Blogoj en Esperanto

Alfronti koloniajn mitojn rekte kaj aserti la riĉan kulturan heredaĵon de la kontinento.

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

 

De Mohamed Mohamud

La Afrika Unio [eo]adoptis kiel temo por 2025, “Justeco por afrikaj kaj afrikdevenaj homoj per kompensoj”, starigo por kompenso de historiaj maljustecoj kaŭzitajn de sklaveco, koloniismo [eo] kaj sistema diskriminacio. Tiu iniciato [en] celas agnoski kaj ĝustigi la daŭrajn efikojn de maljustecoj sur afrikaj komunumoj tutmonde.

Ĉe la koro de tiu movado estas reakiro de afrikaj rakontoj. Jarcentoj de malklarigado kaj misprezento de koloniaj kaj aliaj eksteraj perspektivoj portretis la kontinenton per lenso de primitiveco kaj malsupereco [en]. Tiaj reprezentoj servis por pravigi kolonian submetigon kaj ekspluaton.

Afrikaj verkistoj kaj rakontistoj

Kelkaj afrikaj verkistoj kaj rakontistoj laboris por krei reprezentan literaturon pri veraj popolaj travivaĵoj. Ili rekte defiis koloniajn mitojn kaj asertis la riĉan kulturan heredaĵon de la kontinento.

Inter ili estas Ngũgῖ wa Thiong'o [eo] el Kenjo, sincera voĉo por malkoloniigo de afrika literaturo [en] per uzo de afrikaj lingvoj kiel vojo por konservado kaj antaŭenigo de indiĝenaj rakontoj.

Bessie Head [en] estis internacia elstara sudafrika verkistino kaj brila ekzemplo de rakontisto kiu prezentis ŝian popolon en tre realisma lumo. Ŝia verko “When Rain Clouds Gather” [en] (Kiam pluvnuboj grupiĝas) estas sentema portreto de kampara vivo en Bocvano, pri ekzilo, identeco kaj supervivo. Per ŝiaj skribaĵoj, Head lumigas la luktojn de malsamaj komunumoj kaj parolas pri profundaj temoj pri socia justeco kaj malfacilaĵoj de post-koloniaj transiroj. Ŝia verko restas potenca testamento pri vivaj realaĵoj de afrikaj socioj.

Kial afikanoj devas rakonti siajn proprajn rakontojn

La graveco de tia rakontado pligrandiĝas en 2025 ĉar AU emfazas kompenson — procezo kiu esence substrekas la imperativon repreni decidkapablon pri rakontado por afrikaj rakontoj mem. Reparado de historiaj maljustecoj [en] temas ne nur pri materia restituo sed ankaŭ pri riparo de digno kaj identeco. Tiel, rakonti sian propran historion ebligas al afrikanoj kaj afrikdevenaj homoj alfronti kaj malmunti la neforviŝeblan damaĝon, kiun la koloniismo kaj sklaveco lasis sur ili.

Krome, ĉi tiuj rakontoj helpas konservi la heredaĵon. La plej multaj afrikaj kulturoj dum longa tempo baziĝis sur buŝaj tradicioj [en], per kiuj scioj, valoroj kaj historio estis transdonataj de generacio al generacio. La surpaperigo de tiuj rakontoj – en presita kaj cifereca formoj – en la nuntempo helpos protekti ilin kontraŭ tutmondiĝo kaj kultura homogeniĝo. Tio gravas por konservi la unikan identecon de afrikaj popoloj kaj iliaj komunumoj, kreante tiel senton de kontinueco kaj rezistemo.

Efiko de kelkaj afrikaj literaturaj gigantoj

La tutmonda rekono de afrika literaturo pligrandigas tion. Verkistoj kiel Chinua Achebe [en] kaj Chimamanda Ngozi Adichie [en] estis aklamitaj tutmonde, metante afrikajn rakontojn sur la scenejon ene de tutmondaj literaturaj cirkloj. Stereotipoj estas tiel defiitaj, ofertante subtilajn sciojn pri afrikaj socioj, permesante al legantoj tra la mondo pli bone okupiĝi pri la kontinento preter la supraĵa.

Achebe kaj Adichie multe formis la afrikan identecon per penso kaj vorto, enplantante en siaj komunumoj la ideon de supervivo. Achebe, konata kiel la patro de afrika literaturo, rekte kontraŭstaris koloniajn diskursojn per sia influa romano “Things Fall Apart” (Aferoj Disfalas). Portretante antaŭkolonian Igbo-socion [eo] kun ĝia plena nuanco, Achebe sukcesis repreni la historion kaj kulturon de afrikanoj el reduktitaj perspektivoj flanke de la Okcidento. Liaj verkoj reflektas la dignon kaj riĉecon de afrikaj tradicioj, samtempe malkaŝante la interrompajn influojn de koloniismo, kaj tiel ebligante al legantoj ligiĝi kun komuna heredaĵo.

Simile, Adichie portas ĉi tiun heredaĵon en la nuntempon per sia verko. Fama pro siaj romanoj, kiuj inkluzivas “Half of a Yellow Sun (Duono de Flava Suno), ŝi portas la historian rigardon al la kompreno de la biafrana interna milito en Niĝerio [en]. La rakontoj de Adichie festas la rezistemon de afrikaj komunumoj; ĝi montras ordinarajn homojn navigantajn eksterordinarajn defiojn. Ŝia emfazo estis sur la diverseco de afrikaj spertoj, kontraŭbatalante stereotipojn, kaj plifortigante dinamikan, evoluantan senton de identeco.

Rakontado, en ĉi tiu kunteksto, estas formo de intelekta kaj kultura restituo. Se financa kompenso povas trakti ekonomiajn malegalecojn, la reprenado de rakontoj alfrontas la scioteoriaj [eo] maljustecojn truditajn al afrikaj popoloj. Ĝi permesas ĝustigon de historiaj registroj, celebradon de afrikaj atingoj, kaj agnoskon de la kontribuoj de la kontinento al la tutmonda civilizo.

Ĉi tiuj rakontoj ankaŭ inspiras estontajn generaciojn. En la kazo de juna afrikano aŭ persono de afrika deveno, la kapablo bildigi siajn reprezentitajn historion kaj kulturon provizas la bazon por evoluigi pli bonan memfidon. Ĉi tiu aŭtonomigo [eo] estas decida por konstrui gvidantojn, kiuj fieras pri sia heredaĵo kaj kiuj fiere antaŭenigos ŝanĝojn en siaj komunumoj.

La temo de la Afrika Unio [eo] por 2025 ankaŭ fokusiĝas sur unueco inter afrikanoj kaj la diasporo. Komunaj rakontoj povas transcendi la barojn de distanco kaj kulturo en unu solan identecon trans limoj. Ĉi tiu unueco estas necesa por instigi klopodojn survoje al ripara justeco, kie ĉiuj voĉoj de la afrikanoj kaj homoj de afrika deveno estas aŭdataj kaj taksataj.

Dum la Afrika Unio deklaras 2025 la jaron de “Justeco por afrikanoj kaj afrikdevenaj homoj pere de riparoj”, la rolo de afrikaj verkistoj kaj rakontistoj en la repreno de la rakonto fariĝas pli kaj pli grava. Disvolvante ĉi tiun arton, ĉi tiuj rakontistoj defias historiajn misprezentojn, konservas la kulturon kaj aŭtonomigas estontajn generaciojn. Iliaj kontribuoj estas esencaj al la pli vasta movado de ripara justeco, certigante ke afrikanoj kaj homoj de afrika deveno difinas siajn proprajn rakontojn kaj, tiel farante, prenas la lokon al kiu ili rajtas en la monda historio.

Nuntempe la OLPC (100-Dollar-laptop) estas en krizo. Kvankam unu el aktivuloj de OLPC - Nicholas Negroponte de MIT media lab diras "Ĉi tio estas edukada projekto, ne komputila projekto", fakte, mi opinias ke ĝi restas komputila projekto.

Jam en la unua eldono de PIV en 1970 aperis la nomo Nov-Jorkio kun la difino «Unu el la ŝtatoj de Usono». Ankoraŭ en PIV 2020 oni trovis tiun sama vorton kun tiu sama difino. Sed nun subite en PIV 2026+ oni legas tie anstataŭe «(evitinde) = Nov-Jorko²», kaj se oni rigardas ĉe Nov-Jorko, oni trovas, ke ties dua senco estas «ŝtato en la nordorienta parto de Usono». La unua senco de Nov-Jorko estas «usona havenurbo ĉe Atlantiko, la plej granda urbo de Nov-Jorko²».

Kial okazis tiu ŝanĝo? Kial PIV nun malrekomendas nomi tiun ŝtato Nov-Jorkio? Kial PIV 2026+ malrekomendas uzi la landnoman sufikson -i- en tiaj nomoj, sed tute akceptas ĝin en nomoj kiel Francio kaj Ĉinio?

Pluraj tiaj rekomendoj pri nomoj de landoj aŭ ŝtatoj – ekz. Luksemburgo (ne Luksemburgio) kaj Meksiko (ne Meksikio) – estas bazitaj sur rekomendoj kaj decidoj de la Akademio de Esperanto. La tuta klarigo estas iom longa, sed leginda, precipe por tiuj, kiuj alkutimiĝis uzi tiajn nomojn kun i-sufikso. Pro tio, ke la klarigo validas por pluraj vortoj, ĝi aperas kiel klariga noto en aparta paĝo. La noto estas videbla ankaŭ en ĉiu koncernata loko en la vortaro, se oni tie alklakas specialan simbolon kun demandosigno. En la noto estas ligiloj al ĉiuj koncernataj Akademiaj dokumentoj, kaj ankaŭ al eĉ pli longa klarigo en la TTT-ejo Lingva Kritiko.

La unua paĝo de “Heroldo de Esperanto” n-ro 2381, oktobro 2026, estas grandparte dediĉita al la Parlamenta sesio de la Esperanta Civito, okazinta en Malago, 13 oktobro 2026: la deklaracio pri neŭtraleco aprobita de la Senato, la Konsulina alparolo, la financa strategio rilate al subvencioj, la eko de la “desilferiĝo” trovas atentan analizon.

Rimarkindaj en la tria paĝego estas aliaj analizoj, precipe pri la malekzisto de tria organiza modelo en Esperantio, surbaze de la efemereco de la “likva movado”, pruvita per la malapero de socia retejo, la fiasko de monkolekta kampanjo por TEJO, la redukto de la virtuala produktado ĉe Sezonoj/La Ondo de Esperanto.

C-ano Giorgio Di Nucci kompletigas sian longan raporton pri UK en Graco, dum artikoloj pri la situacio en Hispanio kaj Eŭropa Unio (precipe de c-anoj Giorgio Silfer kaj Marek Bamberski) helpas kompreni la evoluon de Esperantio.

“Heroldo de Esperanto” estas monata informa gazeto de Kultura Centro Esperantista. Mendu provekzempleron ĉe kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net)

Civitaneco estas facile konsiderata kiel memkomprenebla kiam oni ricevas ĝin aŭtomate kaj neniam devas defendi ĝin.

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

Ĉi tiu afiŝo estas parto de la serio “Spotlight” de Global Voices por julio 2026 pri “senŝtateco“. Ĉi tiu serio ofertas komprenon pri la problemo de senŝtateco kaj kiel ĝi malhelpas la liberecon je vojaĝado, edukaj ŝancoj, aliro al politiko kaj pli.  Vi povas subteni ĉi tiun raportadon per donaco ĉi tie.

Mi konsciis pri senŝtateco [eo] kiel urĝe grava kaj subraportita problemo dum jaroj, unue verkinte pri ĝi en 2017. Ĝi fascinas min grandparte ĉar ĝi preskaŭ ne videblas: Kiel multaj el niaj artikoloj ĉi-monate observas, civitaneco estas facile konsiderata kiel memkomprenebla kiam oni ricevas ĝin aŭtomate ĉe la naskiĝo kaj neniam devas defendi ĝin.

Malgraŭ ke mi delonge jam interesiĝis pri la temo, mi plene komprenis la diversecon de vojoj kondukantaj al senŝtateco kaj la multecon de ĝiaj konsekvencoj danke al la kunlaboro inter Global Voices [eo] kaj la Global Movement Against Statelessness (GMAS). Ĉi-lasta estas nia partnero por la Spotlight-serio de julio 2026, tute dediĉita al la temo “senŝtateco“. Mi kutimis asocii senŝtatecon kun rifuĝinta statuso, kun grupoj kiuj, kutime pro kialoj de diskriminacio, estis malakceptitaj en siaj devenlandoj. Ĉi tio estas nedisputeble unu el la kaŭzoj de senŝtateco, kaj ni elstarigas kelkajn el ĝiaj multaj facetoj, kiel ekzemple en la rakonto pri ĉi tiu birma artisto luktanta por rekonstrui sian vivon en Francio, aŭ tiu de transgenra virino kiu fuĝis el Rusio.

Per diskutoj kun membroj de GMAS kaj partopreno en kelkaj el iliaj eventoj, mi malkovris aliajn manierojn, kiel senŝtateco efikas al individuoj, ofte pro la banaleco de burokratio nekapabla pritrakti individuajn kazojn. Ofte, tiuj administraj sakstratoj pligravigas strukturan diskriminacion: ekzemple, la situacio de filipin-japanaj infanoj naskitaj en Japanio, aŭ la nekapablo de virinoj el la Golfaj Ŝtatoj transdoni sian naciecon al siaj infanoj.

