Blogoj en Esperanto

Imagu, ke vi sidas en ĉambro tiel malluma, ke vi ne povas vidi eĉ vian propran manon. Tamen via korpo ankoraŭ lumas. Ne temas pri ia mistika aŭro. La ĉeloj de ĉiuj vivaĵoj eligas tre malfortan lumon, kiun niaj okuloj ne povas rimarki. Nur aparte sentemaj aparatoj kapablas kapti ĝin.

 

 

Jack LONDON

 Tiu novelo de Jack London estis jam tradukita en esperanto de la esperantista klubo de Agen kaj publikigita de SAT en 1984. Bedaŭrinde, tiu traduko estis farita laŭ la franclingva versio de Louis Postif, kies tradukoj estis fakte reverkaĵoj tre kritikindaj. Tial la versio de la esperantistoj de Agen eble bone tradukis Louis Postif, sed ne spegulas la stilon nek la ritmon de la originala teksto de Jack London, foje aldonas frazojn kaj eĉ ideojn, kiujn la originala teksto ne enhavas.

Por komprenigi kia diferenco okazas, jen ekzemplo tirita el la unuaj paragrafoj de la teksto, kaj ĝi ne entenas la plej strangajn aferojn de tiu traduko:

Originala teksto:

He was a new-comer in the land, a chechaquo, and this was his first winter. The trouble with him was that he was without imagination. He was quick and alert in the things of life, but only in the things, and not in the significances. Fifty degrees below zero meant eighty odd degrees of frost. Such fact impressed him as being cold and uncomfortable, and that was all. It did not lead him to meditate upon his frailty as a creature of temperature, and upon man's frailty in general, able only to live within certain narrow limits of heat and cold; and from there on it did not lead him to the conjectural field of immortality and man's place in the universe. Fifty degrees below zero stood for a bite of frost that hurt and that must be guarded against by the use of mittens, ear-flaps, warm moccasins, and thick socks. Fifty degrees below zero was to him just precisely fifty degrees below zero. That there should be anything more to it than that was a thought that never entered his head.

Traduko en la versio de 1984:

Li estas novveninto, iu "Chechaquo", kaj li unuafoje travintras sur la Norda Tero. Sed nenia superflua imago ĵetas timon en lian cerbon. Kun energia kaj neta spirito li ne malfruiĝas por filozofi pri la realaĵoj. Fronte al la impona naturo, kiu lin premas, li ne meditas pri la fragileco de la homa estaĵo, pri la loko al ĝi atribuita en ia universo, pri la ekstremaj limoj de la varmo kaj malvarmo, kiuj ebligas al ĝi tie vivi, aŭ ĝin kondamnas tie morti, kaj se ĝi mortfalas pri la senmorteco de ĝia animo. Kvindek gradoj sub nulo ne impresas lin pli ol okdekgradoj. Lia nura intereso en tia malvarmo kuŝas en tio, ke li estas pro tiu penata. La frosta mordo dolorigas, kaj gravas sin antaŭŝirmi kontraŭ ĝi, enŝovante siajn manojn en dikajn mufgantojn, mallevante sur siajn orelojn la kaskedklapojn, protektante siajn krurojn kaj piedojn en ŝtrumpoj kaj dikaj mokasenoj. Kvindek gradoj sub nulo estas fakto, kaj nenio pli. 

 

Mia traduko:

Li estis novalveninto en la lando, chechaquo, kaj tio estis lia unua vintro. Sed al li tute mankis imago. Li estis lerta kaj vigla pri la aferoj de la vivo, sed nur pri la aferoj, kaj ne pri ilia signifo. Kvindek gradoj sub nulo estis okdek gradoj da malvarmo. Tia fakto efektis al li, kiel malvarmega kaj malkomforta afero, nenio pli. Ĝi ne kondukis lin al medito pri sia malforteco, kiel estaĵo kun temperaturo, kaj ĝenerale pri la malforteco de la homoj, kapablaj vivi nur inter limigitaj varmo kaj malvarmo, kaj ekde tio al la kampo de konjektoj pri senmorteco kaj la rolo de la homoj en nia universo. Kvindek gradoj sub nulo reprezentis frostan mordon, kiu dolorigas kaj de kiu oni devas defendiĝi per mufgantoj, orelŝirmiloj, varmaj mokasenoj kaj dikaj ŝtrumpoj. Kvindek gradoj sub nulo estis por li nur precize kvindek gradoj sub nulo. La penso, ke povas temi pri io plia, neniam eniris lian cerbon.

 

Mi elkore dankegas S-ron Neil Roberts, kiu afable reviziis mian tradukon kaj faris ja trafajn rimarkojn.

Konstrui fajron

La ektagiĝo estis malvarma kaj griza, ekscese malvarma kaj griza, kiam la viro devojiĝis el la ĉefa vojo de Jukono kaj supreniris la altan riverbordon, kie svage desegnita mallarĝa kaj preskaŭ neuzita vojeto kondukis orienten tra densa piceejo. La deklivo estis kruta, kaj li paŭzis por retrovi spiron, senkulpigante sin per rigardo al sia brakhorloĝo. Estis la naŭa. Ne estis suno, nek indico de suno, kvankam neniu nubo estis en la ĉielo. La tago estis pura, tamen neperceptebla vualo etendiĝis sur ĉiuj aĵoj, fajna malhelo, kiu obskurigis la tagon pro la manko de suno. Jam de multaj tagoj li ne estis vidinta la sunon, kaj li sciis, ke kelkaj tagoj ankoraŭ pasos antaŭ ol tiu ĝoja globo iomete videbliĝos ĉe la suda horizonto kaj tuj remalaperos.

La viro retroĵetis rigardon al la vojo de kie li estis veninta. Jukono etendiĝis, unu mejlon larĝa kaj kaŝita sub tri futoj da glacio. Sur tiu glacio estis samtiom da neĝo. Ĝi estis tute blanka, milde ondiĝanta tie, kie formiĝis glaciblokoj dum la frostiĝo. Norden kaj suden, tiom for kiom liaj okuloj povis vidi, ĝi estis senfine blanka, krom malhela fadensimila linio, kiu serpentis el picekovrita insulo al nordo, kie ĝi malperis malantaŭ alia picekovrita insulo. Tiu linio estis la vojo, la ĉefa vojo, kiu kondukis kvin cent mejlojn suden al la montpasejo Chilcoot, la haveno Dyea kaj la sala akvo, kaj sepdek mejlojn norden al Dawson, kaj plue mil mejlojn norden al Nulato kaj fine post pliaj mil kvin cent mejloj al St-Michael ĉe Beringa maro.

Sed ĉio tio, la foren etendiĝanta fadensimila vojo, la manko de suno en la ĉielo kaj la strangeco kaj sovaĝeco de la tuto, tute ne efektis al la viro. Ne ĉar li estis delonge alkutimiĝinta al tio. Li estis novalveninto en la lando, chechaquo¹, kaj tio estis lia unua vintro. Sed al li tute mankis imago. Li estis lerta kaj vigla pri la aferoj de la vivo, sed nur pri la aferoj, kaj ne pri ilia signifo. Kvindek gradoj² sub nulo estis okdek gradoj da malvarmo. Tia fakto efektis al li, kiel malvarmega kaj malkomforta afero, nenio pli. Ĝi ne kondukis lin al medito pri sia malforteco, kiel estaĵo kun temperaturo, kaj ĝenerale pri la malforteco de la homoj, kapablaj vivi nur inter limigitaj varmo kaj malvarmo, kaj ekde tio al la kampo de konjektoj pri senmorteco kaj la rolo de la homoj en nia universo. Kvindek gradoj sub nulo reprezentis frostan mordon, kiu dolorigas kaj de kiu oni devas defendiĝi per mufgantoj, orelŝirmiloj, varmaj mokasenoj kaj dikaj ŝtrumpoj. Kvindek gradoj sub nulo estis por li nur precize kvindek gradoj sub nulo. La penso, ke povas temi pri io plia, neniam eniris lian cerbon.

Kiam li turniĝis por plu iri, li scivoleme kraĉis. Okazis eksploda krakbrueto, kiu tremetigis lin. Li denove kraĉis. Kaj same, en la aero, antaŭ ol atingi la neĝon, la kraĉaĵo kraketis. Li sciis, ke en kvindek gradoj sub nulo kraĉaĵo kraketas sur la neĝo, sed tiu kraĉaĵo kraketis en la aero. Certe estis pli malvarme ol kvindek sub nulo, kiom pli malvarme li ne sciis. Ne gravis la temperaturo. Li estis iranta al la malnova koncesiejo en la maldekstra brako de la rivero Henderson-Creek, kie la aliaj knaboj jam estis. Venante de la teritorio de la indianoj Creek ili rekte trairis la firstlinion, dum li iris laŭ ĉirkaŭvojo por rigardi ĉu eblos printempe eltiri ŝtipojn el la insuloj de Jukono. Li estos en la tendejo ĉirkaŭ la sesa vespere, iom post la noktiĝo vere, sed la knaboj estos tie, ankaŭ flamanta fajro, kaj ankaŭ jam preta varma vespermanĝo. Pri la tagmanĝo, li metis sian manon sur la paketon ĝibigantan lian jakon. Ĝi estis eĉ sub lia ĉemizo, envolvita en poŝtuko kontraŭ lia haŭto mem. Tio estis la sola maniero por malebligi la frostiĝon de la biskvitoj. Li agrable ridetis al si mem pensante pri tiuj biskvitoj, ĉiu duonpartigita, trempita en lardan grason, kaj enhavantaj dikan tranĉaĵon de fritita lardo.

Li penetris sub la grandajn piceojn. La vojo estis apenaŭ videbla. Futo da neĝo estis falinta post kiam lasta sledo pasis, kaj li ĝojis ne havi sledon kaj vojaĝi senŝarĝe. Fakte li portis nenion krom la tagmanĝo envolvita en poŝtuko. La malvarmo tamen mirigis lin. Certe estis malvarmo, li konkludis dum li frotis sian nazon kaj siajn vangostojn per mufganto. Li havis densajn vangoharojn, sed tio ne ŝirmis la elstarajn vangostojn nek la nazon, kiu atakeme sin ĵetis antaŭen en la frostan aeron.

Ĉe liaj kalkanoj trotis hundo, granda loka sledhundo, vera luphundo, kun griza felo kaj sen ajna videbla aŭ sintena malsameco el sia frato, la sovaĝa lupo. La besto deprimiĝis pro la eksterordinara malvarmo. Ĝi sciis, ke tia vetero ne taŭgas por vojaĝi. Ĝia instinkto diris pli ĝustan rakonton ol tiu dirita al la viro de lia racio. Fakte, la temperaturo ne estis nur pli malvarma ol kvindek gradoj sub nulo, ĝi estis pli malvarma ol sesdek gradoj sub nulo, pli ol sepdek gradoj sub nulo. Ĝi estis sepdek kvin gradoj sub nulo. Tial, ke la frostopunkto estas tridek du super nulo, tio egalas cent sep gradojn sub frosto. La hundo sciis nenion pri termometroj. En ĝia cerbo verŝajne ne estis preciza konscio, kiel tiu en la cerbo de la viro, pri tio, kio estas malvarmego. Sed la animalo havis sian instinkton. Ĝi sentis svagan sed minacan maltrankvilon, kiu premis ĝin kaj rampigis ĝin ĉe la kalkanoj de la viro, kaj igis ĝin ege demandema pri ĉiuj movoj de la viro, kvazaŭ ĝi atendis, ke li iru al tendejo aŭ serĉu ŝirmejon por konstrui fajron. La hundo lernis pri fajro, kaj ĝi volis fajron aŭ lokon por ŝoviĝi sub la neĝo kaj buliĝi protektita de la aero.

La frostigita malsekeco de ĝia spiro estis pudrinta ĝian felon de prujna polvo, aparte ĝiaj vangoj, muzelo kaj okulharoj blankiĝis de la kristala spiro. Ankaŭ la rufa barbo de la viro kaj liaj lipharoj estis frostiĝintaj, sed pli dense, la deponaĵo jam iĝis glacio kaj plidikiĝis laŭ ĉiu varma malseka elspiro de li. Krome, la viro tabakmaĉis kaj la glacia muzelingo tiel rigidigis liajn lipojn, ke li ne povis kraĉi la tabaksukon sen makuli sian mentonon. La rezulto estis kristala barbo kun la koloro kaj solideco de sukceno, kiu pli longiĝis sur lia mentono. Se li falus, ĝi dispecetiĝus same kiel vitro. Sed li ne atentis tiun elkreskaĵon. Ĝi estis la prezo, kiun ĉiuj tabakmaĉantoj pagis en tiu lando, kaj li jam estis troviĝinta ekstere dum du malvarmegaj periodoj. Ili ne estis tiom malvarmaj, kiel ĉi tiu, li sciis, eĉ la alkohola termometro de Sixty-Mile instruis al li, ke ili estis atingintaj kvindek kaj kvindek kvin gradojn sub nulo.

Li plu iris en vasta arbara platejo dum pluraj mejloj, trairis ebenaĵon de nigraj arbustetoj, kaj malsupreniris krutaĵon al glaciiĝinta rojo. Tio estis Henderson-Creek, kaj li sciis, ke li estas dek mejlojn for el la forko. Li rigardis sian brakhorloĝon. Estis la deka. Li marŝis hore po kvar mejloj, kaj li kalkulis, ke li alvenos la forkon je la dek dua kaj duono. Li decidis, ke li festos tion tagmanĝante tie.

La hundo reprenis sian lokon ĉe la homaj kalkanoj kun vosto pendanta pro senkuraĝiĝo, kiam la viro eklaŭiris la riveran fluejon. La sulko de la malnova sledvojo estis tute videbla, sed dek du coloj da neĝo kovris la spurojn de la lasta veturanto. De unu monato neniu homo laŭiris la silentan rojon, ire aŭ revene. La viro regulpaŝe plu iris. Li ne inklinis al pripenso, kaj precize tiam li havis nenion pripensindan, krom ke li tagmanĝos ĉe la forko, kaj ke li estos je la sesa en la tendejo kun la knaboj. Estis neniu al kiu paroli, kaj se estus, li ne povus paroli pro la glacia muzelingo sur sia buŝo. Li do monotone plu maĉis tabakon kaj plilongigis sian sukcenan barbon.

Foje revenis la ideo, ke ja estis granda malvarmo, ke li neniam spertis tian malvarmegon. Marŝante li frotis siajn ostovangojn kaj nazon per la dorso de sia mufganto. Li aŭtomate tion faris, iam kaj tiam, jen per unu mano, jen per alia. Sed malgraŭ liaj senĉesaj frotoj, la momenton, kiam li ĉesis froti, la ostovango denove rigidiĝis kaj tuj poste ankaŭ la nazpinto. Li estis certa, ke la vangoj frostiĝos, li sciis tion kaj tre bedaŭris ne esti farinta nazbendon, kiel tiu, kiun portas Bud dum malvarmegaj tempoj. Tia bendo ligita sur la vangoj protektis ankaŭ ilin. Ba! Tio ne vere gravis. Kio estas frostiĝintaj vangoj? Iom da doloro, jen ĉio. Ili neniam vere gravis.

Kvankam la menso de tiu viro estis tute malplena de ideoj, li bonege observis, kaj rimarkis la ŝanĝojn de la rojo, ĝiajn kurbiĝojn kaj direktoŝanĝojn, la ŝtipamasojn, kaj ĉiam atentis tie, kie li metas siajn piedojn. Unu fojon, eliranta el turniĝo, li subite kalcitris, kvazaŭ surprizita ĉevalo, ĉirkaŭevitis la lokon, kien li estis iranta, kaj plurpaŝe retroiris laŭ la vojo. La rojo, li sciis tion, frostiĝis ĝis sia fundo – neniu rojo povas enhavi akvon en tia arkta vetero – sed li ankaŭ sciis, ke estas fontoj, kiuj ŝprucas el la montetaj flankoj kaj fluas sub la neĝo kaj sur la glacia surfaco de la rojo. Li sciis, ke eĉ la plej malvarmaj periodoj ne glaciigas tiujn fontojn, kaj li ankaŭ konis ilian danĝeron. Ili estis enfaliloj. Ili kaŝis akvujojn sub neĝo dika je tri coloj aŭ tri futoj. Foje fajna glacitavolo apenaŭ duoncole dika kovris ilin, kaj poste estis kovrita de neĝo. Foje estis sinsekvaj tavoloj de akvo kaj glaciŝelo, kaj do kiam iu ektrarompis, tiu daŭre trarompis kaj foje malsekigis sin ĝis la talio.

Tial li tiel estis terurite kalcitrinta. Li sentis fleksiĝon sub lia piedo kaj aŭdis la krakon de glacio kaŝita sub la neĝo. Kaj havi siajn piedojn malsekaj en tia temperaturo signifis problemon kaj danĝeron. Tio signifis almenaŭ malfruiĝon, ĉar li estus devigita halti kaj konstrui fajron, kaj sub ĝia protekto nudigi siajn piedojn dum li sekigos ŝtrumpojn kaj mokasenojn. Starante li observis la rojajn fluejon kaj bordojn, konkludis, ke la akvofluo venas dedekstre. Li iom pripensis, frotis siajn nazon kaj vangojn, poste li ŝoviĝis dekstren, singardeme piedprovanta ĉiujn paŝojn. Kiam la danĝero ĉesis, li prenis novan maĉaĵon de tabako kaj plu iris laŭ sia pokvarmejla hormarŝado.

Dum la postaj du horoj, li renkontis multajn tiajn enfalilojn. Kutime la neĝo kuŝanta sur tiuj kaŝitaj akvujoj havis kavetan, glatan aspekton, kiu anoncis la danĝeron. Novan fojon, tamen, li preskaŭ enfalis. Kaj alian fojon, supozante danĝeron, li devigis la hundon paŝi antaŭe. La hundo rifuzis iri. Ĝi hezitis ĝis kiam la viro puŝis ĝin antaŭen, kaj tiam ĝi rapide trairis la blankan sendifektan surfacon. Subite ĝi enfalis, vadis flanken, kaj eskapis per pli firma piedteno. Liaj piedoj kaj kruroj malsekiĝis kaj preskaŭ tuj la akvo sur ili glaciiĝis. Li rapide strebis por forleki la glacion sur siaj kruroj, poste ĝi lasis sin fali sur la neĝo kaj komencis formordi la glacion, kiun li havis inter siaj fingroj. Temis pri instinkta ago. Ebligi la restadon de glacio signifis dolorajn piedojn. Ĝi ne sciis tion. Ĝi nur obeis la misterajn impulsojn, kiuj leviĝis el la profundaj kriptoj de ĝia animo. Sed la viro sciis, ĉar li eltiris konkludon el antaŭaj spertoj. Li demetis la dekstran mufganton kaj helpis ĝin fortiri la glacieretojn. Li ne elmetis siajn fingrojn dum pli ol unu minuto, kaj konsterniĝis pro la rapidega frostigo, kiu trafis ilin. Certe estis ja malvarme. Li haste remetis la mufganton, kaj fortege frapadis sian manon sur la bruston.

