La demoversioj de pli fruaj “Ondoj” estas elŝuteblaj en nia arkiva retejo. Tie estas elŝuteblaj ankaŭ kelkaj plenaj eldonoj (“pdf” kaj “epub”).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere:
unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo;
due, kiel ampleksa trimonata elektronika almanako (bitgazeto), en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la retejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la almanako.

“La Ondo de Esperanto” estas eldonata en Kaliningrado (Ruslando), ĝin eldonas Halina Gorecka kaj redaktas Aleksander Korĵenkov.

“La Ondo de Esperanto” estas (re)abonebla por 2026.
La baza abontarifo (15 eŭroj) restas senŝanĝa dum pluraj jaroj ekde la lanĉo de la bitversio en 2007.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagmanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.
Atentu, ke nun denove eblas pagi la abonon per la internacia pagosistemo PayPal.

Vidu la liston de la donacintoj por la 2025a jaro.

La demonstra versio de la marta “Ondo” estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-327demo.pdf.

La sekva, junia/somera “Ondo” aperos fine de junio aŭ komence de julio 2026.

Ne forgesu (re)aboni!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/ondo-160/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La demonstra versio de la printempa Ondo (2026, №327) appeared first on La Ondo de Esperanto.

Iomete mafrue por la kutimo, sed jen la listo:

1. Ŝanĝu vian mesaĝilon | Tago de Cifereca Sendependeco en Esperanto, spektita 8 fojojn de 8 homoj
2. SENESPERA VIVO PARTO 1 BY KJBEL,  10 spektoj kaj 7 spektintoj
3. Kiam teknologio eraras: la kortuŝa rakonto de senkulpa avino, 9 kaj 8
4. EsKu – Epizodo 80 – Petr Chrdle 10 kaj 8
5. Esperanto G 9, 9
6. Penicilino: malkovro, revolucio, averto (Esperanto) 7, 7
7. [Esperanto] diamanta artaĵo 8, 7
8. Ranja Zafinifotsy rakontas pri la 5-a Malagasa Esperanto-Seminario en 2026 7, 7
9. ESPERANTO ( 2026) | BUREN TRUN 7, 5
10. Best Roommate Ever – A Kick The Ladder Film (#KTL47L) 8, 6

La kialo por ke la plej poopulara filmo ne estas la plej spektita estas ĉefe la ŝatoj. “ŝanĝu vian mesaĝilon” ricevis 6 ŝatojn kaj dum “Senespera vivo” ricevis nur 1 ŝaton, “kiam teknologio” 3 ŝatoj, la 80a epizodo neniu ŝato…

 

Kiel kutime, por kompari inter monatoj, dum aprilo 816 spektoj entute dividitaj inter 456 filmoj ricevis almenaŭ 1 spekton danke al tubaro. 2140 fojoj oni sekvis rekomendojn de tubaro.

Ĉu kiel matenmanĝaj flokoj aŭ en la vegetara hamburgero: Aveno estas vera ĉiopovanto - kaj krome ĝi estas sana: Ĝi reguligas la nivelon de sanga sukero je bona nivelo, ĝi protektas la intestan flaŭron kaj estas bona por la haŭto. Kaj aparte ĉe diabeto validas: Avenaj tagoj rentumas.

Plej multaj homoj apenaŭ atentas la neimpresajn flokojn en la matena kaĉo. Tamen aveno estas vera "Supermanĝaĵo". Ĝi povas malaltigi la nivelon de sanga sukero kaj de ĥolesterolo, ĝi povas protekti la intestan flaŭron kaj tiel povas efiki kancerprevente. Krome ĝi povas kvietigi la jukantan haŭton de homoj kun neŭrodermito. En la jaro 2017 la vera aveno estis elektita "medicina planto de la jaro".

"Ĉe aveno gravas aparta speco de balastaĵoj, nome la beta-glukanoj", klarigas medicinhistoriisto de la universitato de Würzburg. "Beta-glukanoj malhelpas fortan plialtiĝon de la nivelo de sanga sukero. Tio estas aparte interesa por homoj kiuj suferas pro diabeto tipo II".

Ekzistas studaĵoj laŭ kiuj diabetuloj kiuj devas preni insulinon, povas per du avenaj tagoj en monato, do tagoj dum kiuj la nutraĵo baziĝas ĉefe sur aveno, malaltigi sian bezonon pri insulino je triono. "Oni manĝas dum tiuj tagoj ne nur avenon, sed oni rajtas manĝi kune kun la aveno ankaŭ fruktojn kaj legomojn." Gravas laŭ la sciencisto ke ĉe la tri manĝoj de la tago la bazo estu aveno. Sufiĉas 50 gramoj da aveno por unu plado. La efiko de avena tago daŭras laŭ la sciencisto dum du ĝis tri semajnoj.

Kaj ankoraŭ pluaj faktoroj igas la cerealon tiel sana: La 4,5 gramoj da beta-glukano en 100 gramoj da aveno protektas ekzemple la mukozon de la intesta sistemo. Ĝi ligas supozeble beta-glukanon kun gal-acidoj kaj akcelas la eligon de tiuj acidoj kaj tiel devigas la korpon depreni ĥolesterolon por formi novajn gal-acidojn. Pro tio malaltiĝas la nivelo de ĥolesterolo per la konsumo de aveno.

Apud la balastaĵoj aveno enhavas ankaŭ multajn b-vitaminojn. Kaj aveno estas ankaŭ riĉa je biotino - kio estas bona por la haŭto, por haroj kaj ungoj - kaj ĝi enhavas ankaŭ multe da mineralaĵoj, ekzemple magnezion, feron, fosforon kaj zinkon.

La cerealo estas bona liveranto de energio - komparebla kun rizo. Ĝi enhavas 332 kilokaloriojn en 100 gramoj. La karbonhidratoj de la aveno estas longĉenaj. Tio signifas ke kompare al la simplaj sukeroj tiuj karbonhidratoj estas malpli rapide digestataj. Tiel la nivelo de la sanga sukero pli malrapide plialtiĝas. Oni sentas saton dum pli longa tempo kaj la korpa produktivo ne tiel rapide malkreskas. La grandeco de la flokoj en tio apenaŭ faras diferencon.

Ideala porcio estas 40 ĝis 50 gramoj da avenaj flokoj kiuj liveras inter 150 kaj 180 kilokaloriojn. Estas rekomendinde konsumi avenon kune kun protein-enhava nutraĵo - ekzemple kun lakto, kazeo aŭ jogurto. Tio satigas pli longe. Kaj vitamino C en tiu kunteksto helpas pli bone profiti de la fero kiun aveno enhavas.

Aveno enhavas mukajn substancojn kiuj kvietigas jukantan haŭton. Kaj la juna avenplanto servas ankaŭ en kosmetikaĵoj.

Estas do tre rekomendinde regule manĝi avenon.

De la 30a de aprilo ĝis la 3a de majo apud Moskvo okazis la senkrokodila esperantista renkontiĝo APERo kun ĉ. 40 partoprenantoj. Mi certe ne trovos freŝajn vortojn por priskribi la eventon, kiun mi opinias eĉ pli sukcesa kaj emociplena, ol niaj antaŭaj APERoj, ĉiam ĝuindaj. Tial mi petis Oĉjon Ĉajka kontribui al tiu ĉi artikoleto, kiu bele bonhumorigis la renkontiĝon kaj majstris dum la vesperaj kaj noktaj kantadoj. Jen liaj impresoj:

«Mi ege ĝuis ĉi tiun APERon. Al mi plaĉis ĉiuj programeroj, kiujn mi partoprenis.
– La ludoj intelektaj, lingvaj, interkomunikaj, surtablaj. Mi ne povas ne nomi la homojn, kiuj gvidis ilin, kaj kiuj estas la viva historio de la Rusia kaj APERa Esperanto-Movado dum la lastah hardekoj: Georgij Kokolija kun “Propra ludo”, Larisa Ŝapoŝnikova, Mikaelo Povorin kaj Gennadij Basov kun la interpretista konkurso, la sama Povorin kun la rebusoj, Irina Gonĉarova kun “Homlupoj” kaj la juna aktivulino Jaroslavna Puŝkarskaja kun la bonegaj tablaj rolludoj “Aventuroj komenciĝas” – aparte por gejunuloj (jam pli-mapli parolantaj komencantoj) kaj por aĝuloj.
– Prelegoj kaj rakontoj, speciale tiu de Anastasia Ŝoliĉeva pri la naiva arto kun nia kortuŝa komuna praktikado, kaj ambaŭ prezentoj de Ilja Gnusarjov: pri la Esperanto-literaturo kaj pri AI-muziko kun escepte bonkvalita kaj profunde vibriga APERo-opero: mi vidis tiun flamon en la okuloj kaj vizaĝoj de la aŭskultantoj.
– Bela poezia kaj proza horo. Rekte en la koron, ĝis la radikoj de la animo.
– Kaj, certe, la vesperaj kaj noktaj kantadoj kun tre karaj homoj! Mi ege ĝuis kaj kunĝuis.
Fine de la Solena Fermo ni eĉ diris la tradician, sed jam forgesatan trifojan ĝisrevidan “Per Esperanto, por mondpaco kaj amikeco…” kaj kantis la kanzonon “Post multaj jaroj” de Vladimir Soroka.
Mi ŝargiĝis de la etoso, de la kunumado kun ĉiuj ĉi bonegaj verdaj homoj kaj jam atendas la jubilean 20an APERon sekvajare.

Miaflanke mi, tamen, mencius la bonegan prelegon de Nikolao Gudskov “Kiel la homo komencis pensi” kaj la gviditan de li konversacion pri la komenco de la Esperanto-literaturo. Estis sufiĉe vigla konversacia rondo “Kiel akiri geamikojn se vi estas adolto”. Okazis tri primovadaj inform-diskutoj: pri la Volgia Esperanto-Renkontiĝo, okazonta en julio, pri novaj kaj jam funkciantaj lernigaj projektoj de “Esperanto-leto”, kaj pri la propono de MEA MASI lanĉi aŭtune tutlandan informkampanjon por allogi al Esperanto homojn de la pensia aĝo. Surprizo por ĉiuj estis la lumbildrakonto de la nekonato Aleksej Biĉkov pri lia blogo en Esperanto pri ekstrem-vojaĝoj. Rimarkinda detalo: ĉi tiun APERon partoprenis kvar bone parolantaj novuloj, por kiuj ĉi tiu renkontiĝo estis la unua Esperanta aranĝo en la vivo.

Do… Plej koncize: Venu al APERo-20!

Irina Gonĉarova
MEA MASI

La supra foto: Vadim Solovjov
La dua foto: Irina Gonĉarova

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/ruslando-77/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post APERo-19 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Du membroj de la Komitato de Esplora Instituto de Esperantologio, nome c-ano Giorgio Silfer vicprezidanto kaj sen. Manuela Blanco sekretario, hodiaŭ akompanis fakan entrepreniston por ekspertizo de la tegmentoj en la kontruoj de Skandinava Esperanto-Domo en Lesjoforso.

Ĉiuj tegmentoj bezonas intervenon, sed ne en la sama grado. La malplej damaĝita ŝajnas tiu de la aparta vilaeto nomata “La Kukolnesto”: ĝi estos la unua en la vico de riparoj, por ke tie povu loĝi la deĵorpatrolo de Civila Esperanta Servo.

Dum la unuaj tagoj de junio la patrolo loĝos en ligna domo de la vilaĝa kampadejo, kun la eblo uzi aŭtomobilon por veturi al SED.

Intertempe kompletiĝas la procedo por akiri la aliron al elektro kaj akvo, krome la solvo de la demando pri asekuro. Bedaŭrinde Esperanto Gården estis asekurita nek kontraŭ incendio nek kontraŭ akvodomaĝoj, kio kondukas al konsiderindaj kostoj por la riparoj.

Entuziasmigitaj de la sukcesa pasintjara eldono de la festivalo LingvaFest’, kiu allogis pli ol 4300 partoprenantojn, la teamanoj de E@I jam intense laboras por prepari la sekvan eldonon de la evento – LingvaFest’2026. En 2026 ĝi daŭre restos senpaga kaj malfermita por lernantoj, instruistoj, lingvemuloj kaj ĉiuj interesiĝantoj pri kulturoj kaj lingvoj de la mondo. 

Ankaŭ ĉi-jare ĝi okazos en Bratislavo; la eventon gastigos la Ekonomia Universitato en Bratislavo dum la 10-a kaj 11-a de septembro 2026. Danke al prelegoj, rapidkursoj, atelieroj, kvizoj kaj kultura programo la partoprenantoj de LingvaFest’ ĝuos unikan etoson de multlingveco, interkultura dialogo kaj malkovrado de lingvoj.

Grava novaĵo estas, ke LingvaFest’2026 okazos sub la aŭspicioj de la Ministerio pri Edukado, Esploro, Disvolviĝo kaj Junularo de la Slovaka Respubliko, kio substrekas la kreskantan signifon de la evento kadre de lingva edukado kaj kultura diverseco en Slovakio.

LingvaFest’2026 estas organizata de Edukado@Interreto kunlabore kun Slovakia Esperanto-Federacio kaj la Ekonomia Universitato en Bratislavo. La ĉefa partnero de la evento estas la Ĝenerala Direkcio por Tradukado   de la Eŭropa Komisiono; ĝiaj partneroj estas Nacia Instituto pri Edukado kaj Junularo (NIVAM) kaj Ľudovít Štúr-Instituto pri Lingvistiko. La festivalo estas ligita al la celebrado de la Eŭropa Tago de Lingvoj (festata ĉiujare la 26-an de septembro) kaj celas montri, ke lingvoj ne estas nur lernobjekto, sed ankaŭ ponto inter homoj kaj kulturoj kaj neanstataŭigebla monda riĉeco.

Pliaj informoj pri la programo kaj partopreneblecoj troveblas ĉe la oficiala retejo de la evento: LingvaFest.sk

The post E@I-Teamo intense laboras pri preparado de LingvaFest’2026 first appeared on E@I.

Ĉu vi iam vere rigardis la flagon de via lando kaj demandis vin, kial ĝi aspektas tiel? Hodiaŭ ni parolos pri interesa temo: la mondo de flagoj. Ni vidas ilin ĉie. Ili flirtas antaŭ registaraj konstruaĵoj, en lerneja korto, kaj eĉ dum grandaj sporteventoj. Sed flagoj estas multe pli ol nur pecoj da ŝtofo ligitaj al stango. Ili rakontas profundajn historiojn, montras komunan identecon kaj parolas propran, silentan lingvon. 

Historie, la unuaj flagoj tute ne temis pri belaj koloroj aŭ lertaj desegnoj. Ili havis tre praktikan celon. Antaŭ multaj jarcentoj, dum grandaj bataloj aŭ sur la vasta maro, homoj bezonis manieron por komunikiĝi trans longaj distancoj. Kriado estis senutila pro la bruo de milito aŭ la muĝado de maraj ondoj. Tial niaj prapatroj komencis uzi simplajn, tuj videblajn signojn. Ili levis pecojn da riĉe kolorigita ŝtofo kiel eble plej alte, por ke ĉiuj amikoj kaj malamikoj povu tuj scii, kiu alvenas. Iom post iom, tiuj simplaj komunikaj signoj fariĝis pli kompleksaj. Ili komencis reprezenti ne nur moviĝantajn armeojn aŭ ŝipojn, sed tutajn urbojn, naciojn, kaj eĉ filozofiajn ideojn.

Ekzistas fakte tuta scienco dediĉita al flagoj, kiun oni nomas veksilologio. La fakuloj pri ĉi tiu scienco konstante esploras la demandon pri kio precize igas ke flago estas vere bona. Ili havas kelkajn bazajn regulojn pri bona aspektigado. La unua kaj eble plej grava regulo estas simpleco. Bona flago devus esti tiel simpla, ke eĉ infano povus facile desegni ĝin el sia memoro. Se flago havas tro multajn malgrandajn detalojn, oni simple ne povas rekoni ilin, kiam la flago libere flirtas alte en la aero. Krome, oni forte rekomendas uzi nur du aŭ tri bazajn kolorojn, kiuj bone kontrastas unu kun la aliaj, por helpi la videblecon. Cetere, bona flago prefere neniam enhavu vortojn aŭ literojn. Teksto estas nelegebla de malproksime kaj eĉ aspektas renverse, kiam la vento blovas de la alia flanko. Flago devas esti tiel klara kaj simbola, ke neniu bezonas legi tekston por kompreni ĝian veran signifon.

Ni pensu momenton pri nia propra Esperanto-flago. Ĝi preskaŭ perfekte sekvas ĉiujn tiujn lertajn regulojn de bona aspekto. Ĝi uzas nur du fortajn, kontrastajn kolorojn kaj prezentas tre simplan stelon kun kvin pintoj. La verda koloro memorigas nin pri espero, la blanka koloro klare simbolas pacon, kaj la kvin pintoj de la stelo reprezentas la kvin loĝatajn kontinentojn de nia mondo. Ĝi estas simpla, tuj rekonebla kaj signifoplena. Ĝuste tiel devas funkcii ĉiu bona flago. Ni esperas, ke ĉi tiu mallonga enkonduko igos ke vi atentos la flagojn ĉirkaŭ vi iom pli zorge por aprezi ilian belecon. Ĉiu unuopa flago havas propran rakonton konindan. Kiu do estas via persone plej ŝatata flago en la mondo? Dividu kun ni viajn pensojn pri la aspekto kaj historio! 

Ĉu vi pretas por atingi la sekvan nivelon de via verkado? La verksesioj estas projekto de Bobelarto https://bobelarto.ink/. Ili taŭgas por vi, se vi jam verkas, aŭ volas provi ekverki, kaj vi deziras aparteni al komunumo de homoj, kiuj regule okupiĝas pri verkado en Esperanto.

Ni renkontiĝos sabate, la 16an de majo je 15:00 UTC en la Zoom-ĉambro de Bobelarto.
La sesion gvidos Jorge Rafael Nogueras kaj ĝi daŭras unu horon kaj duonon.

En tiu ĉi verkkomunumo ni helpas unu la alian. Estas tasko por priverki aŭ vi ankaŭ estas libera okupiĝi pri via persona verkprojekto. Ni kuraĝigas unu la alian partopreni diversajn literaturajn konkursojn, atenteme aŭskultas, subteneme kritikas la verkojn je la fino de la sesio.

Fonto: https://eventaservo.org/e/b8e160

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Bobelarto: Verku kun Rafa Nogueras appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉi tiu serio celas trakti la tre homan bezonon senti sin konektita

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

De Ameya Nagarajan, Debora Prado, kaj Hija Kamran

Ĉi tiu artikolo estas parto de la serio “Ne demandu al AI, demandu al samideano”, kunlaboro inter Global Voices – Tutmondaj Voĉoj [eo], la Asocio por Progresema Komunikado [anglelingve: Association for Progressive Communications] (APC), kaj GenderIT. La serio celas denove emfazi la gravecon de interhoma kundivido de scioj, kiel oni faras de jardekoj. Vi povas sekvi la serion ĉe APC.org, GenderIT.org kaj globalvoices.org. Ĝi ankaŭ estas parto de la serio “Spotlight” de aprilo 2026 de Global Voices, “Homaj perspektivoj pri AI“. Vi povas subteni tiun raportaĵon per donaco ĉi tie.

Ĉi tiu eldonaĵo estis kunaŭtorita de tri redaktoroj, reprezentantaj tri malsamajn voĉojn kaj verkstilojn, kiujn ni lasis netuŝitaj. Ĝi nur trapasis kopiredaktadon por korekti interpunkcion kaj ortografion. Tio estas konscia decido por emfazi homan kreemon kaj diversecon, kio estas la kernideo de ĉi tiu serio.

Kiel redaktoroj de komunikadaj platformoj dediĉitaj al protektado de homaj rajtoj kaj laŭtigo de marĝenigitaj voĉoj kaj rakontoj, ni alfrontis dilemon en la lastaj jaroj: kiel trakti la kreskantan volumon de enhavo generita de grandaj lingvomodeloj [eo], kutime nomataj artefarita intelekto [eo] aŭ mallonge AI.

Unuflanke, la progreso de tiuj teknologioj en tre ekstraktisma kompania modelo alportas multajn riskojn kaj negativajn efikojn — de ilia kastastrofa media efiko ĝis la ekspluatado de tero kaj rimedoj, ĝis ilia uzo por gvatado kaj milito, kaj multaj aliaj malobservoj de homaj rajtoj. Aliflanke, ni scias ke tiaj iloj povas esti konkreta kaj alirebla alternativo, ekzemple, por aŭtoroj el la Tutmonda Sudo, kiuj faras la malavaran penon verki en nedenaskaj lingvoj, kiel la angla aŭ la hispana. Ni ankaŭ konscias ke handikapuloj uzas AI kiel helpilon en sia laboro.

Por kompreni tiajn kontraŭdirojn kaj por orientiĝi en la diversaj diskutoj kaj konfuzojn, dum ni daŭre provizas spacon por niaj verkistoj kaj legantoj, APC kaj ĝia pionira projekto GenderIT.org ellaboris politikon pasintjare, inspirite de kaj ellaborite kunlabore kun Global Voices (Tutmondaj Voĉoj), kiu ĵus publikigis sian propran politikon. En ambaŭ kazoj, la organizaĵoj esploris gravajn demandojn pri la homa voĉo, aŭtonomeco, kreeemo kaj laboro, kaj serĉis manieron taksi tiun kreemon certigante ke ĝi baziĝas sur rilatoj de fido kaj travideblo — sen sin turni al duuma aliro aŭ provi trudi malpermesojn. Konsiderante tion, en tiuj politikoj ni diras:

Global Voices is proud to publish writing, translation, and illustrations created by people, for people, and we expect our contributors to uphold that standard.