Por aliaj, estas la lando mem, kiu transformiĝis, kiel ĉe la disfalo de Sovetunio. Ekzistas ankaŭ loĝantaroj, kiuj neniam havis propran ŝtaton kaj neniam rajtis plene integriĝi en sia loĝlando, kiel ilustrite de ĉi tiu kunlabora artikolo pri romaoj en Ukrainio kaj tataroj en Rusio. Similaj dinamikoj ankaŭ influas la romaojn de iama Jugoslavio.

Eble la plej alarma kazo restas la uzo de la minaco de senŝtateco kiel ilo de subpremo kaj aŭtoritatismo, kiel ekzemple montras la nova leĝaro permesanta al Kamboĝo senigi civitanojn de ilia nacieco pro certaj deliktoj. La rakonta kroniko de Undertones en ĉi tiu monato analizas kiel tiaj minacoj estas pravigataj en Nikaragvo, lando kiu adoptis similan leĝaron en 2023.

Tamen, kelkaj el la plej kortuŝaj tekstoj publikigitaj ĉi-monate estas la atestoj de homoj elradikigitaj de sia naskiĝlando: venezuela ekzilito nekapabla forlasi Meksikon por helpi post la tertremo pro malfirma statuso malpermesanta ĉian vojaĝadon, aŭ kantona opero memoriganta ekziliton el Honkongo pri ĉio, kio ŝanĝiĝis.

Aliaj kontribuoj elstarigas la malstabilecon kaj necertecon ĉirkaŭ la administraj dokumentoj, kiuj subtenas ĉiujn niajn naciecojn. En Barato, ekzemple, pluraj lastatempaj verdiktoj ripetis ke pasporto ne konsistigas pruvon de civitaneco. En lando, kie la leĝaro pri nacieco estis ĵus ŝanĝita, pruvi onian civitanecon fariĝas vera defio. Kiel la artikolo deklaras: “Naskiĝatesto (…) ĝenerale sufiĉas se vi naskiĝis antaŭ 1987. Homoj naskitaj inter 1987 kaj 2003 devas pruvi, ke almenaŭ unu el iliaj gepatroj ankaŭ estis barata civitano, kaj tiuj naskitaj post 2003 devas montri, ke ambaŭ iliaj gepatroj estis barataj civitanoj aŭ loĝis en Barato.” Kompleksa postulo, eĉ neebla por multaj, konsiderante ke “eĉ en 2019, preskaŭ 40% de infanoj sub la aĝo de kvin jaroj ne havis naskiĝateston.”

Civitaneco tiel povas forgliti de ni, kaj ŝtatoj ne ĉiam honoras siajn proprajn devojn rigore ekzameni la kompleksajn kaj ofte arbitrajn pruvojn, kiujn ili postulas.

Senŝtateco estas fundamenta problemo pro la detruaj efikoj, kiujn ĝi havas sur la ĉiutaga vivo de la koncernatoj. Ĝi ankaŭ servas kiel memorigilo al tiuj, kiuj malmulte pensas pri tio ke civitaneco neniam estu konsiderata kiel memkomprenebla rajto. Tio implicas ne nur aprezi ĉi tiun privilegion, sed ankaŭ pripensi kial tio estas tiel. Civitaneco estas nek aŭtomata, nek neevitebla, nek universala: ĝi rezultas el serio de politikaj kaj administraj elektoj. Ĉi tiu raporto pri senŝtateco klarigas kiel ĉi tiuj decidoj arbitre punas milionojn da vivoj tra la mondo.

Estas enretigita por publika legado la demonstra versio (demoversio) de la septembra (aŭtuna, laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de “La Ondo de Esperanto”. La 40-paĝa demoversio (pdf) enhavas plurajn tekstojn kaj tekstokomencojn el la 127-paĝa 329a numero de “La Ondo de Esperanto”, publikigita antaŭ ses semajnoj.

La demoversio de la aŭtuna “Ondo” (2026, №329) estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-329demo.pdf.

La demoversioj de pli fruaj “Ondoj” estas elŝuteblaj en nia arkiva retejo. Tie estas elŝuteblaj ankaŭ kelkaj plenaj eldonoj (“pdf” kaj “epub”).

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere:
unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo;
due, kiel ampleksa trimonata elektronika almanako (bitgazeto), en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la retejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la almanako.

“La Ondo de Esperanto” estas eldonata en Kaliningrado (Ruslando), ĝin eldonas Halina Gorecka kaj redaktas Aleksander Korĵenkov.

“La Ondo de Esperanto” ankoraŭ estas (re)abonebla por 2026.
La baza abontarifo (15 eŭroj) restas senŝanĝa dum pluraj jaroj.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagmanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.
Atentu, ke nun denove eblas pagi la abonon per la internacia pagosistemo PayPal.

La demonstra versio de la aŭtuna “Ondo” estas libere elŝutebla ĉe https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-329demo.pdf.

La sekva, decembra/vintra “Ondo” aperos ĉirkaŭ la novjarfesto 2027. Ĝi estos la lasta, 330a eldono en la longa serio, komencita en majo 1991. En januaro ĉiuj abonantoj ricevos literaturan suplementon. Poste “La Ondo de Esperanto” daŭros kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo.

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/11/ondo-170/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La demonstra versio de la aŭtuna Ondo appeared first on La Ondo de Esperanto.

konvertita virina voĉo

La klasikan muzikon ĉirkaŭas la aŭro de klereco kaj talento. Gepatroj profitas ĝin por akceli siajn infanojn. Sed ĉu Mozart vere saĝigas, tio jam delonge estas disputata. Studaĵo el Finnlando donas al la debato novan impulson.

Esplorista teamo ĉirkaŭ Irma Järvelä, docentino pri medicina genetiko ĉe la universitato de Helsinki, esploris la efikon de klasika muziko pri la homa cerbo. La rezultoj kiuj estis publikigitaj en faka revuo unuafoje montras ke aŭskultado de muziko plialtigas la esprimon de certaj genoj kaj malaltigas la esprimon de aliaj. Tiel kognaj kapabloj kiel lernado kaj memorkapablo povas plifortiĝi. (Genesprimo estas la kaŭzo por etaj diferencoj en la ekstera aspekto de genetike identaj unuovaj ĝemeloj.)

Multnombraj infanoj estis prisonigataj jam en la patrina korpo per klasika muziko. La kaŭzo por tio plej ofte ne troviĝas en la entuziasmo por muziko de la gepatroj, sed temas pri provo akceli la grizajn ĉelojn de la idoj. De la jaro 1993 la nocio pri la Mozart-efiko estas konata. Laŭ ĝi klasika muziko povas plialtigi la inteligentec-kvocienton.

Kvankam tiu akcela efiko de muziko trovis multe da atento, la biologiaj faktoroj apenaŭ estis esplorataj. Ja oni konsideras ke estas pruvite ke aŭskultado de muziko povas influi cerbajn strukturojn kaj iliajn funkciojn. Sed la ĉi-koncernaj bazaj molekulaj mekanismoj ĝis nun restis en malhelo. Danke al novaj ekkonoj en la kampo de medicina genetiko la esploristoj nun povis fermi tiun truon de scio.

Per la aktuala studaĵo el Helsinki la Mozart-efiko ricevas novan apogon. En la kadro de la esploro la testpersonoj aŭskultis dum 20 minutoj la violin-konĉerton n-ro 3 de Mozart. La ĉerpitaj datumoj pruvas ke aŭskultado de muziko plialtigas la aktivecon de genoj kiuj kunligiĝas kun la elŝuto kaj transporto de dopamino, la tiel nomata feliĉhormono. La koncernaj genoj influas ankaŭ la sinapsan transmiton, kaj lern- kaj memorkapablojn.

Unu el la plej forte altenagorditaj genoj ĉe la aŭskultado de muziko estas la alfa-Sinukleino. Tiu geno kontribuas ankaŭ ĉe kantbirdoj ke ili pli facile memortenas kaj reproduktas melodiojn. Tio indikas ke inter homoj kaj kantbirdoj estas komuna evolucia fono rilato al la percepto de sonoj, diras Järvelä.

Restas ankoraŭ la demando ĉu la observitaj efikoj estas atingeblaj ankaŭ per aliaj muzikaj ĝenroj. Nenio subtenas la supozon ke la klasika muziko en tio okupas esceptan pozicion. Laŭ studaĵo el Usono ekzemple inter alte talentaj studentoj muziko de la ĝenro Heavy Metal estas aparte ŝatata.

Bjalistoka Kulturcentro/Centro Ludoviko Zamenhof, Podlaĥia Libraro/filio n-ro 14 “Esperanto-Libraro”, Fondumo Zamenhof kaj Bjalistoka Esperanto-Societo invitas vin partopreni la 27ajn Bjalistokajn Zamenhof-tagojn, kiuj okazos de la 11a ĝis la 13a de decembro 2026 en Bjalistoko – la naskiĝurbo de Ludoviko Zamenhof.

Aliĝu ĉe https://forms.gle/NR6jPoJkZByb8XuP9

Legu pli ĉe https://eventaservo.org/e/27aj-bjalistokaj-zamenhoftagoj

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 27aj Bjalistokaj Zamenhof-tagoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

Ne pasis sufiĉan tempon por diskonigi finajn rezultojn, sed ja indas montri provizorajn:

1. 13 eŭroj por filmeto kiu ricevis ĝis nun 20 spektoj de 16 spektintoj. 0.65€/spekto.
2. 8 eŭroj por afiŝo kun 13 spektoj el 11 spektintoj. Proksimume 0.85€/spekto.
3. 5 eŭroj por afiŝo kun 10 spektoj el 10 spektintoj. 0.5€/spekto.
4. 3 eŭroj por afiŝo kun 10 spektoj el 8 spektintoj. 0.3€/spekto.
5. 2 eŭroj por afiŝo kun 8 spektoj el 8 spektintoj. 0.2€/spekto.
6. 1 eŭroj por afiŝo kun 8 spektoj kaj 8 spektintoj. 0.1€/spekto.

La diferenco por gajni 1 aŭ 2 eŭrojn, ĉi-kaze estas ke la afisô en 5a pozicio ricevis 1 ŝaton.

Poste, estas 1 plia afiŝo kun 8 spektoj, kaj kelkaj afiŝoj kun 5, 4, 3…

Estas bone memori, ke minumuma enspezita premio estas 5 eŭroj. Tio signifas ke por la dua aŭ tria periodo, ili devos gajni alia(j)n premiojn por attinig la 5 eŭroj. Ankaŭ indas memori, ke ne malfruas por aktive diskonigi filmojn, ne gravas ĉu ĝi estas malnova, ĉu ĝi jam partorenis aliajn konkursojn… sed kompreneble novaj filmoj estas pli allogaj por kutimaj uzantoj.

Pliaj detaloj, ĉe la anonco.

Rilate al ĝenerala impreso, la rezulto ŝajnas sufiĉe sukcesa: 346 spektoj dum 5 tagoj (tio estus pli ol 2000 spektoj dum monato), dividitaj inter 158 afiŝoj. Kompare al la monata resumo, ne ŝajnas malbona rezulto. Rekomendoj de tubaro estis sekvataj 175 fojojn, ne tiom bona kompare al monataj rezultoj, sed antaŭvideble, ke homoj, celante helpi siajn jutubistojn, spektas filmon kaj foriras. Sed memoru ke la celo de tubaro estas ne nur helpi esperantistojn, sed ankaŭ krei ekosistemon.

  

 B.Traven

Marŝo en la regnon de l' mahagono 

romantraduko

mahagonciklo 3

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Ĉapitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

GLOSARO

PDF

www.karapaco.de

 

 

B.Traven

REGISTARO

romantraduko

mahagonciklo 2

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Ĉapitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

Ĉapitro 11

GLOSARO

PDF

www.karapaco.de

 

B.Traven

ĈARO

romantraduko

mahagonciklo 1

Ĉapitro 1

Ĉapitro 2

Ĉapitro 3

Ĉapitro 4

Ĉapitro 5

Ĉapitro 6

Ĉapitro 7

Capitro 8

Ĉapitro 9

Ĉapitro 10

Ĉapitro 11

Ĉapitro 12

Ĉapitro 13

Ĉapitro 14

Ĉapitro 15 

GLOSARO

PDF

www.karapaco.de

Granda formiko haltas antaŭ fremda nesto. Ĝi rektiĝas sur siaj kruroj kaj malfermas la makzelojn. Baldaŭ multe pli malgranda formiko eliras, grimpas sur la vizitanton kaj komencas leki ĝian korpon. Ĝi eĉ esploras inter la malfermitaj makzeloj. La granda formiko pacience staras. Ŝajnas, ke ni alvenis al malgranda purigejo en la dezerto.

Wierzbowski, Przemysław. Konfuziloj: Vortoj, kiuj faras nian lingvon malfacila. – [Partizánske]: Espero, 2017. – 152 p.

Ĉu vi foje konfuzas imposton kaj impoŝton? Rememore al la multe tro june forpasinta Przemysław Wierzbowski bonvolu konatiĝi kun lia libro “Konfuziloj”. Ĝi estas riĉe ilustrita plenkolora libro, kiu prezentas al ni la plej malfacilajn vortojn – instruilo pri falsaj amikoj kaj diversaj esperantonimoj. Utilega lerno-materialo por ĉiu, kiu volas mastri nian lingvon perfekte!