Je la dek dua la tagolumo estis plej brila. Tamen la suno estis tro for al sudo en sia vintra vojaĝo por lumigi la horizonton. La ĝibo de Tero intermetiĝis inter ĝi kaj Henderson-Creek, kie la viro marŝis senombre je la dek dua. Je la dek dua kaj duono, akurate, li alvenis al la forko de la rojo. Li estis kontenta pro la rapideco de sia marŝado. Se li ĝin daŭrigos, li sendube estos kun la knaboj je la sesa. Li malbutonis jakon kaj ĉemizon por eltiri sian tagmanĝon. Tiu ago ne superis kvaronon de minuto, tamen tiu momenteto sufiĉis por froste rigidigi liajn fingrojn. Li ne remetis sian mufganton, sed dekdufoje vigle frapis siajn fingrojn kontraŭ la kruron. Tiam li sidiĝis sur neĝkovritan stumpon por manĝi. La piketado, kiu sekvis la frapadon de la fingroj kontraŭ la kruron tiel rapide ĉesis, ke li miris, li ne eĉ estis povinta ekmanĝi sian biskviton. Li ree frapis siajn fingrojn kaj remetis ilin en la mufganton, nudigante sian alian manon por manĝi. Li provis ekmordi pecon, sed la glacia muzelingo malebligis tion. Li estis forgesinta konstrui fajron por degeli. Li rikanis pro sia stulteco, kaj dum la rikano li rimarkis, ke la rigideco jam rampis en liaj nudaj fingroj. Li ankaŭ rimarkis, ke la piketado, kiun li sensis en la piedfingroj, kiam li sidiĝis, jam estis malaperanta. Li demandis al si ĉu la piedfingroj varmiĝis aŭ rigidiĝis. Li movis ilin en la mokasenoj kaj konkludis, ke ili rigidiĝis.

Li haste remetis la mufganton kaj stariĝis. Li iomete sentis timon. Li surloke stamfis ĝis la piketado revenis en liaj piedoj. Estas ja malvarmege, li pensis. Tiu ulo en Sulfur-Creek diris la veron, kiam li rakontis kiom malvarma la vetero povas fariĝi en tiu lando. Kaj tiam li mokridis al li. Tio montris, ke oni devas ne esti tro certa pri aferoj. Ne erareble estas ja malvarme. Li ire kaj revene marŝis, piedfrapis, brakbatis ĝis la reveno de varmeco trankviligis lin. Tiam li elirigis alumetojn kaj komencis konstrui fajron. El sub la veproj, kie la superbordiĝo de la lasta printempo amasigis branĉetojn nun sekajn, li prenis sian fajrolignaĵon. Atenteme laboranta el ekfajreto li rapide akiris krepitantan fajron, super kiu li degelis la glacion de lia vizaĝo, kaj sub la protekto de kiu li manĝis siajn biskvitojn. Por nun, li superis la spacan malvarmon. La hundo kontentiĝis pri la fajro, etendiĝinte sufiĉe proksime por la varmo, kaj sufiĉe malproksime por eviti bruleton.

Kiam la viro finis sian manĝon, li plenigis sian pipon kaj fumante ĝuis kvietan tempon. Poste li remetis siajn mufgantojn, firme ligis la orelŝirmilojn de sia ĉapo sur sia oreloj, kaj ekiris laŭ la maldekstra branĉo de la roja forko. La hundo ĉagreniĝis bedaŭrante la fajron. Tiu viro ne konis la malvarmon. Eble la tutaj generacioj de liaj prauloj ne sciis pri malvarmo, pri vera malvarmo, malvarmo de cent sep gradoj sub frostopunkto. Sed la hundo sciis, ĉiuj ĝiaj prauloj sciis, kaj li estis heredinta la scion. Kaj li sciis, ke ne estas bone marŝi foren en tia terura malvarmo. Tio estas tempo por komforte kuŝiĝi en truo sub la neĝo, kaj atendi ĝis nubkurteno estu tirita antaŭ la ĉielan spacon el kie venis la malvarmo. Cetere, ne ekzistis vera intimeco inter la hundo kaj la viro. La unua estis la sklavo de la alia, kaj la solaj karesoj, kiujn li foje ricevis estis la karesoj de la vipbato, kaj tiuj de krudaj kaj admonaj gorĝbruoj, kiuj minacis pri vipado. Tial la hundo neniel klopodis por sciigi sian antaŭtimon al la viro. La bonstato de la viro tute ne interesis ĝin, nur pro sia propra bonstato ĝi bedaŭris la fajron. Sed la viro fajfis, kaj alparolis ĝin per viptono, kaj la hundo turniĝis al liaj kalkanoj kaj eksekvis lin.

La viro prenis tabakmaĉon kaj komencis la formadon de nova sukcena barbo. Tiel, lia spiraĵo rapide blankpudris liajn lipharojn, brovojn kaj okulharojn. Sur tiu maldekstra branĉo de Henderson-Creek la fontoj ŝajnis malmultaj, kaj dum duonhoro la viro vidis neniun tian spuron. Kaj jen tio okazis. En loko, kie videblis neniu signo, kie regula kaj glata neĝo ŝajnis indiki fortikecon, la viro enfalis. Ne profunde. Li malsekigis sin duonkrure, antaŭ ol vadi ĝis firma krusto.

Li koleriĝis kaj laŭte malbenis sian sorton. Li esperis atingi la knabojn en la tendejo je la sesa, kaj tio malfruigos lin per unu horo, ĉar li devas konstrui fajron kaj sekigi ŝuojn kaj ŝtrumpojn. Tio estis nepre necesa dum tia malalta temperaturo - li bone sciis tion. Li do turniĝis al la riverbordo, kiun li grimpis. Tie, interplektitaj en la arbustoj ĉe la trunkoj de multaj piceetoj troviĝis brullignoj amasigitaj de superbordiĝo – ĉefe branĉetoj kaj vergetoj, sed ankaŭ sekegaj branĉoj kaj lastjaraj herboj ja sekaj kaj fajnaj. Li ĵetis multajn dikajn branĉojn sur la neĝon. Tio utilis, kiel fundaĵo por eviti, ke la juna flamo dronu en la neĝon, kiu alie estus degelinta. Tiun flamon li faris per alumeto tuŝanta peceton de betulŝelon, kiun li prenis el sia poŝo. Ĝi ekflamiĝis eĉ pli rapide ol papero. Metinte ĝin sur la fundaĵon, li nutris la junan flamon per sekaj herberetoj kaj la plej etaj sekaj branĉetoj.

Li procedis senhaste, atenteme, tute konscia pri sia danĝera situacio. Iom post iom, dum la flamo plialtiĝis, li enmetis pli kaj pli dikajn branĉetojn por nutri ĝin. Kaŭrante sur la neĝo, li tiris branĉetojn el ilia interplektaĵo en la arbustoj kaj rekte metis ilin en la fajron. Li sciis, ke malsukceso ne eblas. Kiam estas sepdek kvin gradoj sub nulo viro ne povas malsukcesi sian unuan provon konstrui fajron – almenaŭ kun malsekaj piedoj. Kiam liaj piedoj estas sekaj, li povas kuri laŭ la vojo dum duonmejlo kaj restimuli la sangocirkuladon. Sed cirkulado en malsekaj frostiĝintaj piedoj ne povas esti restimulita de kurado, kiam estas sepdek kvin gradoj sub nulo. Kiel ajn rapide li kurus, la malsekaj piedoj frostiĝus eĉ pli rapide.

Ĉion ĉi la viro sciis. La maljunulo de Sulphur-Creek tion estis dirinta al li la pasintan aŭtunon kaj nun li ŝatis lian konsilon. Jam ĉiu sensaĵo malaperis el liaj piedoj. Por konstrui la fajron li devis demeti siajn mufgantojn, kaj liaj fingroj rapide rigidiĝis. Dum li marŝis po kvar mejloj hore, lia koro pumpis sangon ĝis la surfaco de lia korpo kaj ĝiaj ekstremaĵoj. Sed ĉe la momento kiam li haltis, la pumpo malpli funkciis. La malvarmo de la spaco frapis la neprotektitan kulminon de la planedo, kaj li, sur tiu neprotektita kulmino, ricevis la tutan forton de tiu frapo. La sango de lia korpo retretis antaŭ ĝi. La sango vivis, same kiel la hundo, kaj same kiel la hundo ĝi volis forkaŝiĝi kaj ŝirmiĝi el la terura malvarmo. Dum li marŝis po kvar mejloj hore, li vole nevole pumpis tiun sangon ĝis la surfaco, sed nun ĝi retiriĝis kaj sinkis ĝis la plej profundaĵoj de lia korpo. Liaj ekstremaĵoj estis la unuaj, kiuj sentis tiun mankon. Liaj malsekaj piedoj unue frostiĝis, kaj liaj neprotektitaj fingroj rigidiĝis plej rapide, kvankam ili ankoraŭ ne frostiĝis. La nazo kaj vangoj jam estis frostiĝantaj, dum la haŭto de lia korpo malvarmiĝis pro la sangoperdo.

Sed li estis sekura. Piedfingroj, nazo kaj vangoj estis nur difektotaj de frostiĝo, ĉar la fajro nun forte flamis. Li nutris ĝin per branĉoj fingrodikaj. Post unu minuto li povos nutri ĝin per branĉoj pojnodikaj, kaj tiam li povos demeti siajn malsekajn ŝuojn kaj ŝtrumpojn, kaj dum ili sekiĝos, li varmigos siajn piedojn ĉe la fajro, unue frotante ilin, kompreneble, per neĝo. La fajro estis sukceso. Li estis sekura. Li memoris la konsilon de la maljunulo de Sulphur-Creek kaj ridetis. La maljunulo tre serioze eldiris leĝon, laŭ kiu en Klondiko neniu homo devas vojaĝi sola kiam la temperaturo troviĝas sub kvindek gradoj sub nulo. Tamen li estis ĉi tie, li trafis akcidenton, li estis sola kaj li savis sin mem. Tiuj maljunuloj iel estas inecaj, almenaŭ iuj el ili, li pensis. Sufiĉis gardi klaran menson, kaj ĉio iras glate. Iu ajn viro, kiu ja estas viro, povus vojaĝi sola. Sed mirigis lin la rapideco laŭ kiu liaj vangoj kaj nazo frostiĝis. Kaj li ne antaŭe pensis, ke liaj fingroj povus rigidiĝi en tiel mallonga tempo. Senviva ili iĝis, ĉar li apenaŭ povis kune movi ilin por preni branĉeton, kaj li sentis ilin for el sia korpo kaj el li mem. Kiam li prenis branĉeton, li devis rigardi ĝin kaj kontroli ĉu li tenas ĝin aŭ ne. La konektoj inter li kaj liaj fingropintoj estis preskaŭ kadukiĝintaj.

Ĉio tio ne gravis. Estas la fajro, klakanta kaj krakanta kaj promesanta vivon per ĉiu dancanta flamo. Li komencis malligi siajn mokasenojn. Ili estis kovritaj de glacio. La dikaj germanaj ŝtrumpoj estis kvazaŭ mezkruraj feraj ingoj, kaj la mokasenaj laĉoj similis ŝtalajn vergojn tute torditajn kaj noditajn kvazaŭ de ia eksplodo. Dum momento li ektiradis ilin per siaj rigidaj fingroj, sed konsciiĝis pri tiu sensencaĵo, kaj elingigis sian tranĉilon.

Sed antaŭ ol li povis tranĉi la laĉojn, jen, tio okazis. Tio estis lia propra kulpo, aŭ pli precize, lia eraro. Li devis ne konstrui la fajron sub piceo. Li estus devinta konstrui ĝin subĉiele. Sed estis pli facile eltiri la branĉojn el la veproj kaj tuj ĵeti ilin rekte en la fajron. Nu, la arbo, sub kiu li tion faris, havis amason de neĝo sur sia branĉaro. Dum semajnoj neniu vento estis blovinta kaj ĉiuj branĉfaskoj estis plenplenaj de neĝo. Ĉiufoje, kiam li tiris branĉon el la vepro, li estis doninta al la arbo etan skueton – ne percepteblan skueton laŭ sia sento, sed skueton sufiĉan por kaŭzi katastrofon.

Alte en la arbo, branĉaro renversis sian neĝan ŝarĝon. Ĉi lasta falis sur la subajn branĉojn, kiuj siavice renversis sian. Tiu sinsekvo plu okazis, pli disvastiĝante al la tuta arbo. Ĝi grandiĝis kiel lavango kaj senaverte desupris sur la viron kaj ties fajron, kaj la fajro neniiĝis. Kie ĝi estis flamanta estis mantelo de freŝa kaj senforma neĝo.

La viro estis konsternita. Konsternita kvazaŭ li ĵus aŭdis sian propran kondamnon al morto. Dum momento li sidiĝis kaj gapis al la loko, kie estis la fajro. Sed li ja rekvietiĝis. Eble la maljunulo de Sulphur-Creek pravis. Se li nur havus vojaĝkunulon, li ne estus nun endanĝerigita. La kunulo povus konstrui la fajron. Nu, la tasko estis lia, li devis rekonstrui la fajron, kaj ĉi duan fojon neniu fiasko eblis. Eĉ se li sukcesos, li verŝajne perdos piedfingrojn. Liaj piedoj nun estis severe frostiĝintaj, kaj pasos iom da tempo antaŭ ol la dua fajro estos preta.

Tiaj estis liaj pensoj, sed li ne sidiĝis por pensi. Ili ĉiam kirliĝis en lia menso dum lia okupado. Li faris novan fundaĵon por fajro, ĉifoje subĉiela, kie neniu perfida arbo povos neniigi ĝin. Poste, li

kolektis sekajn herbojn kaj etajn branĉetojn el la superbordiĝaj lasitaĵoj. Li ne povis kunigi siajn fingrojn por tiri ilin, sed povis kolekti ilin per manplenoj. Tiel li prenis multajn putrintajn branĉetojn kaj pecojn de verda musko, tute ne bonvenajn, sed fari pli bone li ne povis.

Li procedis metode, eĉ kolektante kelkajn pli dikajn branĉojn por uzi ilin kiam la fajro estos pli forta. Dume la hundo sidante observis lin, kun bedaŭrplena deziro, ĉar ĝi rigardis lin kiel fajroprovizanton, kaj la fajro estis malfruiĝanta.

Kiam ĉio estis preta, la viro serĉis en sia poŝo duan pecon de betulŝelo. Li sciis, ke la ŝelo estis tie, kaj kvankam li ne povis perfingre senti ĝin, li palpante povis aŭdi ĝian ĉifsusuron. Malgraŭ ĉiuj liaj streboj, li ne povis firmkapti ĝin. Kaj dum la tuta tempo, li tutklare konsciis pri la daŭra plua frostiĝado de siaj piedoj. Liaj pensoj pelis lin al paniko, sed li reagis kaj restis kvieta. Li remetis siajn mufgantojn per la dentoj, kaj per grandaj brakmovoj tutforte frapadis siajn manojn kontraŭ siaj flankoj. Li faris tion sidante, kaj stariĝis por fari tion, kaj dum la tuta tempo la hundo sidanta sur la neĝo, kun sia tufega vosto de lupo varmige volvita sur la antaŭkruroj, siaj pintaj oreloj de lupo atenteme streĉitaj antaŭen, observis la viron. Kaj la viro dum li frapadis siajn brakojn kaj manojn, sentis grandan envion rigardante la kreitaĵon, kiu ĝuis varmon kaj sekuron en sia natura kovrilo.

Post iom da tempo, li perceptis la unuan signalon de fora senso en siaj frapitaj fingroj. La eta piketado grandiĝis evoluante ĝis neeltenebla dolora pikbrulo, kiun la viro tamen ĝoje akceptis. Li demetis la dekstran mufganton kaj refoje serĉis la betulŝelon. La nudaj fingroj denove kaj rapide rigidiĝis. Poste li prenis sian faskon da sulfuralumetoj. Sed la terura malvarmo jam senvivigis liajn fingrojn. Dum liaj klopodoj por disigi unu alumeton el la aliaj, la tuta fasko falis sur la neĝon. Li provis repreni ĝin el la neĝo, sed fiaskis. Liaj senvivaj fingroj povis nek preni nek teni. Li estis tre atentema. Li forpelis el sia menso la pensoj pri siaj frostiĝintaj piedoj, kaj nazo, kaj vangoj, streĉante sian tutan animon al la alumetoj. Li rigardis, uzante la vidsenson anstataŭ la tuŝa, kaj kiam li vidis siajn fingrojn ambaŭflanke de la fasko, li fermis ilin – tio signifas, ke li volis fermi ilin, ĉar la konektoj kadukiĝis, kaj la fingroj ne obeis. Li remetis la dekstran mufganton kaj sovaĝe frapis ĝin kontraŭ la genuon. Poste li ĉerpis la alumetan faskon per ambaŭ mufgantitaj manoj, kun multa neĝo, kaj metis la tutaĵon sur siaj genuoj. Nu, li ne plibonigis sian situacion.

Post kelkaj manipuladoj li sukcesis teni la faskon inter la bazoj de siaj mufgantitaj manoj. Tiamaniere li levis la faskon ĝis sia buŝo. Kiam li, per fortega streĉo, malfermis la buŝon, glacio kraketis. Retroigante la malsupran makzelon, li kuspis la supran lipon kaj perdente gratis la faskon por disigi alumeton. Li sukcesis havi unu, kiun li lasis fali sur siajn genuojn. Li ankoraŭ ne plibonigis sian situacion. Li ne povis preni ĝin. Li konceptis rimedon. Li prenis ĝin inter la dentoj kaj frotis ĝin sur sia kruro. Dudek fojojn li frotis antaŭ ol sukcesis flamigi ĝin. Li alproksimigis la flamantan alumeton al la betulŝelo. Sed la brulanta sulfurfumo eniris liajn naztruojn kaj pulmon, kaj spasme tusigis lin. La alumeto falis neĝen kaj estingiĝis.

La maljunujo de Sulphur-Creek pravis, tion li rezulte pensis en momento de regata malespero: sub kvindek gradoj sub nulo, homo devas ne vojaĝi sole. Li frapis siajn manojn, sed ne sukcesis eksciti ian ajn senson. Subite, li nudigis siajn du manojn demetante la mufgantojn per la dentoj. Li prenis la tutan faskon inter siaj manartikoj. Liaj brakmuskoloj ankoraŭ ne frostiĝintaj ebligis lin firme premigi la alumetojn per la manartikoj. Li frotis la faskon sur sia kruro. Ĝi ekflamiĝis, sepdek alumetoj samtempe! Neniu blovanta vento povis estingi ilin. Li flanken metis sian kapon por eskapi la sufokan fumon, kaj tenis la flamantan faskon ĉe la betulŝelo. Dum li tiel tenis ĝin, li ekkonsciiĝis pri senso en sia mano. Lia karno brulis. Li povis flari tion. Profunde sub la surfaco, li povis senti tion. La sento iĝis doloro, kiu intensiĝas. Tamen li eltenis ĝin, tenante la faskan flamon sed mallerte ĉe la betulaĵo, kiu ne ekflamiĝas ĉar liaj brulantaj manoj intermetiĝis kaj sorbis preskaŭ la tutan flamon.