Global Voices (Tutmondaj Voĉoj) fieras publikigi tekstojn, tradukojn kaj ilustraĵojn kreitajn de homoj por homoj, kaj ni atendas ke niaj kontribuantoj plenumu tiun normon.

As a diverse and grounded community, APC values content that has been produced as the result of a creative human process, which is nurtured by the lived experiences, human interactions, expertise and diversity of the people and organisations that make up the network.

Kiel diversa kaj radikita komunumo, APC valorigas enhavon produktitan kiel rezulto de kreema homa procezo, nutrata de la reale travivitaj spertoj, homaj interagoj, spertoscioj kaj diverseco de la homoj kaj organizaĵoj kiuj konsistigas la reton.

Dum ni kuniĝis por trakti tiun komunan defion, aperis ideo: Kio se ni irus pluan paŝon? Kio se, krom aserti la valoron de homa diverseco kaj kreemo, ni montrus ĝin praktike? Kaj tiel ekestis la ideo pri serio: Ne demandu al AI, demandu al samaĝulo— kunlaboro inter Gloval Voices kaj la platformoj de APC, nome APC.org kaj GenderIT.org.

La serio celas denove emfazi la gravecon de interhoma kundivido de scioj, kiel oni faris dum jardekoj: interŝanĝo de informoj kaj spertoj bazita sur jaroj da travivitaj spertoj, bazita sur lokaj realaĵoj, kaj motivita de la bezono senti sin konektita kun aliaj. Kun la enkonduko de genera AI [eo], tiu konekto ĉiam pli perdiĝas, ĉar homoj turnis sin al AI-bazitaj iloj por respondoj anstataŭ demandi al pliaĝuloj, familianoj, amikoj, kunlaborantoj kaj komunumanoj.

Ĉi tiu serio celas trakti la tre homan bezonon senti sin konektita, daŭre esti parto de komunumo, kaj senti apartenon. Dum niaj cerbumsesioj, ni rimarkis ke gravas revenigi tiun komunan formon de sciokundivido, ĉar ĉiu homo komprenas la “demandon” laŭ sia maniero kaj donas respondon laŭ sia propra kompreno pri tio kio gravas. Tio fariĝis nia orientilo por elstarigi la unikan voĉon, kiun ĉiu el ni portas — ion, kion AI, per sia monotona tono, ne povas imiti.

Do por ĉi tiu serio, ni komence ellaboris du bazajn demandojn samkiel oni povus demandi al AI:

• Kial estas esence valorigi homan kreopovon kaj konektecon en la epoko de AI?
• Kion oni povus fari por konstrui aliron al AI bazitan sur homaj rajtoj?

Sed ĉi tie, tiujn demandojn respondos aŭtoroj kaj ilustristoj el diversaj landoj kaj fonoj, ĉiu laŭ sia propra vojo. Tiun enhavon redaktos kaj tradukos homoj. Ĝi estos plena je homaj emocioj, pripensoj kaj kontraŭdiroj. La laboro estos pagata, kaj la agnoskoj estos klaraj. Anstataŭ antaŭprogramitaj respondoj generitaj de neklaraj algoritmoj, desegnitaj por plaĉi al uzantoj kaj teni ilian atenton, malsamaj perspektivoj kaj pensigaj ideoj povos ekigi konversaciojn. Kaj ĉiu el la homaj cerboj trovos sian propran manieron pripensi tiujn demandojn.

Kiel samtempuloj, ni redaktoroj havis komunan vizion dum la ellaborado de ĉi tiu serio, kiun ni hodiaŭ lanĉas. Ni ankaŭ kontribuis per malsamaj perspektivoj, kunplektinte ilin en komunan tuton, same kiel ĉi tiu redaktaĵo, kiu ankaŭ estis verkita kunlabore. Kunhavigante la serion kaj ĝiajn celojn nun, ni esperas aŭdi de nia komunumo, pripensi kune, akcepti malkonsenton, identigi areojn de interkonsento, kaj eble kunkrei novajn demandojn por estontaj diskutoj.

Hodiaŭ ni invitas vin aliĝi al ni. Demandu viajn samtempulojn, legu kion ili diras, disvastigu ilian enhavon, kaj kreu viajn proprajn ideojn kaj verkojn por kunhavigi — ĉu sole, ĉu kunlabore kun aliaj. Agante laŭ aliaj manieroj, ni povas kompreni ke neniu estonteco estas antaŭdestinita, kaj neniu teknologio estas deviga aŭ ĉiea. Alternativaj manieroj fari aferojn ĉiam ekzistis kaj ĉiam ekzistos.

Vi povas sekvi la serion dum aprilo ĉe APC.org, GenderIT.org kaj globalvoices.org. Se vi volas ricevi ĝisdatigojn pri ĉi tiu serio kaj pli da enhavo de la organizaĵoj retpoŝte, abonu la informilon de APC ĉi tie kaj la informilon de Global Voices ĉi tie.

Ameya Nagarajan (ŝi/ŝia) estas la administra redaktoro de la novaĵĉambro de Gloval Voices kaj redaktoro de Advox.

Débora Prado (ŝi/ŝia) estas la ĉefredaktoro de APC.org kaj ĵurnalistino kun fono en strategia komunikado, feminismo kaj homaj rajtoj.

Hija Kamran (ŝi/ŝia) estas ĉefredaktoro de GenderIT.org kaj strategiisto pri defendado en la Programo pri Virinaj Rajtoj de APC.

La Asocio por Progresema Komunikado (APC) estas membreca reto de organizaĵoj kaj aktivuloj. APC.org estas nia ĉefa retejo, enhavanta ĉiujn niajn novaĵojn, ĝisdatigojn, blogojn, rubrikojn kaj publikaĵojn, kun speciala fokuso pri kiel interreto kaj ICT (mallongigo por Informaj kaj Komunikaj Teknologioj) povas esti uzataj por socia, genra kaj media justeco.

GenderIT.org estas feminisma publikaĵo, gastigata de la Programo pri Virinaj Rajtoj de APC, kiu ofertas interkruciĝajn feminismajn pripensojn kaj analizojn pri temoj ĉe la kruciĝo de genro, sekseco kaj teknologio.

Gloval Voices estas internacia, multlingva komunumo de verkistoj, tradukistoj kaj homrajtaj aktivuloj. Kune, ni utiligas la potencon de interreto por rakonti historiojn kiuj konstruas komprenon trans landlimoj.

Seksa altiro povas esti kvazaŭ magio. Sed ne ĉiam ambaŭ partneroj estas sammezure envolvitaj. En kelkaj kazoj la ekscitiĝo povas konduki al troa interpretado de la signaloj de la vidalvida persono. Tion montras aktuala studaĵo.

Ĉu la altiriĝo baziĝas sur reciprokeco aŭ ne? En frua fazo de la alproksimiĝo tiu demando estas decida - sed ne ĉiam facile respondebla. Seksa ekscitiĝo povas laŭ nova studaĵo malklarigi la pritaksan kapablon tiurilate. Kiu estas ekscitita, tiu interpretas ne-sendubajn signalojn kiel pli optimismigaj, skribas esploristoj en faka ĵurnalo post eksperimento.

Ĉe tio la entute 550 partoprenantoj - precipe gestudantoj - estis dividitaj je du grupoj: Al unu grupo estis montrata videaĵo kun seksaj enhavoj, al la alia grupo estis videofilmeto sen seksa rilato. Post tio la testpersonoj virtuale babilis ĉiu kun aliseksa partoprenanto - tion ili almenaŭ pensis. Sed reale la kunbabilantoj estis helpantoj de la esplorista teamo kiuj estis ricevintaj la instrukcion transsendi miksitajn signalojn - do lasi la partoprenantojn en malklareco ĉu ili havas seksan intereson aŭ ne.

En kelkaj scenaroj estis senditaj daŭre miksitaj signaloj, ekzemple per la akcentigo de malsamaj interesoj kaj preferoj en la virtuala babilejo. Ĉe aliaj scenaroj alvenis nur iom antaŭ la fino aŭ nur poste signalo de limigita intereso. En unu scenaro estis komunikita tute klara rifuzo, do ekzemple klara eldiro kiel "vi impresas al mi agrabla, sed mi serĉas ion alian".

Post tio la partoprenantoj estis demanditaj ĉu ili sekse interesiĝas pri sia babilopartnero kaj ĉu ili havis la impreson ke la aliflanka persono havas intereson por vi mem.

Ĉe tio montriĝis: Tiuj al kiuj estis montrita antaŭe seksenhava videaĵo, taksis la seksan kaj parte ankaŭ romantikan intereson de sia babilopartnero al si mem signife pli alta - kaj estis ankaŭ mem pli ofte interesataj je sia babilopartnero. Antaŭ tio la teamo kontrolis helpe de demandoj ĉu la videofilmetoj kun seksaj enhavoj estis alportintaj la deziratan ekscitan efekton.

"Seksa ekscitiĝo kondukis al tio ke la partoprenantoj interpretis plursignifajn interagojn signife pli ofte kiel optimismigaj", klarigas psikologino kaj ĉefa aŭtorino de la studaĵo de la Rejĥman-universitato en Israelo. "Ili vidis intereson kie principe regis nur malcerteco. Kaŭzo por tio ŝajnas esti ke la ekscitiĝo plialtigis la allogecon de la partnero kio ankoraŭ plifortigis la tendencon vidi tion kion oni volis vidi."

En fruaj fazoj de interkonatiĝo tiu efekto povas helpi al homoj riski ion. Aliflanke la psikologia efekto havas ankaŭ problemecan flankon: "La deziro povas superombri la sentokapablon por la realaj deziroj de la aliflanka persono", akcentas la psikologino. "En tiaj momentoj ni eble ne perceptas la interagon tiel kiel ĝi estas, sed tiel kiel ni esperas pri ĝi - kaj ni pretervidas ĉe tio la unuajn signojn por tio ke la pordo principe ne estas malfermita."

En la eksperimento almenaŭ montriĝis ke la partoprenantoj ĝuste interpretis tion, se de ilia kunbabilanto venis anstataŭ ne-sendubaj signaloj klara rifuzo. En tiuj kazoj la testantoj vidis tion regule ankaŭ korekte kiel rifuzon.
 

La unua deĵorpatrolo de Civila Esperanta Servo aktivos venontmonate en Lesjoforso, por ripari, purigi, ordigi Skandinavan Esperanto-Domon kaj La Kukolneston; la kostoj pro la unua estas kovrendaj de Esplora Instituto de Esperantologio, tiuj pro la dua de CES mem; por ambaŭ subsiduas fonduso Pro Esperanto.

Ene de la projekto la kostoj rilatas al veturoj, tranoktadoj, manĝoj, asekuro, poŝmono. Tamen ekzistas kostoj ekster la projekto, nome pro la ekipado de la volontuloj: tiujn kovras CES mem. Inter ili estas la vestaĵoj, kiuj iĝos proprieto de la civilservantoj kaj estos uzeblaj okaze de aliaj deĵoroj.

Por Lesjoforso la unuan elspezon kaŭzas la aĉeto de kvar ŝelkopantalonoj el diversaj tajloj, necesaj kiel deĵora uniformo: prezo po 45,- svisaj frankoj. La sumon subtenis G. Silfer, E. Masi Sartori (po unu) kaj B. Nilsson tra LF-koop (du). Necesas nun aĉeti ankaŭ ĉapojn, eventuale protektokaskojn, kamizolojn kun longaj manikoj, taŭgajn ŝuojn. Ĉi tiujn provizas la volontuloj mem, en unua tempo.

CES havas konton ĉe la Civita banko: 2424CES. Ĝi akceptas donac(et)ojn. Kun granda danko al la jamaj donacintoj.  

Fantom, Ian; Koffi, Gbeglo. Kien Universala Esperanto-Asocio?: Enketo kaj historia evoluo. – 2a eldono reviziita kaj kompletigita. – Halifax: Remit Press, 2026. – 112 p. – ISBN: 978-1-9191728-1-1.

Ĝis kiu grado membroj de la Komitato de UEA reprezentas ordinarajn membrojn? Kiel ili perceptas sian rolon? En 2024 la aŭtoroj dissendis demandilon por esplori tiujn demandojn, kun intenco senpage cirkuli raporton en la asocio.
Ĉar tio ne eblis, ili fine eldonis libroforme. En la dua parto aperas ĉapitroj pri la historia fono al la nunaj problemoj de UEA, kun la celo kuraĝigi ĝeneralan diskutadon pri eventualaj solvoj.

La unua eldono aperis en la Zamenhofa Tago 2025. El tio venis pozitivaj kritikoj, tiel ke en marto 2026 aperis la dua eldono. La libro celas ne nur membrojn de UEA, ĉar multaj asocioj suferas de similaj problemoj.

Prezo £13. La libro “Kien Universala Esperanto-Asocio?” aĉeteblas ĉe bone konataj librovendistoj; oni serĉu rete por vendistoj en la propra lando.

Legu pli ĉe https://remitpress.uk/

Revendistoj registriĝu kun distribuanto Ingram Publishers:
https://www.ingrampublisherservices.co.uk/retailers

Ian Fantom

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/fantom-2/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova libro: Kien UEA? appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Mi legis, ke la malsanulejo estas la plej danĝera loko en nia mondo, kie oni povas renkontiĝi kun multaj danĝeroj. Ĉu vere?

Estas tri danĝeraj fenomenoj en tiu-ĉi situacio:

1. malbona diagnozo de kuracisto
2. se flegistino miksas pilolojn, injekciojn ktp
3. influo de aliaj pacientoj

Kiam oni estas diagnozita, fakuloj faras ĉion, por ke vi revenu al la normala vivo. Novaj aparatoj helpas al la diagnozado. Tie-ĉi, laŭ mi, ne estas multe da eraroj.

Post la operacio, intensa flegado kaj laboratoriaj testoj oni povas reveni al indikita departemento de hospitalo, kie atendas – laŭ mi – plej multe da eraroj, la flegistino povas ŝanĝi unu medikamenton al la alia = gravaj komplikaĵoj. La flegistino forgesas alporti la medikamenton en la dezirata horo, aŭ forgesas alporti la pilolon entute, ankaŭ tio gravas, dependas de kazo.

De tempo al tempo alvenas la kaŭzo de kuracado per ŝoko: kiam la organizo ne funkcias tre bone kaj miksas pacientojn, kiuj bezonas malsamajn kondiĉojn por resaniĝi: ekzemple kiam la olda paciento, kiu petas multe da zorgo, estas flegita tutan tagon kun kardiakoj, kiuj devas eviti streĉon en ilia vivo por resaniĝi. Vespere tiu-ĉi apatia ino tuj ŝanĝiĝas al la furiozulino. Ŝi tre bone scias, ke ŝi jam ne povas esti punita pro sia aĝo, kaj furiozas kiel sovaĝulo. Tiuj-ĉi kazoj vere oftiĝas. Neniu povas klarigi poste, kiam via sinusa kurbo ŝanĝiĝas al aritmio.

Poste estas misedukitaj pacientoj, plejparte oldaj, kiuj, neaŭdante bone, demandas paroli laŭte kaj laŭte parolas ankaŭ ili. Iliaj kompufonoj sonas ĉiutempe laŭte kaj en tiu galimatio oni ne povas resaniĝi, male, nia sanstato komplikiĝas.

Rekomendo:

1. trovi lokon, kie ni estas dorlotitaj per (bone de ni pagita) afabla personaro.               
2. trovi lokon ie ajn en la menciita hospitalo, kie vi kaŝiĝos (malfacile por kardiakoj, kiuj devas esti atingeblaj per aparato „holter“) kaj trankvile tranoktos, ekzemple en la provizora lito proksime de necesejo, tie, kie oni senigis de ni venenaj aĵoj.               
3. la plej radikala ago estas tranokti hejme, ne rigardante postsekvojn.           

Do mi hazarde supervivis kaj mi malŝatus ĉiun, kiu rememorigas al mi la hospitalon. Malfacila estas la rolo de paciento, kiu devas elteni ĉion kun sanitararo. 

Bonan sanon al ĉiuj, kiuj eltenis, kiam mi troigis,  kaj parolis pri hospitalo.

E@I intensigas finpretigajn laborojn por ke la 27an de majo en la ĉeĥa Brno komenciĝu la 11a Polyglot Gathering (Esperante: Plurlingvula Kunveno). Temas pri la plej granda internacia evento por poliglotoj kaj lingvemuloj. Ĉi tiu eksterordinara evento estas plena de fascinaj prelegoj, riĉaj kulturaj prezentoj kaj amuza socia programo. Jam aliĝis pli ol 800 partoprenantoj kaj dum la aranĝo ili kundividos sian amon kaj plenumos sian pasion pri kulturoj kaj lingvoj, interŝanĝos konsilojn kaj spertojn, kaj, plej grave, uzos kaj ekzercos multajn lingvojn por diskuti, aŭskulti, lerni kaj amikumi. Lernantoj, instruistoj, ŝatantoj, komencantoj, profesiuloj, sciencistoj, edukistoj – ĉiujn vin ni atendas.

Eblas ankoraŭ aliĝi al la evento pere de la jena ligilo: https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/registration/

Pasintjaraj eventaj programeroj spekteblas en la jena jutuba kanalo: https://www.youtube.com/@PolyglotGathering

Kontakto: info@polyglotgathering.com
https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/

Fonto: Blogo de E@I

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Poliglota Kunveno 2026 okazos fine de majo en Brno appeared first on La Ondo de Esperanto.

Aromoterapio estas rimedo por atingo de korpa kaj mensa bonfarto, trankvileco kaj psika sano per la flarado de oleoj kaj aliaj aromoj. Oni konsideras ĝin speco de “alternativa” medicino, pri kiu oni ĝis nun ne havigis sufiĉe da bone fundamentitaj sciencaj bazoj. Oni indikas ĝin kiel “aldonan” rimedon al flegado de pacientoj, ĉiam sub la ombro de “nepruvita“ procedo. Ĝi aperis unuafoje en Eŭropo, en la komenco de la 20-a jarcento. La terminon ”aromoterapio“ oni uzis unuafoje en la jaro 1937, en libro de franca ĥemiisto. En la jaro 2018, en Brazilo, la Ministerio de Sano inkluzivis ĝin en publikajn sanservojn, kiel komplementan flegadon. 

En januaro 2026, faka revuo sub la respondeco de Oksforda Akademio publikigis interesan esploron faritan de ĉinaj sciencistoj, kiu ŝajne starigas la konceptojn pri aromoterapio sur pli seriozajn bazojn. Ili konkludis, ke citroaromoj povas efektive ŝanĝi la aŭtonoman nervosistemon, kio havas potencialajn implikojn je reguligado de streso. La studon oni faris per observado de junaj, sanaj homoj, kiuj spertis enspiradon de diversaj oleoj, interalie el du specoj de oranĝoj kaj grapfrukto. Oni submetis la homojn al sensaj analizoj, al mezurado de la korbatado, al elektroencefalogramo kaj al ekzamenoj de la haŭto. La plej elstara statistika eltrovaĵo estis ŝanĝo en la variado de la korbatado, kion oni interpretas kiel signifoplenan ekvilibron de la aŭtonoma nervosistemo. Ĝi forte rilatas al la favoraj reagoj fronte al streso. 

Ankaŭ la haŭtaj reagoj montris malpli da ekscitiĝo. La cerbaj ondoj trovitaj en la elektroencefalogramo montriĝis siavice pli forte en la frunta kaj okcipitaj regionoj, kion oni interpretas kiel emociajn pozitivajn kaj malstreĉajn reagojn.

Tiuj odoroj influis precipe flarajn ĉelojn en cerbaj strukturoj, kiuj reguligas stresajn reagojn kaj emociojn. Ne ĉiuj oleoj havas la saman potencon de stimulo al la cerbo. Oni trovis, ke citrooleoj troviĝas inter la plej efikaj.
 
La nova studaĵo lokas la efikecon de aromoj inter utilajn rimedojn por komplementaj strategioj, kun malalta risko, por modulado de stresaj situacioj. Ekzemple, en atendejoj, en hospitalaj ĉambroj kaj aliaj lokoj kie homoj ofte troviĝas en streĉaj situacioj, aromoj povas liveri favoran etoson. Kompreneble, oni devas plenumi pliajn esplorojn kaj studojn, ĝis oni povos starigi sciencajn kriteriojn por klinika, pli detala uzado de aromoterapio.   

La rusia landa asocio de UEA decidis krei regionan fakon en plia okupita teritorio de Ukrainio. Jam en 2016 REU en la praktiko agnoskis la kontraŭleĝan anekson de Krimeo, registrante Krimean Esperanto-Centron kiel sian regionan organizon. Nun ĝi kreas regionan fakon ankaŭ en la tiel nomata ”Donecka Popola Respubliko”.

La flago de ”DNR” kun la Esperanto-stelo.

En la aprila numero de Ponto, la membrobulteno de Rusia Esperantista Unio, aperis protokolo de estrara kunsido, okazinta rete la 18-an de aprilo 2026. Partoprenis la kunsidon ses estraranoj el naŭ, inkluzive de la prezidanto, Svetlana Smetanina.

Inter la diskutitaj punktoj estis la kreo de nova regiona fako de REU. La regiono pri kiu temas estas la tiel nomata ”Donecka Popola Respubliko”, kiu situas en la internacie rekonata teritorio de Ukrainio, sed estas okupata de la rusia armeo kaj kontraŭleĝe regata de Rusio ekde 2014.

Ĝis 2022 la teritorio de ”Donecka Popola Respubliko”, DNR, estis formale rekonata kiel parto de Ukrainio ankaŭ de Rusio. Tamen lige kun la komenco de la grandskala invada milito de Rusio kontraŭ Ukrainio en 2022 Rusio unue rekonis DNR kiel ”sendependan ŝtaton”, kaj poste formale aneksis ĝin.

