La Demokratia Respubliko Kongo, unua tutmonda produktanto de kobalto kaj dua de kupro, iĝis unu el la ĉefaj scenejoj de la usona ofensivo por al si certigi aliron al strategiaj resursoj sur fono de kreskanta rivaleco kun Ĉinujo. Subtenataj de Blanka Domo, investantoj provas instaliĝi en regno, kiu ĉiam suferas de ruiniga milito.
La 3-an de Februaro 2026, Glencore, svisa giganto de la sektoro de krudaj materialoj, anoncis sian deziron cedi al Orion CMC, usona publika-privata konsorcio kreita en Oktobro 2025, 40% de siaj minaj aktivoj en la Demokratia Respubliko Kongo (DRK). Tiun saman tagon, la kanada entrepreno Ivanhoe Mines deklaris sin preta provizi per zinko, elfosita el sia konga minejo de Kipushi, la strategian rezervon Project Vault, lanĉitan la antaŭan tagon de Blanka Domo. La 4-an de Februaro, prezidanto de Kongo Félix Tshisekedi estis en Vaŝingtono por partopreni en la internacia pintkunveno pri krizaj mineraloj —tiel nomitaj pro la alta risko de provizorompo kaj foresto de realigeblaj anstataŭaĵoj— kaj, poste, en la Matenmanĝo de Tutlanda Preĝo okazigita ĉiujare de la usona politika klaso, dum kiu Trump lin prezentis kiel ŝlosilan aliancanon.
Per ĉio ĉi, Usono havas duoblan celon : certigi la funkciadon de provizoĉenoj konsiderataj strategiaj kaj malhelpi al Ĉinujo “etendi sian ĉeeston pli ol ke ĝi jam faris”, kiel al ni klarigas Christian Géraud Neema Byamungu, fakulo pri ĉin-afrikaj rilatoj kaj franclingva redaktoro de la informa retejo China-Global South Project. Post kiam la mondepidemio de Kovim-19 malkaŝis ke la usona industrio ege dependas de Pekino pri liverado de krizaj mineraloj, kaj konstatante kun zorgo, ke Ĉinujo “jam regas la plej grandan parton de la valorĉeno, de la elfosado ĝis transformado, kaj al si garantias 60% de mina produktado, pli ol 85% de la rafinantaj kapabloj kaj pli ol 90% de la fabrikado de konstantaj magnetoj” (1), la registaro de Joseph Biden decidis reagi al tiu afero. En tiu situacio, kaj dum la energia transiro transformas la tutmondajn industriajn bezonojn, la konga subgrundo ĉiam pli similas la kavernon de Ali Baba : ĝi ne nur enhavas 70% de la tutmondaj rezervoj de kobalto, sed ankaŭ plenplenas de oro, diamantoj, zinko, mangano, nikelo, stano, volframo, tantalo kaj litio.
muzeo de Brooklyn, CC BY 3.0, laŭ Wikimedia Commons
Usono, kiu longe aktivis en DRK, iom post iom retiriĝis el la lando dum la unua jardeko de la 21-a jarcento : ĝi konsideris tro altaj la produktokostojn kaj nefavora la reformon de minindustria regularo entreprenitan tiutempe. Samtempe, Ĉinujo ekaktivis en lando kiu, post jardeko da konfliktoj kaj malstabileco, serĉis kiel sin rekonstrui. Dum okcidentaj regnoj ofertis laŭgradan kaj kondiĉitan helpon, la Meza Regno proponis amasan, rapidan, rektan financadon, ligitan al minaj resursoj kaj sen politikaj postuloj. En 2007, Kinŝaso kaj Pekino subskribis interkonsenton de “mineraloj kontraŭ infrastrukturoj” : kontraŭ aliro al ercotavoloj de kupro kaj kobalto en la sudoriento de la lando, la ĉina partnero sin devontigis financi ŝoseojn, hospitalojn, lernejojn... Iom post iom, la azia giganto firmigis sian pozicion, foje kun nevola helpo de la usonanoj. En 2016, la kompanio Freeport-McMoRan, kiu travivis financajn malfacilaĵojn, cedis al la konglomerato China Molybdenum (CMOC) sian parton de Tenke Fungurume, unu el la plej grandaj minejoj de kobalto kaj kupro en la mondo. Laŭ opinio de Gracelin Baskaran, de la Center for Strategic and International Studies (CSIS), tio estis “sen dubo la plej granda komerca eraro kiun Usono faris en Afriko” (2). Nuntempe ĉinaj kompanioj “posedas aŭ ekspluatas ĝis 80% de la produktado de krizaj mineraloj“ de DRK, kaj granda parto de ĝi estas sendata al Ĉinujo por ĝia prilaborado, laŭ la usona agentejo de eksterlanda investo (3).