Fine li ne povis plu elteni kaj konvulsie ekdisigis siajn manojn. La flamantaj alumetoj falis kaj krepitis sur la neĝo, sed la betulŝelo estis flamanta. Li komencis meti sekajn herbojn kaj la plej etajn branĉetojn sur la flamon. Li ne povis apartigi kaj elekti, ĉar li devis levi la brulaĵon inter siaj manartikoj. Pecetoj de putrinta ligno kaj verda musko teniĝis sur la branĉetoj, kaj li plimalpli bone forprenis ilin per siaj dentoj. Li zorge kaj mallerte kovis la flamon. Ĝi signifis vivon, kaj devis ne perei. La malapero de sango el la surfaco de lia korpo nun ektremetigis lin, kaj li iĝis pli mallerta. Granda peco da verda musko falis ĝuste sur la fajreton. Li provis forpuŝi ĝin per fingroj, sed lia tremetado foren mislokis lian geston kaj li malordigis la fajrokernon, kaj la brulantaj herboj kaj branĉetoj tute disiĝis. Li provis rekunigi ilin, sed malgraŭ liaj klopodoj, la tremetado superis lin kaj la branĉetoj definitive disiĝis. Ĉiu branĉeto eligis fumbloveton kaj estingiĝis. La fajroprovizanto fiaskis. Dum li apatie rigardis ĉirkaŭ si, liaj okuloj hazarde trafis la hundon, sidantan trans la ruinoj de la fajro, sur la neĝo, farantan kliniĝantajn movojn, iomete levantan unu antaŭpiedon kaj poste la alian, tiel balancantan sian pezon de unu al la alia, kun bedaŭrplena deziro.

La vido de la hundo metis frenezan ideon en lian cerbon. Li rememoris la rakonton pri viro, kaptita en neĝoŝtormo, kiu mortigis bovon, enŝoviĝis en ties internaĵon, kaj tiel saviĝis. Li mortigos la hundon kaj ŝirmos siajn manojn en ĝian varman korpon ĝis rigideco foriru el ili. Tiam li povos konstrui novan fajron. Li parolis al la hundo, vokis ĝin. Sed en lia voĉo estis stranga tono de teruro, kiu timigis la beston, ĉar ĝi neniam antaŭe aŭdis tiun parolmanieron de la viro. Io maltaŭgis, kaj ĝia malfidema naturo sentis danĝeron- ĝi ne sciis kian, sed ie, iel, en lia cerbo aperis malinklino al la viro. Ĝi kuŝigis siajn orelojn pro lia voĉo, la kliniĝanta movo kaj la levado de piedoj pliiĝis, sed ĝi ne obeis al la viro. Li metis sin sur siaj manoj kaj genuoj kaj rampis al la hundo. Tiu nekutima sinteno estigis suspekton, kaj la besto afekte flankenpaŝis.

La viro pormomente sidiĝis en la neĝo kaj luktis por kvietiĝi. Poste li perdente demetis siajn mufgantojn kaj stariĝis. Unue li rigardis teren por certiĝi, ke li ja estas staranta, ĉar la sensomanko en liaj piedoj igis lin sen rilatoj al la tero. Lia stara sinteno mem forpelis el la hunda cerbo la unuajn suspektojn. Kaj kiam li ordone parolis, kun la tono de vipado en sia voĉo, la hundo retrovis sian kutiman obeemon kaj iris al li. Kiam ĝi estis je atingebla distanco, la viro perdis sian memregecon. Liaj brakoj fulme eketendiĝis al la hundo, kaj li spertis veran surprizon, kiam li konstatis, ke liaj manoj ne povas preni, ke liaj fingroj ne fleksiĝis nek sentis. Li estis momente forgesinta, ke ili frostiĝis, kaj estis pli kaj pli frostiĝantaj. Ĉio tio okazis rapide, kaj antaŭ ol la besto povu foriri, li perbrake ĉirkaŭprenis ĝin. Li sidiĝis en la neĝo kaj tiel tenis la hundon dum ĝi gruntis, ĝemis kaj baraktis.

Sed nur tion li povis fari, ĉirkaŭteni ĝian korpon per la brakoj kaj sidi. Li konsciis, ke li ne povos mortigi la hundon. Neniel. Per siaj malkapablaj manoj li povis nek elingigi sian tranĉilon, nek strangoli la beston. Li ellasis ĝin, kaj ĝi furioze forsaltis, kun la vosto inter la kruroj kaj daŭre gruntanta. Ĝi haltis kvar dek futojn for, kaj scivoleme observis lin, kun la oreloj antaŭen streĉitaj. La viro rigardis al siaj manoj por lokalizi ilin, kaj trovis ilin pendantaj ĉe la fino de la brakoj. Li estis ŝokita de la stranga ideo, ke iu devas uzi siajn okulojn por trovi kie estas ties propraj manoj. Li komencis per grandaj brakmovoj frapadi siajn manojn kontraŭ siajn flankojn. Li tion faris dum kvin minutoj, fortege, kaj lia koro pumpis sufiĉan sangon por ĉesigi lian tremetadon. Sed neniu senso revenis en liaj manoj. Li havis la impreson, ke ili pendas kiel peziloj ĉe la ekstremaĵoj de liaj brakoj, sed kiam li provis kompreni la devenon de tiu impreso, li ne sukcesis.

Ia timo de la morto, morna, premanta, kaptis lin. Tiu timo rapide intensiĝis, kiam li ekkonsciis, ke ne plu estis afero pri frostiĝo de fingroj aŭ pri perdo de mano kaj piedo, sed afero pri vivo aŭ morto kun probableco malfavora al li. Tiam terurego kaptis lin, kaj li turnis sin kaj ekkuris en la roja fluejo laŭ la malnova svaga vojo. La hundo eksekvis kaj akompanis lin. Li blinde kuris, sencele, kun teruro, kiun li neniam spertis en sia vivo. Iom post iom, dum li stumblante trasulkis la neĝon, li denove vidis aĵojn- la riverbordojn, la malnovajn ŝtipamasojn, la senfoliajn tremolojn, kaj la ĉielon. La kurado sentigis lin pli bonfarta. Li ne plu tremetis. Eble, se li daŭre kuras, liaj piedoj degelos, kaj, ĉiel, se li kuras sufiĉe longe, li atingos la tendejon kaj la knabojn. Certe li perdos kelkajn fingrojn kaj parton de la vizaĝo, sed kiam li alvenos, la knaboj flegos lin kaj savos la ceteron de li. Sed samtempe alia penso estis en lia menso, kiu diris, ke li neniam atingos la tendejon kaj la knabojn, ke tro da mejloj disigis lin de ili, ke la frostiĝo jam tro mordis lin, kaj ke li baldaŭ estos rigida kaj morta. Tiun penson li forpelis kaj rifuzis konsideri. Foje ĝi trudiĝis kaj petis atenton, sed li repuŝis ĝin kaj penis pensi alion.

Frapis lin la strangeco de kurado per tiel frostigitaj piedoj, ĉar li ne povas senti la momenton kiam ili frapas la teron kaj prenas la pezon de lia korpo. Ŝajnis al li, ke li flugtuŝadas ĝian surfacon sen havi ligon kun la tero. Ie li iam vidis flugilhavan Merkuron, kaj li demandis al si ĉu Merkuro havis la saman senton, kiam li flugtuŝadis la teron.

Lia teorio de kurado ĝis atingo de la tendejo havis difekton: li ne havis la necesan eltenemon. Multfoje li stumblis, kaj fine li ŝanceliĝis, mismoviĝis kaj falis. Kiam li provis restariĝi, li ne povis. Li devas sidi kaj ripozi, li decidis, kaj la sekvontan fojon li simple marŝos kaj daŭre iros. Dum li sidis kaj reakiris sian spiron, li rimarkis, ke li sentas sin varma kaj komforta. Li ne plu tremetadis, kaj ŝajnis eĉ, ke varma radio trafis lian bruston kaj sinon. Tamen, kiam li tuŝis sian nazon aŭ vangon, li sentis nenion. Kuri ne malfrostigos ilin. Nek malfrostigos liajn manojn kaj piedojn. Venis en lia menso la ideo, ke la frostiĝintaj partoj de lia korpo plivastiĝis. Li provis forpeli tiun penson, forgesi ĝin, pensi alion, li konis la frenezigan senton, kiun ĝi estigis kaj li timis freneziĝon. Sed la penso defendis sin kaj persistis, ĝis estigi vidon de lia korpo tute frostigita. Tio ja estis tro, kaj li denove ekkuris laŭ la vojo. Momente, li malrapidiĝis ĝis marŝado, sed la penso pri la plivastiĝanta frostiĝo denove kurigis lin.

Kaj dum la tuta tempo la hundo kure akompanis lin ĉe liaj kalkanoj. Kiam li falis duan fojon, ĉirkaŭmetante sian voston sur la antaŭpiedoj ĝi sidiĝis antaŭ li, rigardanta lin, strange viglema kaj atentema. La varmeco kaj sekureco de la besto kolerigis lin, kaj li insultis ĝin ĝis kiam submetiĝe ĝi mallevas siajn orelojn. Ĉi fojon la viro ektremetadis eĉ pli rapide. Li estis malvenkanta sian batalon kontraŭ la frostiĝo, kiu enŝoviĝis en lin de ĉiuj flankoj. Tiu penso pelis lin ekkuri, sed li kuris nur centon da futoj antaŭ ol ŝanceliĝi kaj tutkorpe fali antaŭen. Tio estis lia lasta panikaĵo. Kiam li reakiris sian spiron kaj memregadon, li sidiĝis kaj konsideris la ideon digne akcepti la morton. Tamen tiu ideo ne venis en lian menson per tiaj terminoj. Lia pensmaniero diris, ke li sintenis kiel stultulo, ĉien kuranta kvazaŭ senkapigita kokido - tiel estis la komparo farita de li. Nu, ĉiel li ja frostiĝos, kaj do li povas dece akcepti tion. Kun tiu nova menskvietiĝo venis la unuaj simptomoj de dormemo. Jen bona ideo, li pensis, dormi ĝis morto. Tio similas preni anestezilon. Frostiĝi ne estas tiel terura kiel la homoj opinias. Ja estas multaj aliaj pli malbonaj manieroj morti.

Li imagis la knabojn trovantaj lian kadavron, la postan tagon. Subite li vidis sin kun ili, alvenanta ĉe la vojkurbiĝo kaj trovanta sin kuŝanta sur la neĝo. Li ne plu apartenis al si mem, ĉar li jam estis ekster si, staranta kun la knaboj kaj rigardanta sin sur la neĝo. Ja estas malvarmego, li pensis. Reirinte en Usonon, li povos rakonti al homoj tion, kio estas vera malvarmo. Li drivis el tiu vido al tiu de la maljunulo en Sulphur-Creek. Li klare vidis lin, varma, kaj komforta, kaj fumanta pipon.

"Vi pravis, maljuĉjo, vi pravis," murmuris la viro al la maljunulo de Sulphur-Creek.

Tiam la viro sinkis en tion, kio ŝajnis al li la plej komforta kaj feliĉa dormo, kiun li spertis. La hundo sidis fronte al li kaj atendis. La mallonga tago finiĝis per longa, malrapida krepusko. Estis neniu indiko de farota fajro, kaj, plie, neniam okazis en la hunda sperto, ke homo tiel sidas en la neĝo kaj ne faras fajron. La krepusko alvenante, ĝia forta deziro pri fajro superis, kaj kun grandaj levoj kaj mallevoj de antaŭkruroj, ĝi milde ĝemis, kaj kuŝigis siajn orelojn en preparo de la vira skoldado. Sed la viro restis silenta. Pli poste, la hundo forte ĝemis. Ankoraŭ pli poste ĝi rampis al la viro kaj ekflaris la odoron de morto. Pro tio la besto hirtigis sian hararon kaj retropaŝis. Li iom atendis, hurlante sub la steloj, kiuj saltis kaj dancis kaj brile scintilis en la malvarma ĉielo. Kaj jen, ĝi turniĝis kaj trotis laŭ la vojo al la tendejo, kie, li sciis, estis la aliaj nutroprovizantoj kaj fajroprovizantoj.

La 4an de aŭgusto 2026 estis anoncitaj la rezultoj de la Literatura Konkurso Kálmán Kalocsay 2026. La ĵurio diligente laboris por garantii la kredindecon kaj profesian nivelon de la konkurso. La ĵurianoj rekonis ka originalecon, aprezis la lingvan kvaliton, kaj senteme reagis al la pensprofundo de la alsenditaj verkoj.

Honora mencio:
Elena Popova: “Floroj por Kálmán Kalocsay” (novelo)

Juna talento:
Jeroubbaal Banyanga: “Kiam la jaro endormiĝas” (poemo)

Branĉo poemo:
1. Carmel Mallia: “Verko de nekonata forfuĝintino el Libio”
2. Choe Taesok: “La kverko en seka ĉifono”
3. Miklós Cseszneky: “Helikoptero super la urbo”

Branĉo prozo kaj novelo:
1. Jorge Rafael Nogueras: “Aŭroren”
2. Miklós Cseszneky: “Kunveno pri poŝtelefono kaj La verda libreto”
3. Jorge Rafael Nogueras: “La milito komenciĝos”

Branĉo traduko:
1. (germana traduko) Kirilo Brosch: Henriko Heine, “Pri teleologio”
2. (ĉina traduko) Batalanto: “La Nuboj kaj Pluvo de Wuŝan: La Amo de Reĝo Ju kaj Diino Jaĝi”
3. (rusa traduko) Igor Sokolov: Anton Ĉeĥov “Filino de Albiono”

Fonto: Grazeto, 2026, №4

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Rezultoj de Literatura Konkurso Kálmán Kalocsay 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Bruno Lehtinen el Finnlando verŝajne estas la plej aĝa kongresano en Graco – venontsemajne li povos festi sian centjariĝon. Sed kiel iĝi centjara? Pri tio Bruno Lehtinen ne scias konsili. ”Vivi estas pli bone ol morti”, li diras.

Bruno Lehtinen. Foto: Jukka Pietiläinen

Venontsemajne la verŝajne plej aĝa kongresano de 111-a Universala Kongreso de Esperanto, Bruno Lehtinen el Finnlando, fariĝos centjara. Mi renkontas lin ĉe la kongresero Belartaj Konkursoj, kaj li pretas respondi al kelkaj demandoj de Libera Folio.

– Mi ne estas grava persono, mi nur fariĝas centjara, li unue reagas al mia peto pri intervjuo.

Kvankam baldaŭ centjara, li tamen aspektas multe pli juna, eble 70- aŭ 80-jara.

Bruno Lehtinen lernis Esperanton en 1990, kiam li vidis en gazetaro informon, ke oni povas lerni la lingvon kaj partopreni la kongreson en Kubo.

Li eklernis, sed ne vojaĝis tiam al Kubo, kien li iris nur pli poste. Li tamen multe vojaĝis per Esperanto.

– Mi estis dek fojojn en Brazilo, kie mi havas amikinon.

Ĉu vi povas doni ian konsilon al la nuntempa mondo pro via longa vivodaŭro?

– Mi ne bone komprenas la demandon. Estas malfacila demando.

Pri la sekreto de sia longa vivdaŭro li povas nur diri, ke ”vivi estas pli bone ol morti” kaj ke ”mi ŝatas vivi kaj mi ŝatas virinojn”.

Li aliflanke rakontas ankaŭ, ke li vivas tre modeste kaj dum pasintaj jaroj li estas vegetarano.

– Mi manĝas multe da legomoj kaj fruktoj.

Tamen li ne same bone vidas aŭ aŭdas kiel antaŭe, sed estas eble vojaĝi, ĉar ”ĉiam mi trovas homojn, kiuj estas helpemaj”.

Ekzemple en Graz li loĝas en studenta hejmo kun longtempa amiko, la sekretario de la kongreso Alfred Heiligenbrunner. Kaj li ne suferas pro la Graca varmego, kutime 36–37 gradoj en posttagmezo praktike en ĉiu tago dum la kongreso.

– Hieraŭ mi ne ekskursis en grupo, sed memstare: mi estis en proksima banejo la tutan tagon.

Kiu estis via unua Universala kongreso kiun vi partoprenis?

– Malfacilas memori, mi partoprenis dek kongresojn, eble Vilno aŭ Roterdamo estis la unua.

Post trarigardo de la listo de kongresoj konfirmiĝas, ke la Vilna kongreso en 2005 estis lia unua. En Tampereo en 1995 li estis nur unu tagon, sed ne oficiale partoprenis.

Gratulon al Bruno Lehtinen okaze de lia centjariĝo!

Jukka Pietiläinen

La kurso pri la esperanta literaturo kadre de la akademia jaro 2026/27 komenciĝos post kelkaj tagoj en Ĉaŭdefono, tamen organizita de Esplora Instituto de Esperantologio; ĝi daŭros du semestrojn kaj proponos, apud la institucia, po unu monografia kurso semestre.

La unua estos dediĉita al teatro; la studentoj mem elektos la esplorindan aŭtoron: “la teatro de Julio Baghy” estas unu el la du eblaj opcioj. La dua monografia kurso koncernos la tradukan literaturon kaj estos parte gvidata de d-ino Perla Martinelli. La docento por ambaŭ semestroj estas prof. Giorgio Silfer.

Dum la kursosemajno (10-16 aŭgusto 2026) okazos lingvotestado laŭ nivelo C2, fare de KCE laŭ LTSEC.

 

Graz estas vere mirinda urbo: Kiel dua plej granda urbo de Aŭstrio ĝi ofertas al la vizitanto atmosferon kiu estas unika. Kun sia bunta mikso de kulturoj ĝi donas al multaj diversaj homgrupoj eblecon por feliĉiĝi. En kiu urbo kun longa historia tradicio povas pace kunvivi homoj kiuj voĉdonas por komunisma urbestrino kun homoj kiuj je la alia flanko voĉdonas por dekstrepopulisma landestro de Stirio? Estas tiu paca atmosfero kiu ebligas tion. Por mi kiel aŭstro el la tre germaneca nordo de Aŭstrio la kvarhora trajnvojaĝo suden al Graz signifas por mi alveno en urbo kun sudorient-eŭropa flaro, kun la spirito de la pasinta Habsburga monarkio, sed kun forta emo esti memstara parto de tiu regno. Tiu verda montara lando Stirio elektis por si la verdan koloron por montri sian identecon.

La n-ro 342 de Literatura Foiro prezentas sin kiel ampleksan kaj bone konstruitan kulturan panoramon: tio gravas, ĉar hodiaŭ certe ne mankas enhavo, eĉ foje tro abundas, sed mankas ofte la kapablo ĝin ordigi, pesi, stuci kaj decigi… kaj ĉefe proponi ĝin per taŭga kriterio.

La komenco jam montras tonon: Raymond Schwartz rememorigas nin, ke sprito povas esti ankaŭ akre serioza, kaj ke la vortludoj ne estas fuĝo el la realo, sed maniero ĝin aliri. Tiu enkonduka teksto ne estas nur ornama malfermo, sed speco de etika kaj estetika prepariĝo al la ceteraj enhavoj. Ĝi memorigas, ke kultura gazeto ne devas sin prezenti kiel senkoloran magazinon de tekstaj varoj, sed kiel lokon, kie vortoj ankoraŭ havas karakteron, originalecon, identecon.

La teatra esploro de Giorgio Silfer Ĉe la tri koboldoj kun unu kanzonisto, plia kontribuo en la serio “Teatro” ĉi-jare inaŭgurita, rekonstruas bildon de la dudeka jarcento bazitan sur tuta kulturo de kunesto kaj improvizo. La pasinteco ne estas idealigita foro, sed reala laboro de artistoj kaj aktivuloj, kun koncernaj triumfoj, limoj kaj transiroj.