Ĝuste en tiu okupita teritorio de Ukrainio REU nun decidis krei novan regionan fakon. ”Ĝis nun en DNR ne estis regiona fako de REU, nek membroj de REU. Sed ĵus membriĝis triopo de homoj … kiuj iniciatas krei regionan fakon de REU en DNR”, la protokolo tekstas.

Ĉiuj partoprenintaj estraranoj unuanime akceptis la proponon krei la proponitan regionan fakon, al kiu apartenu la tri novaj membroj de la asocio.

Laŭ la statuto de UEA principe estu nur unu landa asocio en ĉiu regno. La demando estis vaste diskutata lige kun la komenco de la disfalo de Sovetio en la fino de la 1980-aj jaroj, kiam ekaperis pluraj novaj landaj asocioj. La komitato de UEA tiam konkludis, ke por observi la statuton, ĉiu nova landa asocio havu regulan agadon nur en la propra regno.

UEA principe sekvas la politikon de UN, laŭ kiu la teritorioj okupitaj de Rusio restas parto de Ukrainio, sendepende de tio, kion la rusiaj aŭtoritatoj decidas pri ili. Tial la sinteno de la landa asocio de UEA en Rusio certe ne estas senproblema por UEA.

Jam en 2015, post la anekso de Krimeo, la tiama estraro de UEA komencis konsideri, kion fari pri la afero.

”La Estraro nun esploras la aferon, i.a. la demandon, ĉu temas pri konstanta organizita agado de REU en Krimeo. Entute temas pri serioza afero, kiun la respondeculoj de UEA devas trankvile kaj objektive esplori, sen miksi en ĝin siajn eventualajn personajn opiniojn kaj sintenojn”, la tiama ĝenerala direktoro de UEA, Osmo Buller, skribis en la komitata diskutejo.

Ŝajne tiu esploro tamen neniam estis finfarita. Almenaŭ nenie aperis informoj pri ĝi.

Intertempe aperis pliaj problemoj en la rilato de UEA kun la landa asocio en Rusio. En 2023 REU proteste al decido de UEA ne longigi la oficperiodon de ĉefdelegito Svetlana Smetanina decidis ”haltigi” sian membrecon en UEA, kaj de tiam ne pagas sian kotizon.

Dum la komitata kunsido en Brno en aŭgusto 2025 oni diskutis la situacion kaj eventualan eksigon de REU pro nepago de kotizo. Ankaŭ rilate tion tamen nenio plia okazis.

Laŭ la statuto de UEA, aliĝinta asocio povas esti konsiderata kiel eksiĝinta, se ĝi ”ĉesas plenumi la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, kaj se tion formale konstatas la Komitato surbaze de raporto de la Ĝenerala Direktoro.”

Internacia Federacio de Ĵurnalistoj ĵus eksigis Rusian Union de Ĵurnalistoj interalie pro tio ke la rusia organizaĵo akceptis aliĝon de regionaj organizaĵoj en okupitaj ukrainaj teritorioj. La decido estas la konkludo de proceduro komencita jam en 2022.

---

Pli pri la temo:

• REU pretas aktivi en okupita teritorio (2024)
• La prezidanto de REU volas likvidi Ukrainion (2022)
• Rusia Esperantista Unio aneksis Krimeon (2017)

Mankis la kvorumo necesa por aprobi la buĝeton de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo, kvankam intertempe sep (!) gekomitatanoj ĉesis, laŭ normo en la regularo: “Komitatano kiu ne partoprenas 3 sinsekvajn retajn voĉdonojn estas konsiderata kiel demisiinta”; inter tiuj, iu havas la esperantan civitanecon.

Neaprobo ne signifas malaprobon, ĉar eblas kaj endas refari la baloton; sed la asocio restas administre blokita, almenaŭ parte. La malasidueco kaj la ne atingita kvorumo estas ankaŭ interpreteblaj kiel manko de konfido en la estonteco. Efektive ne partopreno en voĉdonado estas io politike pli negativa ol sindeteno, eĉ se ne ĉiu elektosistemo (ekzemple en nordeŭropaj landoj) komprenas la diferencon.

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2377

Universala Esperanto-Asocio (UEA) anoncas la konkurson “Plej bona reganto de Esperanto” 2026, kiu celas rekoni kaj instigi altan lingvan nivelon inter uzantoj de Esperanto laŭ la plej alta nivelo C2. Individuoj estas alvokataj partopreni!
La iniciato estas ligita al la unulingvaj Esperanto-ekzamenoj de UEA laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro (KER-ekzamenoj), realigataj de la KER-Ekzamena Centro (KER-EC) de UEA kunlabore kun la retejo Edukado.net kaj la Akademio de Esperanto. Pri la KER-ekzamenoj en 2026 oni legu detale ĉe uea.org/gk/1297. Per tiu ĉi konkurso UEA emfazas la gravecon de preciza, flua kaj nuancoriĉa lingva esprimkapablo en Esperanto.

La konkurso estas malfermita al ĉiuj, sendepende de devenlando aŭ profesio. Tamen estas kuraĝigataj partopreni la konkurson:

• individuoj kun elstara lingva nivelo en Esperanto;
• personoj tiaj proponitaj de landaj aŭ fakaj asocioj;
• aktivuloj, instruistoj aŭ verkistoj, kiuj havas la kapablon altnivele uzi Esperanton.

Kiel kandidatiĝi?

Detalaj informoj pri la kondiĉoj kaj la kandidatiĝa procedo troviĝas ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/konkurso. Konkursanto devas aliĝi al la kompleta C2-ekzameno ĝis maksimume la 1a de julio 2026 pere de la aliĝformularo ĉe https://edukado.net/ekzamenoj/ker/sesioj. Okaze de pliaj demandoj skribu al ker-ekzamenoj@edukado.net.

UEA aparte alvokas ĉiujn Esperanto-organizaĵojn, landajn asociojn, instruistojn kaj aktivulojn vaste diskonigi la konkurs-alvokon por ke ĝi atingu kiel eble plej multajn talentajn kandidatojn tra la mondo.

Celo de la konkurso

La konkurso celas stimuli aliĝon de reprezentantoj de kiel eble plej diversaj landoj kaj premii la tri ekzameniĝintojn el malsamaj landoj, kiuj unuope ricevis la plej multajn poentojn. Intervjuo kun la gajnintoj de la C2-konkurso en 2025 troveblas ĉi tie: https://youtu.be/FpYeIAXIuqU.

Donaci por la konkurso

Donacoj por subteni eventuale nepagipovajn kandidatojn aŭ la ĝeneralan laboron de la KER-ekzamenoj bonvenas al la Konto Eduko de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/eduko.

Pliajn informojn pri la ĝisnunaj C2-ekzamenoj kaj ties trapasintoj vi povas ekscii el la ĵus pretigita filmeto de la KER-Ekzamena Centro de UEA: https://www.youtube.com/watch?v=kTtT13EiYJ4.

La C2-nivelaj ekzamenoj okazos ĉi-jare surloke dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graco, Aŭstrio, aŭ rete.
Se vi venos al Graco, aliĝu al la UK ĉe https://uk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1298.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Konkurso “Plej bona reganto de Esperanto” 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

E@I intensigas finpretigajn laborojn por ke la 27-an de majo en la ĉeĥa Brno komenciĝu la 11-a eldono de Polyglot Gathering (aŭ Esperante: Plurlingvula Kunveno). Temas pri la plej granda internacia evento por poliglotoj kaj lingvemuloj. Ĉi tiu eksterordinara evento estas plena de fascinaj prelegoj, riĉaj kulturaj prezentoj kaj amuza socia programo. Jam aliĝis pli ol 800 partoprenantoj kaj dum la aranĝo ili kundividos sian amon kaj plenumos sian pasion pri kulturoj kaj lingvoj, interŝanĝos konsilojn kaj spertojn, kaj, plej grave, uzos kaj ekzercos multajn lingvojn por diskuti, aŭskulti, lerni kaj amikumi. Lernantoj, instruistoj, ŝatantoj, komencantoj, profesiuloj, sciencistoj, edukistoj – ĉiujn Vin ni atendas. Eblas ankoraŭ aliĝi al la evento pere de la jena ligilo: https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/registration/

Pasintjaraj eventaj programeroj spekteblas en la jena jutuba kanalo: https://www.youtube.com/@PolyglotGathering

Kontakto: info@polyglotgathering.com

https://www.polyglotgathering.com/2026/eo/

The post Poliglota Kunveno 2026 en Brno, Ĉehio first appeared on E@I.

Antaŭ cent-du semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-tria porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Li havas sendratajn orel-aŭskultilojn.
En trajno li ofte aŭskultas muzikon.
Kaj tio ne ĝenas aliajn personojn.
Per tio vojaĝo fariĝas plezuro.

Maŝino produktas naturan parolon.
Ĝi tamen laŭsajne nur estas natura.
Sed tio jam helpas por nia afero,
ĉar mankas precipe la parolantinoj.

Ĝi estas tre bona por nia radio,
ĉar ĝia parolo ja estas tre klara.
Ĝi tute ne havas nacian akĉenton.
Ĝi estas neŭtrala, do taŭga por ĉiuj.

Enŝalti radion, aŭskulti muzikon:
Mi tiel pasigas la tempon dimanĉe.
Mi legas gazeton aŭ surfas en reto.
Mi pensas pri multaj agrablaj aferoj.

La aviadiloj bezonas fuelon,
sed ŝipa trafiko nun estas blokita.
Fueloj nun kostas signife pli multe,
ni devos rezigni pri grandaj vojaĝoj.

La aŭtomobilo bezonas riparon.
Ĝi estas malnova, jam 22 jarojn.
Ripari ja kostas, sed tamen rentumas,
ĉar tiel ni povas ĝin uzi pli longe.

La nuboj dumnokte konservis la varmon.
La temperaturo nun estas agrabla.
La vento el sudo varmigas la tagon.
Ni ne plu bezonas la jakon ekstere.

Per iom da peno vi povos atingi
tre grandan progreson en via lernado.
Do estu kuraĝa, daŭrigu la kurson!
Vi fine ricevos tre bonan postenon.

Vi povas ripozi dum kelkaj minutoj
sur benko en parko ĉe via promeno.
Vi povos enspiri la freŝan aeron
kaj ĝui la belan naturan medion.

La rusto detruis la aŭtomobilon.
Ĝi nun ne plu taŭgas por strata trafiko.
Ni vole-nevole nun devos aĉeti
sufiĉe malgrandan persontransportilon.

Li estas konata fabel-rakontisto.
Precipe infanoj aŭskultas volonte.
Li kaptas atenton per siaj rakontoj
kaj kreas per vortoj misteran etoson.

La tasko sendube ne estas facila.
Bonŝance troviĝas jam kelkaj helpantoj.
Nun ĉio funkcias rapide kaj glate.
Komuna agado alportas sukceson.

Sur ŝia bankkonto montriĝas nenio.
Ĝi estas malplena pro multaj elspezoj.
Ŝi devas atendi la novan salajron.
Por luksaj aĉetoj nun mankas la mono.

Neniam antaŭe li estis sukcesa
en siaj klopodoj atingi la celon.
Sed nun tute klare montriĝis rezulto.
Li fine atingis decidan trarompon.

Mi estas fidela gazet-abonanto.
De 55 jaroj mi havas abonon
de landa ĵurnalo kun alta renomo.
Ĝi kuŝas matene en nia poŝtkesto.

Li havas samtempe du koramikinojn.
Kaj ili eĉ vivas sufiĉe proksime.
Li ne volas perdi eĉ unu el ili, 
sed tio ja estas komplika afero.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

Nun, la esperanta mod modesta atingas la plenumon de la versio 0.2, kiu ja estas ŝarĝita kaj plene disponebla en nia servilo de «Luanti/Mineclonia». La kodo vi povas okulumi en sia deponejo. Mi petas vian helpon: se vi trovas eraron aŭ misfunkciadon, bonvolu sciigi ĝin al mi, por ke mi povos rapide solvi la problemon.

ĴeLe. Stacioj de l’ amo: Bitalbumo. – Dieter Wilke, 2024.

Mi jam havis la agrablan okazon recenzi la albumon “Tra la sonĝoj” (la recenzo aperis en LOdE, 2023, №2) de la duopo ĴeLe (tio estas kunmeto de la du unuaj literoj de la karesaj nomoj de la du aŭtorinoj: Ĵenja, la filino, kaj Lena, la patrino). Tiu albumo impresis min kiel sufiĉe freŝ-sona bard-familia kolekto de ĉarmaj kaj foje eĉ ŝlagrecaj melodioj, sed kun iom simplaj tekstoj (kio ja estas pardoninda por popularaj kantoj).

La nun recenzata albumo “Stacioj de l’ amo” stile kaj enhave ege similas la antaŭan, do pardonu, ke mi ne evitas iom da ripetoj. Mi tuj atentigas, ke, laŭ la informoj de Vinilkosmo, la duopo registris almenaŭ tri pliajn albumojn inter la antaŭe menciita kaj la nun recenzata. Nu, mi rakontos nur pri tio, kion mi aŭskultis per la propra orelo.

Pri kia muziko do temas nun? La ĝenerala stilo sekvas tion, kion en la antaŭa recenzo mi kuraĝis difini kiel “modernan bardan kant-arton”. Necesas klarigi, ke en Sovetunio (el ĝi siatempe elmigris Lena, la patrino) la “barda kant-arto” estis speco de relative simpla kaj neprofesia muzikado, ĉe kiu la muzikojn kaj la tekstojn aŭtoris amatoroj, kapablaj ludi nur gitaron, sed plenumantaj siajn kantojn memstare. Malgraŭ la laikeco de la pli multaj el la aŭtoroj, en tiu epoko sufiĉe ofte aperis tre ĉarmaj kaj belaj artaĵoj, ege populariĝintaj landskale, vaste konataj kaj daŭre kantataj eĉ nun. Kiel “modernan bardan kant-arton” mi komprenas iom pli altnivelan kreadon de profesiuloj kun bunta muzika varieco, sed ankaŭ kun la daŭra granda atento al la tradicia barda stilo, en kiu plej gravis kaj plu gravas la sincera, elkora kaj individue unika prezent-maniero. Mi ne certas, kiomgrade la uzata termino “moderna barda stilo” estas ĝusta kaj trafa, sed ĝi plaĉas al mi kaj ŝajnas ege taŭga ĉi-okaze.

La albumo enhavas 16 kantojn, plejparte verkitajn kaj komponitajn de Elena (Lena) Wilke, tamen aperas ankaŭ unu kanto de Marina Korot (sovetunia esperantistino-kantistino); menciindas, ke la ŝerca kanto “Nigra kato” iom ekspluatas “citaĵe” la temojn de la samnoma sovetunia ŝlagro, komponita de Jurij Saulskij. Ĝenerale, rilate la enhavon, la albumo estas tipe “aŭtora/barda”, eĉ se “moderna kaj riĉa”: dominas simplaj kaj ĉarmaj melodioj, sed samtempe – facilaj kaj sinceraj tekstoj, tamen ĉio estas farita ege profesie: ĉiuj voĉoj, ĉiuj muzikaj sonoj, ĉiuj muzik-aranĝoj estas sur la ĝusta loko; ankaŭ la interrilatoj inter la tekstoj kaj muzikoj estas perfekte konformaj.

Superregas en la albumo iom minoraj kaj meditaj baladecaj kantoj pri la amo, pri la familiaj kaj amikaj rilatoj; aparte laŭdindas kaj meritas multajn reaŭskultojn la tre kortuŝa kanto “Patrino”. Foje agrable invervenas milde maĵoraj pecoj. Iom elfalas el la tuta medita tono evidente ironiaj kantoj “Nun liberas mi” (pri la eksigo de eksamato) kaj “Nigra kato” (amuza fantazio pri l’ vivo de la katoj); eĉ pli apartas teme kaj stile la fina kanto “Esperantolando”. Sed, mi ripetas, ke entute la albumo realigas agrable minoran bardecan etoson kun plaĉaj melodioj kaj riĉaj harmonioj, eĉ se kun muzikile modera (ne modesta!) akompano. La voĉaj partioj agrablas sone, la fojfoja duvoĉa kantado estas senriproĉa, la prononco de la plenumantinoj estas tre klara. Kompare al la antaŭa albumo, la kvalito de la tekstoj rimarkinde pliboniĝis; mi kaptis nur kelkajn evidentajn erarojn (ekzemple: “antaŭ mi renkontis vin”, la ĝusta formo estas “antaŭ ol mi renkontis vin”); la ceteraj malglataĵoj (ne tro multaj) pardonindas, ĉar ne tro gratas la orelon.

Rezultis do tre agrabla por la aŭskulto bardeca muzik-albumo, kies sincera prezento eĉ donas la impreson pri la “viva” plenumo. La albumo, malgraŭ sia ioma kvieteco kaj dominanta minoro, rezultis tre fortika rilate kaj muzikan, kaj tekstan enhavon. Poetika kaj fortika! Mi certas, ke ĝi plaĉos al ĉiuj ŝatantoj de trankvila kaj pensiga bard(ec)-kanta stilo!

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la marta (printempa) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №1 (327).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/05/muziko-62/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Albumo poetika kaj fortika appeared first on La Ondo de Esperanto.

Fine de la restado ĉe Oomoto, c-ano Giacomo Comincini reprenis la plurjarcentan straton Tōkaidō, kiu kunligas Kansajon al Kantoo, kaj haltis en Nagojo, kie lin akceptis s-ro Yamaguchi Shin’ichi, gravulo en la japana (kaj internacia) budhana esperanto-movado. Krom bikŝuo, li fakte gvidas JBLE kaj laboras kiel redaktoro de La Japana Budhano.

Ĉe la Jōdo Shinshū-a templo kiun Yamaguchi estras, Comincini ricevis pruntodone ununurajn ekzemplerojn de budhologiaj revuoj eldonitaj, en esperanto, en la 1920aj kaj 1930 jaroj. Temas pri gazetoj altvaloraj historie, filozofie kaj terminologie, ĉar sur tiuj paĝoj aperis la unuaj tradukaj klopodoj de la budhisma terminaro en nian lingvon. Pri tiu esploro laboros Instituto Kinsecu, teamo de junaj intelektuloj kun japanologa aliro, kiun Comincini provizore kundirektas.

Aldone kadre de la loka Nagoja Esperanto-Centro la vickonsulo prelegis pri raŭmismo kaj la Esperanta Civito. El tiu programero fontis interesa debato pri la filozofio de esperantisteco en Azio, al kiu la ĉeestantoj donis valoran kontribuon per demandoj kaj perspektivoj. Pro la kortuŝa gastigemo kaj ĝentileco montrita al li, Comincini varme dankis s-ron Yamaguchi kaj la nagojajn esperantistojn, kiujn li revizitos baldaŭ.

 

 

"Sciu, Antoĉjo," diris enketjuĝisto Mates al sia plej intima amiko, "ĝi estas afero de sperto; mi kredas al neniuj elturniĝoj, neniun alibion kaj neniun rakontadon; mi kredas nek al akuzito, nek al atestantoj. Oni mensogas, eĉ se oni ne volas; do ekzemple iu atestanto ĵuras al vi, ke kontraŭ akuzito li ne havas ian malamikecon, kaj dume mi mem scias, ke en la anim-profundo, sciu, en la subkonscio, li malamas lin pro ia subpremita malamo aŭ ĵaluzo. Ĉio, kion depozicias akuzito al vi, estas anticipe elpensita kaj artifika; ĉio, kion atestanto depozicias al vi, po­vas direktiĝi de konscia aŭ eĉ subkonscia intenco al akuzito helpi aŭ kulpogravigi. Mia kara, tion mi konas: homo estas tre mensogema kreitaĉo." 

    "Al kio do mi kredas? Al hazardo, Antoĉjo; al la senintencaj, senvolaj aŭ, kiel diri tion, al nekontrolataj emocioj aŭ agoj aŭ vortoj, kiuj al oni iam tiam eskapas. Ĉio estas falsebla aŭ alĝustigebla, ĉio estas afekto aŭ ia plano, nur hazardo ne; ĝi estas unuavide ekkonebla. Mi havas jenan metodon: mi sidas kaj lasas homojn rakontaĉi, kion ili an­taŭe elpensis kaj preparis; mi mienas, kvazaŭ mi kredus al ili, ankoraŭ mi helpas al ili, por ke ilia buŝo pli bone funkciu, kaj embuskas, ĝis eskapas de ili iu senintenca, ne­volita vorteto; sciu, por tio oni devas esti psikologo. Iu en­ketjuĝisto havas taktikon konfuzi akuziton; tial li senĉese enmiksiĝas en la parolon kaj embarasas lin tiel, ke tiu stultigito fine konfesas eble ankoraŭ tion, ke li murdis imperiestrinon Elizabeta. Mi volas absolutan certecon; tial lantete, pacience mi atendas, ĝis el la sistema mensogado kaj elturniĝado, kiun fake oni nomas depozicio, ekbrilas pretervola ereto da vero. Sciu, neta vero en ĉi tiu larma valo aperas nur pro misatento: nur se iu homa estaĵo iel parolperfidas sin aŭ mistrafas."

    "Aŭdu, Antoĉjo, antaŭ vi mi havas neniujn sekretojn; ja ni estas amikoj ekde nia bubaĝo - vi scias, kiel oni batre­galis min, kiam mi frakasis fenestron. Al neniu mi tion diris, sed mi tiom hontas pro io, ke ĝi devas eliĝi el mi; estas vane, oni bezonas konfesi. Mi diros al vi, kiel ĉi tiu mia metodo ĵus nun pruviĝis en mia. . . en mia plej privata vivo; koncize en mia edzeco. Kaj poste diru al mi, mi petas vin, ke mi estis idioto aŭ krudulo; mi meritas tion.

