Kelkaj homoj ŝatas hobie et-modeli, refari objektojn, laŭ malgrandigita skalo. Tiele, en iuj ĉambroj de la laboratorioj Bell vi kredus esti inter personoj dediĉantaj sin al ekstrema et-modelado. Ili fakte faras elektromotorojn ne pli grandajn ol ruĝa globulo, levilojn laŭmezure de polvero, turbinojn maldikajn kiel haro, dent-radojn pli etajn ol formiko…
Inspiranto de la "teknologio liliputa" estis en 1960 la usona fizikisto Richard Phillips Feynman. Li imagis, ke oni povas realigi liliputajn fabrikojn, kie etaj maŝinoj konstruu aliajn maŝinojn pli etajn, kiuj siavice konstruu eĉ pli etajn.... utiligeblajn en kampoj kuraca, neŭrologia, spaca.
Tiun novan kampon de fiziko oni baptis nanoteknologio. Ĝi rilatas al mikroskopaj strukturoj mezurataj laŭ nanometroj, kiuj estas miliardonoj de metro.
Tiu "nova fizik-tipo" dum la 80-aj jaroj ĉesis esti nur granda revo kaj komencis fariĝi malgranda realo.
La ŝanĝiĝon ebligis nova invento, la "mikroskopo skananta" per tunel-efiko kaj ebliganta "vidi" la atomojn de surfaco. Ĝi konsistas el treege akra pinto el tungsteno, lokata je malmultaj anstromoj super la ekzamenota surfaco. Sendante tra la pinto tre malfortan kurenton kaj uzante retroaktivan aparaton, oni povas teni la pinton en konstanta distanco al la surfacaj atomoj. Dum la pinto moviĝas tien kaj reen laŭ paralelaj linioj, kreiĝas tridimensia bildo de la surfaco tiom preciza, ke aperas la profilo de la atomoj, kvazaŭ pakita globetaro.
La skan-mikroskopo ebligas ne nur vidi atomojn, sed eĉ ilin pluki unu post la alia kaj laŭplaĉe deloki! En 1990 esploristoj ĉe la laboratorio IBM vicigis 35 ksenon-atomojn por precize aranĝi la literojn IBM. Aliaj usonaj esploristoj fabrikis instrumenton baptitan nanomanipulatoro: la mikroskopo akiras la bildon de la surfaco, tridimensie sendata al speciala kasko; tiu, kiu ĝin surmetas, spertas la sensacon troviĝi inter la atomoj kaj ilin tuŝi dum delokiĝo.
La tunel-efika mikroskopo povas fakte utili kiel plurcela instrumento; per trafa ŝanĝo de ties pintoj - same kiel ĉe borilo - oni povas pluki, movi aŭ munti ĉiajn molekulojn. Aŭ, kiel teknikistoj de IBM, skulpti per etaj orglobetoj mapon de nia tero laŭskale 1:10 000 000 000 000.
Ĉe la laboratorioj Bell oni kreis turbinon per metodo simila al fotogravurado. En maldika tavolo de plurkristala silicio sur plato el silicia dioksido, oni reproduktis la desegnon de dentradoj kaj la tuton mergis en banon de plasmo; la partoj ne ŝirmitaj eroziiĝis, dum perfekte elstaris la dent-radoj de la turbino. Ĝi ekfunkcias dank´al malforta aerbloveto kaj, havante diametron de 0,1 milimetro, ĝi estas pli malgranda ol la punkto fine de ĉi tiu linio.
La aplikebloj de la nanoteknologio estas senfinaj. Ekzemple, en kampo kuraca, ŝipetoj mikroskopaj, pli etaj ol homa ĉelo, travojaĝos la arteriojn por elimini gluaĵojn el kolesterolo. Inteligentaj piloloj ellasos la ĝustan kvanton da medikamento en la ĝusta momento. Liliputaj boatoj patrolos la tutan korpon por forigi danĝerajn virusojn aŭ bakteriojn. Etataj akumulatoroj alterne ŝargos la pilojn de korstimulilo. Malgrandaj sensiloj kontrolos la staton de paciento dum kirurgia operacio. Nevideblaj abakoj nombros limfocitojn aŭ spermatozoojn...
Kaj per miliardoj da mikrocirkvitoj sur etetaj splitoj eble naskiĝos komputiloj tiom kompleksaj, ke ili montros juĝkapablon kaj inteligenton homnivelajn.
Se la aplikaĵoj ĵus menciitaj aspektas nekredeblaj, nu jen, kelkaj esploristoj celas eĉ pli malproksimen. Ili bildigas panoramojn nekredeblajn sed embarase verŝajnajn: aŭtomatojn kapablajn agi en homĉeloj, eltiri energion el glukozo kaj oksigeno sangaj, kontroli kaj rebonigi la filamentojn de DNA, elimini kancerĉelojn, operacii cerbojn kaj neŭronojn; svarmon da nanomaŝinoj kapablaj realigi kopiojn de si mem el krudmaterialoj, disigi forĵetaĵojn laŭ ties atomoj kaj meti en la ujojn ĝustajn; eĉ etajn aŭtomatojn destinitajn por rearanĝi la atomojn de karbonpeco kaj tiel krei brilajn diamantojn...
Realigoj tiaj kompreneble ne estos tre baldaŭaj, kaj krome ili ne estas sendanĝeraj.
(mallongigita kaj redaktita)
Mirinde kaj mirakle! La nanoteknologio faros saman revolucion en manipulado de la materio, kian faris la komputiloj en manipulado de informoj... Kaj nun ni konatiĝu kun versaĵo, kiu gloras la arton.

Se oni volas eviti falsajn novaĵojn, oni laŭ la prezidanto unuavice legu la oficialan revujon de UEA. Tie aperas nur kontrolitaj informoj pri sukcesaj renkontiĝoj.













La 13an de julio 2023 estis fondita la Telegrama kanalo “Esperanto-novaĵoj” (
Viana, Paulo Sérgio. La ŝirmejo. – Novjorko: Mondial, 2024. – 101 paĝoj.



La 59a Kongreso de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) okazos de la 10a ĝis la 16a de julio 2026 en la Zaozhuang-a Universitato, en la urbo Zaozhuang, provinco Shandong de Ĉinio.

Kiel kongresejo estos la sidejo de UNED (Nacia Universitato por Neĉeesta Edukado), kiu jam dum ok jaroj ofertas Esperanto-kursojn pere de ĝia Fakultato pri Lingvoj, kun livero de oficialaj diplomojn al sukcesintaj gelernantoj.



Entute 31 komitatanoj ĉeestis la 21-an de marto, kiam pliaj proponoj pri statutŝanĝo estis diskutataj.
Dum parto de la kunsido la diraĵoj de la komitatanoj estis aŭtomate transformitaj al nekompreneblaj tekstoj. Jen Antonio del Barrio argumentas ke oni tuj voĉdonu pri la proponoj.












Baghy, Julio. Pilgrimo: Poemaro. – 2a eldono. – Budapeŝto: Fenikso, 1991. — 132 paĝoj. Prezo: 4.80 €

Abonantoj jam povas elŝuti la aprilan numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: 