Dum la tuta  novembro la libroservo de UEA ofertas la libron “Konfuziloj” de Przemysław Wierzbowski kun sesona rabato sendepende de la kvanto.

Mendu ĝin ĉe https://katalogo.uea.org/?inf=9546

Legu pli pri la libro en la recenzo de Anne Jausions, kiu aperis en “La Ondo de Esperanto”, 2019, №10 https://sezonoj.ru/2019/10/recenzo-107/.

AlKo

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Konfuziloj, la novembra rabato en la libroservo de UEA appeared first on La Ondo de Esperanto.

Aŭdante aŭ legante la oftan konsideron, ke ne ekzistas plu distingo inter maldekstro kaj dekstro en politiko, tuj mi pensas pri analogio: ne ekzistas plu distingo inter raŭmismo kaj alia -ismo en Esperantio; el kio sekvas plia analogio — kiuj asertas la unuan, tiuj finfine pravigas la dekstron; kiuj asertas la duan, tiuj finfine pravigas la antiraŭmismon.

Reale la distingo estas forta, eĉ tre forta, se oni ne volas prezenti raŭmismon kiel tion kio ĝi neniam estis, ekzemple fuĝon el socikultura engaĝo, banalan kongresan amuziĝon aŭ simile. Ekzistas diverĝoj filozofia, metodologia, organiza, ekonomia kaj eĉ pri la signifo de neŭtraleco. En Esperantio komuna restas nur la lingvo.

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2382

La tempesto Charles trafas Lisbonon ĝuste kiam okazas la internacia konferenco de la Asocio de LingvoTestistoj en Eŭropo (ALTE); tial la hodiaŭa sesio disvolviĝis plene virtuale, laŭ la invito de la ŝtataj aŭtoritatoj ne forlasi la loĝejojn dum la nuna danĝero: efektive pluraj delegitoj troviĝas en malfacila situacio.

La delegacio de KCE, reprezentanta esperanton, ĉiukaze pretigis solvojn, aparte pri la morgaŭa tago, la plej grava. La LAMI-grupo, kadre de kies programero sen. Alessio Giordano kaj c-ano Giacomo Comincini estis invititaj prelegi pri KCE-projekto, jam ricevis bonkvalitan dekminutan videoprezenton, anstataŭ fizika alparolo. Ili sekvos la laborojn telematike, kaj tiel pretos respondi al la aliaj delegitoj kaze de demandoj. La komprenemo de la gekolegoj en ALTE ludis decidan rolon en la afero.

La misio estas sukcese plenumata danke al la kompetento kaj abnegacio de niaj vickonsuloj. Ekde la pasinta somero pri la projektoj rilate al lingvotestado kaj Konsilio de Eŭropo okupiĝas teamo rekte dependa de la Kapitulo (laborgrupo Fenareto: Bellotti-Comincini-Giordano-Silfer), dum pri la lingvotestaj sesioj zorgas Kultura Centro Esperantista.

Ĉirkaŭbrakoj forigas streson kaj akcelas interhoman proksimecon. Kiel ni perceptas tiun korpan alproksimiĝon, tio varias de homo al homo. Nova studaĵo montras, kial oni sentas ĉirkaŭbrakojn kiel agrablajn aŭ malagrablajn.

Post ses jaroj da intensa laborado pri nova versio de PIV ni finfine decidis oficialigi la novan version. Nun ĉe la adreso vortaro.net vi trovos ne plu PIV-on 2020, sed PIV-on 2026+.

PIV 2026+ estas daŭre prilaborata vortaro. Tion indikas la pluso-signo en PIV 2026+. Vortaro neniam atingas perfektan finstaton. La redakta teamo de PIV faris tre multajn ŝanĝojn, plibonigojn kaj kompletigojn de la vortaro, sed la listoj de ankoraŭ plenumotaj ŝanĝoj estas longaj, kaj ili verŝajne neniam elĉerpiĝos.

La redaktata versio estis legebla kiel testa versio (ĉe «testo.vortaro.net») de Oktobro 2025, kaj la nun oficialigita versio estas daŭrigo de tiu versio.

PIV 2020 ne malaperis el la Reto, sed estas plu konsultebla ĉe la adreso 2020.vortaro.net.

Mi volas varme danki la anojn de la PIV-teamo, sen kies helpo kaj diligenta laboro mi neniam povus plenumi la grandan kaj malfacilan taskon pluevoluigi kaj modernigi PIV-on. Meritas dankon ankaŭ multaj homoj ekster la teamo, interalie tiuj, kiuj uzis la raportilon de la testo-versio kaj tiel kontribuis per tre utilaj raportoj. Tiu rimedo estas plu havebla pere de la bildeto de ruĝa krajono supre en la serĉopaĝo. Ne hezitu uzi ĝin, se vi rimarkos ion plibonigeblan.

Bertilo Wennergren

Fonto: https://vortaro.net/blogo/?p=511

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post PIV 2026+ estas nun la oficiala PIV appeared first on La Ondo de Esperanto.

De la 26-a ĝis la 29-a de novembro 2026 okazos la 7-a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK). La VK estas la plej granda reta evento por esperantistoj. Organizas ĝin Universala Esperanto-Asocio (UEA) fine de ĉiu jaro ekde 2020. Pasint-jare aliĝis al ĝi 1427 personoj el 95 landoj. La VK estas riĉa je interesaj prelegoj, artaj kaj kulturaj prezentoj, kaj diskutigaj programoj. Dum la VK, partoprenantoj de diversaj landoj interkonatiĝas, lernas novajn aferojn dum la real-tempaj diverstemaj prelegoj, partoprenas en kursetoj, labor-grupoj kaj diskutoj, aŭskultas koncertojn, kaj multe pli! Tio estos bela okazo por renkonti esperantistojn el la tuta mondo, ĝui riĉan kulturan kaj klerigan programon, partopreni diskutojn, kaj sperti la viglecon de nia internacia komunumo. La partoprenantoj de ĉiuj lingvoniveloj, spertoj kaj horzonoj estas bonvenaj. Ni certas, ke ĉiu trovos programerojn laŭ sia gusto. Aliĝu nun kaj spertu la internacian Esperanto-etoson! La temo de la ĉi-jara Virtuala Kongreso rilatos al volontulado. UEA kaj la Esperanto-movado kompreneble ne povus ekzisti sen la laboro de multenombraj volontuloj, do tio estas tre trafa temo por ni ĉiuj. Sed se tio ne interesas vin, ne gravas: estos prelegoj kaj laborgrupoj pri multaj aliaj temoj. Vi povos malkovri la specialajn fakgrupojn de la Esperanto-movado dum la Virtuala Movada Foiro, kiu okazos en la unua tago de la Kongreso (ĵaŭdo). Kaj atentu, ke dum la Movada Foiro aperos ankaŭ prezento pri uea.facila! Se vi estas membro de UEA, vi povas senpage aliĝi al la Virtuala Kongreso ĝis la 15-a de novembro. Poste necesos pagi kotizon. Membroj de UEA povas aliĝi ĉi tie: https://vk.esperanto.net/UEA-membro. Se vi ne jam estas membro, eblas pagi la kotizon por 2027, kaj per tio vi samtempe ricevos senpagan membrecon por 2026. Se vi volas fari tion, aliĝu ĉi tie: https://vk.esperanto.net/2026/uea-vk/. Eblas ankaŭ aliĝi al la Virtuala Kongreso kiel nemembro, sed fakte ne valoras tion fari, ĉar la kotizo por nemembroj (50 eŭroj) estas pli alta ol la baza membrokotizo. Ĉi-jare UEA havas specialan planon: ni esperas malfermi la kongresan enhavon al la tuta mondo! Per donac-kampanjo ni celas kolekti 10 000 eŭrojn por igi la enhavon de la VK libere alirebla por ĉiuj. Se nur 100 homoj donacos po 100 eŭroj, ni atingos tiun celon! Kaj se ni sukcesos atingi 20 000 eŭrojn, liberiĝos ankaŭ la aliro al la tuta 2026-a jarkolekto de Kontakto, la revuo de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO). UEA invitas ĉiujn kontribui laŭ siaj ebloj. Per donaco de almenaŭ 50 eŭroj eblas fariĝi Subtenanto de la VK, kaj per almenaŭ 200 eŭroj, Super-subtenanto. Via partopreno fortigos UEA-n. Via ĉeesto vivigos la Kongreson. Via donaco helpos disvastigi la Esperanto-kulturon. Via agado en la Kongreso (re)konektos vin kun multaj novaj kaj malnovaj amikoj kaj konatuloj! UEA esperas renkonti vin dum la Virtuala Kongreso. Ĝis baldaŭ!

Esperanto-Ligo Berlin-Brandenburg (ELBB) invitas al agrabla kunestado en Berlino dum ĉi-jara Zamenhoffesto kaj librofesto, kiu okazos en Kiezspinne-Oranĝerio (Schulze-Boysen-Straße 38, Berlino) sabate, la 5an de decembro 2026, ekde la 15a ĝis la 19a horo.

En la programo:

• Malfermo
• Festprelegeto
• Salutvortoj de gastoj
• Prezentado de interesaj libroj (interalie, pri Berlino kaj Monda Pupekspozicio)
• Informoj pri JES 2026 kaj IJK 2027
• Via programero!
• Muziko el la konservujo

Dum la tuta tempo de la Zamenhoffesto funkcios Libroservo.

Do, venu amase kaj ĝuu internacian kaj neforgeseblan etoson, pligrandigu vian librotrezoron kaj ĝojigu vian stomakon per kristnaskaj manĝaĵoj aŭ simple babilu kun malnovaj kaj novaj amikoj aŭ kolektu ideojn por Kristnaskaj donacoj!

Se vi deziras aldoni specialaĵojn al la manĝotablo (kukoj, kuketoj… estas ofertitaj), bonvolu kuraĝi! Por ŝatantoj de aliaj manĝaĵoj la kuireja giĉeto malfermiĝos (memservado je propraj kostoj).

Partoprenkotizo: 5 eŭroj, aŭ mondonaco laŭ viaj eblecoj (listo kaj “kolektujo” troviĝos ĉe la enirejo).
Kontakto por aliĝo, demandoj pri alvojaĝo kaj aliaj detaloj: RonaldSchindler@web.de.
Aktualaj informoj estas ĉe: https://esperanto.berlin/de, tel.: +49 1514 1419673.

Ni vidos nin en Berlino. Ĝis tiam!

Ronald Schindler
prezidanto de ELBB

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/11/germanujo-54/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Zamenhoffesto kaj librofesto 2026 en Berlino appeared first on La Ondo de Esperanto.

11/11/2026 De post sabato, miloj da dungitoj de tiu sektoro, vivgrava por la ekonomio de la lando, manifestacias ĉiutage en la ĉefurbo Dako por postuli altigon de siaj salajroj, en kunteksto de forta inflacio kaj tutmonda kresko de la energiprezoj. La...

---

En iu diskuto venis demando
Kie oni povas trovi „normalan“ viron
Inter anonimaj respondoj aperis tiu ĉi:

La delegita kunveno de Hungaria Esperanto-Asocio (HEA), kunveninta la 18an de oktobro 2026, decidis, ke HEA (hungare: MESZ) daŭrigos funkcii kun la jena nova estraro.

Attila Kaszás – prezidanto
Lilla Domsits – vicprezidanto
Anna Besenyei – vicprezidanto
Géza Felső – estrarano
Kálmán Romcsek – estrarano

Dum la kunveno, kiu finiĝis vespere, la nova estraro formulis novajn planojn kaj decidis ĝisdatigi la malnovajn.

Foto: la nova estraro de HEA (de maldekstre): Géza Felső, Lilla Domsits, Attila Kaszás, Anna Besenyei, Kálmán Romcsek.

Fonto: https://esperantohea.hu/nova-estraro-de-hea-2026/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Nova estraro de HEA appeared first on La Ondo de Esperanto.

Dek aŭtoroj kaj 23 poemoj estas inkluditaj en la antologio

Origine publikigita la Global Voices en Esperanto

Nova poemantologio prezentas verkistojn de ĉabakano (ankaŭ ĉavakano aŭ la ĉabakana lingvo, NdlT), unu el la 170 lingvoj de Filipinoj, kiu estas vaste parolata en la plej suda urbo Zamboango [eo], kaj elstaras kiel la sola hispanbazita kreola lingvo de Azio.

Filipinoj estis kolonio de Hispanio dum pli ol tri jarcentoj, sed la hispana lingvo estis uzata nur de la elito, la monaĥoj kaj la koloniaj regantoj. Nur en Zamboango disvolviĝis hispanbazita kreola lingvo.

En 2018, Global Voices prezentis Bien Chabacano [en], blogon dediĉitan al reklamado kaj dokumentado de la ĉabakana lingvo de Zamboango. Ĝia kreinto, Jerome Herrera, lanĉis libroprojekton ĉi-jare invitante verkistojn sendi poemojn por esti kompilitaj en antologio. Ĉi tio kondukis al la lanĉo en julio de la libro “Sombra y Luz” [Ombro kaj lumo], kiu prezentas 23 poemojn de 10 aŭtoroj. La poemoj temas ĉefe pri amo, familio kaj la Zamboanga identeco.

Herrera asertis ke “la projekto elstarigas ne nur la daŭran viglecon de la ĉabakana kiel literatura lingvo, sed ankaŭ la klopodojn de ĝiaj parolantoj krei novan literaturon kaj konservi la lingvon per verkado.”