Tre malsama, sed same rimarkinda, estas la originala prozo de Giacomo Comincini, Eĉ la ajatolo. Ĝi alportas internan, delikatan kaj iom riske personan voĉon, kiu moviĝas inter erotika memoro, spirita streĉo kaj kultura meditado. Tiu teksto memorigas, ke revuo ne devas enhavi nur “ĝustajn” aŭ “utilajn” tekstojn; ĝi devas ankaŭ akcepti riskon, nuancon kaj surprizon.

La vidpunkta sekcio donas al la numero pli intelektan spinon. Letero al amiko de Vinko Ošlak estas unu el tiuj tekstoj, kiuj ne flatas la leganton, sed postulas de li maturecon. Ĝi metas antaŭ ni la malfacilan demandon pri idealismo, praktiko kaj respondeco en la esperanta mondo.

Komento pri la filmo Imago interpretas revenon, spliton de identeco kaj familian tension tra la okulo de la kino. Simile la malta poezio Mia lando alportas al la numero voĉon de alia kultura spaco, sed per sama spirito: simpla, bildriĉa kaj malkaŝe lirika. Muzike reliefas la figuro de Consuelo Velázquez, per la plumo de Juan García del Río.

La felietona parto kaj la pli vasta beletra meditado, precipe la teksto de Virginia Woolf, sed ankaŭ la rakonto de Massimo Acciai, situas meze inter kultura analizo kaj socia kritiko. Same grava estas la lingvistika kontribuo de Ilona Koutny Temvortaroj fone de esperanta leksikografio, panorame kaj profundige pri la senco kaj estonteco de leksikologio en nia lingvo. La esean parton kompletigas la teksto de Amaro Xavier Braga jr. Ekrigardo al la komiksoj de Ziraldo kaj la komentario de Alessio Giordano pri la lasta encikliko Trafa diagnozo, svaga terapio.

La recenza parto montras la forton de la revuo kiel kritika instrumento: en ĝi estas komentitaj la verkoj La vendisto de feliĉo de Julian Modest (far Manuela Ronco) kaj La kurioza incidento de la hundo en la nokto de Mark Haddon (far Giacomo Comincini).

La revuon posedas, eldonas kaj administras Kooperativo de Literatura Foiro (LF-koop); eblas aboni tra literaturafoiro.com kaj ricevi aliron al ĉiuj 342 numeroj telematike (sume pli ol 17.000 paĝoj kaj 5.000 artikoloj).

La tradiciaj kongresoj kiel UK kaj IJK regas sin sur subvencioj kaj nombra partoprenantaro, kio superas la handikapojn pro la kotizoj, tro (mal)varma klimato, veturkostoj, malforta programo aŭ malsufiĉaj manĝoj (kvante kaj kvalite), nome de la ĝojo retrovi la kutimajn vizaĝojn en malsamaj lokoj; la Esperanto-Domoj devas rezisti proponante la inverson. Necesas elekti agrablan klimaton, dampi la veturkostojn, proponi elstaran programon, servi bongustajn pladojn kaj praktiki fluan lingvon.

Al la frazo “Mi lernis esperanton por iri al la Universala Kongreso” devas apudi “Mi eklernis la lingvon por perfektigi ĝin en la Esperanto-Domoj”. De la internaciaj tradiciaj organizoj estas vane atendi helpon: nur la Esperanta Civito povas subsidui la Domojn. Endas konsorcii je la servoj, por ke la Domoj estu kulture, gastige, gastronomie pli kaj pli allogaj; sed ne tiel ke ili iĝu la celo — ili devas resti la rimedo, sed pli kaj pli taŭga rimedo.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”  

Universala Esperanto-Asocio (UEA) invitas la tutmondan esperantistaron profiti eksterordinarajn rabatojn por aliĝi al la 112a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Melburno-Narrm, Aŭstralio, okazonta inter la 3a kaj 10a de julio 2027. Aliĝoj faritaj dum la nuna UK-semajno en Graz (do ĝis la 8a de aŭgusto 2026) ĝuos eksterordinarajn rabatojn!

Okaze de la malfermo de la aliĝado la Kongresa Fako de UEA ankaŭ prezentas renovigitan kaj modernigitan UK-retejon: https://uk.esperanto.net/2027.

La aliĝilo troviĝas rekte ĉe https://uk.esperanto.net/2027/aligxilo.

Reviziitaj kotizoj post pluraj jaroj

Pro la ĝenerala kresko de kostoj en la lastaj jaroj UEA devis revizii la aliĝkotizojn de la UK. La antaŭaj kotizoj restis esence senŝanĝaj ekde 2018-2019. La nova kotiztabelo estas konsultebla ĉe https://uk.esperanto.net/2027/kotizoj – sed frua aliĝo ĝis la 8a de aŭgusto 2026 donos eksterordinarajn rabatojn: al ĉiu ajn homo en la mondo; kaj krome disponeblas aldona speciala rabato al ĉiuj, kiuj aliĝis al la 111a UK!

Eksterordinaraj rabatoj dum la UK-semajno en Graz

Por faciligi la transiron al la nova kotizsistemo kaj rekompenci fruan aliĝadon UEA enkondukas specialan, kun limdato, rabatkampanjon. Ĉiu ajn homo en la mondo, kiu aliĝos al la 112a UK ĝis la fino de la 111a UK (la 8a de aŭgusto 2026) ricevos ĝeneralan rabaton. Krome, aliĝintoj de la 111a UK povos profiti aldonan rabaton, se ili aliĝos dum la UK-semajno en Graz. La disponeblaj rabatoj estas aŭtomate kalkulataj en la reta aliĝilo laŭ la kategorio de la aliĝanto. Gravas rimarki, ke – por ke validu la rabatoj – necesas ne nur registriĝi, sed ankaŭ pagi la aliĝon ĝis la fino de la kampanjo.

Kiel aliĝi kaj profiti de la rabatoj

Oni uzu la retan aliĝilon. Ĝenerala rabato jam plikiĝos. Se vi havas UEA-kodon, nepre enigu vian plenan UEA-kodon laŭ la formato xxxx-x en la taŭga kampo. La sistemo devos aŭtomate rekoni vin, apliki eventualajn statusojn (ekzemple individua membro, komitatano ktp) kaj kalkuli ĉiujn disponeblajn rabatojn. Dum la aliĝo eblas donaci. Donacoj aparte gravos por subteni la venon de malpli pagipovaj homoj al Aŭstralio.

Se oni havos demandojn, oni povas kontakti la Kongresan Fakon de UEA per la retadreso kongresoj@co.uea.org. UEA invitas ĉiujn esperantistojn utiligi ĉi tiun unikan okazon kaj jam nun certigi sian partoprenon en la 112a UK en Melburno-Narrm.

UEA agnoskas, ke Melburno estas tradicia tero de la kulina nacio, kiu en la lingvoj Woiwurrung kaj Boonwurrung respektive nomas la regionon – hejmon de aborigena tradicio de almenaŭ 40 000 jaroj – Narrm aŭ Naarm. La nomo reflektas kulturon kun profunda historio, ligon al la tero, akvo kaj kreorakontoj – kaj la respekton de UEA al tio.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1319.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Rapidu aliĝi kun eksterordinara rabato al la 112a UK en Melburno appeared first on La Ondo de Esperanto.

Unue oni devas nomi, kiu estas ateisto kaj kiu estas kredanto. Se ateisto serĉas leĝojn de naturo, regulojn en socio, pensas pri tasko de homo sur planedo, li ekscias, ke dio ne bezonas eklezion. Nur matura homo povas deklari, ke sentas sin ateisto laŭ siaj spertoj kaj post vera pripensado. (mia imago)

 

Vakaj Ĉapeloj , certa urbo regata de inda reĝino. La ununuraj loĝantoj estas vakaj ĉapeloj. Grasaj ratoj, grasaj katoj kaj grasaj vespertoj same estas rigardataj nur kiel vakaj ĉapeloj. La raraj vojaĝantoj, kiuj vizitis la urbon, priskribis ĝin kiel timigan lokon; ili tre rapide komencadis rigardi sin mem kiel vakajn ĉapelojn. La reĝino de Vakaj Ĉapeloj daŭre murmuradas por si mem: „Ie mankas klapo en la kapo, ie estas truo en la cisterno.“ Neniu scias, kion signifu ŝiaj sekretoplenaj vortoj.

 PS: Carl Sandburg , Rootabaga Stories, Nova Jorko, 1922

PSS: Tradukis klubo Karapaco el la libro de Alberto Manguel kaj Gianni Guadalupi, „De Atlantido ĝis Utopio“, Gvidilo tra imagitaj lokoj de la monda literaturo.

Kadre de la Interkultura Novelo-Konkurso estis ricevitaj 2247 konkursantaj noveloj de aŭtoroj el Norda kaj Suda Amerikoj, Eŭropo, Afriko kaj Azio. Tiuj noveloj estis originale verkitaj en Esperanto sed ankaŭ en la angla, ĉeĥa, franca, germana, hispana, hungara, itala, kataluna, latina, makedona, persa, portugala, rusa, serba, turka kaj ukraina.

La 2an de aŭgusto, dum la 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graco, Aŭstrio, estis anoncitaj la gajnintoj de la kvina eldono de INK kun la temo “La detalo kiu ŝanĝas ĉion”. Jen la premiitoj:

Sperta kategorio

1. Diana Fedorovici (Диана Федорович) – Moldavio
Ĉu vi ŝatas zamon? (Вы любите заму?)
Premio: 1000 €

2. Davide Bacchilega – Italio
Oniksaj okuloj (Occhi d’onice)
Premio: 800 €

3. Yurii Vetkin (Юрій Вєткін) – Ukrainio
Verda koloro de mia amo… (Зелений колір мого кохання…)
Premio: 600 €

4. Marc Spaccesi – Francio
Mia patrino (Ma mère)
Premio: 400 €

5. Sten Johansson – Svedio
Jam familiano
Premio: 200 €

Komencanta kategorio

1. Valeriia Tahamlyk (Валерия Тагамлык) – Ukrainio
Donaco el la ĉielo (Подарок с неба)
Premio: 500 €

2. Yana Yabluko (Яна Яблуко) – Ukrainio
Senracia turno (Безглуздий поворот)
Premio: 400 €

4. Gelia Alekseeva (Гелия Алексеева) – Ukrainio
Nesto ĉe la akvofalo (Гнездо у водопада)
Premio: 200 €

5. Mary Beth (Мэри Бет) – Kazaĥio
Piedo de la sorto (Лапа судьбы)
Premio: 100 €

Honora mencio de la ĵurio al la plej bona juna verkisto

Antonio Lariccia – Italio
Pro unu komo (Per una virgola)
Premio: 50 €

Honora mencio de la organizantoj de la konkurso

Daniele Montano – Italio
La viro sur la ĉaro (L’uomo sul carro)
Premio: 50 €

Fonto: https://bobelarto.ink/ink-5/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La gajnintoj de la 5a Interkultura Novelo-Konkurso appeared first on La Ondo de Esperanto.

 

LERNI RIFUZI ION AJN

Oni devas lerni diri, ke "ne".

Ekzemple: "Ĉu vi volas havi pecon da torto?"

"Ne, du da ili por mi."

(trovite en META)

 

Heinz Erhardt

Konservoj de vidvino Lehmann

(laŭ rakonto de Grimm Brothers)

Estis iam povra kamparano. Li posedis nenion krom kvar bestoj: azenon, kiu ĉiam estis ofendita, se oni nomis lin tiel; hundon, kiu ofendiĝis, se oni ĵetis riproĉon al li – kompreneble escepte de osto; krome virkaton, kiu preskaŭ estis blinda, ĉar ĝi perdis siajn okulvitrojn kaj la kamparano ne povis aĉeti novan por ĝi; kaj kokon, kiu – kaj tio estis la plej terura! – baldaŭ trovu la vojon en la kuirpoton laŭ motivo: la koko maljuna ankoraŭ hieraŭ flirtinta subsuna…

Iutage decidis tiuj kvar bestoj ĉesigi: unue la kontrakton kun la kamparano kaj due la amikecon kun li.

Kiam la unua de la monato komenciĝis, la koko demandis la aliajn: „Kion ni faru nun?“

 „Ni fondu kantokvarteton kaj ludu en turneo!“ diris la virkato.

 „Jes ja“, konsentis la hundo, „la homoj amas mian kantadon!“

 La azeno jesigis kvazaŭ bavare: „Tio kredas, i–a!“

Sekve tion, la ensemblo ekmarŝis, ĝis kiam ili ekvidis solecan domon kun apenaŭ lumigata malfermita kelofenestro, kvankam la malhelo jam ekestis. Malantaŭ tiu fenestro du viroj agadis, ĉar ili enrompis. Ili ĝuste inspektis la konservaĵojn de la mortinta edzino Lehmann. Por mallongigi al tiuj streĉe laborantaj homoj la tempon, niaj kvar amikoj decidis tie prezenti je la unua fojo koncerton. La hundo saltis sur la azenon, la kato sur la hundon, kaj la koko sur la virkaton. Tiam la azeno nombris ĝis kvar– – –  kaj ili komencis kanti.

Ĉu pro la tro mallonga provotempo aŭ ĉu la kantistoj estis tro malatentemaj, aŭ ĉu la prezentita verko devenis el la plumo de nuntempa komponisto, egale, la rabistoj terure ektimis, kaj, postlasante la tutan predon, fuĝis. Sed niaj kvar artistoj kvazaŭ oportune ennestiĝis en la kelo kaj ĝuis la konservitajn fruktojn de sia rekompenco por la unua koncerto.

Ĉu ili ankoraŭ prezentis pliajn koncertojn, ne estas konate, sed certas, ke ili, se ili ankoraŭ ne mortis, ankoraŭ vivas, nome kiel la Urbomuzikistoj de Bremeno.

tradukis klubo Karapaco 

  

Hans-Georg Kaiser

Pri la perdo de klapoj

Mankis klap‘ en mia kapo

reveninta iam.

04/08/2026 La enhavlisto de la julia-aŭgusta kajero: 147 ... La Esperantomuzeo kaj la Kolekto por Planlingvoj de la Aŭstria Nacia Biblioteko 150 ... Universala Kongreso: Esperanto-kulturo agnoskita kiel Nemateria Kultura Heredaĵo en Aŭstrio 152 ... Estrara...

Kurioza ŝerco verŝajne trovebla en pluraj landoj estas tiu, pri la ofte malbelaj manskribaĵoj  de kuracistoj. Mi ŝatus scii, ĉu ĝi estas vere tutmonda fakto, ke kuracistoj havas la famon skribi per malbelaj, apenaŭ kompreneblaj literoj. Kvankam iuj esploroj montris, ke la skribmaniero de kuracistoj estas same malbona kaj nekomprenebla kiel tiu de la aliaj homoj, tamen, konstruiĝis jam tabua veraĵo, kiu aludas al “kuracista skribaĵo”, se oni volas paroli pri malbela manskribo.

“Grazeto” estas la titolo de la ĉiutaga kongresa kuriero de la 111a Universala Kongreso de Esperanto, kiu nun okazas en Graz (Graco, Aŭstrio). Legu ĝin por trovi informojn pri programŝanĝoj, raportojn pri pasintaj kaj venontaj eventoj. Ĝi helpas vin pli bone orientiĝi kaj pli agrable kongresi.

La kongresan kurieron ĉi-jare redaktas Lukas “Luko” Prokop, kiu akceptas prikongresajn artikol(et)ojn kaj fotojn ĉe la retadreso kuriero@esperanto.at; ĝin provlegas Maciej Jaskot.

Jam aperis tri kvarpaĝaj eldonoj de “Grazeto”. Ili estas senpage elŝuteblaj en la retejo de UEA uk.esperanto.net/2026/kuriero.

AlKo

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/08/graco-34/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Grazeto: Ĉiutaga kongresa kuriero de UK-111 appeared first on La Ondo de Esperanto.

La nomoj de sep novaj honoraj membroj de UEA estis anoncitaj en Graco. Krome du forpasintoj postmorte ricevis la titolon de honora membro, kaj Probal Dasgupta estis postmorte nomita honora prezidanto de UEA. La kleriga lundo proponis multajn interesajn prelegojn, kaj jam en dimanĉo la Universala Kongreso estis vaste diskonigita ankaŭ en la aŭstria televido.

La regiona novaĵelsendo de la aŭstria publika televidkompanio ORF prezentis la Universalan Kongreson en sia dua novaĵero en dimanĉo.

Multaj loĝantoj de Graco kaj la ĉirkaŭa regiono dimanĉe vespere povis konatiĝi kun la Universala Kongreso de Esperanto, kiam la publika televidkompanio ORF prezentis ĝin kiel la duan novaĵon en la vespera aktualaĵ-elsendo. La unua novaĵo estis arbaraj fajroj en la regiono.

La iom pli ol duminuta ero pri la kongreso estis enkondukita en Esperanto, kaj poste estis intervjuitaj en la germana pluraj kongresanoj, inter ili ankaŭ Seán Ó Riain, vicprezidanto de UEA kaj emerita irlanda diplomato. Reprezentanto de la turisma fako de Graco akcentis la signifon de la kongreso por la ekonomio de la urbo.

Dum la unua tago de la kongreso estis diskonigitaj la nomoj de novaj honoraj membroj de UEA: Ans Bakker-ten Hagen, Maritza Gutiérrez González, Paul Peeraerts, Barbara Pietrzak, Jozef Reinvart, Martin Stuppnig kaj Renée Triolle.

Aldone, jam post ilia forpaso, kiel honoraj membroj estis nomumitaj Hans Michael Maitzen kaj Ivo Osibov. Same postmorte, honora prezidanto de UEA fariĝis Probal Dasgupta. La praktiko honori forpasintojn per tiaj titoloj estis enkondukita nur pasintjare en Brno. Tiam oni uzis la latinan titolon ”in memorian”, nun tiu estis esperantigita kiel ”je lia memoro”.

Fotoj de la novaj honoraj membroj estis projekciitaj en salono Zamenhof dum la inaŭguro.

En pli fruaj jaroj forpasintojn ne eblis kandidatigi, kaj se jam post kandidatiĝo iu forpasis, tiun nomon oni ne konsideris – krom en Rejkaviko en 2013, kie oni post diskuto nomis Hallgrímur Saemundsson honora membro, kvankam li forpasis en la antaŭa tago.

En lundo jam laŭtradicie okazis multaj klerigaj programeroj. Tamen bedaŭrinde mankis la promesita diskuto kun la fama aŭstra verkisto Clemens J. Setz, kiu devus paroli kun István Ertl pri siaj libroj kaj sia rilato al Esperanto. Pro malsano en la familio li devis lastmomente nuligi sian partoprenon.

Maciej Wnuk interese prelegis pri koruptado kaj kiel eblas ĝin kontraŭlabori. Unu honestulo en malhonesta grupo laŭ li povas malhelpi misfarojn, dum unu tolerita delikto signalas permeson por pliaj.

Gabriel Beecham parolis pri la bezono de senerara komunikado en krizaj situacioj. Li rakontis kiel post evitebla, sed ne evitita, morto de anestezitino, ties vidvo, piloto, ekkonsciis ke ankaŭ la sanserva personaro bezonas trejnadon similan al tia, kian havas pilotoj. Necesas lerni, kiel komuniki pri la esenco, laŭ prioritatoj, per normaj formuloj, en la ordo instrukcio – konfirma ripeto – konfirmo de plenumo.

Li rakontis ankaŭ, kiel oni en aviado en Koreio ekuzis la anglan lingvon, pro la maloportuna kaj eĉ mortiga ceremonieco de la korea lingvouzo. Tiun ekzemplon iuj ĉeestantoj aŭdeble malŝatis.