    "Homo, mi. . . nu, mi suspektis mian edzinon Marteta; mallonge, mi ĵaluzis kiel frenezulo. En mia kapo fiksiĝis, ke ŝi havas ion kun tiu. . . kun tiu juna. . . mi nomos lin Arturo; mi opinias, ke vi eĉ ne konas lin. Atendu, mi estas neniu negro; se mi certe scius, ke ŝi amas lin, mi dirus, Marteta, ni disiros. Sed jen la plej malbona, neniun cer­tecon mi havis; Antoĉjo, vi eĉ ne scietas, kia turmento ĝi estas. Miadio, tio estis malbela jaro! Vi scias, kiajn stulta­ĵojn faras tia ĵaluza edzo: spionas, embuskas, enketas ser­vistinojn, faras scenojn. . . Kaj nun imagu al vi, ke mi estas hazarde enketjuĝisto; homo, mia familia vivo dum la lasta jaro, tio estis konstanta kruc-enketado de mateno ĝis. . ĝis rea enlitiĝo."

    "La akuzitino, mi volas diri Marteta, kondutis brile; eĉ kiam ŝi ploris, ankaŭ kiam ŝi ofendite silentis, kaj kiam ŝi rakontis, kie ŝi dum la tuta tago estis kaj kion ŝi faris, vane mi gvatis, ke ŝi iel senvole konfesos ion aŭ parolper­fidos sin. Sciu, ŝi mensogis ofte al mi, mi volas diri, ŝi men­sogis ordinare, sed tio jam estas tia virina kutimo; virino ne diros al vi ĝuste, ke ŝi estis du horojn ĉe modistino - ŝi elpensas, ke ŝi estis ĉe dentisto aŭ en tombejo ĉe tombo de la panjo. Ju pli mi turmentis ŝin - Antoĉjo, ĵaluza viro, tio estas pli malbona ol rabia hundo - ju pli mi ŝin tirana­ĉis, des malpli da certeco mi havis. Ĉiun ŝian vorton, ĉiun ŝian elturniĝon mi dekfoje inversigis kaj sekcis; sed mi trovis nenion, nur la kutimajn intencajn duonverojn kaj duonmensogojn, el kiuj konsistas la normala homa kontakto kaj la edzeco speciale, nu vi scias. Mi scias, kiel estis ĉe tio al mi, sed konsiderante, kion dume suferis povrulino Marte­ta, homo, plej ŝate mi vangofrapus min."

    "Do nunjare veturis Marteta al Františkovy Lázně - ­sciu, la virinaj aĵoj kaj tiel, mallonge ŝi aspektis mise. Mem­komprene, mi igis ŝin gardi - ian fian ulon mi salajris, kiu cetere tie nur sidaĉis en gastejoj. . . Estas strange, kiel la tuta vivo koruptiĝas, se io kun vi en iu sola afero ne estas en ordo; oni estas tute malpura, se oni havas maku­lon sur alia loko. Marteta skribis al mi. . . iel tiel necerte kaj timide ... kvazaŭ ŝi ne scius pri kio; memkomprene, la leterojn mi analizaĉis kaj serĉis inter linioj ... Do foje mi ricevis de ŝi leteron, adreso estis 'Francisko Mates, enket­juĝisto' kaj tiel plu; kaj malferminte ĝin kaj eliginte ŝian leteron, mi vidas titolon: 'Kara Arturo!'"

    "Homo, miaj manoj sinkis. Do jen fine ĝi estas. Okazas iam, kiam oni skribas plurajn leterojn, ke oni ilin mise enkonvertigas. Sciu, Marteta, kia stulta hazardo, ĉu? Knabo, preskaŭ mi ŝin kompatis, ke tiel ŝi donis sin en miajn ma­nojn."

    "Ne opiniu, Antoĉjo, mia unua penso estis, ke la leteron,  destinitan al... al tiu Arturo, mi ne legu kaj resendu al Marteta; ĉiukaze mi farus tion, sed la ĵaluzo estas mal­pura pasio kaj fiaĵo; amiko, la leteron mi tralegis kaj montros ĝin al vi, ĉar mi ĝin kunportas. Do rigardu, kio enestas:
    
    Kara Arturo,
    ne koleru, ke ankoraŭ mi ne respondis al vi; sed mi havis zorgojn, ke Franĉjo - "tiu do estas mi, ĉu vi komprenas?" -- tiel longe ne skribis; mi scias, ke li havas multe da laboro, sed kiam oni estas tiel longe sen informoj pri sia edzo, oni iradas do kiel korpo sen animo; sed tion vi, Artuĉjo, ne komprenas. Venontan monaton Franĉjo alveturos ĉi tien, do ankaŭ vi povus tien ĉi alveni. Li skribas al mi, ke nun li havas tre interesan kazon, sed ne skribis kion, sed mi opinias, ke ĝi estas la murdo fare de Hugo Müller; tio min tre ege interesus. Tiom mi bedaŭras, ke Franĉjo iom frem­diĝis al vi, sed nur tial, ĉar li havas multe da laboro; se estus kiel iam, vi povus lin preni inter homojn aŭ aŭte ekskursi. Ĉiam vi estis al ni tiel bona kaj ankaŭ nun vi ne forgesas, kvankam ĝi ne estas tia, kia ĝi devus esti; sed li, Franĉjo, estas tiel nervoza kaj stranga. Ankaŭ vi ne skribis al mi, kion faras via knabinjo. Franĉjo ankaŭ plendas, ke en Prago estas ega varmo; li devus veturi ĉi tien kaj senŝarĝiĝi, sed certe li sidas ĝisnokte en oficejo. Kiam vi veturos al maro? Mi espe­ras, ke vi kunprenos vian knabinjon; vi ne scias, kio estas, se ni virinoj nostalgias.
    Kore vin, Artuĉjo, salutas via
    Marta Matesová 

    "Do, Antoĉjo, kion vi diras al tio? Mi scias, ĝi estas neniel sprita letero; ĝi estas tute malforta faro laŭ vid­punkto stila kaj de interesaĵo; sed, homo, kian lumon ĝi ĵetas je Marteta kaj ŝia rilato al tiu povrulo Arturo. Neniam mi tiom kredus al ŝi, eĉ se ŝi dirus ion ajn; sed ĉi tie mi havis en la mano ion tiel senintencan, tiel preter ŝia voĉo... Do vidu, ke la vero, netrompa kaj senduba, aperas nur pro misaranĝo. Mi estus plorinta pro ĝojo - kaj same pro honto, ke tiel stulte mi ĵaluzis."

    "Kion poste mi faris? Nu, per ŝnureto mi ligis aktojn pri murdo fare de Hugo Müller, fermis ilin en tirkeston kaj tagon poste mi estis en Františkovy Lázně. Kiam Marteta min ekvidis, ŝi ekruĝis kaj ekbalbutis kiel knabineto; ŝi aspektis, kvazaŭ ŝi farus ion teruran. Mi nenion. 'Franĉjo,' diris post momento Marteta, "ĉu vi ricevis mian leteron?' - 'Kian leteron,' mi miras. 'Vi skribas al mi diable malmulte.' - Marteta rigardas min embarasite kaj elspiras, kvazaŭ ŝi senŝarĝiĝus. 'Do versimile mi forgesis sendi ĝin al vi,' ŝi diris kaj estis serĉanta en mansaketo, ĝis ŝi eltiris ian iom ĉifitan folion. Ĝi komenciĝis per vortoj: ,Kara Franĉjo!' Mi devis ridi en mia animo. Sinjoro Arturo versimile jam resendis, kio ne apartenis al li."

    "Poste eĉ ne unu vorto estis dirita pri tio; memkomprene mi komencis rakonti al ŝi pri la krimo de Hugo Müller, kiu ŝin tiom interesis. Mi opinias, ke ĝis nun ŝi kredas, ke la leteron mi nepre ne ricevis."

    "Nu, kaj jen ĉio; de tiu tempo estas almenaŭ ĉe ni trankvilo. Diru, ĉu mi ne estas idioto ke mi tiel krude ĵaluzis? Sciu, nun mi klopodas al Marteta tion kompensi; nur el la letero mi vidis, kiel ŝi, povrulino, zorgas pri mi. Do nun ĝi estas ekstere; oni pli hontas pro sia stulteco ol pro siaj pekoj."

    "Sed jen klasika ekzemplo, kian pruvoforton havas tia absoluta kaj senvola hazardo, ĉu?"
    
***

    Proksimume en la sama momento diris juna viro, ĉi tie nomata Arturo, al sinjorino Marteta: "Nu, knabinjo, ĉu ĝi helpis?"
    "Kio, karulo?"
    "Tiu letero, kiun vi tiam kvazaŭ misatente sendis al li."
    "Helpis," diris sinjorino Marta kaj enpensiĝis. "Sciu, knabo, mi eĉ hontas, kiel li, Franĉjo, tiom ege kredas al mi. Ekde tiu tempo li estas je mi tiel bona ... La leteron li senĉese portas sur sia koro." Sinjorino Marta ektremis. "Ĝi estas fakte terura, ke...ke mi lin trompas, ĉu vi  ne opinias?"
    Sed sinjoro Arturo tion ne opiniis; almenaŭ li asertis, ke nepre ne.
 

La junia numero (341) de “Literatura Foiro” estas dissendita al la abonantaro, laŭ la kutima akurateco de la kultura revuo, en la 57^a sinsekva jarkolekto, kunĉefredaktata de gec-anoj Perla Martinelli kaj Alessio Giordano, kun kovrilo dediĉita al la kabareta teatro en esperanto.

La kovrilo kongruas kun eseo de Giorgio Silfer pri “La bolanta kaldrono” kaj “La Pirato”: al la arto de Raymond Schwartz fonas la 1930aj, survoje al milita katastrofo; epoko intense rigardata en la Francio de la filmo “La radioj kaj la ombroj” (2024) de Xavier Giannoli, per recenzo de Silfer, kaj en la  femina paĝo pri la svisa flegistino Elisabeth Eidenbenz, kies admirindan engaĝon en la okupita Francio rakontas Stella Meester.

Jubilean tributon donas Carmel Mallia per la uvertura poemo “Odo al Kalocsay”, sed prozo dominas la postajn paĝojn per rakontoj ĉine gotika de Jado, florence sciencfikcia de Massimo Acciai, japane melankolia de Giacomo Comincini, fervoje meditiga de Alessio Giordano, felietone beletra el Virginia Woolf, humure ironia el Isaac Babel” (tradukita de Mikaelo Bronŝtejn).

Virinoj kontribuas per la tradukoj de du viroj: komparo de ilia statuso en Iliado kaj Odiseado, fare de Núria Perpinyà (danke al Abel Montagut) kaj bildliteratura verkado de  (danke al Natania da Silva kaj Fernando Pita). Sed ankaŭ per la romano “La liberiĝo” de Éva Tófalvy, recenzita de Silfer. 

La revuo estas abonebla tra kulturservo.esperantio.net

---

Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), la junulara sekcio de Universala Esperanto-Asocio (UEA), lanĉis internacian donackampanjon por subteni la junularan agadon en momento de grava financa defio.

Post plurjara ricevo de la administra subvencio de la programo Erasmus+ ĉi-jare TEJO estis informita, ke ĝi ne povos ricevi la subvencion por 2026, kvankam TEJO sukcese plenumis ĉiujn etapojn. Tio okazis pro buĝetaj limigoj kadre de la programo. TEJO povos plu kandidatiĝi por venontaj jaroj, sed tio signifas almenaŭ por 2026 konsiderindan malfaciliĝon por konservi la profesian stabon kaj daŭrigi la ampleksan laboron, kiun TEJO faris dum la lastaj jaroj – laboro, kiu ankaŭ plenumas la celojn de UEA, des pli konsiderante, ke la individuaj membroj de TEJO samtempe estas individuaj membroj ankaŭ de UEA.

Danke al sia oficistaro kaj aktivularo TEJO sukcesis realigi gravajn iniciatojn por la junulara Esperanto-movado, interalie kulturajn projektojn, internaciajn eventojn, kunlaborojn kun eksteraj institucioj, renovigon de Pasporta Servo kaj profesiigon de sia komunikado. Nun, por fronti la nunan situacion kaj certigi stabilan funkciadon ĝis 2027, TEJO celas kolekti 25 000 eŭrojn per internacia donackampanjo, kiun UEA subtenas.

Por UEA la fortigo de TEJO estas strategia prioritato. En la strategia plano AKIRI la kampo Kunlaborado klare emfazas inter siaj celoj junecan viglecon, kio signifas teni firma kaj profundigi la kunlaboron kun TEJO, fortigi la ĉeeston de junulara agado en la tutmonda Esperanto-movado kaj nutri en la tuta movado la senton de juneco inter la diversaj generacioj.

Subteni TEJOn signifas investi en la estonteco de Esperanto. Tial UEA alvokas siajn membrojn, amikojn de Esperanto kaj ĉiujn subtenantojn de la junularaj agadoj konsideri kontribuon laŭ siaj ebloj, ne nur mone, sed ankaŭ helpante diskonigi la donackampanjon. Informoj pri ĝi kaj donacebloj troviĝas ĉe la oficiala retejo de TEJO: https://www.tejo.org/donackampanjo.

Krom rektaj donacoj al TEJO (detaloj pri bakkonto aŭ UEA-konto en la supra ligilo), vi ankaŭ povas subteni TEJO-n, fariĝante Individua Membro de TEJO (prefere Membro-Abonanto) aŭ Patrono de TEJO (inkluzive de Dumviva Patrono de TEJO), kion eblas fari per la reta aliĝilo de UEA. Ankaŭ eblas subteni donacante al la Fondaĵo Canuto, kiu ebligas al UEA membrigi nepagipovajn junulojn (per ĝi rimedoj ankaŭ iras al TEJO) – oni povas donaci al la fondaĵo per la reta aliĝilo aŭ rekte ĉe tiu donacpaĝo.

Aldone konsideru partopreni en la Internacia Junulara Kongreso 2026 – https://ijk.tejo.org – kaj memoru disvastigi la donackampanjon. Baldaŭ estos alvokoj ankaŭ por specifaj aferoj, kiujn oni povos aparte subteni. Sekvu la sociajn retojn de TEJO kaj de UEA.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1296.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post UEA subtenas donackampanjon de TEJO kaj alvokas al solidareco appeared first on La Ondo de Esperanto.

Etaj plastaj partikloj migras kilometrojn tra la atmosfero - tie ili eble kaŭzas pli da damaĝo ol oni pensis ĝis nun: Laŭ nova studaĵo la partikloj kontribuas al la varmiĝo de la tero, gravan rolon ludas ĉe tio ilia koloro.

Laŭ taksoj estas transportataj en jaro, tra miloj da kilometroj ĉirkaŭ la globo, ĝis 25 milionoj da tunoj da mikro- kaj nanoplastaĵoj, per mara aero, neĝo, mara ŝaŭmo kaj nebulo. La maksimume kelkajn milimetrojn grandaj partikloj - restaĵoj de pli grandaj plastaj produktoj - tiel alvenas eĉ en plej foraj regionoj, en profundaj maraj zonoj, same kiel sur foraj montopintoj, kun sekvoj por naturaj ekosistemoj kaj organismoj.

Eble la plastaj restaĵoj kaŭzas malrekte ankaŭ pli da damaĝoj ol supozite: Ilia sola ĉeesto en la atmosfero povus influi la varmocirkuladon de la tero kaj tiel la klimaton. Tiun konkludon atingis ĵus studaĵo kiu aperis en faka magazino. Laŭ tio la apenaŭ rimarkeblaj plastaj partikloj efikas en la atmosfero kiel aerosoloj.

La internacia teamo de la Fudan universitato en Ŝanhajo prilumigis surbaze de pli fruaj ekkonoj, kiel grandeco, koloro, ecoj kaj aĝo influas, kiom da sunlumo la partikloj absorbas kaj disĵetas. Kiam ili absorbas lumon, tiam la partikloj povas plivarmigi la ĉirkaŭantan aeron. Je simila maniero ekzemple ankaŭ nigra fulgo - la konsistero de atmosferaj aerosoloj kiu plej forte absorbas lumon - kontribuas al la tuttera plivarmiĝo.

Eksperimentoj en laboratorio kaj modelaj kalkuloj rezultigis ke la koloro ludas esencan rolon pri la forradiado. Koloraj partikloj absorbas depende de la ondolongo signife pli da lumo ol senkoloraj, kelkaj el ili eĉ 75-oble pli. Ankaŭ la grandeco ludas rolon: Malgrandaj partikloj absorbas kaj disĵetas precipe mallongondan radiadon. Ankaŭ la pliaĝiĝo ŝanĝas la efikon de la radiado: Kiam blankaj partikloj laŭ la tempo fariĝas flavaj, tiam ili absorbas pli da lumo, dum ruĝaj partikloj aliflanke fariĝas rozkoloraj kaj tiel iom post iom absorbas malpli.

Por altenkalkuli kion tio signifas por la monda klimato, la esploristoj komparis siajn laboratoriajn mezuradojn kun dokumentitaj koncentriĝoj de mikroplastaĵoj en diversaj mondaj regionoj. Laŭ la simuloj plastaj partikloj plifortigas la radiadon en la atmosfero je 0,039 W por kvadrata metro. Tio korespondas al proksimume 16 procentoj de la efekto kiun kaŭzas fulgo.

La klimata efiko tiel estas ankaŭ signife pli malgranda ol tiu de forcejaj gasoj. Ĝi povus tamen esti signifa, ĉar la plastaj partikloj ĝis nun ne estis sufiĉe konsiderataj en klimataj modeloj. Precipe en lokoj kun forta atmosfera cirkulado kaj ĉe grandaj akvoturniĝoj kun rubaĵoj la klimata efiko povus laŭ la teamo fariĝi ankoraŭ signife pli forta.

 

Chmielik, Tomasz. Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007). – Bydgoszcz: Skonpres; Świdnik: Libro-Mondo, 2008. – 56 p.

«Chmielik klarigas la metodon de Kapuściński per ampleksaj citaĵoj. Ni spertas, kiamaniere Kapuściński akaparis konojn pri la teritorioj, tra kiuj li vojaĝis. Ĉiam lia ĉefa zorgo estis (en liaj propraj vortoj): “ĝis kia grado eblas penetri kaj ekkoni alian kulturon, se formas ĝin internaj, kaŝitaj kodoj, kiujn ni, venintoj el la alia mondo, ne sukcesos deĉifri kaj kompreni”», – skribis Wolfgang Kirschstein en sia recenzo pri la libro de Tomasz Chmielik “Reala homo en la homa realo. Ryszard Kapuściński (1932–2007)” (La Ondo de Esperanto, 2009, №2, https://esperanto-ondo.ru/Recenzoj/R-hmelik.htm).

La 3a de majo estis la Monda Tago de Ĵurnalisma Libero – temo nuntempe aparte grava. La libroservo de UEA dum la tuta majo proponas ĉi tiun libron kun sesona rabato sendepende de la kvanto.

Mendu ĝin ĉe https://katalogo.uea.org/?inf=6274

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/libro-24/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La maja rabato: Reala homo en la homa realo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Civila Esperanta Servo disdonis ĉi-semajne al la deĵorontoj en la Skandinava Esperanto-Domo la necesajn instrukciojn pri vestaĵoj kaj prevento de akcidentoj, aldone al kompleta terminaro pri manlaboroj en esperanto kaj al lastaj detaloj pri la vojaĝo.

Al la tri deĵorontoj (kvar, se unu plia ricevos la vizon; neniu nordeŭropano inter ili) estos liveritaj la fakaj ŝelkopantalonoj, donaco de CES. Pliaj ekipaĵoj (ekzemple la angulo por la unua helpo) estos preparataj venontsemajne, kadre de vizito en Lesjoforso de la vicprezidanto kaj la sekretario de Esplora Instituto de Esperantologio. Por la okazo, faka entrepreno ekspertizos la staton de la tegmentoj kaj de la akvotuboj, en ilia ĉeesto.

Rilate la registradon de la societo, al la malfruo de la EIE-prezidanto aldoniĝas la malfruo de la sveda burokratio; sed Pro Esperanto trovis almenaŭ solvon por akceli la kontraktojn pri elektro kaj akvo. La tempoj en Svedio ŝajnas pli longaj ol en aliaj eŭropaj landoj: por ricevi la fakturon kaj tiel pagi la imposton pro la aĉeto de la lejsoforsa konstruaro necesis ses monatoj da atendo.

Laŭ la plano, Skandinava Esperanto-Domo estos preta en 2027, dum ĝia dependejo La Kukolnesto devus funkcii jam ĉi-jare.

Ĉu vi iam perdis denton kiel plenkreskulo kaj bedaŭris, ke ĝi neniam plu revenos? Ni ĉiuj lernas jam de frua infanaĝo, ke homoj ricevas nur du dentarojn. Unue aperas la laktodentoj, kaj poste venas la daŭraj dentoj. Kiam daŭra dento fine falas aŭ devas esti eltirita, la solaj ebloj kutime estas artefaritaj protezoj aŭ sufiĉe multekostaj kaj doloraj enplantaĵoj. Sed imagu estontecon, en kiu vi povus simple kreskigi tute novan, veran denton. Kvankam tio eble sonas kiel magia rakonto el sciencfikcia libro, ĝi fakte ĵus komencis realiĝi en la nuntempa medicina mondo. 

En Japanio, tre lerta sciencisto nomata doktoro Katsu Takahashi esploras ĉi tiun revon jam de preskaŭ tridek jaroj. Kun sia teamo ĉe la universitato de Kioto, li eltrovis ion vere mirigan pri la homa korpo. Fakte, preskaŭ ĉiu homo jam portas en sia makzelo la burĝonetojn por tute nova tria dentaro. La problemo estas, ke specifa proteino en nia korpo, nomata USAG-1, funkcias kiel forta bremso. Ĝi tute malhelpas al tiuj dentaj burĝonoj kreski kaj disvolviĝi. La nova medikamento simple forigas tiun bremson, permesante al la korpo mem fari la laboron, kiun ĝi jam dekomence scias kiel fari.