En 2022, por faciligi eksportojn al okcidentaj merkatoj kaj malhelpi al Pekino plenumi monopolon “super la aliro al krizaj mineraloj kaj super la ĉefaj transititineroj de tiu strategia regiono“, Usono sin asociis kun Eŭropa Unio por financi la restarigon de la Koridoro de Lobito, fervoja linio interliganta Zambion kaj DRK-on kun Angolo (4). La limigoj truditaj meze de 2025 de la ĉinaj aŭtoritatoj super eksportoj de raraj teroj kaj konstantaj magnetoj, kiuj grave efikis sur la usonan industrion, instigis la Administracion Trump intensigi siajn klopodojn.
Paradokse, degenero de la sekureco en DRK favoris la interesojn de Usono, malfermante vojon por ĝia diplomatia reveno al la regiono (5). Skeptika pri la afrikaj peradaj klopodoj por ĉesigi la enmiksiĝon de Ruando en la orientajn provincojn de Norda Kivuo kaj Suda Kivuo, la prezidanto Tshisekedi finfine sin turnis al Blanka Domo kaj fidis la “pli transakcian aliron de la nova Administracio pri Afriko”, kiel al ni klarigas Daniel Van Dalen, analizisto de la sudafrika societo Signal Risk. La 4-an de Decembro 2025, per rezonado de “sekureco kontraŭ mineraloj”, la tielnomitaj Interkonsentoj de Vaŝingtono estis subskribitaj de la ruanda prezidanto Paul Kagamé, Tshisekedi kaj Trump.
Tiuj tekstoj inkluzivas “strategian partnerecon” inter DRK kaj Usono, kiu proponas al usonaj kompanioj privilegiajn kondiĉojn por sin provizi per mineraloj samtempe kiel ili kreas mekanismon de kuna administrado de la sektoro. La projekto de transakcio inter Glencore kaj Orion CMC estas konkretaĵo de tiu interkompreno, sed aliaj iniciatoj aperas : KoBold Metals, ekzemple —ĵus kreita entrepreno financita ĉefe de Jeff Bezos kaj Bill Gates—, akiris la ekspluatrajtojn de la litiominoj de Manono, sudoriente de la lando. Krome, en Januaro 2026, kongaj aŭtoritatoj donis al siaj usonaj sampostenuloj liston da publikaj aktivoj en minoj de mangano, kupro, kobalto, oro kaj litio atendantaj investadon.
Pekino sin tenas trankvila
Ĉinujo, bone establita en DRK, ne nepre kundividas kun la okcidentaj regnoj “saman geopolitikan percepton” pri tiu konkurado, laŭ Neema Byamungu, kiu atentigas, ke la konganoj ne volas kontesti la ĉinajn interesojn. “Nenio sugestas, ke iliaj kompanioj intencas etendi siajn aktivecojn : iliaj minaj koncesioj estas tre profitdonaj kaj ilia prioritato daŭre estas administri tion, kion ili jam posedas kaj plilongigi la utilan vivon de siaj projektoj”, klarigas la analizisto. “La ĉinoj, kun kiuj ni parolis, tute ne maltrankviliĝas”, konfirmas alia observanto, kiu klarigas, ke ili dubas pri la kapablo de usonanoj sin instali daŭre en la regno. “Evidentas, ke Ĉinujo havas konsiderindan avantaĝon super ili : ĝi perfekte konas la funkciadon de la lokaj elitoj kaj disponas nekompareblan kapablon de manovro kaj financa mobilizo”, li plu diras. Malgraŭ subteno de ilia registaro, al la usonaj firmaoj mankas sperto pri efektivigo de grandskalaj operacioj en Afriko. Van Dalen opinias, ke sen firmaj provizoĉenoj kaj solidaj rilatoj kun lokaj partneroj, iliaj projektoj sendube malrapide progresos kaj estos multekostaj. Aldoniĝas al tio la necertecoj de la usona enlanda politiko : “Se respublikanoj perdos sian plimulton en la Kongreso post la mezperioda elektado de 2026, la financado de projektoj kaj asocia interkonsento mem povos esti submetitaj al detala esploro, kio prokrastos ilian efektivigon”.