Marta Ruzza en sia prelego parolis interalie pri specifaj vortoj, kiuj ofte apartenas al la esperantista identeco. Foto: István Ertl

Marta Ruzza en sia kontribuo demandis, kiel esperantistoj difinas sin mem, kaj kiel la esperantisteco ŝanĝas la mempriskribon. En la diskuto leviĝis la demando pri la diferenco inter Esperantisto kaj Esperanto-parolanto. La distingo laŭ iuj ĉeestantoj aktualiĝas pro la perceptata multiĝo de Duolingo-esperantistoj, ĉu laŭvorte, ĉu en la senco ke estas novaj lernintoj, kiuj scipovas la lingvon sed malhavas konon de la kulturo kaj senton de aparteno al la Esperanto-komunumo.

Estis ankaŭ prelego de Bernhard Tuider pri la Esperanto-muzeo de la Aŭstria nacia biblioteko, kiu venontjare festos sian centjaran jubileon kun nove aranĝita ekspozicio. Male ol ofte en Esperantujo, la statistikoj prezentitaj montris kreskan tendencon – kun escepto de la pandemia periodo, ĉiam pli da vizitantoj trovas la muzeon. Jam estas 94 000 eroj en Trovanto, la katalogo de la muzeo, el kiuj 45 000 ciferecaj kaj rete alireblaj.

Pli malfrue posttagmeze okazis interalie koncerto de la grupo Kajto.

– Ili ŝajnas ne fariĝi pli aĝaj. Ili ĉiam estas tre entuziasmaj kaj ludas kaj kantas tre precize kaj bone. La spektantaro estis same ĝoja kaj entuziasma, rakontas Laurent Ramette.

La lundan vesperon finis la tradicia kongresa balo.

Antaŭ cent-dek-kvar semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dek-kvina porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

Laŭ la Regularo pri Honoraj Membroj, Honoraj Prezidantoj kaj Diplomo pri Elstara Agado la Komitato de Universala Esperanto-Asocio (UEA), surbaze de propono de la Estraro de UEA, povas aparte distingi esperantistojn, kiuj faris gravajn servojn al la tutmonda Esperanto-movado, per la titolo Honora Membro (HM).
Krome, kiel Honora Prezidanto (HP) povas esti nomumita eksa prezidanto de UEA, kiu havis eksterordinarajn meritojn por la Asocio.

Dum la unua kongresa tago en Graz la Komitato finis voĉdonon per kiu estis elektitaj naŭ novaj HM-oj:

• el Aŭstrio Martin Stuppnig;
• el Nederlando Ans Bakker-ten Hagen;
• el Francio Renée Triolle;
• el Pollando Barbara Pietrzak;
• el Belgio Paul Peeraerts;
• el Slovakio Jozef Reinvart;
• el Kubo Maritza Gutiérrez González;
• kaj je iliaj memoroj el Aŭstrio Hans Michael Maitzen kaj el Kroatio Ivo Osibov.

La Komitato ankaŭ elektis kiel Honoran Prezidanton de UEA je lia memoro Probal Dasgupta (Barato), kiu prezidis UEA en la periodo 2007-2013.

Por decidi la Komitato anticipe kaj konfidence ricevis resumajn
vivpriskribojn kaj informojn pri la gravaj datoj, verkoj kaj meritoj de
la kandidatoj, nun publike arkivitajn en la komitata elŝutejo de UEA: https://uea.org/teko/komitato.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1318.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Novaj honoraj membroj kaj honora prezidanto de UEA elektitaj en Graz appeared first on La Ondo de Esperanto.

1 128 personoj el 62 landoj aliĝis al la 111-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu estis inaŭgurita en Graco en Aŭstrio en dimanĉo la 2-a de aŭgusto. La komitato de UEA kunsidis dimanĉe posttagmeze, sed ne sukcesis decidi pri la kotizoj por la venonta jaro.

La inaŭguro de la ĉi-jara Universala Kongreso okazis en nekutime luksa salono. Foto: István Ertl

La kvanto de la aliĝintoj al la ĉi-jara Universala Kongreso laŭ la lastaj informoj en dimanĉo estis 1 128. En la retejo de UEA tiu informo – aŭ ajnaj informoj pri la kongreso – ne estis facile trovebla, ĉar la retejo dum la lastaj tagoj ne funkcias fidinde kaj ofte tute ne estas atingebla. Tamen troviĝas kopio de la informoj ĉe esperanto.net.

Iom da kongresanoj ĉiam aliĝas surloke, sed tamen la suma kvanto de aliĝintoj ĉi-jare estas relative malalta, se konsideri, ke la kongreso okazas en centra Eŭropo, regiono facile atingebla por multaj esperantistoj. En Lisbono en 2018 estis 1 567 aliĝintoj, en Lillo 2015 ili estis 2 698 kaj en Vilno 2005 aliĝis 2 344 homoj.

Spite tion, en sabato tagmeze la kongresanoj estis eĉ pli multaj ol la organizintoj povis rapide priservi – multaj devis stari en vico al akceptejo dum pli ol unu horo por ricevi siajn kongresan insignon kaj dokumentojn, grandparte ekstere en varmego.

La kongresejo mem estas unu el la plej imponaj konstruaĵoj kie lastatempe okazis Universala Kongreso. Congress Graz estis konstruita en la 1880-aj jaroj kiel la ĉefsidejo de banko, kaj preskaŭ cent jarojn poste rekonstruita kiel kongrescentro.

En la dimanĉa inaŭguro parolis membro de urba deputitaro Elke Heinrichs. Ŝi portis saluton de la urbestro Elke Kahr, kiu nun ferias post la elektokampanjo. La lokaj elektoj fine de junio donis novan periodon por komunista estrado de Graco, eĉ kun kreskanta subteno.

Vico ekster la akceptejo en sabato. Foto: Jukka Pietiläinen

Ĉefa temo en la inaŭguro estis, ke Aŭstrio iĝi la tria lando en la mondo, kiu akceptis Esperanton kiel sian nematerian kulturan heredaĵon. En la inaŭguro parolis la ĝenerala sekretario de Aŭstria Unesko-komisiono Martin Fritz.

Krome en la inauguro germane parolis la ĉefo de Esperanto-muzeo kaj kolekto de planlingvoj de Aŭstria nacia biblioteko, kiun interpretis la esperanta oficisto de la biblioteko Bernhard Tuider.

Multe da gravuloj parolis dum la inaŭguro, sed malmulte da diplomatoj, nur itala honora konsulo kaj ĉina ambasadoro. Atentinda estis la vere longa aplaŭdo por la partoprenantoj el Ukrainio. La ĉeestantoj per sia bonvenigo evidente volis montri sian solidarecon.

La unua ekskurso por konatiĝi kun la kongresurbo laŭ partoprenintoj okazis bone kaj glate, kun profesia ĉiĉeronado kaj lerta interpretado de Bert Schumann.

La unua numero de la kongresa kuriero aperis rete, sed ne haveblis en presita formo en sabato aŭ dimanĉo. Laŭdire la tiucela printilo panetis, kaj ne eblis ripari ĝin aŭ havigi novan pro la semajnfino. Pro la paneo de la retejo de UEA ankaŭ ne eblis ĝin legi tie, sed ĝi troveblas ĉe esperanto.net.

La infana kongreseto estis nuligita, sed aliĝintoj nur lastmomente eksciis pri tio. Anstataŭe estas tri horoj da infana programo tage.

Dimanĉe posttagmeze okazis la kunsido de la komitato de UEA. Ĉeestis 39 komitatanoj el 58, do la kunveno estis kvoruma kaj decidopova, sed malmultaj decidoj estis faritaj.

La komitato kunsidas. Foto: Jukka Pietiläinen

Pri la statutaj ŝanĝoj, kiujn postulas la nederlanda leĝo, la estraro kaj la ĝenerala direktoro povis raporti nenion novan. La afero restas daure nefinita, kvankam la leĝo jam postulis ŝanĝon de la statutoj de neprofitcelaj organizoj ĝis la 1-a de julio.

Tamen laŭ la ĝenerala direktoro Martin Schäffer ne estos grandaj sekvoj pro la malatento pri la kongruo de la statuto kun la leĝo. Aliflanke li kaj la estraro jam havis jam kvin jarojn por adapti la statuton al la leĝo, dum kiuj malmulto okazis.

Lau la informoj donitaj al la komitato, la afero kuŝas ĉe la notario, kiu devus kontroli, ĉu la proponitaj ŝanĝoj kongruas jure kun la ŝanĝita leĝo. La ĝenerala direktoro ekde nun promesis raporti al la komitato pri ĉiu paŝo, kiun li faros rilate la statutŝanĝon.

Krome la komitato diskutis longe pri la proponata altigo de la baza kotizo por individuaj membroj, de 44 al 49 eŭroj. La komitato demandis pri la eventualaj sekvoj – kiom da mono la proponita ŝanĝo portus al UEA kaj ĉu estus risko ke la altigo de la kotizoj rezultigos malkreskon de la membraro.

Tamen la estraro ne povis prezenti kalkulon pri tio, kiom da mono la altigo portus, se la membraro restus la sama. Laŭ donita takso, povus temi pri dek mil euroj. UEA nun krome havas novan donacan membrokategorion: dumviva membro de Societo Zamenhof.

La komitato ne sukcesis fini la diskuton pri la kotizoj, do la decido pri tiu baza ero de la ekonomio de UEA devos esti farita poste.

Laŭ informoj de Jukka Pietiläinen kaj aliaj kongresanoj

Esence antiraŭmisma kaj malamika kontraŭ la konsorcio de la Esperanta Civito (rifuzante eĉ objektivan kaj tial favoran raporton pri Kultura Esperanto-Festivalo, verkitan de s-ro Ulrich Matthias), la skandalema nordeŭropa retgazeto LibFol paradokse helpis al la likvido de la ĉefa malamiko de raŭmismo, nome la burokrata aparato en Roterdamo.

Ekde 2003 la akurata kaj senkompata, pli ol cinika, kritikado fare de la informilo fondita de Kalle Kniivilä kaj István Ertl, funkcianta kiel trombono de la bullerismo, multe pli damaĝas al la Universala ol al la Esperanta Civito. Kaj ankaŭ multe pli damaĝas al UEA/TEJO ol la Civito povus aŭ volus al ili.

Legu pli en “Heroldo de Esperanto”

De la 6a ĝis la 9a de julio la 8a Tutlanda Esperanta Legokunsido okazis en Qingdao-a Universitato. Kunvenis 27 esperantistoj el Pekino, Tianjin, Hubei, Jiangxi, Zhejiang, Jiangsu, Henan, Guangdong, Jilin kaj Qingdao.

Retrorigardinte la progreson de la legokunsido dum la pasintaj dek jaroj, ili ankaŭ diskutis pri “Per Esperanto konatiĝi kun Lusin — Omaĝe al la 90-a datreveno de la forpaso de Lusin”, kunlegante la esperantigitan verkon “Noveloj de Lusin, Plena kolekto”.

Gao Shuyuan

Fonto: http://esperanto.china.org.cn/2026-07/23/content_118614714.htm

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Legokunsido en Universitato appeared first on La Ondo de Esperanto.

Tiun varmegan aŭgustan vesperon estis Pafinsulo plena de homoj; kaj tial al Minka kaj Pepo restis nenio alia, ol alsidiĝi al la tablo, kie jam sidis iu sinjoro kun dikaj kaj tristaj lipharoj. "Kun permeso," diris Pepo, kaj tiu sinjoro nur kapjesis. Tiu malsimpatiulo, diris al si Minka, ĝuste ĉe nia tablo li devas sidi. La unua afero do estis, ke Minka kun gesto de dukino eksidis sur seĝo, kiun Pepo purigis por ŝi per poŝtuko; la dua, senpere sekvinta, estis tiu, ke rapide ŝi eligis pudrujon kaj pudris sian nazon, por ke ĝi, miadio, en tiu varmego eble iom ne brilu; kaj ĉe tio, dum ŝi estis eliganta la pudrujon, elfalis el ŝia retikulo ĉifita bileto. Tiu sinjoro kun la lipharoj kliniĝis kaj levis la etan bileton. "Kaŝu ĝin, fraŭlino," li diris sombre.

1. Antaŭ 85 jaroj naskiĝis Torben Kehlet (1941-196?-2001), dana entreprenisto kaj esperantisto, komence de la 1970aj jaroj ekloĝinta en Belgio, kiu sub la markoj TK (Danlando) kaj TK/Stafeto (Belgio) eldonis dekojn da gravaj Esperanto-libroj inkluzive de “La Nobla Korano” (1969), “ABZ de amo” de I. kaj S. Hegeler (1972), “La Granda Kaldrono” de J. Francis (1978), “Esperantologiaj studoj” de E. Wüster (1978), “Pri lingvo kaj aliaj artoj” de W. Auld (1978), “Ĉiu ĉiun” de T. Jung (1979), “Li kaj Ni” (1985), “Ĉu-serio” de J. Valano/Balano (ps. de C. Piron) kaj “Eseoj memora al Ivo Lapenna” (2001) kies eldonon li ne ĝisvivis; krome, Kehlet eldonis la revuon “Monato” en ties unua periodo (1980-84) kaj fondis la retejon esperanto.net.

6. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Marie-France Conde Rey (1946-1992-2023), franca instruistino pri speciala edukado kaj esperantistino, prezidanto de Charente Espéranto, la tria Konsulo de la Esperanta Civito (2012-16).

7. Antaŭ 160 jaroj naskiĝis Johannes Dietterle (1866-1942), germana instruisto, pastoro, volapukisto kaj esperantisto, direktoro de Reĝa Saksa Esperanto-Instituto / Esperanto-Instituto por la Germana Regno (1916-32), kiu sub lia gvido okupiĝis pri instruado, ekzamenado, informado, disvastigado, statistikado de Esperanto kaj kompletigo de la Esperanto-Biblioteko; organizinto de la unua (kaj sola) “censo” de esperantistoj (1926), kompilinto de la “Originala Verkaro” de Zamenhof (1929), membro de la lingva Komitato (LK, 1923-32), membro kaj vicprezidanto de la Akademio de Esperanto (AdE, 1923-32); aŭtoro de kelkaj Esperanto-lerniloj; membro de ICK pri instruado, literaturo kaj statistiko (1923-32); komitatano de UEA (1927-30). En 1932 Dietterle abrupte ĉesigis sian Esperanto-aktivadon.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 72-73.

7. Antaŭ 30 jaroj mortis Ada Fighiera-Sikorska (1929-1956-1996), pola ĵurnalistino kaj esperantistino; kunlaboranto de la Esperanto-Redakcio de la Pola Radio ekde la komenco (1959) ĝis la forveturo el Pollando (1960), redaktorino de “Heroldo de Esperanto” (1962-96), aŭtorino de “De tajgo al minaretoj” (1991), honora membro de UEA (1994).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 91-92.

15. Antaŭ 45 jaroj mortis Otto Bäßler (1897-1924-1981), germana presisto, socia aganto kaj esperantisto; unu el la plej influaj figuroj de la laborista Esperanto-movado inter la du Mondmilitoj; gvidanto de la Esperanto-Servo de SAT kaj de la Proleta Korespondservo de IPE, kuniniciatinto de la komunista opozicio en SAT (en 1931 eksigita el la redakcio de “Sennaciulo” kaj el SAT), kuniniciatinto de IPE; kunfondinto kaj prezidiano de la Centra Laborrondo Esperanto ĉe la Kulturligo de GDR (1965); tri semajnojn antaŭ sia morto Bäßler iĝis honora membro de GDREA ĉe ties fonda konferenco (1981).

19. Antaŭ 95 jaroj naskiĝis Willem Anthony Verloren van Themaat (1931-1959-1996), nederlanda matematikisto, natursciencisto, kaj esperantisto; sekretario de Esperantlingva Verkista Asocio (1990-96); aŭtoro de “La akvariinfanoj” (SF-romano, 1976), “La vicordo de la frazelementoj en Esperanto” (1973), “Esperanto: Ideologio kaj Kulturo” (1996); tradukinto de “Tiele Parolis Zaratuŝtra” de F. Nietzsche (el la germana, 1977), “La Infana Raso” de W. Auld (el Esperanto, 1982) kaj de pluraj Esperantaj poemoj en la nederlandlingva antologio “Zeg, Luister Eens” (1981); kompilinto kaj enretiginto de la bibliografio de la nacilingvaj tradukoj de Esperantaj literaturaĵoj.

20. Antaŭ 90 jaroj naskiĝis Claude Gacond (1931-1952-2024), franclingva svisa instruisto, socia aktivulo kaj esperantisto; Esperanto-parolisto ĉe Svisa Radio Internacia (1962-92); arkivisto en Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia en la biblioteko de La Chaux-de-Fonds, kiun li iniciatis en 1954; iniciatinto (1968) kaj la unua direktoro de Kultura Centro Esperantista en La Chaux-de-Fonds; prezidanto de Svisa Esperanto-Societo (SES, 1987-93), redaktoro de ties organoj “Svisa Espero” (1969-73) kaj “Svisa Esperanto-Societo Informas” (1997-2014); aŭtoro de pluraj libroj kaj broŝuroj en la franca kaj Esperanto precipe pri instruado kaj didaktiko; honora membro de ILEI (1999), UEA (2001) kaj SES (2003); la unua laŭreato de la Esperanto-Kulturpremio de Aalen kaj FAME (1991).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 100-101.

21. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Rudolf Haferkorn (1896-1920-1987), germana inĝeniero pri elektrotekniko kaj telekomunikado, kaj esperantisto; unu el la plej gravaj terminologoj en Esperanto; membro de AdE (1957-75), direktoro de la Akademia Sekcio pri la Teknika Vortaro (1958-70) kaj de la Terminologia Sekcio de ISAE (1957-70) – ĉi tiuj du sekcioj funkciis sub lia gvido kiel Terminologia Centro de AdE kaj ISAE; aŭtoro de “Scienca kaj teknika terminaro” (Kun K. Dellian kaj F. J. Belinfante, 1956), “Technisches Wörterbuch: Deutsch-Esperanto” (1967), “Internacia komerca-ekonomia vortaro en naŭ lingvoj” (Kun F. Munniksma k. a., 1974) kaj de pluraj studoj, terminaroj kaj cirkuleroj pri terminologia laboro; redaktoro de la scienc-teknika parto de PIV (1970, 1977).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 121-122.

22. Antaŭ 105 jaroj naskiĝis Johan Hammond Rosbach (1921-1938-2004), norvega filologo, lingvoinstruisto kaj esperantisto; redaktoro de “Norvega Esperantisto” (1948-73); aŭtoro de du romanoj (“Fianĉo de l’ Sorto”, 1977; “Unumane”, 1991) kaj de ok novelaroj: “Bagatelaro” (1951), “Homoj kaj riveroj” (1957), “La mirinda eliksiro” (1968), “Disko” (1970), “Vibraj momentoj” (1981), “Silka kuseno” (1991), “Nomoj” (1999), “Fajrejo” (2002); membro de la Akademio de Esperanto dum pli ol 40 jaroj (1962-2004), honora membro de UEA (1991).

26. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Émile Boirac (1851-1900-1917), franca filozofo, rektoro de la universitatoj de Grenoblo (1898-1902) kaj Diĵono (1902-17), spiritisto, kaj eminenta esperantisto; prezidanto de la unua Universala Kongreso de Esperanto (Bulonjo-ĉe-Maro, 1905), la unua prezidanto de LK (1905-17) kaj de AdE (1908-17), kunfondinto (1912) kaj la unua prezidanto de la Monda Asocio de Spiritismaj Esperantistoj; membro de la Komitato de la Delegacio por Akcepto de Internacia Helplingvo; aŭtoro de la trivoluma “Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca” (1909–10), “Ŝlosileto kvarlingva franca, angla, germana, latina de la lingvo internacia Esperanto” (1903), “Perdita kaj retrovita” (1904), “Qu’est-ce que l’espéranto?” (1906), “Pri la homa radiado” (1906), “Vortaro de la oficialaj radikoj de Esperanto” (1911), “Fundamentaj principoj de la vortaro Esperanta” (1911) k. a.; tradukinto de kelkaj libroj, i.a. de “Monadologio” de G.-W. Leibniz (1902).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 38-40.

27. Antaŭ 120 jaroj (1906) en Ĝenevo komenciĝis la 2a Universala Kongreso de Esperanto, en kiu estis akceptita deklaracio pri la neŭtraleco de la Kongresoj de Esperanto.

Aleksander Korĵenkov

Foto: Grupfoto de la partoprenantoj de la 2a UK en Ĝnenevo.

Ĉi tiu listo de jubileoj kaj memordatoj en aŭgusto 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/08//

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperantaj jubileoj kaj memordatoj en aŭgusto 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

virtuale laŭtlegas Artema G.

Rigardi en sin mem ĝojigas: Se ni raportas pri ni mem, aktiviĝas rekompencaj centroj en la cerbo, simile al antaŭĝojo pri seksumado aŭ manĝado. Tiu agrabla sento valoras al ni eĉ monon.

Homoj ŝatas paroli, prefere pri si mem. Kompreneble tion ne faras ĉiuj - estas esceptoj kiel vi, miaj sentemaj aŭskultantoj, kiuj nur jen kaj jen enplektas bonintencan konsilon en la konversacion aŭ gravan rimarkon pri la monda historio - sed averaĝe estas tiel: 30 ĝis 40 procentoj de tio kion ni diras temas pri nia opinio kaj pri nia bonfarto, nia socia medio ( per klaĉo) kaj niaj preferoj.

Rilate al la preferoj estas diferencoj inter la seksoj: Viroj preferas paroli pri negocoj, poste pri sporto, dum ĉe virinoj en la mezo staras vestaĵoj, unue la propraj kaj poste vestaĵoj de aliaj. Je malpli alta grado tiuj temoj regas ankaŭ en mikse seksaj rondoj, nur tie la viroj pli ofte ekparolas. Tiel estis dum la 1920-aj jaroj kiam la scienco unuafoje kunaŭskultis - ĉe strataj pasantoj kaj en trinkejoj - tiel estis dum la 1990-aj jaroj kiam denove aktivis la oreloj de esploristoj.

El tiu epoko devenas ankaŭ la 30 ĝis 40 procentoj kaj tiu procentaĵo validas ankaŭ hodiaŭ por la tradicia parolado. Sed tio supertavoliĝis de la sinesprimado en la novaj teknikaj rimedoj en kiuj unue gravis kie oni momente troviĝas - "apud la Brandenburga Pordego en Berlino!" - kaj poste esprimiĝis intimaĵoj, longtempe kaj laŭte. Tio ŝanĝiĝis en la sekva teknika paŝo, en la sociaj komunikiloj - mesaĝetoj SMS, pepado ĉe Tvitero,  skribi sur la muro en Fejsbuko. La komunikilo fariĝis la mesaĝo, la mallongeco de la mesaĝoj limigas la enhavon: 80 procentoj de ĉiuj mesaĝoj ĉe Tvitero raportas pri la propraj travivaĵoj dum la pasintaj horoj aŭ minutoj.

Kiel tio okazas? Aliaj sociaj vivuloj ne senĉese alparolas unu la alian kaj tute ne pri si mem (ĉimpanzoj avertas aliajn ja pri danĝeroj). Nu bone, ili ne kapablas paroli. Sed ankaŭ beboj ne kapablas tion sed tamen ili ekde aĝo de naŭ monatoj atentigas pri objektoj kiuj estas gravaj por ili. Tio videble ĝojigas ilin - kaj ĝuste en tio hipotezo vidas la fonon de nia memprezento per parolado. Temas pri la stimulo: En la cerbo dum parolado pri si mem aktiviĝas regionoj kiuj - ĉe homo kaj besto - reagas pozitive je nutraĵo kaj seksumado, tio estas la rekompencaj centroj.

La rigardo en sin mem alportas al la cerbo pli da rekompenco ol la mensa eniro en aliajn. Pri la kaŭzoj de tiu fenomeno ankaŭ la esploristoj nur povas supozi: Eble tiel evoluis kleriĝo, sociaj ligoj kaj aliancoj.

Kio? Semajnfina renkontiĝo por ludemuloj
Kia? amuza, malgranda, neluksa, kune memzorga
Kiam? De la 28a (vendredo) ĝis 31a (lundo) de aŭgusto, 2026 (vendredo ekde la 14a ĝis lundo antaŭtagmeze)
Kie? Ĉe la naturamika domo “Hermsdorfer Fließtal” en norda Berlino ĉe Seebadstraße 27, 13467 Berlin
Kiom? iru al la paĝo Kotizo
Kial? Por ludi, amuziĝi, babili, promeni, eble naĝi…
Kiel? Aliĝilo: https://forms.gle/TusmKsJ8FpAUwPLn9
Kiu? Se vi havas demandojn, komentojn, aŭ ŝatus helpi, kontaktu Jessica Grasso ĉe abeloabeloabelo@gmail.com
Eventa Servo: https://eventaservo.org/e/5e7e1c

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post ABELO 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

Organizante ĝin por la kvina fojo sinsekve, sen publikaj subvencioj kaj des malpli el tradiciaj societoj, Studenta Esperanta Ligo kaj Kultura Centro Esperantista superis ĉiun landon kie okazis KEF, favore al Svislando: ĉi-foje la partoprenantoj devenis el la eduklingvoj angla, esperanta, franca, hispana, itala, nederlanda, rusa, sveda (ĉi-lasta kaj lia nombra familio tro malfruis por ĉeesti). Gratulon al la Abeletoj (organiza teamo): gec-anoj Blanco-Di Nucci-Giordano-Silfer.

En la lasta tago, hodiaŭ kulture eskursa en Neŭŝatelo, dum pluraj jam ekveturas hejmen aŭ alikongresen, indas (re)klarigi kial Ĉaŭdefono estas triobla oazo: klimata en la hundotaga Eŭropo kun incendioj kaj tropikaj temperaturoj, tarifa pro la malaltaj prezoj en la multekosta Svislando, gastronomia en kongresa Esperantio kie oni kutimas malmulte (aŭ preskaŭ ne, en nederlanda IJK) manĝi.

Ne estas sekretoj: la altitudo de Ĉaŭdefono garantias milde printempan temperaturon dum la ebenejoj suferas; la tuja proksimeco de Francio garantias moderajn kostojn por la nutraĵoj; neniu tranoktejo en la kantono kostas malpli ol Helvetia Esperanto-Domo; la turisma oficejo regalas la KCE-gastojn per senpaga abono valida por senpaga veturado tra la tuta kantono. Aldone, vi ne pagas 300-eŭran programkotizon kiel por UK, sed malpli ol la duonon ol tiom por KEF. Kaj (benzinoŝpare) vi ne trairas la tutan kontinenton, por atingi lokon kiu situas “ĉe l” koro de Eŭropo” (laŭ Edmond Privat).

Se via celo estas kleriĝi kaj bonfarti en Esperantio, bonvenon al Kultura Centro Esperantista.

Ni vivas en epoko, kiam preskaŭ ĉio estas tuj atingebla. Per nur kelkaj fingrotuŝoj ni povas mendi manĝaĵon, aĉeti vestojn, spekti senfinajn filmetojn aŭ babili kun komputila programo, kiu ĉiam pretas flati nin. Tamen multaj homoj sentas sin ne kontentaj, sed lacaj, enuaj kaj strange malplenaj.

La 25an de julio 2026 la urbo Herzberg am Harz festis sian datrevenon kiel la Esperanto-urbo. Ekde la 12a de julio 2006 la urbo uzas la oficialan kromnomon “la Esperanto-urbo”. Tiam la urba konsilantaro, reprezentantoj de kvar partioj, unuanime decidis doni al la urbo la oficialan kromnomon “die Esperanto-Stadt”.

La oficiala parto de la datrevena festo okazis ĉe la kastelo Welfenschloss, kiu festos sian 1000an datrevenon en 2029. Multaj esperantistoj el diversaj landoj (Usono, Hispanio, Francio, Litovio, ktp.) venis al la festo.

La urbestro gratulis ĉiujn okaze de la datreveno kaj rakontis la historion de la urbo Herzberg. Peter Zilvar rakontis la historion de la Esperanto-movado en Herzberg kaj Zsófia Kóródy montris buntan prezentaĵon kun belaj fotoj. Mallonga paŭzo por refreŝigaĵoj okazis en agrabla kaj amika etoso. Ralph Glomp prezentis plurajn kantojn en Esperanto kaj rakontis pri tio, kiel li venis al Esperantujo.

Dum la tago estis multe da muziko, kaj la organizantoj ricevis vortajn kaj skribajn gratulojn.

Peter Zilvar кaj Zsófia Kóródy estis agrable surprizitaj kiam ili komencis ricevi paperajn gratulkartojn per poŝto. La partoprenantoj de la projekto “Esperanto-Poŝtkruciĝo” decidis gratuli la urbon pro ĝia datreveno. Salutoj venis el Turkio, Ruslando, Francio, Germanio, Indonezio, Bjelarusio, Britio, Bulgario kaj aliaj landoj.

La organizantoj kreis ekspozicion por montri ilin al la gastoj de la festo. La belaj bildkartoj el diversaj landoj vekis la intereson de la ĉeestantoj; multaj rigardis kaj legis la salutojn kun intereso, mirante, ke poŝto ankoraŭ funkcias en nia cifereca Mondo. Poste, ĉiuj kartoj estos skanitaj kaj afiŝitaj en la retejon Esperanto-urbo.

La festado daŭris en la ĝardeno de la Esperanto-Centro kun dolĉaĵoj, kafo kaj aliaj trinkaĵoj kaj daŭris ĝis malfrue en la nokto.

Julia Mul

Foto: la aŭtorino, Peter Zilvar kaj Zsófia Kóródy

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/germanujo-47/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 20a datreveno de la Esperanto-urbo appeared first on La Ondo de Esperanto.

Premieraj prezentoj de la novelaro de c-ino Etel Zavadlav “Spite kaj sprite”, de la dramo de c-ano Giorgio Silfer “La dimanĉa brokantisto”; de novaj kanzonoj dum recitalo de Kajto: tio karakterizis la kvinan tagon de la 15a Kultura Esperanto-Festivalo en Ĉaŭdefono.

Rimarkinda la rolado de c-ano Giorgio Di Nucci (la sinjoro) kaj de la aŭtoro mem (la brokantisto) en teatraĵo kiu trafis la atenton de la publiko, kreante misteran elanon pri bibliotekoj, okaze de prelego pri la Integrita Sistemo de Esperanto-Bibliotekoj kaj Arkivoj. 

Al la recitalo de Kajto malfermis la vojon la premiere prezentita teatraĵo “La dimanĉa brokantisto” kaj la telematika intervjuo al c-ano Nicolino Rossi, la plej grava poeto en la literatura rondo La Patrolo.

Kajto proponis repertuaron influitan de la poemoj de Ewa Grochowska. Jam kvardek jaroj admirinde kunlaboras la muzika paro, kiu signalas sin kiel unu el la plej famaj duoj popmuzikaj en Esperantio.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

Tagmeze agrabla pikniko sur la supro de monto, post grimpado sur pado borderita de lignaj skulptaĵoj fare de talenta amatoro, en la proksimeco de La Sagne (Sanjo); posttagmeze interesa vizito en la unusola muzeo pri torfejoj, plus prelego kaj kanta ateliero en aneksa, bone ekipita salono.

Cesco Reale prelegis pri la temo “De hieroglifoj al emojoj”. allogante eĉ la kvar oficistojn de la muzeo, kvankam ili ne parolas esperanton. La duo Kajto gvidis kantan atelieron laŭ sia verviga profesieco. Reĝisoro kaj produktisto Aleksej Salomatov prezentis la Finnlandon de Raita Pyhälä “Saliko” en profesie realigita filmo.

La kvara tago de KEF estis destresa, sed ankaŭ produktiva: ekstis interalie nova projekto en la kampo de strategiaj ludoj per esperanto. Kaj ĉiam gastronomie sukcesa.

Ekde fine de venonta septembro mi gvidos E-kurson en la popolaltlernejo de Graz. La gracaj esperantistoj ja volas kapti la okazon de la UK por varbi surloke por Esperanto. Varbi signifas veki pozitivajn sentojn, eble eĉ entuziasmon. Ni do rekte alparolos homojn tuj dum la kongreso kaj ankaŭ poste.

Jam ĉi-semajne komenciĝos la 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graz! Dum la kongresa semajno nin atendos sunoplenaj tagoj kun pli ol 30-gradaj temperaturoj, do vi certe estos varme bonvenigita en la kongresa urbo! Sed ne timu, en nia kongresejo estas klimatiziloj!

Ĉi-sube vi trovos plurajn utilajn informojn.

Alveno

La ĉi-jara kongresejo estas kongrescentro Congress Graz:

Congress Graz
Sparkassenplatz 1-3
8010 Graz
Aŭstrio

Informojn pri la alvenebloj vi trovos tuj komence de la Dua Bulteno.

La akceptejo funkcios sabate la 1an de aŭgusto ekde 11:00 ĝis 20:00. En la akceptejo bezonatos prezenti vian identigilon (pasporton aŭ ID-karton), kaj koni vian Kongresan numeron.

Se vi alvenas pli malfrue, vi povos ricevi vian nomŝildon la sekvan tagon ekde la 9:15 por sukcesi partopreni en la Solena Inaŭguro.

Ne forgesu aliĝi al la telegrama grupo de UK ĉe uk.telegramo.org! Tie ni sciigos, se ni sukcesos malfermi la akceptejon jam pli frue. Krome, tie vi povas trovi kunvojaĝantojn, kiuj alvenas samtempe kun vi sed ankaŭ aktualigojn pri la programo de la kongreso aŭ aliajn konsilojn.

Publika transporto

La tramoj estas senpagaj en la malnova urbo, t. e. inter la haltejoj Jakominiplatz, Hauptplatz/Congress (ĉefplaco, nia kongresejo) kaj ĉiuj apudaj haltejoj (Südtiroler Platz, Kaiser-Josef-Platz, Andreas-Hofer-Platz/Joanneumsviertel, Schlossbergplatz, Finanzamt, Dietrichsteinplatz).
Ĉiuj haltejoj en la senpaga areo estas markitaj per la glumarko “Altstadtbim” (“Malnovurba Tramo”). Por veturi inter la indikitaj haltejoj ne bezonatas aĉeti bileton.
Atentu: nur tramoj estas senpagaj, por la busoj necesas pagi.

Manĝoj

En la kongresejo troviĝas malgranda kafejo, kie vi povos aĉeti manĝetaĵojn kaj trinkaĵojn. Nia kongresejo estas rekte en la urbocentro, pro tio estas tre multaj lokoj por manĝi proksime.
Pluraj restoracioj donos al vi rabaton, se vi prezentos vian nomŝildon!
Ni listigis ilin en la sekcio “Partneraj restoracioj kaj kafejoj” de nia kongresa mapo.

Komuna fotaro

Jam ekzistas la komuna Google-albumo de la ĉi-jara UK! Vi estas bonvena kundividi viajn fotojn ĉi tie dum kaj post la kongreso: mallonge.net/uk-fotoj2026.
Post la evento venos ankaŭ la oficialaj fotoj de nia fotisto.

Programo

La programon vi trovos ĉe uk.esperanto.net/2026/programo.
Tie vi povas filtri programerojn laŭ titolo, preleganto aŭ tipo de la programero, kaj aldoni “ŝaton” por poste videbligi nur tiujn programerojn, kiujn vi “ŝatis”. Atentu: la ŝatoj konserviĝas nur en via retumilo, do se vi uzos alian retumilon aŭ aparaton, bezonatos elekti la programerojn denove.

Kongresa libro

Ankaŭ la Kongresan libron vi trovos en la retejo ĉe uk.esperanto.net/2026/kongresalibro!
Tie estas detalaj informoj pri la urbo, kongresejo, programo kaj pli.
Surloke ĉiu kongresano ricevos ankaŭ presitan ekzempleron, en kiu vi trovos ankaŭ la horaron.

Lastaj lokoj en ekskursoj

En kelkaj dumkongresaj ekskursoj ankoraŭ restas lastaj liberaj lokoj! Por mendi ekskursojn, bv. uzi vian personan ligilon: uk.esperanto.net/2026/mendilo/.
Bonvolu atenti tuj sendi la pagkonfirmon, por ke ni povu plenumi vian mendon.
Per la sama ligilo vi povas ankaŭ kontroli vian ĝisnunan mendon.
Por ĉiuj ekskursoj ni rekomendas surhavi komfortajn ŝuojn kaj kunporti sun- kaj pluvprotektilojn!

Restu ĝisdata

Ne hezitu kontakti nin ĉe kongresoj@co.uea.org, se vi havas ajnajn demandojn pri la Universala Kongreso, kaj sekvu nin en Telegram, Facebook kaj Instagram por pliaj novaĵoj.

Kongresa Fako de UEA

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Lastaj informoj pri la 111a UK en Graz appeared first on La Ondo de Esperanto.

29/07/2026 La filipinoj migrantaj laboristinoj dungitaj ĉe TaiDoc Technology Corporation, entrepreno pri medicinaj materialoj situanta en Tajvano (Respubliko Ĉinio), suferis diskriminacion, laborkondiĉojn similantajn truditan laboron kaj kontraŭsindikatajn...

Jan Svěrák - *1965, artisto, filmreĝisoro, ĈR, julio 2024

 

La vitromarmora ludo

Variaĵo a

Viro aĉetas novan aŭtomobilon, kaj jam post kelkaj tagoj li aŭdadas dum la veturado strangan klikadon antaŭe je la motoro. Li reigas la aŭton al la vendistejo, en kiu oni tamen ne povas trovi la kaŭzon de la bruo. Oni konsolas la klienton, ke tio ne povas esti io tre aĉa. Post kelkaj tagoj la viro revenas, dirante, ke la bruo tiom nervozigas lin, ke oni ankoraŭfoje provu trovi la kaŭzon. La aŭtokomercisto mem ekpartoprenis la serĉadon kaj ne povis trovi ion. Por savi la bonan famon de la propra entrepreno kaj de la aŭtomarko, li lasas dismunti la aŭton ĝis la lasta ŝraŭbo. Denove oni trovis nenion, ĝis kiam mekanikisto ĉe la remuntado ekhavis la ideon, ke oni eltiru foje la cindrujon. Tial li trovis la solvon de la enigmo. La infanoj de la aŭtoposedanto estis metintaj du vitrajn marmorojn en ĝin, kiuj dum ĉiu movo interpuŝiĝis kaj klikadis.