Li aldonis, ke la librotitolo celas transdoni mesaĝon de kontrasto pri la ŝanĝoj en la urbo Zamboango. La kovrilo ankaŭ provizas nostalgian referencon al la floroj ornamintaj la urbon en la pasinteco.

The cover features an American-era style lamppost that can be seen along the Zamboanga boulevard. The cover also features bougainvilleas which my dad tells me were ubiquitous in Zamboanga City back when it was known as the Ciudad de Flores.

La kovrilo prezentas stratlampon de la usona epoko, kiu videblas laŭlonge de la Zamboanga bulvardo. La kovrilo ankaŭ prezentas bugenvilajn florojn, pri kiuj mia patro komentas al mi, ke ili estis ĉieaj en urbo Zamboango kiam ĝi estis konata kiel la Ciudad de Flores (Urbo de Floroj).

Unu el la poemoj en la antologio, verkita de Jayline Gonzales-Barredo, mencias florojn kaj birdojn, kiuj riĉigas la vivon en la urbo.

Maga pajaro que ta vola-vola,
Na maga rama de pono ta queda,
Alegre con uno y otro ta grita-grita,
Twit! Twit! Twit! Entero el dia.

Mio pueblo Ciudad de Zamboanga,
Ciudad de Flores que llama.
De noche mucho pajaro ay columbra,
Na maga cable de corriente ta esta.

Birdoj, kiuj flugas kaj flirtas libere,
sidante sur la branĉoj de arboj,
kantante kaj vokante unu la alian ĝoje,
pep! pep! pep! la tutan tagon.

Ho, mia kara urbo Zamboango,
Urbo de Floroj, tiel oni nomas vin.
Nokte, multaj birdoj troveblas,
sidantaj sur dratoj, jen kion ili faras.

En intervjuo kun Global Voices, Herrera rimarkis la abundan uzon de hispanaj vortoj en la elektitaj poemoj:

…there is a lot of debate with regards to what Chabacano poetry should look like. For some, they like it with a lot of Spanish words and for others, they like it to be exactly as how Chabacano appears in everyday conversations. Most of the poems submitted leaned heavily on Spanish words, I think primarily because Chabacano writers rely on Spanish words to make their works sound more formal as well as more poetic. Since it’s poetry, I thought that it was alright to present Chabacano in an idealistic manner.

…ekzistas multe da debato pri tio, kiel ĉabakana poezio devus aspekti. Kelkaj ŝatas ĝin kun multaj hispanaj vortoj kaj aliaj ŝatas ĝin esti ĝuste kiel ĉabakano aperas en ĉiutagaj konversacioj. La plej multaj el la senditaj poemoj tendencis uzi multajn hispanajn vortojn, ĉar, laŭ mia opinio, ĉabakanaj verkistoj dependas de hispanaj vortoj por igi siajn verkojn soni kaj pli formale kaj pli poezie. Ĉar temas pri poezio, mi pensis, ke estas bone prezenti ĉabakanon en ideala maniero.

Li aldonis, ke la antologio celas instigi pli da homoj akcepti la diversajn manierojn, kiel ĉabakano estas uzata.

For a very long time, people have been putting Chabacano inside a box. I hope that these books open up conversations regarding Chabacano literature and make people receptive to different kinds of writing styles in Chabacano.

Dum tre longa tempo, homoj metis ĉabakanon en skatolon. Mi esperas, ke ĉi tiuj libroj malfermos debatojn pri ĉabakana literaturo kaj igos homojn akceptemaj al malsamaj specoj de skribstiloj en ĉabakana lingvo.

Ĉi tiu aliro estas evidenta en la poemo “Escribi Chavacano, Conversa Chabacano”, kiu festas la ĉabakanan kiel vivantan lingvon.

Through references to poems, essays, fables, and the stories passed down by elders, the author reminds readers that the language continues to thrive when it is written, spoken, and shared with others.

The title itself is noteworthy for its use of both Chavacano and Chabacano, reflecting the coexistence of two accepted spellings of the language. In doing so, the poem highlights not only the importance of preserving Chabacano, but also the richness and diversity of its written tradition.

Per referencoj al poemoj, eseoj, fabeloj kaj rakontoj transdonitaj de pliaĝuloj, la aŭtoro memorigas legantojn, ke la lingvo daŭre prosperas kiam oni ĝin skribas, parolas kaj kunhavigas kun aliaj.

La titolo mem estas rimarkinda pro sia uzo de kaj Chavacano kaj Chabacano (ĉavakano/ĉabakano), reflektante la kunekziston de du akceptitaj literumoj de la lingvo. Tiel, la poemo elstarigas ne nur la gravecon konservi la ĉabakanan, sed ankaŭ la riĉecon kaj diversecon de ĝia skriba tradicio.

View this post on Instagram

Denove gratulojn al ĉiuj elektitaj poetoj dum la unua poezia verkokonkurso de Bien Chabacano.

Viaj vortoj nun vivos sur papero kaj helpos teni la ĉabakanan lingvon viva.

Voces del Alma: Sombra y Luz [Voĉoj de la animo: Ombro kaj lumo] nun estas en siaj finaj stadioj de preparado kaj baldaŭ estos publikigita. Pliaj detaloj, inkluzive de la lanĉdato kaj informoj pri kiel akiri ekzempleron, estos anoncitaj en la venontaj semajnoj.

Ekde hodiaŭ, ni ankaŭ kunhavigos kelkajn el la gajnintaj verkoj de la poezia konkurso.

Ni komencas nian retronombradon al la eldono de Voces del Alma: Sombra y Luz per unu el la gajnintaj verkoj de la antologio: “Escribi Chavacano, Conversa Chabacano” de Mark Matthew D.S. Viñas (Don Matthew Enriquez Delos Santos).

La poemo estas kortuŝa omaĝo al la ĉabakana lingvo kiel vivanta lingvo, kiu daŭre prosperas per rakontoj, poemoj, konversacioj kaj la kolektivaj klopodoj de ĝiaj parolantoj kaj verkistoj.

“Escribi Chavacano, Conversa Chabacano” estas celebrado de ĉabakano kiel vivanta lingvo de literaturo, rakontado kaj ĉiutaga komunikado. Per referencoj al poemoj, eseoj, fabeloj kaj rakontoj transdonitaj de pliaĝuloj, la aŭtoro memorigas legantojn, ke la lingvo daŭre prosperas kiam oni ĝin skribas, parolas kaj kunhavigas kun aliaj.

La titolo mem estas rimarkinda pro sia uzo de kaj Chavacano kaj Chabacano (ĉavakano/ĉabakano), reflektante la kunekziston de du akceptitaj literumoj de la lingvo. Tiel, la poemo elstarigas ne nur la gravecon konservi la ĉavakanan, sed ankaŭ la riĉecon kaj diversecon de ĝia skriba tradicio.

Redakcia Noto: La poemo kunhavigita tie ĉi respegulas la originalan titolon de la aŭtoro, Escribi Chavacano, Conversa Chabacano. Dum la redakta procezo, kelkaj kontribuoj spertis malgrandajn reviziojn por kohereco kaj formatado. Rezulte, legantoj eble rimarkos malgrandajn diferencojn inter la versio kunhavigita interrete kaj la versio aperanta en la presita antologio.

La intervjuo [en] de Herrera kun Asymptote Journal notis la defion trovi ĉabakanajn kontribuantojn, kaj lian esperon, ke la libroprojekto povas konduki al pli da literaturaj iniciatoj.

The biggest challenge is keeping the momentum going, since it’s hard to find Chavacano poets. Even so, I hope this anthology is just the beginning and that we’ll be able to publish a second volume in the future.

La plej granda defio estas konservi la elanon, ĉar malfacilas trovi ĉabakanajn poetojn. Tamen, mi esperas, ke ĉi tiu antologio estas nur la komenco kaj ke ni povos publikigi duan volumon en la estonteco.

09/11/2026 En la Gaza-strio, jam suferanta pri bombadoj kaj katastrofa humanitara situacio, la loĝantoj ankaŭ frontis inundojn dum la semajnfino de la 7-a kaj 8-a de novembro. Torentaj pluvoj falis sur la palestinan teritorion, trafante 70 000 homojn...

La landa sekcio de TEJO en Katalunio, KEJ, aprobis deklaron subtene al la ĝenerala striko en la 11-a de novembro kaj alvokas esperantistojn en la tuta mondo manifestacii por la rajto je digna loĝejo.

Manifestacio subtene al la rajtoj de luantoj en Barcelono. Foto: Aniol CC0 1.0

Kataluna Esperanto-Junularo, la landa sekcio de TEJO en Katalunio, aprobis deklaron pri la loĝeja krizo kaj pri subteno al la ĝenerala striko kaj aliaj manifestacioj por socia justeco kaj rajto je digna loĝejo.

La vastaj protestoj en la tuta Hispanio komenciĝis en septembro, kiam la 87-jara Maricarmen Abascal post akra altigo de la luprezo estis forpelita el sia apartamento en Madrido, kie ŝi loĝis ekde 1956. Grandaj protestaj tendaroj aperis en centraj placoj en Madrido kaj Barcelono.

Pro la protestoj la registaro de ĉefministro Pedro Sánchez urĝe aprobis du leĝdekretojn por protekti luantojn. Tiuj dekretoj tamen estis malaprobitaj de la parlamento, post kio la registaro decidis pri ĝeneralaj elektoj la 29-an de novembro.

Laboristaj kaj loĝejrajtaj organizaĵoj lige kun tio alvokis al ĝenerala striko por la rajto je loĝejo. Tiun strikon, okazontan en la 11-a de novembro, Kataluna Esperanto-Junularo decidis subteni per sia deklaro. La deklaro estis post membrara voĉdonado aprobita la 10-an de novembro kun 34 poraj voĉoj kaj unu sindeteno. Neniu voĉdonis kontraŭ la deklaro.

– Ni decidis, ke ni ne povas resti indiferentaj. La loĝeja krizo estas unu el la plej gravaj problemoj, kiuj rekte trafas la katalunan junularon. Ekzistas vasta socia malkontento pri la neagado de la kataluna kaj hispana registaroj, kiuj, laŭ nia opinio, ne faris sufiĉon por kontraŭbatali la spekuladon kaj rentismon, protekti la viktimojn de eldomigoj kaj garantii la rajton je digna loĝejo.

– Inter la katalunaj junularaj asocioj, same kiel inter niaj propraj membroj, ekzistas forta konsento pri la neceso urĝe interveni por solvi tiun problemon. klarigas Jaime Tapia Zaragoza, la prezidanto de KEJ.

Li ĝenerale opinias, ke KEJ pli engaĝiĝu politike – loke kaj internacie.

– Mi pensas, ke kiel asocio ni devas engaĝiĝi ankaŭ pere de Esperanto en sociaj luktoj kiuj gravas al ni kaj kiuj kongruas kun la interna ideo nia movado. Tio estas, kontraŭimperiismo, pacismo, socia justeco, defendo de la kataluna lingvo, kaj tiel plu.

Li samtempe substrekas, ke ne temas pri lia persona projekto.

– Tiu socia engaĝiĝemo kaj politikumemo ekzistis jam antaŭ mia prezidenteco. Kaj la tuta estraro kaj la granda plimulto de memboj subtenas ĉi tiun emon kaj kunlaboras en tiaj agadoj. Ekzistas multaj aliaj ekzemploj de similaj agoj, kiel la kreado de t-ĉemizoj pri subtenado de senŝtataj nacioj kaj pri kontraŭado al la genocido en Palestino.

Jaime Tapia Zaragoza. Foto: Linguapax

Laborgrupo por verki la nun aprobitan deklaron estis starigita dum la ĵusa ĝenerala asembleo de KEJ la 25-an de oktobro. Malneta versio de la deklaro estis sendita al la membroj la 4-an de novembro, kaj la 7-an de novembro estis dissendita la fina versio por aprobo en balotado, kiu finiĝis matene en la 10-a de novembro.

– Fine, menciindas, ke mi ankaŭ proponis krei laborgrupon por verkado de kroma deklaracio por kondamni la daŭran genocidon en Palestino kaj la neagado kaj kunkulpeco de okcidentaj landoj. Ankaŭ tiu ĉi propono estis akceptita, kaj tiu deklaracio devos esti preta kaj voĉdonita antaŭ la fino de la jaro. Tio estas la tempoj interkonsentitaj dum la Ĝenerala Asembleo, Jaime Tapia Zaragoza diras.

Laŭ la statuto de TEJO, TEJO estas neŭtrala pri aferoj nerilataj al ĝiaj celoj. Landaj asocioj de TEJO devas esti ”vaste malfermitaj al junuloj … sendepende de politiko”. Ĉu vi ne vidas riskon ke politika deklaro povus kontraŭdiri tiun kondiĉon, aŭ la neŭtralecon de TEJO?

– Pri la malfermeco, mi pensas, ke la deklaracio kaj, ĝenerale, la politika pliengaĝiĝo, tute ne kontraŭas ĝin. Ni restas malfermaj al ĉiuj kaj tiu ĉi deklaracio estis aprobita per interkonsento de ĉiuj membroj, kaj dum la Ĝenerala Asembleo kaj dum la reta balotado. Pri la neŭtraleco de la movado, ni pensas, ke tiu engaĝiĝo ne kontraŭdiras aŭ malebligas ĝin. En tiu ĉi deklaracio ni ne subtenas specifan partion aŭ specifan landon. Ni simple atentigas pri gravega problemo kiu tuŝas la tutan katalunan socion kaj precipe la junularon.