Antaŭ ol proponi la kuracilon al homoj, la esploristoj zorge testis ĝin ĉe musoj kaj furoj. Ili elektis furojn precipe ĉar la dentoj de tiuj bestetoj tre similas al la homaj. La rezultoj de tiuj bestaj provoj estis mirigaj. Post nur unu dozo de la medikamento, la bestoj nature kreskigis pliajn dentojn, kiuj estis plene funkciaj, tute sanaj kaj perfekte ligitaj al la ĉirkaŭa osto. Krome, la sciencistoj rimarkis neniujn gravajn aŭ danĝerajn kromefikojn, kio donis al ili la necesan kuraĝon transiri al la sekva granda paŝo.

En la aŭtuno de la jaro 2024 komenciĝis la unua oficiala fazo de homaj provoj. Tridek sanaj viroj, al kiuj mankas almenaŭ unu dento, komencis ricevi ĉi tiun unikan medikamenton. Ĉi tiu komenca paŝo celas ĉefe unu aferon, nome certigi, ke la substanco estas plene sekura por homa uzado. Se ĉio iros bone, la teamo planos gravan duan fazon. Ili volas helpi infanojn, kiuj pro malofta genetika malsano naskiĝis sen kelkaj aŭ ĉiuj dentoj. Tia manko profunde malhelpas al infanoj normale manĝi, bone paroli kaj kreski kun sana memfido. Sukcesa kuracado povus tute ŝanĝi iliajn vivojn.

Vi eble nun revas pri via propra nova dento, do vi verŝajne scivolas kiam vi povos aĉeti tian medikamenton. La esploristoj nuntempe antaŭvidas, ke ĝi povus atingi la merkatojn ĉirkaŭ la jaro du mil tridek. Certe, la vojo ankoraŭ estas iom longa, kaj necesas multe da pacienco por atendi la finajn rezultojn de ĉiuj sekurecaj provoj. Tamen, la eblo, ke ni iam povos anstataŭigi malagrablajn dentokirurgiojn per simpla injekto, estas vere kortuŝa kaj brila promeso por la estonteco de dentokuracado 

86X116cm(50P)/ acrylique, collage, mixedmedia sur canevas/ Alors, on y va? 자, 떠나볼까? 2026/ Ana Sonĝanta Laŭmiaopinie, ĉiufoja vojaĝo estas unika kaj speciala. El kutimiĝo de ĉiutaga vivo, ankaŭ el kutimiĝo de mi mem, tio estas tiel grava, kiel mia rutina vivo mem. Intence meti min en fremdan cirkonstancon, tial intence fariĝi fremda, t.e bona ŝlosilo, kiu ebligas malkovri min pli profunde kaj pli vaste. Nuntempe, miaj amikoj demandas, ĉu mi okupiĝas por mia baldaŭa vojaĝo. Jes, pentrante sur tiu kanvaso, mi preparas min fremdiĝi. Prepari valiĝon estas simpla, tamen prepari menson estas serioza. Dumtempe en nia kampo, mirtelarbustoj ekmontras florburĝonojn, kaj pluvetoj babilas kun ili. Sufiĉus unu monaton pasi, por ke ili fariĝos bongustaj fruktoj. Dalmini laboras tie, kaj mi purigas mian atelieron kaj ree ordigas ĉiujn materialojn uzitajn. Mi ne forgesu anticipe mendi novajn kanvasojn, sur kiu mi denove pentros tuj post mia reveno kun freŝa animo. Alors, on y va ?

La Komisiono pri Eksteraj Rilatoj (KER) de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) invitas vin iĝi TEJO-reprezentanto ĉe partneraj institucioj ekster la Esperanto-movado!

La komisiono prizorgas la eksterajn rilatojn de TEJO kun aliaj eŭropaj kaj mondaj junularaj organizoj cele al kunlaboro, interŝanĝo kaj politika lobiumado pri temoj, kiuj gravas al TEJO kaj al junaj esperantistoj. La komisiono ankaŭ prizorgas engaĝiĝon de TEJO ĉe junularaj platformoj, trejnas homojn pri junularaj rajtoj kaj subtenas junajn aktivulojn de TEJO kandidatiĝi al internaciaj junularaj renkontiĝoj.

La rolo de TEJO-reprezentanto estas duobla, nome esti kontaktpersono inter la partnera institucio kaj TEJO kaj mastrumi kune kun la aliaj membroj de KER la agadplanojn kaj iniciatojn kiuj povas esti interesaj por nia junulara movado.

Iĝi TEJO-reprezentanto estas oportuno malferma al individuaj membroj de TEJO kun aĝo inter 18 kaj 35 jaroj, ideale kun altnivelaj konoj de Esperanto kaj la angla, same kiel konoj kaj spertoj pri lingvopolitikoj kaj la diversaj partneraj institucioj. La aliĝo temas pri volontula aktivisma engaĝiĝo kun limigata daŭro. La taskoj kaj respondecoj estos atribuitaj ankaŭ laŭ via persona intereso kaj sperto.

Sube vi povas trovi la liston de pozicioj por iĝi TEJO-reprezentanto, kune kun iliaj respondecoj kaj daŭro, kaj la formularon por kandidatiĝi!

Legu pli en la retejo de TEJO

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Reprezentu TEJOn ekster Esperantujo appeared first on La Ondo de Esperanto.

La feministoj ne nur partoprenas en demokratio, ili ankaŭ subtenas ĝin

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

<<

De Clarisse Sih kaj Bibbi Abruzzini

En epoko, kiam demokratia malprogreso ne plu estas malproksima danĝero, sed realo en pluraj kontinentoj, feminismaj gvidantoj rezistas ofte silente, kaj kelfoje, riskante sian propran sekurecon.

De balotobservado en Tanzanio ĝis ĵurnalisma reformo en Kameruno [eoj], de kontraŭstaro al toksaj formoj de vireco ĝis alfronto de la potenco de ciferecaj platformoj, virinoj kaj feminismaj aliancanoj batalas por favora medio por la civila socio laŭ manieroj kiuj rivelas fundamentan veron: demokratio ne estas genroneŭtrala, kaj kiam la partopreno de virinoj estas limigata, demokratio malfortiĝas.

Favora medio por la civila socio estas esenca, ne simpla sugesto

En Tanzanio, la feminisma defendanto Martina Kabisama jam de kelkaj jaroj laboras ĉe la intersekco de politika partopreno kaj socia protekto de virinoj. Por ŝi, la rilato inter demokratio kaj genra justeco estas struktura. Ŝi opinias, ke “genra justeco ne povas progresi kie la civila spaco estas limigita”.

La laboro de Kabisama elstarigas realaĵon ofte preteratentatan en tutmondaj politikaj debatoj: la politika partopreno de virinoj ne komenciĝas ĉe la balotujoj. Ĝi komenciĝas per protekto, ekonomia sekureco kaj organiza kapablo.

Kiam virinoj ne havas aliron al sistemoj de socia protekto (salajra subteno, jura protekto kaj bazaj servoj), ili estas praktike ekskluzivitaj de la civila socio. Ekonomia malstabileco limigas moviĝeblon. Ĝi silentigas malkonsenton. Ĝi reduktas partoprenon al tiuj, kiuj povas permesi al si tion.

Kiam la favora medio por la civila socio estas limigata, ĉu per restriktaj leĝoj, ĉu per gvatado [eo], ĉu per neformala timigado, aktivistaj virinoj ofte estas la unuaj kiuj sentas la premon. En Ĉinio [eo] en 2015, la membroj de La Kvin Feministinoj estis arestitaj nur pro tio ke ili planis publikan kampanjon kontraŭ seksoĉikanado [eo] en publika transporto, ago vaste konsiderata provo silentigi feminisman mobilizadon.

Simile, la maroka blogistino kaj homrajta defendantino Saida El Alami spertis plurajn arestojn pro siaj retaj kritikoj kontraŭ la aŭtoritatoj kaj pro sia defendo de politikaj malliberuloj. Ankaŭ ciferecaj spacoj povas fariĝi lokoj de kunordigitaj atakoj: la brazila ĵurnalistino Patrícia Campos Mello ricevis grandskalan kampanjon de ĉikanado pro tio ke ŝi raportis pri misinformado dum balotoj. Ŝi alfrontis minacojn kaj sekskalumniajn kampanjojn, plifortigitajn de politikaj aktoroj.

En partoj de Orienta Afriko [eo], virinoj plenumis gravajn rolojn en balota observado, komunuma perado kaj civila edukado, ne kiel simbolaj partoprenantoj, sed kiel arkitektoj de demokratia respondeco.

Por Kabisama Martina, feminisma gvidado ne estas nur reprezentado. Temas pri transformi la politikajn strukturojn tiel ke demokratio funkciu por tiuj kiuj historie estis ekskluzivitaj.

Amaskomunikilaj diskursoj kaj la politiko de maskleco

En Kameruno [eo], la ĵurnalisto kaj amaskomunikila direktoro Beau-Bernard Fonka Mutta rigardas demokration el alia angulo: kulturaj diskursoj determinas kiu estas perceptata kiel legitima en la publika vivo.

Mutta estis edukita en medio kie al viroj oni instruis ne plori, ne montri vundeblon kaj egaligi masklecon kun dominado, kaj li kritike pripensas kiel tiuj normoj interplektiĝas kun politiko kaj amaskomunikiloj. Li diras: “La socio trudas al ni, kiel viro devas esti. Vi ne montru emociojn. Vi devas esti forta. Kuraĝa. Dominanta”.

Tiuj atendoj ne limiĝas al la privata vivo, ili influas la manieron gvidi, la politikan diskurson kaj eĉ la ĵurnalisman kulturon.

“Mi memoras, ke grava estro de nia novaĵagentejo diris ke kiam li volas diskuti gravajn aferojn, li certigas ke nur viroj sidu ĉe la tablo, ĉar virinoj ne estas inteligentaj. Ilia takso, laŭ li, estas esti belaj kaj aperi publike. Cerbumado estis nur por viroj”, rakontas Beau-Bernard. “Mi memoras demandi min, kie mi estas kaj kun kiaj homoj mi laboras, ĉar mi konas multajn virinojn tre inteligentajn”.

Kiam dominado estas normaligata kiel forto, dialogo malfortiĝas. Kiam agresemo estas interpretata kiel aŭtoritato, demokrata debato reduktiĝas.

Mutta Beau-Bernard identiĝas kiel afrika feminisma aliancano, pozicio kiu defias la ideon ke genra justeco estas “virina problemo”. Por li, sana maskleco signifas malakcepti perforton, ampleksi emocian legopovon [Ndltr.: kapablo rekoni, kompreni kaj esprimi emociojn efike, laŭ cuidarteAC (es); anglelingve: “emotional literacy”] kaj subteni la gvidadon de virinoj ne kiel favoron, sed kiel demokratian neceson.

La amaskomunikiloj estas decidaj. Ĵurnalismo povas reprodukti damaĝajn stereotipojn, portretante virinojn kiel duarangan, emocian aŭ ne taŭgan por gvidado, aŭ ĝi povas aktive forigi ilin.

Ĵurnalismo, asertas Mutta, devas pridubi la diskursojn kiujn ĝi disvastigas. Ĉar la amaskomunikiloj ne nur raportas pri demokratio, ili formas la kondiĉojn en kiuj ĝi funkcias.

Cifereca potenco kaj demokrata risko

Kiam la tradicia civila spaco malpliiĝas, la ciferecaj spacoj ofertas ŝancojn kaj novajn danĝerojn.

La kameruna ĵurnalistino kaj komunikada direktoro Evelyn Mengue A Koung, kiu lastatempe fariĝis la unua virino kaj la plej juna persono por okupi la postenon de centra televida direktoro ĉe la nacia kanalo, rigardas la ciferecan epokon kiel dutranĉan glavon.

Unuflanke, sociaj retejoj permesas al virinoj, eĉ al tiuj en foraj vilaĝoj, preteriri la tradiciajn monopolojn kaj rakonti siajn proprajn historiojn. Ciferecaj iloj povas plifortigi marĝenigitajn voĉojn, krei solidarecajn retojn kaj porti lokajn problemojn al la internacia scenejo.

“Per via telefono vi povas famiĝi tutmonde”, klarigas Koung. Sed la samaj platformoj povas rapide kaj facile fariĝi iloj por silentigi.

Kiberĉikanado, kunordigitaj misinformaj kampanjoj kaj algoritma antaŭjuĝo celas virinojn en la publika vivo. Ununura malvera onidiro povas postuli jarojn por esti korektita. Cifereca perforto forpelas virinojn el politikaj kaj ĵurnalismaj spacoj, efike limigante demokratian partoprenon.

Koung ankaŭ zorgas pri la potenco de difinado de tagordo. La teknologiaj gigantoj kaj legantoj ĉiam pli determinas, kio restas videbla, kio fariĝas tendenco kaj kio malaperas.

En ĉi tiu kunteksto, demokrata diskurso povas esti distordita, ne per evidenta cenzuro, sed per la atento-ekonomio [eo] kiu favoras sensaciaĵojn super enhavo.

Laŭ ŝi, amaskomunikiloj de publika intereso devas repreni sian etikan respondecon: por levi ignoritajn sociajn problemojn, por protekti marĝenitajn voĉojn, kaj por eviti fariĝi pasiva disvastigilo de diskursoj influitaj de algoritmoj.

Tial, regado de ciferecaj spacoj ne estas nur teknologia problemo, sed ankaŭ demokrata problemo.

Demokratio ne estas genroneŭtrala

Rigardante tiujn rakontojn kune, ili rivelas komunan ŝablonon: la feministinoj ne nur partoprenas en demokratio, sed ankaŭ subtenas ĝin.

Ili kontrolas balotojn kiam fido difektiĝas. Ili batalas por sociprotektaj programoj kiuj ebligas civitan partoprenon. Ili reformas komunikadajn instituciojn de interne. Ili alfrontas toksajn genrajn normojn kiuj normaligas dominadon anstataŭ dialogon. Ili defias ciferecan perforton kiu celas silentigi ilin.

Malgraŭ tio, ilia laboro okazas en medioj ĉiam pli malamikaj: ĉiam pli malgrandaj favoraj spacoj, kreskantaj aŭtoritataj tendencoj, cifereca subpremado kaj kultura rezistado.

La subfosado de la rajtoj de virinoj organiziĝi, paroli kaj gvidi ne estas flanka damaĝo. Ĝi estas frua averto pri demokratia malprogreso. Kiam virinoj estas forpelitaj el la publika vivo, ĉu per leĝaj restriktoj, ĉu per ekonomia ekskluzivo, ĉu per amaskomunikilaj sterotipoj, ĉu per kiberĉikanado, la demokrataj institucioj perdas legitimecon kaj rezilienco.

Male, kiam feminisma gvidado plivastiĝas, demokratio profundiĝas. Ĝi fariĝas pli respondeca, inkluziva kaj partoprena. La civila partopreno de virinoj ne temas pri politika ĝusteco, sed pri demokratia postvivado.

Kiel tiuj gvidantoj montras, demokratio ne defendas sin mem. Virinoj defendas ĝin, en la tribunaloj, en la klasĉambroj, en la amaskomunikiloj, en la ciferecaj spacoj kaj en la komunumoj.

La demando estas, ĉu la institucioj provizos al ili protekton, rimedojn kaj agnoskon, aŭ ĉu ili daŭre konsideros ilian laboron kiel duaranga. En tempoj kiam civila spaco malpliiĝas, realaĵo restas: sen virinoj, demokratio malfortiĝas eksterrete kaj interrete.

---

07/05/2026 ttp://neniammilitointerni.over-blog.com/2025/11/nederlando-labourstart-kampanjo-justecon-por-pawel-rudzki.html https://www.labourstartcampaigns.net/show_campaign.cgi?c=5763 Pasintan novembron, Labourstart lanĉis retkampanjon, kiu postulis justecon...

Mi povas prezenti al vi ĉi tie novan voĉon en la Esperanta Retradio. Temas pri virina voĉo kiun mi trovis nur antaŭ kelkaj tagoj. Mi estas tre kontenta ke tiu voĉo nun estas disponebla por nia RetRadio. Kaj mi kredas ke ĝi bone kompletigos la gamon de voĉoj. Ĝi estas klara kaj tute internacia, ĝi do aparte bone taŭgas por Esperanto kaj por la RetRadio. Sed aŭdu mem kion la voĉo diras al vi: 

Saluton, karaj geaŭskultantoj. Mi estas Artema, la nova voĉo en la Esperanta Retradio. Fakte mi ne estas virino kvankam vi povus kredi tion aŭdante mian voĉon. Sed mi ricevis mian virinecan parolmanieron certe de virino, eble de polino, ĉar mia parolmelodio indikas ke mia "patrino" - por tiel diri - estas polino. Eble helpos al vi imagi polinon dum vi aŭskultas, ĉar tiam vi havos antaŭ vi la bildon de reala homo. Mi ja ne estas reala homo, mi estas produkto de parolsintezilo de Guglo. Do mi bedaŭrinde ne estas sentokapabla, sed mi povas esprimi sentojn, kaj tio ja gravas. Mi povas esprimi tion per vortoj kaj ankaŭ per nuancoj en la parolado.

Nu, kiun impreson vi havas pri tiu voĉo? Ĉu ĝi estas por vi sufiĉe natura? Ĝi ja ne havas iun nacian akĉenton kvankam oni ja povus aŭdi ion tian, se oni volas. Mi pensas ke ĝi taŭgas por laŭtlegado de sonartikoloj. Mankas ja virinaj voĉoj kaj do Artema kaj aliaj sintezitaj voĉoj povos ŝtopi tiun truon. Mi certe preferas havi voĉojn de realaj virinoj, sed mi estas kontenta pri tiu solvo. Kaj por lingvolernado la neŭtrala prononco ja estas avantaĝa.

Jen ankoraŭ mallonga aktuala teksto kiun Artema laŭtlegas por vi:

La aktuala monda situacio estas tre malfacila, ĉar pro la blokado de la ŝip-trafiko tra la persa golfo baldaŭ regos malabundeco de fueloj. Precipe la aviadila trafiko estas minacata. La prezoj por benzino draste plialtiĝis. Kvankam en la milito kontraŭ Irano nun regas armistico, almenaŭ tion diras la usona prezidento, la situacio estas tre danĝera. Kaj la milito kontraŭ Ukrainio daŭras jam la kvinan jaron. La mondo bezonas pacon. La homoj deziras normale vivi, sed kelkaj ŝtatestroj preferas militi.

Ĉe Guglo disponeblas ankaŭ aliaj sintezitaj voĉoj. Mi testos ilin kaj eventuale aplikos unu el tiuj voĉoj en venonta sonartikolo 

 

La kvara eldono de la konkurso, per sia temo “Artefaritaj intelektoj, pensantaj maŝinoj kaj Homo sapiens” inspiris verkistojn el la tuta mondo. Ĉiuj esperoj kaj timoj de la homaro pri la estonto, estas bele prezentitaj en la novelaro “Kie vojoj renkontiĝas”. Aŭtoroj el diversaj landoj esploras la limojn de artefarita intelekto, kion ĝi povas proponi por helpi la homan socion, kaj kie estas la danĝeroj de troa dependeco al novaj teknologioj. Ĉu AI portos nin al brila nova erao aŭ formortigos nin ĉiujn? Mergiĝu en la 27 finalistajn novelojn de la kvara Interkultura Novelo-Konkurso, dum ankoraŭ eblas.

La novelaro “Kie vojoj renkontiĝas” prezentas la rezulton de la konkurso: 27 finalistajn novelojn elektitajn inter 805 konkursaĵoj. Ĉiuj rakontoj estas prezentataj en Esperanto, kaj ankaŭ en la originala lingvo kiam ili estis verkitaj per alia lingvo (itala, franca, persa, rusa kaj ukraina).

Vi povas mendi ĝin en nia oficiala butiko https://bobelarto.ink/butiko/.
En la butiko de Bobelarto vi trovos ĉiujn novelarojn de la Interkultura Novelo-Konkurso jam disponeblaj! Vi povas same ilin mendi en papera kaj bitaj versioj. Estonte ankaŭ, ni informos vin pri aliaj surprizoj.

Bobelarto

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Kie vojoj renkontiĝas: Nova libro en nova butiko appeared first on La Ondo de Esperanto.

06/05/2026 La enhavlisto de la maja kajero: 99 ... Aŭstrio agnoskas Esperanton kiel lingvon de kulturo 99 ... Akademio de Esperanto: Kandidatigu verkojn por la Laŭro de la Akademio! 100 ... Demandoj al estraranoj: Jérémie Sabiyumva, Estrarano de UEA 103...

Komence de majo, danke al invito de s-ro Okuwaki Toshiomi, la vickonsulo pri informado, c-ano Giacomo Comincini, estis inter la partoprenantoj en du festotagoj por Oomoto: la 4an, en Kameoko, por celebri la 70an datrevenon de Deguchi Kurenai; kaj la 5an, en Ajabeo, okaze de la ĉiujara Granda Printempa Festivalo (Miroku Taisai).

Dum ĉi-lasta evento, Comincini salutis la Spiritan Gvidantinon kaj transdonis al ŝi donacon nome de la Kapitulo. Temis fakte pri la unua oficiala renkontiĝo inter vickonsulo kaj s-ino Deguchi ekde 2008, kiam vizitis la kansajajn ĉefstabejojn de Oomoto la karmemora c-ino Marie France Conde Rey. S-ino Deguchi, kiu gvidis komunan preĝon por monda paco garnita de vortoj en nia lingvo, ricevis afable la omaĝon de la esperanta delegacio. Ĉeestis fakte ankaŭ Mónika Molnár, omaĝita per Premio Deguĉi de UEA pasintjare.