 PS: Tion oni rakontas en riparejoj de aŭtomobiloj en Vieno, se kliento ne estas kontenta pri la nove akirita aŭto.

Variaĵo b

En Berlino antaŭ certa tempo laŭdire okazis la sekva: Aŭtomobilo dum la veturado rasladis. La aŭto post tio trairis kelkajn aŭtoriparejojn, kiuj, ĉiuj trovis ion riparendan. Tio kostis al la posedanto amason da mono, sed la raslado restis. Je la fino de sia nerva bonfarto kaj pro timo, ke la damaĝo eĉ pli grandiĝu, la viro vendis la aŭton tre malkare. La nova posedanto startis unue grandan purigan agadon kaj forigis dum tiu okazo ankaŭ la ŝtonetojn malantaŭ naboĉapo.

 PS: Sciigita de Pamela Giek el Berlino en la jaro 1991.

Variaĵo c

Riĉa viro el proksimo de Stutgarto akiris iun Mercedes de la S-klaso kaj reveturigis ĝin post kelkaj horoj al la komercisto pro neeltenebla klikbruado. Tiu povas trovi nenion. La samo ripetiĝas eĉ dufoje. Fine la aĉetinto postulas, ke oni malfermu la maldekstran veturigistflankan pordon, kiu estas kave sigelita. Tie troviĝis kolaa botelo kun kvarono de litro kun virtromarmoro kaj notfolio kun la surskribo: „Vi, kapitalista fiulo, ĉu vi fine trovis la kaŭzon de la bruo?!“

 PS: Rakontite de studento el Goettingen en la jaro 1992. Li laboris somere en la ferioj en Mercedes-fabriko de Sindelfingen, kaj li aŭdis tie la rakonton de kunstudanto. La rilato al la realeco konsistas per tio, ke spite al skrupulema finkontrolo ĉeokaze aŭtoj estis liverataj kun malplenaj kolaaj boteloj en la malantaŭaj pordoj.

PSS: Tradukis Klubo Karapaco el la libro: Rolf Vilhelmo Bredniĥ: "La kokino kun la gipskruro"

DIALOGO

Teatro okupis la tutan hodiaŭan tagon de KEF, en la kamera atmosfero de La Turlutaine, unu el la plej gravaj pupteatroj en Svislando, luita por la ateliero de reĝisoro Rolando Giancola kaj por la premiero de la nova dramo de Arno Lagrange.

Rolando Giancola trejnis la festivalanojn pri la korpa lingvaĵo, bazante sin sur la figuroj de Commedia dell’Arte: Pulĉinelo, Arlekeno, la Kapitano… Li ekzercigis ankaŭ pri pantomimo.

Granda sukceso ankaŭ por la premiero de “Ŝminkitaj okuloj”, tuthora monologo eltirita el la unua romano de la fama kanzonisto Lluis Llach. Aŭtoro kaj aktoro, Arno Lagrange surprizis per siaj kapabloj, interalie la parkera. 

Aliaj teatraĵoj estas prezentita (ŝvarca kabareto de Giorgio Di Nucci) kaj prezentota (premiero de “La dimanĉa brokantisto” de Giorgio Silfer).

Bencsik, András. Atilo, la reĝo de la skitoj: Legendo en du aktoj / Tradukis el la hungara Jozefo Horvath. – bitlibro (pdf). – [s. l.]: Hungaria Esperanto-Asocio, 2026. – 128 p.

András Bencsik estas ĵurnalisto, verkisto, amaskomunika influulo, gazetposedanto kaj ĉefredaktoro. Li faris multajn esplorojn pri la hungara Sankta Krono. Siajn rezultojn li resumis en la volumo “Aurum Coronarium”. La volumo, por ni hungaroj, estas grava pro du kialoj: ĝi vortumas liajn esplorojn pri la konsekra hungara krono, unu el la plej malnovaj kronoj en la mondo, kaj ĝi enhavas lian draman vizion pri la potenca huna reĝo. La hungara-huna kunvivado kaj parenceco, krome la huna deveno de la reĝoj de la Árpád-domo hodiaŭ jam estas pruvita fakto.

La memoro pri Atilo, depende de la donitaj cirkonstancoj, konserviĝis diverse en la mondo, interalie, en la Kanto de la Nibelungoj aŭ en vikingaj sagaoj. Retoro Priskos, kiu plurfoje vizitis lin kiel delegito, ĉiuokaze priskribas lin kiel kleran, saĝan kaj moderan homon.

La vera demando de la dramo estas, kio povis instigi ĉi tiun potencan reĝon, la preskaŭ senliman reganton de la tiama mondo, ke pro la peto de la maljuna papo Leono, kiu alvenis sen armita eskorto, li returnu sin kun siaj triumfaj trupoj, domaĝante Romon, la bastionon de la roma kristanismo, de la detruo, decidante samtempe la sorton de la roma kaj la ariana kristanismoj, kaj ne laste determinante tiun de la krono de la legenda reĝo Nimrodo, la misterplena hungara Sankta Krono. Lirika parto de la dramo estas la disfloranta amo inter Atilo kaj Krimhildo.

La libro estas senpage elŝutebla ĉe:
https://libro.ee/book.php?id=4481

Jozefo Horvath

Fonto https://esperantohea.hu/nova-bitlibro-de-hea-atilo-la-rego-de-la-skitoj/

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/libro-25/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova bitlibro de HEA: Atilo, la reĝo de la skitoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Unu el la plej famaj kanzonoj lanĉitaj en la 20-a jarcento, kiel ĉeftemo de la samnoma filmo, estas “Kanti sub la pluvo” (“Singing in the rain”). La filmo premieris en Usono en la jaro 1952 kaj fariĝis klasikaĵo. Ĝis hodiaŭ oni aŭdas ĝin kun plezuro, kiel esprimon de feliĉo kaj energio.

Ĉu artefarita intelekto baldaŭ forigos la bezonon de lingvolernado? Aŭ ĉu male ĝi helpos al pli da homoj lerni Esperanton pere de sia propra lingvo, eĉ en regionoj, kie tute mankas esperantistoj? La reta kurso de Georg Jähnig proponas lerni Esperanton en nur 12 horoj, kaj li nun uzas AI-servon por disponigi ĝin en ĉiam pli da lingvoj. 

La retejo estas jam havebla en 48 lingvoj, sed Georg Jähnig volas aldoni pliajn. La kresko rapidas – kiam ĉi tiu versio en la panĝaba lingvo aperis, estis nur 35 diverslingvaj versioj.

La Zagreba metodo por instrui Esperanton baziĝas sur esploro de Zlatko Tišljar pri la plej oftaj vortoj en Esperanto. Li registris interparolojn de esperantistoj dum la Universala Kongreso en Lucerno en 1979 kaj konkludis ke malpli ol 500 vortoj konsistigas 95 procentojn el la enhavo.

Surbaze de tiu studo estis ellaborita kurso el 12 lecionoj. La lernolibro poste aperis en multaj lingvoj kaj havis grandan sukceson. Reta versio de la Zagreba metodo de multaj jaroj ekzistas ĉe Esperanto12.net, sed nun ĝi komencis rapide kreski per novaj lingvoversioj, kreitaj per artefarita intelekto sed kontrolitaj de veraj parolantoj de la koncernaj lingvoj.

Pri la programado okupiĝas Georg Jähnig.

– Mia persona celo estas aldoni antaŭ UK tiom da lingvoj, ke tio ebligos al 75% de la homaro lerni Esperanton en sia propra lingvo, li rakontas al Libera Folio.

Libera Folio: Ĉu vi havas statistikon pri tio, kiom da homoj uzas la retejon?

Georg Jähnig: – Jes, la retejo havas meze 1 000 vizitantojn tage, dividitajn inter ĉiuj lingvoj. Plej ofte estas vizitataj la angla kaj la rusa versioj.

Kiel vi proponas, ke oni diskonigu ĝin?

Georg Jähnig.

– Unuflanke, tiun kurson vi povas ligi kaj priparoli en viaj kanaloj, per kiuj vi atingas ne-esperantistojn. Tio povas esti retejoj, sed ankaŭ Youtube, TikTok aŭ Instagram. Informu homojn, ke Esperanto pro sia strukturo estas multe pli rapide lernebla ol aliaj lingvoj, kaj ke nia formato laŭ la Zagreba metodo tion speciale profitas.

– Krome, la nuna forteco de la kurso estas, ke oni povas per preskaŭ nula peno kaj tempo aldoni iujn ajn lingvojn. La AI estas tie gvidata de tre specifaj instrukcioj. Tiel ni do unuafoje povas krei lernomaterialojn eĉ por lingvoj, en kiuj ankoraŭ tute ne ekzistas esperantistoj.

– Ideale ni uzu tion por lingvoj kun multaj parolantoj kaj malmulte da lernomaterialo. Laŭ mia esploro, tio koncernas precipe lingvojn en Barato kaj Afriko. Se iu konas tie homojn, kiuj povus provlegi kaj disvastigi tiujn lingvoversiojn, bonvolu kontakti min. Sed mi estas preta aldoni ankaŭ ĉiun alian lingvon. Cetere, la enhavoj estas uzeblaj ankaŭ senrete, oni devas nur elŝuti ĝin unufoje.

Ĉu la lernantoj povas ricevi helpon ĉe homaj instruistoj, aŭ nur de AI?

– Komence ni aranĝis por kelkaj lingvoj ankaŭ komunikejon por komentoj, se troviĝis parolanto de tiu lingvo, kiu estis preta regule respondi al demandoj tie. Plej ofte temis pri gramatikaj demandoj (kial io estas dirata tiel kaj tiel).

– Ĉar foje demandoj restis sen respondo, mi iam komencis simple doni la demandojn al AI. La AI respondis tion tiel bone, ke mi nur bezonis resendi ĝian respondon kiel komenton. Tial, aldone al la komentejo, mi instalis babilroboton, kiun la lernantoj povas demandi en sia propra lingvo kaj de kiu ili ricevas tujajn respondojn.

Kiom da homoj fakte finas la kurson?

– Tion estas iom malfacile diri, ĉar oni povas fari la kurson sen aliĝi. Se mi kalkulas la vizitantojn de la lasta ekzerco-paĝo de la kurso, estas proksimume 10 homoj semajne.

Kion oni proponas al ili post tio?

– En multaj lingvoversioj ni jam havas la ligilon ”Trovi Esperanto-parolantojn”, kiu specife por tiuj lingvoj listigas lokajn Esperanto-societojn en la koncernaj landoj. Volonte mi aldonos tie pliajn, simple kontaktu min.

Tre varia la dua tago de la 15^a Kultura Esperanto-Festivalo, kun prelegoj, filmo, ekskurseto, koncerto kaj kultura ĉeesto de Japanio; ĉiam kun aprezata gastronomio kaj agrabla vetero, kvazaŭ milde printempa je mil metroj de altitudo.

C-ano Alessio Giordano, transdoninte la saluton de la senkulpiĝinta kunĉefredaktorino Perla Martinelli, prezentis la progresojn de la revuo “Literatura Foiro” dum la lastaj dek du monatoj, kaj reale kaj virtuale: la publiko admiris la novan retpaĝaron literaturafoiro.com kaj la ĉeeston per reklamfilmetoj en la sociaj retoj. Giordano aparte laŭdis la kunlaboron de c-ano Giacomo Comincini kaj la etoson de LF-koop, kiu lasas spacon al la iniciativo de siaj stabanoj.

Arno Lagrange enkondukis la temon de lia morgaŭ teatraĵo, per aŭdvida prelego dediĉita al la kataluna artisto Luis Llach: kurioze, Kataluna Esperanto-Asocio ne volis inkludi tiun prelegon kaj la koncernan dramon “Ŝminkitaj okuloj” en sia kongreso ĉi-jare, hazarde koincida kronologie kun NaturAmika KulturSemajno en Esperanto.

Tre valora kiel dokumenta filmo pri la ne plu ekzistanta Esperanto Gården kaj la lasta (praktike fiaskinta) KEF en Svedio estas “Somero de Sigrid”, realigita de Aleksej Salomatov. Ĉiam interesa la vizito en Loklo, kun sia secesie eklektika urbodomo, kaj la eksterordinara fortepiano en la templo, kie c-ano Giorgio Di Nucci koncertis atentante pri nekonataj sed talentaj komponistoj.

La fora Azio ĉiam alestas: ĉi-foje ne per la ĉina kulturo, sed per la japana. Alice Liotto, malkovrinte la sugestion de origamio, hodiaŭ prezentis la fascinon de kimonoj.

Sola nigra muŝo en blanka lakto: la Asembleo de la Esperanta PEN ne okazis ĉar mankis la kvorumo.

La 27a de julio 2026 estas la 2400a tago ekde la 1a de januaro 2020, kiam komenciĝis senprecedenca informserio: jam dum 2400 tagoj en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto” ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto. Cetere, 2400 tagoj estas 6 jaroj + 6 monatoj + 27 tagoj.

Ni memorigas, ke ĉi tiu novaĵretejo estis lanĉita antaŭ pli ol 15 jaroj, la 2an de septembro 2010, kiel “La Balta Ondo”. Ekde tiam en ĝi aperis 4454 tekstoj (inkluzive de ĉi tiu). Ilin garnas pli ol kvin mil (5711) ilustraĵoj.

Kutime ĉe ĉiu plia tagocento ni aperigis la liston de la plej legataj artikoloj, sed en la fino de junio ĉi-jara la Usona kompanio WebPros International LLC malpermesis uzi sian regpanelon “cPanel” en Ruslando. Pro tio nia retprovizanto anstataŭigis ĝin per ispmanager. Bedaŭrinde, ĉe la renovigo nia vizitkalkulilo, kiun ni uzis ekde 2020, montriĝis malrapidiga por la nova administrilo, kaj la retprovizanto malaktivigis ĝin. Ni ankoraŭ ne sukcesis reinstali ĝin.

Ĉi malsupre ni montras la statistikon je la lasta kontrol-dato, la 12a de junio: ne por 2400 tagoj, sed por 2355.

10.022. Korĵenkov A.: Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992
6.990. Korĵenkov A.: Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile…
6.983. Korĵenkov A.: La Unua Libro
6.901. Belov S.: Granda skismo en Esperantujo
6.387. Korĵenkov A.: Ĉu la lasta ARKONES?
6.209. Etsuo Miyoshi: Politikistoj de EU kaj Esperanto
5.536. Korĵenkov A.: Konciza biografio de Lazarj Markoviĉ Zamenhof
5.464. Korĵenkov A.: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
5.398. Gorecka H., Korĵenkov A.: Sen Rodin sekvis sian edzinon
5.336. Gorecka H., Korĵenkov A.: Júlia Sigmond forpasis
5.262. Szilvási L.: Oni haltigos la Esperanto-ekzamenojn en Hungario
5.047. Belov S.: La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso
4.870. BET-59: La unua informilo
4.481. Martorell F.: Katastrofo ĉe Vinilkosmo
4.370. Nia diligenta kolegaro: La nomlisto

Atentu, ke en la plejlisto estas neniu artikolo pri okazinta Esperanto-renkontiĝo aŭ kongreso, sed estas du artikoloj pri okazontaĵoj (BET kaj ArKonEs); la plej legata teksto pri la okazinta Esperanto-renkontiĝo estas en la 26a loko: “Staĝo en Tajvano: Malgraŭ la koronviruso” de Reza Kheirkhah kun iom pli ol 3000 legoj. En la listo estas neniu beletraĵo kaj nur unu teksto pri temo nerilata al Esperanto (eseo de Belov pri la koronvirusa pandemio).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere: unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo; due, kiel ampleksa (100-120 paĝoj) trimonata bitgazeto, en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la novaĵretejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la gazeto.

“La Ondon” pretigas en Kaliningrado Halina Gorecka (eldonanto) kaj Aleksander Korĵenkov (redaktoro).
Malkiel la novaĵretejo, kiu estas libere kaj senpage legebla de ĉiu deziranto, la gazeton ricevas nur la abonantoj. Ekde la ĉeso de la papera epoko en decembro 2016, dum dek jaroj la baza tarifo por la bitgazeto (pdf kaj epub) estas 15 eŭroj; ĝi validas ankaŭ por la 2026a jaro.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagomanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ĝis nun neniu esperantista asocio, instanco aŭ fondaĵo subtenis la solan ĉiutage renovigatan Esperantan novaĵretejon. Ĝia funkciado dependas nur de la helpemo de tiuj, kiuj abonas la ĉiusezonan gazeton “La Ondo de Esperanto”. Se vi ne abonas ĝin, sed deziras helpi la novaĵretejon, abonu ĝin aŭ abonigu via(j)n amiko(j)n por 2026.

Dankon pro via helpo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/ondo-163/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post 2400 tagoj da ĉiutaga informado appeared first on La Ondo de Esperanto.

Antaŭ cent-dek-tri semajnoj, do antaŭ jam pli ol du jaroj, aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dek-kvara porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

Eminente bona la unua tago de la 15^a Kultura Esperanto-Festivalo en Ĉaŭdefono, organizita de Studenta Esperanta Ligo kaj Kultura Centro Esperantista, ekinta per inaŭgura prelego de c-ano Alessio Giordano, kunĉefredaktoro de “Literatura Foiro”, pri la rilatoj inter Artefarita Intelekto kaj la esperanta kulturo, precipe la literaturaj periodaĵoj.

Sekvis la premiero de “La socia historio de la esperanta popolo”, kun interesa debato inter la puliko kaj la ĉeestanta aŭtoro, c-ano Giorgio Silfer. Post leĝera intermezo de origamia ateliero, gvidita de s-ino Alice Liotto, sekvis “vaka seĝo” dediĉita al Raymond Schwartz, taŭga preparo al la omaĝo okaze de la centa datreveno de la “Verdkata testamento”.

Vespere atutis vera kabareto, kie c-ano Giorgio Di Nucci interpreti Schwartz, kante muzike anekdote poezie, kreante unikan etoson en la Helvetia Esperanto-Domo. Vere bedaŭrinda maltrafo de la spektanto, precipe por tiuj svisoj kiuj sin mem ekskludas de teatro, muziko kaj aliaj artoj.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

La 26an de julio ni festas la Tagon de Esperanto, datrevenon de apero de la Internacia Lingvo Esperanto antaŭ 139 jaroj. Esperanto naskiĝis kun simpla, sed profunde aktuala celo: alproksimigi homojn per komunikado je egalaj kondiĉoj. Pli ol planita lingvo ĝi reprezentas internacian movadon subtenatan de volontula laboro, kunlaboro kaj respekto inter kulturoj.

Volontulado estas unu el la kolonoj de esperantaj organizoj tutmonde samkiel respekto por la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj kaj ankaŭ, nuntempe, klopodo kontribui al la 17 Celoj de UN por Daŭripova Evoluigo. La laboro de tiuj organizoj antaŭenigas internaciajn retojn de solidareco, inkluzivigo, kunlaboro, redukto de malegalecoj kaj fortigo de tutmondaj partnerecoj.

Ekzemple, volontula instruado de la lingvo Esperanto por redukti lingvajn barojn kaj plilarĝigi aliron al lernado kontribuas al celo numero 4 pri edukado. Simile, ni kunlaboras kun celo numero 16 (Paco, Justeco kaj Fortaj Institucioj) per antaŭenigo de interkultura dialogo bazita sur egaleco inter popoloj kaj konektado de homoj sen lingva imperiismo, en la konstruado de kulturo de paco.