Legu pli: Deklaracio de la Kataluna Esperanto-Junularo pri la loĝeja krizo kaj la ĝenerala striko

Dum la lastaj jaroj oni multe mencias la gravecon de libroj por la sano de la cerbo. Ankaŭ ĉi tie, en la Esperanta Retradio. Tamen, ĝi estas tiel grava afero (ankaŭ al la Esperantista publiko), ke konvenas de tempo al tempo insisti pri ĝi.

Laŭ oficiala statistiko, la speciala katedro pri interlingvistiko kaj esperanto ĉe la universitato de Amsterdamo kostas iom pli ol 22.000 eŭrojn jare, pro la salajro kaj esploroj de la profesoro (Federico Gobbo); tion kovras fondaĵo (fonduso?) Middelkoop, administrata de UEA. 
UEA mem, ĝia nederlanda landa asocio kaj Esperantic Studies Foundation nutras la fonduson averaĝe per sume 15.000 jare, do malsufiĉe. Svisa E-Societo donacis po mil eŭroj dum la finita jarkvino, sed ĝia lasta asembleo haltigis tion, ĉar laŭ SES la katedr(ul)o ne informas pri sia laboro, eĉ ne dankas.
En 2018 restis en la fonduso nur 32.000 eŭroj, sufiĉaj por nur du jaroj (se aldoniĝus en 2019 la kutimaj 15.000 proksimume). Sed en 2019 envenis ne nur tiom: anonima mecenato donacis/legacis pli ol 70.000 kaj la saldo subite soris de 32.000 al preskaŭ cent mil. Tio sufiĉus por kovri la konstantan jaran deficiton dum dek unu jaroj, se ne aperus plia eksterordinara donaco kaj se la jara kutimo restus 15.000 (sed la averaĝa tendencas al malkresko).
Konklude: la mono sufiĉus ĝis 2029 inkluzive, kaj ĝuste tiam (sen groŝo en poŝo) oni devus renovigi la kontrakton kun la universitato por plia jarkvino.

Legu pli en Heroldo de Esperanto n-ro 2382
 

Baghy, Julio. Aŭtuna foliaro tra la lingvoj de la mondo: Internacia kolekto de tradukoj el Esperanto. Kompilis: István Szabolcs. – [s. l.]: Hungaria Esperanto-Asocio, 2026. – 94 p.

Okaze de la Mondotago de Poezio en la jaro 2025 esperantistoj tra la mondo tradukis al siaj gepatraj lingvoj la poemon “Aŭtuna foliaro” de Gyula (Julio) Baghy (1891-1967) – elstara Esperanta poeto – al siaj gepatraj lingvoj. La poemo estis verkita en 1965, fine de lia vivo. Ĝin karakterizas perfekta formo (belaj rimoj, aliteracioj), viva bildeco de la prezento, profundaj kaj ne tute kutimaj pensoj ŝajne simpla vesto. Do, tute inda peco por tradukeksperimento! La alta kvalito de la tradukoj kaj la granda entuziasmo pri la projekto spegulas la forton de la Esperanta poezio kaj la fekundigan rolon de la lingvo inter kulturoj.

Jen la teksto de la poemo:

Foliaro, flirte danca,
en koloroj centnuanca,
prujnmordite ventpelate
ŝvebas ĉie: kampe, strate;
jen kuniĝas, jen dissaltas,
tie sinkas, tie haltas
por susuri, sible plendi,
jen funebre por silenti,
poste supren, ek pro blovo,
sed sencele kaj sen povo
ĝis ĝi ĉesas kirle krozi
kaj ariĝas por ripozi,
kuŝi kiel morta garbo
sub soleca seka arbo

Rezulte aperis 44 tradukoj al 33 lingvoj – al kelkaj lingvoj venis po pli ol unu traduko.

La publikigitajn tekstojn antaŭas la antaŭparolo de István Szabolcs, kiu rakontas pri la signifo de poezio por Esperanto kaj de tradukado el Esperanto kiel formo de interkultura ponto, kaj sufiĉe granda (33-paĝa) eseo “Pri la Esperanta poezio” de Zlatoje Martinov. Lia eseo estas iom stranga: li preterlasas plurajn grandajn poetojn, sen kiuj Esperanto-poezio restus ne tiom multflanka, kaj pri poezio de la lastaj 30 jaroj li tute ne parolas, kvazaŭ dum ĝi nenio signifa ekzistus. Por ne detali tiujn aferojn, mi nur atentigas pri la fakto, ke li plene neglektas ĉiujn poetinojn: nek Marie Hankel, nek Hilda Dresen, nek Eli Urbanová ricevis lian mencion, kvazaŭ virino ne povas esti granda poeto!

Poste sekvas la tradukoj mem, ĉiuj en originala skribsistemo (unu traduko – la serba – estas prezentita eĉ en du skribsistemoj). La prezento estas tre interesa, sed ĝuste ĉi tie troviĝas la ĉefa manko de la eldono: la lingvoj, en kiuj estas prezentitaj la tradukoj, ne estas nomitaj, kaj plejparto de legantoj apenaŭ povas rekoni ĉiujn lingvojn, pluraj el kiuj estas ne tre ofte lernataj tra la mondo. Iujn lingvojn eblas rekoni laŭ la nomoj de tradukintoj, sed ankaŭ tio ne ĉiam eblas. La kialon de ĉi tiu iom snobeca prezento mi ne konjektas.

Finas la libron skizo de István Szabolcs “Falantaj folioj, migrantaj poemoj. La poemo Aŭtuna foliaro de Julio Baghy kiel kultura ponto”. Li skrupule analizas diferencojn inter la originalo kaj diversaj tradukoj: kiuj el ili pli atentas pri la formo, kiuj – pri precizeco de tradukitaj vortoj, kiuj pri nuancoj de la senco… Admirindas lingvistikaj scioj de Szabolcs, kiu libere orientiĝas en nuancoj de dekoj da malsamaj lingvoj, kiel la ĉina kaj albana, finna kaj korea, greka kaj persa… Eble, li, kaj aliaj eldonintoj de la libro, opiniis, ke ĉiuj potencialaj legantoj estas samaj poliglotoj kaj ne bezonas indikojn pri lingvoj de diversaj tradukoj? Tamen ĝuste tiu skizo estas la plej interesa kaj originala el la artikoloj akompanantaj la tradukojn.

Ĉiuokaze, la libro estas unika fenomeno en nia literaturo, kiu montras, ke bona poezio en Esperanto tradukeblas kaj tradukendas al diversaj lingvoj, kaj ĉiu profunda interesiĝanto pri nia kulturo ŝatos havi ĝin en sia kolekto.

Nikolao Gudskov

Ĉi tiu recenzo aperis en la septembra (aŭtuna) eldono de “La Ondo de Esperanto” (2026).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2026, №3 (329).
Rete: La Ondo de Esperanto https://sezonoj.ru/2026/11/recenzo-163/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
“La Ondo de Esperanto” en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Julio Baghy en 33 lingvoj appeared first on La Ondo de Esperanto.

La vickonsulo pri internaj aferoj, sen. Manuela Blanco, proponas dekreton kiu transformas la laborgrupon Kongresa Buroo al efektiva interna instanco, kun la celo garantii konsorcian servon al la paktintaj establoj organizantaj plurtagan kongreson aŭ konferencon: tiel firmiĝas la subsidueco ene de la Esperanta Civito.
La vickonsulo pri financoj, c-ano Giorgio Silfer, proponas dekreton por la apliko de la ĵus aprobita Lex oblationaria, kun la nomo de la komisiito pri la zakato, la starigo de aparta banka konto, klarigo pri la alvoka responso kaj aliaj teknikaj detaloj.
Ambaŭ dekretoj estos afiŝitaj nur post la ĉi-monata Kapitula kunsido.

Iuj plendis, ke la nova «vortaro.net» havas ĝene ruĝan koloron, kiu pikas en la okulojn. Sekve mi ĵus ŝanĝis tiun koloron al la sama blua koloro, kiun vidis la redaktantoj dum la tuta tempo de la PIV-redaktado (senplende). Espereble ĝi pli plaĉas al la uzantoj. (La redaktantoj dume ricevas alian koloron, tre enuigan.)

Iuj demandis, kial ne plu eblas serĉi vorton en difinoteksto per simpla markado de ĝi. Fakte tio ankoraŭ estas ebla. Sed oni devas ŝalti tiun funkcion per la mano-butono en la supra butono-vico. Kelkfoje oni volas kopii vorton markante ĝin, kaj tio ne estas ebla, se tuj okazas serĉado. Tial iuj eble ne volas havi tiun serĉo-funkcion. Do, elektu mem.

Alia elturniĝo estas uzo de la Stir-klavo: Se oni markas vorton tenante la Stir-klavon, ne okazas tia serĉado.

Antaŭ cent-dudek-ok semajnoj aperis la unua porcio de la ekzercaro "Aŭskultu kaj ripetu". Jen la cent-dudek-naŭa porcio. Ĝuu ĝin!

 

Jen la ligiloj al la porcioj 01 - 53 kaj 54 - 104 de la ekzercaro:
https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/05/ligiloj-al-la-porcioj-54-104-de-la.html

https://esperantaretradio.blogspot.com/2025/06/ligiloj-al-la-porcioj-01-gis-53-de-la.html />

Litova Esperanto-Asocio invitas ĉiujn esperantistojn al tradiciaj Zamenhof-Tagoj 2026, dediĉitaj al la 167a naskiĝdatreveno de L. Zamenhof. La Zamenhof-Tagoj okazos la 12-13an de decembro en la Instrua centro pri nutraĵindustrio kaj komerco en Kaŭno (strato Vilniaus 42). La Instrua Centro estas en la malnova urboparto de Kaŭno kaj estas facile atingebla de diversaj flankoj.

En la programo

1. Solena malfermo.
2. Prelego de Vytautas Šilas: “Aleksandro Zilbernik – la unua en la mondo mecenato de Esperanto”.
3. Prelego de Kamil Getka (Varsovio): “ZEOJ – de kaŝitaj muzeoj de Esperanto ĝis urbaj ludoj”.
4. Prezento de internacia projekto Sano kun partneroj el Hispanio, Slovakio, Nederlando. Prezentas Aida Čižikaitė.
5. Impresoj de Vida Kulikauskienė el la 111a Universala Kongreso de Esperanto en Graco.
6. Impresoj de Aida Čižikaitė el la Zamenhofa Aranĝo Toskana.
7. Koncerto de violonistino Žaneta Ali kaj kantisto kaj gitaristo Kęstutis Marčiulionis.
8. Ekskurso al Biblioteko-Muzeo de la prezidento Valdas Adamkus.
8. Riĉa butiko de esperantaĵoj.
9. Solena fermo.

Estas invitataj reprezentantoj de ĉiuj najbaraj kaj pli foraj naciaj kaj internaciaj Esperanto-Asocioj, aktivuloj de Esperanto-movado el aliaj landoj.

Malfermo: je 14h45 sabate.
Fermo: je 12h30  dimanĉe.
Antaŭ ZT-2026 sabate je la 12a horo komenciĝos la 61a kongreso de Litova Esperanto-Asocio.
Noktado: en la hotelo de la Instrua centro (str. D. Poškos 23) kaj eventuale en aliaj lokoj. La noktadon por ĉiuj litovaj esperantistoj pagos Litova Esperanto-Asocio.
Manĝado: en la kafejo de la Instrua centro kaj eventuale en aliaj apudaj kafejoj kaj restoracioj. La partoprenantoj ricevos senpagan tagmanĝon sabate (la 12an de decembro ) en la kafejo de la Instrua centro.
Registrado: ĉe la enirejo en la salonon: 1. De la delegitoj kaj gastoj de la 61a kongreso de LEA inter la 9h00 kaj 11h45 sabate. 2. Nur de partoprenantoj de “ZT-2026” inter 14h00 kaj 15h00.
Kotizo ne ekzistas.
Ni rekomendas al ĉiuj Litoviaj partoprenantoj pagi la membrokotizon de LEA por 2026 kaj por 2027.
La kvanto de la partoprenantoj ne estas limigita. Tamen bonvolu ĝis la 7a de decembro inkluzive informi telefone (+370 611 60402) aŭ rete (anasturte@gmail.com) pri la kvanto de partoprenantoj el via urbo, pri la kvanto de la bezonataj lokoj por la noktado. Per la samaj retadreso kaj telefono oni povas ekscii ĉiujn aliajn aktualaĵojn pri ZT-2026.

Bonvenon al Kaŭno!

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/11/litovio-90/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Zamenhof-Tagoj 2026 en Kaŭno appeared first on La Ondo de Esperanto.

La 16-a Kultura Esperanto-Festivalo (KEF) okazos de la 26-a ĝis la 31-a de julio 2027 en Ĉaŭdefono, la ĉi-jara kultura ĉefurbo de Svislando.

Se vi havas teatran pecon, muzikajn programojn, atelieron, prelegon aŭ alian kulturan proponon prezentindan, eble KEF estas la ĝusta kaj ideala okazo por dividi vian kreemon kun entuziasta internacia publiko!

Ni serĉas talentulojn kaj kontribuantojn, kiuj volas riĉigi nian E-vivon per teatro, muziko, manlaboroj, arto kaj literaturo. 