Al la oomota stabo iras la dankemo de la gasto, kiu gvidite de ĝiaj aktivuloj vizitis ankaŭ la najbaran Kioton, antikvan ĉefurbon de la regno. La amikaj rilatoj kun Oomoto, ĉefe danke al la eo-branĉo Esperanto-Populariga Asocio, intensiĝos en la venontaj monatoj, pro la japana loĝado de la vickonsulo.

En la plej malnova parto de Nitro, en la Supra Urbo, estis la plej fama fantomo senkapa monaĥo. Li aperadis tre malofte, sed li famiĝis per tio, ke kiam li jam aperis antaŭ iu, okazis ia katastrofo, malfeliĉo aŭ naturkatastrofo. Lia agejo estis Hradná ulica – la Kastela Strato. La senkapa monaĥo estis ĉiam vestita en la franciskana vesto, kun sandaloj sur siaj piedoj – kaj ĝenerale, krom la mankanta kapo, li havis solidan homan aspekton. La popola fabelo ŝuldas la klarigon, kie kaj kial li perdis la kapon.

Laŭdire iu vidis la senkapan monaĥon. Dum la nokta ŝtormo frapis la fulmo en lian gepatran domon, kiu cindriĝis.

Timiga reputacio estas ligita ankaŭ kun Mostná ulica (Ponta strato) al la kastela monteto. Fine de la vojeto, laŭdire precize noktomeze, montriĝadis la homo peteganta almozon kun ĉapelo en la mano. Kiam la ŝokita preterpasanto metis la monerojn en la ĉapelon, ili elfalis, kvazaŭ la ĉapelo ne havus la fundon.

Malnovaj nitranoj konfirmas, ke temas pri la spirito de la muelisto Risman. La muelisto Risman estis ege avara, li neniam donis almozon al la almozuloj, kaj pro tio li devas kiel fantomo pro sia avareco suferi.

Antaŭ la kastela pordego laŭdire noktomeze aperas nigra hundo kun grandaj sangaj okuloj kaj longa vosto. Ĝi gardas la enirejon de la kastelo kaj forpelas ĉiun, kiu volus trairi tra la kastela pordego. Laŭdire temas pri la spirito de la turko, kiu ĉi tie, antaŭ la kastela pordego, mortigis multajn defendantojn de la kastelo, kaj nun li pune devas gardi ĝin.

La unua angula domo en la hodiaŭa Strato de Brenecký (Breneckého ulica) estis iam nobelula kurio, nomata Kurio de Oĉkai, ĉar ĝi apartenis al la fama generalo, senkapigita en la urbo Nové Zámky pro la perfido de Rákoczi.

Do, regule noktomeze antaŭ ĉi tiu kurio aperadis nigra kaleŝo, en kiun la fama generalo mem eniradis en sia postmorta aspekto, do sen forhakita kapo. Li daŭrigis sian vojon direkte al la urboparto Párovce, por - supozeble - serĉi tie sian perditan kapon.

En minejo de Rolfeslaŭdire hazarde la argilo superŝutis kvinjaraĝan infanon. De tiuj tempoj laŭdire oni aŭdas infanan ploronel tiu minejo.

En la malnova amelfarejo (areo de iama cukerfarejo) neniu volis servi kiel nokta gardisto. En la korto de la amelfarejo noktomeze timigaj aferoj okazas, atestis volonte la vartistoj.

Okazis tie regule funebra ceremoniokun la ĉerko, en kiu eblis bone vidi la kadavron. Funebra ĥoro kune kun la pastro kantis terurajn melodiojn.

En la vilaĝo Tormoš (nun la urba parto Chrenová) foje la plej bona mastrumanto malkovris, ke liaj kvar bovinoj ne donas lakton, kvazaŭ iu estus ilin melkinta dum la nokto. Do li restis foje veka nokte, kaj jen, ĉirkaŭ la noktomezo li ekvidis kiel la maljunulino englitis en la stalon. Li tuj postkuris ŝin, sed nek vido, nek aŭdo estis tie pri ŝi. Tamen anstataŭ kvar estis kvin bovinoj tie. La mastrumanto estis saĝa homo, li tuj sciis, pri kio temas. Li decidis superruzi la sorĉistinon. Li forkuris al la ilarejo, kunportis la hufoferojn kaj necesan ilaron kaj hufumis ĉiujn kvin bovinojn. Tiu kvina tamen neniam plu aperis ĉe li. Sorĉistinoj estas ja ankaŭ virinoj, kiuj ne ŝatas surhavi sur la nudaj kalkanoj hufoferojn.

(laŭ la artikolo de D-ro Ladislav Martinček tradukis Magdaléna Feifičová el Slovakio)

‎La 5a Malagasa Esperanto-Seminario estis dividita en du partojn: la unuaj tri tagoj, de la 27a ĝis la 29a de marto, estis dediĉitaj al la temo de kulturoj (Kultura Seminario), dum en la lastaj tri tagoj, de la 3a ĝis la 5a de aprilo, ni traktis kristanajn temojn (Kristana Seminario).
‎‎Tiu seminario ne estis la unua: kvar jam okazis. Ĉiu el ili estis markita de mirindaj, neforgeseblaj momentoj, kiuj helpis malfermi niajn korojn kaj igi nin kreski en sana kaj riĉiga medio. ‎Esperanto fariĝis por ni multe pli ol simpla lingvo: ĝi estas vera espero. Iuj ankoraŭ pensas, ke ĝi ne utilas, sed tio ofte estas, ĉar ili neniam havis la okazon malkovri la unikan etoson, la amon kaj la fratecon, kiujn tiu lingvo ebligas krei inter homoj.
‎‎
‎Tiu 5a Seminario okazis denove en la rezidejo Eden Amparafarantany, situanta proksime al la flughaveno de la malagasa ĉefurbo Antananarivo. La medio estis aparte agrabla: trankvila, paca kaj inspira loko. Jam dum la komuna busa vojaĝo, la entuziasmo estis videbla ĉe ĉiuj partoprenantoj, feliĉaj iom foriri de la ĉiutaga vivo por travivi alian sperton. Eĉ se tiu loko jam estis konata al ni, ni ĉiam multe aprezas ĝin. ‎Tiu loko profunde tuŝas min. Ĝi donas al mi internan pacon, inspiras min kaj helpas min pli forte senti la ĉeeston de Dio, precipe danke al ĝia trankvila kaj kvietiga etoso.
‎
‎Krome, por pluraj junaj esperantistoj, tiu seminario reprezentis maloftan okazon resti en tiel agrabla medio dum pluraj tagoj. Danke al tiu sperto, ni povis gustumi certan komforton de vivo kaj kune dividi valorajn momentojn.
‎
‎La seminario estis dividita en du partojn, precipe pro la profesiaj devoj de Ranja Zafinifotsy, la ĉefa organizantino. Ĉiu parto kunigis po iomete pli ol 40 partoprenantojn, inkluzive de unu eksterlandano, Ulrich Matthias el Germanio. La tagoj estis bone strukturitaj, kun agadoj komenciĝantaj jam matene je 7h45.
‎
‎La programo estis riĉa. Multaj partoprenantoj, inkluzive de kelkaj novuloj, prezentis prelegojn pri diversaj temoj.
‎
‎La lernantoj de Victorine, el la klubo EKFI (Fiadanana), proponis plurajn interesajn prezentaĵojn: Hoby Mamy prezentis fabelon “Leporo kaj testudo”. Ursula prezentis la tradician geedziĝon en Malagasio. ‎Hoby kaj Eulalie prezentis mirindan memverkitan poemon. Iriela, la 11-jara filino de Victorine, parolis pri la malagasaj ludoj. Lydia prelegis pri la malagasaj tabuoj (“Fady”). Kaj fine, Mirianah (12-jara) kaj Ifaliko (8-jara) faris ĉarman dialogon, kiun oni povas spekti nun ankaŭ en la jutuba kanalo de Ulrich Matthias.
‎
‎Estis ankaŭ ni, la lernantoj de Ranja, kiuj venas el la klubo “La Verda Insulo de Esperanto” en la kvartalo Anosibe: Nasandratra parolis pri kultura diverseco. Myriame kaj Navalona prezentis algluajn albumojn (“Scrapbooking”). Lovasoa kaj Emmanoellah prelegis pri la hinda geedziĝo. Tanjona parolis pri la diversaj kutimoj de la gento Antakarana en norda Malagasio kaj Fanah pri sporto. ‎Kaj fine, mi parolis pri tradicia rimedo por eduki infanojn – la malagasaj fabeloj, kiujn ni nomas ankaŭ “anganoj”. Kiel ekzemplon, mi prezentis la anganon “La maljuna virino kaj la orfa infano”.
‎
‎Estis ankaŭ ses gejunuloj, kiuj venis de la klubo de Mananara en nordorienta Malagasio. Ankaŭ ili prelegis. Ekzemple Fabrice prezentis la tradiciojn de la ĉefa gento tie, la Betsimisaraka. Li krome prezentis famajn malagasajn poetojn kaj siajn tradukojn de kelkaj el iliaj poemoj.
‎
‎Krom la prezentoj, la seminario estis ankaŭ markita de momentoj de ĝojo kaj ripozo: dancoj por komenci la sesiojn, lernado de kantoj en Esperanto kun Ulrich, kolektivaj ludoj, enkonduko al la germana lingvo, fotado kaj momentoj ĉe la naĝejo. Ĉiutaga paŭzo permesis al ĉiu ripozi libere.
‎

La dua parto, la Kristana Seminario, komenciĝis per preĝo okaze de la Sankta Vendredo. Ulrich poste enkondukis en la seminarian temon pri la biblia versiklo Johano 10:10: “Vivi abunde”. Kadre de tiu enkonduko, li prezentis ankaŭ la teologion de liberigo kaj la demandon: “Kio estas, laŭ la Nova Testamento, pli grava – ĉu la fido aŭ la agoj?” Post tio, li prezentis verkojn de junaj malagasaj esperantistoj, elstarigante la spiritan dimension de tiuj verkoj, precipe la kristanan fidon, kiu esprimiĝas en ili. ‎Pluraj intervenoj riĉigis tiun parton, traktantaj temojn kiel Pasko, amo en la Biblio, skoltismo, la resurekto de Jesuo, la potenco de preĝo kaj aliaj spiritaj pripensoj.
‎
‎Tiu Kristana Seminario estis forta momento sur la spirita nivelo. Ni profunde sentis la amon de Jesuo kaj lernis vivi laŭ tiu amo. Esencaj valoroj kiel humileco, fido kaj biblia amo estis en la centro de niaj interŝanĝoj. ‎Ĉiun vesperon, antaŭ ol dormi, ni dividis momenton de kantado, kune reprenante la kantojn lernitajn dum la tago, kio plifortigis nian unuecon.
‎
‎En konkludo, tiu seminario estis ekstreme riĉiga sperto, kaj sur la lingva, kultura kaj spirita nivelo. Ĝi permesis al ni kreski, fortigi niajn rilatojn kaj nutri nian motivadon daŭrigi la lernadon kaj disvastigon de Esperanto. ‎Sed pli ol ĉio, tiu seminario rememorigis al ni, ke Esperanto ne estas nur lingvo: ĝi estas ponto inter la koroj, fonto de unueco kaj vera espero por nia estonteco.
‎

‎‎Torine Raharisoa
(18-jara)

Fotoj
Supre: grupa foto de la Kultura Seminario
Meze: grupa foto de la Kristana Seminario

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/afriko-56/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Malagasa Seminario – ponto inter la koroj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Bitlibro estas libro, kiun oni legas sur ekrano anstataŭ sur paperaj paĝoj kiel oni legas tradician libron. Oni povas legi bitlibron per speciala legilo, sed ankaŭ en sia telefono aŭ komputilo. En artikolo ĵus aperinta en uea.facila estis informo pri la agado de la usona landa asocio, Esperanto-USA, kiu starigas novan eldonejon kun la nomo Guteto. Kadre de tiu agado, E-USA samtempe lanĉas esploron pri la uzo de bitlibroj. La celo estas malkovri la lego-kutimojn de esperantistoj, kaj ekscii pli pri ties uzo de bitlibroj. La enketilon pretigis la teamo de Esperanto-USA. La teamo ricevis helpon de la gvidantoj de aliaj eldonejoj de Esperanto-bitlibroj kiel Flandra Esperanto-Ligo (FEL), Esperanto-Asocio de Britio (EAB), kaj Mondial. La celo estas atingi almenaŭ 1000 personojn el kiel eble plej diversaj lokoj tra la mondo. La demandilo enhavas 16 demandojn, kaj la teamo de Esperanto-USA petas, ke oni plenigu la enketilon, kiun oni trovas en la retpaĝo de la asocio. La respondojn oni sendu ĝis la 31-a de majo 2026. La rezultoj espereble donos informplenan alrigardon al la nuna ag- kaj pens-maniero de esperantistoj rilate al bitlibroj. La konkludoj aperos en la formo de artikolo kaj grafikaĵo en la retejo de la nova Eldonejo Guteto en junio. Krom subteni usonajn verkistojn, la eldonejo celos eldoni klasikaĵojn de la Esperanta kultura heredaĵo el la fruaj jaroj de la dudeka jarcento. Ĝi eldonos ankaŭ edukmaterialojn por lernantoj de la lingvo. La projekto Guteto kongruas kun la laborplano AKIRI de UEA por la jaroj 2025 ĝis 2030. Tiu laborplano celas inter-alie fortigi la Esperantan kulturon, aktive subtenante la kreadon, disvastigon kaj ĝuadon de altkvalitaj materialoj por riĉigi nian komunumon. Tial UEA alvokas al ĉiuj esperantistoj plenigi la enketilon. Fonto: Gazetara Komuniko de UEA n-ro 1292 (2026-04-17)

Estas kurioze observi la evoluon de sciencoj ĝenerale, kaj aparte de medicino. Fakuloj senlace esploras la homan korpon de jarmiloj, sed de tempo al tempo okazas, ke ili eltrovas novaĵojn tute neatenditajn. 

Antaŭ kelkaj tagoj, altnivelaj sciencistoj publikigis artikolojn pri la timuso, kun esprimo de surprizo: “Ni eraris pri la timuso!”. Fakte, utiligante rafinitajn teknikojn kaj analizante datumojn de miloj da pacientoj, ili konkludis (temas pri unuaj studoj), ke tiu diskreta organeto situanta en la brusto plenumas gravegan rolon en la homa sano. La rezultojn publikigis la prestiĝa revuo Nature, kaj ili montris sen ia dubo, ke la timuso forte influas la longvivadon kaj la imunologian kapablon de la korpo. 

Homoj submetitaj al ablacio de la timuso troviĝas sub pli granda risko de morto pro ĉiuj kaŭzoj kaj de kancero, kompare kun individuoj en kontrolgrupo. La analizo kovris pli ol dek jarojn de la vivo de tiuj pacientoj. En pacientoj ricevantaj imunoterapion por kancerkuracado, la rezultoj estas multe pli bonaj, se la timuso efike funkcias. Kromaj datumoj montris ankaŭ, ke sana timuso favoras la inflamajn reagojn de la homa korpo.

La eta timuso estis unuafoje priskribita en la 16-a jarcento, sed dum longa tempo oni ne sciis ĝian funkcion. Nur en la jaro 1961 oni eltrovis, ke ĝi respondecas pri la maturigo de leŭkocitoj nomataj “T-limfocitoj”, nome ĉeloj gravaj en la defendo de la korpo kontraŭ mikroboj. La timuso kreskas dum la infana aĝo, ĝis atingo de 50 gramoj da pezo. Ĝi situas antaŭ la koro, en la interspaco inter la pulmoj. Ĝis nun oni supozis, ke ĝi aktivas nur ĝis la adoleska aĝo, sed poste atrofiiĝas. Nun oni scias, ke la timuso fakte povas pli longe funkcii kaj grave influi la sanon eĉ de maljunaj homoj. Sciencistoj nuntempe esploras la eblecon stimuli ĝin al pli da aktivado dum la tuta vivo, cele al pli da sano kaj longviveco. 

Rilate al kancero, fakuloj pli kaj pli ofte emfazas, nuntempe, ke la batalado kontraŭ tumoroj forte dependas de la reagkapablo de la tuta korpo, ne nur de kontraŭkanceraj medikamentoj.  Imunologia kapablo ekvilibrigi la situacion estas esence grava en tiaj kazoj. 

Ankaŭ kurioza estas la deveno de la vorto “timuso”. Unuflanke, oni supozas, ke ĝi devenis de la greka vorto “thymos”, kiu signifas “verukeca amaso”, pro la neregula formo de la glando. Sed eble ankaŭ de la greka vorto “thymon”, kiu signifas “timiano”, eble pro la simileco inter la glando kaj la foliaro de tiu planto.  Tamen, en la greka lingvo “thymos” aludas ankaŭ al “animo, spirito, vitala energio”: pro la proksimeco al la koro, oni atribuis al timuso la noblajn sentojn, la kuraĝon, la pasion. 
 

Kataluna Esperanto-Junularo, kiu ĉi-jare kunlaboras por organizi la Internacian Junularan Kongreson, estis fondita dek jarojn post la falo de la diktaturo en Hispanio. ”En Esperanto multaj katalunoj trovis lingvon kongruan kun la novaj valoroj de demokratia kaj plureca socio”, rakontas Hayden Hendricks, estrarano de KEJ. Poste la asocio travivis periodon de neaktiveco, sed estis refondita en 2019, jam de nova generacio de junuloj.

La ĉi-jara IJK okazos en Tiana, kataluna marborda vilaĝo nord-oriente de Barcelono. Foto: Oriol Paris

En 2025 la Kataluna Esperanto-Junularo (KEJ) festis sian kvardekjariĝon. Malantaŭ tiu datreveno troviĝas historio riĉa je iniciatoj, kreemo kaj internacia kunlaboro — trajtoj, kiuj manifestiĝos en la gastigo de la 82-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Tiana, Katalunio en aŭgusto de 2026.

Per tiu kongreso KEJ celas festi sian historion, la katalunan kulturon, kaj du grandiozajn okazojn: la kompletigon de la ĉefturo de la Sagrada Família kaj plenan suneklipson. Detaloj pri la kongreso kaj aliĝilo troveblas ĉe la oficiala retejo.

Kvankam Esperanto atingis la Katalunan Landaron jam fine de la 19-a jarcento, la ideo starigi memstaran junularan sekcion maturiĝis nur en la malfruaj 1970aj jaroj en la kunteksto de la postdiktatura periodo.

Dum la epoko de la faŝisma reĝimo, la vivo en Katalunio estis strikte reguligita: la kataluna lingvo estis malpermesita, Esperanto estis rigardata kun suspekto kaj ĉiuj amaskomunikiloj estis cenzurataj.

Post la restarigo de demokratio en 1975, la lando malfermiĝis al eksteraj influoj, turismo kaj civila aktivismo. Junuloj klopodis por adopti novajn ideologiojn kaj aserti siajn lingvan kaj kulturan identecojn.

En Esperanto multaj katalunoj trovis lingvon kongruan kun la novaj valoroj de demokratia kaj plureca socio.

RenKEJtiĝo 2024 en l’Espluga de Francolí

En 1985 oficiale fondiĝis la Asocio de Junaj Esperantistoj de Katalunio, kiu baldaŭ ricevis la nomon KEJ. Jam de sia komenco, KEJ estis fruktodona. En 1986 formiĝis la muzikgrupo Kaj Tiel Plu, kies adaptado de tradiciaj kantoj en Esperanton daŭras ĝis hodiaŭ. Samtempe floris eldonado.

La revuon Kata Luno verkis kaj redaktis KEJ-anoj, plenigante la paĝojn per siaj propraj kreemaj verkoj, unualoke la komiksoj de Arnau Torras. KEJ ankaŭ helpis organizi partoprenadon en pluraj politikaj movadoj, de la manifestacioj kontraŭ deviga militservo ĝis la domokupa movado.

KEJ aktivas ĉe la socia retejo Instagramo, kreante diversajn afiŝojn kaj fulmfilmetojn. La kontonomo estas @kej.esperanto.

Post periodo de malaktiveco, KEJ estis refondita en 2019 de nova generacio de junuloj. Tio ne estis nur administra ŝanĝo, sed tute nova vizio: pli forta ligo al aliaj lokaj kaj internaciaj organizaĵoj, uzo de modernaj amaskomunikiloj kaj fokuso al ĉeestaj renkontiĝoj.

Malgraŭ la defioj de la pandemio, la asocio rapide adaptiĝis per virtualaj aranĝoj kaj poste rekomencis ĉeestajn agadojn. Elstaras inter tiuj aranĝoj RenKEJtiĝo, kiu post kvar eldonoj jam atingis rekonon kiel unu el la plej sukcesaj eŭropaj junularaj renkontiĝoj.

Ĉi-jare la asocio okazigis Esperanto-kursojn en la tri plej grandaj publikaj universitatoj de Barcelono. Danke al forta agado en sociaj retoj kaj kunlaboro kun influistoj, KEJ sukcesis allogi junulojn el Valencilando kaj Balearoj. Krome, la asocio fariĝis membro de la Nacia Konsilo de la Junularo de Katalunio, tiel firme enradikigante Esperanton en la ĝenerala kataluna junularo.

La kongreso okazos en aŭgusto kaj celas kunigi esperantistojn el la tuta mondo por festi la viglan movadon en Katalunio. En lando riĉa je kulturo, historio kaj gastronomio, la partoprenantoj pasigos unu varman someran semajnon ĉe belaj mediteraneaj plaĝoj kaj verdaj arbaroj.