Konstrui pli bonan, pli justan kaj pli daŭripovan mondon por ĉiuj dependas ne nur de publikaj politikoj, sed ankaŭ de la volontula engaĝiĝo de civitanoj, kiuj decidas kunlabori por la komuna bono. Unuigante volontuladon, edukadon kaj interkulturan dialogon, Esperanto daŭre montras, ke ĉi tiu konstruado estas kolektiva klopodo. Kiel emfazis la nuna Prezidanto de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj, Annalena Baerbock, ni estas “pli bonaj kune”.

Ni invitas la tutan internacian komunumon sperti kun ni la uzon de Esperanto kiel ilo por konstrui kunlaboron bazitan sur universala egaleco kaj valorigo de diferencoj. Ni renkontiĝos en Graz, Aŭstrio, de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto en la 111a Universala Kongreso de Esperanto.

[Mesaĝo sendita al UN. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj gazetoj, Esperantaj kaj neesperantistaj, plusendi al koncerna(j) registara(j) oficejo(j) kaj al deputitoj. UEA ankaŭ instigas lokajn grupojn festi la Tagon, markante ĝin per loka aŭ reta agado kaj kuraĝigas ĉiujn aldoni sian agadon al Eventa Servo, kie ankaŭ eblos poste raporti. Via festado subtenas la pledojn de UEA en Unesko por oficiala agnosko de la 26-a de julio kiel la Tago de Esperanto. Mesaĝo kaj afiŝo pri la Tago de Esperanto 2026 estas haveblaj en kelkaj lingvoj en https://esperantoporun.org/eo/esperanto-tago-2026/. Bonvolu libere uzi kaj disvastigi ilin.]

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1312.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Mesaĝo de UEA okaze de la Tago de Esperanto: daŭripova evoluigo kaj volontulado appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ĉu vi jam havas planojn por ĉi tiu aŭgusto? Se vi serĉas belan lokon, interesajn homojn kaj grandan eblon paroli Esperanton, ni havas bonegan proponon por vi. De la 22-a ĝis la 29-a de aŭgusto 2026 okazos la Itala Kongreso de Esperanto. Tiu grava aranĝo atendos vin en tre speciala kaj vizitinda urbeto: Vico del Gargano. (Prononcu la nomon same kiel en Esperanto, sed anstataŭ “vico” diru “viko”.) Vico del Gargano estas ĉarma historia vilaĝo en la suda parto de Italio, en la regiono Apulio. Ĝi situas sur monteto, proksime al la maro kaj al granda, verda arbaro. Ĝi estas konata kiel unu el la plej belaj vilaĝoj de Italio. Ĝiaj stratetoj kaj malnovaj domoj kreos magian etoson por nia kongreso. Ĝi estas la perfekta loko por ferii kaj lerni samtempe. Tre gravan kaj aktualan temon havas la ĉi-jara kongreso: Esperanto: lingvo de paco kaj de defendo de identecoj. En la nuna mondo, ni bezonas pacon pli ol iam ajn. Esperanto helpas nin kompreni unu la alian sen perdi nian propran kulturon. Per nia lingvo, ni povas protekti la diversecon de la mondo. La organizanto de la kongresa programo estos Lu Wunsch, konata kaj sperta esperantisto. Li kaj la loka teamo laboras multe por prepari bonegan programon por ĉiu gasto. La programo de la semajno estos tre riĉa. Ne gravas, ĉu vi estas komencanto aŭ sperta esperantisto, ĉar ĉiuj trovos ion interesan. Jen kelkaj aferoj, kiuj atendos vin: • Ĉu vi volas plibonigi vian Esperanton? Okazos lingvaj kursoj por diversaj niveloj. Se vi estas nova en nia komunumo, vi povos partopreni en la kurso por komencantoj. Se vi jam parolas bone kaj volas diskuti, vi povos elekti la paroligan kurson por progresantoj. • Ĉeestos multaj interesaj prelegantoj el diversaj landoj. • Italio estas lando de arto kaj naturo. Dum la kongreso, ni kune vizitos la plej vidindajn lokojn ĉirkaŭ Vico del Gargano. Ni promenos en la naturo, vidos la maron kaj lernos pri la loka historio. Ĉi tiaj ekskursoj estas la plej bona maniero por amikiĝi kun aliaj partoprenantoj kaj paroli Esperanton en tute natura maniero. La Itala Kongreso ne estas nur serio da prelegoj. Ĝi estas granda festo de amikeco. Vi renkontos homojn el Italio kaj el la tuta mondo. Vi povos kune manĝi la bongustajn italajn manĝojn, kanti, ridi, kaj pasigi neforgeseblan tempon. Post la lastaj monatoj de laborado aŭ studado, vi meritas tian ĝuindan someran sperton. Partopreni en la kongreso estas facila maniero fariĝi parto de la granda esperantista familio. Por aliĝi kaj ricevi informojn, alklaku la ligilon. Ĝis baldaŭ en la bela Italio! Laura Brazzabeni

Sinjoro Rybka tiunokte estis iranta hejmen en neordinare bona humoro, unue tial, ĉar li gajnis sian ŝakludon (kiel bela matigo per ĉevalo, li plezuris dumvoje), kaj due tial, ĉar estis falinta freŝa neĝo, kiu mole kraketis sub liaj piedoj en la bela kaj pura silento. Dio, kia belo, opiniis sinjoro Rybka; urbo sub neĝo, ĝi estas subite tute eta urbo, tia malnovmoda urbeto - oni preskaŭ kredus je noktgardistoj kaj diliĝencoj; estas strange, kiel neĝo aspektas antikve kaj province.

La redakcio de “Heroldo de Esperanto” demandis al Artefarita Intelekto pri la sorto de la Universala, sed ĝi ne sukcesus vendi la domon en Nieuwe Binnenweg 176, Roterdamo. Jen la respondo:

1) Mankanta alfluo de kapitalo: la vendo estas delonge konsiderata fundamenta por resanigi la kason de la Asocio. Sen tiu abunda miliono da eŭroj UEA ne povas financi la diĝitan transiron kaj modernigi sian aktivecon.

2) Ne elteneblaj domflegaj kostoj: la nemoveblaĵo, pli ol 135-jara, bezonas daŭran kaj kostan flegadon kaj energian adekvatigon. Tiuj kostoj pezas sur la bilanco, jam tre suferanta pro la historia malkresko de la membraro. 

AI eĉ hipotezas bankroton kun drasta konsekvenco: vendo de la domo ajnapreze fare de sindiko.

Ĉu Pro Esperanto estus interesata tiam aĉeti la domon de UEA? Giorgio Silfer, prezidanto de la fondusa konsilio, respondas ke, se vere oni konsiderus tion, de la Esperanta Civito irus al la sindiko la sama simbola propono kiel por la bankrotinta Esperanto Gården. Sed li opinias ke AI troigas.

Legu pli en Heroldo de Esperanto

Inter la unuaj decidoj de la nova brita ĉefministro, Andy Burnham, reliefas la prestiĝa nomumo de Louise Haigh kiel First Secretary of State, nialingve Unua Ŝtatsekretario, kune kun la eĉ pli majesta ofico de kanceliero de la duklando Lankastro. Ĉiukaze la unua titolo lokas ŝin protokole super la ceteraj ministroj kaj indikas ŝian rolon de ĉefa kunordiganto de la registara agado; tian atribuon politikaj kutimoj ofte antaŭvidas por honorigaj bezonoj. Tamen, laŭ la konstitucio de Unuiĝinta Reĝlando, la ofico havas nek konstantan ekziston nek aŭtomatan rajton je sukcedo. 

Pli klare normigita estas la kataluna modelo de la conseller en cap. La prezidanto de la Generalitat, la aŭtonoma registaro de Katalunio, rajtas nomumi tian membron de la registaro, kiu ne estras propran departementon sed disvolvas la ĝeneralajn direktivojn de la registara agado kaj, en la kazoj difinitaj de la leĝo, eĉ anstataŭas la prezidanton. Same kiel en la brita kazo, la nomumo dependas de la elekto de la politika gvidanto, sed ĝiaj propraj funkcioj estas fiksitaj kadre la subŝtata juro. Tiun ĉi relative junan administran pozicion aliris unuafoje Artur Mas en 2001, elektita de la nacia patriarko, Jordi Pujol, kiel heredanto de la liberala katalunismo.

Tute alia estas la pozicio de la Unua Vickonsulo en la konstitucia sistemo de la Esperanta Civito. Lin fakte elektas la civitanaro, kaj nur pro tiu demokratia legitimeco li rajtas aŭtomate anstataŭi la Konsulon, kaze de bezono. La tri oficoj de primus inter administratores do montras kreskantan gradon de jura firmeco: brita titolo celanta ĉefe simbolan efekton; kataluna posteno kreata laŭ prezidenta bontrovo sed regulata de leĝo; fine civita modelo, rekte legitimita de la baloto kaj eksplicite enigita en la konstitucian arkitekturon. 

Antaŭ 139 jaroj, la 26an de julio 1887 (la 14an de julio, laŭ la Julia kalendaro) en Varsovio aperis broŝuro titolita “Internacia lingvo. Antaŭparolo kaj plena lernolibro (por Rusoj)” [Международный языкъ. Предисловiе и полный учебникъ (por Rusoj], konata nun kiel la Unua Libro. Ĝia aŭtoro, la 27-jara Ruslanda judo Lazarj Markoviĉ Zamenhof, kaŝis sin sub la pseŭdonimo “D-ro Esperanto”.

Ĉi tiu dato, la 26a de julio, estas ĉiujare festata kiel la naskiĝtago de Esperanto, aŭ Esperanto-Tago.

La redakcio de “La Ondo de Esperanto” gratulas ĉiujn esperantistojn kaj amikojn de Esperanto okaze de la morgaŭa festo kaj proponas (re)legi la artikolon de la Ruslanda ĵurnalisto Aleksander Korĵenkov pri la Unua Libro https://sezonoj.ru/2020/07/unua/

La red.

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/07/zamenhof-39/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperanto-Tago: Antaŭ 139 jaroj aperis la Unua Libro appeared first on La Ondo de Esperanto.

Kio estas esenca por amikeco? Ĉu estas tio ke oni trovas plaĉaj similajn vestaĵojn aŭ ĉu oni entuziasmas por la sama futbalklubo? Ĉu estas la komuna infana tempo, ĉu la deveno, ĉu travivaĵoj kiuj kunveldis amikojn? Usonaj esploristoj havas pri tio tute simplan respondon: Ili asertas ke amikoj havas similan genaron.

Por sia studaĵo la esploristoj uzis datumojn pri la loĝantaro de malgranda urbo, nome Framingham en Usono. Tie estas prizorgata de la jaro 1948 unu el la plej grandaj kaj plej detalaj longtempaj studoj pri la sanstato de la koro. Kiel kromprodukto de tiu studaĵo ne nur disponeblas detalaj registraĵoj pri la manĝokutimoj de la homoj kaj pri kazoj de alta sangopremo. Ankaŭ sennomigitaj datumoj pri la genaro de kelkaj partoprenantoj de la studo estas alireblaj por la esploristoj. Tio estas la datuma trezoro kiun la esploristoj povis ekspluati.

Ili rigardis kiel forte similas la DNA de 1932 testpersonoj kaj kiu estas amiko de kiu. Kiam ili komparis ambaŭ analizojn, ili trovis aparte altajn komunajn kvantojn inter amikoj. "La simileco korespondas proksimume al tiu de kuzo je kvara grado", skribas la esploristoj de kalifornia universitato.

Konstatiĝis ankaŭ ke amikoj el genetika vidpunkto povas "bone flari" unu la alian. La DNA-sekvencoj kiuj respondecas pri la percepto de odoroj ŝajnas kongrui tre bone inter amikoj. Tiu rezulto kongruis esence kun pli aĝaj studaĵoj kiuj montris ke ankaŭ sekspartneroj ofte egalas en sia odorpercepto.

La sciencistoj tamen ne kontentiĝis pri tiu analizo. Ili ankaŭ provis surbaze de la rezultoj prognozi por alia grupo je kioma probableco kiu estas amiko de kiu. Ankaŭ en tiu kazo la rezulto mirigis: La kvoto de trafoj situis simile alte kiel ĉe genetikaj prognozoj pri skizofrenio aŭ obesito. Sed kiel utilas al ni homoj havi amikojn kun simila genaro?

La esploristoj supozas ke la kaŭzo troviĝas en nia evolucia historio. Ili kredas ke amikecoj ekestis kiel socia konduto, ĉar ambaŭ flankoj povis ĉerpi el tio survivan avantaĝon. Tio tamen premisas ke amikoj sekvas similajn interesojn. Ju pli simila estas la karakterizaj trajtoj de la homoj kaj sekve al tio la maniero kiel ili reagas je sia medio, des pli ili profitas. La esploristoj donas ekzemplon: "Se unu persono faras fajron, ĉar al li, sed ankaŭ al la alia persono mankas varmo, ambaŭ profitas". Aŭ alimaniere dirite: Se oni ne havas frostŝvelaĵon, tiam oni ne nepre volas helpi eĉ al la plej agrabla homo ĉe la hakado de ligno.

Ĉu tiu interpreto estas troigita? "La metodiko kiun ambaŭ esploristoj aplikis, estas senriproĉa", diras germana sciencisto el Munkeno. Tamen li kritikas ke la eksplikoj estas plejparte spekulativaj. Tiel ekzemple genetike simila odorpercepto ne devas signifi ke oni elektas siajn amikojn laŭ la odoro aŭ laŭ la DNA. "Povas ankaŭ esti ke ambaŭ amikoj restas en lokoj kiuj por aliaj homoj terure fetoras. Estas klare ke ili tie nur konatiĝas kun homoj kiuj havas la saman manieron flari."

Do kiel precize la genaro influas ne nur nian serĉadon de partnero, sed ankaŭ la elekton de niaj amikoj, tio restas enigmo. Almenaŭ scias nia genaro kun kiu ni kune entreprenus ŝteladon de ĉevaloj.

Modest, Julian (ps.). La vendisto de feliĉo. – Antwerpen: Eldonejo Libera, 2025. – 95 p.

Julian Modest (pseŭdonimo de bulgaro Georgi Mihalkov, aŭ Miĥalkov, membro de la Akademio de Esperanto) estas unu el la plej abunde verkantaj aŭtoroj, kiu ekde la 1980aj jaroj aperigis plurajn roman(et)ojn, dramojn, rakontojn, eseojn pri diversaj temoj – de dramo el la vivo de Lidia Zamenhof ĝis senpretendaj detektivaj rakontoj.
Antaŭ ni estas lia nova modesta (!) – ja nur 95-paĝa – libreto, enhavanta 22 freŝe verkitajn novel(et)ojn, kaj bele ilustrita en naivisma stilo de lia filo Ferenc Mihalkov (ne nur artisto, sed kumule jezuita pastro).

La enhavo de la noveletoj estas edifaj, kun rekta aŭ implicita moralo. Iuj, fakte, estas ilustraĵoj de famaj sentencoj, kiel “feliĉo ne aĉeteblas” (“La vendisto de feliĉo”), “kiu ne ŝatas solecon, ne ŝatas liberecon” (“La kristnaska vespero de onklino Tina”), “nenio estas senpaga” — eĉ ridetoj! (“La negoco”), “blanka korniko alportas bonŝancon” — pli kutiman kornikon, tamen, ial anstataŭas hirundo (“La blanka hirundo”), “ne eblas revenigi iaman tempon” (“La piano”) ktp. Mi nomus tion “etenditaj sentencoj”.

Aliaj rakontoj estas modernaj paraboloj pri homaj interrilatoj kaj karakteroj – envio, bezono por la virino havi infanojn (“Maks, Lora kaj Roiland”)… Aŭ jen parabolo pri virino, al kiu la parencoj rifuzus helpi, sed tute fremda homo facile helpas (“Magdaleno”). Alia temas pri malica venĝemo de virino (“Konfesita peko”). Unu noveleto kun la plej malklara moralo enhavas iom da mistiko (“Fantomo en la hotelo”), alia estas parabolo pri supervaloro de beleco (“Ora cervo”). Do, ĉio celas prezenti kvazaŭ banalajn ideojn en neatendita perspektivo, aldoni al ili iom da freŝeco, kaj tiun celon la aŭtoro, ŝajne, atingas.

Nur du noveletoj havas simplan, senedifan, realisman priskribon de viv-okazaĵoj. Tiuj estas rakonto pri militaj travivaĵoj de simpla familio (“La amara printempo”) kaj senhelpa situacio kaj sentoj de eksterlandano, nekapabla komunikiĝi en loka lingvo, arestita de polico pro nekomprenebla kaŭzo (“La eraro”).

Malgraŭ la simpleco de la enhavoj de la noveletoj, ili legeblas kun atento kaj plezuro pro klara facila esprimiva lingvaĵo, komprenebla kaj por spertaj ŝatantoj pri Esperanto-literaturo, kaj por komencantoj, kiuj povas konatiĝi per ili kun modela stilo. Ŝajnas, ke la libro rekomendendas ankaŭ por adoleskantoj, por kiuj edifa beletraĵo sen longaj rezonadoj estas kutima kaj akceptebla legaĵo. Kaj plaĉaj ilustraĵoj (bedaŭrinde, ne tro multaj), nur helpas.

Nikolao Gudskov

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia (somera) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №2 (328).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/07/modest-16/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Etenditaj sentencoj kaj paraboloj appeared first on La Ondo de Esperanto.

De la 20a ĝis la 24a de julio 2026 okazis en Ĉaŭdefono (Svislando), ĉe Kultura Centro Esperantista (KCE), la sepa Staĝo pri diplomatia kaj geopolitika  tradukado, gvidata de prof. Giorgio Silfer. Temis pri kvintaga intensa trejnado, celita al partoprenantoj kun intereso pri internaciaj rilatoj, diplomatio kaj tradukarto.

C-ano Giorgio Silfer, esperantologo kaj fakulo pri parlamenta juro, apudigis al enkondukaj kaj historiaj prezentoj tradukajn seancojn el diversaj laborlingvoj – ĉefe el la franca, oficiala diplomatia lingvo de la Esperanta Civito, kaj angla, kun ĉeesto de la kastilia kaj itala.

La staĝo malfermis la someran aktivecon de KCE, kiu daŭros ĝis la fino de aŭgusto per la baldaŭa Kultura Esperanto-Festivalo (26-31 julio), Staĝo pri beletra tradukado (4-9 aŭgusto), la alestaj semajnoj de la kurso de esperanta literaturo (9-16 aŭgusto) kaj esperanta lingvistiko (18-22 aŭgusto) kies celo estas formi kadrojn kun kapablo traduki geopolitikajn kaj diplomatiajn tekstojn per rigora terminologia precizeco.

Post la komenca analizo de la nova sekcio de esperantio.net pri prezento en pluraj lingvoj de la Esperanta Civito, kreita de c-ano Giacomo Comincini, mem partopreninta telematike, la traduka skipo entreprenis la taskon esperantigi plurajn oficialajn dokumentojn de transnaciaj institucioj. Reliefas la Roma Statuto de la Internacia Puna Kortumo, artikoloj el la retejo de Konsilio de Eŭropo, prezenta dokumento pri la Esperanta Civito submetita al UNPO. 

La ĝenerala opinio pri la kurso estas pozitiva, tiel ke ĉiuj partoprenintoj tranoktados ankaŭ dum tuta semajno, partoprenante Kulturan Esperanto-Festivalon, kiu ekos dimanĉon la 26an.