Por pliaj detaloj bonvolu kontakti nin ĉe:

kce [ĉe] esperantio [punkto] net (kce[at]esperantio[dot]net) / stelo [ĉe] esperantio [punkto] net (stelo[at]esperantio[dot]net)
 

08/22/2026 La enhavlisto de la novembra kajero: 219 ... Cent jaroj da mielo, vortludoj kaj tre malgranda cerbo 221 ... Universala Kongreso: La plej antikva kulturo de la mondo 222 ... Kongresa Komuniko 224 ... Kulturo | Movado: Esperanto-kulturo en Aŭstrio...

Post ses jaroj da intensa laborado pri nova versio de PIV ni finfine decidis oficialigi la novan version. Nun ĉe la adreso vortaro.net vi trovos ne plu PIV-on 2020, sed PIV-on 2026+.

PIV 2026+ estas daŭre prilaborata vortaro. Tion indikas la pluso-signo en PIV 2026+. Vortaro neniam atingas perfektan finstaton. La redakta teamo de PIV faris tre multajn ŝanĝojn, plibonigojn kaj kompletigojn de la vortaro, sed la listoj de ankoraŭ plenumotaj ŝanĝoj estas longaj, kaj ili verŝajne neniam elĉerpiĝos.

La redaktata versio estis legebla kiel testa versio (ĉe «testo.vortaro.net») de Oktobro 2025, kaj la nun oficialigita versio estas daŭrigo de tiu versio.

PIV 2020 ne malaperis el la Reto, sed estas plu konsultebla ĉe la adreso 2020.vortaro.net.

Mi volas varme danki la anojn de la PIV-teamo, sen kies helpo kaj diligenta laboro mi neniam povus plenumi la grandan kaj malfacilan taskon pluevoluigi kaj modernigi PIV-on. Meritas dankon ankaŭ multaj homoj ekster la teamo, interalie tiuj, kiuj uzis la raportilon de la testo-versio kaj tiel kontribuis per tre utilaj raportoj. Tiu rimedo estas plu havebla pere de la bildeto de ruĝa krajono supre en la serĉopaĝo. Ne hezitu uzi ĝin, se vi rimarkos ion plibonigeblan.

Bertilo Wennergren

Ĉu vi ankaŭ rimarkas, ke en aŭtuno viaj genuoj foje kvazaŭ diras:

La helpo de volontuloj estas nemalhavebla por la glata funkciado de la Universala Kongreso de Esperanto (UK) kaj por la agado de UEA. Se vi pretas kunlabori kiel volontulo por la 112a UK, kiu okazos en Melburno/Narrm, Aŭstralio (de la 3a ĝis la 10a de julio 2027), anoncu vin pere de tiu formularo.

Subvencioj por partopreni la UKon disponeblas danke al la Fondaĵo Partoprenu UK-on (PPUK) de UEA. Pere de ĝi UEA povas subteni la aliĝkotizojn de kelkaj kongresanoj, en kelkaj kazoj ankaŭ la manĝ- kaj loĝad-kostojn en la plej malaltaj kategorioj kaj en esceptaj okazoj la vojaĝkostojn. Homoj el iu ajn lando, kiuj deziras volontuli kaj bezonas tian helpon, povas kandidatiĝi por subvencio.

La kondiĉoj por kandidatiĝi al la subteno “Partoprenu UK-on” estas:

1. esti preta ricevi kaj realigi kongresrilatajn taskojn antaŭ, dum kaj post la UK;
2. esti individua membro aŭ akcepti esti individua membro de UEA;
3. plenigi ĉi tiun formularon ĝis la limdato, la 30a de novembro 2026.

En pasintaj UK-oj volontuloj helpis pri fotado, filmado, helpoj en prelegejoj (teknika kaj kunordiga) kaj en la Libroservo de UEA, sed la taskoj povas esti tre variaj. En la formularo vi havas la eblon prezenti por kiu(j) tasko(j) vi pli emas helpi.

UEA antaŭdankas al kandidatoj pro la interesiĝo kaj varme invitas donacemulojn kontribui al Fondaĵo PPUK, kiu helpas diversigi kaj demokratiigi nian plej gravan kongreson.

Kampanjo 140+140

Por la UK 2027 en Melburno UEA lanĉis la Kampanjon 140+140, kun invito al donacemuloj simbole donaci 280 EUR feste al la 140 jaroj da Esperanto, rigardante al pliaj 140. La ideo estas simpla kaj simbola: por 140 jaroj da historio + 140 jaroj da estonteco = 280 EUR. Per tiu referenca donaco la kampanjo invitas esperantistojn ne nur festi la atingojn de la pasinteco, sed ankaŭ aktive kontribui al la estonteco de nia lingvo kaj komunumo per subteno al la partopreno de volontuloj en la historia 112a UK. La kampanjo celas mobilizi almenaŭ 140 donacantojn kaj kolekti minimume 14 000 EUR. UEA aparte kuraĝigas la simbolan referencan donacon de 280 EUR, sed ĉiu kontribuo gravas kaj bonvenas. Tial, por ebligi al pli da homoj partopreni la kampanjon, UEA proponas kvar simbolajn donacnivelojn, inspiritajn de la karakterizaj ĉarmaj bestoj de Aŭstralio: Koalo – 35 EUR; Emuo – 70 EUR; Ornitorinko – 140 EUR; Kanguruo – 280 EUR.

Ĉiuj donacintoj, kiuj kontribuos per almenaŭ 35 EUR, ricevos simbolajn ciferecajn regalojn de la 112a UK kiel dankesprimon pro sia subteno. Krome, donacintoj de 280 EUR aŭ pli estos konsiderataj specialaj gastoj de la 112a UK, kio signifas, ke ili rajtos je senpaga kongresa aliĝo, se ili ankoraŭ ne aliĝis kaj se ili decidos ĉeesti la kongreson. Tiu avantaĝo estas persona kaj netransdonebla kaj validas ekskluzive por individuaj membroj de UEA por 2027. Por ĝui ĝin sufiĉos informi sian UEA-kodon en la kongresa aliĝilo post la registrado de la donaco fare de UEA. Subteni la kampanjon 140+140 kaj la Fondaĵon PPUK eblas per la donacilo ĉe UEA: https://uea.org/alighoj/donacoj/partoprenu_uk.

La 1a aliĝperiodo de la 112a UK – tiu kun la plej favorprezaj kotizoj – daŭros ĝis la 30a de novembro 2026. Tiuj, kiuj ankoraŭ ne aliĝis, ne maltrafu la okazon aliĝi kun la plej granda rabato: https://uk.esperanto.net – eblas donaci ankaŭ per la aliĝilo de la 112a UK.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1345.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Alvoko por volontuloj en la 112a UK appeared first on La Ondo de Esperanto.

07/11/2026 Estas riproĉita al li, ke li petis de landoj, individuoj aŭ eksterlandaj institucioj, per interalie intervenoj en la amaskomunikiloj, « trudi punojn aŭ blokadon, aŭ entrepreni aliajn malamikajn agadojn » kontraŭ Ĉinio kaj Honkongo. Aĝa je apenaŭ...

La Komitato de Kultura Centro Esperantista kunsidis hieraŭ, en alesto de ĉiuj kvin gekomitatanoj, sub la prezido de c-ano Stano Keable, pro la ordinara ĉiumonata konsultado.
La delegacio partoprenonta la baldaŭan ALTE-konferencon en Lisbono informis, ke KCE havos dekminutan prezenton en la pleno pri sia aktiveco, specife la projekto proponita al KdE. La kostojn de la misio por du personoj kovras subvencio de amika establo.
La sekretario ilustris la programon afiŝitan en LF 344 kaj HdE 2381. La Komitato ĝoje konstatis la kreskon de la esperantologia kursaro kaj ĝenerale la kreskon de la iniciatoj.
Pro Esperanto kiel domflega regio raportis pri la vizitoj de la entreprenistoj komisiitaj pri la transformoj en la Domo. La vicprezidantino ripetis sian voĉon kontraŭan al la ŝanĝo de la fenestroj, kiu minusvalorigus la domon. Aliflanke kaj la banko kaj la asekurkompanio konfirmis ke tiu modernigo altigus la valoron  de la domo, pro la estonta ŝparo de hejtokostoj.
La sekretario kontaktis skribe la Regionan Labor-Oficejon kaj rendevue la Asocion de Volontulado. La unua povus disponigi la tutan salajron dum dek du monatoj por senlaborulo almenaŭ 50-jara kiu elĉerpis la asekuran rajton. La dua eble trovus gaĝon disponeblan senpage por ordigi bibliotekon kaj libroservon, aŭ por ĝardenumi. 
Ĉiu eliranta komitatan(in)o konsentas rekandidati por la Komitato 2027-29, elektota de la Asembleo komence de majo. C-ano Silfer tamen rezignas pri la posteno de sekretario: konsentus resti kiel ekonomo, eĉ ekster la Komitato mem. La prezidanto favoras la ideon ke la Asembleo ne asignu jam la oficojn, nur elektu la triopan Komitaton, kie oni disdonos la tri statutajn oficojn kaj poste alelektos aliajn du sen statuta ofico. La Asembleo decidos pri la procedura propono de c-ano Keable.

La fama poliglota kantisto jOmO (Jean-Marc Leclercq) ricevis de civito Aalen en Germanio la Esperanto-kulturpremion, asignitan danke al FAME-Fondaĵo “por stimulado de internaciaj kompreniloj”; la premio inkluzivas loton de tri mil eŭroj.

C-ano Leclercq naskiĝis 10 oktobro 1961 en la nordfrancia urbo Lille, sed apenaŭ ses monatojn aĝa migris kun sia familio al Tuluzo. Li eklernis esperanton en 1988 kaj la postan jaron jam koncertis dum la Internacia Junulara Kongreso de TEJO en Kerkrade (Nederlando), kie gastis ankaŭ la rok-ensemblo TEAM kaj la populara kantistino Nikolin.

En 1999 jOmO prezentis dudek du kantojn en dudek du lingvoj. Ĉi tiu “taroka” rekordo aperis en la Guinness-libro; kaj en 2007 li atutis po dudek kvin en la (same simbola) iama Garden City, nun Letschworth (Anglio). Lia lasta albumo “jOmO popumas” surmerkatiĝis okaze de lia ĵusa 65-jariĝo.

La kantisto estos inter la ĉefaj artistoj kiuj gastos en Ĉaŭdefono ĉe la 16a Kultura Esperanto-Festivalo, 26-31 aŭgusto 2026, organizata de Studenta Esperanta Ligo kaj Kultura Centro Esperantista.

Kavaliro levas sian glavon. Lia ŝildo estas preta, lia korpo protektita per kiraso. Antaŭ li atendas terura kontraŭulo: heliko. Kaj laŭ kelkaj bildoj, la kavaliro havas bonan kialon por timi. Li eĉ povas surgenuiĝi antaŭ la besteto, kvazaŭ petante kompaton. Bonvenon en la marĝenojn de mezepokaj libroj.

laŭtlegas Artema G.

La mensaj kapabloj ne alvenas tute subite kaj ne malaperas same rapide. Ĉe tute junaj homoj la rapideco estas granda, sed la vortotrezoro pleniĝas nur post multaj vivojaroj.

Ekde 20 jaroj la korpa forteco malkreskas, ankaŭ la mensa. Tio estas la kutima imago, metusalemoj (altegaĝuloj) kiel 35-jara aŭstra skiisto aŭ 86-jara memoresploristo konfirmas tiun regulon. Ĝi validis koncerne la menson ekde 1905 kiam la franca psikologo Alfred Binet ellaboris la unuan inteligentecteston. Aliaj modeloj de testoj sekvis, sed ili estas disputataj, ĉar malklaras kio estas inteligenteco, kiun rolon ludas emocioj kaj ĉu sociaj kompetentecoj apartenas al inteligenteco ktp.

Tamen ŝajnis esti klare ke la funkcikapablo de la cerbo post kulmino en juna plenkreska aĝo same malkreskas kiel la forteco de la korpo. Sed la datumbazo ne estis tre dika, ĉar oni esploris la inteligentecon ĉefe ĉe personoj kiuj estas facile rekruteblaj por laboratorioj de psikologoj, nome studentoj. Tial la usona esploristo Joshua Hartshorne de la universitato Harvard adaptis teston al la bezonoj de la hodiaŭa epoko kaj instalis du retpaĝarojn kun testoj. Li tiam analizis la testrezultojn de 50.000 partoprenintoj en la aĝo inter dek kaj 89 jaroj (la projekto daŭras, ĉiu povas partopreni kaj testi sian mensan kapablon: testmybrain.org, gameswithwords.org).

La testoj altgrade diferencigas kaj tiel ankaŭ la imago pri la laŭgrada malkresko de la kognaj kapabloj: Ili atingas tie kie temas pri rapideco - la rapida manipulado de bildoj, ekzemple ĉe puzlo - kiel atendite la pinton sufiĉe frue, en aĝo de 19, 20 jaroj. Ankaŭ la memoro ekzemple por nomoj plej bone funkcias en aĝo de 20 jaroj. Sed en tiu aĝo la mallongtempa memoro nur estas kreskanta, ĝi plej bone funkcias kun 30 jaroj kaj nur de tiam malrapide malkreskas. Aliflanke ankoraŭ daŭre kreskas la kapablo legi en la vizaĝo de aliaj homoj kiel ili emocie sintenas: Tiucele sur la komputila ekrano estas montrataj nur la okuloj, oni povas elekti inter alternativaj respondoj, ekzemple "skeptika" aŭ "hezitema". Tion kapablas - kompreneble ĉiam averaĝe - homoj en aĝo inter 40 kaj 50 jaroj.