Iusence, la batalo okazanta en DRK rememorigas tiun, kiu alfrontigis ambaŭ blokojn dum la Malvarma Milito. Tiam, Kongo jam estis inter la pli aviditaj regnoj de Afriko pro siaj resursoj kaj strategia pozicio en la koro de la kontinento. La okcidentaj potencoj faris ĉion eblan por malproksimigi la regnon de la sovetia influo kaj protekti sian aliron al la krudaj materialoj kiujn ĝi enhavis. La ĉefministro Patrice Lumumba, decidita protekti la interesojn de sia regno, pagis altan prezon pro tio : li estis murdita la 17-an de Januaro 1961 kun partopreno de Belgujo kaj Usono.
Denove, kaj kvankam ili disponas la atuton diversigi siajn partnerojn, la 110 milionoj da kongolanoj riskas eltiri malmultan profiton el la plirapidigita ekspluatado de siaj resursoj. La intensigo de la mina agado efikos sur la naturmedion kaj vivkondiĉojn, pri kio maltrankviliĝas la organizaĵoj de la civila socio, inter ili Oakland Institute kaj asocio Green Afia —kun sidejo en Norda Kivuo—, same kiel kelkaj membroj de la usona Kongreso (6). Aliflanke, pro la interkonsentitaj mekanismoj de kuna administrado, la asociado kun Usono kaŭzos limigojn por la ekonomia kaj eksterlanda politikoj de DRK.
Se la engaĝiĝo de Vaŝingtono okazigus senteblan plifortigon de sekureco en la landoriento, la afero estus iom malsama. Sed nuntempe ne okazas tio. La milito, kiu jam kaŭzis milionojn da mortintoj kaj delokitoj, plu daŭras kaj eĉ intensiĝis ekde la subskribo de la Interkonsentoj de Vaŝingtono. La bataloj daŭre militigas la kongan armeon kontraŭ M23, apogata de Ruando. Pli norden, en la provinco Ituri, la Aliancitaj Demokratiaj Fortoj (ADF), ligitaj al la Islama Ŝtata Organizaĵo (IŜO), ankaŭ starigis reĝimon de teruro : situacio, kiun la interkonsentoj ne traktas.
Laŭ la opinio de Van Dalen, la nuna evoluo de la konflikto sugestas, ke la interkonsento atingita kun Usono —same kiel ĉiu pacinterkonsento asociota kun ĝi— havas malmultajn ŝancojn alporti stabilecon al la regiono tiom longe kiom Usono kaj aliaj partneroj ne decidos konkretajn dispoziciojn kontraŭ Ruando. Eĉ pli malbone : sen tiaj premaj dispozicioj, “la Interkonsentoj de Vaŝingtono povas esti profitdonaj ĉefe, por la usonaj interesoj, krom plifirmigi la regnojn kaj politikajn kaj ekonomiajn retojn, kiuj jam profitas de la militekonomio en orienta DRK” (7), avertas Zobel Behalal, fakulo de la Tutmonda Iniciato Kontraŭ Transnacia Organizita Krimo (GI-TOC, pro ĝiaj komencliteroj en la angla). La koncernaj traktatoj donas “ŝlosilan rolon al Ruando pri la transformado kaj eksportado de ercoj de la oriento”, diras Frédéric Mousseau, direktoro pri politikoj en Oakland Institute. La traktatoj, efektive, poziciigas tiun regnon kiel regionan kernon de la prilaborado kaj komerco de kongaj ercoj, tiel instituciigante rolon, kiun ĝi jam neformale ludis per la minadoj de M23 en ambaŭ Kivuoj. Pro la investoj jam faritaj de Usono ĉi-rilate, Kagamé —kiu ankaŭ tenas intimajn ligojn kun Ĉinujo— “disponas bonan atuton por teni sian regadon super ambaŭ Kivuoj, kio ŝajne estas lia celo, kvankam io tia parte kontraŭdiras la subskribitajn interkonsentojn”.
