Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Jarka Malá el Ĉeĥio
"Homoj, kiuj al tio dediĉis tutan sciencan karieron, malkovris, ke antaŭ milionoj da jaroj falis granda meteorito en la zonon de Stutgarto. La kreita kratero nomiĝas Ries. Meteoro falis sub la angulo tiel, ke ĝi forfrapis estintajn precipitaĵojn, kaj ili traflugis pli altan parton de atmosfero. Dum meteoritfrapo kaj trafluo tra atmosfero ili ekfandiĝis kaj ĉe ni elfalis jam tiuj moldavitoj. Tiun ĉi teorion kontraŭas kelkaj detaloj. Tiu forfalo devus esti okazinta antaŭ 14,7 milionoj da jaroj. Moldavitoj defalis en Sudan Bohemion, iom en Cheb, iom en Sudan Moravion. Sed kial ili ne elfalis meze de Moravio kaj Montareto? Tiu teorio ne kapablas klarigi tion. Ekzistas kelkaj skoloj de sciencistoj, sed tiu ĉi teorio pri kratero Ries estas nekonkureble la plej disvastigita, kaj ĝi havas plej multe da defendantoj," citis ĉefa fakulo de valorŝtonoj Radek Hanuš.
Pecetoj de vitromaso malmoliĝis jam dum la aerflugo en diversajn formojn, globetojn, gutojn, ankaŭ plurajn neregulajn ŝprucaĵojn. La plej konata kaj la plej riĉa kuŝejo de moldavitoj situas en relative malgranda zono inter Pisek kaj Nove Hrady. La moldavitoj tie posedas tutan gamon da verdaj ĝis brunaj nuancoj.
Moldavito origine nomiĝis vultavito
Prelegon pri interesaj malkovroj proksime de Týn nad Vltavou prezentis en la jaro 1787 profesoro de Karola Universitato Josef Mayer. Origine li opiniis, ke temas pri krizolito de vulkana origino. Poste oni malkovris, ke temas pri specifa substanco. Laŭ la germana nomo de Týn nad Vltavou oni komencis nomi ŝtonojn vultavitoj. La nomo moldavito aperis pli poste, en la tempo de jubilea landa ekspozicio en la jaro 1891.
Serĉi moldavitojn propravole ne estas legale, kaj la polico kontrolas tion.
"Kiam ili estis avertitaj, ke ie ajn oni fosas ne legale, tiel ili veturas tien kaj ili gardas tion. Oportune estas por mi kiel por scienca homo, komplika kio ankoraŭ estas en ordo aŭ ne. Moldavitojn oni nun ekspluatas en kelkaj lokoj. Oni ekspluatas moldavitojn kaj sablon. Kutime oni vendadas ilin en merkato. Ĝis tiam, laŭ leĝo, ĉio estas en ordo. Sed se muzeo volas havi bonan kolekton, devus esti prezentitaj ĉiuj specoj de moldavitoj. Do ili devas kunlabori kun kontrauleĝaj serĉantoj de moldavitoj. Tiuj prognozas, kie troviĝas moldavitoj, kaj ofte vendas aŭ donacas specimenojn al muzeoj. Dank´al tio pliriĉiĝas kolektofondaĵoj kaj ni, kiel vizitantoj, povas admiri ankaŭ rarajn specimenojn."
Sur la Teron falis 20 milionoj da moldavitoj
La plej granda elfosita moldavito en la teritorio de Ĉeĥa respubliko estis trovita ĉe Slavice, kaj pezas 265,5 gramojn. Averaĝa masopezo de moldavito trovita en Ĉeĥio estas nur 6,7 gramoj. La plej grandan kolekton de historiaj juveloj kun ĉeĥaj moldavitoj oni havas en Nacia muzeo kaj en la Artindustria muzeo en Prago. Ankaŭ aliaj muzeoj havas interesajn ekzemplerojn de moldavitoj.