Ankoraŭ pli poste, inter 60 kaj 70, la vortotrezoro estas plej granda. Tio estas atendebla, oni konstatis tion jam en pli fruaj testoj, sed la usonaj esploristoj tamen povas prezenti novaĵon: La vortotrezoro en tiu aĝogrupo kreskas de generacio al generacio, eble pro pli bona kleriĝo aŭ pro pli longa aktiveco. "Multaj kapabloj atingas sian pinton relative frue en la vivo", konkludas la esploristo, "sed la kapablo elprofiti ĉiujn kapablojn, kulminas nur malfrue en la vivo".

La 15an de decembro 2026 la retejo edukado.net festos kvaronjarcenton da laboro por instruistoj kaj lernantoj de Esperanto. Ekde decembro 2001 edukado.net servas instruistojn, instruantojn kaj lernantojn de Esperanto. Dum tiuj jaroj ni realigis multajn diversajn agadojn: funkciigis projektojn kaj ludojn, organizis retajn kaj ĉeestajn kursojn, okazigis ekzamenojn kaj zorgis pri konservado de historiaj valoraĵoj de niaj movado kaj kulturo.

La laboron ekde la komenco gvidas Katalin Kováts kun la subteno de sia familio. Dum diversaj periodoj helpis ankaŭ kelkdekoj da samideanoj. Multaj agadoj ne estus eblaj sen la regula financa subteno de Esperantic Studies Foundation. La funkciadon de la retejo, ĝian teknikan prizorgadon, la servilajn kostojn, regulajn kontrolojn kaj programistajn laborojn ni financas ankaŭ per la donacoj de niaj membroj kaj subtenantoj.

Jubilea torto el 250 pecoj

Okaze de nia arĝenta jubileo ni denove organizas monkolektan kampanjon. Ni esperas, ke multaj esperantistoj esprimos sian aprezon kaj subtenon al edukado.net, por ke ĝi povu plu servi la Esperanto-komunumon. Por prepari la datrevenon kaj fari la feston memorinda, ni lanĉas apartan ludon: ni proponas 250 pecojn de nia ankoraŭ kaŝita jubilea torto!

Ĉiu simbola tortopeco kostas 10 eŭrojn. Vi povas akiri unu aŭ plurajn pecojn, elektante numerojn laŭ via plaĉo aŭ lasante la elekton al hazardo.

Legu pli ĉe https://edukado.net/novajhoj?id=948

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Ni malkovru kune la jubilean torton de edukado.net appeared first on La Ondo de Esperanto.

---

Kadre de Eŭropaj Solidaraj Korpusoj (ESK), Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) invitas vin iĝi plentempa TEJO-volontulo en la Centra Oficejo en Roterdamo, Nederlando.

ESK estas malferma al junaj kandidatoj kies aĝo estas inter 18 kaj 30 jaroj kaj kiuj havas loĝpermeson en unu el la landoj listigitaj fine. La volontulado daŭru ideale naŭ monatojn, tiel ebligante al la volontuloj akiri kompletan sperton. La ideala komencdato estas la 16a de januaro 2027, sed eblas interkonsenti alian komencdaton. La volontulado povas kovri la periodon ĝis plej laste la 31a de januaro 2028.

Eblas kandidatiĝi por minimume tri monatoj, sed ni havas fortan preferon por kandidatoj kiuj volontulos por la maksimuma ebla periodo.

Pliaj detaloj pri la volontula programo:

Legu pli en la retejo de TEJO https://www.tejo.org/ma-volontulo-de-tejo-2026-2027/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Iĝu volontulo de TEJO 2026/2027 appeared first on La Ondo de Esperanto.

05/11/2026 En Irano, du viroj estis ekzekutitaj la 3-an de novembro. Ili estis akuzitaj pro partopreno al la kontraŭregistaraj manifestacioj de januaro. La homrajtaj organizaĵoj denuncas maljustan proceson kaj uzadon de torturo. Amirhossein Ebrahimi kaj...

Mi jam priskribis en antaŭa sonartikolo kial la amfibraka ritmo de versaĵoj tiel bone subtenas la lingvolernadon.

La 4a de novembro 2026 estas la 2500a tago ekde la 1a de januaro 2020, kiam komenciĝis senprecedenca informserio: jam dum 2500 tagoj en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto” ĉiutage aperas almenaŭ unu nova teksto. Cetere, 2500 tagoj estas 6 jaroj + 10 monatoj + 4 tagoj da senĉesa ĉiutaga informado

Ni memorigas, ke ĉi tiu novaĵretejo estis lanĉita antaŭ 16 jaroj, la 2an de septembro 2010, kiel “La Balta Ondo”. Ekde tiam en ĝi aperis 4558 tekstoj (inkluzive de ĉi tiu). Ilin garnas pli ol kvin mil (5822) ilustraĵoj.

Laŭ nia vizitkalkulilo, instalita komence de 2020, la plej ofte vizitita afiŝo (10 mil 125 vizitoj) estas la artikolo de la ĉefredaktoro de “La Ondo de Esperanto” pri la Ruslanda censo, verkita en decembro 2011. Ĝi estas la sola teksto vizitita pli ol dek mil fojojn. Pli ol sep mil fojojn estas vizititaj la Korĵenkovaj artikoloj pri la Unua Libro de Zamenhof (7.156) kaj pri ties lastaj vivojaroj kaj morto (7.125) kaj la diskutartikolo “Granda skismo en Esperantujo” de la Tjumena ĵurnalisto Stanislav Belov (7.094).

Entute, dum la lastaj 2500 tagoj jam 16 artikoloj estas legitaj pli ol 4000 fojojn, el kiuj 12 artikoloj legiĝis pli ol 5000 fojojn. Cetere, antaŭ 1500 tagoj, je la “Miltagiĝo” de nia ĉiutaga informado, nur tri tekstoj superis la nombron tri mil (https://sezonoj.ru/2022/09/ondo-103/).

Vidu la liston de la dek kvin plej popularaj tekstoj en nia retejo.

10.125. Korĵenkov A.: Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992
7.156. Korĵenkov A.: La Unua Libro
7.124. Korĵenkov A.: Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile…
7.094. Belov S.: Granda skismo en Esperantujo
6.441. Korĵenkov A.: Ĉu la lasta ARKONES?
6.276. Etsuo Miyoshi: Politikistoj de EU kaj Esperanto
5.614. Korĵenkov A.: Konciza biografio de Lazarj Markoviĉ Zamenhof
5.556. Korĵenkov A.: Tolstoj kaj la unua Esperanta gazeto
5.477. Gorecka H., Korĵenkov A.: Sen Rodin sekvis sian edzinon
5.318. Gorecka H., Korĵenkov A.: Júlia Sigmond forpasis
5.334. Szilvási L.: Oni haltigos la Esperanto-ekzamenojn en Hungario
5.226. Belov S.: La pandemio kaj la homaro: konkludoj de la viruso
4.916. BET-59: La unua informilo
4.544. Martorell F.: Katastrofo ĉe Vinilkosmo
4.458. Gorecka H., Korĵenkov A.: Nia diligenta kolegaro: La nomlisto

“La Ondo de Esperanto” aperas dumaniere: unue, kiel ĉiutage aktualigata novaĵretejo; due, kiel ampleksa (100-120 paĝoj) trimonata bitgazeto, en kiu estas publikigataj la plej gravaj tekstoj el la novaĵretejo kaj ankaŭ artikoloj, eseoj kaj beletraĵoj, verkitaj speciale por la gazeto.

“La Ondon” pretigas en Kaliningrado Halina Gorecka (eldonanto) kaj Aleksander Korĵenkov (redaktoro). Malkiel la novaĵretejo, kiu estas libere kaj senpage legebla de ĉiu deziranto, la gazeton ricevas nur la abonantoj. Ekde la ĉeso de la papera epoko en decembro 2016, dum dek jaroj la baza tarifo por la bitgazeto (pdf kaj epub) estas 15 eŭroj; ĝi validas ankaŭ por la 2026a jaro, kiu estas la lasta gazeta jaro de “La Ondo”.

Estas tri abonkategorioj:

1. Abonanto – 15 eŭroj
2. Amiko – 30 eŭroj
3. Patrono – 100 eŭroj

Pri la pagomanieroj legu ĉi tie: https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm.

Ĝis nun neniu esperantista asocio, instanco aŭ fondaĵo subtenis la solan ĉiutage renovigatan Esperantan novaĵretejon. Ĝia funkciado dependas nur de la helpemo de tiuj, kiuj abonas la ĉiusezonan gazeton “La Ondo de Esperanto”. Se vi ne abonas la gazeton, sed deziras helpi la novaĵretejon, abonu ĝin aŭ abonigu via(j)n amiko(j)n por 2026 aŭ donacu sumon por ke la retejo funkciu ankaŭ dum 2027.

Ĉiuj donacintoj en 2027 ricevados nian kelkpaĝan novaĵ-bultenon, kiu iom similos al nia rubriko “Koncize”.

Dankon pro via helpo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/11/ondo-169/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post 2500 tagoj da ĉiutaga informado en la Ondo appeared first on La Ondo de Esperanto.

140 jarojn vivintajn, 140 jarojn vivontajn! En 2027 la internacia lingvo Esperanto festos sian 140-jariĝon. Por marki tiun historian jubileon per konkreta investo en la estontecon de la Esperanto-movado UEA lanĉas la monkolektan kampanjon 140+140. La kampanjo celas subteni la partoprenon de esperantistoj, precipe volontuloj, en la 112a Universala Kongreso de Esperanto (UK), okazonta de la 3a ĝis la 10a de julio 2027 en Melburno/Narrm, Aŭstralio. Tial ĝi favoros la Fondaĵon Partoprenu UK-on (PPUK): https://uea.org/alighoj/donacoj/partoprenu_uk.

La ideo estas simpla kaj simbola: por 140 jaroj da historio + 140 jaroj da estonteco = 280 EUR. Per tiu referenca donaco la kampanjo invitas esperantistojn ne nur festi la atingojn de la pasinteco, sed ankaŭ aktive kontribui al la estonteco de nia lingvo kaj komunumo per subteno al la partopreno de volontuloj en la historia 112a UK. La UK de 2027 estos grava mejloŝtono por la geografia universaleco de la Esperanto-movado, simile al la UK de 2024, la unua okazinta en Afriko. En pli ol 120 jaroj da UK-oj nur unufoje, en 1997, okazis UK en Oceanio, kien la kongreso nun revenos post 30 jaroj. La kampanjo celas ankaŭ konsciigi esperantistojn pri la graveco subteni tiun historian kongreson, dum kiu ni festos ankaŭ la 140-jariĝon de Esperanto.

La kampanjo celas mobilizi almenaŭ 140 donacantojn kaj kolekti minimume 14 000 EUR. UEA aparte kuraĝigas la simbolan referencan donacon de 280 EUR, sed ĉiu kontribuo gravas kaj bonvenas. Tial, por ebligi al pli da homoj partopreni la kampanjon, UEA proponas kvar simbolajn donacnivelojn, inspiritajn de la karakterizaj ĉarmaj bestoj de Aŭstralio:

• Koalo – 35 EUR
• Emuo – 70 EUR
• Ornitorinko – 140 EUR
• Kanguruo – 280 EUR

Ĉiuj donacintoj, kiuj kontribuos per almenaŭ 35 EUR, ricevos simbolajn ciferecajn regalojn de la 112a UK kiel dankesprimon pro sia subteno. Krome, donacintoj de 280 EUR aŭ pli estos konsiderataj specialaj gastoj de la 112a UK, kio signifas, ke ili rajtos je senpaga kongresa aliĝo, se ili ankoraŭ ne aliĝis kaj se ili decidos ĉeesti la kongreson. Tiu avantaĝo estas persona kaj netransdonebla kaj validas ekskluzive por individuaj membroj de UEA por 2027. Por ĝui ĝin sufiĉos informi sian UEA-kodon en la kongresa aliĝilo post la registrado de la donaco fare de UEA.

La kampanjo estas samtempe invito al tutmonda solidareco. La UK estas unu el la plej gravaj renkontiĝoj de la Esperanto-komunumo, kie homoj el diversaj landoj, kulturoj kaj generacioj kuniĝas pere de komuna neŭtrala lingvo. Helpi iun partopreni signifas plifortigi tiun internacian renkontiĝon kaj kontribui al pli vasta reprezentado de Esperanto. La kolektitaj rimedoj subtenos aliĝkotizojn kaj laŭ la disponeblaj rimedoj kaj realaj bezonoj ankaŭ aliajn kostojn ligitajn al la partopreno de volontuloj. La kampanjo daŭros ĝis la fino de la dua aliĝperiodo de la 112a UK, la 31a de marto 2027, dum la monkolektado kaj la laboroj por subteni volontulojn progresos paralele por ke la disponeblaj rimedoj laŭeble jam frue helpu al la preparado de la kongreso.