Ene de la usona ŝtata aparato estas malkonsentoj pri la sinteno adoptinda. La diplomatoj serĉas daŭran solvon de la konflikto, dum la plej proksima rondo al Donald Trump —kiu havas decidan influon—, celas personajn financajn celojn, kiel informis fonto konanta la aferon. Fakte, Trump diris dum la subskribo de la interkonsentoj, ke “ĉiu gajnos multan monon”. Finigi la konflikton kun M23 kaj Ruando estos vera prioritato nur se la strategiaj resursoj de la militzonoj interesos la koncernatajn ekonomiajn agantojn. Tio jam verŝajne okazas : koltano de la minejo Rubaya en Norda Kivuo, regata de la ribeluloj, altiris atenton de la investanto, amiko kaj kunlaboranto de la usona prezidanto, Gentry Beach (8), kiu eble intertraktas rajtojn pri ekspluatado.
(1) “Biden-Harris administration announces further actions to secure rare Earth element supply chain”, Usona Ministrejo pri Komerco, Vaŝingtono, Septembro 2022.
(2) Gracelin Baskaran, “Building critical minerals cooperation between the United States and the Democratic Republic of the Congo”, Center for Strategic and International Studies (CSIS), Vaŝingtono, Marto 2025.
(3) “Strengthening critical mineral supply chains by countering China's dominance”, Financa Korporacio pri Internacia Disvolviĝo de Usono.
(4) Vidu Anne-Cécile Robert, “Renaskiĝo de fervojo en Orienta Afriko, Le Monde diplomatique, Februaro 2019.
(5) Vidu Eric Kennes kaj Nina Wilén, “Un tourbillon de conflits sans fin“, Le Monde diplomatique, Majo 2024.
(6) Vidu. “Floués ! La ruée vers les minéraŭ critiques en RDC”, Oakland Institute, 21-an de Oktobro 2025 ; kaj “RDC-USA : des élus américains préoccupés par les pourparlers sur les minéraŭ stratégiques”, 12-an de Aŭgusto 2025, https://mines.cd
(7) Zobel Behalal, “Goma, one year on : Illicit profits, failed peace”, Global Initiative Against Transnational Organized Crime, Ĝenevo, 26-an de Januaro 2026.
(8) Giulia Paravicini kaj David Lewis, “Inside the mine that feeds the tech world – and funds Congo's rebels”, Reuters, 13-an de Aŭgusto 2025.
La 13an de julio 2023 estis fondita la Telegrama kanalo “Esperanto-novaĵoj” (
Viana, Paulo Sérgio. La ŝirmejo. – Novjorko: Mondial, 2024. – 101 paĝoj.
La 59a Kongreso de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) okazos de la 10a ĝis la 16a de julio 2026 en la Zaozhuang-a Universitato, en la urbo Zaozhuang, provinco Shandong de Ĉinio.
Kiel kongresejo estos la sidejo de UNED (Nacia Universitato por Neĉeesta Edukado), kiu jam dum ok jaroj ofertas Esperanto-kursojn pere de ĝia Fakultato pri Lingvoj, kun livero de oficialaj diplomojn al sukcesintaj gelernantoj.
Entute 31 komitatanoj ĉeestis la 21-an de marto, kiam pliaj proponoj pri statutŝanĝo estis diskutataj.
Dum parto de la kunsido la diraĵoj de la komitatanoj estis aŭtomate transformitaj al nekompreneblaj tekstoj. Jen Antonio del Barrio argumentas ke oni tuj voĉdonu pri la proponoj.
Baghy, Julio. Pilgrimo: Poemaro. – 2a eldono. – Budapeŝto: Fenikso, 1991. — 132 paĝoj. Prezo: 4.80 €
Abonantoj jam povas elŝuti la aprilan numeron de la revuo "Esperanto". La papera versio baldaŭ estos dissendita: 
Ekde la 1980aj jaroj la 14a de marto estas festata en multaj landoj kiel la “Pi-Tago” omaĝe al la nombro π, la kvociento de la perimetro de cirklo per ĝia diametro, kies unuaj ciferoj estas 3,14 – kun kio kongruas la dato (laŭ la formato monato-tago). En novembro 2019 UNESKO proklamis ĝin la Internacia Tago de Matematiko, festata ĉiujare ekde 2020.