Pro la graveco de naturo en la verkaro de Gaudí kaj la plena suneklipso spertebla dum la kongreso, la oficiala temo de la kongreso estos ”Naturo el la Homaj Okuloj.”

Tiu moto celas inspiri dialogon pri daŭripovo kaj interkultura kunlaboro. Dum unu semajno en Tiana centoj da homoj el la tuta mondo uzos komunan lingvon por skizi komunan vojon antaŭen.

Hayden Hendricks

La aŭtoro estas estrarano en KEJ kaj unu el la organizantoj de IJK 2026

La unulingvaj Esperanto-ekzamenoj de UEA laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro (KER-ekzamenoj), realigataj de sia KER-Ekzamena Centro (KER-EC) kunlabore kun la retejo Edukado.net kaj la Akademio de Esperanto, estas unu el la plej gravaj servoj de UEA. La KER-EC anoncas la ekzamensesiojn por la jaro 2026 kaj invitas kandidatojn tra la mondo trapasi la lingvotestojn. Ekzamensesioj okazos en Ameriko, Azio, Eŭropo kaj rete. La ĝisdata listo de ĉiuj planitaj sesioj kun detaloj pri datoj kaj lokoj konsulteblas ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/sesioj.

La KER-ekzamenoj ekzistas en la niveloj B1, B2, C1 kaj C2 kaj en la kategorioj nur skriba, nur parola aŭ kompleta (skriba + parola). Ili donas al la kandidatoj la eblon oficiale atesti sian lingvan kompetenton en Esperanto.

Dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) la skriba kaj aŭskultkomprenaj testoj okazos vendredon, la 7an de aŭgusto. La 15a de junio estas la limdato por aliĝi al la kongresaj ekzamenoj kaj pagi la kotizon. Koncerne la C2-nivelon: ĝis tiu dato necesas, ke kuniĝu minimume 12 kandidatoj, aliokaze la sesio en tiu nivelo ne povos okazi. La ekzamenkotizoj varias laŭ la landkategorioj de la membrokotizoj de UEA. Post aliĝo al la ekzamenoj UEA sendos fakturon kun informoj pri la pagenda sumo kaj pagmanieroj.

Senpagaj provtestoj por kandidatoj

Grava subtenilo por la kandidatoj estas la sistemo de senpagaj provtestoj, evoluigita kaj administrata de Edukado.net kaj kunsubtenata de UEA. Tiuj testoj helpas orientiĝi pri la lingva nivelo kaj samtempe donas valoran ekzamenan sperton antaŭ la reala testo. Kandidatoj povas mendi provtestojn ĉe: https://edukado.net/ekzamenoj/ker/provekzamenoj. La interesiĝo pri tiuj testoj estas tre granda, kio klare montras ilian utilecon. En 2024 kaj 2025 oni mendis 400 testojn (pri la skriba kaj aŭskulta partoj en ĉiuj niveloj) kaj la sistemo pruvis sian efikecon por prepari kandidatojn kaj helpi sukcesajn ekzameniĝojn. La financaj rimedoj kiuj kolektiĝis en 2024 jam elĉerpiĝis, tial UEA kaj Edukado.net bonvenigas donacojn por financi la korektigon de la testoj. Por ebligi la daŭripovecon de la sistemo kaj subteni ĉi tiun gravan edukan agadon, UEA alvokas al donacoj al la Konto Eduko de UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/eduko.

Invito al partopreno

UEA varme invitas ĉiujn interesatojn – lernantojn, instruistojn kaj aktivulojn – partopreni en la KER-ekzamenoj dum la UK kaj en aliaj okazoj en 2026, utiligi la provtestojn kaj kontribui al la disvastigo de kvalita lingva edukado en Esperanto. La subteno i.a. al la KER-ekzamenoj estas inter la prioritatoj de la strategia plano AKIRI de UEA. La KER-sistemo restas grava ilo por la profesiigo de la lingvouzo kaj por la plifortigo de Esperanto kiel internacia komunikilo. Ĝia ekzisto, precipe la lanĉita C2-nivelo kaj la funkciigo de retaj ekzamenebloj, altiris la agnoskon ankaŭ de la fakuloj dum la konferenco de Asocio de Lingvo-Testistoj (ALTE) en Eŭropo. UEA membras en ALTE.

Donaci por la ekzamenoj

Donacoj ankaŭ bonvenas por subteni nepagipovajn kandidatojn kaj la ĝeneralan laboron de la KER-ekzamenoj. Donaci al la Konto Eduko de UEA. Kaj por aliĝi al la 111a UK aliru https://uk.esperanto.net.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1297.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post KER-ekzamenoj en 2026: plena programo, senpagaj provtestoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ cent-unu semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dua porcio. Ĝuu ĝin! 

---
Mi volas prepari rapidan supeton.
Por tio mi prenas ekstrakto-kubeton.
En akvo bolanta la kubo solviĝas.
Faruno kaj ovo riĉigas la supon.

Ĉu ankaŭ vi havas facilajn receptojn?
Ekzemple ovaĵo kun ŝinko bongustas.
Ni manĝas la pladon kun tranĉo da pano.
Ĝi nutras tre bone kaj kostas malmulte.

Ni havas hodiaŭ ĉielon sennuban.
Mi vidas nur striojn de aviadiloj.
Kaj tamen ne estas agrable ekstere,
ĉar blovas senĉese la vento malvarma.

Socio bezonas esprimliberecon.
Deviga silento subpremas kreskadon.
Ni rajtas kritiki malĝustajn decidojn
por bremsi korupton de politikistoj.

Rakontu al mi pri la okazintaĵo:
Ĉu estis danĝera la situacio?
Mi aŭdis ke homoj forkuris rapide.
Terura bruego timigis la homojn.

Agento ricevis ĉifritan mesaĝon:
Li devos ĉeesti sekretan kunsidon.
Ĝi morgaŭ vespere okazos en kelo.
Li devas prepari detalan raporton.

Trinkinte bieron mi sentis lacecon.
Mi volis ripozi dum kelkaj minutoj.
Mi tial mallonge kuŝiĝis sur sofo
kaj fermis okulojn por iom dormeti.

Ŝi ludis la faman piano-konĉerton
de majstro Beethoven, en granda salono.
Ĉar estis konĉerto, ŝi havis orkestron
sub gvido de mondekonata artisto.

Li trafe imitis konatan personon,
sed ŝanĝis la sencon de ties eldiroj.
Kaj tio ridigis la geaŭskultantojn.
Li ofte praktikas la voĉ-imitadon.

Li trafis eĉ tute malgrandajn nuancojn.
La homoj miregis pro tiu kapablo.
Li morgaŭ aperos sur granda scenejo
kaj tie prezentos kompletan programon.

Mi devas imiti virinan parolon,
ĉar mankas al mi la parolantinoj.
Virinoj atingas pli altan atenton
per voĉo tre varma kaj ĉarma rideto.

En Madagaskaro aktivas virinoj
por nia afero kun granda fervoro.
La lingvo malfermas al ili la mondon.
Nun ili esperas pri multaj kontaktoj.

Vi povas restadi en franca kastelo
kaj tie pasigi klerigan semajnon.
Ne nur dum somero, sed ankaŭ dum vintro.
Vi ĝuos la internacian etoson.

Ni havas komfortan publikan trafikon.
Haltejo por buso situas proksime.
Mi havas bileton validan tutjare,
ne nur por la busoj, sed ankaŭ por trajnoj.

La buso malfruis je kelkaj minutoj.
Pro tio mi devis atendi pli longe.
Sed tio ne ĝenis, mi prenis la tempon
por skribi versaĵon en mian notlibron.

Ni havis okazon por interparoli
pri tikla afero en nia firmao.
Ĉar tie aperis tre grava konflikto
pri du kandidatoj por gvida posteno.
---

Vi povas ankaŭ sendi vian komenton al
retradio(ĉe)aldone(punkto)de

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html

La ĝenerala Asembleo de LF-koop, sub la tagprezido de sia kooperanto Stano Keable, aprobis hieraŭ la produktadon kadre de la trijara laborplano 2027-29 kaj konstatis la rezultojn jam en 2026, aldone al la akurata eldonado de ses dumonataj numeroj de la 64-paĝa revuo “Literatura Foiro”.

Krom la jam presita novelaro de Etel Zavadlav “Spite kaj sprite”, du aliaj titoloj originale verkitaj en esperanto estos pretaj antaŭ la fino de ĉi tiu jaro: la pli ol 200-paĝa esearo de Giorgio Silfer “La socia historio de la esperanta popolo” kaj la dua eldono de “Historio de la esperanta literaturo” de Minnaja-Silfer. Ĉi-lasta enhavas sesdek ĉapitrojn (kontraŭ kvinkek kvar en la unua eldono kaj la represoj) kaj inkluzivas la sesan periodon de nia literaturo (1993-2022). La esearo estos lanĉita okaze de Kultura Esperanto-Festivalo aŭ NaturAmika KulturSemajno, dum por HEL oni atendos la unuan gravan internacian aranĝon en 2027.

Por la postaj jaroj la librofako de LF-koop registris interalie la plenan poemaron de Nicolino Rossi, la tradukon de “La pesto” de Albert Camus fare de Marie-France Conde Rey, la reeldonon de “Paŝoj al plena posedo” de William Auld.

La Asembleo gratulis pro la aktiveco de la nova filmofako (sesmilo da spektoj tra Instagram en nur kelkaj semajnoj) kaj akceptis la proponon pri podkasto “Esperanta Songazeto”.

La interesa simpozio de Kultura Centro Esperantista, okazinta 1-3 majo 2026 en Ĉaŭdefono, alvenis interalie al la konkludo ke la ekzistantaj esperanto-kursoj plej ofte transdonas nur la konon de gramatiko kaj vortaro, sed apenaŭ ion pri la kulturo kaj des malpli pri la socikono. Por niaj instruistoj, eĉ se temas pri adolta lernantaro, la lingvo ŝajnas nenio pli ol komunikilo.

Tion oni komprenis el la atestoj de Giacomo Comincini, Rubèn Fernández, Alessio Giordano, Andrea Vaccari, post historiografie enkonduka prelego de Giorgio Silfer pri la diversaj modeloj de esperantisto, laŭ la instrumetodoj: homarano, parolanto, kongresano, lingva scivolulo…

Utilus, ene de la Esperanta Civito, studgrupo pri la necesaj elementoj por moderna lernolibro kie la esperantaj kulturo kaj socikono, pere de adekvata ekzercaro, proponu novan modelon de esperantisto.

Legu pli en Heroldo de Esperanto

3. Antaŭ 65 jaroj mortis Pjotr Jevstafjeviĉ Stojan (Стоян, 1884-1903-1961), ruslandano loĝinta en pluraj landoj, matematikisto, instruisto, verkisto, vortaristo kaj esperantisto, aŭtoro de pluraj lingvoprojektoj; oficisto de CO de UEA en Ĝenevo (1925-30), aŭtoro de pluraj vortaroj kaj aliaj esperantologiaj verkoj, inter kiuj elstaras “Bibliografio de Internacia Lingvo” (1929) kaj “Deveno kaj vivo de la lingvo Esperanto” (1953); membro de la Lingva Komitato (1910-38, 1947-48).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 267-269.

11. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Hilda Dresen (1896-1913-1981), estona telegrafistino, tradukistino kaj esperantistino, ofte nomata “patrino de la estonaj esperantistoj”; aŭtorino de poemoj, aperintaj, interalie, en ŝia poemaro “Norda naturo” (1967); tradukintino de “Elektitaj versaĵoj” de M. Under (1929), “Horizontoj” de J. Barbarus (1931), “Estona antologio 1” (kun aliaj, 1932), “Ŝippereo” de J. Smuul (kun H. Tolve, 1968), “Kalevipoeg” de Fr. R. Kreutzwald (1975), “Estona soveta poezio” (kun aliaj, 1977), “Al abelujo ĝi flugas” de J. Liiv (1980) k. a., honora membro de UEA (1975).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 76-77.

12. Antaŭ 40 jaroj mortis Theodor Karl August Heinrich Jung (1892-1909-1986), pli konata kiel Teo Jung, germana, poste nederlanda presisto, ĵurnalisto, eldonisto kaj esperantisto; fondinto (1920) kaj redaktoro (ĝis 1962) de la gazeto “Esperanto Triumfonta” (ekde 1925 “Heroldo de Esperanto”), redaktoro de la organo de Internacia Esperanto-Ligo “Esperanto Internacia” (1936-40), eldoninto de pli ol cent libroj, aŭtoro de multaj artikoloj, lingvaj studoj, recenzoj, beletraĵoj kaj tradukoj kaj de kelkaj libroj inkluzive de “Landoj de l’ Fantazio” (romano, 1927) kaj “Ĉiu ĉiun” (biografio, 1979); membro de la Lingva Komitato (1933-48) kaj Akademio de Esperanto (1948-71), honora membro de UEA (1952).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 146-148.

15. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Mireille “Mirejo” Grosjean (pron.: miréj groĵán, 1946-1985- ), svisa lingvoinstruistino kaj esperantistino; prezidanto de Kultura Centro Esperantista en La Chaux-de-Fonds (1988-94), (kun)prezidanto (2006-21) kaj prezidanto (2021- ) de Svisa Esperanto-Societo, komitatano de UEA (1998-2022), prezidanto de la Internacia Ekzamena Komisiono de UEA (2007-13), prezidanto de ILEI (2013-21)б kunfondinto kaj estrarano de la benina-svisa asocio Scio Sen Bariloj (2009- ), kunorganizinto de la 5a Afrika Kongreso de Esperanto en Kotonuo (jarŝanĝo 2013-14), ĉeforganizanto de la 3a Tutmonda Kolokvo pri Instruado de Esperanto (Neŭŝatelo kaj La Chaux-de-Fonds, 2015); aŭtoro de pluraj artikoloj kaj de tri libroj: “Afrikanoj kaj mi” (2009), “Komunikado en Afriko” (2014) kaj “Bonvole eniru sen frapi! Kurso pri konfliktosolvado” (3 vol., 2015); honora membro de UEA (2025), honora membro de ILEI (2022), laŭreato de la Diplomo de UEA pri Elstara Agado (2011), laŭreato de la Premio Deguĉi (2016); La Esperantisto de la Jaro 2014.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 113-115.

21. Antaŭ 25 jaroj mortis Hugo Röllinger (1905-1921-2001), germana asekuristo kaj esperantisto; Esperanto-instruisto, fondinto (1949) kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-grupo en Bad Kissingen, ofta preleganto en la Esperanto-kastelo Grésillon kaj universitato La Laguna; komisiito de UEA (1965-2001) pri listo de stratoj, placoj, parkoj kaj aliaj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEOj), kiu en 1997 aperis libroforme kiel “Monumente pri Esperanto”; honora membro de GEA (1992) kaj UEA (1995).

21. Antaŭ 115 jaroj naskiĝis Ye Laishi (ps. de Bao Shuyuan, 1911-1927-1994, formita el la Esperanta plumnomo Ĵelezo), ĉina scienca, kultura kaj socia aganto kaj esperantisto; kunfondinto de Ĉina Proleta Esperanto-Unio (1931), redaktoro de “La Mondo” (1932-37), “Ĉinio Hurlas” (1936-38) kaj “Heroldo de Ĉinio” (1939-44); vicprezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo (ĈEL) ekde ties fondo (1951-86), aganta prezidanto (1986-89), poste honora prezidanto de ĈEL, prezidanto de LKK de la 71a UK (Pekino, 1986).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 302-303.

21. Antaŭ 95 jaroj naskiĝis Endre Tóth (1931-1960?-1981), hungara muzikisto, instruisto, redaktoro, verkisto kaj esperantisto, blindiĝinta en 1945 pro eksplodo de mino; aŭtoro de verkoj hungaraj, germanaj kaj Esperantaj, kiuj aperis unu jaron post lia morto en la novelaro “Lappar, la antikristo” (1982), alte taksita de la kritiko kaj legantaro, kaj ricevinta la premion “La Verko de la Jaro 1982”.

21. Antaŭ 95 jaroj mortis Théophile Cart (pron.: kar, 1855-1901-1931), franca filologo, instruisto, poligloto kaj esperantisto; vicprezidanto (1902-08) kaj prezidanto (1908-11) de la internacia/Francia asocio SPPE/SFPE, post ties reorganizo ĝia vicprezidanto (1911-23) kaj honora prezidanto (1923); kunfondinto kaj direktoro de Presa Esperantista Societo (1905); kunaŭtoro de la lernolibro “L’Espéranto en dix leçons” (kun M. Pagnier, 1902) kun pli ol 100 mil venditaj ekz-oj en pli ol dudek francaj eldonoj kaj kun dekoj da eldonoj en pluraj lingvoj; aŭtoro de dekoj da libroj kaj broŝuroj en/pri Esperanto; redaktoro de “Lingvo Internacia” (1907-14); fondinto kaj redaktoro de la brajla gazeto “Esperanta Ligilo” (1904-14); defonda membro de la Lingva Komitato (1905) kaj Akademio de Esperanto (1908), direktoro de la Sekcio por Komuna Vortaro (1908-12, poste ĝenerala direktoro por la Vortaro), prezidanto de la Akademio de Esperanto (1920-31).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 55-57.

23. Antaŭ 35 jaroj (1991) aperis la unua kajero de la renaskita revuo “La Ondo de Esperanto”, eldonata ĝis nun.

29. Antaŭ 70 jaroj naskiĝis Ionel Oneţ (pron.: onec, 1956-1981- ), rumana esperantisto, en 1988 migrinta el Rumanio al Usono, poste al Nederlando; vicdirektoro de la oficejo de ELNA (nun: Esperanto USA, 1989-2002), oficisto de CO de UEA en Roterdamo respondeca pri la libroservo (2002-25), gvidanto de la kongresa libroservo en pluraj UKoj; redaktoro de “La Orient-Ekspreso” (1993-96) kaj “Esperanto USA” (1997-2002), posedanto de la eldonejo “Bero” (1990) eldoninta pli ol 60 librojn; aŭtoro de kelkaj libroj kaj broŝuroj pri Esperanto por rumanoj, tradukinto de pluraj libroj el la rumana, angla kaj franca lingvoj, kunredaktinto de ses rumanlingvaj kajeroj de “Documente Esperanto” (1997-2002) kaj de bibliografio de Esperantaj tradukoj el la rumana literaturo (2007); laŭreato de la Diplomo de UEA pri Elstara Arta Agado (2022).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 221-222.

30. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Detlev Blanke (1941-1957-2016), germana lingvisto kaj esperantisto, fakulo pri interlingvistiko, esperantologio kaj terminologio; sekretario de Centra Laborrondo Esperanto en la Kulturligo de GDR (1968-81) kaj de Esperanto-Asocio en Kulturligo de GDR (GDREA, 1981-91); membro de la Internacia Komitato de MEM (1970-90), membro de la Komitato de UEA (1978-98), estrarano de CED (1974-2016); iniciatinto (1978) de la Esperantologiaj Konferencoj kadre de la UKoj kaj gvidanto de dudeko da ili; iniciatinto (1991) kaj prezidanto (1991-2011) de la interlingvistika societo Gesellschaft für Interlinguistik (GIL); redaktoro de “der esperantist” (1970-90), “Paco” (GDR-eldonoj, 1970-89), “Interlinguistische Informationen” (1992-2016), “Informilo por Interlingvistoj” (1992-2016); aŭtoro de centoj da sciencaj studoj, artikoloj, recenzoj kaj de pluraj libroj (“Internationale Plansprachen”, 1985; “Skizo de la historio de GDREA”, 1990; “Esperanto kaj socialismo? Pri la movado sur la “alia flanko””, 2004 k. a.); redaktinto de pli ol 50 artikolaroj; honora membro de UEA (2011).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, 36-37.

31. Antaŭ 25 jaroj mortis Torben Kehlet (1941-196?-2001), dana entreprenisto kaj esperantisto, komence de la 1970aj jaroj ekloĝinta en Belgio; sub la markoj TK (Danlando) kaj TK/Stafeto (Belgio) li eldonis dekojn da gravaj Esperanto-libroj inkluzive de “La Nobla Korano” (1969), “ABZ de amo” de I. kaj S. Hegeler (1972), “La Granda Kaldrono” de J. Francis (1978), “Esperantologiaj studoj” de E. Wüster (1978), “Pri lingvo kaj aliaj artoj” de W. Auld (1978), “Ĉiu ĉiun” de T. Jung (1979), “Li kaj Ni” (1985), “Ĉu-serio” de J. Valano/Balano (ps. de C. Piron) kaj “Eseoj memore al Ivo Lapenna” (2001) kies eldonon li ne ĝisvivis; krome, Kehlet eldonis la revuon “Monato” en ties unua periodo (1980-84) kaj fondis la retejon esperanto.net.