La unuajn 140 jarojn ni heredis – la venontajn 140 jarojn ni konstruu kune! Subtenu la kampanjon 140+140 kaj la Fondaĵon PPUK: https://uea.org/alighoj/donacoj/partoprenu_uk. La 1a aliĝperiodo de la 112a UK – tiu kun la plej favorprezaj kotizoj – daŭros ĝis la 30a de novembro 2026. Tiuj, kiuj ankoraŭ ne aliĝis, ne maltrafu la okazon aliĝi kun la plej granda rabato: https://uk.esperanto.net – eblas donaci ankaŭ per la aliĝilo de la 112a UK.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2026, №1344.

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post La 112a UK: Kampanjo 140+140 – feste al 140 jaroj de Esperanto, rigardante al pliaj 140! appeared first on La Ondo de Esperanto.

Entute sur la Tero vivas dudek bilionoj da formikoj. Tio signifas, ke por ĉiu homo sur la Tero estas nekredeblaj du milionoj kaj duono da formikoj. Sciencistoj trovis, ke ĉi tiuj insektoj helpas la maturiĝon de agrikulturaj plantoj pli bone ol la artefaritaj sterkoj, protektas nian ekosistemon kaj estas fortaj indikiloj de klimata ŝanĝo.

… kie 100€ estos disdontitaj inter jutubistoj.

Multaj esperantistoj volas enspezi monon, kaj pri tio ili uzas kelkajn platformoj kiel patreon, buymeacoffee, bootsy… aliaj rekte petas monon per paypal, wise, eĉ rekte per UEA-konto aŭ banka transdon.

Ni faras tiom kiom ni povas povas por diskonigi tiun ĉi konkurson, kaj eblas helpi ilin. Informu ilin pri la konkurso, diskonigu sijn filmojn tra tubaro. Tiel iliaj filmoj plipopulariĝos, kaj ili enspezos laŭ la klarigo en la antaŭa blogaĵo.

 

 

---

3. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Johannes Edvard Leppäkoski (denaske: Ruotsalainen, 1901-191?-1984), Finnlanda ĵurnalisto kaj esperantisto, kunfondinto de la Esperanto-klubo en Jyväskylä, tradukinto de ĉ. 100 finnaj poemoj, inkluzive de pli ol 30 porinfanaj poemoj en “Burĝonoj” (1950). Dum tri jardekoj li okupiĝis pri tradukado de la finna nacia epopeo “Kalevala”, aperinta en 1964 kiel la kvara volumo de la libroserio “Oriento-Okcidento” (2a eld., 1985).

7. Antaŭ 125 jaroj mortis Wilhelm Heinrich Trompeter (1839-1888-1901), germana mineja subtermezuristo, volapukisto kaj pionira esperantisto (№918), fondinto de Esperanto-grupo en Schalke (la kvara E-societo en la mondo, 1890); dum tri jaroj (1892-94) W. H. Trompeter pagis la eldonkostojn de “La Esperantisto” kaj pagis al L. Zamenhof ĉiumonatan redaktoran salajron; adaptis por germanlingvanoj kaj eldonis la poŝan lernolibron kun du ampleksigitaj vortaroj de L. Zamenhof (1891) kaj pretigis la germanan version de la origine ruslingva Zamenhofa verko “Mallongaj sciigoj pri la lingvo internacia Esperanto” (1895).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 285-286.

8. Antaŭ 40 jaroj mortis Henry William Holmes (hoŭmz, 1896-1927-1986), brita armea oficisto, framasono, spiritisto kaj esperantisto, pli konata kiel Harry Holmes; la plej longtempa prezidanto de la Londona Esperanto-Klubo (1933-53), komitatano (1956-74), estrarano kaj vicprezidanto (1956-64) de UEA. Dufoje dum sia vicprezidanteco Holmes estis aganta prezidanto de UEA: ekde la morto de Giorgio Canuto ĝis la elekto de Hideo Yagi (1960-62) kaj ekde la morto de Yagi ĝis la elekto de I. Lapenna en la 49a UK (majo-aŭgusto 1964); aŭtoro de la libro “Londono vokas. Historio de la Londona Esperanto-Klubo 1903-1978” (1981). En 1964 la komitato de UEA elektis lin Honora Prezidanto de UEA, sed post la “Hamburga Puĉo” (1974) li rezignis la honoran prezidantecon en UEA
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 129-130.

10. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Irina Germanovna Gonĉarova (Гончарова, 1951-1966- ), Sovetunia kaj Ruslanda instruistino kaj esperantistino; membro de gvidorganoj de ASE, SEU kaj REU; etata instruistino de Esperanto en la Moskva aŭtomobil-konstrua instituto (MASI, 1994-2011) kaj en aliaj Moskvaj altlernejoj; fondinto (1995) kaj senŝanĝa kunordiganto de la klubo EK MASI (de 2012 Moskva Esperanto-Asocio “MASI”), direktoro de Moskvaj Lingvaj Festivaloj (2006- ), organizanto de pluraj tradiciaj Esperanto-renkontiĝoj (StRIGo, APERo, KLERo, VsPLESK, Tempoj kaj Urboj) kaj de KER-ekzamenoj en Moskvo; aŭtoro de kelkaj lernolibroj.

18. Antaŭ 60 jaroj naskiĝis Jorge Camacho (kamáĉo, 1966-1980- ). Hispana interpretisto, instruisto, bibliotekisto, verkisto kaj esperantisto; membro de la Ibera Grupo (skolo) ĝis 1995 kun la pseŭdonimo Georgo Kamaĉo, membro de la Akademio de Esperanto (1992-2001); lanĉinto kaj kunredaktanto (2007-14) de “Beletra Almanako”, al kiu li abunde kontribuis ĝis 2025; aŭtoro de “Sur la linio” (novelaro, 1991), “Ibere­ libere” (kun aliaj; poemaro, 1993), “La Majstro kaj Martinelli” (satira novelo, 1993), “La ĉapo de la sterko-vermo” (notaro pri drogspertoj, 1995), “Ekstremoj” (kun aliaj; noveloj, 1997), “La liturgio de l’ foiro” (eseo, 1999), “Celakantoj” (poemaro, 2004), “Saturno” (poemaro, 2004), “Eklipsas” (poemaro, 2007), “Koploj kaj filandroj” (poemaro, 2009), “La silika hakilo” (poemaro, 2011), “En la profundo” (poemaro, 2013), “Strangaj spikoj” (poemaro, 2016), “Palestino strangolata” (poemaro, 2016), “Brulvunde” (poemaro, 2017), “Gadir” (dulingva poemaro: Esperanta-hispana, 2025); tradukinto de “Letero el Palestino” (S. Alba, 1990); plurfoja laŭreato de la Belartaj Konkursoj de UEA; laŭreato de la diplomo de UEA pri elstara arta agado (2013).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 53-54.

19. Antaŭ 130 jaroj naskiĝis Bruno Migliorini (miljorini, 1896-1912-1975), konata itala lingvisto (ĉefredaktoro de “Enciclopedia Italiana”, 1930-33; prezidanto de Accademia della Crusca (akademio pri la itala lingvo, 1949-63) kaj esperantisto; (kun)fondinto de Esperanto-kluboj en Rovigo (1912), Venecio (1914) kaj Romo (1921), membro de la redakta komitato de “La Monda Lingvo-Problemo” ekde ties unua numero (1969-75), membro de la Akademio de Esperanto (1925-38, 1971-75); aŭtoro de “Anekdotoj pri Dante” (1921), “Manuale di Esperanto” (1923), “Esperanto e Interlingua” (1924), “Esperanta Legolibro” (kun Elio Migliorini, 1925), “L’ Esperanto e i Suoi Elementi” (1926), “Kontribuaĵoj al Esperanta Etimologio” (1930), “Lingvaj Aspektoj de Esperanto” (posteume, 1985), kaj de pluraj interlingvistikaj kaj esperantologiaj artikoloj.

20. Antaŭ 40 jaroj mortis Lucien Bannier (banjé, 1893-1906-1986), franca bankoficisto kaj esperantisto, kunfondinto (kun Lanti kaj Glodeau) de SAT, dum pli ol 60 jaroj membro de la gvidorgano (nun: plenumkomitato) de SAT, ĝenerala sekretario kaj prezidanto de la plenumkomitato de SAT (1935-68, kun paŭzo dum la Dua Mondmilito), administranto de la eldonado de PV (1930) kaj de PIV (1970), kompilinto de “Leteroj de E. Lanti” (1940), kunverkinto de “Historio de SAT” (1953). Oni ofte nomas lin “La konscienco de SAT”.
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 24-25.

27. Antaŭ 80 jaroj naskiĝis Paul Peeraerts (pérarts, 1946-1965- ), flandra ĵurnalisto, grafikisto, administranto kaj esperantisto; direktoro de la Grafika Centro de UEA en Antverpeno (1979-89), kiun en 1989 transprenis FEL kies direktoro li estis ĝis la emeritiĝo en 2011; redaktoro de “Esperanto-Panorama” (poste “Horizon.taal”, 1970-81, 1984-87) kaj “Sonorilo” (1972-74), prizorganto de la libroeldonado ĉe FEL (D. Dorval, J. Francis, E. de Kock, Lorjak, A. Löwenstein, S. Maul, T. Steele, K. Ungar, J. Valano, G. Waringhien k. a.); redakcia sekretario (1992- ) kaj ĉefredaktoro (2017- ) de “Monato”; unu el pioniroj de la elektronika eldonado en Esperanto; aŭtoro de “Esperanto-kurso TOP” (1973), “Esperanto vandaag” (1986), “Malgranda kurso pri HTML” (1995), “Interreto … inter kio?” (1997); tradukinto de: “Esperanto programita” (H. Behrmann, 1971); “Esperanto: Ĉu eŭropa aŭ azia lingvo?” (C. Piron, 1979).
• Legu pli en la enciklopedio Nia Diligenta Kolegaro, p. 223-224.

30. Antaŭ 65 jaroj mortis Imre Baranyai (báranjai, (1902-1925-1961), hungara pentraĵ-agento, oficisto kaj esperantisto, konata en Esperanto kiel Emba; unu el la gvidantoj de la hungara laborista Esperanto-movado, aŭtoro de “La profeto” (poemaro, 1934), “Maria kaj la grupo” (romano, 1936), “En ekzilo” (poemaro, 1938), “Népszerű Eszperantó nyelvtan” (lernolibro, 1947), “Ekzilo kaj azilo” (poemaro, 1962).

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu listo de Esperantaj jubileoj kaj datrevenoj por novembro 2026, kompilita de Aleksander Korĵenkov, aperis en la novaĵretejo “La Ondo de Esperanto”.
Ĉe represo aŭ citado bonvolu indiki la fonton:
“La Ondo de Esperanto” https://sezonoj.ru/2026/11/novembro-13/

Abonu “La Ondon de Esperanto” por 2026 kontraŭ nur 15 eŭroj kaj ricevu senpage la jarkolektojn por 2024 kaj 2025. Legu pli ĉe https://esperanto-ondo.ru/Lo-abon.htm
La Ondo de Esperanto en Telegramo: t.me/esperanto_news

The post Esperantaj jubileoj kaj memordatoj en novembro 2026 appeared first on La Ondo de Esperanto.

La decembra numero 344 de Literatura Foiro proponas vastan panoramon de la esperantlingva kultura vivo, kun kontribuoj kiuj kunigas literaturon, historion, muzikon, teatron kaj socian kritikon.
Inter la ĉefaj temoj troviĝas la memoro kaj la konstruado de kultura identeco. Giorgio Silfer rememoras la esperantistan kabaredan vivon de la 1970aj jaroj, dum la redakcio omaĝas Kálmán Kalocsay okaze de la kvindeka datreveno de lia forpaso. La intervjuo kun Nicolino Rossi alportas personan ateston pri la historio de La Patrolo kaj pri jardekoj da literatura agado.

Apartan atenton meritas la raporto de Alessio Giordano pri la 56-jara historio de la revuo, kiu analizas ĝian produktadon, aŭtoraron kaj evoluon, prezentante Literatura Foiro kiel transnacian kulturan projekton. Iván García kompletigas tiun perspektivon per la rakonto pri la ciferecigo de la kompleta revua kolekto.

La numero ankaŭ prezentas la kanadan Nobel-laŭreatinon Anne Carson, la britan muzikgrupon Camel, la dokumentan filmon de Massoud Bakhshi kaj verkon La socia historio de la esperanta popolo, analizitan de Giacomo Comincini. En la literatura parto troviĝas originalaj rakontoj kaj poemoj, La viro kun floro en buŝo de Luigi Pirandello per traduko de Carlo Minnaja kaj fragmento el A Room of One’s Own de Virginia Woolf esperantigita de Stéphane Brault.

Recenzoj, bildliteraturo kaj aliaj kontribuoj kompletigas numeron en kiu la literatura kreado dialogas kun la historia sperto kaj la nuntempa mondo. Literatura Foiro 344 invitas siajn legantojn malkovri kulturon kiu ne nur konservas sian pasintecon, sed ankaŭ daŭre pridemandas sian identecon kaj sian lokon en la mondo.

La revuon posedas, eldonas kaj administras LF-koop, abonoj tra literaturafoiro.com 
 

Dum tre, tre longa tempo, la medicino dividis la funkciadon de la homa vivo en du apartajn kampojn: korpajn kaj psikajn fenomenojn. Oni konsideras sana tiun homon, kiu havas ambaŭ siajn kampojn bone funkciantaj; kaj malsana tiun, kiu misfunkcias en unu el ili, aŭ en ambaŭ.