"En Český Krumlov estas eksterordinare bona muzeo, kaj mi povas rekomendi la privatan muzeon de moldavitoj, ankaŭ en Týn and Vltavou estas nove malfermita muzeo, muzeo de Třebíč havas belan kolekton."
Oni taksas, ke la tuta nombro de falitaj moldavitoj estas 20 milionoj da pecoj kaj ilia masototala pezo proksimiĝas al 275 tunoj. Granda kvanto da moldavitoj estis flosigita en riverojn, kie ĝi kuŝas kiel sedimentoj. Nuntempe ili troviĝas precipe en kampoj, sub kiuj estas sabla tavolo da originaj sedimentoj. Dum plugado oni elfosas ilin, bedaŭrinde iam difektitaj.
En la retejo de UEA aperis la Dua Bulteno de la 110a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos de la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2026 en Graco (Graz, Aŭstrio).
La komitato de UEA kunsidis rete en sabato.
La sabata komitata kunsido daŭris kvar horojn.
Brandon Sowers.
Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki en Bjalistoko kaj Bjalistoka Esperanto-Societo invitas vin partopreni en la 16a literatura konkurso Esperanto ligas homojn por rakonto pri la temo “Frostigitaj en la tempo”.
La Organiza Komitato de la 9a Afrika Kongreso de Esperanto (AKE) kun granda entuziasmo kaj fiero anoncas gravan sukceson por la ĉi-jara tutkontinenta renkontiĝo. Per oficiala letero, datita la 18an de februaro 2026, la ministro pri turismo, kulturo kaj artoj de Togolando, Isaac Tchiakpé, akceptis fariĝi la Alta Protektanto de la kongreso. La oficiala patroneco de Ia ministro Tchiakpé ne nur donas al la kongreso altan diplomatian nivelon, sed ankaŭ konfirmas la malfermitecon de la togolanda registaro al nuntempaj iloj por kultura kaj turisma integriĝo.
En mondo, kie lingvaj baroj ofte malhelpas ekonomian kaj kulturan interŝanĝon, la elekto de Togolando kiel gastiganto de la tutkontinenta evento poziciigas la landon kiel unu el la avangardaj centroj en Afriko por neŭtrala kaj egalececa komunikado, kaj celas honori enlandajn aktivulojn, reliefigi la turisman potencialon de la lando kaj la gastamon de la popolo.
IJK 2025 | Internacia Junulara Kongreso | Indonezio
Antaŭ 50 jaroj, la 27an de februaro 1976 en Budapeŝto forpasis Kálmán Kalocsay (pron: káloĉai, 1891-1976), hungara kuracisto kaj elstara esperantisto (ekde 1911), grave influinta la evoluon de la Esperantaj literaturo kaj lingvistiko per siaj verkoj. Kalocsay estas konsiderata kiel la plej grava Esperanta poeto (“Mondo kaj Koro”, 1921; “Streĉita kordo”, 1931; “Rimportretoj”, 1931; “Sekretaj sonetoj”, 1932; “Izolo”, 1939, eldonita en 1977) kaj poezia tradukanto (“Infero” de Dante, tri verkoj de Ŝekspiro, poemoj de Baudelaire, Heine, Petőfi, Madách… kaj la antologio “Tutmonda sonoro” kun liaj tradukoj el 30 lingvoj).
Kálmán Kalocsay kun kaj sen kato.
2026 markas respektive 50 kaj 20 jarojn post la forpasoj de Kálmán Kalocsay (1891–1976) kaj William Auld (1924–2006), du el la plej influaj poetoj, tradukistoj kaj kulturaj organizantoj en la historio de Esperanto. Okaze de tiu memordatreveno Universala Esperanto-Asocio (UEA) lanĉas la iniciatojn #Kalocsay50 kaj #Auld20 por instigi la realigon de serio de kulturaj agadoj tra la jaro omaĝe al la poetoj kaj iliaj verkaroj kaj heredaĵoj.