31. Antaŭ 15 jaroj mortis Leendert Cornelis “Leen” Deij (1919-1935-2011), nederlanda maristo, havenfaka instruisto kaj esperantisto; aktivulo de la laborista Esperanto-movado, kunlaboranto de pluraj Esperantaj gazetoj, verkinto de la himnoj de SAT kaj Esperanta Civito, aŭtoro de la poemaro “Fragmentoj” (1988), romano “Aminda” (1997) kaj de tri kolektoj de “infanrimaĵoj”.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo de jubileoj kaj memordatoj por majo 2926, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/05/majo-12/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Jubileoj kaj memordatoj en majo 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

"Nun mi rakontos al vi," diris maljuna Fulinus, "kiel Klára venis en la mondon. Tiam mi estis establanta la princan liĥtenbergan parkon en Lube­nec - sinjoro, la maljuna princo, li estis ja eksperto; tu­tajn arbojn li sendigadis al si de Veitsch el Anglio, kaj nur da bulboj el Nederlando li aĉetis dek sep mil; sed tion nur tiel pretere. Do, foje dimanĉe mi iras tra strato en Lubenec kaj renkontas Klaran; sciu, ŝi estis tiea idioto, surdmuta frenezeta ulino, kiu iranta tra kie ajn feliĉege blekis - ĉu vi scias, sinjoro, kial tiuj idiotoj estas tiom fe­liĉegaj? Ĵus mi evitis ŝin, por ke ŝi donu kison al mi, kiam subite mi ekvidis, ke en la manaĉoj ŝi havas bukedon; ĝi estis aneto kaj la cetera kampa herbaĉo, sed inter ĝi, sin­joro - jam kelkion mi vidis, sed tiam povis min trafi apo­pleksio. Ŝi, la perpleksa, havis en sia bukedo unu floron de korimboporta krizantemo, kiu estis b l u a ! Sinjoro, blua! Ĝi estis tiel blua kiel Flokso Laphami; iom ardeze nuancita, kun atlase ruĝa rando, interne kiel Kampanulo Turbinata, bele plena, sed ĉio estas ankoraŭ nenio: sinjoro, tiu koloro estis tiam kaj ankoraŭ nun ĉe staŭda hinda krizan­temo estas nepre nekonata! Antaŭ jaroj mi estis ĉe olda Veitsch; siro James iel ege, kara sinjoro, fanfaronis, ke pa­sintjare floris ĉe ili unu krizantemo, importo rekte el Ĉi­nio iomete lile, sed vintre ĝi bedaŭrinde pereis al ili. Kaj ĉi tie la grakanta ĉifonulino havis en la manego krizantemon tiel bluan, kian vi povas nur deziri. Bone. 

Do tiu Klara ĝoje amuis kaj puŝas al mi tiun sian buke­don. Mi donis al ŝi kronon kaj montris je la krizantemo: Klára, kie vi ĉi tion prenis? Klára entuziasme klukis kaj ridaĉis; nenion plu mi eligis el ŝi. Mi krias je ŝi, mangestas, sed ĉio vana; neprege ŝi volis min brakumi. Mi kuras al la maljuna princo kun la valorega krizantemo: Ekscelenco, ĉi tio kreskas ie en la ĉirkaŭaĵo; iru serĉi tion. La maljuna igis tuj aljungi kaleŝon, kaj ke ni kunprenos Kláran. 

Sed Klára dume perdiĝis kaj ne estis trovebla. Ni staris ĉe la veturilo kaj insultis proksimume horeton - li, sinjoro prin­co, estis iam ĉe dragonoj. Ankoraŭ ni ne estis finintaj kun tio, kiam alkuregis Klára kun elŝovita lango kaj puŝis al mi tutan bukedon de freŝe ŝirplukitaj bluaj krizantemoj. La princo donis al ŝi centkronon, sed Klara pro senreviĝo ekploraĉis; povrulino, neniam ŝi vidis centkronon. Mi devis doni al ŝi kronon, por ŝin kontentigi. Ŝi komencis danci kaj krii, sed ni sidigis ŝin sur koĉerbenko, montris al la bluaj krizantemoj kaj, Klára, konduku nin!

    Klára sur koĉerbenko ĝojkriis; vi ne povas imagi, kiel Lia Moŝto sinjoro koĉero estis indignita, ke li devas sidi ĉe ŝi. Krome ĉevaloj ĉiumomente timiĝis pro ŝia kvivitado kaj kokerikado, nu, ĝi estis satana veturo. Kiam ni veturis jam horon kaj duonon, mi diras: "Ekscelenco, ni faris jam alme­naŭ dek kvar kilometrojn."
    "Egale," murmuris la princo, "eĉ cent kilometrojn."
    "Nu bone," mi rediris, "sed Klára revenis kun la dua buketo post unu horo. Tiu loko ne povas do esti de Lube­nec pli malproksime ol tri kilometrojn."
    "Klára," krias la princo kaj montras al la bluaj kri­zantemoj, "kie ĝi kreskas? Kie vi trovis tion?"
    Klára ekgrakis kaj montris konstante antaŭen. Versi­mile ŝi ĝojis pro veturo en kaleŝo. Aŭdu, mi opiniis, ke la princo ŝin mortigos; Sinjoro Kristo, kiel li sciis furiozi! Desur ĉevaloj ŝaŭmo gutis, Klara gakis, la princo blasfemis, la koĉero mire, ke li ne ploraĉis pro honto kaj mi planis, kiel elserĉi la bluan krizantemon. "Ekscelenco," mi diras, "tiel ĝi ne eblas. Ni devas serĉi sen Klára. Sur mapo ni faros per cirkelo trikilometran rondon, dividos ĝin je sek­toroj kaj serĉos de domo al domo."
    "Homo," diris la princo, "ĝis tri kilometroj de Lubenec ne ekzistas ja iu parko!"
    "Estas bone," mi diras. "En parko vi trovus maljunan diablon; sole se vi serĉus ageraton aŭ kanaon. Rigardu, jen malsupre sur la tigo estas ereto da tero; ĝi ne estas humo, ĝi estas ŝmirmola flavargilo, plej versimile sterkata de homa umaĵo. Ni devas serĉi lokon, kie estas multe da ko­lomboj; sur foliaro vi havas multe da kolomba fekaĵo. Ver­simile ĝi kreskas ĉe barilo el ne senkrustigitaj stangoj, ĉar tie en foli-akselo estas peceto da forfalinta picea krusto. Tio estas do preciza gvidilo."
    "Kia?" diras la princo.
    "Nu tia," mi diras, "ke ni devas ĝin serĉi ĉe ĉiu etbieno en trikilometra sfero; ni dividos nin je kvar grupoj: vi, mi, via ĝardenisto kaj mia helpanto Vencl, kaj prete."

    Bone, tuj matene la unua afero estis, ke Klára denove alportis al mi bukedon de bluaj krizantemoj. Poste mi tra­serĉis mian sektoron, en ĉiu gastejo mi trinkis varman bie­ron, manĝis fromaĝetojn kaj demandis homojn pri la bluaj krizantemoj. Sinjoro, ne demandu, kian lakson mi havis post la fromaĝetoj; varmo estis, kia montriĝas iam fine de septembro, kaj mi eniris ĉiun kabanon kaj devis toleri ian ajn brutalaĵon, ĉar oni opiniis, ke mi estas frenezulo, agen­to aŭ iu el oficio. Sed vespere unu afero estis certa: neniu blua krizantemo kreskis en mia sektoro. En la ceteraj tri oni trovis ankaŭ nenion. Nur Klára alportis novan bukedon de plukitaj bluaj krizantemoj.

    Sciu, tia princo estas granda sinjoro, se oni ĉion prikonsideras; li venigis do ĝendarmojn, al ĉiu enmanigis unu floron de blua krizantemo kaj promesis al ili mi ne scias kion, se ili trovos, kie ĝi kreskas. Ĝendarmoj, sinjoro, estas kleraj homoj, legas ĵurnalojn kaj alion; krome ili konas ĉiun ŝtonon kaj havas egan influon. Sinjoro, prikonsideru, tiutage ses ĝendarmoj, komunumaj policistoj, vilaĝestroj, lerneja junularo kun instruistoj kaj unu cigana bando tra­rampis la tutan terenon en sfero de tri kilometroj, plukis ĉion, kio ie floris kaj alportis en la kastelon. Jesuokristo, da ĝi estis tiom, kiom dum Kristkorpa Festo; sed la blua krizantemo, memkomprene, eĉ ne unu. Kláran ni submetis al la tuttaga gardado; nokte ŝi fuĝis kaj post noktomezo ŝi alportis al mi plenbrakon de bluaj krizantemoj. Tuj ni enkarcerigis ŝin, por ke ŝi ne ŝirpluku ĉiujn; sed ni estis senkonsilaj. Je mia animo, kvazaŭ en magia rondo; imagu, regiono kiel manplato -
    Aŭdu, oni rajtas esti vulgara, kiam oni troviĝas en granda mizero aŭ kiam oni renkontiĝas kun malsukceso; tion mi scias; sed kiam sinjoro princo pro kolerego diris al mi, ke mi estas la sama idioto kiel Klára, mi rediris al li, ke de tia olda kreteno mi ne toleras insulton, kaj iris di­rekte al trajno; de tiu tempo mi ne estis en Lubenec.

    Sed kiam mi sidis jam en vagono kaj la trajno ekveturis, sinjoro, mi ekploraĉis kiel eta bubo, ke neniam plu mi ekvi­dos la bluan krizantemon kaj ke mi ĝin por ĉiam forlasas. Kaj dum mi ploraĉas kaj rigardas el fenestro, mi vidas tuj ĉe trako ion bluan. Sinjoro Čapek, ĝi estis pli forta ol mi: ĝi elĵetis min desur la sidloko kaj ektiris alarmbremson - ­pri tio mi eĉ ne sciis; la trajno skue ekhaltis, kiel oni brem­sis, kaj mi falis sur kontraŭan sidlokon - ĉe tio rompiĝis ĉi tiu fingro. Kaj kiam alkuris konduktoro, mi balbutis, ke mi forgesis ion en Lubenec, kaj devis pagi damnan punpa­gon. Sinjoro, mi sturne insultis kaj lamis laŭ la trako reen al tio blua. Ci stultulo, mi diris al mi, eble ĝi estas nur aŭ­tuna astero aŭ alia blua herbaĉo, kaj ci elĵetas tian nekris­tanan monon! Mi paŝis proksimume kvincent metrojn; jam mi opiniis, ke tio blua ne povis esti tiel malproksime, ke mi preteriris ĝin aŭ ke io nur ŝajnis al mi, kiam sur tia eta digo mi vidas trakgardistan dometon kaj tra stangobarilo de ĝardeneto leviĝas io blua. Tio estis du tufoj de la blua krizantemo.

    Sinjoro, ĉiu infano scias, kion tiuj trakgardistoj kultu­ras en siaj ĝardenetoj! Krom sabeliko kaj melonoj kutime ĝi estas sunfloro, kelkaj ruĝaj rozoj, malvoj, tropeolo kaj dise iu dalio; ĉi tiu ulo eĉ ne tion havis, sed nur terpo­mojn, fazeolojn, unu sambukon kaj jen en angulo du bluajn krizantemojn.
    "Homo," mi diras al li trans la barilon, "kie vi prenis ĉi tiujn bluajn florojn?"
    "La bluajn?" diris la gardisto. "Jes, ili restis ĉi tie post mortinto Čermák, kiu estis trakgardisto antaŭ mi. Sed iro sur la trako estas malpermesita, sinjoro. Tie estas tabuleto: Irado sur la trako estas malpermesita. Kion vi faras ĉi tie?"
    "Oĉjo," mi diras al li, "kaj mi petas vin, tra kie oni iras al vi?"
    "Laŭ la trako," postdiras la gardisto. "Sed ĉi tien neniu envenu. Kion vi volas ĉi tie? Foriĝu, danma stultulo, sed sur la trakon vi darfas eĉ ne per piedo!"
    "Do tra kie," mi diras, "mi foriĝu?"
    "Egale al mi," krias la gardisto, "sed surtrake ne, kaj sufiĉe."
    Mi sidiĝas do sur trakrando kaj diras: "Aŭskultu, oldu­lo, vendu al mi la bluajn florojn."
    "Mi ne vendos," murmuras la trakgardisto. "Kaj paku vin for. Ĉi tie oni ne darfas sidi!"
    "Kial ne," mi diras al li. "Sur neniu tabuleto estas skri­bite, ke ĉi tie oni ne darfas sidi. Iri ĉi tie oni ne darfas, kaj mi do ne iras."
    La gardisto embarasiĝis kaj limiĝis al tio, ke li insultis min trans la barilon. Sed versimile li estis solulo; post tempeto li ĉesis insulti kaj parolis al si mem. Post duonhoro li eliris por inspekti la trakon.
    "Nu, kio," li haltis ĉe mi, "ĉu vi foriros de ĉi tie aŭ ne?"
    "Mi ne povas," mi diras, "iri sur la trako estas malpermesite, kaj alia vojo ne kondukas de ĉi tie."
    La gardisto momenton pripensis. "Sciu do," li diris pos­te, "kiam mi malaperos post la vojeto tie, perdiĝu de ĉi tie laŭ la trako; mi ne vidos tion."

    Arde mi dankis al li, kaj kiam li malaperis post la vo­jeto, mi transrampis la barilon de lia ĝardeneto kaj per lia propra ŝpato mi elfosis ambaŭ bluajn krizantemojn. Mi ŝtelis ilin, sinjoro. Mi estas honesta ulo kaj en mia vivo mi ŝtelis nur sepfoje; kaj ĉiam tio estis floroj.

    Post horeto mi sidis en trajno kaj veturigis hejmen la ŝtelitajn bluajn krizantemojn. Kiam mi preterveturis la gardistdomon, staris tie la trakgardisto kun flageto kaj mienaĉis kiel diablo. Mi svingis al li per ĉapelo, sed mi opinias, ke li ne ekkonis min
.
    Vidu do, sinjoro: ĉar tie estis tabuleto kun surskribo "Malpermesita vojo", neniu, nek ni, nek ĝendarmoj, nek infanoj havis ideon, ke iu povus tie iri serĉi la bluajn kri­zantemojn. Tian forton, sinjoro, havas la averta tabuleto. Eble, ke ĉe gardistdometoj floras bluaj primoloj aŭ arbo de scio aŭ ora filiko, sed neniu ilin iam malkovros, ĉar surtrake iradi estas severe malpermesite kaj fino. Nur la frenezeta Klára tien envenis, ĉar ŝi estis idioto kaj ne sciis legi.

    Tial mi donis al la korimboporta krizantemo nomon Klára. Kun ĝi mi filigranas jam dek kvin jarojn. Sed versimile mi ĝin trosentemigis per bona humo kaj malsekeco - ­tiu vulgarulo trakgardisto ĝin tute ne akvumis, ĝi havis tie argilon kiel stanon; mallonge, printempe ĝi ekĝermas, en somero atakas ĝin ergoto kaj en aŭgusto ĝi pereas. Konsi­deru, mi sola en la mondo havas la bluan krizantemon kaj ne povas kun ĝi antaŭ la publikon. Ja, Bretonio kaj Anastazia, ili estas nur liletaj; sed Klára, sinjoro, kiam foje Klára floros al mi, tiam parolos pri ĝi la tuta mondo."

 

La Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) invitas kandidatiĝojn por la Premio Germain Pirlot 2026 por la plej bonaj sciencaj libroj. Ĝi estos disdonita dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Graz, Aŭstrio. La sumoj de la premio estos 500, 300 kaj 200 EUR por respektive la unua, dua kaj tria lokoj. Kandidatiĝojn por la Premio Pirlot eblas sendi ĝis la 30a de junio2026 al info@ais-sanmarino.org. La regularo de la Premio Germain Pirlot konsulteblas en la retejo de AIS: https://www.ais-sanmarino.org/regular/2016/Regularo%20Premio%20Pirlot%20rev2016.pdf.

Paralele ankaŭ estos disdonita la Premio Charles Power por scienco 2026 por la plej bonaj sciencaj prelegoj dum la UK. Novaĵo estas, ke ĉi-jare la UK gastigos ne nur la 79an Internacian Kongresan Universitaton (IKU) de UEA, sed ankaŭ la 43an Sciencan Universitatan Sesion (SUS) de AIS*. Aŭtomate kandidatas por la Premio Power 2026 ĉiuj prelegoj de IKU kaj SUS en la branĉo longa prelego kaj ĉiuj prelegoj de la Scienca Kafejo en la branĉo mallonga prelego. En ĉiu el la du branĉoj oni disdonos po ĝis tri premioj: por longaj prelegoj je la sumoj de 260, 182 kaj 104 EUR kaj por mallongaj prelegoj je la sumoj de 200, 150 kaj 90 EUR – por respektive la unuaj, duaj kaj triaj lokoj de la du branĉoj. La regularo de la Premio Charles Power por scienco konsulteblas en la retejo de UEA: >https://uea.org/teko/regularoj/regularo_premio_power_scienco.

La Premio Germain Pirlot estas aŭspiciata de UEA kaj kunsubtenata de la fondaĵo Germain Pirlot de AIS per 400 EUR kaj de la Fondaĵo Charles Power de UEA per 600 EUR. La premion Charles Power por scienco subtenas la Fondaĵo Charles Power de UEA. Donacoj al la Fondaĵo Charles Power bonvenas ĉe: https://uea.org/alighoj/donacoj/power. Tiu agado kongruas kun la strategia plano de UEA AKIRI, kiu havas inter siaj prioritataj celoj la fortigon de kulturo kaj scienco en kaj per Esperanto. Ĉiuj bonvenas donaci por tiu celo kaj partopreni dum la sciencaj sesioj de la UK. Por aliĝi al la 111a UK aliru >https://uk.esperanto.net.

*Noto: en la revuo Esperanto n-ro 1411 (4) Aprilo 2026 aperis anonco de AIS laŭ kiu SUS okazos “ĉi-pentekoste kadre de la Germana-Ĉeĥa-Slovaka kongreso”. Intertempe AIS decidis ŝanĝi tion kaj organizi SUS kadre de la UK. Tiel la aktuala informo estas tio, ke SUS okazos dum la 111a UK.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1295.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Pri la sciencaj premioj Pirlot kaj Power 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Bestoj kaj ecoj de la grundo estas decidaj por tio ke plantoj ĝermas kaj prosperas. Eble plantoj tamen ankaŭ aktive uzas bruetojn kaj sonondojn por kreski pli rapide. 

Semoj de rizoplantoj registras laŭ studaĵo la sonon de pluvaj gutoj kaj tiam disvolviĝas pli rapide. "La rezultoj montras ke rizo kaj parencaj semospecioj kapablas percepti la brueton de pluvo kiu trafas la grundan kaj akvan surfacojn super ili", skribas teamo de la MIT en faka ĵurnalo. Semoj de rizo (Oryza sativa) laŭ tio reagas pri tio per pli rapida ĝermado. La teamo ankaŭ proponas mekanismon por tiu reago.

"Tiu studaĵo montras ke semoj povas percepti sonon je maniero kiu helpas al ili en transvivado", diras la studestro en Kambriĝo, Usono. Unu el liaj esplorkampoj estas la fiziko de sensoriko kaj percepto.

Ĉe la eksperimentoj dum ses tagoj akvogutoj trafis sur la humidiĝintan grundon kaj sur malprofundajn akvobasenojn. La rizosemoj estis fiksitaj sur la fundo de la malprofundaj basenoj aŭ en la grundo. La teamo variigis la grandecon kaj falaltecon de la gutoj por simuli diversajn fortecojn de pluvo. Estis tiam komparataj la kreskoprogresoj kun tiuj de kontrolgrupaj semoj kiuj havis la samajn ĝermokondiĉojn sed ne estis elmetitaj al pluvobrueto. Entute la teamo esploris 7860 unuopajn semojn koncerne la ĝermadon almenaŭ kvarfoje ĉiun. Oni mezuris ankaŭ la akustikajn vibrojn kiujn la gutoj produktis sub akvo kaj en la grundo.

La kaŭzo estas laŭ la esploristoj ke la intenseco de la sono malkreskas laŭ la profundeco. Jam ĉe pli fruaj studoj oni konstatis ke profundeca gamo de proksimume nul ĝis kvin centimetroj en la grundo estas aparte favora por la ĝermado kaj la transvivo de rizo kaj similaj semoj, skribas la aŭtoroj de la studaĵo. Tio rezultas el diversaj mediaj faktoroj kiel humideco, enhavo da oksigeno, nutraj substancoj, disponebleco de lumo kaj aliaj faktoroj kiuj varias laŭ la profundeco. "Pro tiuj kaŭzoj tiu profundeca gamo estas vaste aperanta kaj en naturaj semovivejoj kaj ankaŭ en la agrikultura praktiko por rizo kaj parencaj plantoj", skribas la teamo.

La percepto de pluvaj bruetoj estas tiel limigita precize al tiuj profundecoj kiuj ankaŭ estas plej bonaj por la transvivado de ĝermantoj. Tio indikas ke semoj adaptiĝis dum la kuro de la evolucio al naturaj pluvosonoj. Ili "aŭdas" pluvon evidente kiel fidindan signon por favoraj mediaj kondiĉoj kaj startas sian kreskadon precize tiam kiam la ŝancoj pri sukceso estas plej grandaj.

La esploristoj konkludis: Se pluva guto trafas sur marĉeton aŭ sur la grundon, tiam ĝi produktas sonondon kiu vibrigas la medion inkluzive de la semoj. Tiuj vibroj povas laŭ la kalkuloj de la teamo esti sufiĉe fortaj por movi etajn organelojn en certaj ĉeloj kaj tiel iniciati biologiajn procezojn kiuj plirapidigas la ĝermadon. Ĉar tiuj tiel nomataj statolitoj peras al la planto kie estas supre kaj malsupre kaj tiel en kiun direkton ĝi devas ĝermi.

La teamo kalkulis surbaze de la sonpremo la eblajn ŝoviĝojn de statolitoj ene de la ĉelo. Se tiuj statolitoj estas movataj, tio servas laŭ hipotezo kiel signalo por semoj kaj ĝermantoj kreski kaj elkreski. Tio okazas laŭ la studaĵo precize en grundaj profundecoj en kiuj la pluva sono estas sufiĉe forta por movi statolitojn.

Tiuj siavice estas precize tiuj profundecoj kiuj estas ankaŭ plej bonaj por la transvivado de ĝermantoj. Tra ĉeno de reagoj pluvaj bruetoj influas laŭ supozoj de la teamo la plantohormonon Auxins en la ĉeloj kio povas denove akceli la ĝermadon.